آثار امپراتوری‌های بزرگ در افغانستان کشف شد
این آثار باستانی افغانستان که به اوایل قرن های پیش از میلاد تا قرن ۱۹ را در بر می گیرد، شبکه هایی از کانال های باستانی را شامل می شود که از سطح زمین قابل رویت نیستند.
باستان‌شناسان افغان و امریکایی ، باوجود شرایط ناامن در مناطق دور افتاده افغانستان ، در حال کشف هزاران ساحه باستانی‌اند که برای بیش از هزار سال ارتباط‌دهنده عمده شرق و غرب آن کشور بوده ، اما هیچگاهی شناسایی و فهرست بندی‌نشده‌است  . این اکتشافات دیدگاه دانشمندان را در باره امپراتوری‌هایی وسعت می‌دهد که از مدت‌ها به اینسو ناپدید بوده و به افغان‌ها این فرصت را می‌دهد تا از میراث گرانبهای فرهنگی شان حفاظت کنند  . باستان‌شناسان با کمک مالی وزارت خارجه ایالات متحده ، اسناد به دست آمده از ماهواره‌های تجارتی و تصاویر طیاره‌های بدون سرنشین نظامی و استخباراتی امریکایی را تحلیل و بررسی می‌کنند که از ساحات دورافتاده و نهایت خطرناک ، مناظر دیدنی را تصویربرداری کرده‌اند  . اعضای گروه تحقیقاتی پوهنتون امریکایی گفته‌اند که آنان بیش از 4500 ساحه باستانی را در افغانستان شناسایی کرده‌اند که تقریبا سه برابر ساحاتی می‌باشد که در گذشته ثبت‌شده‌است  . اکتشافات ، از کاروان سرا‌ها ، محوطه‌های بزرگ طراحی‌شده‌برای مسافران و اعمار‌شده‌از اوایل قرن‌های پیش از میلاد تا قرن 19 را گرفته تا شبکه‌هایی از کانال‌های باستانی را شامل می‌شود که از سطح زمین قابل رویت نیستند  . دیوید توماس ، باستانشناس پوهنتون لا تروب آسترالیا که در مناطق دورافتاده افغانستان کار سنجش ساحات باستانی را انجام داده است اما عضو تیم نقشه برداری آن ساحات نیست ، می‌گوید " انتظار داریم ده‌ها هزار ساحه باستانی کشف گردد  .  تنها زمانی در باره آن ساحات مطالعه صورت گرفته و از آنان حراست‌شده‌می‌تواند که ثبت گردند  . " محمد اشرف غنی ، رئیس جمهوری افغانستان ، در دیدارهایی که با باستان‌شناسان داخلی و خارجی داشته است ، خواستار تشخیص و تثبیت دقیق آثار گذشته افغانستان‌شده‌است  . وزارت خارجه ایالات متحده در سال 2015 مبلغ دو میلیون دالر را به گروهی از باستان‌شناسان به رهبری گیل ستاین ، باستان‌شناس در پوهنتون شیکاگو در ایالات متحده ، داده و به آنان اجازه دسترسی به تصاویر حکومت فدرال را داد که اکثر در دسترس عامه قرار نمی‌گیرد  . در میان یافته‌های اخیر این گروه تحقیقاتی 119 کاروان سرا از اواخر قرن 16 و اوایل قرن 17 میلادی است که در فاصله 20 کیلومتر از هم در یک مسیر پر خم و پیچ و ناهموار ، در مسیر دشت‌های جنوبی افغانستان موقعیت دارند  . ساختمان‌های ساخته‌شده‌از خشک و گل به وسعت میدان‌های فوتبال ، بزرگ بوده و ظرفیت صدها نفر و هزاران شتر را دارا می‌باشد  .  مسیر کاروان سرا‌ها میان پایخت مقتدر امپراتوری صفوی در اصفهان که اکنون مربوط ایران است و امپراتوری مغل که آن زمان تحت سلطه هند بریتانیایی قرار داشت ؛ موقعیت داشته است  . ایمیلی بواک ، کارشناس بخش میراث‌های فرهنگی پوهنتون شیکاگو می‌گوید که کاروان‌های تجاری در آن زمان مقادیر بزرگ ابریشم ، ادویه ، جواهرات و چوب را از هند و ظروف چینی را از چین و محموله‌های کمتر خارجی مانند ماهی خشک را انتقال می‌دادند  . اما به گفته این کارشناس ، امپراتوری