Izizalwane zeZimbabwe Ezihlala eBotswana Zithi Akuncedi Ukubhalisa Amagama Kugwalo Lokuvota
“Abantu sebadela ngoba ukuvota akukaze kubancede ngalutho. Ungaze usebenzise imali yakho uthi uyabhalisa ekhaya, uzadana ekupheleni kwelanga.”
GABORONE, BOTSWANA — Ezinye izizalwane zeZimbabwe kwele Botswana zithi ukugada amabhasi abantu besiya ekhaya ukuyabhalisa kwalo lokuvota yikuchitha isikhathi. Abalathemba lokuthi ukhetho luzaba ngolukhululekileyo ngomnyaka ozayo. Ngesikhathi kulabantu abalutshwane abalentshukuntshuku yokubhalisa ukuze babe lelungelo lokuvota abaphakathi kweZimbabwe, abaseBotswana bona bathi labo bamadolo nzima ngoba kabathembi ukuthi bangabhalisa amagama abo kugwalo lokuvota kuzakwenza umehluko kumbe hatshi. UMnu. Titus Nxumalo, ohlala kwele Botswana, uthi abantu sebediniwe ngenxa yokuthi ukuvota akubaletheli nguquko. “Abantu sebadela ngoba ukuvota akukaze kubancede ngalutho. Ungaze usebenzise imali yakho uthi uyabhalisa ekhaya, uzadana ekupheleni kwelanga.” Lo njalo ngumbono egcizelelwe nguMnu. Carlton Tembo othi abantu sebediniwe ngokuvota okungabasizi ngalutho. “Lokhu akusethusi, abantu sebanyampa ngokuvota okweminyaka yonke le edluleyo, akuzange kuncede muntu ikakhulu abantu bemandebeleni. Konke abakhuluma ngakho ukuthi kuzantshitshwa ngokhetho, akukantshitshi, ngakho abantu ababoni ncedo lokusuka bayebhalisa.” Abanye abafana loMnu. Andreas Moyo, bathi ibandla leZANU PF liyenza ubuqili, okudala ukuthi abantu bengazimiseli ukuyabhalisi becabanga ukuthi impumelo yokhetho isiyaziwa lomdlalo ungakaqali. “Kumele ukhumbule ukuthi sisebenzisa imali ukuyabhalisa, sesileminyaka leminyaka sizama ukuvota kodwa kungelantshintsho.” UMnu. Rodwell Moyo uthi noma nje ukuvota kuqakathekile, babona kungcono ukugijima bezamela imuli zabo hatshi ngokuyabhalisa. “Sizama okungabisela abantwana ukudla, noma nje silubona uhlelo lokubhalisela ukuvota. Kodwa lokhu akusisizi ngoba singaze sivote, abantu ababesezikhundleni bayabe belokhe bekhona.” Lokhe luqalile uhlelo lokubhalisa ukuvota kusetshenziswa imitshina ye Biometric Voter Registration, kulenani eliphansi eselibhalise kugwalo lokuvota.