بون کانفرنس، د افغانستان او د نړي والو د ١٠ؤ کالو پلان
د بون په غونډه کښې افغان وزیرخارجه زلمي رسول وویل افغانستان د هند او امریکې په شان یورپي ټولنې سره هم سټراټیجیکي تړون ته تیار دی. هغه زیاته کړه دغه لوظنامې د چا په ضد نه دي
د جرمني ښار بون کښې د افغاسنان په اړه نړي وال کانفرنس د نوموړې هیواد لپاره د ٢٠١۴ م کال نه ورستو د لسو کالو پورې پلان وړاندې کوي. دغه لسیزه د افغانستان د پاره د ډیکیډ اف ټرانسفارمیشن یا د تبدیلۍ لسیزه وویل شوې دي. د بون کانفرنس د اعلاميي ترمخه دغه لس کلیزه پلان کښې افغانستان او (له پاکستان پرته) نزدې ٨٥ هیوادونه او ١٥ نړي والې ادارې په دې رضا شوې دي چې افغانستان او نړي واله ټولنه به د همکارۍ یو داسې چوکاټ جوړوي چې د افغانستان آئنده خوندي کړې. بون کانفرنس د افغانستان د امنیت، سولې، اقتصادي او ټولنیز پرمختگ، سیمه ییزه همکاري او حکومتي چارو په ټینگولو د افغانستان او نړي والو ترمنځ د ٢٠٢۴ کال پورې د یو بل سره مرستې په گوتې کوي. امنیت: افغانستان غواړي د ٢٠١۴ نه ورستو نړي وال د هیواد د ملي پوځ په خپلو پښو د اودرولو هڅو ته دوام ورکړي. د یوې اندازې ترمخه د افغانستان پوځ هرکال د پنځه ؤ نه تر شپږ اربه ډالرو امداد ته ضرورت لري. په بون کښې نړي والو افغانستان ته ډاډ ورکړی چې د ٢٠١۴ نه ورستو به هم د افغان پوځ روزنه کوي او سامان او الات به ورته ورکوي خو په اعلامیه کښې واضح لیکلی شوې دي چې څنگه د افغانستان کورنۍ دولت په زیاتیدو شي نو ورسره ورسره به د نړي والو پوځي مرستې ورو ورو کمیږي. په دې لړ کښې د کال ٢٠٢۴ م پورې د پوځي مرستو په حقله واضحه تگ لاره او د مالي مرستو پلان به په شکاگو کښې د نیټو په غونډه کښې اعلان کیږی. دغه کانفرنس به د راتلونکې کال د جولائي په میاشت کښې کیږي. د بون په غونډه کښې افغان وزیرخارجه زلمي رسول وویل افغانستان د هند او امریکې په شان یورپي ټولنې سره هم سټراټیجیکي تړون ته تیار دی. هغه زیاته کړه دغه لوظنامې د چا په ضد نه دي. په اعیلامیه کښې دا خبره منلی شوې چې ترهگري د افغانستان د ثبات د پاره لوې چیلینج دی. نړي والو مشران وئیلي د ترهگرۍ ختمولو او د ترهگرو خوندي اډو لمنځه اوړلو د پاره د اخلاص او نتیجو نه ډکو گامونو اخستلو ضرورت دی چې دغه رنگ افغانستان بیا د ترهگر مرکز جوړ نشي. هم د امنیت په لړ کښې د بون کانفرنس د نشۍ توکو په کر او تولید او کاچاک هم خبرې کړې. دوي فیصله کړې چې د نشۍ توکو د مخنیوي د پاره د کوکنارو د فصل د لمنځه اوړولو، د کاچاک کونکو محاکمه کولو او په هیواد کښې د کوکنارو د کرلو په بدل کښې نورو فصلونو ته د دوې ورکولو د پاره به کوټلې گامونه اخلي. سوله: د بون کانفرنس کښې افغان صدر حامد کرزي وویل چې په کابل کښې د نومبر په میاشت کښې د دودیزې لوې جرگې د غونډې ورستو يي فیصله کړې چې د سولې عمل به جاري ساتي. د بون اعلامیه د مخالفینو سره د سولې د خبرو د تائید کوي او ددغه عمل د پاره يي څو شرائط وړاندې کړې: ا) د بیا پخلا یني عمل به د