تنزیل درآمد افغانها – کاهش کمکها یا بن‌‎بست سیاسی؟
برخی کاهش کمکهای خارجی، اقتصاد کاذب و غیر متداوم و برخی دیگر بن‌بست سیاسی را عامل کاهش در آمد در افغانستان می خوانند.
مفتش ویژه ایالات متحده در امور بازسازی افغانستان یا سیگار گزارش داده است که ایالات متحده امریکا از سال 2002 تا جنوری سال 2015 مبلغ 107.5 میلیارد دالر کمک انکشافی را برای افغانستان فراهم کرده است  .  این کمک‌ها شامل پول‌هایی می‌شود که به منظور تجهیز نیرو‌های امنیتی افغانستاننیز به مصرف رسیده است  . در تازه ترین گزارش سیگار آمده است که ایالات متحده امریکا در 14 سال گذشته بیش‌ترین پیمانه کمک‌های انکشافی را به افغانستان در سال 2010 کرده است که به 16.72 میلیارد دالر می‌رسید  . این اداره ناظر بر روند بازسازی افغانستان می‌گوید که کمک‌های توسعه یی ایالات متحده به افغانستان از سال 2002 تا 2010 روند صعودی داشت اما از سال 2011 این روند شکل نزولی را به خود گرفت  .  این کمکها در سال 2011 به 15.81 میلیارد ، در سال 2012 به 14.76 میلیارد ، در سال 2013 به 9.65 میلیارد وسرانجام در سال 2014 به 6.67 میلیارد دالر کاهش یافته است  . ایالات متحده امریکا برای تمویل پروژه‌های توسعه یی در سال 2015 در افغانستان 4.29 میلیارد دالر را اختصاص داده است تا حمایت از نیرو‌های امنیتی افغان و تمویل پروژه‌های دیگر توسعه یی را ادامه دهد  . وضعیت اقتصادی افغانستان تعدادی زیاد افغانها را یک بار دیگر نگران آینده ساخته است  .  موسسه نظر‌سنجی گالوپ ، اخیرا گزارشی را به نشر رسانده که نشان می‌ دهد 67 درصد افغان‌‌ها به این باور‌اند که کاهش رشد اقتصادی و میزان رو به افزایش بیکاری در افغانستان تهدیدی به مراتب بزرگ‌تر از جنگ‌های مسلحانه می‌باشد  . عبدالقادر جیلانی ، سخنگوی وزارت مالیه افغانستان1393 را سال پر از مشکلات دانسته و می‌گوید که 30 در صد سرمایه گذاری‌ها و 35 درصد عواید ملی در این سال کاهش پیدا کرده است  .  او طویل شدن انتخابات ریاست جمهوری را یکی از عوامل اساسی کاهش در تجارت و اقتصاد می‌داند  . آقای جیلانی در صحبت با رادیو آشنا گفت " 70 در صد عواید افغانستان از کمک‌های جامعه جهانی و 30 در صد آن از عواید ملی کشور تمویل می‌شود  .  می‌پذیریم که تاخیر در انتخابات ریاست جمهوری در اقتصاد کشور تاثیرات منفی به جا گذاشت اما کمکها از سوی جامعه جهانی ادامه دارد و کشورهای کمک‌کننده متعهد به همکاری استند  . " اما ادریس رحمانی ، کارشناس اقتصادی می‌گوید که بدون شک جنجالی شدن انتخابات و تاخیر در اعلام کابینه به اقتصاد افغانستان آسیب رسانده است ، اما به نظر او عوامل اساسی ، کاهش کمک‌های بین‌المللی و وابستگی اقتصادی افغانستان است  . آقای رحمانی افزود " با کم شدن تدریجی کمک‌های بین‌المللی ، اقتصاد کاذب افغانستان در حال نزول است چون به محض این که امریکایی‌ها در سال 2010 تصمیم گرفتند تا در سال 2014 از افغانستان بیرون شوند ، همه می‌دا نستند که وضعیت اقتصادی افغانستان هم از حالت مصنوعی اش که بسیار خوب‌بود بر خواهد گشت به حالت طبیعی اش که خوب نخواهد‌بود  . " رحمانی با تاکید بر نهادینه ساختن رشد اقتصادی با ثبات گفت " حرف اساسی در اقتصاد تولید است ، این پول‌ها { کمک‌های خارجی } به هر شکل که بیاید و به هر موثریت که استفاده شود ، یک رشد اقتصادی کاذب