کالبدشکافی قتل بن لادن؛ معمای نقش پاکستان در این قضیه
یک خبرنگار معتبر امریکایی، حکومت ایالات متحده را به دروغگویی در پیوند با عملیات قتل اسامه بن لادن متهم کرده است.
از حمله شب هنگام کماندوهای ویژه امریکایی بر پناهگاه اسامه بن لادن رهبر پیشین القاعده در شهر ایبت آباد پاکستان چهار سال می‌گذرد  .  کشتن بن لادن نقطه برجسته دور نخست ریاست جمهوری باراک اوباما و یکی از عوامل اساسی انتخاب مجدد وی برای دور دوم ریاست جمهوری امریکا‌بود  . قصر سفید پس از چهار سال کماکان اصرار دارد که آن عملیات تماما توسط ایالات متحده اجرا شد و حتا جنرالان ارشد ارتش پاکستان و سازمان استخبارات آن کشور پیش از حمله بر بن لادن در جریان قرار نداشتند  . سیمور هرش خبرنگار شناخته‌شده‌امریکایی در مقاله مفصل تحقیقی که سالها بر آن کار کرده است ، ادعا دارد که حکومت رئیس جمهور اوباما در این مورد حقیقت را نمی‌گوید  .  به اعتقاد هرش ، رسواترین دروغ این بوده که جنرال اشفاق کیانی و احمد شجاع پاشا رهبران ارشد نظامی و استخباراتی آن وقت پاکستان هرگز از این ماموریت اطلاع نیافتند  . قصر سفید در واکنش تند گزارش سیمور هرش را " بی‌پایه و اساس " خوانده است  . ند پرایس ، سخنگوی شورای امنیت ملی قصر سفید ، در بیانیه‌ای گفت همان‌طور که در آن زمان گفتیم اطلاعات این عملیات منحصر به دایره کوچکی از مقامات ارشد امریکا‌بود و رئیس جمهور اوباما از همان ابتدا تصمیم گرفت که دولت دیگری به شمول پاکستان از این عملیات آگاه نشود  . پرایس گفته است که پاکستان تا پس از وقوع حمله و کشته شدن بن لادن از عملیات مطلع نشد  .  او افزود که ایالات متحده امریکا با پاکستان در تلاش‌های مشترک برای نابودی القاعده سهیم بوده و هست ، اما این عملیات کاملا و از هرجنبه‌ای ، یک عملیات امریکایی‌بود  . اما هرش پس از شنیدن واکنش قصر سفید در مصاحبه با نشریه هفینگتن پست بار دیگر بر صدق یافته‌های گزارش تحقیقی خود تاکید کرده و حکومت رئیس جمهور اوباما را به کتمان حقیقت و دروغگویی متهم کرد  . سیمور هرش در مقاله اش برای توضیح دلایل زیر سوال بردن روایت قصر سفید به مجموعه‌ای از گزارش‌ها از جمله گزارش کارلوتا گال در مجله نیویورک تایمز در 19 مارچ 2014 اشاره می‌کند  .  کارلوتا گال که 12 سال گزارشگر تایمز در افغانستان‌بود ، به نقل از مقام‌های رسمی پاکستان نوشت که جنرال پاشا در جریان عملیات کشتن بن لادن در ایبت آباد د قرار داشت ، اما مقام‌های امریکایی و پاکستانی در همان زمان این گزارش را رد کردند  . امتیاز گل ، مدیر اجرایی مرکز پژوهش و مطالعات امنیتی در اسلام آباد ، در کتابی با عنوان " پاکستان : پیش و پس از بن لادن " در گفتگو با چهار افسر مخفی استخبارات ادعا می‌کند که ارتش پاکستان از عملیات اطلاع داشت  .  مساله مدتی پیش در مصاحبه شبکه خبری الجزیره با اسد درانی رئیس پیشین اداره استخبارات نظامی پاکستان در دهه 90 میلادی ، دوباره مطرح شد و او این احتمال را رد نکرد  . سیمور هرش بهار امسال با درانی تماس گرفت و از قول منابع امریکایی به او گفت که بن لادن از سال 2006 تا دم مرگ در ایبت آباد در قید سازمان استخبارات پاکستان‌بود ؛ لوی درستیز و رئیس استخبارات پاکستان از حمله بر مخفیگاه وی آگاه‌بودند تا ورود هیلیکوپترهای امریکایی حامل کماندوهای نیروی دریایی به حریم هوایی پاکستان با واکنشی منجر نشود ؛ آنطور که قصر سفید مدعی است اداره استخبارات مرکزی ایالات متحده یا سی آی‌ای ، با پیگیری قاصدهای بن لادن سرنخی به دست نیاورد و اطلاعات را یک