جنگ سالاران په افغانستان کی د ثبات د راتللو په مخ کی لوی خنډ؟
په افغانستان کی د اداری فساد څخه نیولې د مخدره موادو تر قاچاق  پوری په هره ساحه کی د جنگ سالارانو نومونه یادېږی.
د وانشگټن ټایمز ورځپاڼه لیکیپه افغانستان کی د طالبانو له پرېزېدلو څخه اوه کاله تېر سوي دي او د بوش حکومتاوس هم د افغانستان د ژغورلو دپاره د یوېنوي ستراتیژی د طرح کولو په لټه کی دی. په دې لاره کی جنرال دوستم اوڅوارلس نور جنگ سالاران کله مرسته کوي اوکله خنډونه اچوی. دغه جنگ سالاران چیزیاتره فاسد کسان دي او غواړی چی په افغانستان کی د څوارلسمی پېړۍ قضایی سسټموچلېږی، د افغانستان په تېرو وختونو او اوسنیو شرایطو کي حساب ور باندی سوی دی اواحتمال لری چی په اینده کی هم حساب ورباندی وسی. د متحدینو قواوي د طالبانو سرهپه جگړه کی زیاتره د جنگ سالارانو پر اطلاعاتو او د قبیلوی سسټم په باب د هغوی پرپوهی باندی تکیه کوی. دوی په عین وخت کی دا وېره لریچی که جنگ سالاران بیا قدرت ونیسی نو په افغانستان کی به بشپړ داخلی جنگ پیل سی. د واشنگټن ټایمز ورځپاڼه دافغانستان د مقاومت د جنگیالیو دپاره د شوروی د اشغال په کلونو کی د امریکا د خاصاستازي پیټر ټامسن له قوله لیکی چی دافغانستان جمهور ریس حامد کرزی یو کمزوری سړی دی نو هغه جنگ سالارانو ته څه نهوایی. ښاغلي کرزي د جنرال دوستم او داېران ترحمایې لاندی اسمعیل خان د خوشالولو دپاره هغوی ته حکومتی چوکی ورکړي دی. ورځپاڼه وایی چی ښاغلي کرزي په کال ٢٠٠۴ کی جنرال دوستم دپوځ د لوی درستیز په حيث مقرر کړ مگر اوه میاشتی مخکی، چی هغه د انتخاباتو یوپخوانی مقام اکبر باي وډباوه نو بیرته یېبرطرفه کړ. پیټر ټامسن وایی کله چی موږ افغانستان ته ولاړو نو دوستم او نورو جنگسالارانو ته په میلیونو ډالره ورکړل او دې ته مو ونه کتل چی له دې پیسو څخه بهڅرنگه استفاده کېږی، او دا د امریکا دمرکزی استخباراتو د ادارې سی آی اې ډېرهلویه غلطی وه. ښاغلي ټامسن وویل چی دوستم باید له مخه لیری سی او که له هیوادهووزي نو موږ به له خلکو سره بهتر تماس ټینگ کړای سو. دی وایی د اوزبک د دغه جنگسالار جوزجاني ملېشو پر ځوانو نجونو باندی د خپلو کورنیو په مخ کی جنسی تېري کړیدي او په زرهاو خلک یې وژلي دي. جنرال دوستم د واشنگټن ټایمز له ورځپاڼی سره په یوې تازه مرکې کي ادعا وکړه چی د ده دښمنانو پر دهباندی بېځایه تورونه لگولي دي او ده دغه جنایتونه نه دي کړی. ده دا خبره تایید کړه چی دشمال د اتحاد پخواني غړي له دې ویری چیوایی امریکا به د طالبانو مخه ونه نیولای سي ځانونه په وسلو سمبالوی. د واشنگټن ټایمز ورځپاڼه وایی څلور پنځوس کلن جنرال دوستم، چی په یوهنېستمنه کورنۍ کی دنیا ته راغلی دی اوس په میلیونو ډالرونه لري او په کابل کی دآیینه په نوم ټلوېزیون د ده دپاره خپروني کوی. دوستم د افغانستان د مقاومت پهکلونو کی لومړی د کمونیسټ رژیم جنرال سو او کله چی