افغانانو د مشرۍ د لاندې او د افغانانو لخوا به وي. دغه عمل به د افغانستان د اولس د جائزو گټو نمائندگي کوي. ب) د بیا پخلایني عمل به د خپلواکه، با ثباته او متحد افغانستان تائید کوي. د بیا پخلایني عمل کښې گډون کونکې به تشدد پریښدي، ترهگرو ډلو سره به اړیکې پریکوي، د افغانستان د اساسي قانون، بشري حقوقو او به خصوصي توگه د ښځو د حقوقو احترام به کوي. ت) سیمه او (گاونډیان) به د سولې د عمل او د ددې د نتیجو احترام او ملاتړ کوي. اقتصادي او ټولنیز پرمختگ: افغانان د ٢٠١۴ م نه ورستو حالاتو باندې اندیښمن دي. څیړونکې هم وائي چې د نړي والو ځواکونو د وتلو سره اقتصادي کړکیچ او بې روزگاري راتلونکې چیلنجونه دي. اعلامیه وائيي چې د انتقالي دورې ورستو افغانستان د پاره به گرانه وي چې د کورنو مالیو او د گټو د لارې د مالي مشکلاتو مخه اونیسي. په بون کښې نړي وال دې ته رضا شوې چې د ٢٠١٥ نه تر د ٢٠٢۴ لسیزه کښې به زیاتې مالي مرستې افغان حکومت ته ورکوي. دغه کار به د افغانستان په بجټ کښې د کمي مخه نیولو کښې یو څه کمک اوکړي. نړي والو دا هم وئیلي چې د ٢٠١٢ جولائي په میاشت کښې د ټوکیو غونډه کښې به افغان حکومت ته د نړي والو مرستو د برابرولو خبره کیږي. د بون کانفرنس کښې دا هم وویل شوې چې افغانستان به د کورنو مالیو حجم زیاتوي. د افغانستان زرعي پیدوار او تولیداتو په اړه اعلامیه وائي داسې گامونه به اخستل کیږي چې د افغانستان زرعي تولیدات معیار په منډیو کښې د خرڅ د پاره پورته کړی شي. د افغانستان د معدني خزاني په حقله د بون کانفرنس په دې رضا شوی چې په معدني دولت کښې نورو ته د پنگو اچولو په وخت به د افغانانو گټي خوندي ساتلو ته پام کولی شي. افغانستان کښې د اندازو ترمخه د کوئلې، سرو زرو، کرومائټو، غمو، او اوسپنې معدنیات شته. سیمه ییزه همکاري: په سیمه کښې د مظبوط افغانستان د پاره د لسو کلونو (٢٠١٥ نه ٢٠٢۴) پلان کښې د افغانستان او نړي والو ترمنځ د همکارۍ د نوو تړونونو لوظونه شوې دي. اعلامیه وائي داسې گامونه به اخستل کیږي چې افغانستان د سوئیلي ایشیا، یو ریشیا او منځني ختیزد پاره د پول رول اولري. د بون د غونډې برخه وال مني چې ترکمنستان نه د افغانستان او پاکستان د لارې هند ته د گیس پائپ لائن د غزولو پروژه عملي کول ډیر اهمیت لري. حکومتي چارې: په افغانستان تور دی چې په حکومت کښې يي ادارې فساد ډیر دی. څو ورځې وړاندې د بډو رشوتونو د څارنې نړی والې ادارې ټرانسپیرنسي انټرنیشنل په خپل رپورټ کښېې ویئلي وو افغانستان په نړۍ کښې د بډو رشوتونو په اتبات په څلورمه شمیره ولاړ دی. صدر حامد کرزۍ او هیلري کلنټن هم په بون کښې په خپلو ویناؤ کښې وویل چې افغانستان په ادارې نظام کښې اصلاحاتو ته ضرورت لري او په بډو رشوتونو يي اندیښنې اوښوده. صدر کرزي او اعلامیه وائي قانوني اصلاحات به کوي چې ادارې فساد لمنځه یوسي. ، انتخابي او قزائي اصلاحات به هم عملي کوي چې په هیواد کښې راتلونکې صدراتي انتخابات په بې طرفه توگه اوشي او عدلیه یو ازاد رول اولوبوي.