برگشت شماری از چهره‌ها به افغانستان: انگیزۀ خدمت یا تامین منافع شخصی؟
شماری از چهره‌های سیاسی و مقام های حکومت پشین، بنابر درخواست کمیسیون تماس و ارتباط گروه طالبان با شخصیت افغان، به کشور برگشت کردند. این چهره‌ها انگیزۀ برگشت‌شان را خدمت به وطن و اعادۀ عزت خویش گفتند. 
فاروق وردک وزیر معارف و وزیر دولت در امور پارلمانی حکومت قبلی ، سلام رحیمی وزیر دولت در امور صلح و رییس اداره امور ریاست جمهوری ، دولت وزیری ، سخنگوی پیشین وزارت دفاع ، امان الله غالب ، رییس پیشین شرکت برشنا ، انتظار خادم ، عضو شورای امنیت ملی حکومت پیشین ، حسن مبارک عزیزی ، سرپرست وزارت ترانسپورت و هوانوردی حکومت پیشین ، صدیق الله چکری ، وزیر پیشین ارشاد و حج و اوقاف ، کمال ناصر اصولی ، عضو مجلس نمایندگان ، کامل بیک حسینی ، عضو مجلس سنای دولت گذشته و شمار دیگر از چهره‌های سیاسی کسانی‌اند که به دعوت " کمیسیون تماس با شخصیت‌های افغان " به کشور برگشته‌اند  . افرادی که تا اکنون به افغانستان باز گشته‌اند ، به صورت اجمالی در گفتگوهای رسانه‌ای دلیل برگشت‌شان را " حس میهن دوستی و انگیزه خدمت به وطن " عنوان کرده‌اند  .  اما ، در این میان شماری از شهروندان افغانستان به برگشت چهره‌های سیاسی و مقامات پیشین دولت افغانستان دیدگاه‌های متفاوت دارند  . نوش‌آذر صالح ، دپلومات پیشین افغانستان که اکنون به گفته خودش در تبعید به سر می‌برد ، باور دارد که با مسلط شدن طالبان ، برخی چهره‌های سیاسی و مقام‌های دولت پیشین به دلیل و انگیزه‌های سیاسی ، قومی و مالی به افغانستان برگشتند  . صالح افزود : ‌ " برخی چهره‌هایی که برگشته‌اند ، در روزهای سقوط به خارج از کشور رفته‌بودند ، چون فکر می‌کردند در سراسیمگی سقوط کشته نشوند ، حالا که برگشته‌اند به این دلیل است که شکل‌گیری حکومت تک قومی آرزوی دیرینه‌شان‌بود که با مسلط شدن طالبان این آرزو محقق‌شده‌است  . " اما ، نورالله حکیمی نویسنده و فعال سیاسی ، به این باور است که برگشت برخی چهره‌های سیاسی و مقام‌های دولت پیشین افغانستان ، صرفا انگیزه مالی دارد  .  به باور پندار این فعال سیاسی ، چهره‌هایی که تا اکنون برگشته‌اند ، به هیچ ارزشی باور و اعتقاد ندارند  . حکیمی به صدای امریکا گفت که اکثریت کسانی که برگشته‌اند " مالکان انجوها "‌اند که به گفته وی با خود پول و پروژه آورده‌اند  .  به باور این نویسنده ، پول و پروژه‌های اقتصادی این افراد برای طالبان نیز سود آور است  .  به عقیده این فعال سیاسی ، برگشت برخی چهره‌ها در مقیاس سیاسی و قومی قابل بررسی نمی‌باشد  . محب بابک ، دانشجوی کارشناسی ارشد در رشته جامعه‌شناسی ، فکر می‌کند افرادی که برگشته‌اند " فاقد تخیل اجتماعی هستند '' و برای افغانستان و مردم آن " آرمانشهر " ندارند ، اما افزود که برگشت چهره‌ها در امتداد تحولات تاریخی افغانستان امر معمول است  .  او ادعا کرد که افراد برگشته کسانی‌اند که " با تغییر رژیم‌ها ، این افراد نیز پوستین عوض می‌کنند  . " اما برخلاف دیدگاه شماری از آگاهان و تحلیلگران ، برخی از افرادی که به افغانستان بر گشته شدند ، ادعای کاملا متفاوت دارند  . غلام فاورق وردک ، وزیر معارف ، وزیر دولت در امور پارلمانی حکومت پیشین و یکی از چهره‌هایی که از طریق کمیسیون " تماس با شخصیت‌های افغان " به کشور برگشته است ، از طریق ارسال نامه نسبتا طولانی به صدای امریکا گفت که هدفش از برگشت به افغانستان ، طبق " تعهد همیشگی " خدمت است تا با استفاده از '' تجارب و توانایی‌ در بخش‌های مدیریتی و حکومتداری '' در کنار هم میهنان‌اش بماند  . این مقام حکومت پیشین می‌گوید : " برگشت من به کشورم نه مقطعی و نه هم موقتی و نه هم تنها و تنها برای تامین اهداف و مقاصد شخصی است  .  