صدر اشرف غني: د طالبانو سره د سولې په بهیر کې به مېرمنې هم ونډه لري
طالبانو ته د سولې د وړاندېز په ترڅ کې افغان صدر پاکستان ته هم د "دولت په دولت" د مذاکراتو او د نوي باب پرانیستلو غږ وکړو. "موږ بیا هم، د پاکستان له دولت سره د هر اړخیزې سولې مذاکراتو ته چمتو او حاضر یوو چې تېرې ترخې تجربې هېرې او نوی فصل پرانیزو."
واشنگټن — د "کابل پروسې" غونډې ته وینا کې د افغانستان صدر اشرف غني په واضحه ډول طالبانو ته د امن وړاندیز وکړو او وې ویل چې هغه طالبان چې د جنگ نه لاس واخلي د هېواد په سیاسي بهیر کې شاملیدلی شي. افغان صدر وویل "افغانان د سولې په ننګه را وتلي او نور هیڅوک دلته د جنګ پلویان نه دي." طالبانو ته د سولې د وړاندېز په ترڅ کې افغان صدر پاکستان ته هم د "دولت په دولت" د مذاکراتو او د نوي باب پرانیستلو غږ وکړو. "موږ بیا هم، د پاکستان له دولت سره د هر اړخیزې سولې مذاکراتو ته چمتو او حاضر یوو چې تېرې ترخې تجربې هېرې او نوی فصل پرانیزو." د طالبانو سره د سولې په لړ کې ښاغلي غني د حزب اسلامي ډلې سره د سولې ذکرهم وکړو او وې ویل "له حزب اسلامي سره سوله یوه بریالۍ تجربه وه چې لږ تر لږه د سولې په برخه کې زموږ اراده او ژمنتیا یې ثابته کړه او زه مننه کوم." په هېواد کې د سولې په موضوع د خبرو په وخت صدر اشرف غني د مېرمنو د کردار ذکر هم وکړو. "له نېکه مرغه، د دې فریضې د قیام او تطبیق لپاره د افغانانو ټول اړخونه، حکومت او د سولې شورا یوې ګډې اجماع ته رسېدلي دي. دغه اجماع، د اساسي قانون مطابق د هېواد د ټولو اتباعو د حقوقو په ساتنه او د ښځو په شمول د ټولو اقشارو، سیاسي او جهادي مشرانو او د اقوامو په مشارکت ولاړه ده." افغان صدر وویل "سوله دیني او ملي فریضه ده او ځکه چې د بې ګناه انسانانو د وینې تویېدلو مخنیوی یوه دیني او ملي فریضه ده." افغان صدر وویل "په نړیواله کچه د سولې پر بهیر ټینګار به بالاخره د جنګ د پلویانو پر اراده او چلند اغېز وکړي." اشرف غني وویل د سيمې اولس د اقتصادي پرمختگ په خاطر هم په افغانستان کې ثبات لیدل غواړي. طالبانو ته د سولې لاس ورغځولو په لړ کېصدر اشرف غني وویل چې په دې بهیر کې به د ښځو گډون او د هغوي د حقوقو تحفظ یقیني کولی شي. "تر هرڅه وړاندې موږ د ملي حکومت په استازيتوب طالبانو ته د یوې داسې سولې وړاندیز کړی چې د هېواد علیا ګټې او د هېواد د ټولو اتباعو، په تېره د ښځو حقوق او مشارکت پکې تأمین او مصون وي." افغان صدر وویل د ملي وحدت حکومت په افغانستان کې د پایدار امن په خاطر طالبانو ته د امن وړاندیز کوي، "د ملي وحدت حکومت پخلا کېدونکو طالبانو سره د یوې ريښتنې او پایدارې سولې په لټه کې دی. موږ د ټولو افغانانو لپاره د سوله ییز او عزتمند ژوند په برابرۍ، د هغو طالبانو په شمول چې له تاوتریخوالي لاس اخلي باور لرو. موږ دا وړاندیز له کوم مخکېني قید او شرط پرته د سولې موافقتنامې ته د رسېدو په خاطر چې لاندې موارد رانغاړي، وړاندې کوو: ١ د اساسي قانون سره سم د ټولو اتباعو(په ځانګړي ډول ښځو) د حقوقو او مکلفیتونو تامینول؛ ٢ د اساسي قانون منل یا د اساسي قانون له احکامو سره سم د هغه تعدیل؛ ٣ له قانون سره سم د ملکي خدمتونو، امنیتي او دفاعي ځواکونو د فعالیتونو پر مخ وړل؛ ۴ هیڅ یوې وسله‌والې ډلې ته چې له بهرنیو تروریستي شبکو، بهرنیو تخریبي سازمانونو، دولتي یا غیر دولتي بنسټونو