بوده و به محضی که پول قطع شود پس از بین می‌رود  . " جامعه جهانی در نشست لندن یک بار دیگر تعهد سپرد که کمک‌های مالی را به افغانستان پس از پایان سال 2014 ادامه خواهد داد  . سخنگوی وزارت مالیه با تایید این مورد به رادیو آشنا گفت " در سال 1393 ( 2014 میلادی ) به ارزش 1.4 میلیارد یورو ( حدود 1.6 میلیارد دالر ) قرارداد با اتحادیه اروپا امضا شد که از سال 2015 الی 2020 در بخش‌های زارعت ، تقویت نهاد‌های حکومت ، انکشاف دهات و در عرصه‌های مختلف به مصرف خواهد رسید  . آقای جیلانی افزود " در کنفرانس لندن هم یک بار دیگر با افغانستان تجدید تعهد صورت گرفته به ویژه در مورد 16 میلیارد دالر که در توکیو وعده سپرده شده‌بود که بر اساس آن به افغانستان سالانه 4.5 میلیارد دالر کمک می‌شود تا در سکتور‌های مختلف به مصرف برسد  . " تعدادی زیادی افغان‌ها دلیل کاهش در آمد‌های شان را در سال‌های اخیر مشکلات سیاسیمقطع یی می‌دانند  .  قبل از سال 2014 بزرگترین دلیل رکود وضعیت اقتصادی افغانستان ، نگرانی‌های این سال‌بود چون مطابق برنامه‌ریزی زمانی ناتو ، مسوولیت‌های امنیتی در پایان این سال به افغان‌ها انتقال می‌یافت  .  بعد از آن مردم افغانستان انتخابات ریاست جمهوری را بزرگترین عامل کاهش درآمد در کشور پنداشتند اما با آغاز کار حکومت وحدت ملی امیدواری‌ها به آینده بیشتر شد  . اما خوشبینیها بار دیگر زمانی به یاس و بدبینی مبدل شد که رئیس جمهور در زمان تعیین‌شده‌یعنی 45 روز بعد از آغاز کار حکومت ، موفق به معرفی کابینه نشد و این کار را در مدت بیش از سه ماه انجام داد  .  اما تاخیر در معرفی کابینه ، تازه ترین عامل قرار گرفت که اکثر افغان‌ها آنرا دلیل کاهش درآمد خود می‌دانند  . نور آغا ، که 26 سال عمر دارد و در شهر مزار شریف راننده تکسی است می‌گوید که حال مردم به دلیل کاهش درآمد شان ، از تکسی استفاده نمی‌کنند و ترجیح می‌دهند در موتر‌های لینی از یک جای به جای دیگری بروند  .  او می‌گوید : " از شروع انتخابات ، یک ، یک و نیم سال شد که نه کار است و نه هم روزگار  ...  از صبح تا شام میگردم در نهایت همان پول تیل را پیدا میکنم  . " محمد اشرف غنی در نخستین سخنرانی خود به عنوان رئیس جمهور افغانستان تاکید کرد که رشد اقتصادی افغانستان از اولویت‌های کاری او خواهد‌بود  . آقای غنی تعهد سپرده تا افغانستان را به نقطه ترانزیتی در سطح منطقه ، صادر‌کننده انرژی و تولید‌کننده مواد خام و معدنی مبدل سازد  . ادریس رحمانی رسیدن به ثبات اقتصادی افغانستان را ناممکن نمی‌داند و می‌گوید که اقتصاد افغانستان " بدون چون و چرا " می‌تواند به پا بایستد ، ولی بی‌نهایت به کار و مدیریت از نظر سیاسی و در عین زمان به تعهد مردم و زمان نیاز دارد  . آگاهان امور به این نظر‌اند کهراه حل کوتاه مدت این بوده می‌تواند که کمک‌کنندگان بین‌المللی کسر بودجه افغانستان را کاهش دهند اما همکاری‌های دراز مدت نیازمند سرمایه گذاری‌های بزرگتر است  . صدف غیاثی در سال 2008 میلادی از فاکولته ژورنالیزم و ارتباطات جمعی دانشگاه بلخ به درجه لسانس فارغ شد  .  صدف از اوایل سال 2012 تا اواخر 2014 در دانشگاه بلخ به صفت آموزگار در رشته ژورنالیزم تدریس کرد و نیز در هفت سال گذشته با رسانه‌های متعدد داخلی و خارجی به حیث گوینده ، گزارشگر و خبرنگار ایفای وظیفه کرده است  .