تاثیر منازعۀ سلطه جویانۀ ایران و عربستان بر شرق میانه
تحلیلگران میگویند که ایران و عربستان در گیری جنگ نظامی بر ضد همدیگر نخواهند شد، اما ادامۀ منازعه میان تهران و ریاض به ضرر منطقه است
ظاهرا تنش تازه میان ایران و عربستان در هفته‌های اخیر پس از آن تشدید شد که با وجود مخالفت ایران ، عراق و حتی امریکا ، عربستان ، شیخ باقر نمر ، روحانی شیعه را " به جرم ترویج خشونت " اعدام کرد ، اقدامی که موجب خشم شدید مقامات ایرانی از جمله آیت‌الله خامنه‌ای ، رهبر ارشد آن کشور گردید  . اما شماری از تحلیلگران سیاسی مثل رابرت ورث ، تحلیلگر شرق میانه و نوسینده کتاب تحت عنوان " در سایه خلافت " به این باور است که در واقع توافق هسته یی میان ایران و کشور‌های غربی ، موجب خشم شدید عربستان‌شده‌و سعودی‌ها فکر می‌کنند که در حصار ایران قرار گرفته‌اند  . آقای ورث گفت : " به معنی واقعی کلمه ] عربستان [ خود را د رمحاصره ایران می‌بیند  .  فکر میکنم عربستان سیگنال داده است با هیچ کس به شمول امریکا مشوره نخواهد کرد به ایران سیگنال می‌دهد که ما از شما هراس نداریم  . " به گفته آقای ورث ، پس از توافق هسته یی میان ایران و شش قدرت جهان ، عربستان حالا به این باور‌شده‌است که بیش از این نمی‌تواند به حمایت امریکا که در هشت دهه گذشته متحد نزدیک آن کشور بوده است ، اتکا کند  . حسین ابیش ، محقق ارشد در انستتیوت عرب و کشور‌های خلیج مستقر در واشنگتن دی سی ، در مورد نظر مشابه دارد  . آقای ابیش گفت : " سعودی‌ها به این باوراند که توافق هسته یی به قمیت آنان تمام می‌شود ، زیرا مثل امریکا ، اسرائیل و کشور‌های عربی ، ایران مجهز با سلاح هسته یی ، نگرانی درجه یک سعودی‌ها نیست  .  نگرانی آنان بیشتر افزیش قدرت تفوق جویی ایران است  . " شماری از تحلیلگران سیاسی مانند محسن میلانی ، استاد روابط بین‌المللی در پوهنتون فلوریدای جنوبی ، به این باور است که ایران و عربستان سعودی از توانایی برخوردار نیستند تا یک دیگر را شکست دهند ، اما ادامه منازعه میان دو کشور نه تنها به ضرر تهران و ریاض تمام خواهد شد ، بلکه می‌تواند اوضاع را در سایر کشور‌های شرق میانه وخیم تر کند  . آقای میلادی گفت : " این دو کشور به اندازه قدرت نظامی و سیاسی ندارند تا یک دیگر را شکست بدهند  .  به نظرم جنگ آنان فقط بد بختی برای منطقه و مردم خود شان خواهد آورد  . " این تحلیلگر روابط بین‌المللی می‌گوید در صورت ادامه منازعه میان این دو کشور اسلامی ، روند صلح در یمن و سوریه با کندی مواجه خواهد ، زیرا به گفته او ایران در سوریه به حمایت اش از بشارلاسد تاکید خواهد کرد و موقف عربستان سعودی برای برکناری رئیس جمهور اسد پا برجا خواهد ماند  .  در نتیجه ، راه حل سیاسی در سوریه با مشکلات جدی مواجه خواهد شد و در نهایت تندروان اسلامگرا ، بیشتر قدرت خواهند گرفت  . در یمن نیز مشکل مشابه باقی خواهد ماند  .  عربستان شورشیان حوثی را که از حمایت ایران برخوردار است هدف قرار خواهد داد و ایران از طریق ادامه کمک به حوثی‌ها ، از بر گشت عبدربه منصور عادی ، رئیس جمهور تبعیدی یمن که از حمایت عربستان برخوردار است ، جلوگیری خواهد کرد  . با وجود منازعه طولانی میان ایران و عربستان سعودی ، مقامات تهران و ریاض در جریان چندین دهه گذشته تلاش کرده‌اند تا از رویا رویی مستقیم پرهیز کنند  .  در عوض دو کشور تلاش کرده‌اند تا درگیر جنگ‌های نیابتی در سایر کشور‌های اسلامی شوندآنهم بیشتر با توجیه فرقه‌گرایی مذهبی  . حمایت ایران از حکومت سوریه به رهبری بشارالاسد ، رئیس جمهور آن کشور ، حمایت تهران از گروه حزب الله در لبنان ، گروه‌های شیعه در عراق ، و هدف قرار دادن شورشیان حوثی توسط ائتلاف به رهبری عربستان سعودی ، مصداق چنین ادعا در منازعات جاری شرق میانه می‌باشد  . علی نوری زاده ، رئیس مرکز مطالعات ایران و عرب مستقر در لندن ، نیز به این باور است که منازعه کنونی میان دو کشور مثل گذشته ، سایر کشور‌های اسلامی را متاثر خواهد کرد  . آقای نوری زاده گفت : " مذاکرات میان مخالفین و حکومت سوریه به زودی آغاز خواهد شد  .  