پیامد توافق هسته یی ایران بر افغانستان
شماری از تحلیلگران استدلال می کنند که در صورت عملی شدن توافق هسته یی ایران، تجارت میان کابل و تهران افزایش خواهد یافت.
حدود دو هفته قبل ایران و گروه 5 + 1 روی برنامه یی هسته یی تهران توافق کردند  .  ولی اعلام این توافق ، اولین اقدام در راستای برنامه هسته یی ایران است  . توافق اعلام‌شده‌هسته یی بین ایران و قدرت‌های جهان ، از یک سو مستلزم تصویب کانگرس ایالات متحده می‌باشد و از سوی دیگر باید مورد قبول رهبر ارشد روحانی ایران ، آیت‌الله علی خامنه یی ، قرار بگیرد  . اگر این توافق به مرحله عملی برسد ، چه تاثیری بالای روابط کابل و تهران رو نما خواهد شد  ؟ شماری از تحلیلگران به این باورند که عملی شدن توافق هسته یی با ایران به خصوص رفع تعزیرات بالای آن کشور ، می‌تواند تغییراتی در روابط تهران با منطقه رو نما کند ، به شمول تغییرات سیاسی و اقتصادی با کابل  . محسن میلانی ، استاد روابط بین‌المللی در پوهنتون فلوریدا جنوبی ، می‌گوید که از سال 2001 میلادی که جنگ سرد میان تهران و واشنگتن ادامه داشت ، برای کابل بسیار مشکل‌بود تا روابط خوب هم با ایران و هم امریکا داشته باشد  . آقای میلانی گفت " حالا انشاالله که این قرار داد امضا خواهد شد ، برای کابل آسان تر خواهد تا با هر دو کشور یعنی امریکا و ایران بدون تنش روابط اش را ادامه دهد  . " علاوه بر آن ، این تحلیلگر مقیم امریکا می‌گوید که رفع تعزیرات بالای ایران ، حجم تجارت میان کابل و تهران را بیشتر و سهل تر خواهد کرد  . آقای میلانی افزود که از لحاظ اقتصادی ، افغانستان و ایران برای همدیگر از اهمیت خاصی برخوردارند  . شماری از کارشناسان اقتصادی به این باورند که در صورت افزایش تجارت میان دو کشور ، این ایران خواهد‌بود که نفع بیشتر را به دست خواهد آوردنه افغانستان ، زیرا در اکثر موارد ایران در تولید امتعه و خدمات در مقایسه با افغانستان از مزیت نسبی برخوردار است  . نجیب محمود ، استاد پوهنحی حقوق و علوم سیاسی پوهنتون کابل ، به این باور است که در شرایط فعلی افغانستان در حدی نیست تا کالا‌های داخلی اش را به ایران صادر کند  . آقای نجیب گفت " متاسفانه در شرایط فعلی افغانستان چیزی را برای صادر کردن داشته باشد  .  اگر قالین افغانی است ، ایران هم قالین دارد  .  اگر میوه خشک است ، ایران هم تقریبا در عین موقیعت قرار دارد  . " او همچنین می‌گوید که از لحاظ فراهم‌آوری مواد غذایی و تولیدات صنعتی ، تولیدات ایران در مقایسه با افغانستان از کیفیت بهتر برخوردار است  . اما آقای میلانی تاکید می‌کند که افزایش تجارت به نفع هر دو کشور افغانستان و ایران خواهد‌بود  . او افزودد " هر موقع که حجم تجارت زیاد گردد ، به نفع هر دو کشور است و در هر رابطه اقتصادی ، کشوری که اقتصاد بزرگ تر دارد و اقتصاد قوی تر دارد ، مسلما ، منفعت بیشتر به دست خواهد آورد  . " مهم تر از همه ، به باور آقای میلانی ، در صورت لغو تعزیرات اقتصادی ایران ، کار ساختار بندر چاه بهار پیش خواهد رفت و در نهایت اتکای افغانستان به پاکستان در قسمت رسیدن به ابحار ، به پایان خواهد رسید  . سید مسعود ، استاد پوهنحی اقتصاد پوهنتون کابل ، نیز می‌گوید که در صورت عملی شدن توافق برنامه هسته یی ایران نه تنها به نفع تهران و کابل است ، بلکه منافع منطقه را تامین خواهد کرد  . آقای مسعود گفت " امریکا و ایران هر دو از لحاظ سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی در افغانستان دست دراز و قابل لمس دارند  .  بنا بر این ، در صورت لغو تعزیرات ایران ، افغانستان قادر خواهد شد تا تکنالوژی منطقه را به قیمت ارزان و مناسب به دست بیاورد  . " ولی این کار‌شناس اقتصاد به این باور است که قدرت‌های اقتصادی به مثابه آتش تلقی کرده هشدار می‌دهد که نباید به آتش بیش حد نزدیک شد  . آقای مسعود می‌گوید " عمدتا نزدیک شدن با قدرت‌های بزرگ جالب است  .  آنان مثل آتش‌اند  .  ما در میان قدرت‌های بزرگ قرار داریم : قدرت‌های منطقه یی مثل ایران ، چین ، پاکستان ، هند و روسیه  .  آنان آتش استند که انسان می‌تواند آنرا لمس کند و خود را گرم کند ، ولی زیاد نزدیک شدن به آنان ، انسان را می‌سوزاند  .  بنا بر این ، چنین روابط باید خوب مدیریت شود  . " ولی آیا حکومت وحدت ملی توانایی مدیریت درست را با قدرت‌های منطقه یی از جمله ایران دارد  ؟ به باور آقای مسعود ، چون افغانستان استراتیژی ملی اقتصادی ندارد ، قادر نخواهد شد تا از وضیعت پیش آمده نفع لازم را به دست بیاورد  . این کارشناسان استدلال می‌کنند که با عملی شدن این توافقنامه کالا‌های ایرانی بدون فشار سیاسی امریکا به افغانستان افزایش خواهد یافت  .  اما به دلیل وضعیت جنگی و نبود ستراتیژی اقتصادی از این معامله منفعت لازم را به دست نخواهد آورد  . خالد مفتون ، به عنوان تهیه‌کننده گزارش‌های تحلیلی و گوینده خبر ، کارش را از ابتدای سال 2014 در رادیو صدای امریکا در واشنگتن آغاز کرد  .  خالد پیشتر از این ، حدود 10 سال در رسانه‌های بین‌المللی مختلف به شمول خبرگزاری آلمان درکابل و رادیو آزادی در پراگ کار کرده‌بود  .  خالد مفتون سند لیسانس حقوق و علوم سیاسی را از دانشگاه کابل دریافت کرده و سند ماستری را در رشته مدیریت عامه از انستیتوت مطالعات بین‌المللی مونتری کالیفرینای امریکا کسب کرده است  .