د هغوی د بخت ستوری پر لوېدلوسو نو د مجاهدینو له قوماندان احمد شاه مسعود سره یو ځای سو. د مجاهدینو یو پخوانیمشر وایی جنرال دوستم کمونیسټ نه وو بلکههغه یو اپورچونیسټ وو او د ده د ژوندي پاته کېدلو لوی علت دغه دی. په ده باید هیڅباور ونه سي، مگر د تاریخ یوه برخه ده او سړی سترگي نه سي ورباندی پټولای. واشنگټن ټایمز ورځپاڼه وایی پهکال ١٩۴۴ کی دوستم د احمد شاه مسعود څخه بېل او له گلبدین حکمتیار سره یې لاس یوکړ. خو دوه کاله وروسته بیرته دطالبانو پر ضد د برهان الدین ربانی او اسمعیل خان سره یو ځای سو، خو د هغه یوهقوماندان د طالبانو سره لاس یو کړ او دی ترکیې ته وتښتېدی. څه موده وروسته بیرته داحمد شاه مسعود په بلنه افغانستان ته ستون سو او د سپټامبر د یوولسمی د ټروریسټیپېښو څخه وروسته یې د امریکایی قواو سره لاس یو کړ او نن ورځ دا دی د نورو جنگسالارانو په کتار کی ولاړ دی. واشنگټن ټایمز ورځپاڼه د ښاغليټامپسن له قوله لیکی که څه هم چی جنرالدوستم ډېر زیات دښمنان لری او ښاغلي کرزي د هغه د بندی کولو ږغ وکړ خو په شمالی ولایتونو کی د هغه سره د اوزبکو د ملاتړ له امله څوک څهورته ویلای نه سی. ښاغلي ټامسن وویلښاغلی کرزی وېره لری چی که دوستم ونیسی نو د شمال ولایتونه به، چی نسبی ثباتپکښی ټینگ دی، بې ثباته سی. واشنگټن ټایمز ورځپاڼه وایی دمتحده ایالاتو د دفاع د وزارت مقامات د داسی سړي په برخه کی زړه نازړه دي چی په کال ٢٠٠١ کی یې د متحدهایالاتو په بري کی مرسته کړې ده. په افغانستان کی د امریکا یوه صاحب منصب، چی نهیې غوښتل نوم یې یاد سي وویل دا د افغانستان په څکومت پوری اړه لری چی د ستم سرهڅرنگه سلوک غوره کوی. ورځپانه وایی په افغانستان کییوه بل امریکایی صاحب منصب وویل سړی حیران پاتېږی چی دوستم څرنگه ځان ژوندی ساتلیدی. دی لکه یو ماهر سطرنج باز، خپلدښمنان ټول ښه پېژنی. ایا دی یو جنایتکار دی. دا په دې پوري اړه لری چی سړی د چاسره خبری کوی. په افغانستان کی هر څوک د ژوندي پاته کېدلو دپاره هر کار ته لاساچوی، په تېره بیا چی خبره د قبایلی مشرانو او جنگ سالارانو وي. ورځپاڼه وایی جنرال دوستم دمتحده ایالاتو د ډېرو عالی رتبه مقاماتو،سناتورانو، د جمهوری ریاست دپاره د کاندیدانو او جنرالانو سره کتلي دي او وایی چیده ټولو ته د طالبانو سره د جنگ په باب خپلی مشورې ورکړي دي. دی وایی ما پرله پسې دافغانستان حکومت ته د طالبانو او القاعدهد خطر په باب خبرداری ورکړی دی مگر له بده مرغه چی چا می پر خبره غوږ نه دینیولی او هیڅ عملی گام چا نه دی اخیستی. ورځپاڼه لیکی چی جنرال دوستم دوژل کېدلو او یا د پولیسو له خوا د نیول کېدلو له وېری له خپل کور څخه نه سی وتلای. دی وایی یوه فاسد حکومت، چی مخالفینو وجود نه سی زغملای، دی په خپل کور کی نظربند کړی دی. اوس نو که ښه که بد دی ژوندی پاته سوی دی او دا داسی حقیقت دی چی د دهدښمنان او دوستان دواړه یې مني.