د امریکا د مرکزی استخباراتو پټ موزیم
د امریکا د مرکزی استخباراتو موزیم ته، داسې موزیم چې تاسې هیڅکله نه دی لیدلی، ویل کیږي، ځکه دا موزیم د سي آی ای د ماڼۍ په منځ کې واقع دی
په دې موزیم کې د سي آی ای د شپیتهکلن تاریخ هنري اثار او عکسونه او همداشان د نړۍ د دوهمې جگړې د وخت د ستراتیژیکوخدمتونو د ادارې سوابق په کې موجود دي. په امریکا باندې د ٢٠٠١ کال تروریستيبرید ددې سبب شو چې د سي آی ای منصبداران او یوه کوچنۍ ډله افغانستان ته مخه کړي.هلته دوی د شورشیانو سره د طالبانو د رژیم د نسکورولو لپاره چې د القاعده شبکېتروریستانو ته یې پناه ورکړې وه، مرسته وکړه. سي آی ای په خپل موزیم کې د تاریخ دوروتیو شیبو په هکله یو نوی نندارتون پرانستی. دا لومړی ځل دی چې نور هم د هغهلیدنه کولای شي. د سي ای ای تاریخ پوه او د موزیم مدیر توني هیلي وایي دا د سي آیای، خاصو ځواکونو او د شمال د جبهې ترمنځ د همکاریو د هڅو څرگندونکی دی. توني هیلي: "دا هغه همکاري وه، بشري استخبارات د تکنالوژۍ په چوکاټ کې.دورځې سل هوایي بریدونه چې فقط په څو اونیو کې یې د طالبانو حکومت نسکور، د القاعدهشبکې د مشرتابه له دریو څخه دوه برخې نابود او یا ونیول، او د ټولو عمده تروریستيسازمانونو امن ځایونه یې له مینځه یووړل." دغه ننداره د هیڅ یویحساسې موضوع ذکر نه کوي. لکه د سپتمبر له یوولسمې د برید وروسته د بن لادن د وژنېاو یا وژنې په اړه اشتباه، او یا د افغانستان پولو ته څیرمه په قبائیلي سیمو کې دطالبانو او القاعده بیا فعالیدل. خو ددې پټ موزیم هدف دا نه دی چې عامه خلک باخبرهکړي. برعکس غواړي په زرگونو عملیاتي منصبداران، څیړونکی، ساینس پوهان او کارپوهانچې د مرکزي استخباراتو د ادارې په چوکاټ کې کار کوي، وهڅوي. هیلي وایي د نوي نندارتونهر یو عکس په افغانستان کې د سي آی ای د منصبدارو له خوا اخیستل شوی چې یو شمیر یېاوس هم هلته په پټو عملیاتو بوخت دي. هیلي وایي نندارتون ددېلپاره جوړ شوی تر څو څرگنده کړي چې د نننۍ سي آی ای منصبدار چې په افغانستان کېفعالیت کوي، تر ډیره حده د دوهمې نړیوالې جگړې په ترڅ کې د دوی د ستراتیژیکو خدمتونو د ادارې د غړو په څیر دي. توني هیلي: "زمونږ منصبدارانو راته ویلي کله د سپتمبر د یوولسمې دپیښې څخه پنځه لس ورځې وروسته دوی افغانستان ته لاړل، دوی د دوهمې نړیوالې جگړې دستراتیژیکو خدمتونو د ادارې د نیمه نظامي منصبدارانو په شان ځان فکر کاوه. په دېتوگه دې کار مونږ ته دا فکر ایجاد کړ چې دغه نندارتون د دوهمې نړیوالې جگړې دزمانې او په افغانستان کې زمونږ د منصبدارانو د حالت ترمنځ د مقایسې په توگهوړاندې کړو، او وایو چې ډیر څه بدل شوي او ډیر څه په هماغه شان باقي دي. دا اوس همد هغه استخباراتي منصدارو په اړه دي چې په ډگر کې د جگړې د نوعیت او بڼې لپاره دوخت رښتیني استخباراتي معلومات وړاندې کوي" په دې توگه د ستراتیژیکو خدمتونو د ادارېد وخت او د سي آی ای وسایل څنگ پر څنگ ایښول شوي دي. یوه AK-47ډوله کلاشینکوف چې پهافغاسنتان کې د سي آی ای منصبدار استعمالو، د دوهمې نړیوالې جگړې د تامپسن دماسیندارې په څنگ کې ځړول شوی دی. او دغه خاصه ماشینداره تمانچه په زړهپورې تاریخچه لري چې هغه وخت کشف شوه چې په پخوانی یوگوسلاویا کې راڅرگنده شوه. توني هیلي: "دا وسله په ١٩۴٣ کې د ستراتیژیکو خدمتونو د ادارېمنثبدارو ته توزیع شوی وه. په ١٩۴۴ کې دوی هغه له ځانه سره یوگوسلاویا ته انتقالکړه چې د تیتو پلویان په وسلو سمبال کړي. دا شپیته کاله په هغه هیواد کې پاتې شوه.په دغه وقفه کې دا ډیره ښه ساتل شوی وه، تر څو چې زمونږ یو منصبدار هغه ته متوجهشو او دا تاریخي وسله یې وپیژندله." لکه څنگه چېد سي آی ای مخفي مامورینو د افغانستان په سختو او ځنگلي عراضي کې زده کړې کړي،وسلې او وسایل ښایي وده وکړي، خو د استخباراتي نړۍ یو شمیر مهارتونه پای نه لري.