د مومبئي ترورېستی حمله د امرېکا نقش د پاکستان او هند ترمنځ له ستونزو سره مخامخوي
د نېوېارک ټاېمز ورځپاڼه لېکی ددې شواهد ورځ په ورځ زېاتېږی چې د هند په ستر ښار مومبئی باندې دتېرې اونئ برېدونه ښاېې د پاکستان له خاورې ن
نېوېارک ټاېمز تبصره کوی چې ددېترورېستی پېښی اغېزې به په امرېکا کې په نوي حکومت باندی چې د راتلونکیکال د جنوری په شلمه پېل کېږی څنگه وي؟ څرنگه چې د امرېکاچارواکی په خلپه په شدت باندی مبارزه کوی چې د پاکستان په خاوره کې پرافراطېانو باندی حمله وکړي. نو ښاېې په هغو هلو ځلو کې ستونزې راپېدا کاندی چې دهند دنظامی ځواب مخه ونېسی. د هند او پاکستان تر منځ چېپخوانی دښمنان دی، دغه تاو ترېخوالی د ېوې شخړې سبب کېدلی شی. د ٢٠٠١مېلادی کال په ډېسمېبر کې چې د پاکستان افراطېانو دهند پر پارلېمان باندیحمله وکړه او سږ کال، افراطېانو د پاکستان د جاسوسانو په مرسته بېا د هندپرسفارت باندی په افغانستان کې د بم چوونو حملی وکړی نو د بش حکومت په ډېرقوت سره له دېپلوماسی نه کا رواخېست چې په نوی ډېلی کې د چارواکېو غوسهارامه کړی. نېوېارک ټاېمز لېکی اوس ښاېې هغه وخت رارسېدلی وی چې دهندحکومت به د امرېکا پېغام ته ډېره توجه ونکړی. همدا کار د منتخب جمهور رئېساوباما نوی حکومت له خپلې اصلی لارې نه چې واېې د القاعده او طالبانو دترهگری خلاف به ېوه نوی پراخه سېمه ئېزه جبهه جوړه کاندی بل لوری تهواړوي. د هند صدر اعظم من موهن سینگه همدا اوس د خپلو سېاسی مخالفېنو له سختانتقاد سره مخامخ دی. سېاسی مخالفېن واېې چې د ترهگری په مقابل کې حکومت پخوا په قوت او شدت سره ځواب ندی ورکړی او د اوسنی حملی نه وروسته پرحکومتباندی فشار زېات شوېدی او واېې چې متقابله حمله وکاندی. نېوېارک ټاېمزلېکی د نوی ډېلی چارواکې دهغو غوښتنو په مقابل کې ځان مکلف ونه بولی چېواېې ځواب دې کنترول شوی وي. ځکه چې د امرېکا هواېې مبارزه چې د بې پېلوټهالوتکېو په واسطه کېږی د پاکستان په خاوره کې زېاته شوېده. امرېکا حتیپاکستان ته د خاصو قواو عسکر ددې لپاره ولېږل چې پرافراطېانو باندی ددیلپاره حملی وکړی چې افغانستان ته ېې د را اووښتلو مخه ونېسی. رپوټ واېې چېدغه افراطېان په افغانستان کې د طالبانو له قوی بغاوت سره مرسته کوی.سپېنی ماڼی په دې برخه کې څرگندموقف نېولی دی چې دغه حملی توجېه کړی. سپېنه ماڼی واېې که چېرې ېوهېواد په خپله د ترهگری چاره ونکړی شی نوامرېکا ځان ته دا حق ورکوی چې په ېوازې سر عملېات وکړی. نېوېارک ټاېمزلېکی چې که چېرې دا خبره څرگنده شی چې هغو کسانو چې په مومبئی کې ېېد ترهگری برېدونه وکړل په پاکستان کې روزل شوېدی حتی که د پاکستان حکومت پهدغو عملېاتو کی هېڅ لاس هم ونلری نو هند به له دې نه هېڅ شی هم اېسار نکړیچې د امرېکا په څېر موقف اختېار نکړی. نېوېارک ټاېمز د جنوبی اسېا د چارود ېوه ماهر پال کپور له قوله لیکی چې دا مهمه نده چې دا حملی په اسلام ابادکې په کوم دفتر کې پلان شوې وې او که نه. مهمه دا ده چې پخواپه دې اندازهپراخه عملېات نه وی شوي. حتی که د بش اداره داهم وکولی شی چې دا روانحالت له خرابېدونه وساتی نو دمنتخب جمهور رئېس براک اوباما حکومت به دېتهاړ شی چې ددغو دواړ پارېدلو او سېمه ئېزو قدرتونو ترمنځ چې ېوپر بل شکمندی دهمکاری لپاره هلی ځلی وکړی. نېوېارک ټاېمز لېکی چې د اوباما د پلانمهمه برخه چې په پاکستان کې افراطېت ختم کړی او په افغانستان کې جگړه پهخپله گټه تمامه کړی، دا ده چی دهند او پاکستان ترمنځ د پخلاېنی اوهمکار یلپاره لاره برابره کړی چې پاکستان خپله توجه هغو سېمو ته واړوی چې لهافغانستان سره سرحد لری او اوس ېې کنترول د افراطی مسلمانانو په لاس کې دی. د ښاغلی اوباما سلاکارانو دا څو ورځی په دې تېرې کړېدی چې دا وگوری چېحالات به د جنوری له شلمی نه وروسته څنگه ښکاری. هغوی وېلی دی چې دوی پهدې پوهېږی چې د مومبئي حالات به نوی جمهور رئېس له ستونزو سره مخامخ کړی خوهغوی داهېله هم کوی چې دا حملی ښاېې د هند اوپاکستان ترمنځ د همکاریامکانات