امریکا په بیت المقدس کې د ملکي وگړو وژنه په کلکه وغندله
د امریکا متحده ایالاتو د فلسطینیانو او اسراییلیانو تر منځ د تاوتریخوالو په اړه ژوره اندېښنه څرگنده کړه.
د گڼ شمیر سیمو په وروستیو پېښو کې اوه تنه اسراییلیان او د اتو ماشومانو په شمول نهه ویشت تنه فلسطینیان وژل شوي دي. پرون د اردن د سیند پر لویدیځه غاړه باندې نښتې وروسته له هغې وشوې چې د بیت المقدس او تل ابیب په گڼ شمیر سیمو کې څو څو پر له پسې بریدونه وشول. دا بریدونه پداسې حال کې وشول چې فلسطینیانو پرون د قهر ورځ اعلان کړه. په بیت الحم، رام الله او نورو ښارونو کې فلسطیني ځوانانو تایرونو ته اور واچاوه او پر اسراییلی پوځیانو باندی یی د ډبرو گوزارونه وکړل چې په ځواب کې پرې اوښکی بښونکی گاز او رابري گولۍ وکارول شوې. په وروستیو ورځو کې د اسراییلو د هغه اقدام په وړاندې د فلسطینیانو غصه اوج ته رسیدلې ده چې دوي یې د په بیت المقدس کې پر مقدسې سیمې باندی د یهودیانو د نفوذ هڅه گڼي. په غزې کې فلسطینیانو د اسراییل سره د پولی په لور لاریون وکړ . دوی د کلونو کلونو راهیسې د اسراییل په لاس محاصره غندله. دا پداسې حا ل کې ده چې د حماس مشرانو د اسراییل په وړاندی ددې بریدونو ملاتړ کړی دی. سامی ابو زهري په غزې کې د حماس ویاند وویل، «حماس د اردن د سنید په لویدیځه غاړه باندې د فلسطینیانو قهرمانانه گامونه ستایی او دا تاییدوی چې په وروستیو عملیاتو کې شدت ددې ښکارندوی دی چې ددې پاڅون مخه نشي نیولای. دا د بیت المقدس پاڅون دی. دا د اسراییلي اشغالگرو دپاره د الاقصی په جومات کې د وروستیو جرایمو په ضد یو قوی پیغام دی.» د تاوتریخوالی زیاتیدل، ددې باعث شو چې د اسراییلو صدراعظم، بن یمن نتنیاهو، د پارلمان بیړنۍ غونډې را وبولي. هغه وویل، «زه د فلسطینیانو د ادارې مشر ته وایم چې قاتلینو ته د اتلانو نوم مه ورکوه . او که د حماس په هڅونی او تحریک حالات ویجاړ شول، نو اسلامی غورځنگ او د فلسطینیانو اداره به مسوله وگڼل شي.» فلسطينی چارواکی وایي د وروستیو تاوتریخوالو مسول اسراییل دی او وایی دوی غواړي چې د جرایمو نړیواله محکمې ته د تجدید نظر غوښتن لیک وړاندې کړي. پداسې حال کې چې په بیت المقدس کې کړکیچ مخ په پراخیدو دی، په قاهر ې کې د فتح په نوم فلسطیني گوند د اسراییلو اعمال په کلکه وغندل او د نړیوالی ټولنی څخه یې پدې مسلې کې د مداخلې غوښتنه وکړه. دوي وایی چې اسراییل پلان لري چې د الاقصی جومات لاندی خپلو حفریاتو ته دوام ورکړي چې د جومات د نړیدلو سبب گرځیدای شي. په قاهرې کې د فتح د گوند یو غړي پدې اړه په غبرگون کې وویل «د فلسطینیانو په وړاندې د اشغالگرو صهیونستانو ظلمونه او جرمونه کومه نوی خبره نده خو دوي پدې وروستیو کې خپلو بریدونه لا شدید کړي. د ښي اړخ تندلاری گوند او ملاتړی حکومت یې هیله لري چې هغه پلان پر مخ بوزی چې دوی یی د الاقصی د جومات د بیلولو غوره وخت او ځای بولي. دا هغه څه دي چې فلسطینیان به یې هیڅکله هم ونه مني.» فلسطینی سیاستوال وایي چې دوي به د اسراییلی پوځ په وړاندې خپل مقاومت ته تر هغې دوام ورکړي ترڅو چې دوی د جومات د مصونیت په اړه ځان ډاډه کړي. سپینی ماڼۍ پرونی برید چې پکې درۍ تنه اسراییلي ملکیان ووژل شول په کلکه وغانده. د سپینې ماڼۍ ویاند جاش ایرنیست وویل «مونږ د ولسي وگړو په تلف کیدو خواشینی کیږو که دا اسراییلی ملکیان وي او که فلسطینیان. متحده ایالات اوس هم د تاوتریخوالي په غندلو ټینگار لري او د جنگ د هڅونکو په وړاندی مبارزه کوي.» دا پداسې حال کې ده چې د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر، جان کېري، وایي هغه به ډیر ژر سیمې ته سفر وکړی. هغه وویل، «دا تاوتریخوالی او د تاوتریخوالی دپاره هڅونې باید ودرول شي.» په همدې حال کې نن اسراییلي پوځ خپل سلهاو سرتیري پخپلو مهمو ښارونو کې د څار او د امنیتی کنترول پر دندې وگمارل څو د پولیسو سره د نویو بریدونو په مخنیوي کې مرسته وکړي. دا د اسراییل د کابینې له خوا د امنیتي تدابیرو لومړنی جدي اقدام دی چې په وروستیو ورځو کې یې کوي. د اسراییلو کابینې پرون شپې ناوختی بیړنۍ غونډه وکړه او نن سهار وختی یی د ځینو ځانگړو گامونو اعلان وکړ چې په هغو کې د پارونکو او حساسو سیمو بشپړ تړل هم شامل دي، ځکه د اکثر اسراییلیانو په وینا زیاتره بریدونه په بیت المقدس کې د عرب میشتو سیمو څخه کیږي چې له کبله یې ددې سیمو د تړل کیدو غږ پورته شوی دی. د اسرائیل کابینې همدارنگه پریکړه وکړه چې د اړتیا په وخت کې د اقامت او اوسیدنی اجازه لغوه او د ځینو برید کونکو کورونه ونړوي.