عبدالرشید دوستم؛ از دهقانی تا مارشالی
عبدالرشید دوستم بر اساس فرمان محمد اشرف غنی رییس جمهور افغانستان به "پاس خدمات ایشان در حل بن‌بست‌های سیاسی و تامین ثبات" به رتبۀ مارشالی ارتقا کرد.
آقای دوستم یکی از چهره‌های پرنفوذ سیاسی - نظامی قوم اوزبیک در افغانستان است که در رویدادهای چهار دهه اخیر در آن کشور نقش مهم و اثرگذاری داشته است  . عبدالرشید دوستم در سال 1954 ( 1333 خورشیدی ) در یک خانواده دهقان در ولسوالی خواجه دوکوه ولایت جوزجان به‌دنیا آمد  .  او پس از فراغت از مکتب ابتداییه ، به دلیل مشکلات اقتصادی با پدرش به دهقانی پرداخت و نتوانست تحصیلاتش را ادامه دهد  . در سال 1972 ( 1351 خورشیدی ) عبدالرشید دوستم برای خدمت عسکری شامل اردو شد  .  با تکمیل دوره سربازی ، آقای دوستم به حیث مسوول گروهی از کارگران در تفحصات نفت و گاز شهر شبرغان به کار آغاز کرد  . پس از تهاجم قشون سرخ اتحاد جماهیر شوروی پیشین در اوایل دهه 1980 میلادی و آغاز درگیری‌ها و جنگ در افغانستان ، عبدالرشید دوستم توسط بزرگان روستای خواجه دو کوه به حیث فرمانده یک گروه 600 نفری دفاع خودی گماشته شد  . سپس آقای دوستم به قطعه کماندو پیوست و برای مدتی جهت فراگیری آموزش‌های کماندو به اتحاد شوروی پیشین سفر کرد  .  پس از بازگشت به افغانستان ، وی با رتبه بریدگی شامل قوای مسلح افغانستان شد و مسوولیت یک جزوتام 50 نفری را گرفت  . در اواسط دهه 1980 میلادی حکومت وقت افغانستان به رهبری داکتر نجیب الله به عبدالرشید دوستم لقب قهرمان را داد و پس از چندی آقای دوستم به صفت فرمانده یک کندک 1200 نفری گماشته شد  . چندی بعد آقای دوستم به کمک هم‌رزمانش که بیشتر آنان جنگجویان اوزبیک طرفدار دولت افغانستان‌بودند فرقه 53 را اساس گذاشت و حکومت وقت در سال 1988 ( 1367 خورشیدی ) وی را به صفت قوماندان این فرقه منصوب کرد  . فرقه 53 که اکثر منسوبان آن ، اعم از جنگجویان و فرماندهان ، اوزبیک‌بودند ، در زمان حکومت‌های مورد حمایت شوروی در افغانستان نبردهای سنگینی را با گروه‌های مجاهدین در ولایت‌های مختلف انجام داد  . در اوایل دهه 1990 جنرال عبدالرشید دوستم حزب سیاسی جنبش ملی اسلامی افغانستان را تاسیس کرد  .  آقای دوستم که در سال‌های اخیر حکومت داکتر نجیب‌الله ، رییس‌جمهور پیشین افغانستان با دولت ناسازگار شده‌بود ، در 18 اپریل 1992 با احزاب مجاهدین ایتلاف را تشکیل داد و روابط خود را با حکومت داکتر نجیب که در حال انتقال قدرت به مجاهدین‌بود ، قطع کرد  . پس از رویکار آمدن حکومت به رهبری مجاهدین در افغانستان و آغاز جنگ‌های داخلی در آن کشور ، آقای دوستم یکی از طرف‌های درگیر جنگ‌بود و جنگجویان حزب جنبش نبردهای سخت و خونینی را با دیگر تنظیم‌های جهادی در ولایت‌های مختلف به ویژه شهر کابل انجام دادند  . مخالفان آقای دوستم ، او را یکی از عاملان ویرانی شهر کابل و کشتار باشندگان این شهر در جریان جنگ‌های داخلی سال‌های 1990 در افغانستان می‌پندارند  . آقای دوستم در جریان جنگ‌های داخلی نوعی اداره نیمه مستقل را در نه ولایت‌ شمال افغانستان از بدخشان گرفته تا بادغیس ایجاد کرد که برخی از این ولایت‌ها به ویژه جوزجان و بلخ از امنیت نسبی برخوردار‌بود و شماری از آوارگان جنگ کابل نیز در آنجا پناه برده‌بودند  .  