مناطق قبایلی پاکستان، منشأ نگرانی های آینده
آگاهان می گویندکه با کاهش حضور نیرو های خارجی در افغانستان، باید تمرکز تازه یی بر مناطق قبایلی پاکستان عطف شود.
ساحات بی‌قانون قبایلی پاکستان از گذشته‌های دور خارج از اداره حکومت آن کشور بوده است ، اما اکنون آگاهان نگران‌اند که اگر گروه‌های تندرو مستقر در ساحات قبایلی به همین لجام گسیختگی باقی بمانند و نیرو‌های خارجی افغانستان را ترک گویند ، این ساحه ممکن به محراق دهشت افگنی بین‌المللی مبدل شود  . ساحات نیمه خود مختار قبایلی پاکستان با جمعیت حدود پنج میلیون نفر عمدتا از هفت ساحه قبایلی تشکیل‌شده‌است ، اما تمام این ساحات یک مرز مشترک با افغانستان دارند  . ساحات بی‌قانون قبایلی از دیرزمان پناهگاه فراریان و گروه‌های تبهکار دخیل در آدم ربایی و قاچاقبران مخدرات و اسلحه بوده است  . در سالیان 1980 این ساحه محل آموزش جنگجویان افراطی افغان و عرب بودکه به حمایت ایالات متحده امریکا در جنگ بر ضد اشغال افغانستان از سوی قشون سرخ شوروی پیشین اشتراک داشتند  . احمد رشید ، نویسنده و پژوهشگر پاکستانی می‌گوید که در سال‌های 1980 ساحات قبایلی زباله دانی اسلحه و مهماتی‌بود که اداره استخبارات مرکزی ایالات متحده یا CIA و سازمان استخبارات نظامی پاکستان یا ISI آنرا به مجاهدین افغان سرازیر می‌کردند  . منتقدین می‌گویند که در سال‌های پس از خروج قشون سرخ از افغانستان ، اداره استخبارات پاکستان به مساعدت گروه‌های مستقر در ساحات قبایلی ادامه داد تا از آن طریق در افغانستان نفوذ پیدا کند  . آقای رشید می‌گوید که از آن زمان تا کنون ، مناطق قبایلی به عنوان پایگاه کلیدی برای شورشگری در افغانستان باقی ماند و پس از تهاجم به رهبری ایالات متحده به افغانستان این ساحات با فراهم‌آوری پایگاه به طالبان افغان ، نقش عمده یی را در طراحی و انجام حملات بر ضد نیرو‌های افغان و سربازان خارجی مستقر در افغانستان بازی کرد  . حکومات افغانستان و ایالات متحده همواره گفته‌اند که ساحات قبایلی پاکستان از سوی تندروان برای انجام حملات مرگبار بر ضد نیرو‌های ائتلاف به رهبری ایالات متحده در افغانستان کار گرفته می‌شود  . ارتش پاکستان حملاتی را بر ضد چندین گروه مستقر در ساحات قبایلی انجام داد ، اما نه به آن گستردگی که افغانستان و ایالات متحده برای سرکوب تندروان خواهان آن‌بودند  . با افزایش شورشگری بر ضد نیرو‌های ائتلاف به رهبری ایالات متحده در افغانستان ، قوای نظامی ایالات متحده با کاربرد عملیات طیاره‌های بی‌پیلوت ، رهبران تندروان را در ساحات قبایلی هدف قرار داد ، رویکردی که مایه رنجش عمیق در پاکستان شد  . بر خلاف ادعای مقامات افغان که حکومت پاکستان را به حمایت از گروه‌های تندرو مستقر در مناطق قبایلی متهم می‌کنند ، مقامات پاکستانی می‌گویند که تندروان مستقر در ساحات قبایلی مرزی حملاتی را بر ضد پاکستان نیز انجام داده و هزاران نفر را به خاک و خون کشیده‌اند  . عبدالقادر بلوچ ، وزیر دولت پاکستان در امور مناطق سرحدی می‌گویدکه با وصف تلاش‌های حکومت پاکستان و تهاجم نظامی ارتش آن کشور ، چالش‌های فراوان برای آوردن این ساحه زیر اداره دولت وجود دارد  . به گفته آقای بلوچ مهاجرت و بیجا شدگی به پیمانه زیاد ، افراطگرایی گسترده میان اجتماع قبایلی و کشتار‌های هدفمندانه ، حکومت پاکستان در اصلاح وضعیت در مناطق قبایلی عاجز ساخته و در نهایت امر اختلالی را در بافت‌های موجود اجتماعی این ساحات به وجود آورده است  . حکومات در پاکستان همواره ترجیح داده‌اند تا در عوض پیاده کردن ستراتیژی‌های سردرگم نظامی یا سیاسی ، وضعیت موجود را در ساحات قبایلی حفظ کنند  . یوسف رحیم ، رئیس اداره نظارت از پروژه‌ها در ساحات قبایلی می‌گویدکه مشکلات دیرینه اقتصادی و اجتماعی در ساحات قبایلی وجود دارد که هرگونه مداخله را در این ساحه دشوار می‌سازد  . آقای رحیم می‌گوید که شصت در صد جمعیت ساحات قبایلی زیر خط فقر زندگی می‌کنند و فعالیت‌های اقتصادی در این ساحات ناچیز است  .  به باور وی بیکاری و موضوعات وابسته به آن در حال افزایش است و مزید بر آن میزان سواد در این ساحات 17 در صد است  . حکومت پاکستان همواره گفته است که تندرویی برخاسته از مناطق قبایلی به مثابه تهدیدی به پاکستان است  .  حکومت به رهبری نواز شریف ، صدر اعظم پاکستان در تلاش مذاکرات صلح با تحریک طالبان پاکستان است ، اما در عین حال تهاجم نظامی بر مناطق قبایلی مرزی را نیز نفی نکرده است  . برخی تاسیسات هسته یی پاکستان در مناطق قبایلی آن کشور موقعیت دارد که این خود نگرانی دیگری را از ناحیه مسلط شدن تندروان مستقر در آن ساحات بر این تاسیسات ایجاد کرده است  . مقام‌های پاکستانی اصرار می‌ورزند که تسلیحات هسته یی آن کشور از شر تندروان در امان است ، اما ماروین وینباوم ، تحلیلگر امریکایی می‌گوید که با خروج نیرو‌های بین‌المللی از افغانستان ، سد نیرومندی از پیش روی گروه‌های تندرو در ساحات برداشته‌شده‌و آنانرا به یک تهدید مرگبار جهانی مبدل ساخته می‌تواند  . بررسی‌های جدید نشان می‌دهدکه اکثریت ساکنان ساحات قبایلی طرفدار مبدل شدن آن ساحه به یک ایالت مانند سایر بخش‌های پاکستان‌اند  .  انکشافی که می‌تواند سبب ایجاد نیروی پولیس و محاکم برای حل و فصل مناقشات و در نهایت نفوذ قوی دولت و از میان برداشتن لانه‌های تندروان شود  .