بعضی حلقات برگشت مرا تنها به مسایل شخصی من محدود می‌سازند  .  این از بهر دید محدود ، عقده و حسادت آنان است  . " وردک گفته است که قبل از 15 اگست ، جهت " درمان " به ترکیه رفته‌بود و ادعا می‌کند که اگر قبل از رخداد 15 اگست 2021 در کشور می‌بود ، افغانستان را ترک نمی‌کرد  .  اما او در این نامه گفته است که " ارادهٔ الله تعالی " به گونه‌ای‌بود که نزدیک به 10 ماه را در خارج از کشور به سر ببرد  . این مقام حکومت پیشین افغانستان در این نامه گفته است که به خارج از افغانستان سفرهای زیادی داشته است ، اما از زندگی در خارج از کشور لذت نمی‌برد و تاکید کرده است که افغانستان خانه مشترک همه مردم است  . امان الله غالب ، رییس قبلی شرکت برشنا ، باور دارد که " برای برگشت به وطن نیاز به اجازه و دعوت کسی نیست  . " غالب در گفتگو به صدای امریکا تصریح کرد که به عنوان یک شهروند مستحق زندگی در افغانستان ، به وطن برگشته است  .  این مقام حکومت پیشین ادعا می‌کند که حلقاتی در حکومت گذشته برای تحمیل خواست‌های ناسالم‌شان تلاش کردند برای وی پرونده‌سازی کنند ، اما تاکید کرد که برای ثبوت پرونده هیچ نوع سندی وجود ندارد  . رییس قبلی شرکت برشنا باور دارد که فرار از وطن راه حل نیست  .  او علاوه می‌کند که قصد کار کردن با حکومت طالبان را ندارد ، ‌ ولی می‌خواهد با استفاده از " تجارب و تخصصی " که دارد در خدمت نسل جوان و سکتور خصوصی کشور قرار داشته باشد  . این مقام پیشین حکومت می‌گوید آماده است حساب‌های بانکی‌اش در داخل و خارج مورد ارزیابی قرار گیرد  . آقای غالب می‌گوید :" من به کشور برگشتم تا ثابت کنم که آلوده به اختلاس و فساد نبوده‌ام  . '' او هم‌چنان می‌افزاید که دوره‌های کاری‌اش با حکومت افغانستان توام با '' صداقت و راستی '' بوده است  .  رییس قبلی شرکت برشنا ادعا می‌کند که شرکت برشنا یکی از بخش‌هایی است که هنوز فعالیت دارد ، و این نتیجه پلان و برنامه‌ریزی است که در دروه کاری وی انجام‌شده‌است  . صدای امریکا برای بازتاب دیدگاه و نظریات شمار دیگری از چهره‌های سیاسی و مقامات حکومت پیشین که بنابر دعوت کمیسیون تماس و ارتباط با شخصیت‌های افغان ، به کشور برگشته‌اند ، موفق به ایجاد تماس و گفتگو نشد  . گروه طالبان در روزهای پایانی سال 1400 خورشیدی کمیسیونی را به منظور تامین ارتباطات با '' شخصیت‌های افغان '' و ترغیب آن‌ها برای بازگشت به افغانستان ایجاد کرد  .  