نور هم پراخه کړی چی افراطېان له منځه ېوسی. پاکستان وایی چی د هند سره یې موافقه کړېده چی خپل د استخباراتو ریس ډگر جنرال احمد شجاع پاشا به هند ته واستوی، څود هغه هیواد له تحقیقات کونکو سره اطلاعات تبادله کړي. خو وروسته، دپاکستان حکومت خپله فیصله بدله کړه او وې ویل چی د شجاع پاشا پر ځای بهنور د کښتی رتبې استخباراتی مامورین هند ته ولېږی. د پاکستان د دفاع وزیر،چودهری احمد مختار، په اسلام اباد کی خبریالانو ته وویل "زه په زغرده اوټینگه ویلای سم چی پاکستان په دغو پېښو کی په هیڅ توگه لاس نه درلود." دواشنگټن پوسټ ورځپاڼه لیکی ضمنا د هند مقاماتو خپلو هغو تورونو ته زورورکړی دی چی دغو پېښو له پاکستانی ډلو سره اړه درلوده. د هند خارجه وزیرپراناب مکرجی په نوي ډهلی کی په یوه خبری کنفرانس کی وویل شواهد او علایمښیی چی پاکستان په دغو پېښو کی لاس درلود. د هند نورو مقاماتو هم دغهنظر تکرار کړ مگر نور تفصیل یې ورنه کړ. د واشنگټن پوسټ ورځپاڼه لیکی دامریکا په خارجه وزارت کی د ټروریزم ضد یوه مامور وویل په تېرو څلېر ویشتوساعتونو کی ځینی شواهد تر لاسه سوي دي چی د کشمیر له ډلو سره د ممبی د پېښوارتباط ثابتوی. خو ده نور تفصیل ورنه کړ. ده وویل چی موږ باید د احتیاط څخهکار واخلو. که څوک د کشمیر نوم اخلي نو دا خو پاکستان ته اشاره ده. دپاکستان جمهور ریس آصف علی زرداري، چی د هند سره یې د اړېکود بهترولو تلاښکړی دی، وویل چی په هند کی دا اوازې بالکل غلطی دي چی وایی د پاکستاناستخباراتو د ممبی د وسله والو سره مرسته کړې ده. ده وویل چی ټروریسټعناصر د پاکستان د استخباراتی ادارو په لابراتوارونو کی نه دي تولید سوي. داینگلینډ د براډفورډ په پوهنتون کی یوه استاد شان گریگوري وویل چی ددغوپېښو سره د پاکستان ارتباط به دهند او پاکستان اړېکو ته ډېر سخت تاوانورسوی. ده وویل چی دا چی د پاکستان حکومت وویل چی د هیواد د استخباراتوریس به هند ته واستوي د دی معنی دا ده چی که حتی پاکستان ددغو پېښو سرهاړه ولري د هغه هیواد حکومت په هیڅ توگه اړه نه ورسره لری. د پاکستان یوهعالی رتبه مقام وویل هند ته د ښاغلي پاشا د لېږل کېدلو خبره د هند صدر اعظممن موهن سینگه د پاکستان صدر اعمم یوسف رضا گیلاني ته په ټلفون کی وکړه،او هغه مخکی ویلي وه چی د ممبی حملې د هیواد څخه دباندی ډلو سره اړېکیلري، او گیلاني ته یې ویلي وه چی له دوی سره په دغه برخه کی شواهد موجوددي. د پاکستان دغه مقام وویل د دې خبری د معلوملو دپاره یوه لاره دا وهچی د پاکستان د استخباراتو ریس لېږل سوی وای او له هند څخه یې غوښتي وایچی که څه لری نو ویې ښیاست. ورځپانه وایی که څه هم چی د گیلانی حکومت دښاغلي سینگه دې ادعا په قار کړی دی چی وایی د ممبی په پېښو کی ښایی هغههیواد لاس درلودلی وی خو د گیلانی حکومت پر دې خبری ټینگار کړی دی چیپاکستان پخپله د ټروریسټانو د څملو قربانی دی او دواړه هیوادونه باید چی په دې برخه کی همکاري سره وکړی. د واشنگټن پوسټ ورځپاڼه وایی د جولای دمیاشتی راهیسی چی ټروریسټانو په افغانستان کی د هند پر سفارت باندی حملهکړې ده او د هند د پوځی اتاشه په شمول اته پنځوس تنه یې وژلي دي د دواړوهیوادونو ترمنځ د اړېکو چندانی خوند نسته. ځکه چی د متحده ایالاتواستخباراتی مامورینو وروسته وویل چی داسی شواهد سته چی د پاکستاناستخباراتو ددغی حملې سره همکاري کړې ده. د پاکستان حکومت په هغه حمله کیپر لاس لرلو منکر سو. په ممبی کی د وروستی حملې په ارتباط د هند مقاماتووویل چی د څو تنو پاکستانیانو په شمول لږ تر لږه څو تنه حمله کونکي دغه ښارپه کښتیو کی راغلي وه، که څه هم چی دوی د خپلی ادعا د ثبوت دپاره مرهشواهد وړاندي کړي نه دي. د هند نورو مقاماتو د جمعې په ورځ وویل چی دوهتنه وسله وال پاکستانی اصله برټانویان دي. د برټانیې مقاماتو وویل دویددغه رپوټ په باب تحقیقات کوی مگر دا نه سی ویلای چی دا به څومره حقیقتولری. ضمنا د برټانیې څخه د ټروریزم ضد مامورین ددغو پېښو په باب دتحقیقاتو دپارهند ته تللي دي.