چین له افغانستان څخه د امریکا په وتلو اندېښنه لري- افشا شوي اسناد
د چین دولتي اسناد چې تازه بربنډ شوي د افغانستان نه د امریکایي سرتیرو د وتلو او پدې هیواد کې د یاغیگرۍ د پراخیدو په خاطر د چین د جمهور رئیس د اندیښنې او ډار څرگندونه کوي.
د نیویارک ټایمز ورځپاڼې چې دغه ۴۰۳ پاڼې اسناد یې خپاره کړي د چین د جمهور رئیس شی جینپینگ له قوله لیکلي چې د چین په شین ژیانگ کې د سخت دریځۍ او یاغیگرۍ سرچینه افغانستان او سوریه دي. ښاغلي شي جینپینگ ویلي: "د افغانستان نه د امریکایي سرتیرو له وتلو وروسته په افغانستان او پاکستان کې میشت تروریستي سازمانونه سمدستي په مرکزي اسیا کې نفوذ کولای شي. د ختیځ ترکستان ترهگر چې په افغانستان او سوریه کې یې د جگړې عملي زده کړې کړي، هر وخت کولای شي په شین ژیانگ کې ترهگریز بریدونه وکړي." ددغو اسنادو زیاته محتوا د جمهور رئیس شي جینپینگ ویناوې او سپارښتنې دي چې چینايي مقاماتو ته یې شین ژیانگ ته له سفر په ترڅ او وروسته له هغې کړي دي. د چین جمهور رئیس په ٢٠١۴ کې د ریل گاډي پر یوې پټلۍ باندې د ایغوري سخت دریځو له برید وروسته چې ٣١ کسان په کې ووژل شول د شین ژیانگ ناامنه ولایت ته سفر کړی و. رپوټ وایي چې شي جینپینگ دغه ولایت ته د سفر په ترڅ کې چینایي مقاماتو ته امر کړی و چې: "په ټول ځواک او د ټولو دولتي ارگانونو نه په استفادې د تروریزم او جلاغوښتونکو نفوذي کسانو پر ضد مبارزه وکړي او هیڅ ډول رحم ونه کړي". ښاغلي جینپینگ خبرداری ورکړی و چې په افغانستان او سوریه کې ناامنۍ کیدای شي په چین کې د خطرونو د رامنځ ته کیدو د زیاتوالي سبب شي. د هغه په استدلال "ایغوریانو سوریې او افغانستان ته سفرونه کړي او د بیرته راتگ وروسته پخ شین ژیانگ کې د خپلواکۍ غوښتنې له داعیې نه به چې هغوی یې ختیځ ترکستان او خپل ابوي ټاټوبی گڼي دفاع وکړي". د چین د بهرنیو چارو وزارت د نیویارک ټایمز د رپوټ په غبرگون کې ویلي چې د شین ژیانگ په اړه د چین موقف او سیاست ثابت او څرگند او د قانون په بنسټ دی او د هغه په وینا په شین ژیانگ کې ټولې قومي ډلې د حکومت د ترهگرۍ ضد تدابیرو ملاتړ کوي. د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند گینگ شوانگ وویل چې نیویارک ټایمز اصلي انگیزې چې د فقر، جلاغوښتنې او سخت دریځۍ په وړاندې مبارزه ده له پامه غورځولې. هغه وویل: "د شین ژیانگ موضوع د دین، قوم یا بشري حقونو بحث ندی بلکه د تروریزم او جلاغوښتنې په وړاندې مبارزه ده". نیویارک ټایمز رپوټ ورکوي چې دغه اسناد د "چین د سیاسي دستگاه یو غړي" بربنډ کړي، خو د منبع په اړه یې زیات جزییات ندي ورکړي. د ملگرو ملتونو سازمان ویلي چې د چین حکومت څه دپاسه یو میلیون ایغوریان او نور مسلمان اقلیتونه د اجباري کار په کمپونو کې بندیان کړي دي. د چین حکومت د ایغوریانو او نورو مسلمانانو پر وړاندې هر ډول بد چلند رد کړی او ادعا یې کړې چې د شین ژیانگ مسلمانانو ته "د حرفه یي زده کړو په مرکزونو" کې نوي مهارتونه ورزده کوي چې له دې لارې د اسلامي سخت دریځۍ او جلاغوښتنې سره مبارزه وشي.