افسر ارشد اطلاعاتی پاکستان در ازای 25 میلیون دالر جایزه امریکا ارایه کرد ؛ و هرچند باراک اوباما دستور حمله را صادر کرد و کماندو‌ها آن را اجرا کردند ، بقیه اطلاعات ارایه‌شده‌از سوی قصر سفید دروغ است  . درانی در پاسخ به هرش تاکید می‌کند که مردم پاکستان از شنیدن این روایت جدید از ماجرای کشتن بن لادن خوشحال خواهند شد و اعتمادشان به مقام‌های رسمی را باز خواهند یافت ، زیرا یافته‌های مقاله شما اساسا همان چیزی است که مقام‌های پیشین اداره استخبارات نظامی پاکستان از آن صحبت می‌کنند  . هرش در ادامه مقاله اش درباره منبع افشای محل بن لادن ، به نقل از یک افسر ارشد بازنشسته امریکایی که در کانون عملیات بوده است می‌گوید : اگست 2010 یک افسر ارشد پیشین اطلاعات پاکستان با جاناتان بنک رئیس دفتر سی آی‌ای در سفارت امریکا در اسلام آباد تماس می‌گیرد و ادعا می‌کند که در ازای جایزه‌ای که واشنگتن در سال 2011 تعیین کرد ، محل بن لادن را فاش خواهد کرد  .  سی آی‌ای برای اطمینان از صحت این ادعا این فرد را زیر آزمون دروغ سنج قرار می‌دهد و او موفق بیرون می‌آید  . به گزارش هرش نگرانی اولیه امریکا این‌بود که اگر پاکستانی‌ها از منبع در اختیار امریکا مطلع شوند ، جای بن لادن را تغییر خواهند داد ، از این رو افراد بسیار محدودی در جریان قرار گرفتند  .  مجتمع ایبت آباد از طریق ماهواره تحت نظر قرار می‌گیرد  .  منزلی در ایبت آباد توسط سی آی‌ای اجاره می‌شود تا با حضور افرادی پاکستانی و خارجی به عنوان پایگاه مشاهدات مورد استفاده قرار گیرد  .  بعدها از این محل برای تماس با سازمان استخبارات پاکستان استفاده می‌شود  . ایبت آباد محلی برای گذراندن تعطیلات است و پر از خانه‌هایی است که برای دوره‌های کوتاه مدت اجاره داده می‌شود ؛ از این رو حضور آن‌ها توجه چندانی جلب نمی‌کند  .  سپس افسر اطلاعاتی پیشین پاکستان که اطلاعات را ارایه کرده است با خانواده اش از پاکستان به واشنگتن انتقال داده می‌شود  .  این شخص اکنون مشاور سی آی‌ای است  . به گفتهافسر ارشد بازنشسته امریکایی که در کانون عملیات بوده است ، در ماه اکتوبر ارتش و جامعه اطلاعاتی امریکا گزینه‌های مختلفی از جمله انداختن یک بمب سنگرشکن بر روی مجتمع مسکونی در ایبت آباد ، کشتن بن لادن با یک طیاره بی‌پیلوت ، یا فرستادن یک نفر برای کشتن او را بررسی می‌کردند  .  مساله این‌بود که می‌خواستند اطمینان حاصل کنند فردی که شب در مجتمع این سو و آن سو می‌رود ، خود بن لادن است ، چون هیچگونه تماس تلیفونی از درون ساختمان با بیرون صورت نمی‌گرفت  . رئیس جمهور اوباما در ماه اکتوبر در جریان قرار می‌گیرد و می‌گوید زمانی با من در این باره صحبت کنید که اطمینان دارید او بن لادن است  .  هدف رهبری سی آی‌ای و فرماندهی عملیات مشترک ویژه این‌بود که با جلب حمایت رییس‌جمهور امریکا او را متقاعد کنند که عملیات حمله شبانه خطری نخواهد داشت و می‌توانند نمونه‌های دی‌ان ای را برای حفظ اطمینان به دست آرند  .  تنها راه چنین روشی در جریان قرار دادن پاکستانی‌ها بود  . در پاییز سال 2010 ، امریکا همچنان درباره منبع اطلاعاتی پاکستانی سکوت اختیار کرده‌بود و جنرال کیانی و پاشا هم در تماس با همتایان امریکایی شان اصرار داشتند که هیچ اطلاعاتی از محل بن لادن ندارند  .  افسر بازنشسته امریکایی می‌گوید قدم بعدی این‌بود که کیانی و پاشا چطور در جریان قرار بگیرند  .  