ជន​សង្ស័យ​ ស៊ូ ម៉េត​ និង​យឹម ទិត​ គេច​មុខ​ក្រោយ​ពី​មាន​ការ​បង្ហាញ​ឈ្មោះ​ក្នុង​ឯកសារ​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម
ស៊ូ ម៉េត ជា​អតីត​មេ​បញ្ជាការ​កង​ពល​៥០២​ និង​មេបញ្ជាការ​ទ័ព​អាកាស​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម និង​តា ទិត ជា​អតីត​ប្រធាន​ស្តីទី​តំបន់​ពាយ័ព្យ។
ឯកសារសម្ងាត់របស់សហព្រះរាជអាជ្ញានៃសាលាក្តីខ្មែរក្រហមនៃសំណុំរឿង ០០៣/០០៤ បានចោទប្រកាន់បន្ថែមលើជនសង្ស័យ៥នាក់ជាអតីតកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមពីបទសង្ស័យថាទាក់ទងនឹងបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម និងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍នៅសម័យខ្មែរក្រហមក្នុងទសវត្សរ៍១៩៧០។ ក៏ប៉ុន្តែជនសង្ស័យពីរនាក់ ក្នុងចំណោមនោះគឺតា ទិត និង លោក ស៊ូ ម៉េត ពុំទាន់ចេញមុខបកស្រាយអំពីការចោទប្រកាន់ជាបឋម របស់សហព្រះរាជអាជ្ញានៅឡើយទេ។ ដីកាបញ្ជូនរឿងឲ្យស៊ើបសួរលើកទី៣របស់សហព្រះរាជអាជ្ញាដែលវីអូអេទទួលបានក្រោយពីបណ្តាញផ្សាយព័ត៌មានបរទេស ឈ្មោះThe Christian Science Monitor របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្តាញផ្សាយព័ត៌មានរបស់ប្រទេស New Zealand ឈ្មោះ The Scoopបានចេញផ្សាយជាបន្តបន្ទាប់កាលពីខែមិថុនាបានឲ្យដឹងថា សហព្រះរាជអាជ្ញាបានចោទប្រកាន់ជនសង្ស័យ៥នាក់បន្ថែមទៀតដែលជាអតីតកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហម ថ្នាក់កណ្តាល បន្ថែមពីលើជនជាប់ចោទ៥នាក់ដែលកំពុងជាប់ឃុំឃាំងបច្ចុប្បន្ន។ ជនសង្ស័យម្នាក់គឺ លោក ស៊ូ ម៉េត ជាមេបញ្ជាការកងពល៥០២ និងមេបញ្ជាការទ័ពអាកាសរបស់ខ្មែរក្រហម ត្រូវបានសហព្រះរាជអាជ្ញាចោទប្រកាន់ជាបឋមថាមាន ជាប់ទាក់ទឹននឹងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិឬការបង្ខិតបង្ខំឲ្យធ្វើការហួសកម្លាំង អំពើអមនុស្សធម៌ ចាប់ឃុំខ្លួនខុសច្បាប់ ធ្វើទារុណកម្ម សម្លាប់មនុស្សជាច្រើនពាន់នាក់ និងបញ្ជូនមនុស្សទៅកាន់មន្ទីរសន្តិសុខស២១ជាដើម។ លោក ស៊ូ ម៉េត ជាជនសង្ស័យក្នុង សំណុំរឿងលេខ០០៣ក្នុងបទឧក្រិដ្ឋកម្មរួមជាមួយ លោក មាស មុត។ (លោក មាស មុត បានបកស្រាយបំភ្លឺអំពីករណីរបស់លោកជាមួយវីអូអេថាលោកពុំមានជាប់ទាក់ទឹននឹងការចោទប្រកាន់របស់សហព្រះរាជអាជ្ញា)។ វីអូអេសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិកបានព្យាយាមរង់ចាំជួប លោក ស៊ូ ម៉េត ៤លើកដោយបានទុកលេខទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងផងនៅពេលទៅកាន់គេហដ្ឋានរបស់លោកម្តងៗ នៅក្នុង ទីរួមខេត្តបាត់ដំបង តែពុំបានទទួលការឆ្លើយតបហើយនឹងជួបសម្ភាសទេ។ កូនស្រីរបស់លោក ស៊ូ ម៉េត នាង ស៊ូ ម៉ាលីស បានប្រាប់ថាគាត់មិននៅផ្ទះទេ។ លោក ស៊ូ ម៉េត ចេញទៅស្រុកសំឡូត។ ក្រោយទៀតនាងបានប្រាប់ថាលោកទៅភ្នំពេញ។ នាង ស៊ូ ម៉ាលីស បានបដិសេធកិច្ចសម្ភាសដោយការថតសម្លេងនិងថតវីដេអូ។ នាងបានរៀបរាប់ថាឪពុករបស់នាងមានជំងឺជាប់ខ្លួនឥឡូវនេះ។ «គាត់ឈឺឡើងស្គម ដោយសារជំងឺទឹកនោមផ្អែមនិងលើសឈាម។ ប៉ុន្តែនៅធ្វើការជាធម្មតា»។ លោក ស៊ូ ម៉េត ធ្លាប់ជាទីប្រឹក្សាក្រសួងការពារជាតិមានឋានន្ទរស័ក្តិជាឧត្តមសេនីយ៍ទោ ក្រោយពេលចូលសមាហរណកម្ម។ បើតាមការអះអាងរបស់ស្ត្រីជាអ្នកជិតខាងម្នាក់ដែលមានវ័យចំណាស់ជាង៦០ឆ្នាំបានឲ្យដឹងថា គេពិបាកដឹងសុខទុក្ខ លោក ស៊ូ ម៉េត ដោយសារថាគាត់ចេញចូលដោយរថយន្ត ហើយរស់នៅក្នុងផ្ទះវីឡាធម្មតាមួយ ដែលមានរបងបិទជិត។ ស្ត្រីដដែលនោះបានអះអាងបន្ថែមថា៖ «នៅម្តុំត្រង់នេះភាគច្រើនជាយោធា ហើយនឹងមានអ្នកធ្វើការធំៗ ដូច្នេះគ្មានអ្នកណាហ៊ានទៅក្បែរផ្ទះរបស់គេទេ»។ នៅក្នុងដីការបញ្ជូនរឿងឲ្យស៊ើបសួរជាឯកសារសម្ងាត់របស់តុលាការ សហព្រះរាជអាជ្ញាបានរៀបរាប់ពីប្រវត្តិគ្រប់គ្រងការងារនិងការជាប់ទាក់ទឹននឹងបទឧក្រិដ្ឋកម្មនានានៅសម័យខ្មែរក្រហមរបស់ លោក ស៊ូ ម៉េត។ ឯកសារដដែលបានបញ្ជាក់ថា៖ «ក្នុងឋានៈជាមេបញ្ជាការកងពលធំលេខ៥០២ ស៊ូ ម៉េត ទទួលខុសត្រូវលើការសម្អាតកងពលឲ្យអស់នូវសមាសភាពដែលមិនល្អដែលជាផ្នែកមួយនៃផែនការបោសសម្អាតដ៏ធំរបស់កងទ័ពបដិវត្តន៍កម្ពុជាទាំងមូល។ គាត់បានរួមចំណែកនៅក្នុងផែនការឧក្រិដ្ឋកម្មរួម តាមរយៈការកំណត់អត្តសញ្ញាណ ការចាប់ និងការផ្ទេរ«ជនក្បត់» ដែលជាប់សង្ស័យ ពីកងពលធំលេខ៥០២ ទៅមន្ទី ស២១។ បុគ្គលិកជាង៨០០នាក់មកពីកងពលធំលេខ៥០២ត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ ស២១»។ ស៊ូ ម៉េត ទាក់ទងជាប្រចាំជាមួយឌុចប្រធានគុកទួលស្លែងស២១របស់ខ្មែរក្រហមក្នុងរឿងបញ្ជូនបុគ្គលណាដែលលោកចាត់ទុកថាក្បត់អង្គការ។ នៅក្នុងវគ្គមួយនៃឯកសារដដែល សហព្រះរាជអាជ្ញាបាននិយាយថា៖ «ស៊ូ ម៉េត បានសរសេរទៅឌុចនៅថ្ងៃទី១ខែមេសាឆ្នាំ១៩៧៧ ពន្យល់អំពីមូលហេតុនៃការបញ្ជូនមនុស្សចំនួន៤នាក់ពីកងពលធំលេខ៥០២ ទៅមន្ទីរស២ ក្នុងរយៈពេល២ថ្ងៃមុន។ មនុស្សទាំង៤នាក់ ត្រូវបានឆ្លើយដាក់នៅក្នុងចម្លើយសារភាពរបស់ សោមនៃមន្ទីរ៦២ដែលជាការិយាល័យរដ្ឋបាលរបស់អគ្គសេនាធិការ។ ស៊ូ ម៉េត បញ្ចប់សំបុត្រដោយចារថាគាត់កំពុងរង់ចាំយោបល់ពីអង្គការមុនពេលចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងមនុស្សផ្សេងៗទៀតដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងចម្លើយសារភាពរបស់សោម»។ ជនសង្ស័យម្នាក់ទៀតគឺ តា ទិត ឬ លោក យឹម ទិត ប្រធានស្តីទីតំបន់ពាយ័ព្យជាប់ចោទពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ ឬ បទមនុស្សឃាត ធ្វើទារុណកម្ម ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផ្នែកសាសនា មានសាសនាព្រះពុទ្ធ និងសាសនាអ៊ីស្លាម។ នេះបើតាមដីការ ចោទប្រកាន់បឋមដែលវីអូអេទទួលបានពីប្រភពស្និទ្ធនឹងតុលាការ។ តា ទិតឬ យឹម ទិត គឺជាទីប្រឹក្សាក្រសួងការពារជាតិ មានឋានន្ទរសក្តិជាឧត្តមសេនីយ៍ទោ ក្រោយការធ្វើសមាហរណកម្ម។ លោកគឺជាប្អូថ្លៃអតីតសព តា ម៉ុក អគ្គមេបញ្ជាការកំពូលកងទ័ពខ្មែរក្រហមដែលត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចាប់ឃុំខ្លួនតែបានស្លាប់ក្នុងមន្ទីរពេទ្យ កាលពីឆ្នាំ២០០៦ក្នុងជន្មាយុ៨០ឆ្នាំ។ បើតាមឯកសាររបស់តុលាការ តា ទិត បានរៀបការជាមួយប្អូន ស្រី តា ម៉ុក គឺអ្នកស្រី កេន។ វីអូអេសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិកពុំអាចជួបសម្ភាសតា ទិត បានទេនៅពេលទៅដល់គេហដ្ឋានរបស់គាត់មួយកន្លែងនៅក្នុ ស្រុករតនៈមណ្ឌលខេត្តបាត់ដំបង។ ស្រ្តីម្នា្កក់នៅក្នុងផ្ទះតា ទិត ដែលអះអាងថាអ្នកស្រីជាអ្នកស៊ីឈ្នួលចាំចំការបានថ្លែងថាតា ទិត មិននៅផ្ទះទេ ហើយបដិសេធឆ្លើយនឹងសំណួររបស់វីអូអេជាច្រើន។ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកភូមិវិញបានអះអាងថាស្រី្តនោះគឺ អ្នកស្រី កេន ជាភរិយាតា ទិត។ តា ទិត ដែលគេមិនសូវស្គាល់នោះមានផ្ទះជាច្រើនកន្លែង។ ផ្ទះមួយរបស់លោកស្ថិតនៅក្នុងស្រុក រតនៈមណ្ឌលខេត្តបាត់ដំបងជាកន្លែងដែលលោកដាំចំការ។ លោកគ្រុំ ម៉ុងប្រធានភូមិមួយក្នុងស្រុករតនមណ្ឌល រស់នៅជាប់ផ្ទះតាទិត បាន អះអាងថា តា ទិត មានចំការនៅក្នុងភូមិរបស់លោកហើយគាត់មកធ្វើចំការជាមួយប្រពន្ធនិងកូនប្រុសរបស់គាត់ម្នាក់។ «ដូចជាអ៊ំ ទិត ខ្ញុំរស់នៅទីនេះ ខ្ញុំជាមេភូមិគាត់មកនេះ ឃើញកូនប្រពន្ធគាត់ធ្វើចំការបន្តិចបន្ទួច។ ហើយទៅមកៗដូចថានៅអត់ទៀងទាត់នៅទីនេះទេ។ គាត់គ្រាន់តែមកលេងកន្លះខែ មួយខែបាត់ទៅ។ ពេលរដូវផ្លែឈើភាគច្រើនបានគាត់មក។ ហើយពេលដល់ខែបុណ្យទានធំៗ ចូលឆ្នាំ ភ្ជំបិណ្ឌអីក៏គាត់អាចមកធ្វើកម្មវិធី មន្តលោកឆាន់នៅផ្ទះគាត់ដែរ»។ នៅពេលសួរពីសុខភាពបច្ចុប្បន្នរបស់តាទិត លោកមេភូមិបានអះអាងថា៖ «បើតាមខ្ញុំពិនិត្យមើល សុខភាពរបស់គាត់មិនទាន់ទ្រុឌទ្រោមប៉ុន្មានទេ ប៉ុន្តែគាត់ឥឡូវដូចជាអន់ភ្នែក»។ លោក ម៉ុង បានរៀបរាប់ថា តា ទិត ជាមនុស្សស្លូតបូតពេលនេះគាត់កាន់សីល៨ទៅវត្ត តែពលរដ្ឋនៅក្នុងភូមិរួមនិងលោកជាប្រធានភូមិផងមិនស្គាល់ប្រវត្តិរបស់តា ទិត ទេ។ លោក ម៉ុង អះអាងថា លោកគ្រាន់តែដឹងថាតា ទិត ធ្វើជាមន្ត្រីធំពីអតីតកាលហើយមិនដែលឃើញមុខ។ តែលោក ម៉ុង អះអាងថា លោកទើបតែស្គាល់តា ទិត ពេលមករស់នៅជិតគ្នា។ នៅក្នុងឯកសារដដែលបានបញ្ជាក់ថា តា ទិត មានជាប់ទាក់ទឹននឹងការកាប់សម្លាប់មនុស្សជាច្រើនក្នុងពេលដែលលោកធ្វើជាប្រធានតំបន់ស្តីទីគ្រប់គ្រង ខេត្តពោធិសាត់ បាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ នៅក្នុងតំបន់ពាយ័ព្យប្រទេសបន្ទាប់ពីធ្វើជាគណៈស្រុកគីរីវង្ស ខេត្ត តាកែវ។ ឯកសារតុលាការដដែលបានបញ្ជាក់ទៀតថាបទឧក្រិដ្ឋនិងការទទួលខុសត្រូវរបស់តា ទិត មានដូចជា៖ «ចាប់ខ្លួន និងកាប់សម្លាប់ទ្រង់ទ្រាយធំដែលបានកើតឡើងជាប្រព័ន្ធនៅទូទាំងតំបន់ពាយ័ព្យ បន្ទាប់ពីការមកដល់របស់ក្រុមនិរតី គឺជាគម្រោងការ ការផ្តួចផ្តើមឡើង និងបញ្ជារបស់តា ទិត»។ តា ទិត ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទបង្ខំឲ្យធ្វើការហួសកម្លាំងក្នុងពេលលោកកាន់កាប់គុក ចំនួន២៥ នៅភាគពាយ័ព្យ។ តា ទិត មានស្រុកកំណើតនៅក្នុងស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ។ ឯកសារតុលាការបានបញ្ជាក់ដែរថាសមាជិកក្រោមបង្គាប់តា ទិត បានមកប្រមូលយកប្រម៉ាត់មនុស្សជាញឹកញាប់នៅមន្ទីរឃុំឃាំងវត្តប្រធាតុ ពេលតា ទិត ធ្វើជាគណៈស្រុកគីរីវង្សសម័យខ្មែរក្រហម។ ក្រៅពីតា ទិត និង លោក ស៊ូ ម៉េត ជនសង្ស័យ៣នាក់ផ្សេងទៀតដែរបានបកស្រាយ បំភ្លឺមាន តា អាន តា មុត អ្នកស្រី អ៊ឹម ចែម ក្នុងកិច្ចសម្ភាសដាច់ដោយឡែកៗពីគ្នាជាមួយ វីអូអេសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិកបានព្យាយាមការពារខ្លួនពីការចោទប្រកាន់របស់សហព្រះរាជអាជ្ញា។ ថ្លែងប្រាប់វីអូអេតាមទូរស័ព្ទពីខេត្តប៉ៃលិនលោក ម៉ីយ ម៉ាក់ អតីតមន្ត្រីខ្មែរក្រហមមួយរូប បច្ចុប្បន្នលោកជាអភិបាលរងខេត្តប៉ៃលិន។ លោកពុំគាំទ្រឲ្យមានការកាត់ទោសជនសង្ស័យបន្ថែមលើសំណុំរឿង០០៣និង០០៤ទេ។ លោកបានពន្យល់ថា កិច្ចការក្នុងសម័យខ្មែរក្រហមគឺធ្វើតាមបញ្ជាថ្នាក់លើដើម្បីរក្សាអាយុជីវិត។ «ម្នាក់ៗទាំងអស់គ្នានៅទីនេះ គ្មាននរណាចង់មានបញ្ហា០០៣០០៤ទៀតទេ ព្រោះពួកគាត់ធ្វើច្រើនតែតាមបញ្ជារក្រោមការដឹកនាំរបស់ថ្នាក់លើដែរណា៎។ បើកាលណាមិនហ៊ានសុទ្ធតែ0ទទួលទោស។ បើថាមិនបានធ្វើតាមការណែនាំឬបញ្ជារបស់ថ្នាក់ដឹកនាំគឺទទួលទោសដោយខ្លួនឯង ហើយត្រូវស្លាប់ខ្លួនហើយ»។ ក្រៅពីការចោទប្រកាន់ប្រទេសមួយចំនួនដោយប្រយោលថាចង់ឲ្យកម្ពុជាមានបញ្ហា អស្ថិរភាព លោក ម៉ីយ មាក់ ថ្លែងថាលោកពុំចង់ឃើញកម្ពុជាមានអស្ថិរភាពដោយសារការបន្តកាត់ទោសអតីតកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមបន្ថែមទេ។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា សាលាក្តីខ្មែរក្រហមគួរបញ្ចប់ត្រឹមសំណុំរឿង០០១និង០០២ ដើម្បីកុំឲ្យប៉ះពាល់ ដល់ការអភិវឌ្ឍ អារម្មណ៍ផ្លូវចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនិងសន្តិភាព។ «ប្រទេសខាងលិចមួយចំនួន គេមានសុខសន្តិភាពអញ្ចឹង ម្ល៉ោះហើយគេបង្កើតឲ្យតែ មានរឿងជាបន្តបន្ទាប់។អញ្ចឹងអាហ្នឹងស៊ីសងលើប្រទេសមហាអំណាចខ្លះគេគិត ឃើញទេ។ ឯយើងនេះគឺយើងមិនចង់ឲ្យមានទេពីព្រោះយើងទើបតែចាកចេញពីភ្នក់ភ្លើងនៃសង្គ្រាម។ បានសន្តិភាពប៉ុណ្ណឹងយើងចង់បានស្អីទៀត ខ្លាចក្រែងតែបង្កើតបញ្ហាអារម្មណ៍អីច្រើនចុះឡើងៗទៅ សន្តិភាពយើងវាមិនស្ថិតស្ថេរ ដូច្នេះមានតែខំយកចិត្តមួយថ្លើមមួយទាំងអស់គ្នា ទាំងមហាជនទាំងអស់ដើម្បីនឹងរួមគ្នាអភិវឌ្ឍ និងកសាងប្រទេសទៅ ហើយនឹងពង្រឹងសុខសន្តិភាពឲ្យបានយូរលង់ទៅ បើមិនបានអមតៈ»។ សហព្រះរាជអាជ្ញា និងចៅក្រមស៊ើបអង្កេតភាគីកម្ពុជាបង្ហាញជំហរដូចរដ្ឋា ភិបាលកម្ពុជាដែលមិនចង់ចោទប្រកាន់ឬចាប់ខ្លួនជនសង្ស័យបន្ថែម ដោយឈរលើហេតុផលសន្តិភាព។ ចំណែកចៅក្រមបរទេសឈរលើយុត្តិធម៌ដែលថាជន ប្រព្រឹត្តិកំហុសត្រូវនាំយកមកជុំនំជម្រះទោស ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មនានាក្នុងទសវត្សន៍១៩៧០ ដែលមានមនុស្សជិត២លាននាក់ស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយសំណុំរឿងបន្ថែម ០០៣ និង០០៤នេះមិនទាន់ដំណើរការទៅមុខទេ ទោះបីជាសហព្រះរាជអាជ្ញាបរទេសបានស្នើកាលពីខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ២០០៨ ឲ្យសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតចាប់ឃុំខ្លួននិងស៊ើបអង្កេតជនទាំង៥នាក់ក្តី។ សាលាក្តី កាត់ទោសខ្មែរក្រហមដែលចូលរួមដោយអង្គការសហប្រជាជាតិរំពឹងថានិងបើក សវនាការកាត់ទោសលើអង្គសេចក្តីនៃសំណុំរឿងលេខ០០២នៅពេលឆាប់ៗខាងមុខចំពោះអតីតមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមជាន់ខ្ពស់ចំណាស់ៗ គឺ នួន ជា បងធំទី២ ខៀវ សំផន ប្រមុខរដ្ឋ អៀង សារី រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និង អៀង ធីរិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីសង្គមកិច្ច។ សាលាក្តីនេះនឹងត្រៀមប្រកាសសាលក្រមដាក់ទោស កាំង ហ្កេកអ៊ាវ ហៅឌុច អតីតប្រធានគុកទួលស្លែងខ្មែរក្រហមដែលទទួលខុសត្រូវលើការសម្លាប់ជីវិតមនុស្សជាង១២.០០០នាក់៕