افغانستان و دیپلماسی تفاهم جویی روحانی با امریکا
در تلاش بیرون رفت از تنگنای شدید اقتصادی و سیاسی، تهران از دیپلماسی نرمتر با کابل کار می گیرد.
با روی کارآمدن حکومت به رهبری حسن روحانی در ایران ، دیپلماسی آن کشور دستخوش یک سلسله تحولات خارق العاده گردیده است  .  آقای روحانی اولین رئیس جمهور ایران پس از انقلاب اسلامی سال 1979 است که با رئیس جمهور ایالات متحده امریکا تلیفونی صحبت کرد  . بتازگی در لحن مقام‌های ایرانی در مسایل افغانستان هم تغییر قابل ملاحظه یی رونما گردیده است  .  بنظر می‌رسد که مخالفت شدید و صریح با حضور نظامی امریکا در افغانستان و حتی تلاش برای رد موافقت‌نامه همکاری‌های استراتیژیک میان افغانستان و امریکا ، به تاریخ دیپلماسی ایران می‌پیوندد  . حکومت به رهبری حسن روحانی ، رئیس جمهور تازه ایران نه تنها گفتمان بی‌سابقه‌ای را با امریکا و کشورهای اروپایی آغاز کرده است بلکه از بیانات تند و تیزی که هرازگاهی از حکومت محمود احمدی نژاد بلند می‌شد ، اجتناب ورزیده است  . در آستانه برگزاری لویه جرگهئ مشورتی در کابل که انتظار می‌رود توافقنامه امنیتی دوجانبه با امریکا را تایید خواهد کرد ، ابراهیم رحیم پور ، معاون وزیر خارجه ایران در امور آسیا و اقیانوسیه به کابل آمد و فقط از گسترش همکاری‌های دوجانبه حرف زد  . دو سال پیش وقتی افغانستان و امریکا توافقنامه همکاری‌های استراتیژیک را تهیه می‌کردند ، تهران متهم به توزیع پول و تلاش برای رد این سند در شورای ملی افغانستان شده‌بود  . محسن میلانی ، رئیس مطالعات استراتیژیک و دیپلماسی در دانشگاه جنوب فلورید می‌گوید تغییر در بیانات مقام‌های ایرانی در مسایل افغانستان ، از آغاز دیپلماسی گفتگوهای ایران - امریکا منشائ می‌گیرد  . آقای میلانی گفت " سیاست ایران برای افغانستان همیشه بر اساس ماهیت روابط ایران و امریکا تعیین‌شده‌است  .  حداقل از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران ، افغانستان یک کشور مهمی است که هردو ایران و امریکا در آن منافع عمده استراتیژیک دارند  .  پس از گفتگوی تلیفونی میان رئیس جمهور اوباما و رئیس جمهور روحانی ، لحن گفتگوهای مقام‌های دو کشور تغییر نموده است  .  تهران و واشنگتن تلاش می‌ورزند بیابند که آیا روی اهداف مشخص تفاهم کرده می‌توانند یا نه و من تعجب نمی‌کنم که لحن تهران در مقابل افغانستان تغییر کرده باشد  . " بالاترین مرجع تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی ایران ، رهبر آیت‌الله علی خامنه‌ای است  .  آیا تحول در دیپلماسی تهران منبعث از روی کار آمدن رئیس جمهور نو است یا در کل بینش رهبر جمهوری اسلامی تغییر کرده است  ؟ احمد خالد مجیدیار ، پژوهشگر در بنیاد انستیتیوت امریکن به این باور است که تغییر در گفتار تهران بر اساس تایید رهبر و موقتی است  . آقای مجیدیار گفت " تصامیم عمده خصوصا مسایلی چون عراق ، افغانستان و لبنان در ایران توسط سپاه پاسداران و خصوصا توسط نیروهای ویژه قدس پیگیری می‌شود  .  تصامیم عمده سیاست خارجی ، به تایید رهبر یعنی آقای خامنه‌ای هم نیاز دارد  .  رئیس جمهوری ایران صلاحیت تغییر سیاست عمده این کشور در منطقه را ندارد  . " کابل که در سالهای گذشته همیشه انتقادات تهران در باره حضور نظامیان امریکایی در منطقه را شنیده است ، از لحن متفاوت حکومت روحانی استقبال کرده است  . ایمل فیضی ، سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان به رادیو آشنا صدای امریکا گفت اگرچه دست کم یک دولت همسایه با امضای توافقنامه امنیتی دوجانبه افغانستان - امریکا مخالفت نشان داده است اما افغانستان می‌تواند جایگاه مناسبی برای جلب همکاری‌های امریکا و ایران باشد  . آقای فیضی گفت " افغانستان نباید میدان تاخت و تاز باشد یا میدان مخالفت‌های کشورهای رقیب ایران باشد بلکه کشورهای رقیب ایران می‌توانند که در افغانستان یک فضای همکاری را بوجود بیآورند و در افغانستان باهم همکار باشند  . " در حالی که نیروهای امریکا و ناتو ماموریت جنگی شان در افغانستان را پایان می‌بخشند ، جمهوری اسلامی ایران در افغانستان چی می‌خواهد  ؟ محسن میلانی پاسخ می‌دهد : " نخست ، از دیدگاه ایران چی از زمان شاه یا جمهوری اسلامی ایران ، ایران یک افغانستانی می‌خواهد که برای امنیت ملی ایران تهدید نباشد  .  دوم ، ایران در چند سال گذشته در افغانستان قویا سرمایه گزاری کرده است و مایل است هر دولتی که در افغانستان باشد ، مانع فعالیت‌های ایران نشود  .  و بلاخره ایران می‌خواهد اطمینان حاصل کند که متحدین اش در افغانستان چه عناصر ائتلاف شمال و چه هزاره‌ها و شیعه‌ها ، در انزوا قرار نگیرند  . " بنظر می‌رسد که تغییر در دیپلماسی جمهوری اسلامی با تحریمات شدید اقتصادی و سیاسی بین‌المللی بر ایران ربط داشته باشد  .  مقام‌های امریکایی می‌گویند تحریمات بین‌المللی در حال فلج ساختن اقتصاد ایران است و جمهوری اسلامی گزینه بهتری جز نرمش و تغییر سیاست ندارد  .