سقوط کابل؛ روایت امرالله صالح از آخرین رویدادها و خروج غنی از افغانستان
محمد اشرف غنی رییس جمهور پیشین افغانستان و امرالله صالح معاون نخست وی در مورد خروج آقای غنی از افغانستان دو روایت مختلف را ارایه کرده اند.
آقای غنی در نخستین مصاحبه‌اش پس از سقوط افغانستان به دست طالبان به بی‌بی سی گفته است که تصمیم خروجش از افغانستان در آخرین دقایق گرفته شد و تا ساعاتی پیش از خروج حتا در ذهنش خطور نمی‌کرد که پس از چاشت افغانستان را ترک می‌کند  . محمد اشرف غنی در این مصاحبه گفته است که حمدالله محب ، مشاور امنیت ملی حکومتش در آخرین لحظات به وی سفارش کرد که از افغانستان بیرون شود  .  آقای غنی گفت : " برنامه و دستور من این‌بود که آماده شویم و به طرف خوست حرکت کنیم  .  او [ محب ] به من گفت که خوست سقوط کرده و جلال آباد هم سقوط کرده است  .  من نمی‌دانستم که کجا می‌رویم  .  تنها وقتی سوار هلیکوپتر شدیم ، مشخص شد که ما کشور را ترک می‌کنیم ، واقعا اتفاق ناگهانی‌بود  . " ساعاتی پس از نشر این مصاحبه ، امرالله صالح ، معاون نخست ریاست جمهوری حکومت پیشین افغانستان در یک پیام فیسبوک روایت دیگری از چگونگی خروج رییس‌جمهور از افغانستان را ارایه کرد  . امرالله صالح نوشته است که ساعت ده پیش از چاشت روز شنبه 14 اگست ، درست یکروز پیش از خروج آقای غنی از افغانستان ، حمدالله محب و فضل محمود فضلی ، رییس اداره امور نزد وی آمدند و گفتند که دیگر چیزی به نام روند صلح وجود ندارد  . آقای صالح نگاشته است : " از لابلای مکالمه و صحبت دریافتم که می‌خواهند رییس‌جمهور به خارج برود  .  من گفتم که من به هیچ صورت کشورم را ترک نمی‌کنم  .  تا هر مقداری که بتوانم مقاومت می‌کنم  .  اگر در هیچ جای نتوانم کاری کنم بام خانه‌ام را در تایمنی سنگر می‌سازم  .  آقای فضلی با کسی در تیلفون در تماس شد و از دفترم بر آمد و دقایقی بعد آمد و گفت بسیار خوب پس در تماس می‌باشیم و مشورت خواهیم کرد  . " محمد اشرف غنی همچنین به بی‌بی سی گفته است که محب در حالیکه " واقعا ترسیده‌بود " به وی گفت که نیروهای امنیتی و قطعه محافظت رییس‌جمهور دیگر قادر به تامین امنیت شهر و ارگ نیستند و همان‌بود که هیلیکوپترهای حامل رییس‌جمهور و همکارانش به پرواز در آمد  . اما یک منسوب قطعه محافظت ریاست جمهوری افغانستان به شرط افشا نشدن نامش به صدای امریکا گفته است که صبح یکشنبه 15 اگست همه چیز حالت عادی داشت و به گفته وی تشتت در صفوف نیروهای محافظ رییس‌جمهور زمانی پدید آمد که آنان از خروج آقای غنی به بیرون از کشور مطلع شدند  . حمدالله محب ، مشاور امنیت ملی حکومت پیشین افغانستان نیز در مصاحبه با صدای امریکا گفت که تصمیم خروج محمد اشرف غنی از افغانستان روز یکشنبه 15 اگست و " در دقیقه آخر وضعیت " و لحظاتی پیش از پرواز وی به خارج گرفته شد  . رییس‌جمهور پیشین افغانستان در یک پیام ویدیوی پس از رفتنش به امارات متحده عرب گفت که " دشمن تاریخی افغانستان " توطیه بزرگی چیده‌بود تا مانند داکتر نجیب‌الله ، رییس‌جمهور پیشین افغانستان وی نیز به‌دار آویخته شود  . آقای غنی گفته است : " تصمیم این‌بود تا آنچه 25 سال قبل در افغانستان رخ داده‌بود ، تکرار شود  .  