خبرنگاران افغان در پاکستان سالگرد سلطۀ طالبان را سالگرد 'مرگ آزدی بیان' در افغانستان خواندند
شماری از خبرنگاران رسانه‌های آزاد افغانستان که پس از تسلط مجدد گروه طالبان، به ترک دیار، تبیعد و آوارگی مجبور شدند، یک ساله‌گی مسلط شدن طالبان را "یک ساله‌گی مرگ آزدی بیان" عنوان کردند.
این گروه خبرنگاران رسانه‌های آزاد افغانستان که اکنون در شهر اسلام آباد ، پایتخت پاکستان ، در ر آوارگی به سر می‌برند ، شام روز شنبه 13 اگست ( 22 اسد ) به مناسبت سقوط کابل به دست نیروهای طالبان که سر آغاز فروپاشی دولت و " پاییز آزادی بیان "‌بود ، شمع سوگواری افروختند  . جاوید احمد وفا ، یکی از خبرنگاران تبعید‌شده‌و از برگزار‌کنندگان " شام سوگواری برای آزادی بیان " باور دارد که تسلط مجدد طالبان عموم لایه‌های اجتماعی افغانستان را زیان رسانده است ، ولی به پندار این خبرنگار ، بیش‌ترین صدمه و آسیب به خبرنگاران و رسانه‌ها و آزادی بیان وارد‌شده‌است  . او می‌گوید :" رسانه‌‌ها بسته شدند و ژورنالیست‌ها بیکارو آواره شدند  . " وفا ضمن اینکه از مشکلات اقتصادی و بی‌سرنوشتی خبرنگاران سخن می‌گوید ، از نهاد‌های حامی رسانه‌ها و جامعه بین‌المللی می‌خواهد که به وضع خبرنگاران افغانستان توجه کنند  . عبدالله حمیم ، یکی دیگری از خبرنگاران یک سالگی تسلط طالبان بر افغانستان را " سالگرد مرگ آزادی " بیان می‌خواند  . حمیم باور دارد که با سقوط نظام جمهوریت ، دست آوردهای افغانستان در زمینه آزادی بیان از دست رفته است  .  این خبر نگار تصریح می‌کند از روزی که طالبان بر افغانستان مسلط شده‌اند ، بخش اعظم خبرنگاران وظایف‌شان را از دست داده‌اند و مورد شکنجه و اذیت قرار گرفتند  . این خبرنگار ، از جامعه بین‌المللی و نهاد‌های مسوول می‌خواهد به خبرنگارانی که هنوز در افغانستان فعالیت می‌کنند و خبرنگارانی که در مهاجرت به سر می‌برند ، توجه صورت کنند  . حمیده لسانی ، یکی دیگری از این خبرنگاران ، می‌گوید که رسانه‌ها و آزادی بیان در افغانستان ، زمانی الگو و مایه افتخار جهان‌بود ، اما پس از تسلط طالبان " شاهد مرگ رسانه‌ها استیم  . " این خبرنگار می‌افزاید که افغانستان در حال حاضر به سوی فقر و وحشت و قهقرایی روان است که هیچ کسی اجازه بازتاب و نشر آنرا ندارد  . شماری از فعالان جامعه مدنی می‌گویند ، ‌به رغم همه مشکلات و گرفتاری‌‌ها ، فقر اقتصادی و نا امنی‌های فراگیر ، افغانستان در 20 سال گذشته صاحب ارزش‌ها و دست آوردهای مدرن قابل ملاحظه در عرصه‌های مختلف نایل شد  . به گفتهٔ این فعالان ، ‌آزادی بیان و رسانه‌های آزاد را می‌شود درخشان‌ترین ارزش و دست آورد دو دهه نظام و رژیم‌های حاکم جمهوری اسلامی افغانستان تلقی کرد  . اما آنان حالا معتقد‌اند که پس از سقوط کامل نظام جمهوری اسلامی افغانستان در 15 اگست 2021 و روی‌کار آمدن مجدد طالبان ، ارزش‌ها و دست آوردهای نطام جمهوری و تمام مولفه‌ها و ظواهر دموکراسی ، من جمله آزادی بیان و رسانه‌های آزاد ، در سراشیب نابودی و سقوط قرار گرفت  . عبدالله ولی زاده ، خبر نگار دیگری از رسانه‌های آزاد افغانستان که او هم‌چنان در حالت بی‌سرنوشتی و آوارگی در شهر اسلام آباد به سر می‌برد ، می‌گوید 60 در صد خبرنگاران افغانستان شغل‌های خود را ازدست داده‌اند  . ولی زاده که یکی از برگزارکنندگان شام سوگواری و شمع افروزی ، در نخستین سالگرد سقوط نظام جمهوری افغانستان است و در پاکستان در بی‌سرنوشتی به سر می‌برد ، می‌گوید در صورتی که به خواست‌های‌شان رسیدگی نشود ، دست به اقداماتی چون تحصن ، اعتصاب غذایی و اعتراضات گسترده‌تری خواهند زند  . خبرنگاران رسانه‌های آزاد افغانستان که اکنون در پاکستان هستند می‌گویند :" جامعه جهانی خبرنگاران افغانستان را فراموش کرده‌است  . " به گفته‌ی آنان ، صدها خبرنگار در داخل و خارج از این کشور در وضعیت نامناسب قرار دارند  . " نادیه گلاب زاده ، در گردهمآیی به مناسبت یک سالگی سوگواری رسانه‌ها و خبرنگاران افغانستان می‌گوید :" مدت یک سال می‌شود که در پاکستان بی‌سرنوشت و بی‌خانمان به سر می‌برد  . " گروه طالبان در یک سال گذشته محدودیت‌های گسترده‌ای را علیه خبرنگاران و رسانه‌ها وضع کرده است  .  پس از روی کارآمدن این گروه ، شمار زیادی از خبرنگاران افغانستان را ترک کرده‌اند  . براساس نظر‌سنجی گزارشگران بدون مرز ( RSF )، پس از روی‌کارآمدن طالبان در افغانستان ، نزدیک به 40 درصد رسانه‌های این کشور تعطیل و 60 درصد از خبرنگاران نیز بیکار شده‌اند  . به گفته این سازمان ، زنان روزنامه‌نگار بیش‌ترین تاثیر را متحمل‌شده‌و 76.19 درصد از آنان شغل خود را از دست داده‌اند  . گزارشگران بدون مرز گفته است که از 15 آگست 2021 ، حداقل 80 روزنامه‌نگار برای دوره‌های مختلف توسط نیروهای امنیتی ، به‌ویژه توسط استخبارات طالبان بازداشت‌شده‌که در اکثر موارد آن ، خودسرانه و در برخی از بازداشت‌ها با خشونت‌ همراه بوده‌اند  . گزارشگران بدون مرز می‌گوید که از 15 آگست 2021 ، همچنین دست‌کم 30 مورد خشونت علیه خبرنگاران را ثبت کرده که در جریان کار از سوی نیروهای طالبان انجام‌شده‌است  . گروه طالبان ، قبلا طی یک فرمان هشت ماده‌یی فعالیت رسانه‌ها را به رعایت " شریعت اسلامی و فرهنگ افغانی " مقید کرد  .  سخنگویان طالبان گفته‌اند از رسانه‌های آزد درصورتی حمایت می‌کنند که مطابق شریعت اسلامی باشد  . طبق دستورالعمل طالبان ، رسانه‌ها اجازه پخش و نشر فلم و موسیقی خارجی را نداشته و مجریان زن بدون نقاب حق فعالیت ندارند  .