باړه کې ترهګرۍ تباه کړي سکولونه تراوسه بيا نه دي ودان شوي
د قبايلي سيمې خېبرايجنسۍ په باړه تحصيل کې د کال ۲۰۰۹م نه تر ۲۰۱۲م پورې روانې بدامنۍ او ترهرګرۍ کې ۹۶ سکولونه په بشپړ ډول او د ۵۰ پورې نيم ډوله (جزوي) تباه شوي وو کوم چې تراوسه پورې بيرته نه دي ودان شوي.
د باړې تحصيل دغه سکولونه چې په بارودي موادو الوزول شوي وو زياتره پکې د جينکو او هلکانو د ابتدايي زدکړو (پرايمري) سکولونه دي. د ځايي خلکو په وېنا په کال ۲۰۱۴م کې چې کله د سيمې نه د وسله والو تندلارو په ضد د پوځي عملياتو له امله کډوال خلک بيرته ستانه شو نو سکولونه، روغتونونه او نورې حکومتي ودانۍ وېجاړې پرتې وې. بيا په بشپړ ډول ويجاړ شوؤ ۹۶ سکولونو کې د ۳۲ پورې هم داسې پراته دي او د فاټا سيکرټريټ د کډوالو د بيا ودانولو د مرستو په مد کې ۶۴ سکولونو ته ټېنټونه يا خېمې ورکړي دي. د ټېنټونو په سکولونو کې په ځينې ځايونو کې درې او څلور ټېنټونه هم لګول شوي او په دغو ټېنټونو سکولونو کې د ۶۰ د شمېرې نه واخله تر ۴۰۰ پورې ماشومان زده کړې کوي. ځايي خلک وايي ماشومان په ټېنټونو کې يا بهر په ځمکو ناست وي د څکلو اوبه ورته نشته، په باران کې سکول ته نشي تلی او يخ او تود موسم پرې هم بدې اغېزې کوي. دغلته د سکول د استاز دپاره يواځې يوه کرسۍ، ټېبل او بورډ موجود دی نورې ټولې اسانتياوي نشته. په سيمه کې نيم ډوله ويجاړ شوي سکولونه هم بيرته فعال کړی شوي خو د هغو ودانۍ هم نه دي ابادې شوي او هلته چې د وړاندې نه موجودې ودانۍ څومره پاتې شوې په هغو کې زدکړې ورکړی کيږي. د چين حکومت تېر کال د باړې د تباه شوؤ سکولونو د بيا رغونې دپاره د پېسو ورکولو اعلان کړی ؤ خو تراوسه پورې هغه پېسې هم نه دي ورکړی شوي. د خېبرايجنسۍ پوليټيکل ايجنټ خالد محمود ډيوه رېډيو ته ويلي د چين اعلان شوې پېسې د ځينې تکنيکي ستونزو له امله تراوسه نه دي ترلاسه شوي. نوموړي ويلي دوي هڅه کوي چې د دغو پېسو تکنيکي لاره هواره کړي او يا د دغو سکولونو د بيا رغونې دپاره د حکومت نه پېسې واخلي. د غېر دولتي شمېرو ترمخه په قبايلي سيمه فاټاکې د ترهرګرۍ نه د جينکو او هلکانو نزدې ۱۱۹۵ سکولونه اغېزمن شوي چې پکې نزدې ۵۵۵ په بشپړ ډول تباه شوي او نور جزوي اغېزمن شوي وو. فضل عزيز په کراچۍ کې د وي او اې ډيوه خبريال دی په سياسي، تعليمي، صحت او کلتور سره په ټولنيزو موضوعاتو وېب، رېډيو او ټيلي ويژن ته رپورټونه جوړوي او په ځانګړو موضوعاتو ليکل هم کوي. د کراچۍ د اردو پوهنتون نه يې د جرنلزم او کراچۍ پوهنتون نه يې د نړيوالو اړيکو د ماسټرۍ ډګريانې ترلاسه کړي دي. ابراهیم شینواری له 2006م کال راهیسې د پښتونخوا په خیبر ضلع کې د وي او اې ډیوه د خبریال په توګه کار کوي، چې د سیمې پر سیاسي، ټولنیزو او تجارتي موضوعاتو رپوټونه جوړوي. په پولیټیکل ساینس کې یې ماسټري کړې ده. شینواري په 1989م کال کې له (مسلم) ورځپاڼې څخه صحافت پیل کړی، بیا یې وخت په وخت له نیوز او ډان ورځپاڼو او بي بي سي پښتو سره هم کار کړی دی.