مجتمع محل سکونت بن لادن توسط افراد مسلح حفاظت نمی‌شد ، چون تحت اداره سازمان استخبارات پاکستان قرار داشت  . منبع پاکستانی به امریکایی‌ها گفته‌بود که بن لادن بین سالهای 2001 تا 2006 با بعضی همسران و فرزندانش در کوههای هندوکش زندگی می‌کرد ، تا این که سازمان استخبارات پاکستان با پرداخت پول به بعضی مردم محلی آن‌ها را به خیانت به بن لادن مجاب کرد  .  به جاناتان بنک گفته شده‌بود که بن لادن بسیار بیمار‌بود و در همان آغاز حبس زیر نظارت استخبارات پاکستان ، امیر عزیز ، داکتر و افسر ارتش پاکستان ، برای درمان او به مکانی در همان نزدیکیمنتقل می‌شود  . سیمور هرش در ادامه مقاله می‌نویسد که جلب همکاری ارتش پاکستان زیاد طول نکشید ، زیرا پاکستانی‌ها خواستار ادامه دریافت کمک‌های نظامی امریکا‌بودند  .  اما هرش به نقل از افسر بازنشسته امریکایی می‌نویسد که یکی از نگرانی‌ها در آن مقطع عربستان سعودی‌بود که هزینه نگهداری بن لادن را از زمان دستگیری توسط پاکستانی‌ها تامین می‌کرد و از پاکستانی‌ها خواسته‌بود بن لادن را دور از انظار نگه دارند ، چون نگران این‌بود که امریکا بن لادن را درباره القاعده و کمک‌کنندگان مالی اش تحت فشار بگذارد  .  پاکستانی‌ها هم به شدت نگران‌بودند که نکند امریکا از ماجرای حبس بن لادن توسط ریاض مطلع شود  . ارتش و اداره‌های استخباراتی امریکا و پاکستان به رغم خصومت‌های علنی ، دهه هاست که در عملیات ضد دهشت افگنی در جنوب آسیا با هم همکاری داشته‌اند  .  در واشنگتن هم این باور وجود دارد که عناصری در سازمان استخبارات پاکستان ارتباط با رهبری طالبان در افغانستان را در جهت منافع ملی شان و در راستای تعادل در برابر نفوذ هند در کابل و حمایت از اسلام آباد در تقابل با هند بر سر کشمیر می‌بینند  . اما افشای نام جاناتان بنک ، مسوول دفتر سی آی‌ای در اسلام آباد ، در جریان شکایت یک ژورنالیست پاکستانی که پسر و برادرش در حمله طیاره‌های بی‌پیلوت امریکایی کشته شدند ، نقض پروتوکول‌های دیپلوماتیک محسوب می‌شد و امریکا را مجبور کرد تا بنک را در میانه تحقیقات بر سر بن لادن از پاکستان خارج کند  . مجتمع محل سکونت بن لادن حدود سه کیلومتر از تاسیسات نظامی پاکستان فاصله داشت  .  ایبت آباد با هیلیکوپتر کمتر از 15 دقیقه از یک پایگاه مهم عملیات مخفی سازمان استخبارات پاکستان و مرکز آموزش محافظان تاسیسات هسته‌ای آن کشور فاصله دارد  .  قراردادن بن لادن در ایبت آباد امکان کنترول دایم او را فراهم می‌کرد  . تصمیم به دست زدن به عملیات در مراحل اولیه برای باراک اوباما کار دشواری‌بود  .  شکست در عملیات نجات گروگان‌های امریکایی از ایران ، از دلایل شکست جیمی کارتردر برابر رونالد ریگن در انتخابات ریاست جمهوری امریکا‌بود  .  بنا به گزارش‌ها برای اطمینان از این که بن لادن در مجتمع ایبت آباد است ، عزیز داکتر معالج بن لادن نقش مهمی ایفا کرد  .  هر چند مقام‌ها نقش عزیز را رد کردند ، اما ظاهرا هویت بن لادن از طریق نمونه دی‌ان ای تایید می‌شود  . سیمور هرش در گزارش خود ادعا می‌کند که جنرال کیانی با عملیات موافقت می‌کند ، اما توافق را به کشتن بن لادن مشروط می‌کند  . کماندوهای ویژه نیروی دریایی امریکا در آن زمان در مجتمعی مشابه ایبت آباد در یک مرکز مخفی هسته‌ای تعطیل‌شده‌در ایالت نوادای امریکا عملیات حمله را تمرین می‌کردند  . به گفته افسر ارشد بازنشسته امریکایی درگیر در عملیات ، جنرال پاشا در اپریل 2011 با لیون پنیتا ، رئیس آن وقت سی آی‌ای دیدار می‌کند و توافق می‌شود که امریکا کمک‌های نظامی به پاکستان را از سر بگیرد و آن‌ها هم مخالفتی با عملیات کشتن بن لادن نشان ندهند  .  