جنگ و جبر زورمندان، عوامل افزایش بیجاشدگان داخلی
کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان می گوید که بیش از ۵۰۰ هزار افغان به دلیل جنگ از مناطق اصلی شان بیجا شده اند.
کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهندگان در تازه ترین گزارش خود شمار بیجا شدگان داخلی را در افغانستان 683 هزار نفر خوانده است  .  بر اساس این گزارش بیجا شدگان که از 30 ولایت افغانستان‌اند عمدتا در ساحات شهری پناه برده‌اند  . موسی محمودی ، رئیس اجرایی کمیسیون مستقل حقوق‌بشر افغانستان در مراسمی به مناسبت روز جهانی مهاجرین گفت که مشکل بیجاشدگان داخلی یکی از معضلات جدی در افغانستان است  . آقای محمودی گفت که اکثر این افراد بیجاشده در شرایط سخت زندگی می‌کنند  .  او گفت که نبود سرپناه ، محرومیت از درس و مکتب ، نبود کار و دسترسی ناکافی به غذا و آب آشامیدنی از مشکلاتی است که بیجاشدگان با آن دست و گریبان‌اند  . کمیسیون مستقل حقوق‌بشر ، دولت افغانستان را ترغیب کرد تا سهولت‌های لازم را هم برای بیجاشدگان داخلی و هم برای عودت‌کنندگان فراهم کند  . رئیس اجرایی کمیسیون مستقل حقوق‌بشر افغانستان همچنان گفت که مهاجرین افغان در خارج از افغانستان نیز زندگی دشواری دارند  . بر اساس آمار کمیسیون مستقل حقوق‌بشر افغانستان هم اکنون پنج میلیون افغان در کشور‌های خارج به ویژه پاکستان و ایران مهاجر‌اند که حدود نصف این مهاجرین ثبت و راجستر نبوده و به گونه غیرقانونی و فاقد مدرک در آن کشور‌ها زندگی می‌کنند  . از سوی دیگر ولی محمد کندیوال نماینده دفتر ارتباط یا TLO می‌گوید که پس از ناامنی و جنگ ، موجودیت قومندانان ، گروه‌های مسلح و زورمندان محلی در مناطق مختلف افغانستان باعث افزایش مهاجرت‌ها و بیجا شدگان‌شده‌است  . سازمان بین‌المللی مهاجرت یا آی او‌ام ، با ابراز نگرانی از وضعیت مهاجرین و بیجا شدگان افغان میگوید که مهمترین عامل مهاجرت‌ها ، به ویژه درمیان جوانان ، نبود امنیت و بیکاری است  . سازمان بین‌المللی مهاجرت با تجلیل از روز جهانی مهاجرت در کابل تاکید کرد که این سازمان همکاری‌های بیشتر خود را با دولت افغانستان برای بهبود وضع عودت‌کنندگان و بیجا شدگان ادامه خواهد داد  . در همین حال سازمان بین‌المللی مهاجرت یا IOM ضمن ابراز نگرانی از وضعیت مهاجرین و بیجاشدگان افغان ، نبود امنیت ، فقر و نبود فرصت‌های شغلی را دلیل عمده مهاجرت‌ها عنوان می‌کند  . مسوولان سازمان بین‌المللی مهاجرت در کابل تاکید کردند که این سازمان در زمینه بهبود وضعیت بیجاشدگان و برگشت داوطلبانه مهاجرین افغان از خارج ، همکاری‌های خود را با دولت افغانستان افزایش خواهد داد  . با اینحال این نهاد‌ها یک صدا می‌گویند که تنها در صورتی می‌توان از مهاجرت‌های غیر قانونی افغان‌ها به خارج جلوگیری کرد که صلح و ثبات در افغانستان تامین‌شده‌و زمینه کار و اشتغال به جوانان فراهم شود  . کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهندگان می‌گوید که از سال 2002تا کنون بیش از پنج میلیون و هشت صد هزار مهاجر افغان از خارج به کشور شان عودت کرده‌اند  .  اما در در پنج سال اخیر این رقم کاهش یافته است ، طوریکه در هفت ماه نخست سال روان تنها ده هزار مهاجر افغان به کشور شان برگشته‌اند  .