زنان تجارت‌پیشۀ افغان: دستاوردهای تجارتی ما در حال نابود شدن است
شماری از زنان تجارت پیشۀ افغان، دستاوردهای شان را در بخش تجارت در دو دهۀ اخیر در افغانستان "انقلاب تجارتی" زنان می‌دانند. اما به باور آنان، پس از سقوط نظام جمهوریت در سال ۲۰۲۱ این دستاوردها به تدریج در حال نابود شدن است.
آنان با اشاره به آنچه " رشد چشمگیر " تجارت زنان در دو دهه پسین می‌خوانند ، از وضعیت رو به رکود کسب و کار زنان تجارت پیشه نگرانی دارند  . سیما غوریانی پیش از مسلط شدن طالبان بر افغانستان رهبری یک موسسه تولید زعفران در هرات را به عهده داشت و از سوی وزارت زراعت و مالداری حکومت پیشین افغانستان لقب " ملکه زعفران " به وی داده شده‌بود  . خانم غوریانی ضمن یادآوری رشد تجارت زنان در 20 سال اخیر در افغانستان گفت : "" یک تعادل بین زن و مرد خانواده ایجاد شده‌بود ، زنان از لحاظ اقتصادی توانمند شده‌بودند ، زنان به مارکیت دست پیدا کرده‌بودند مثل مردها ، زنان از خود تولید داشتند و می‌توانستند تولیدات خود را به بازار عرضه بکنند " . اکثریت این زنان که اکنون در کشورهای مختلف پناهنده شده‌اند ، از نابود شدن دستاوردهای شان پس از حاکم شدن طالبان بر افغانستان ابراز نگرانی کرده می‌گویند که سطح تجارت زنان در افغانستان اکنون نزدیک به صفر تقلیل یافته است  . خانم غوریانی گفت که تنها در بخش تولید ، پروسس و بسته‌بندی زعفران با 1500 خانواده در هفت ولسوالی در هرات کار می‌کرد که پس از به قدرت رسیدن طالبان ، همه این زنان بیکار و خانه‌نشین شده‌اند  . او گفت : " زنان پس برگشتند نه به 20 سال قبل بلکه به 25 یا 30 سال قبل  .  فعلا زنان در خانه‌ها قید هستند  .  می‌بینید حتا حق تعلیم را ندارد ، چه برسد به آن که آن‌ها در جامعه کار بکنند  .  آن‌ها حتا اجازه ندارند که تولیدات خود را که تخم مرغ است ، یا شیر یا ماست است ، در بیرون بفروشند ، چون قیودات وضع‌شده‌" . قبل از سقوط جمهوریت در افغانستان ، زنان تجارت پیشه در همه عرصه‌های تجارتی از جمله تولید و پروسس تولیدات ، بازاریابی ، مالداری ، باغداری و زراعت سهم فعال و قابل ملاحظه داشتند  .  این زنان می‌گویند که محصولات تولیدی زنان افغان حتا راه خود را به بازارهای جهانی باز کرده‌بود  . عاطفه منصوری ، رییس پیشین انجمن زنان تجارت پیشه در هرات که به شمار زیاد زنان آن ولایت در بخش‌های ترویج و پروسس زعفران ، ایجاد گل‌خانه‌ها و مالداری زمینه کار فراهم کرده است ، نیز از وضعیت موجود نگرانی دارد  . او گفت که در سال 2021 زنان تجارت پیشه افغان به " اوج قدرت اقتصادی " رسیده‌بودند  .  خانم منصوری اضافه کرد که شماری از زنان تجارت پیشه افغان تلاش دارند تا فعالیت‌های تجارتی شان را در کشورهایی که اکنون در آن پناهنده شده‌اند ، از سر گیرند  . اما از سرگیری این فعالیت‌ها در بیرون از افغانستان کار ساده نیست  .  عاطفه منصوری می‌گوید که نابلدی به زبان خارجی مشکل عمده در برابر این زنان در خارج از افغانستان است  . او گفت : " زمانی که به این کشورها می‌آییم ، نصف انرژی ما به این مصرف می‌شود که باید زبان یاد بگیریم ، که یک مشکل بزرگ است ، برای تمام کسانی که مهاجر می‌شوند ، به خصوص زنانی که در افغانستان فعال‌بودند و از خود برنامه دارند و می‌خواهند زودتر به فعالیت شروع کنند  . " با این حال زنان تجارت پیشه افغان با ابراز خوش‌بینی نسبت به آینده می‌گویند که برنامه‌هایی را در نظر دارند که در آروزی عملی شدن آن در افغانستان استند  . آنان می‌گویند که در آرزوی رویکار آمدن نظامی در افغانستان‌اند که به حقوق‌بشر و حقوق انسانی و بشری زنان و دیگر اتباع آن کشور ارزش قایل‌شده‌و با هر تغییری در حکومتداری ، زنان از عرصه‌های مختلف چون تجارت ، اقتصاد ، سیاست و اجتماع حذف نشوند  .