تاریخچۀ بن بست ۱۳ سالۀ هسته ای ایران
کانگرس امریکا گفته است که سد راه توافق هسته ای با ایران خواهد شد و رئیس جمهور اوباما گفته است که فیصلۀ کانگرس را ویتو خواهد کرد.
قدرتهای جهان پس از نزدیک به سه هفته مذاکرات پیهم ، روز سه شنبه به معامله تاریخی در مورد برنامه هسته‌ای دست یافتند  . قرار است که این معامله به نگرانی‌های 13 سال گذشته غرب پایان ببخشد که گویا جمهوری اسلامی در صدد دست یافتن به سلاح هسته‌ای است  . در اینجا نگاهی می‌اندازیم بر انکشافات عمده که در جریان 13 سال گذشته میان ایران و قدرتهای غربی صورت گرفت  . در ماه اگست 2002 یک گروه تبعیدی ایران موجودیت تاسیسات اعلام‌نشده‌هسته‌ای را در ایران آشکار ساخت  .  ایران از مفتشین اداره بین‌المللی انرژی اتمی خواستار بازرسی تاسیسات هسته‌ای شد و گفت که فعالیتهای هسته‌ای ایران صلح‌آمیز است  . در سال 2003 حکومت ایران با بریتانیا ، آلمان و فرانسه توافق کرد تا فعالیت‌های مشکوک اتمی خود را متوقف سازد ، اما چندی بعد این فعالیتها از سرگرفته شد  . در سال 2004 اداره بین‌المللی انرژی اتمی گفت که هیچگونه شواهدی را مبنی بر فعالیت مخفیانه تسلیحاتی ایران پیدا نکرده است ، اما افزود که موجودیت مواد اعلام‌نشده‌را در تاسیسات هسته‌ای ایران رد نمی‌کند  .  در گفتگوهای پاریس ایران بار دیگر به تعلیق برخی فعالیت‌های مشخص هسته‌ای توافق کرد  . در اگست 2005 و در زمان حکومت محمود احمدی نژاد رئیس جمهور پیشین ایران ، تهران گاز یورانیم را تولید کرد ، این انکشاف پیشگام فراهم‌آوری مواد اساسی برای تولید بم اتم می‌باشد  .  کشورهای اروپایی در همین سال گفتگوها را با ایران توقف دادند  . در سال 2006 ، ایران مهر و موم اداره بین‌المللی انرژی اتمی را از تاسیسات غنی‌سازی یورانیم در نطنز برداشت و به غنی‌سازی یورانیم آغاز کرد  .  اداره بین‌المللی انرژی اتمی ایران را به شورای امنیت سازمان ملل متحد راجع ساخت  .  در جولای همان سال شورای امنیت نخستین قطعنامه خود را برضد ایران صادر کرد  . در اگست 2006 ، احمدی نژاد کوره آب سنگین را در تاسیسات هسته‌ای اراک افتتاح کرد ، نگرانی‌ها از ناحیه تلاش ایران برای تولید پلوتونیم برای تولید اسلحه افزایش یافت  .  در ماه دسمبر همین سال دومین قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد بر ضد ایران صادر شد  .  ایالات متحده و اتحادیه اروپایی تطبیق این قطعنامه را آغاز کردند  . در نومبر 2007 ، ایران گفت که کم از کم 3000 سانترفیوژ غنی‌سازی یورانیم دارد که در تیوری در جریان یک سال می‌تواند مقدار کافی یورانیم غنی‌شده‌را برای ساختن بم اتم تولید کند  .  امروز ایران نزدیک به 20 هزار سانترفیوژ دارد که نصف آن فعال می‌باشد  . در دسمبر 2007 ، گزارش مسما به تخمین استخبارات ملی ایالات متحده حکایت کرد که ایران در سال 2003 تلاشها را برای انکشاف سلاح هسته‌ای توقف داد اما کم از کم گزینه‌ها را برای ازسرگیری آن فعالیتها باز نگهداشته است  . در سپتمبر 2009 ، رهبران ایالات متحده ، فرانسه و بریتانیا اعلام کردند که ایران دست به ساختن تاسیسات اعلام ناشده در فردو زده است  .  این تاسیسات در زیر یک کوه در نزدیکی شهر قم ساخته‌شده‌است  . در اکتوبر 2009 ایران توافق کرد که یورانیم غنی‌شده‌به میزان پایین را با مواد سوخت کوره‌های هسته‌ای تبادله می‌کند ، اما این معامله دیر نپایید و در فبروری 2010 ایران به بهانه فعالیت هسته‌ای برای مقاصد طبی ، به غنی‌سازی یورانیم به میزان بلند آغاز کرد  . معامله دیگر تبادله یورانیم غنی‌شده‌در بدل مواد سوخت هسته‌ای که در آن برازیل و ترکیه نیز دخیل‌بودند ، با شکست مواجه شد  . در سال 2011 ، تاسیسات هسته‌ای در بوشهر ایران که ابتدا کار اعمار آن را شرکت زیمنس آلمان آغاز کرده‌بود و سپس روسیه آن را تکمیل کرد ، به فعالیت آغاز کرد  . در نومبر 2011 ، گزارش اداره بین‌المللی انرژی اتمی بر بنیاد معلومات معتبر گفت که کم از کم تا سال 2003 ایران " فعالیت‌های مرتبط با انکشاف آله انفجاری هسته‌ای را دنبال کرد  . " یک ماه بعد ، کانگرس ایالات متحده امریکا لایحه تحریم وام‌دهندگان بین‌المللی به بانک مرکزی ایران را تصویب کرد  .  در ماه جنوری 2012 اتحادیه اروپایی تمام کشور‌های عضو آن اتحادیه را از تورید نفت ایران منع کرد  . حسن روحانی رئیس جمهور ایران در سال 2013 تعهد کرد که برای گفتگوهای جدی با غرب آماده است  .  حتا آقای روحانی تماس غیرمنتظره تلیفونی با باراک اوباما رئیس جمهور ایالات متحده داشت  . در نومبر 2013 توافق موقت صورت گرفت تا ایران برخی فعالیت‌های هسته‌ای خود را در بدل اندکی رهایی از تحریم‌های غرب متوقف سازد  .  دو مهلت جولای و نومبر 2014 - برای توافق روی یک معامله نهایی از دست رفت  . در اپریل 2015 ، ایران و شش قدرت جهان در شهر لوزان سویس روی چارچوب اساسی یک معامله نهایی به تفاهم رسیدند  . در اواخر جون 2015 آخرین دور گفتگوهای هسته‌ای ایران به هدف رسیدن به توافق نهایی ، در شهر وین اتریش آغاز شد  .  اما در 18 روز گذشته چندین مهلت برای توافق از دست رفت تا اینکه توافق نهایی و تاریخی در این مورد امروز سه شنبه 14 جولای صورت گرفت  .