مریم از کمپ مهاحرین پشاور تا کاندید جایزۀ شبکۀ N-Peace
تلاش مریم امرخیل برای تحصیل دختران در ولایت میدان وردک، سبب شده تا این دِختر افغان، کاندید جایزۀ شبکۀ N-Peace شود.
تلاش مریم امرخیل ، دختر بیست ساله افغان ، در راستای تشویق خانواده‌ها در ولایت میدان وردگ مبنی بر اجازه دادن دختران شان به مکتب ، موجب‌شده‌تا این دخت افغان کاندید جایزه شبکه موسوم به N - PEACE شود  . مریم می‌گوید زمانی که او تازه از پاکستان ولایت میدان وردگ بر گشت ، از تمام قریه که او در آن زندگی می‌کند ، فقط سه دختر به مکتب می‌رفت ، اما او با تلاش‌های پی هم موفق شد تا خانواده‌های 50 دختر را راضی کند تا دختران شان را اجازه رفتن به مکتب را بدهند  . مریم امرخیل زمانیکه شش ساله‌بود ، در یکی از کمپ‌های مهاجرین افغان مقیم پشاور به مکتب رفت ، اما یک سال پس از آن ، فقر خانواده او را وا داشت تا دو باره به افغانستان برگشت کند  . مریم می‌گوید زمانیکه از پشاور به سوی افغانستان در حالی سفر‌بود ، فقط به یک موضوع می‌اندیشد : آیا در افغانستان مکتب است یا نه  ؟  او می‌گوید ، زمانیکه به قریه شان در ولایت میدان وردک رسید ، هیچ مکتبی در آن قریه نبود ، اما در شهر میدان وردک که از قریه آنان فاصله داشت ، لیسه نسوان میدان وردگ ، فعال‌بود  . او می‌گوید که تنها موجودیت مکتب برای دختران کافی نبود ؛ برای رفتن به مکتب ، دختران با محدودیت و ممانعت خانواده‌های شان مواجه بوده‌اند و هنوز هم استند ، زیرا ذهنیت حاکم در آن ولایت این است که هرگاه دختران به مکتب بروند ، به اصطلاح " چشم سفید " می‌شوند  . مریم به یاد دارد که در گام اول پدرش او را اجازه رفتن به را مکتب را نداد ، و دلیل آن نیز عرف حاکم نسبت به دختران در آن ولایت‌بود  . مریم می‌گوید : " بعضی از خویشاوندان نزدیک ما ، به پدرم گفتند دخترتان لایق است ؛ اما نمی‌شود به مکتب برود ؛ چون اینجا اطراف است و دختر سفید چشم می‌شود  . " مریم می‌گوید با تحمل مشکلات بالاخره توانست پدرش را قناعت دهد که او را اجازه رفتن به مکتب را بدهد  .  اما او فقط به مکتب رفتن خود ، قناعت نکرد : با وجودیکه سن اش کم‌بود ، مریم تلاش کرد تا سایر دختران نیز اجازه یابند و به مکتب بروند  . فعالیت اش را از صحبت با خانواده‌های که در قریه او زندگی می‌کردند ، آغاز کرد و تلاش اش فقط به یک موضوع متمرکز‌بود : دختران شان را اجازه دهند تا به مکتب بروند و موفق هم شد  .  در آغاز ، شماری دختران که به مکتب می‌رفتند ، فقط به سه نفر می‌رسد ، اما پس از تلاش‌های مریم ، تعداد آنان به 50 شاگرد دختر ، افزایش یافت  . قناعت خانواده‌ها یگانه مشکل مریم نبود  .  از بخت بد ، در سال 1386 خورشیدی ، لیسه نسوان که مریم و سایر دختران در آن مصروف آموزش‌بودند ، از سوی گروه طالبان ، به آتش کشیده شد  . مریم در حالی که اشک از چشمانش جاری‌بود ، احساس خود را در مورد سوختانیدن مکتب اش چنین بیان کرد : " وقتی مکتب را دیدیم ، تمام مکتب ، اسنادهای ما سوخته‌بود  .  