سره چې په افغانستان کې د نفوذ په لټه وي اجازه نه ورکول. افغان صدر وویل بغیر د څه شرط او قید طالبانو ته د امن پشنهاد کوي. "وحدت حکومت طالبانو ته د سولې دغه وړانديز پرته له کوم قید او شرط څخه وړاندې کوي." په دې لړ کې یې افغان صدر داسې وویل: ۱) د سولې لپاره سیاسي چوکاټ وضع شي: اوربند رامنځته شي، طالبان د یوه سیاسي ګوند په توګه په رسمیت وپېژندل شي، د باور جوړونې ترتیبات ونیول شي او عادلانه او آزادو ټاکنو ته لاره هواره شي؛ ۲) د سولې لپاره حقوقي چوکاټ وضعه شي او د غوښتنې په صورت کې په اساسي قانون کې د پیشبیني شوې قانوني پروسې له لارې د اساسي قانون بیا کتنه وشي او د بندیانو د آزادولو او د بندیزونو له لستونو څخه د ایستلو لپاره قانوني لارې چارې تعقیب شي؛ ۳) د افغانستان دولت په رسمیت وپېژندل شي، د قانون حاکمیت ته درناوی وشي، اصلاحاتو ته لاره هواره شي او د متوازن پرمختګ او د کډوالو د راستنېدلو لپاره انتظامات وشي؛ ۴) د ټولو اتباعو، په تېره د پخلا کېدونکیو طالبانو د امنیت لپاره تدابیر ونیول شي؛ ۵) د اقتصاد او ټولنیز پرمختګ لپاره پروګرامونه پلې شي او په ملي پروګرامونو کې کډوالو او پخوانیو جنګیالیو ته ځای ورکړل شي؛ ۶) د سولې لپاره نړیوال ملاتړ او همکاري ترلاسه شي، په تېره دا چې د ډیپلوماټیک مالي ملاتړ په ترلاسه کولو، د بهرنیو جنګیالیو د برخلیک معلومولو او له لستونو څخه له سولې سره د یو ځای کېدونکو افغانانو د نومونو د ایستلو په برخه کې همکاري ترلاسه شي؛ ۷) او د یوه جامع تطبیقي چوکاټ له لارې بېړني، لنډه مهاله او اوږدمهاله شرایط او اهدافو ټاکل او په دې ټولو برخو کې د پرمختګ د څارنې او ارزونې یو مؤثر میکانیزم رامنځته شي. د طالبانو نظریات او د دوی وړاندیزونه په دې او نورو برخو کې به معلومدار په نظر کې ونیول شي او د مذاکراتو یوې منل شوې اجنډا باندې به انشاالله موافقې ته ورسېږو او پس له هغه نه تصویب او عملي کولو ته. افغانستان له ۲۰۰۱کال را په دېخوا د بین المللي سخاوتمندانه مرستو له ملاتړ سره مخ دی او موږ د هغوی قدرداني کوو. خاصتاً د بروکسل او وارسا د کنفرانسونو له ډېرو عظیمو مرستو نه موږ مننه کوو، د امریکا متحده ایالتونو، اروپا، ټولو ممالکو نه، جاپان، کاناډا، استرالیا، کوریا او نورو ټولو سخاوتمندانه مرستو نه مخصوصاً زموږ د غښتلي امنیتي او دفاعي قواو د مرستې لپاره د زړه له کومې مننه کوم. دا چې موجوده ژمنې په ښه توګه د تعریف شویو میکانیزمونو له لارې تنظیمېږي، د سولې او ثبات په اړه بین المللي ملاتړ په لاندې ساحو کې پیشنهادوو: ١ طالبانو سره د سولې پیشنهاد لپاره بین المللي ډیپلوماتیک همغږی شوی ملاتړ؛ ٢ یو سیمه‌ییز نوښت چې د کابل پروسې سره د سیمه‌ییزو سازمانونو او بېلابېلو هېوادونو هڅې همغږي کړي او له طالبانو سره د سولې له وړاندیز څخه ملاتړ وکړي؛ ٣ د ناتعریف شويو جنګونو د توجیه لپاره د دیني متنونو څخه د تفسیرونو او انګېرنو له استفادې سره د مقابلې لپاره د اسلامي نړۍ په مشرۍ جدي خبرې وکړي؛ ۴ د یو باثباته افغانستان د امتیازاتو او ګټو په اړه پاکستان ته د قناعت ورکولو په خاطر د دولت په دولت د خبرو اترو پيل او طالبانو سره د سولې پيشنهاد څخه د ملاتړ لپاره ګډې عمومي او همغږې هڅې؛ ٥ د سولې موافقتنامې له تطبیق څخه ملاتړ او په ځانګړي ډول د کډوالو او پخوانیو جنګیالیو بیا ادغام؛ افغان صدر اشرف غني