سپریم کورټ د لال مسجد د واقعې تحقیقاتو د پاره کمیشن جوړ کړی
د رپورټونو ترمخه کمیشن به د لال مسجد اپریشن په حقله د یو شمیر پوښتنو ځوابونه لټوي چې پکې دا قسمه سوالونه شامل دي چې د لال مسجد اپریشن وجوهات څه وو، په دغه کاروائي کې په څومره شمیره کې ملکي کسان او امنيتي عسکر وژل شوې
د پاکستان تر ټولو لوې عدالت سپریم کورټ کال ٢٠٠٧ کې د اسلام آباد لال مسجد خلاف د امنیتي ځواکونو کاروائي د تحقیقاتو د پاره د کمیشن جوړول فیصله کړې چې ددې واقعې په حقله د یو شمیر پوښتنو ځوابونه ولټوي. د لال مسجد کاروائي کې د رپورټونو ترمخه ٥٨ کسان وژل شوې چې پکې امنتي عسکر او د مدرسې طالب علمان شامل دي. د نهې په ورځ د لال مسجد د کاروائي په حقله د مقدمې د روانې اورونې مشري د سپریم کورټ مشر جج افتخار محمد چودهري کوله. د اورونې په مهال د پولیس یو رپورټ هم عدالت ته وړاندې کړی شو. د رپورټ ترلاسه کولو په ترڅ کې عدالت د واقعې د تحقیقاتو د پاره د عدالتي کمیشن جوړولو فیصله ووکړه چې مشري به يي د وفاقي شرعۍ عدالت جج کوي او په ۴٥ ورځو کې به خپل رپورټ وړاندې کوي. د رپورټونو ترمخه کمیشن به د لال مسجد اپریشن په حقله د یو شمیر پوښتنو ځوابونه لټوي چې پکې دا قسمه سوالونه شامل دي چې د لال مسجد اپریشن وجوهات څه وو، په دغه کاروائي کې په څومره شمیره کې ملکي کسان او امنيتي عسکر وژل شوې، آیا اپریشن کې د وژل شوؤ ټولو کسانو مړي شناخت شوې او خپلو خپلوانو ته سپارلی شوې دي او که نه، او دا چې آیا د وژل شوؤ کسانو کورنیو ته د حکومتي لوظونو سره سم تاوان ورکړی شوی او که نه، او آیا چې د هاغه چا خلاف قانوني کاروائي شورو کړی شوې او که نه چې دا کاروائي يي ترسره کړې ده او آیا چې د موجوده شهادتونو په بنیاد د هاغه کسانو شناخت ممکن دی چې د جومات د محاصرې او بیا په جومات د برید په مهال د ځاني تلافاتو ذمه وار دي؟ رپورټونه وايي د لال مسجد مشري مولانا عبدالعزیز کوله او جومات سره تړلې مدرسې طالبانو چې په وسله سنبال وو، د حکومت ترسنگ متوازي عدالتي نظام قائم کړی وو او اسلام آباد کې يي د شریعت نافظ کولو اعلان يي کړی وو او دړکه يي کړې وه چې که چرې حکومت يي د مخه نیوو کوشش ووکړو نو ځانمرگي بریدونه به ترسره کوي. د لال مسجد سره تړلې مدرسې طالبانو اسلام آباد کې ځائې په ځائې د وډیو دکانونو او مساج سینټرو یا د مالش مرکزونو او ځنې مهمانخانوخلاف د فحاشۍ خورولو په نوم حملې هم کړې وې او د جومات سره نزدې د ماشومانو د پاره په یوه سرکاري کتابخانه يي قبضه هم کړې وه او د اسلام آباد د انتظاميي وینا وه جې جومات د مدرسې د پاره په سرکاري مزکه غیرقانوني قبضه هم کړې ده. د پخواني صدر پرویز مشرف په وخت کې د لال مسجد خلاف کاروائي ووکړی شوه او جومات کې موجود وسله والو او امنیتي ځواکونو په منځ کې تر اته ؤ ورځو پورې محاصره او کړکیچ روان وو چې بالاخر امنیتي ځواکونه جومات په خپله ولکه کې اخستو کې کامیاب شو. د چارواکو په وینا کاروائي کې د لال مسجد امام مولانا عبدالعزیر په داسې حال کې اونیولی شو چې ځان يي د ښځو په برقعه کې پټ کړی وو او د تښتیدو کوشش يي کولو. د هغه رور عبدالرشید غازي مړی ځواکونو د جومات د لټون په مهال ووموندلو. ویل کیږي چې افغانستان کې د روسیانو خلاف جنگ کې لال مسجد اهم کردار ادا کړی وو او د روسیانو خلاف جنگیدونکو بهرتۍ او تربیه کې يي لاس کړی وو. په دغه موده کې د لال مسجد مشري مولانا محمد عبدالله کوله چې د عبدالرشید او عبدالعزیز پلار وو. مولانا محمد عبدالله په کال ١٩٩٨ په یوه حمله کې ووژل شو.