اداره آقای دوستم واحد پولی خود را چاپ می‌کرد که به نام " پول جنبشی " مشهور‌بود  . با فروپاشی حکومت مجاهدین و رویکار آمدن رژیم طالبان در افغانستان ، جنگجویان زیر فرمان آقای دوستم در نیمه دوم دهه 1990 نبردهای سختی را با گروه طالبان انجام دادند  .  پس از پیشروی طالبان در شماری از ولایت‌های شمال افغانستان ، آقای دوستم به ترکیه رفت و برای مدتی در آنجا باقی ماند  . اندکی پیش از سرنگونی رژیم طالبان در افغانستان ، عبدالرشید دوستم به کشورش برگشت و بار دیگر در رویدادهای پسا 2001 نقش برجسته سیاسی و نظامی را ایفا کرد  . پس از حملات دهشت افگنی 11 سپتمبر و آغاز عملیات نظامی ایتلاف به رهبری ایالات متحده بر ضد رژیم طالبان در افغانستان ، جنگجویان زیر فرمان آقای دوستم نبردهای خونینی با طالبان در ولایت‌های شمال افغانستان انجام دادند  . آقای دوستم پس از کنفرانس بن که در 22 دسمبر 2001 طرح ایجاد حکومت موقت افغانستان را به رهبری حامد کرزی ریخت ، با اعتراض از " ساختار ناعادلانه و نا متعادل دولت موقت " از دولت فاصله گرفت  . در انتخابات ریاست جمهوری سال 2004 در افغانستان ، آقای دوستم به عنوان نامزد مستقل وارد کارزار انتخابات ریاست جمهوری شد و پس از حامد کرزی ، یونس قانونی و محمد محقق ، به صفت چهارم نامزد پیشتاز کم و بیش 800 هزار رای ( حدود ده درصد آرا ) را به دست آورد  . حامد کرزی ، رییس‌جمهور پیشین افغانستان در سال 2008 آقای دوستم را به صفت معاون سرقوماندانی اعلای قوای مسلح آن کشور گماشت ، که بیشتر نقش تشریفاتی داشت  . عبدالرشید دوستم در انتخابات ریاست جمهوری سال 2014 در افغانستان به صفت معاون نخست رییس‌جمهور در تکت انتخاباتی محمد اشرف غنی ثبت نام کرد  .  به دنبال رویکار آمدن حکومت وحدت ملی ، آقای دوستم برای مدتی به صفت معاون نخست رییس‌جمهور ایفای وظیفه کرد  . پس از آنکه احمد ایشچی ، والی پیشین جوزجان و یکی از اعضای پیشین حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان ، عبدالرشید دوستم را به آزار و اذیت جنسی متهم کرد ، آقای دوستم در ماه ثور 1396 خورشیدی به ترکیه سفر کرد و تا آخر سرطان 1397 به نوعی تبعید خودخواسته در آن کشور به سر برد  . در انتخابات ریاست جمهوری 1398 در افغانستان ، آقای دوستم از عبدالله عبدالله ، رقیب انتخاباتی محمد اشرف غنی حمایت کرد  .  این انتخابات که توام با ادعای تقلب گسترده و سازماندهی شده‌بود سبب بحران شدید سیاسی در افغانستان شد  . سرانجام زیر فشار جامعه بین‌المللی ، دو نامزد پیشتاز محمد اشرف غنی و عبدالله عبدالله که هر دو مراسم تحلیف ریاست جمهوری را به جا آورده‌بودند ، به تقسیم قدرت و تشکیل " حکومت همه شمول " راضی شدند و توافقنامه‌ای را امضا کردند  . اعطای رتبه مارشالی به عبدالرشید دوستم بخشی از این توافقنامه‌بود که تقریبا دو ماه پس از امضای این سند ، روز چهارشنبه 15 جولای ( 25 سرطان ) طی مراسمی از سوی عبدالله عبدالله به آقای دوستم تفویض شد  . عبدالرشید دوستم متاهل است و چهار پسر و چهار دختر دارد که شماری از فرزندان وی نیز در عرصه سیاسی فعال‌اند  .  باتور دوستم ، پسر عبدالرشید دوستم اکنون رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان و عضو مجلس نمایندگان این کشور است  . نجیب الله احمدیار کار با رسانه‌ها را در سال 2001 میلادی آغاز کرد و از سال 2009 به اینسو در بخش دری صدای امریکا به صفت ویراستار ، نویسنده و مجری برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی کار می‌کند  .