اقتصاد کشور های آسیای مرکزی به سرعت در حال انکشاف است
منطقۀ پُر از غنای انرژئ آسيای مرکزی، با کشور های احاطه گرديده است که بازيگران اقتصاد جهاني بوده و به سرعت در حال انکشاف ميباشند.
برخی از متخصصین پیش‌بینی می‌کنند که این منطقه شاید ساحه کلیدئ برخورد و اصطکاک تجارت و ترانزیت برای کشور‌های روسیه ، چین ، هند و اتحادیه اروپائی گردد  . اما آن‌ها نیز هشدار میدهند که پنج کشور آسیای میانه ( قزاقستان ، قرغزستان ، تاجکستان ، ترکمنستان و ازبکستان ) تا هنوز در راه انتقال به اقتصاد بازار آزاد ، مجادله می‌کنند  . در این گزارش تحلیلی ، ژیلا فرانسیسچی خبر نگار صدای امریکا بر اقتصاد بالقوه منطقه و بعضی از مشکلاتی که این پنج کشور آسیای میانه بدان موجه‌اند ، نظر انداخته است  . پس از سقوط اتحاد شوروی در سال 1991 ، بسیاری از کشور‌های جهان چشم به منابع زیر زمینئ آسیای مرکزی دوخته‌بودند که در عهد سلطه نظام کمونیستی انکشاف نیافته‌بود  . اما وقتیکه بازار‌های اتحاد شوروی و تقاویها از بین رفتند ، و پنج کشور نو ظهور آسیای میانه بوجود آمدند ، این کشور‌ها در با رکود مواجه گردیده و با اصلاحات اقتصادی در مجادله شدند  . از سال 2000 بدینسو ، اقتصاد این پنج کشور ، انکشاف نمود  .  بقرار گزارش بانک جهانی ، رشد اقتصادئ کشور‌های پنجگانه آسیای میانه ، بین 7 تا 8 فیصد در سال را نشان می‌دهد  . بانک جهانی همچنان به رشد اقتصادی به درجات مختلف بهبود ، در امور تعاون اجتماعئ این کشور‌ها ، اشاره می‌کند  .  موفقیت بیشتر نصیب قزاقستان است  .  این کشور اولین در بین پنج کشور آسیای میانه است که اصلاحات اقتصادی را آغاز کرد  . قزاقستان صاحب بزرگترین ذخایر نفت و گاز طبیعی در منطقه می‌باشد  .  از سال 2000 بدینسو ، بتدریج به صنایع نفتئ خود توسعه بخشیده است که به رشد اقتصادئ آن ، 10 فیصد در هرسال افزوده است  . گلناز شرف الدین اوقا ، متخصص امور آسیای مرکزی در یونورستئ اوهایو میگوید : " قزاقستان اقتصادش را آزاد ساخت ، دروازه‌ها را بروی سرمایه گذاریهای مستقیم خارجی باز کرد و طئ سالهای گذشته ، انکشاف خوب اقتصادی داشته است  . موضوع دیگر قابل مقایسه بعد از قزاقستان ، کشور قرغزستان است که آنهم به آزاد سازئ اقتصادش پرداخت اما فاقد منابع زیر زمینی بوده و موفقیت کمتری نصیب آن گردید  . " ترکمنستان اصلا به اصلاحات اقتصادی دست نبرده و اقتصاد آن تقریبا بهمان شکل رهبری‌شده‌دولت باقیمانده است  .  در ازبکستان ، سرمایه گذاریهای خصوصئ کوچکتر وجود دارد ، اما در بخش‌های بزرگ اقتصادی ، طور مثال ، فابریکه‌های بزرگ و صنعت پخته ، توسط دولت کنترول می‌شود  . کشور‌های مانند تاجکستان و قرغزستان ، باید با فقر مجادله نمایند  .  شرف الدین اوقا میگوید ، حتی قزاقستان بحیث ستاره اقتصاد منطقه تا هنوز با آزمونهای جدئ چون بیکارئ گسترده و فساد اداری مواجه می‌باشد  . کارل می‌یر ، متخصص امور آسیای مرکزی در ( ورلد پبلک پالیسی انستیتوت ) در نیویارک ، میگوید : " پنج کشور آسیای میانه از اصول قبول‌شده‌جوابدهی و شفافیت ، بسیار عقب مانده می‌باشد  . او میگوید : " مشکل بزرگ در هر پنج کشور آسیای میانه ، رشوه دهی برای بدست آوردن امتیاز تجارتی می‌باشد  .  