درد عادت ماهوار و مشکل زنان شاغل در افغانستان
کار و آموزش در بیرون برای زنان مشکلاتی را نیز با خود دارد که یکی آن دردهای ناشی از عادت ماهوار است، که اکثر زنان، به ویژه زنان شاغل آن را حادتر تجربه می‌کنند.
زنان افغان به دلیل شرم زنانه یا هم تابوهای جامعه سنتی در افغانستان ، اکثرا از بیان این مشکل امتناع ورزیده و با تحمل درد شدید ، تلاش می‌کنند تا کار خود را به صورت عادی ادامه دهند ، هرچند این درد ممکن روی کارکرد آنان تاثیرات منفی بر جای بگذارد  . هاجر ، بانوی جوان و محصل سال سوم پوهنتون است که به گفته خودش ، درد ناشی از عادت ماهوار امان را از وی می‌گیرد  .  او روزهای عادت ماهوارش را " بدترین روزهای زندگیش " می‌خواند  .  هاجرک ه به گفته خودش قاعدگی نا منظم دارد ؛ می‌گوید بارها در در هنگام حضور در دانشگاه درد عادت ماهوار را تجربه کرده ، اما به ناچار مجبور به حضور در صنف‌شده‌است  . این دختر جوان می‌گوید حتی بارها برای رفع مشکل اش به داکتران مراجعه کرده که با مصرف ادویه و به صورت مقطعی نتیجه گرفته ، اما با ختم داروها در ماه‌های بعدی دوباره با این مشکل دردناک روبرو‌شده‌است  . در ادارات مختلف دولتی و خصوصی ولایت هرات نیز زنان زیادی از پست‌های مدیریت گرفته تا کارمند و ملازم مشغول کار‌اند  . عایشه کارمند یکی از ادارات دولتی هرات می‌گوید که روزانه بین 20 تا 30 نفر به شعبه اش مراجعه می‌کنند که اکثر مراجعین مردان‌اند  .  او می‌گوید که در هنگام عادت ماهوار ، توان و حوصله پاسخ‌گویی به مراجعین را از دست می‌دهد  . درد و خونریزی شدید ، ضعف و بی‌حالی ، فشار پایین و نداشتن تمرکز در کار از مشکلات عمده زنان در روزهای نخست عادت ماهوار یا قاعدگی است  . داکتر ملکه پیغام می‌گوید که به دلیل تغییرات هورمونی حتا چند روز قبل از شروع عادت ماهوار یا پریود در اکثر زنان بعضی علایم و نشانه‌ها مانند افسردگی و بی‌حوصلگی پدیدار می‌شود  . داکتر پیغام می‌گوید که عادت ماهوار در نزد زنان یک امر عادی است و آنان نباید درد خود را پنهان کنند  .  او زنان را ترغیب می‌کند که در صورت داشتن مشکل در جریان عادت ماهوار از مسوول یا کارفرمای شان رخصت بگیرند  . داکتر پیغام می‌افزاید که مسوولان ادارات دولتی و خصوصی مکلف‌اند تا برای جلوگیری از عفونت و بیماری‌های انتانی در نزد کارمندان زن ، در هر اداره یک تشناب جداگانه و صحی را برای کارمندان زن در نظر بگیرند  . اما زنان ، عمدتابه دلیل شرم ، درد را تحمل کرده و مشکل خود را با مسوول یا کارفرما در میان نمی‌گذارند  . فریبا غلامی کارمند یکی از موسسات خصوصی در هرات می‌گوید که به دلیل اینکه در اکثریت ادارات و موسسات موجود درافغانستان مردان ، مدیر استند کارمندان زن به راحتی نمی‌توانند موضوع قاعدگی شان را با مدیر در میان گذاشته و درخواست رخصتی نمایند  . خانم غلامی می‌گوید یکی از همکارانش هر بار که پریود می‌شود درد وخونریزی اش به حدی شدید است که به دوای زرقی درد نیاز پیدا می‌کند  . این دختر جوان از کارفرمایان مرد می‌خواهد تا با آگاهی از این موضوع قوانینی را در دفاتر وضع کنند که به کارمندان زن این جرات را بدهد که در زمان شروع دوره قاعدگی بدون خجالت ، رخصتی بخواهند  . اما مدیران و کارفرمایان مرد می‌گویند که زمانی می‌توانند با کارمندان زن همکاری کنند که مشکل شان را مطرح نموده و یا درخواست رخصتی برای استراحت و دوری از بیماری را بدهند  . منصور رحیمی مسوول یک دفتر خصوصی در هرات نیز از کارمندان زن می‌خواهد تا با کنار گذاشتن شرم شان و مبارزه با تابوها ؛ مشکلات شان را مطرح کنند  . نبود تشناب جداگانه و صحی در ادارات دولتی یکی دیگر از مشکلات زنان در جریان عادت ماهوار است  .  عدم رعایت بهداشت در زمان عادت ماهوار می‌تواند منجر به ایجاد عفونت شود  . داکتر ملکه پیغام می‌گوید استفاده از آب گرم و تعویض سریع و به وقت نوار بهداشتی توسط زنان در جریان عادت ماهوار از رشد و نموی مکروب‌ها جلوگیری می‌کند  .  در غیر آن ، به گفته خانم پیغام باکتری‌های بیماری‌زا ممکن وارد بدن زنان‌شده‌و مشکلات عفونی برای شان ایجاد کند  . به گفته داکتر پیغام ، زنانی که در ولسوالی‌ها و قریه جات مختلف زندگی می‌کنند و توان خریدننوار بهداشتی را ندارند ، می‌توانند از تکه‌های نخی پاک به جای نوار بهداشتی استفاده کنند و اگر دوباره این تکه‌ها را استفاده می‌کنند ، آن را با آب داغ و صابون شسته و برای چندین ساعت زیر نور آفتاب قرار دهند  . وزارت امور زنان افغانستان گفته است که 26 درصد کارمندان ادارات دولتی افغانستان را زنان تشکیل می‌دهند  .  بر اساس آمار وزارت معارف افغانستان 36 درصد شاگردان مکاتب دختران‌اند و افزون بر این ده‌ها هزار زن و دختر در موسسات تحصیلات عالی و نیمه‌عالی در سرتاسر افغانستان سرگرم آموزش‌اند  .