ارتباط ایران با القاعده: حدس یا واقعیت؟
ایران و القاعده از سالها با یکدیگر در کشاکش اند اما منافع مشترک ایران و آمریکا در مبارزه با القاعده هم است.
اتهام طرح‌شده‌از سوی مقامات امنیتی کانادا مبنی بر آن که دو مظنون به طرح توطئه بمبگذاری در یک قطار در تورنتو از یک عنصر وابسته به القاعده در ایران راهنمایی گرفته‌اند ، و رد شدن این اتهام از سوی ایران ، پرسش‌هایی تازه را پیرامون ارتباط احتمالی ایران با القاعده مطرح می‌کند  . ایران و القاعده سالهاست با یکدیگر در کشاکش بوده و این به رغم اعطای پناهندگی از سوی ایران به خویشاوندان اسامه بن لادن است  .  گفتنی است که این افراد تحت نظر سپاه پاسداران ایران هستند  . شیعه بودن رژیم جمهوری اسلامی مانع از ایجاد رابطه دوستانه میان گروه‌های افراط گرای سنی چون حماس و کشورهای سنی چون قطر و امارات متحده عربی با ایران‌نشده‌است  .  اما ایران دلایل سیاسی ، نظامی و عینی فراوانی برای عدم همکاری با القاعده دارد  . از جمله این دلایل ، وجود و فعالیت گروه اسلام گرای موسوم به جبهه النصره است که با دولت بشار اسد مبارزه می‌کند و اخیرا اعلام کرده که به القاعده پیوسته است  .  این گروه بر مبنای تمام معیارهای جمهوری اسلامی ، دشمن تلقی می‌شود و یکی از این معیارها مبارزه و دشمنی با رژیم اسد است ، که مبنای مبارزه جبهه النصره است  .  تهدید دیگر فعالیت جبهه النصره برای ایران ، تضعیف جایگاه آن کشور در منطقه در صورت فروپاشی رژیم اسد است  . از سوی دیگر ایران در عراق علیه القاعده فعالیت می‌کند ؛ همچنان که طی چندین سال اخیر چنین کرده است  .  القاعده به حمایت قبایل سنی متکی است و برای برکناری نوری المالکی ، نخست‌وزیر شیعه عراق ، می‌کوشد  . در این حال ، احتمال می‌رود که ایران در شمال یمن به دولت آن کشور کمک می‌کند تا با القاعده که در جنوب یمن پایگاه‌هایی دارد ، مبارزه کند  .  از این روی ، تناقضی در این میان مشهود است و آن ، منافع مشترک ایران و آمریکا در مبارزه با القاعده است ؛ که منافعی بوده که در جنگ افغانستان نیز مطرح‌بود و در راستای حفظ همین منافع مشترک‌بود که ایران و بعدتر سوریه ، در مبارزه با القاعده با نیروهای اطلاعاتی آمریکا همکاری کردند  . هدف عمده حملات تروریستی که در ایران طراحی می‌شوند یا با کمک ایران انجام می‌گیرند ، چهره‌های مخالف جمهوری اسلامی است که خارج از ایران زندگی می‌کنند ، یا پایگاه‌های آمریکا در عراق ، یا پایگاه‌های اسرائیل در خارج از آن کشور  . اما تاکنون شاهد یا مدرکی مبنی بر رابطه‌ای مستقیم میان ایران و حملات القاعده یافت‌نشده‌است ، از جمله در مورد حملات یازده سپتامبر به آمریکا  .  این ، موردی‌بود که جرج بوش رئیس جمهوری وقت ایالات متحده نیز به آن پرداخت ، و بر نبود چنین شواهدی تاکید کرد  . احتمالی دیگر آن است که اگر رابطه‌ای میان مظنونان طرح بمبگذاری قطار تورنتو با ایران وجود داشته باشد ، ممکن است این رابطه ، با گروه‌های زیرزمینی سنی باشد که در ایران فعالیت می‌کنند ، مثلا گروه‌های جدایی‌طلب بلوچ که همواره دشمن جمهوری اسلامی بوده‌اند و رژیم تهران سالهاست با آن‌ها می‌جنگد  . با این وصف ، تحقیقات امنیتی نشان می‌دهد که حتی این دست گروه‌ها ، گرایشی به حمله به اهداف غربی ندارند و بیشتر در پی ایجاد تزلزل در پایه‌های حکومت تهران هستند  .  از این روی است که به سهولت نمی‌توان پیرامون نقش احتمالی ایران در توطئه بمبگذاری قطار در تورنتو قضاوت کرد و برای رسیدن به چنین نتایجی ، به مستندات محکمتر و مستدلتری نیاز است  .