هرگاه شما با تاجران در هر یک از این کشور‌ها که اقدام به تجارت می‌کنند حرف بزنید ، آن‌ها از مشکلاتی که بدان مواجه هستند ، حرف می‌زنند  . " بعضی از متخصصین مدعی هستند که ترکمنستان و ازبکستان علایمی از خود بروز داده‌اند که بعضا به اصطلاح نفرین منابع یاد‌شده‌است که بموجب آن کشور‌های غنی از منابع طبیعی ، دست به قمار انکشاف اقتصادئ متزلزل میزنند  . اوکسانا انتونیکو ، مدیر انستیتوت بین المللئ مطالعات ستراتیژیک روسیه و اروپا آسیا که مقر آن در لندن است میگوید : " آن کشور‌ها واقعا نمونه از انکشاف نمی‌باشند که مشاغل کوچک را بوجود آورند که با فرهنگ عنعنوئ این کشور‌ها مطابقت داشته باشد  . آن‌ها شرکتهای بزرگ را بوجود می‌آورند که بر منابع کنترول داشته ، توزیع سرمایه‌های حاصله بطور مثال از فروش طلا ، یورانیم و پنبه ، بدست دولت باشد  . آن‌ها باید به انکشاف اقتصادئ شان جدی فکر کنند ، زیرا هرگاه آن‌ها از تغیر جهت دادن اقتصاد ، و خلق کردن مشاغل تازه حمایت نکنند ، یک نمونه نا موفق سیاسئ غیر کار آمد بوجود خواهد آمد که فرق بین دارا و نادار جامعه بسیار بزرگ خواهد‌بود  . انتونیکو علاوه میدارد که در بعضی از کشور‌های آسیای میانه ، نخبگان سیاسی تا 80 در صد اقتصاد را کنرول می‌کنند  .  اما او میگوید ، منطقه بخاطر منابع بزرگ انرژی و معادن آن ، همچنان مرکز توجه بسیاری از کشور‌ها قرار خواهد داشت  . جوهانس لین ، مدیر اجرائیوئ انستیتوت بروکینگز که مرکز آن در واشنگتن است ، با اشاره به موقعیت ستراتیژیک منطقه میگوید ، این کشور‌ها در قلب قدرت انکشافئ منطقه واقع شده‌اند  . جوهانس لین : " هرگاه به نقشه امروزی نگاه کنید ، ملاحظه میکنید که ،‌ای کشور‌ها ، با قدرتهای اقتصادئ مانند چین که اقتصاد آن بسرعت رشد می‌کند ، نیم قاره هند ، و روسیه که اقتصاد آن بتدریج گسترش می‌یابد ، احاطه شده‌اند  . در حالیکه اقتصاد اروپا انکشاف سریع ندارد ، با آنهم یک بازار بالقوه و منبع سرمایه گزاری می‌باشد  .  شرق میانه نیز در حال حاضر با نفت خود ، بخوبی پیشرفت می‌کند  . آسیای میانه در وسط قرار دارد آسیای مرکزی با زیر بنای منکشف ، با امکانات پیشرفته تجارت آسیای میانه می‌تواند مرکز فعالیتهای اقتصادئ بزرگ آسیا اروپا گردد  . لین میگوید ، دول آسیای میانه ازمشی‌های اقتصاد باهمی ، به چیز بیشتری ضرورت دارند  .  آن‌ها همچنان به همکاریهای فشرده تر منطقوی جهت استفاده اعظمی از این فرصت‌ها ، ضرورت دارند  . او میگوید ، سوال حتمی این خواهد‌بود که از منابع طبیعئ شان چگونه استفاده خواهند کرد ، خاصتا از نفت و گاز  ؟  آن‌ها چگونه بدان ادامه داده و آنرا با طرز تدریس و معارف شان تطابق دهند ، و یک قوه کار واقعا قوی و کار آمدی را در زمینه بوجود آورند و چگونه با همدیگر و همسایگانشان همکاری خواهند کرد تا اطمینان حاصل گردد ، از موقعیتهایشان که اکنون در مرکز فعالترین بخش اقتصادئ جهان قرار دارند ، سود ببرند  . لین که یک متخصص سابق بانک جهانی برای منطقه بشمول همه کشور‌های همسایه آسیای مرکزی بوده است ، خوشبختئ منطقه را درمنافع مشترک و انکشاف با ثبات در بین گروه کشور‌های آسیای میانه می‌داند  .