مروری بر روابط طالبان با همسایگان شمالی افغانستان
گروه طالبان که پس از تسلط بر افغانستان در ماه اگست سال ۲۰۲۱ در تلاش کسب رسمیت بین المللی است، تلاش کرده است با کشور‌های آسیای میانه، به شمول اوزبیکستان، ترکمنستان و تاجیکستان روابط‌اش را بهبود بخشد؛ کشورهای که در مورد سرازیر شدن دهشت افگنان از افغانستان به این کشور‌ها نگرانی دارند.  
کارشناسان به این نظر‌اند که این کشور‌ها نیز تلاش دارند تا در مقابل طالبان پالیسی‌‌های هماهنگ داشته باشند  . ماروین وینبام ، کارشناس مسایل افغانستان و منطقه در انستیتیوت شرق میانه می‌گوید که این کشور‌ها در مورد اتفاقاتی که در افغانستان رخ می‌دهد ، علاقمندی ویژه دارند  . او افزود : " این کشورها به گونهٔ ویژه در مورد موجودیت گروه‌های مسلح در این کشور [ افغانستان ] نگران‌اند  .  هر کدام این کشورها در حال حاضر خواهان ثبات در افغانستان‌اند ، زیرا در عدم موجودیت ثبات جنگ‌های داخلی و هرج و مرج ایجاد خواهد شد و احتمالا اکثر گروه‌ها به گونهٔ مستقل ساحاتی را تحت کنترول خواهند داشت و هرچه که بخواند انجام خواهند داد و این روند خطر سرازیر شدن گروه‌های مسلح به کشورهای منطقه را نیز افزایش خواهد داد  . " در مورد حضور گروه‌های مسلح ، به شمول گروه‌های دهشت افگن مانند القاعده و داعش در افغانستان ، مقامات امریکایی نیز ابراز نگرانی کرده‌اند  . مایکل کوریلا ، فرمانده قوماندانی مرکزی قوای امریکایی هفته گذشته در یک جلسه استماعیه مجلس سنای امریکا هشدار داد که طالبان روابط شان را با القاعده قطع نکرده‌اند و به گفته وی اکنون حضور القاعده و داعش در افغانستان به چالش بزرگی برای ایالات متحده مبدل‌شده‌است  . با آنهم ، طالبان گفته‌اند که به هیچ تحرک و گروهی اجازه نمی‌دهند که از خاک افغانستان ، تهدیدی متوجه کشور دیگری شود  . در کنار مسایل امنیتی ، گروه طالبان در تلاش بهبود روابط اقتصادی با این کشورهای همسایهٔ خویش‌اند ، به ویژه این گروه به وارد کردن برق از اوزبیکستان و تاجیکستان ادامه داده و تلاش دارد پروژهٔ‌ گاز تاپی با ترکمنستان را نیز در این کشور عملی کند  . ترکمنستان ، پس از تسلط طالبان با وجود آنکه روابط دپلوماتیک با طالبان ندارد ، اما مقامات این کشور از حکومت به رهبری طالبان در کابل دیدار کرده‌اند  . بلند ترین مقام ترکمنستانی ، رشید مرادوف ، وزیر خارجهٔ این کشور‌بود که حدود دو ماه پس از تسلط طالبان ، با مقامات این گروه ، به شمول ملا محمد حسن ، رییس الوزرا و امیر خان متقی ، سرپرست وزارت خارجهٔ حکومت طالبان در کابل در مورد پروژهٔ تاپی و مسایل امنیتی گفتگو کرد  . پروژه تاپی یکی از پروژه‌های بزرگ انتقال گاز ترکمنستان به پاکستان و هند است که از مسیر افغانستان می‌گذرد  .  این پروژه در سال 1396 خورشیدی در ولایت هرات افتتاح شد ، اما کار در این خصوص به دلیل مشکلات امنیتی در افغانستان تا اکنون آغاز‌نشده‌است  . طالبان به ترکمنستان اطمینان داده‌اند که امنیت مسیر این پروژه را تامین کرده و مشکلات دیگر در این خصوص را نیز حل خواهد کرد  . در کنار این ، پروژه انتقال برق از ترکمستان به پاکستان که آن نیز از مسیر افغانستان می‌گذرد از مسایلی است که گروه طالبان را به ترکمنستان نزدیک می‌سازد  . بر بنیاد معلومات مقام‌ها ، ترکمنستان با استفاده از این لین ، حدود 1000 میگاوات برق را به پاکستان صادر می‌کند  .  افغانستان از این پروژه برق‌رسانی نه تنها سالانه ، 1000 میگاوات برق را از طریق این لین به دست می‌آورد ، بلکه حدود 100 میلیون دالر نیز از انتقال برق ترکمنستان به پاکستان ، حق ترانزیت خواهد گرفت  . این همسایهٔ افغانستان پس از تسلط طالبان بر این کشور ، به ارزش 1.2 میلیون دالر کمک‌های بشری را نیز به افغانستان فراهم کرده است که می‌تواند نشانهٔ از بهبودی روابط این کشور با گروه طالبان باشد  . روابط اوزبیکستان با طالبان نیز از نگرانی‌‌های امنیتی منشا می‌گیرد ، به ویژه گروه تحریک اسلامی اوزبیکستان که تاشکند از حضور آن در افغانستان نگران است  . در ماه اکتوبر سال گذشته ، عبدالعزیز کاملوف ، وزیر خارجهٔ اوزبیکستان نیز به کابل سفر کرده و با مقامات بلند‌پایهٔ طالبان دیدار کرد  . پس از آن دیدار ، وزارت خارجهٔ اوزبیکستان گفت که گفتگو‌ها روی سایر مسایل با گروه طالبان را ادامه خواهد داد که ساختن ترانسمیشن برق پلخمری - سورخان شامل آن خواهد‌بود ؛ پروژه‌ای که جریان برق وارداتی از اوزبیکستان را 70 در صد افزایش می‌دهد  . طرح پروژه خط‌‌آهن از ترمز به مزار شریف و از مزار به کابل نیز میان این گروه و مقامات اوزبیکستان بحث‌شده‌است  .  