ریاست این کمیسیون را شهاب‌الدین دلاور ، سرپرست وزارت معادن و پترولیم طالبان ، به عهده دارد  . اعضای این کمیسیون شماری از اعضای کابینه و مقام‌های طالبان از جمله امیرخان متقی ، سرپرست وزارت خارجه ، خیرالله خیرخواه ، سرپرست وزیر اطلاعات و فرهنگ ، عبدالحق وثیق ، سرپرست ریاست استخبارات ، محمد خالد حنفی ، ‌ سرپرست وزارت امر به معروف و نهی از منکر ، فصیح‌الدین ، لوی درستیز طالبان ، و محمد انس حقانی ، عضو ارشد شبکه حقانی و برادر سراج‌الدین حقانی ، سرپرست وزارت داخلهٔ طالبان ، هستند  . طالبان ادعا می‌کنند که :" تمام شخصیت‌های نظامی و سیاسی ، نماینده‌گان و کارمندان ملکی که به خاطر عدم مصونیت به خارج رفته‌اند و یا هم کسانی که در داخل با طالبان مخالفت دارند ، شناسایی و سپس برای بازگرداندن آنان به زندگی عادی تماس گرفته می‌شود  . " براساس اعلام طالبان ، این کمیسیون به بازگشت‌‌کنندگان از خارج و مخالفان داخلی که دست از مخالفت بر‌دارند ، کارت مصوونیت می‌دهد  . " اما به باور برخی آگاهان ، هدف طالبان از ایجاد کمیسیون تماس " باشخصیت‌های افغان " عادی‌سازی روند مقبولیت اجتماعی این گروه است که می‌خواهد از طریق دعوت افراد و مقامات پیشین به کشور ، در انظار مردم خود‌شان را " مقبول " جلوه بدهند  . شماری از چهره‌هایی که به دعوت کمیسیون تماس و ارتباط با شخصیت‌های افغان ، به کشور برگشته‌اند ، در گذشته به فساد مالی و اختلاس‌های میلیونی متهم شده‌بودند  . اسدالله حنیف بلخی ، وزیر پیشین معارف افغانستان که در سال 2015 به این سمت گماشته شد ، در ولسی جرگه آن کشور گفت که تا سال 2015 میلیون‌ها دالر کمک جهانی برای بخش معارف در افغانستان اختلاس‌شده‌و به گفته وی پول به مکاتب و آموزگاران خیالی که اصلا وجود نداشته ، اختصاص داده‌شده‌است  . مفتش ویژه ایالات متحده در امور بازسازی افغانستان ( سیگار ) در آن زمان از اداره ایالات متحده برای انکشاف بین‌المللی خواسته‌بود تا در مورد این ادعاها بررسی کرده و اطمینان دهد که پول مالیه‌دهندگان امریکایی صرف مکاتب خیالی در افغانستان‌نشده‌باشد  .  اداره ایالات متحده برای انکشاف بین‌المللی ، سکتور معارف را یکی از دستآوردها در افغانستان تا آن زمان عنوان کرده‌بود  . فاروق وردک ، وزیر پیشین معارف افغانستان که پیش از آقای بلخی برای چندین سال تصدی وزارت معارف را به عهده داشت ، به خاطر این ادعاها با انتقادات گسترده روبرو شده‌بود  .  اما آقای وردک در آن زمان در صحبت با رسانه‌ها هرگونه اختلاس و فساد در وزارت معارف را در دوره تصدی خود رد کرد و گفته‌بود که حاضر است با شفافیت تمام حسابدهی کند  . آقای وردک پس از نشر این گزارش صدای امریکا نیز در واکنش تازه ، با ارسال ایمیلی یکبار دیگر دست داشتن در فساد معارف در افغانستان را رد کرده و نگاشته است که بر اساس یافته‌های اداره ایالات متحده برای انکشاف بین‌المللی و گزارش آن به سیگار این ادعاها " مردود " است  . صدیق چکری در سال 1387 وزیر حج و اوقاف حکومت حامد کرزی‌بود  .  چکری و شمار دیگری از مقامات آن وزارت از سوی لوی سارنوالی کشور در سال 1388 خورشید به فساد اداری متهم شدند ، و این مقام پشین به بریتانیا فرار کرده‌بود  . با وجود ایجاد کمیسیون تماس و ارتباط با شخصیت‌های افغان ، ذبیح الله مجاهد ، سنخگوی طالبان ، در مراسم یک سالگی تسلط این گروه بر افغانستان ، با اشاره به شماری از چهره‌های سیاسی و نظامی که جبهه‌هایی مقاومت علیه طالبان را پی‌ریزی کرده‌اند ، آن‌ها را افراد '' شریر '' خطاب کرده گفت که هنوز فرصت استفاده از فرمان عفو عمومی وجود دارد  . مجاهد چهره‌های مخالف طالبان را مسوول وضعیت ناهنجاری سال گذشته خوانده تصریح کرد که آن‌ها می‌توانند به وطن برگردند ، ولی هیچ نوع اجازهٔ فعالیت سیاسی را نخواهند داشت  .