تحلیلی بر انگیزه های تجاوز شوروی بر افغانستان
سی و شش سال قبل در همین روز یعنی ششم ماه جدی، اتحاد جماهیر شوروی پیشین، بالای افغانستان تجاوز نظامی کرد.
تحلیل‌گران سیاسی از جمله سید طیب جواد ، سفیر پیشین افغانستان در واشنگتن ، می‌گوید که موجودیت فعالان چپی و به قدرت رسیدن احزاب متمایل به شوروی سابق یکی از دلایل عمده‌بود که شوروی سابق را ترغیب به تجاوز نظامی در افغانستان کرد  .  ولی به گفته آقای جواد ، دلیل دیگر تجاوز ، موجودیت رهبری " مریض در شوروی‌بود  . " آقای جواد به رادیو آشنا صدای امریکا گفت " علت دیگری که بیشتر مربوط به شوروی می‌شود ، موجودیت یک رهبری علیل و مریض در شوروی‌بود که در راس آن برژنف قرار داشت و در مجموع شوروی در حال عبور از یک وضیعت دشوار سیاسی‌بود  . " دلیل سومی ، به باور آقای جواد ، نگرانی از سیاست‌های داود خان ، رئیس جمهور وقت افغانستان‌بود که نمی‌خواست از خواسته‌های شوروی پیروی کند  . علی نوری زاده ، رئیس مرکز پژوهشی مطالعات ایران و اعراب مستقر در لندن ، نیز به این باور است که اختلافات درونی میان احزاب چپی تازه به قدرت رسیده خلق و پرچم این نگرانی را شاید ایجاد کرده باشد که قدرت سومی در حال ظهور در افغانستان باشد  . آقای نوری زاده گفت " در درجه اول ، با توجه به اینکه حزب متمایل به شوروی در افغانستان قدرت را در دست داشت و جنگ میان حزب خلق و پرچم مایه نگرانی شوروی‌بود و ترس از اینکه نیروی سومی وارد محرکه شود ، یکی از دلایل‌بود  . " به گفته آقای نوری زاده ، دلیل دیگر انقلاب اسلامی در ایران‌بود  .  آقای نوری زاده گفت " گرچه شوروی در اول از تحول ایران استقبال کرد ، ولی به مرور زمان مسکو به این نتیجه رسید که هدف اصلی انقلاب ایران این است که گرد شوروی یک کمربند سبز اسلامی درست کند ، موضوع که موجب وحشت زدگی مسکو شده‌بود  . " در نهایت ، به گفته این تحلیلگر ، دلیل دیگر آرزوی مسکو برای رسیدن به خلیج‌فارس و دریای عمان همه دست به دست هم داد و روس‌ها دست به تجاوز نظامی در افغانستان زدند  . ولی انوار الحق احدی ، یکی از رهبران حزب افغان ملت ، نظر متفاوت دارد  . آقای احدی به رادیو آشنا صدای امریکا گفت " عامل عمده تجاوز نظامی شوروی بالای افغانستان چوکات تصمیم‌گیری شوروی ، جنگ سرد‌بود و در جنگ سرد دکترین برژنف ] رئیس جمهور پیشین شوروی [ حاکم‌بود  .  جائیکه تحت ساحه نفوذ شوروی یک حکومت سوسیالستی ایجاد شده‌بود ، آنان نمی‌خواستند از چنین حکومت صرف نظر کنند  . " نیلوفر سخی ، تحلیلگر حل منازعات ، مقیم ایالات متحده می‌گوید که سه عامل عمده در عقب تجاوز شوروی بالای افغانستان وجود داشت : اول تقویت امپراتوری شوروی ، دوم رسیدن به آب‌های گرم و در نهایت ، رسیدن به خلیج‌فارس جهت کنترول حوزه تجارت نفت  . تجاوز شوروی نه تنها موجب نتایج منفی در افغانستان گردید ، بلکه شوروی نیز از آن در امان نماند  .  به گفته آقای نوری زاده ، تجاوز نظامی شوروی به افغانستان ، موجب ایجاد گروه‌های جهادی و جهاد شد که بعد از به قدرت رسیدن این گروه‌ها ، آنان مصروف جنگ داخلی برای کسب قدرت بیشتر شدند  .  جنگ داخلی که در نتیجه آن به گفته این تحلیلگر ، موجب به وجود آمدن یکی از " عقب مانده ترین نیرو‌های اسلامی " در افغانستانیعنی طالبان شد  . آقای جواد با تائید اضرار تجاوز شوروی بالای افغانستان می‌گوید تجاوز روس‌ها همسایه‌های افغانستان ، به خصوص پاکستان ، بیش‌ترین نفع را ببار آورد  . آقای جواد گفت " شماری از کشور‌های همسایه در شمال افغانستان توانستند آزادی شان را به دست بیاورند ، شوروی از هم پاشید و مهم تر از همه ، پاکستان با استفاده از فرصت توانست به حیث یگانه متحد کشور‌های غربی در منطقه خود را مطرح کند و کمک‌های زیادی را از امریکا و سایر کشور‌ها به نام آنچه مبارزه بر ضد کمونیزم گفته می‌شد ، به دست بیاورد  . " آقای احدی نیز نظر مشابه دارد : " فکر می‌کنم که پاکستان از موضوع افغانستان استفاده بسیار خوب کرد : یک قدرت هسته یی شد و اقتصاد اش نیز رشد کرد  . " به باور آقای نوری زاده ، تجاوز شوروی بالای افغانستان یک فرضیه را بار دیگر به اثبات رساند و آن اینکه اگر قدرت‌های بزرگ درگیر جنگ‌های منطقه یی شوند ، از آن پیروز بیرون نخواهند آمد  . به گفته آقای نوری زاده " در چنین وضیعت ، قدرت‌های بزرگ هزینه‌های سنگین می‌پردازند که روس‌ها هم پرداختند " . ولی به نظر کارشناسان ، بیش‌ترین ضرر را افغانستان متبقل‌شده‌است  .  از آغاز تجاوز شوروی تا حال بیش یک و نیم میلیون انسان در آن کشور کشته‌شده‌، صدها هزار زن بیوه‌شده‌، صدها هزار معلول و معیوب به جا گذاشت ، تقریبا همه زیربنای اقتصادی کشور از بین رفت ، اقتصاد کشور وابسته به کمک‌های خارجی‌شده‌و بد تر از همه ، افغانستان به میدان تندروان و دهشت افگنان مبدل‌شده‌است  . خالد مفتون ، به عنوان تهیه‌کننده گزارش‌های تحلیلی و گوینده خبر ، کارش را از ابتدای سال 2014 در رادیو صدای امریکا در واشنگتن آغاز کرد  .  خالد پیشتر از این ، حدود 10 سال در رسانه‌های بین‌المللی مختلف به شمول خبرگزاری آلمان درکابل و رادیو آزادی در پراگ کار کرده‌بود  .  خالد مفتون سند لیسانس حقوق و علوم سیاسی را از دانشگاه کابل دریافت کرده و سند ماستری را در رشته مدیریت عامه از انستیتوت مطالعات بین‌المللی مونتری کالیفرینای امریکا کسب کرده است  .