گروه طالبان ادامهٔ پروژهٔ برق واردتی را نیز با اوزبیکستان تمدید کرده است  .  با آنهم روابط گروه طالبان با این کشور همسایه فراز نشیب‌های داشته است  . پس از تسلط گروه طالبان ، شماری از پیلوت‌های افغان با طیاره‌ها و هلیکوپتر‌های اردوی پیشین افغانستان به اوزبیکستان و تاجیکستان فرار کردند  .  ملا محمد یعقوب ، سرپرست وزارت دفاع حکومت طالبان به تاجیکستان و اوزبیکستان هشدار داده است تا طیاره‌ها و هلیکوپتر‌های این کشور را برگردانند  . ملا یعقوب گفت است که هیچ کشور حق ندارد طیاره‌ها و هلیکوپتر‌های افغانستان را نزد خود نگهدارد یا از آن استفاده کند ، باید آنرا برگردانند ، در غیر‌‌ آن طالبان دست به اقدام تلافی‌جویانه خواهد زد  . بر اساس گزارش‌ها ، در اواخر ماه اگست ، مجموعا 585 پرسونل نظامی افغان همراه با اعضای خانواده‌های شان فقط چند ساعت قبل از سقوط کابل به دست گروه طالبان توسط 22 طیاره و 24 هیلیکوپتر به اوزبیکستان و تاجیکستان فرار کردند  . این کشورها به هشدار وزیر دفاع طالبان واکنش نشان ندادند ، اما وزارت دفاع امریکا گفت که این طیاره‌ها به طالبان داده نخواهد شد  .  جان کربی ، سخنگوی وزارت دفاع ایالات متحده به صدای امریکا گفت که رایزنی در مورد سرنوشت این طیاره‌ها جریان دارد  . روابط گروه طالبان با این همسایهٔ شمالی‌ افغانستان نیز فراز و فرودهایی داشته است  . پس از سقوط حکومت به رهبری محمد اشرف غنی در افغانستان ، شماری از مقامات آن ، بر اساس گزارش‌ها به شمول ، امرالله صالح ، معاون اول ریاست جمهوری افغانستان به این کشور پناه بردند  . گفته می‌شود که احمد مسعود ، رهبر جبههٔ مقاومت ضد طالبان نیز در این کشور به سر می‌برد ، اما صدای امریکا به گونهٔ مستقل این گزارش‌ها را تایید نمی‌کند  . امام‌علی رحمان ، رییس‌جمهور تاجیکستان مانند کشورهای غربی ، خواستار ایجاد حکومت همه‌شمول در افغانستان‌شده‌است  . تاجیکستان که بیش از 1357کیلومتر مرز با افغانستان دارد ، بار بار نگرانی خود را در مورد جنگ و ناامنی در افغانستان و گسترش و نفوذ دهشت افگنان از این کشور به تاجیکستان ابراز کرده است  . بر اساس گزارش‌ها ، شماری از مقامات طالبان به شمول ملا عبدالغنی برادر ، معاون رییس الوزرا طالبان ، این اظهارات رییس‌جمهور تاجیکستان را مداخله‌ در مورد داخلی افغانستان خواندند  . با آنهم در بخش اقتصادی ، گروه طالبان قرارداد برق وارداتی از تاجیکستان را برای یک سال دیگر تمدید کردند  . با وجود آنکه گروه طالبان تلاش کرده‌اند روابط خود را به تمامی کشورهای همسایه و کشورهای آسیای جنوبی و میانه افزایش دهد ، این کشورها خواستار حکومت همه‌شمول در افغانستان شده‌اند ؛ تقاضایی که گروه طالبان به کرات آنرا رد کرد و مداخله در امور افغانستان خوانده است  . گروه طالبان در ماه اگست سال گذشته یک بار دیگر به قدرت رسیدند ، اما پس از گذشت شش ماه ، تا اکنون هیچ کشوری‌ این گروه را به رسمیت نشناخته است  . جامعهٔ جهانی ، به شمول کشورهای اروپایی و ایالات متحده گفته‌اند که این گروه باید در کنار ایجاد حکومت همه‌شمول ، حقوق بشری تمام شهروندان افغانستان ، ‌ به شمول اقلیت‌ها ، زنان و دختران را تامین کرده و زمینه‌ٔ کار و تحصیل را به زنان مساعد کنند  . طالبان اما برخلاف ، پس از گذشت این مدت ، دروازه‌های مکاتب متوسط و لیسه را در اکثر ولایات به روی دختران و دروازه‌های سایر دفاتر را به روی کارمندان زن مسدود کرده‌اند  .  تنها شماری از اندکی زنان در سکتور‌های صحی ، معارف و وزارت داخلهٔ این گروه به وظایف شان برگشته‌اند  .