اگر می‌ماندم یکبار دیگر رییس‌جمهور افغانستان در پیش چشم افغان‌ها به‌دار زده می‌شد و یا هم یک فاجعه بزرگ شرم آور تاریخی تکرار می‌شد  . " این روایت را امرالله صالح نیز از زبان مشاور امنیت ملی حکومت پیشین افغانستان نقل کرده و نگاشته است : " آقای محب گفت پاکستانی‌ها تصمیم گرفته‌اند که چند نفر را با شنیع ترین روش بکشند و حتا قبل از کشتن نیم کش کرده در شهر بگردانند و یکی از آن نفرها خودت استی  .  من گفتم تصور کرده می‌توانم و شاید حق شان باشد  .  از دشمن کدام توقع دیگر نباید داشته باشیم  . " در دو دهه اخیر ، حکومت‌های پیشین افغانستان همواره پاکستان را به حمایت از گروه طالبان متهم کرده و بار مسوولیت جنگ و نابسامانی امنیتی آن کشور را به دوش استخبارات و نظامیان پاکستانی می‌افگندند ، اما پاکستان همواره این ادعاها را رد و استدلال کرده است که آن کشور خود قربانی شورشگری گروه‌های دهشت افگن است  .  مقام‌های پاکستانی همواره گفته‌بودند که پیمانه‌ای که غنی و مقام‌های حکومت وی ادعا می‌کردند ، پاکستان بر گروه طالبان نفوذ نداشته است  . امرالله صالح که به گفته حمدالله محب یک روز پیش از خروج محمد اشرف غنی ، کابل را ترک کرده‌بود ، در فیسبوک این ادعا را رد کرده و گفته است که پیش از چاشت یکشنبه کابل را به قصد پنجشیر ترک کرد  . آقای صالح نوشته است : " شب شنبه تا صبحگاه یکشنبه تاریخ 15 اگست 2021 من بیدار‌بودم تا از وضعیت باخبر باشم و بغاوت زندانیان طالب در پلچرخی را مهار نمایم  .  در آن شب تنها کسی که تا آخر به تیلفون‌هایم پاسخ داد قوماندان امنیه کابل جنرال طوطاخیل‌بود  .  من کسی دیگر از مقامات امنیتی و دفاعی را پیدا کرده نتوانستم  .  آخرین پیامم به آقای محب ساعت دو بجه شب‌بود که نوشتم سروبی زیر فشار است و باید عاجل دست به کار شویم  .  پاسخی نیافتم  .  روز یکشنبه تاریخ 15 اگست ساعت نه و پانزده دقیقه از منزلم در تایمنی به طرف ولایت پنجشیر حرکت کردم و در آنجا در شکل دهی مقاومت سهم گرفتم  . " با آنکه رییس‌جمهور پیشین افغانستان مدعی است که با خروجش از افغانستان از " خونریزی و فاجعه " جلوگیری کرده است ، منتقدان آقای غنی او را مسوول وضعیت پیش آمده در افغانستان می‌دانند  . حمدالله محب و محمد اشرف غنی مقام‌های امریکایی به ویژه زلمی خلیلزاد ، نماینده پیشین ایالات متحده در امور مصالحه افغانستان را به آنچه در افغانستان پیش آمد مقصر می‌خوانند ، اما مقام‌های امریکایی به شمول انتونی بلینکن ، وزیر خارجه ایالات متحده آقای غنی را فراری خوانده‌اند  . آقای بلینکن چند هفته پیش در مصاحبه با شبکه تلویزیونی سی بی‌اس گفت که محمد اشرف غنی وعده سپرده‌بود که اگر طالبان کنار نیایند ، تا دم مرگ با آن گروه خواهد جنگید ، اما به گفته آقای بلینکن در عوض از کشور فرار کرد  . آقای بلینکن گفته است که حتا شام 14 اگست با آقای غنی صحبت کرد و وی برایش اطمینان داده‌بود که اگر طالبان از سر سازگاری پیش نیایند تا دم مرگ با آنان خواهد جنگید  .  آقای بلینکن گفت : " و روز بعد ، او [ غنی ] از افغانستان گریخت  . "