ملگري ملتونه د مهاجرو نړیواله ورځ د مهاجرو د حفاظت تر عنوان لاندې لمانځي
د ملگرو ملتونو د مهاجر د ادارې وروستی رپوټ وايي، په نړۍ کې د مهاجرو نیمايي افغانان او عراقیان دي
نن په نړۍ کې د مهاجرو نړیواله ورځ لمانځل کیږي. د ملگروملتونو د مهاجرو د نړیواله اداره وايي، په روان کال کې دا ورځ تر دې عنوان لاندېلمانځي چې مهاجر باید محفوظ وي او هغو ملکونو ته چې مهاجر ورځي باید دا پیغامورسول شي چې مهاجر هغوی ته مشکل نه راوړي بلکه له ځانه سره نوي مهارتونه او زدهکړې راوړي کوم چې د هغو هیوادونو په پرمختگ کې مهم رول لوبولای شي. په ژنیوا کې دملگرو ملتونو د مهاجرو د نړیوالې ادارې یا UNHCR په دې باب له امریکا غږسره په خپله خاصه مرکه کې وویل چې د دوی له ادارې سره دا وخت ١١ اعشاریه څلورمیلیونه مهاجر ثبت دي. خو په دې تعداد کې فلسطیني مهاجر نه راځي. ځکه چې هغوی دملگرو ملتونو له یوې بلې ادارې سره ثبت دي چې شمیر یې تقریباً څلور عشاریه شپږمیلیونه تنو ته رسیږي. نو په دې ډول ویلای شو چې د نړۍ د ټولو مهاجرو شمیر شاووخوا١٦ میلیونه دی. دا چې په دغه شمیر کې داخلي بې ځایه شوي کسان هم شامل دي؟ښاغلي سپینډلر وویل، نه، دا ټول هغه کسان دي چې د بحران او جگړې له ویرې د خپل ملکله سرحد نه اوښتي دي. خو هغه کسان چې د خپل ملک په داخل کې بې ځایه شوي دي، تعدادیې ٢٦ میلیونو تنو ته رسیږي. پوښتنه دا پیدا کیږي چې کوم عوامل دي چې دغه کسان یې دخپلو کورونو پرېښودلو ته مجبور کړي. آیا جگړه ددې کار اصلي علت دی؟ د مهاجرو دنړیوالې ادارېنطاق په دې باب وویل: "اصلي علت یې بحران دی او د زغم نشتوالی اوقومي، مذهبي او سیاسي شخړي دي چې له آمله یې خلک نیول کیږي. او په ځینو ځایونو کېد بشر پر حقونو باندې تیري هم خلک د خپلو کورونو پرېښودو ته مجبور کړي دي او جگړههم معلومه ده چې ددې کار یو عمده علت دی". د ملگرو ملتونو د مهاجر د ادارې وروستی رپوټ وايي، په نړۍکې د مهاجرو نیمايي افغانان او عراقیان دي. له ښاغلي سپینډلر نه مو پوښتنه وکړه چېد مهاجرو نړیواله اداره تازه مهاجرو ته د مرستو رسولو څه پلان لري؟ هغه وویل: " دمهاجرو نړیواله اداره دا وخت د افغان مهاجر په خپله خوښه ملک ته د ستنیدو تر ټولولوی پروگرام لري. په تیرو پنځو کلونو کې تقریباً پنځه میلیونه افغانان خپل هیوادته ستانه شوي دي. په دغو پنځو میلیونو کې څلور میلیونه یې د د مهاجرو د نړیوالېادارې په مرسته ستانه شوي دي. خو په دې وروستیو وختونو کې هیواد ته د مهاجرو دستنېدو بهیرو یو څه ورو شوی دی. خو بیا هم تیر کال د ستنیو شویو مهاجرو شمیر د پاموړ و. تیر کال درې لکه او ٧۴ زره افغان مهاجر هیواد ته ستانه شول. خو دغه تعداد دنورو کلونو په نسبت کم دی. خو په عراق کې وضعه بل ډول ده. هلته د راستنیدونکو مهاجرپه نسبت د هغو کسانو شمیر ډیر دی چې له هیواد څخه وځي او د عراق گاونډي هیوادونوسوریې او اردن ته مهاجر کیږي. د مهاجرو نړیواله اداره د هغو ملکونو له لارې مهاجرته مرستې رسوي. د ملگرو ملتونو د مهاجرو د ادارې له نطاق څخه مو پوښتنهوکړه چې که څه هم یو وخت اروپاييهیوادونو او د نړۍ نورو ډیرو هیوادونو یو وخت مهاجرو ښه راغلاست وایه خو اوس دغههیوادونه د مهاجر ردوي، په دې باب د مهاجرو د نړیوالې ادارې دریځ څه دی؟ هغه وویل:"موږ دې خبرې ته د یوې معضلې په سترگه گورو او په دې باب مو خپله اندېښنه څرگندهکړې ده". ښاغلي سپینډلر وویل، په دې وروستیو کلونو کې په خاص ډول دیوولسم سپتمبر له حملو وروسته، ډیرو هیوادونو د ترهگرو له ویرې خپل سرحدونه تړليدي. موږ دغه ستونزه درک کوو او ملکونه صلاحیت لري چې خپل سرحدونه او اتباع وساتيخو په عیني وخت کې دغه ملکونه باید په دې حقیقت هم پوه شي چې مهاجر د تشدد اوناامنۍ له ویرې تیښتې ته مجبوریږي او په ځینو پیښو کې دوی د ترهگرو ښکار کیږي. لههمدې آمله باید ملکونو د مهاجرو پر مخ سرحدونه بند نکړي او هغوی ته ددې زمینهبرابره کړي چې خپل ژوند په امان کې وساتي.