ملګرو ملتونو د مرستې رسونې د ښځینه کار کوونکو دویرولو او ځورولو په اړه اندیښنه ښودلې
افغانستان لپاره د ملګروملتونو د بشري مرستو د همغږۍ ادارې (OCHA) افغانستان کې پر ښځو د محدودیتونو په دوام اندیښنه ښودلې او ویلي دي چې اکثره د مرستې رسونې ښځینه کارکوونکي هره ورځ "زورولو، ویرولو اوناسم چلند" سره مخ کیږي.
اوچا د چهارشنبې په ورځ ناوخته سپټمبر۱۴ ( وږې ۲۳) په یو راپور کې ویلي، چې افغانستان کې واک ته د طالبانو د رسیدلو وروسته او په بشري چارو کې د ښځو په ګډون د محدودیتونو دوام د مرستې رسونې په چارو منفي اغیزه کړې ده. اوچا ویلي: " د یولړ مخ په زیاتیدونکو محدودیتونو چې ښځو حقونه او لومړنۍ ازادۍ محدودوي ښځینه بشري چارو کارکوونکې هره ورځ زورولو، ویرولو اوناسم چلند سره مخ کیږي". د ملګروملتونو د بشري مرستو د همغږۍ ادارې افغانستان په تیر یوکال کې په بشري چارو کې د ښځو د کار، په مصون ډول د ښځو له وړتیاو څخه په معنی لرونکي او هراړخیز ډول د کار اخیستلوپه برخه کې په نړۍ کې د یو ستونزمن هیواد په توګه یاد کړی او ویلی دي چې په تیرو دولس میاشتو کې په دغه هیواد کې ښځې د لا زیاتو ګواښونو سره مخ وې. د تیر ۲۰۲۱ میلادي کال د اګست په پنځلسمه افغانستان کې واک ته د طالبانو د رسیدو وروسته په دغه هیواد کې له شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو ښوونځي تړل شول شوي او د ګوتو په شمیر ځینو ادارو کې د ښځو د کار پرته ښځې په دولتي ادارو کې له کار څخه منع شوي دي. همداشان د شرعي محرم پرته د ښځو په سفر بندیز لګول شوی چې د طالبانو د حکومت دا اقدامات د نړیوالې ټولنې د تندو غبرګونونو سره مخ شوي دي. د ملګروملتونو دغې ادارې په خپل راپور کې د مرستې رسونې د یوشمیر کارکوونکو له قوله ویلي، چې د طالبانو د حکومت وروستیو کړنلارو ښځې د زیاتو ستونزو سره مخ کړي دي. ښځینه او نارینه کارکوونکو ویلي چې د تلاشۍ په ځایونو کې ښځې د لفظي زورونې او د ګواښونې ډک چلند سره مخ کیږي او حتی چې د طالبانو د ساتوونکو د فزیکي تاوتریخوالي سره هم مخ شوي دي. اوچا ویلي چې د ښځینه کارکوونکو سره د چلند برخه کې په مختلفو زونونو کې توپیر شته دی. اوچا ویلي " ښځې د بې وسۍ د احساس په اړه خبرې کوي هغوی وايي، د نړیوالې ټولنې په ګډون شاته پریښودل شوي او له یاده ایستل شوي دي". اوچا ټینګار کړی که چیرې دا ډول اقدامات په عاجل او قاطع ډول ونه درول شي په دغه هیواد کې به مرستې رسونې کارکوونکو ته شرایط لا نور هم سخت شي چې دا کار به مرستې ته اړو ښځو په وضعیت خورا ناسمه اغیزه ولري. اوچا د ښځینه مرستې رسونې د کارکوونکو د کاري ستونزو په اړه دا راپور په داسې حال کې خپور کړی چې د بخښنې نړیوال سازمان په یو راپور کې د مرستې رسونې په ادارو کې د طالبانو له خوا د لګیدلو محدودیتونو په اړه ویلي و، چې دا محدودیتونه به ښځو او په ځانګړي ډول بې سرپرسته ښځو ته چې بشري مرستو ته اړتیا لري ډیر منفي اغیز ولري. د بلې خوا په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ځانګړي‌استازي دفتر (یوناما) د خپلو ښځینه کارکوونکو په وړاندې د طالب واکمنانو د چال چلند په اړه ژوره اندېښنه ښودلې ده یوناما د سپتمبر ۱۲ (وږې۲۱) په یوې اعلامیې کې له طالبانو غوښتي دي چې « په ټول هيواد کې د ازاد تګ راتګ په ګډون د ملګرو ملتونو او د دغه سازمان د ټولو کارکونکو امتیازاتو او خونديتوب ته د درناوي په برخه کې خپل مکلفیتونه» ترسره کړي‌ په اعلامیې کې ویل شوي دي چې په یوې تازه پېښې کې طالبانو د دوی ځینې ښځینه کارکوونکې توقېف کړي دي یوناما په طالبانو غږ کړی دی چې د هغوی د ښځینه کارکوونکو په وړاندې ټول ګواښونه ختم کړي او «د ټولو کارکوونکو د امنيت او خوندیتوب لپاره دې روښانه تضمينونه پلي کړي، چې د نړيوال قانون پراساس د افغانستان له مکلفیتونو څخه» شمېرل کېږي د طالبانو حکومت د اوچا دغه راپور ته تراوسه غبرګون نه دی ښودلې خو ددغه حکومت مرستیال ویاند بلال کریمي د یوناما د اعلامیې په اړه د خپل ټویټر په پاڼه د یوناما راپور رد کړی دی. ښاغلي کریمي ویلي "په افغانستان کې د ملګرو ملتو اړوند کومه ښځينه کارمنده نه ځورول شوې اونه هم توقیف شوېالبته په کندهار کې د ښځينه وو له یوې تجمع څخه دامربالمعروف کارکونکومعلومات غوښتي، کله چې واضح شوې چې هلته د ملګرو ملتو اړوند ښځينه دې، بیرته منصرف شوي او هيڅ کومه ستونزه نده رامنځته شوې"