دشمنان مکروسکوپیک سربازان زخمی افغان
کارکنان صحی می گویند که در کنار جنگ، شیوع مکروب های مقاوم در برابر دوا، تهدید بسیار جدی صحی در افغانستان پنداشته می شود.
در کنار زخمی‌های جنگ در ولایت کندز ، شفاخانه‌های آن ولایت به ویژه مراکز صحی خط مقدم جنگ با یک دشمن دیگر سربازان زخمی افغان دست و پنجه نرم می‌کند  .  شیوع انواع شدیدا ساری مکروب که در مقابل دوا مقاوم است ، درمان زخمی شدگان جنگ را دشوارتر ساخته است  . مکروب مقاوم در برابر دوا مشکل صحی حتا در پیشرفته ترین کشورهای جهان است ، اما موسسه داکتران بدون مرز به استناد شواهد موجود می‌گوید که در دوسال گذشته این مشکل در افغانستان بی‌نهایت حاد‌شده‌است  . مرکز درمانی داکتران بدون مرز در ولایت کندز ، در یک سال گذشته نزدیک به 100 مورد شیوع مکروب مقاوم در مقابل دوا را شناسایی کرده است که سربازان زخمی به آن مبتلا بوده‌اند  . در حالیکه خشونت‌های اخیر در ولایت کندز شمار زیاد زخمی شدگان نظامی و ملکی را به مراکز درمانی ولایت کندز سرازیر کرده است ، مشکل شیوع این باکتریا بار گران دیگری را بر دوش کارمندان صحی تحمیل کرده است  . زمری نوجوان افغان که در اثر اصابت هاوان در حویلی شان یک پای خود را از دست داده است ، از یک و نیم ماه به اینسو در مرکز درمانی داکتران بدون مرز در کندز بستر است ، زیرا مکروب موجود در زخم وی در مقابل اکثر دواها پاسخ نمی‌دهد  . داکتران در کندز ارقام کافی مقایسه یی ندارند تا گراف صعودی یا هم نزولی شیوع مکروب را در درازمدت ارزیابی کنند ، اما به شدت از ناحیه مشکل انتان نگرانی دارند  . اکنون شفاخانه داکتران بدون مرز در نظر دارد که بخش لابراتوار خود را گسترش بخشیده و آزمایشات پیشرفته خود بیماران را انجام دهد تا مشخص شود که کدام مکروب سبب عفونت‌شده‌و کدام دوای مشخص باید به آن تجویز شود  . لابراتور موجود در حال حاضر تنها نمونه‌های برداشته‌شده‌از زخم‌های باز بیماران را آزمایش می‌کند  . کتلین تامس ، مسوول بخش مراقبت‌های ویژه و اتاق عاجل شفاخانه داکتران بدون مرز در کندز به خبرگزاری رویترز گفته است که شمار واقعات مکروب‌های مقاوم در برابر دوا یقینا که بلندتر است  .  او این مشکل را بزرگ توصیف کرده و خواستار رسیدگی هرچه زودتر به آن است  . در ولایت هلمند که مانند همیش سنگر داغ نبرد میان نیروهای دولتی و تندروان بوده است ، به گفته مسوولان شفاخانه‌ها نوعی مکروب جهاز تنفسی و اسهال شایع است که در برابر تداوی دوایی بهبود نمی‌یابد  . اسناد و مدارک شفاخانه هلمند که در سالهای 2013 و 2014 ثبت‌شده‌است ، نشان می‌دهد که با وصف تجویز مقادیر زیاد انتی بیوتیکها به شماری از این بیماران ، عفونت آنان در مقابل دوا مقاومت داشته است  . داکتران می‌گویند که انگیزه‌های احتمالی این مشکل می‌تواند تجویز بیش از حد لازمی دوا به بیمار و مصرف نکردن تمام دوای تجویز‌شده‌به بیمار باشد  . این مشکل در افغانستان بیش از هر جای دیگر دنیا می‌تواند پیچیده تر شود ، زیرا نظارت بسیار ناکافی بر کیفیت دوا وجود دارد و اکثر دواهای بی‌کیفیت به گونه غیرقانونی از مرزهای باز ایران و پاکستان به افغانستان وارد می‌شود  . عبدالخلیل خاکزاد رئیس انستیتیوت دواسازی ابن سینا در کابل به خبرگزاری رویترز گفته است که نزدیک به 60 درصد دوای موجود در افغانستان به شمول انتی بیوتیک از طریق مجرا‌های غیرقانونی وارد بازار می‌شود  . هرچند شماری از دواهای قاچاق‌شده‌ممکن با کیفیت باشد ، اما فقدان معلومات در مورد کیفیت دوا که شماری از داکتران را وادار به تجویز دوز‌های بلند دوا به بیمار می‌کند ، خود می‌تواند در ایجاد مقاومت مکروب‌ها در برابر دوا ، وسیله شود  . قیوم وردک ، مسوول نظارت از لابراتوارهای موسسه داکتران بدون مرز می‌گوید که مشکل دیگر عام در افغانستان مصرف خودسرانه دوا از سوی بیماران است که بار بیشتری را بردوش داکتران تحمیل می‌کند  . مقام‌های افغان نیز مرز باز طولانی میان افغانستان و پاکستان و ایران را دلیل عمده قاچاق دوا به آن کشور می‌خواند  . عبدالحفیظ قریشی رئیس امور فارمسی افغانستان می‌گوید که وزارت صحت می‌تواند دواخانه‌ها را نظارت کند ، اما قادر به اداره مرزها و شاهراه‌ها نمی‌باشد  . به هر حال ، برای کارکنان صحی شفاخانه‌های مناطق ناامن چون کندز و هلمند ، درمان مکروب‌های تهدید‌کننده زندگی بیماران آنهم در وسط جنگ و میزان بلند زخمی شدگان ، مستلزم تدابیر فوق العاده ، به شمول تورید دوا از منابع و کشور‌های معتبر می‌باشد  . چنانکه شفاخانه‌ها و مراکز درمانی داکتران بدون مرز تنها دواهای با کیفیتی را تجویز می‌کند که در خود شفاخانه موجود است و هیچگاهی دواهای موجود در بازار‌های محلی را تجویز نمی‌کند  . این مراکز همچنان بیمارانی که به مکروب‌های مقاوم در برابر دوا مبتلا می‌باشند ، از سایر بیماران تجرید می‌کند  .  زیرا سرایت مکروب در نزد بیماران که اکثر شان سیستم ضعیف معافیتی می‌داشته باشند ، به سادگی صورت می‌گیرد  . اما حقیقت تلخ این است که شمار زیاد زخمی شدگان جنگ چه نظامی و چه ملکی پیش از رسیدن به شفاخانه به مکروب‌های خطرناک و مقاوم در برابر دوا مبتلا شده‌اند ، به این مفهوم که منبع مکروب نه در شفاخانه بلکه در محیط بیرون موجود بوده است ، خطری که مهار کردن آن به تلاش‌های بسیار گسترده و پرهزینه نیاز دارد  .