طالبانو ته د سیاسي دفتر پرانیستلو تجویز هم ورکړو. "د ملي یو والي حکومت د طالبانو د دفتر له پرانیستلو، هغوی ته د پاسپورټونو له صادرولو او په آزاد ډول سفر کولو، د بندیزونو لیرې کولو په برخه کې له مرستې، رسنیو ته د لاسرسې د ترتیباتو او د طالبانو د کورنیو له بېرته مېشتېدلو سره موافق دی." افغان صدر وویل طالبانو سره د سولې په بهیر کې به ښځې او د مدني ټولنې غړي هم ونډه لري. "د سولې عالي شورا به چې د مسلکي دولتی ټیم له ملاتړه برخمنه ده، د مذاکراتو په اړه یو هیأت معرفي کړي چې د ښځو او مدني ټولنو غړي به هم په کې شامل وي." د پخواني افغان حامد کرزي په دور کې طالبانو په قطر کې خپل دفتر پرانیستلی و. خو د کابل پروسې غونډې ته اشرف غني وویل کابل به د سولې د کوښښونو مرکز وي.د مذاکراتو ترسره کولو لپاره تر ټولو غوره ځای کابل دی، خو په دغه جنګ کې ناښکېل اسلامي هېوادونه، د ملګرو ملتونو دفتر، یا کوم بل درېم ګړي هېواد کې هم کېدای شې مذاکرات ترسره شي. صدر اشرف غني په پاکستان غږ وکړو چې دواړه هیوادونه دې تېرو وختو تاوتریخوالی هېر کړي او د تعلقاتو نوی دور دې پېل کړي. هغه وویل "موږ بیا هم، د پاکستان له دولت سره د هر اړخیزې سولې مذاکراتو ته چمتو او حاضر یوو چې تېرې ترخې تجربې هېرې او نوی فصل پرانیزو." افغان صدر وویل تیار دی چې د افغان کډوالو هېواد ته د بیرته تگ په اړه هم د پاکستان سره خبرې وکړي. "موږ حاضر یوو چې د پاکستان حکومت سره زموږ د ټولو کډوالو د بېرته راتګ لپاره په یو منظم پلان کې چې له ۱۸ تر ۲۴ میاشتو کې عملي شي موافقې ته ورسېږو، موږ د خپلو کډوالو راتګ د افغانستان غېږ ته غواړو او دېته ژمن یوو چې ټول دولتي امکانات به دوباره او ملي امکانات به دوباره عیار کړو چې کډوال د خپلو وروڼو او خویندو غېږ ته راشي." په اسلام اباد کې د پاکستان د خارجه وزات ترجمان محمد فیصل د افغان صدر د وینا هرکلی وکړو او وې ویل پاکستان ته د ملگرتیا لاس ورغځول او طالبانو ته د امن وړاندیز د "پام وړ" خبرې دي. ترجمان وویل پاکستان په روایتي توگه طالبانو سره د مذاکراتو ملاتړ کړی دی او د افغان صدر وړاندې د پاکستان د دریځ تاید کوي. په سمدستي توگه داسې څه رپورټونه نه ويي چې آیا طالبانو د افغان صدر د وړاندیزونو په ځواب کې څه ویلي خو ددې نه وړاندې طالبانو د افغان حکومت پرځای امریکې سره نیغ په نیغه د خبرو تجویز وړاندې کړی و. طالبان دریځ لري چې افغان حکومت د مذاکراتو اختیار نه لري. "موږ د خپلو خلکو د مشقتونو په اړه د مسؤولیت ژور احساس او د خپل هېواد لپاره یو روښانه لرلید لرو، او سولې ته زموږ ژمنتیا پر همدې لرلید او همدې احساس بناء ده. د افغانستان د ملي وحدت د حکومت دغه دریځ باید هیڅکله په کمزورتیا او زاریو تعبیر نشي. لله الحمد، زموږ امنیتي ځواکونه او پر راتلونکي باندې زموږ د ملت باور او اعتماد تر بل هر وخت په ښه کچه دی. زه یو ځل بیا له خپلو امنیتي ځواکونو، سرتېرو، علمای کرامو، او ولسونو څخه مننه کوم چې نن د دوی په مټ او برکت موږ له یوه غښتلي دریځ څخه د افغانستان لپاره د سولې غوښتنه کوو. د طالبانو مشرتابه او هر طالب! نن فیصله ستاسې په لاس کې ده، سوله ومنئ، بېرته په عزت یې ومنئ او راشئ چې په ګډه دا خاوره چې زموږ د قربانیو، زموږ د جهاد او زموږ د هر اړخیزو وینو نتیجه ده بیا خوندي او هوسا کړو. تل دې وي افغانستان د سولې په امید"