ນັກດໍານໍ້າຄົ້ນພົບການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ສະໄໝດຶກດໍາບັນຢູ່ໃນຖໍ້າ ໃຕ້ພື້ນນໍ້າ ຢູ່ເມັກຊິໂກ
ບັນດານັກຄົ້ນຄວ້າ ທີ່ມຸດລົງໄປໃນຖໍ້າທີ່ມືດ ຈົມຢູ່ໃຕ້ພື້ນນໍ້າໃນແຫລມຢູກາທານ (Yucatan) ໄດ້ພົບສິ່ງເສດເຫລືອໄວ້ໃຫ້ເຫັນ ຮ່ອງຮອຍຂອງການດໍາເນີນການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່.
ການປະຕິບັດງານຂຸດຄົ້ນໂລຫະ ແລະຫີນທີ່ມີລາຄາແພງອອກມາຈາກໜ້າດິນ ແມ່ນເປັນການປະຕິບັດທີ່ສືບທອດກັນມາແຕ່ປະຫວັດສາດທີ່ມະນຸດບໍ່ທັນໄດ້ມີ ການບັນທຶກໄວ້ໃນເມື່ອກ່ອນພຸ້ນ ການມີສິ່ງຂອງທີ່ມີລາຄາສູງ ໄວ້ຢູ່ໃນຄອບ ຄອງ ໃນສະໄໝກ່ອນນັ້ນ ເປັນສິ່ງບອກເຖິງຄວາມກ້າວໜ້າທາງເທັກໂນໂລຈີ ຂອງວັດທະນະທໍາອັນນຶ່ງ Arash Arabasadi, ນັກຂ່າວວີໂອເອມີລາຍງານ ກ່ຽວກັບການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ທີ່ຫາກໍ່ຖືກຄົ້ນພົບເມື່ອມໍ່ໆມານີ້ ຢູ່ໃນຖໍ້າໃຕ້ພື້ນນໍ້າ ຢູ່ໃນເມັກຊິໂກ ຊຶ່ງບົວສະຫວັນ ຈະນໍາມາສະເໜີທ່ານ ໃນອັນດັບຕໍ່ໄປ ບັນດານັກຄົ້ນຄວ້າ ທີ່ມຸດລົງໄປໃນຖໍ້າທີ່ມືດ ຈົມຢູ່ໃຕ້ພື້ນນໍ້າໃນແຫລມຢູກາທານ (Yucatan) ໄດ້ພົບສິ່ງເສດເຫລືອໄວ້ໃຫ້ເຫັນ ຮ່ອງຮອຍຂອງການດໍາເນີນການ ຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ທ່ານ ໂຣແບກໂຕ ຮູນິໂກ, ຈາກສະຖາບັນດ້ານມະນຸດສາດ ແລະປະຫວັດສາດ ແຫ່ງຊາດຂອງເມັກຊິກໂກ ກ່າວເປັນພາສາສະເປນວ່າ: ທ່ານ ໂຣແບກໂຕ ຮູນິໂກ, (Roberto Junico), ເປັນຮອງອໍານວຍການດ້ານ ທໍລະນີສາດຢູ່ໃຕ້ພື້ນນໍ້າ ແລະປະຫວັດສາດ ທີ່ສະຖາບັນດ້ານມະນຸດສາດແລະ ປະຫວັດສາດແຫ່ງຊາດ ຂອງເມັກຊິກໂກ ທ່ານສັນລະເສີນ ພວກນັກຄົ້ນຄວ້າ ຈາກສູນຊິນແດັກ (CINDAQ) ຜູ້ທີ່ໄດ້ຄົ້ນພົບການດໍາເນີນງານຂຸດບໍ່ແຮ່ສີເຫຼືອງ ທີ່ໄດ້ເລີ້ມຕົ້ນຂຶ້ນເມື່ອ 12 ພັນປີກ່ອນ ຊິນແດັກ (CINDAQ) ແມ່ນຊື່ຫຍໍ້ເປັນ ພາສາສະເປນ ຂອງສູນກາງຄົ້ນຄວ້າສໍາລັບລະບົບຊັ້ນຫີນທີ່ມີນໍ້າຂອງລັດຄວີນ ຕານາ ຣູ (Quintana Roo) ຊຶ່ງເປັນລັດທີ່ຢູ່ໃນເມັກຊິໂກ ທີ່ເມືອງແຄນຄູນ (Cancun) ຕັ້ງຢູ່ ທ່ານ ຮູນິໂກກ່າວເປັນພາສາສະເປນອີກວ່າ: ແຮ່ສີເຫລືອງ ແມ່ນເກີດຂຶ້ນແບບທໍາມະຊາດ, ຊຶ່ງເປັນສານຍ້ອມສີເຫລືອງຂຸ້ນ ທີ່ເຮັດດ້ວຍດິນຊາຍ ຫລືດິນດາກປົນໃສ້ກັບສານປະກອບອອກຊີໄດຂອງເຫລັກ ສີ ແລະຄຸນລັກສະນະຂອງມັນ ເຮັດໃຫ້ມັນເປັນທີ່ນິຍົມ ຂອງຄົນໃນສະໄໝນັ້ນ ທ່ານ ຮູນິໂກກ່າວເປັນພາສາສະເປນຕໍ່ໄປອີກວ່າ: ພວກນັກຄົ້ນຄວ້າຍັງໄດ້ພົບເຫັນເຄື່ອງມື ເຊັ່ນຄ້ອນຕີຫີນ ແລະ ລູກສອນມີປີກທີ່ ເຮັດດ້ວຍຫີນທີ່ຍື່ນອອກມາ ໃນການມຸດນໍ້າລົງໄປ ຫລາຍກວ່າ 10 ຄັ້ງ ພວກ ເຂົາເຈົ້າໄປຄົ້ນເບິ່ງຢູ່ບ່ອນ 7 ກິໂລແມັດໃຕ້ພື້ນນໍ້າ ເພື່ອຊອກຫາບໍ່ແຮ່ທີ່ຖືກປະ ໃຫ້ຮ້າງນີ້ ທີ່ຖືກຈົມລົງໄປຢູ່ໃຕ້ນໍ້າ 8 ພັນປີກ່ອນ ທ້າມກາງການຍື່ງຂຶ້ນຂອງ ລະດັບນໍ້າທະເລ ພາຍຫລັງຍຸກສະໄໝນໍ້າແຂງຄັ້ງຫລ້າສຸດນີ້