به‌طور قطع ، موقفگیری‌های ایران و عربستان سعودی می‌تواند به موفقیت و یا شکست این مذاکرات منجر شود  .  در یمن هم همین گونه است  . " باور بر این است که اساس منازعه میان ایران با اکثریت شیعه و عربستان با اکثریت سنی ، جنبه فرقه‌گرایی مذهبی دارد  .  اما تحلیلگران به صورت کل به این باوراند که دو کشور از مسایل مذهبی فقط منحیث یک وسیله جهت کسب نفوذ بیشتر در منطقه استفاده می‌کنند  .  توافق هسته یی ایران با کشور‌های غربی ، مقامات سعودی نگران کرده است که لغو تعزیرات بالای ایران ، نقش آن کشور را در منطقه برازنده خواهد کرد  . به تعقیب اعدام شیخ نمر ، شماری از اعتراض‌کنندگان در تهران بالای سفارت عربستان حمله کردند  .  با وجودیکه مقامات ایران تعدادی از اعتراض‌کنندگان را توقیف و عمل آنان را تقبیح کردند ، مقامات عربستان ، حمله بالای سفارت خود در تهران را کار حکومت آن کشور دانست و پس از مسدود کردن سفارت خود در تهران ، روابط دیپلوماتیک خود را با آن کشور قطع کرد  . شاید مقامات ایران و عربستان از درگیری مستقیم بر ضد یک دیگر در هراس نباشند ، زیرا هر دو کشور از لحاظ نظامی و اقتصادی در منطقه قدرتمند استند  .  اما تحلیلگران روابط بین‌المللی مثل محسن میلانی می‌گویند که روی دو دلیل عمده ، دو کشور در حال حاضر وارد جنگ مستقیم نخواهند  .  اول امنیت ملی دو کشور از سو یک دیگر در خطر نیست و دوم در حال حاضر اقتصاد دو کشور در وضیعت نا مناسب است  . به گفته آقای میلانی ، در حال حاضر هیچ از این دو کشور تهدید مستقیم را متوجه همدیگر نمی‌سازند  . ایران و عربستان هر دو قدرتمند ترین کشور‌های منطقه به شمار می‌روند ، اما در شرایط کنونی ، هر دو کشور تا اندازه با مشکلات اقتصادی مواجه‌اند  . به گونه مثال ، در سال 2015 ، به دلیل کاهش قیمت نفت ، عربستان 98 میلیارد دالر کسر بودجه داشت و 30 میلیارد دالر بیشتر از پلان تعیین‌شده‌مصرف کرد که مجموعه آن به 260 میلیارد دالر رسید  .  کسر بودجه این کشور شاهی در سال 2016 به 87 میلیارد دالر می‌رسد  . علاوه بر آن ، مصارف این کشور در داخل و خارج بالا است  .  به گونه مثال ، مصارف نظامی عربستان در سال 2016 به 57 میلیارد دالر می‌رسد  .  مصارف نظامی این کشور در یمن روزانه حدود 200 میلیون دالر می‌رسدیعنی 6 میلیارد در ماه  .  بر اساس پیش‌بینی عربستان ، در سال جاری ، عواید آن کشور به 127 میلیارد دالر خواهد رسیدیعنی 26 میلیارد دالر کمتر از سال 2015 ، در حالیکه انتظار میرود مصارف آن در سال جاری به 224 میلیارد دالر برسد  . با وجود لغو تعزیرات اقتصادی بالای ایران ، بهبود اوضاع اقتصادی در آن کشور زمانگیر خواهد‌بود  .  علاوه بر آن ، بر اساس گزارش‌ها ، ایران از حوثی‌ها در یمن ، بشارالاسد در سوریه ، حزب الله در لبنان و سایر گروه شیعه مذهب در سایر کشور حمایت می‌کند و همه اینها هزینه هنگفت بر ایران تحمیل می‌کند  . در اکثر موارد ، منازعه میان ایران و عربستان به مثابه تضاد مذهبی میان سنی و شیعه تلقی می‌گردد ، زیرا تهران و ریاض در چندین دهه گذشته از فرقه‌گرایی مذهبی سنی و شیعه به مثابه یک وسیله برای اهداف خود استفاده کرده‌اند  .  اما تحلیلگران به صورت عموم به اعتقاد دارند که منازعه میان این دو کشور اسلامی بیشتر متمرکز به تفوق جویی منطقه یی استنه اختلافات مذهبی  . این تحلیلگران می‌گویند که دلیل تشدید تشنج میان تهران و ریاض ، توافق هسته یی ایران با کشور‌های غربی است ، توافق که به باور عربستان ، ایران ، رقیب منطقه یی آن کشور را در بازی‌های منطقه یی دست بالا خواهد داد و نقش بین‌المللی آن کشور نیز در سطح بین‌المللی برازنده تر خواهد شد  . خالد مفتون ، به عنوان تهیه‌کننده گزارش‌های تحلیلی و گوینده خبر ، کارش را از ابتدای سال 2014 در رادیو صدای امریکا در واشنگتن آغاز کرد  .  خالد پیشتر از این ، حدود 10 سال در رسانه‌های بین‌المللی مختلف به شمول خبرگزاری آلمان درکابل و رادیو آزادی در پراگ کار کرده‌بود  .  خالد مفتون سند لیسانس حقوق و علوم سیاسی را از دانشگاه کابل دریافت کرده و سند ماستری را در رشته مدیریت عامه از انستیتوت مطالعات بین‌المللی مونتری کالیفرینای امریکا کسب کرده است  .