بنا به این گزارش جنرال پاشا در یکی از دیدارها می‌گوید که استخبارات پاکستان از بن لادن به عنوان اهرم فشار علیه فعالیت‌های القاعده و طالبان در افغانستان و پاکستان استفاده می‌کرد  . به گزارش هرش طرفین امریکایی و پاکستانی توافق می‌کنند که کشتن بن لادن دست کم تا هفت روز اعلام نشود و سپسماجرا این طور توسط باراک اوباما تعریف شود که بن لادن در کوههای هندوکش در افغانستان در حمله طیاره‌های بی‌پیلوت امریکایی کشته‌شده‌است ، و نمونه دی‌ان ای هویت او را تایید می‌کند  .  امریکایی‌ها اطمینان دادند که نقش جنرال کیانی و جنرال پاشا هرگز علنی نخواهد شد چون بن لادن برای بسیاری در پاکستان یک قهرمان محسوب می‌شد  . هرش می‌نویسد که در طول حمله به مجتمع محل سکونت بن لادن ، با هماهنگی استخبارات پاکستان ، برق منطقه قطع شده‌بود و محافظی در محل نبود  .  هرش ادعا می‌کند که بن لادن آنطور که قصر سفید پیشتر گفته شد ، در هنگام دست بردن به کلاشنیکوف اش کشته نشد  .  قرار بر این‌بود که در صورت احساس هرگونه تهدیدی از جمله احتمال داشتن واسکت انتحاری در زیر لباس خواب ، بن لادن کشته شود  .  هرش به نقل از افسر بازنشسته ارتش امریکا می‌گوید که کماندوها بن لادن را بر خلاف گفته‌های قصر سفید با شلیک یکی دو گلوله در سر نکشتند ، بلکه او را با ورود به اتاقش گلوله باران کردند  . سقوط یکی از هلی کوپترها هنگام حمله و احتمال فاش شدن زودهنگام عملیات موقعیتی برای مشاوران رئیس جمهور امریکا پدید آورد تا سناریوی کشته شدن بن لادن در کوههای هندوکش را بر خلاف توافق با جنرال کیانی کنار بگذارند  .  رابرت گیتز وزیر دفاع وقت امریکا ، مخالف این رویکرد‌بود و اعتقاد داشت باید به توافق با پاکستان پایبند‌بود  .  خشم وزیر دفاع پیشین امریکا در کتاب جدید او نیز انعکاس یافته است  . سیمور هرش در پایان مقاله طولانی خود می‌گوید ، باراک اوباما دیگر مانند موقع اعلام کشتن بن لادن در بهار 2011 ، با انتخابات دیگری روبرو نیست  .  ایستادن او بر سر توافق احتمالی هسته‌ای با ایران ، همانقدر گویای رویکرد اوست که تصمیم اش برای اداره کشور بدون حمایت جمهوریخواهان محافظه کار در کانگرس می‌باشد  .  به گفته هرش ارایه اطلاعات نادرست در عالیترین سطح ، استفاده از زندان‌های مخفی ، حملات طیاره‌های بی‌پیلوت ، عملیات شبانه نیروهای ویژه ، عبور از سلسله مراتب اداری و کنار گذاشتن آنهایی که ممکن است نه بگویند ، همچنان بخشی از سیاست امریکا است  . مایک مورل یک مقام پیشین اداره استخبارات مرکزی ایالات متحده یا سی آی‌ای در گفتگویی با شبکه تلویزیونی سی بی‌اس ، گزارش سیمور هرش را " سراسر اشتباه " توصیف کرد  .  مورل می‌گوید منبعی که هرش با او گفتگو کرده چیز زیادی از ماجرا نمی‌دانسته است  .  پاکستانی‌ها چیزی نمی‌دانستند  .  رئیس جمهوری امریکا تصمیم گرفت با پاکستانی‌ها ماجرا را در میان نگذارد  .  آن‌ها از ما به شدت عصبانی‌بودند  .  رئیس جمهور پس از حمله من را به پاکستان فرستاد تا اوضاع را آرام کنم  . عدم انتشار مقاله هرش در نیویورکر که محل انتشار همیشگی گزارش‌های او است ، با توجه به منبع ناشناس اش در مقاله پرسش برانگیز است  .  منتقدان می‌گویند هرش اخیرا از مقالات تحقیقی که او را یک دهه پیش به شهرت بالایی رساند ، فاصله گرفته است و به گزارش‌هایی مبتنی بر تیوری توطئه می‌پردازد  .  انتقادها همچنین متوجه این نکته است که سیمور هرش برای مقاله اش هیچ مدرک معتبر و شاهدی جز یک افسر پیشین امنیتی پاکستانی که دو دهه از فعالیت دور بوده است ارایه نمی‌کند  .