حافظه څنگه قوي کولای شو؟
یوې نوې څیړنې ښودلي چې که د حافظې کمزورتیا دوامداره او تکراري وي د اندیښنې وړ ده.
زیات عوامل شته چې د یادښت د کمیدو یا ضایع کیدو سبب کیدای شي چې یو شمیر یې لکه وراثت، عمر، روغتیایي ستونزې په ځانگړې توگه هغه تکلیفونه چې په ماغزو اثر کوي د مخنیوي وړ ندي، خو ددغې ستونزې د یو لړ عواملو مخه نیول کیدای شي چې عذایي رژیم او د ورځني ژوند څرنگوالی په کې شامل دي. د عضلاتو په څیر ماغزه هم د خپلې روغتیا او سلامتۍ لپاره تمرین ته اړتیا لري. د ماغزو چلنج کول، د سختو دماغي کارونو کول، د مغلقو معادلو حل کول او پر پیچلو مسایلو باندې تمرکز او تفکر یو لړ معزي تمرینونه دي چې حافظه قوي کوي. د یوې ازموینې نتیجي ښیي چې په اونۍ کې پنځه ورځې او په ورځ کې یواځې ١٥ دقیقې مغزي تمریند ماغزو په فعالیت کې د پام وړ ښه والی راوړي. فزیکي فعالیت او بدني تمرین د ماغزو په سلامتۍ باندې مستقیم اثر لري. د یوې نوې څیړنې موندنې ښیي چې جسمي تمرین په زړښت کې د حافظې د زوال او له منځه تللو خطر راټیټوي او د ماغزو د سکتې مخنیوی کوي. دغه څیړنه د پیاده تگ، منډې، غره ته ختل، لامبو او نڅا یادونه کوي چې وایي د بدني فعالیت ښې نمونې دي. تعمق او ژور فکر کول د حافظې د ښه کیدو سبب کیږي. د ٢٠١٨ کال د یوې څیړنې نتیجو ښودلې ده چې ژور فکر کول او تعمق د ماغزو د فعالیت د ښه کیدو او د هغې د زوال د مخنیوي سبب شوي، کاري یا موقته حافظه او دایمي حافظه یې تقویه کړې ده. ټولو مغزي فعالیتونو ته خوب ضروري دی. د خوب د طبیعي او منظم پروگرام گډوډي د یوې څیړنې د موندنو په بنسټ د شناختي او د حافظې د مشکلاتو سبب کیږي. د خوب گډوډي د حافظې طبعي چلند مختلوي. پوهان سپارښتنه کوي چې هر مسن انسان باید د شپې له ٧ نه تر ٩ ساعتونو پورې بیده شي چې ماغزه یې یادښتونه ایجاد او هغه په دایمي توگه ثبت کړي. د قندي موادو لرونکو غذا گانو پراخ او دوامداره مصرف د علمي موندنو په بنسټ کولای شي د حافظې په کمزورتیا او د هغې جملې نه په الزایمر ناروغۍ باندې په اخته کیدو کې رول ولري. پوهان پدې پوه شوي چې د تازه میوو د اضافه قند لرونکو شربتونو د څښلو په گډون په زیاته اندازه د خوږو شربتونو استعمال د دماغ حجم راکموي او برعکس د زیاتې شکرې د استعمال نه پرهیز کول د حافظې د فعالیت د ښه کیدو سبب کیږي. همداشان پدې څیړنه کې ټینگار شوی دی چې د قندي موادو د استعمال د کمولو سربیره باید هڅه وشي چې د ورځنۍ غذا د کالورۍ اندازه راکمه کړای شي. د قهوې او چای له منابعو نه لاسته راغلی کافیین حافظې ته گټور گڼل شوی. په ٢٠١۴ کال کې د یوې څیړنې نتیجو ښودلې هغوی چې د ورځې ۲۰۰ میلی گرام کافیین مصرفوي د هغو کسانو په پرتله چې کافیین نه مصرفوي د حافظې قوت یې زیات دی. بلې څیړنې ښودلي چې سهار د قهوې څښل ماغزه قوي کوي او د انسان د یادښت قوت پیاوړی کوي. د تور چاکلیټ خوړل هم د حافظې د تقویه کیدو سبب گڼل شوي. هغه څیړنه چې په ٢٠١٢ کال کې شوې د حافظې په قوي کولو کې د کاکاو لرونکو تورو چاکلیټونو رول په ډاگه کوي. پوهانو ویلي دي هغوی چې تور چاکلیټ خوري حافظه یې ښه کار کوي او همداشان کاکاو مغزو ته د وینې په رسولو کې مرسته کوي. خو ټینگار شوی دی چې هغه تور چاکلیټ وخوړل شي چې تراخه وي او د شکرې لرونکو خوږو چاکلیټونو له خوړولو څخه دې ډډه وشي.