صفوی که پهنایش از ترکیه گرفته تا پاکستان امروزی می‌رسید و اسلام شیعی را در قرن 17 مذهب رسمی آن مناطق ساخت ، در آن برهه تاریخ ، مناطق تحت کنترولش رو به کاهش‌بود  . دو تن از باستانشناسان پوهنتون پنسلوانیا ، ، در اطراف آبادی‌های بلخ در شمال افغانستان نیز تصاویری را به کمک ماهواره و طیاره‌های بدون پیلوت به دست آورده‌اند که از کیفیت نهایت عالی برخوردار‌اند  . گروه باستان‌شناسان دهه 70 میلادی نیز یافته‌های شان را با این گروه تحقیقاتی یکجا ساخته‌اند  .  در سال‌های 1970 ، یک گروه مشترک افغان امریکایی به رهبری ویلیم تروزدیل از انستیتوت سمیتسونیان واشنگتن دی سی ، محوطه 40 هزار کیلومتر مربع را در منطقه سیستان و هلمند سروی کرد  .  اما آن فعالیت‌های اکتشافی با تهاجم شوروی سابق به افغانستان در 1979 متوقف شد  . اما به نظر می‌رسد این تیم اکنون تلاش دارد کار نیمه تمام شان را در آن ساحات به اتمام برسانند  .  تروزدیل که اکنون 87 سال عمر دارد حدود 15 هزار تصویر و ده‌ها یادداشت را از انبار منزلش بیرون کشیده و در دسترس باستانشناسان امروزی قرار داده است  . اکثر ساحاتی که این گروه تحقیقاتی دهه هفتاد نشانی کرده‌بودند ، در جریان امپراتوری اشکانیان که با تمدن روم هم عصر است ، در اوایل قرن‌های قبل از میلاد و بعد از میلاد مسیح اعمار گردیده است  .  یک سیستم کانال نیز با آن شامل می‌شود که با احتمال زیاد حدود هزار سال قدامت دارد  . این تیم باستان‌شناس در فاصله یک وادی ، انواع مختلف ساختمان‌های مذهبی به شمول گنبد بوداییان ، آتشکده‌های زرتشتیان و پناهگاه‌های هیلینیستیک را دریافتند که نوشته‌هایی را روی قطعات سنگ‌ها با خطوط یونانی و آرامی می‌توان مشاهده کرد  . برای حفاظت و کم از کم جلوگیری از تخریب این ساحات ، ستاین باستانشناس ، ساختمان‌های یک سیستم معلوماتی جیوگرافیکی را برای انستیتوت باستانشناسی افغان در کابل و انستیتوت پولیتخنیک کابل بررسی می‌کند که از آن می‌توان به عنوان یک مدل و نمونه برای انکشاف آینده و به عنوان عرضه‌کننده خدمات برای سایر کشور‌های آسیای مرکزی استفاده کرد  . نور آغا نوری ، رئیس انستیتوت باستانشناسی کابل می‌گوید " این تکنالوژی برای مدیریت میراث‌های فرهنگی بسیار بااهمیت و مهم است  . " افغانستان کشوریست که حدود چهار دهه جنگ ویرانگری را تجربه کرده که بیشتر آثار فرهنگی اش یا تخریب‌شده‌یا هم در احیای آن کاری صورت نگرفته است  . بت بودا در بامیان ، یکی از سرمایه‌های عمده فرهنگی افغانستان را طالبان در آخرین سال دوره حکومت شان منفجر ساختند که جای خالی بودا تا هنوز یادآورنده مدنیت تاریک آن گروه در افغانستان می‌باشد  . مرکز باستان‌شناسی شیکاگو به گونه متعجب کننده‌ای دریافته است که در حال حاضر تخریب آثار باستانی در افغانستان در مناطق خارج از کنترول طالبان به گونه بدتری صورت می‌گیرد  . گروه تحقیقاتی آن پوهنتون ، انفجار ماین‌های کنار جاده و به غارت بردن آثار را از تهدیدات جدید آثار و میراث‌های فرهنگی افغانستان عنوان می‌کنند  . نوری ، رئیس مرکز باستان‌شناسی کابل ابراز امیدواری می‌کند که پروژه شناسایی میراث‌های فرهنگی در افغانستان به باستان‌شناسان یک نقشی را در حفظ گذشته افغانستان که برای آینده صلح‌آمیز تر و مرفه تر در تلاش است فراهم کند  .