آنجا چیزی دیگر نبود ؛ اسناد ما  ..... " به گفته مریم ، قبل از سوختانیدن مکتب توسط طالبان ، مجموعا 1100 دختر در آن مکتب مصروف درس‌بودند و در هر صنف 20 دختر آموزش می‌دید  .  اما پس از آتش زدن مکتب ، در هرصنف کمتر از چهار نفر باقی ماند  . او می‌گوید صنف نهم‌بود که مقامات ریاست معارف دروازه مکتب‌ شان را بسته کردند و گفتند توانایی پرداخت معاشات معلمان را برای تعداد اندک شاگرد ندارند  . اما این هم نتوانست به عزم مریم برای ادامه تحصیل خلل وارد کند ؛ برای ادامه تحصیل به کابل آمد ، اما مشکل اقتصادی او را باز هم تحت فشار داد  . او می‌گوید : " اول که من به مکتب آمدم یونیفورم نداشتم  .  یک چپن از خویشاوندان ما‌بود ، آنرا پوشیدم ؛ بسیار کلان‌بود ؛ با همان مکتب آمدم  .  همه دخترها بالای من خنده می‌کردند و می‌گفتند این دختر ببینید ، اطرافی است و  ...  " مشکل اقتصادی هم نتوانست مانع رفتن او به مکتب شود  .  او در خامکدوزی و خیاطی مهارت داشت و برای هم صنفانش لباس‌های افغانی می‌دوخت و از پول آن برای خود قرطاسیه مورد ضرورت خود را خریداری می‌کرد  . با وجود مشکلات اقتصادی ، مریم بالاخره از مکتب فارغ شد و به تعقیب آن سال گذشته از رشته ادبیات پشتو پوهنتون کابل فارغ شد  . او اکنون در یک رادیوی محلی که در ولایات پکتیا ، پکتیکا و خوست شنیده می‌شود ، دوبرنامه برای زنان دارد : یکی در مورد مشکلات خانوادگی و روانی و دیگری مصاحبه با فعالان حقوق زن و فعالان جامعه مدنی  . اما فعالیت مریم به کار‌های رادیویی و مدنی محدود نمانده است  .  او پس فراغت از مکتب ، کار خیاطی خود را با استفاده از قرضه کوچکی که از نزد یکی از خویشاوندان اش به دست آورده‌بود ، کمپنی خیاطی خود را تا اندازه گسترش داد  .  حال ، توانسته است تا برای 250 زن افغان ، شرایط اشتغال را نیز فراهم کند و علاوه بر آن ، در صدد است تا برای تولیدات کمپنی اش که موسوم به " زرتار " است ، بازار‌های بین‌المللی پیدا کند  . او تا حال توانسته است تا در هند ، استرالیا ، اوکراین و روسیه برای کالاهای تولیدی کمپنی اش ، بازار‌های کوچکی پیدا کند  . وژمه یکی از کسانی است که با مریم در کمپنی تولید کالاها در بخش دیزان‌ کار می‌کند و به باور او ، مریم یک دختر مبارز است  .  وژمه در مورد می‌گوید : " یک دختر مبارز و شخص فعال است  . " حالا مریم به دلیل این فعالیت‌‌هایش نامزد جایزه صلح نهادN - Peace Network‌شده‌و قرار است نتیجه آن در ماه آینده میلادی مشخص شود  .  نهاد NPeace یک شبکه چند ملیتی است که برای آگاهی دهی در مورد صلح در کشور‌های آسیایی کار می‌کند و تلاش می‌کند تا مسایل مربوط به زنان ، صلح و امنیت را تحت پوشش قرار دهد  . این شبکه از رهبریت زنان در مناطق تحت منازعه حمایت می‌کند  .  و برای تقویه و ترویج اجرای قطعنامه 1325ملل متحد نیز کار می‌نمایید  .