ការ​រក្សា​គម្លាត​ពី​គ្នា​នៅ​ទី​សាធារណៈ​លែង​មាន​ដូច​មុន​ ខណៈ​មិន​មាន​ករណី​ឆ្លង​ថ្មី​នៃ​វីរុស​កូរ៉ូណា
ចាប់​តាំង​ពី​មិន​មាន​ករណី​ឆ្លង​ថ្មី​នៃ​វីរុស​កូរ៉ូណា៣​សប្តាហ៍​មក​នេះ ​ ការ​អនុវត្ត​វិធាន​ការ​ការពារ​ តាម​រយៈ​ការ​ស្ថិត​នៅ​ឆ្ងាយ​ពីគ្នា​នោះ​ ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា ​ កើត​មាន​តិច​តួច​នៅ​តាម​ទីសាធារណៈ​ និង​ទី​ប្រជុំជន។
ភ្នំពេញ — ខណៈដែលមិនមានករណីឆ្លងថ្មីនៃវីរុសកូរ៉ូណាជាង៣សប្តាហ៍មកនោះ ការអនុវត្តរក្សាគម្លាតនៅឆ្ងាយពីគ្នា ហាក់មិនមានការអនុវត្តដូចមុននោះទេ។ ប្រជាជនចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរ ហើយការរកស៊ីចាប់ផ្តើមបើកឡើងវិញ។ ក្រសួងសុខាភិបាលក៏នៅតែបន្តព្រមានពីហានិភ័យខ្ពស់នៃការឆ្លងឡើងវិញ បើទោះកម្ពុជាមានករណីឆ្លងសរុបចំនួនតែ ១២២ ហើយជាសះស្បើយ ១២០ ករណីក៏ដោយ។ ការនៅឲ្យឆ្ងាយពីគ្នាចម្ងាយពីមួយម៉ែត្រកន្លះទៅពីរម៉ែត្រនៅទីសាធារណៈ ផ្សារទំនើបនិងទីប្រជុំជនកម្រត្រូវបានគេមើលឃើញនាពេលនេះ។ ពលរដ្ឋចាប់ផ្តើមសោះអង្គើយក្នុងការពាក់ម៉ាស។ លោក ឌី សុខុម អ្នកលក់ទឹកអំពៅនៅមុខផ្សារទំនើប AEON II ក្នុងខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ថ្លែងប្រាប់ VOA ថា លោកមិនបារម្ភពីការនៅក្បែរគ្នារវាងលោកនិងអតិថិជនរបស់លោកទេ ហើយលោកក៏មិនពាក់ម៉ាសការពារមុខដែរ នៅពេលកម្តៅថ្ងៃឡើងក្តៅខ្លាំង។ «អត់មានទេ ព្រោះអត់មានត្រូវខ្លាចផង ព្រោះវាអានេះឆ្លងតាមខ្យល់ដង្ហើមដូចគ្នា ហ្នឹង... ព្រោះវាសាយភាយដោយសារដង្ហើមយើង ដោយសារគុណភាពដង្ហើមយើងដែរហ្នឹង។ ចំពោះបង បងអត់ខ្លាចទេ។ ថ្មើរនេះ បងលែងខ្លាចបាត់ហើយ»។ ក៏ប៉ុន្តែលោក សុខុម អាយុ ៣១ ឆ្នាំ និយាយថា បើសិនជាលោកសង្កេតឃើញអតិថិជនរបស់លោកណាម្នាក់ មានអាការៈផ្តាសាយនោះ លោកនឹងមិនទៅកៀកនឹងអថិតិជននោះទេ។ «បើគេមានការផ្តាសាយ ... យើងមើលភ្ញៀវដែរ ដល់ចឹងយើងហុចរាងដោលពីចម្ងាយដែរ ប្រហែលជាកន្លះម៉ែត្រអ៊ីចឹងទៅ»។ បើតាមការណែនាំរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងវីរុសកូរ៉ូណា ពលរដ្ឋម្នាក់ៗត្រូវរក្សាគម្លាតនៅឆ្ងាយពីគ្នា ប្រមាណ ១ ម៉ែត្រកន្លះទៅ ២ ម៉ែត្រ។ បន្ថែមលើនោះ ពលរដ្ឋត្រូវអនុវត្តវិធានការបង្ការផ្សេងទៀត រួមមានកាត់បន្ថយការជួបជុំ និងការចំណាយពេលវេលានៅកន្លែងប្រមូលផ្តុំ លាងដៃនឹងសាប៊ូនិងទឹកស្អាត ឬអាល់កុលឲ្យបានញឹកញាប់។ ហើយនៅពេលក្អក ឬកណ្តាស់ ត្រូវខ្ទប់មាត់ដោយប្រើកន្សែងដៃ ឬក្រដាសអនាម័យ រួចបោះចោលក្នុងធុងសម្រាមភ្លាម ហើយលាងសម្អាតដៃ។ នៅក្នុងផ្សារទំនើប AEON II ទាំងអ្នកលក់ដូរ និងអ្នកដើរទិញទំនិញ ត្រូវគេសង្កេតឃើញថាមិនមានការរក្សាគម្លាតនៅឆ្ងាយពីគ្នានោះទេ បើទោះជាពួកគេភាគច្រើនមានពាក់ម៉ាសក៏ដោយ។ អ្នកលក់ដូរមួយចំនួននិយាយថា ពួកគេមិនបានរក្សាគម្លាតនៅឆ្ងាយពីគ្នា ដោយសារតែមានការទុកចិត្តគ្នាថា គ្មានជំងឺកូវីដ១៩។ កំពុងអង្គុយលើកៅអីមួយនៅមុខបន្ទប់ទឹក ក្នុងផ្សារទំនើប AEON II កញ្ញា ថង ស្រីនី វ័យ ១៩ ឆ្នាំ កំពុងអង្គុយចុចទូរស័ព្ទដៃ ឆ្ងាយពីអ្នកដើរផ្សារផ្សេងទៀត។ កញ្ញានិយាយថា អ្នកដើរផ្សារភាគច្រើនមិនបានរក្សាគម្លាតឆ្ងាយពីគ្នាទេ ពេលដែលពួកគេទិញទំនិញ។ «មុនហ្នឹង ខ្ញុំដើរមកហ្នឹង ឃើញ... ឃើញពួកគាត់ដូចអង្គុយឆ្ងាយគ្នា ប៉ុន្តែពេលដើរទៅ នៅកន្លែងទិញអីៗ អត់ឃើញ [នៅឆ្ងាយពីគ្នាទេ]»។ ក្នុងផ្សារទំនើប AEON II ដដែលនេះ លោក ស៊ុន ភក្តី កំពុងរង់ចាំទទួលបណ្ណបើកបរនៅមុខការិយាល័យធ្វើបណ្ណបើកបរ។ លោកព្យាយាមឈរឲ្យឆ្ងាយពីអ្នកមកធ្វើបណ្ណបើកបរផ្សេងទៀត ដោយបារម្ភពីការឆ្លងវីរុសកូរ៉ូណា ដែលលោកយល់ថា មិនទាន់បាត់ទាំងស្រុងនៅឡើយទេ។ ស្របពេលលោកមានការប្រុងប្រយ័ត្ននោះ លោកសង្កេតឃើញអ្នកផ្សេងទៀតបានរក្សាគម្លាតពីគ្នា  តែហាក់ដូចជាមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីគ្នានោះទេ។ «គាត់ឈរទៅ គាត់រាងប្រយ័ត្នៗដែរ ប៉ុន្តែគ្រាន់ថាគាត់មិនបានឆ្ងាយ... ប្រហែលម្នាក់មួយម៉ែត្រ ម្នាក់ពីគ្នា... មួយម៉ែត្រៗអ៊ីចឹង វាមិនសូវជាកៀក ខុសគ្នាប៉ុន្មានដែរ»។ ក្រសួងសុខាភិបាលរាយការណ៍ថា មិនមានករណីឆ្លងថ្មីនៃជំងឺកូវីដ១៩ទេជាង៣សប្តាហ៍មកហើយ។ ប៉ុន្តែ ក្រសួងព្រមានថាគ្មានករណីឆ្លងថ្មី មិនមែនមានន័យថា ការឆ្លងនឹងមិនកើតមានឡើងនោះទេ។ ចំណែកនាយកដ្ឋានប្រយុទ្ធជំងឺឆ្លងនៃក្រសួងសុខាភិបាលអំពាវនាវឲ្យពលរដ្ឋបន្តអនុវត្តរក្សាគម្លាតពីគ្នា ដូចជាពន្យារការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ពិធីជប់លៀង និងការចាក់ធុងបាសរាំជាដើម។ ចំណែកលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នៅថ្ងៃសុក្រនេះ ក៏បានក្រើនរំឭកពលរដ្ឋកម្ពុជាឲ្យបន្តការប្រុងប្រយ័ត្ន។ លោកសរសេរលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់លោកក្នុងន័យដើមថា៖ «ទោះបីអត្រាឆ្លងនៃជំងឺកូវីដ១៩ត្រូវបានធ្លាក់ចុះនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងក្តី ហើយអត្រានៃការព្យាបាលអ្នកជំងឺនេះបានជាសះស្បើយនៅសល់តែ ២ នាក់ទៀតប៉ុណ្ណោះក្តីក៏យើងមិនត្រូវធ្វេសប្រហែស ហើយគិតស្រាលថា ជំងឺនេះមិនអីទេនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឬគិតថាកម្ពុជាជាប្រទេសក្តៅ មិនងាយឆ្លង គឺមិនដូច្នេះទេ ព្រោះជំងឺនេះជាជំងឺកាចសាហាវ ហើយងាយឆ្លងពីម្នាក់ទៅម្នាក់លឿនខ្លាំងណាស់»។ លោក ទូច អួច ពលរដ្ឋមកពីស្រុកកណ្តាលស្ទឹងខេត្តកណ្តាលកំពុងលក់ផ្លែទុរេននៅតាមបណ្តោយផ្លូវសហព័ន្ធរុស្សី សង្កេតឃើញថា ពលរដ្ឋទូទៅចាប់ផ្តើមបន្ថយការប្រុងប្រយ័ត្ននៅតាមផ្សារ ដោយមិនបន្តពាក់ម៉ាស ឬមិនមានការរក្សាគម្លាតឆ្ងាយពីគ្នាទេ។ លោកនិយាយថា នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលមិនទាន់ប្រកាសឲ្យដំណើរការគ្រឹះស្ថានអប់រំ និងបន្តការរឹតបន្តឹងកន្លែងសប្បាយនានានោះពលរដ្ឋត្រូវតែរក្សាការប្រុងប្រយ័ត្ន។ «អត់ទាន់ឲ្យបើក អត់ទាន់ឲ្យដំណើរការអ៊ីចឹង យើងចេះប្រយ័ត្នសិនទៅណា៎... ដល់ពេល សាលាដំណើរការអស់ យើងស្រួលវិញហើយ។អាហ្នឹងលែងសូវប្រយ័ត្ន»។ កម្មកររោងចក្រកាត់ដេរមួយចំនួន បានឲ្យដឹងថា ស្ថានភាពនៃការបង្ការជំងឺកូវីដ ១៩ ខុសៗគ្នានៅកន្លែងធ្វើការរបស់ពួកគេ។ អ្នកស្រី សោម ដាណូ កម្មការិនីកាត់ដេរ ដែលចេញពីរោងចក្រមួយនៅក្នុងខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ និយាយថា កម្មករនៅកន្លែងធ្វើការរបស់អ្នកស្រីត្រូវបានប្រាប់ឲ្យអនុវត្តការរក្សាគម្លាតឆ្ងាយពីគ្នាអស់រយៈពេលមួយខែកន្លះមកហើយ ដើម្បីបង្ការការឆ្លងវីរុសកូរ៉ូណា។ «មួយខែជាងហើយ តាំងពីចូលឆ្នាំ... និយាយទៅតាំងពីមានមេរោគហ្នឹងមក។ អ៊ីចឹង គេឲ្យនៅគម្លាតពីគ្នាអ៊ីចឹងណ៎ា។ គេការពារ ឲ្យពាក់ម៉ាស ពាក់អី ប្រើអាល់កុល ប្រើអីអ៊ីចឹង។ កន្លែងចូលបន្ទប់ទឹក លាងដៃ ឧស្សាហ៍លាងដៃអ៊ីចឹង។ គេឧស្សាហ៍ប្រជុំប្រាប់យើង ឲ្យយើងលាងដៃសម្អាត»។ ប៉ុន្តែ ការអនុវត្តបែបនេះ មិនមាននៅកន្លែងធ្វើការរបស់កញ្ញា ប៉ិល សេង កម្មការិនីម្នាក់ទៀតនោះទេ។កម្មការិនី វ័យ ៣២ ឆ្នាំ នេះនិយាយថា កញ្ញាមិនដឹងថា មូលហេតុអ្វីបានជារោងចក្រដែលកញ្ញាកំពុងធ្វើការនេះមិនតម្រូវឲ្យស្ថិតឆ្ងាយពីគ្នានោះ។ យ៉ាងណាមិញ កញ្ញាថា រោងចក្របានស្នើឲ្យមានការពាក់ម៉ាសនិងដាក់ទឹកអាល់កុលសម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅក្នុងរោងចក្រ។ «ពាក់ម៉ាស លាងទឹកអាល់កុលសម្រាប់លាងដៃ ឬក៏បាញ់អីអ៊ីចឹងណា៎បង»។ ប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជាលោក អាត់ ធន់ ប្រាប់ VOA នៅថ្ងៃសុក្រនេះថា ការរក្សាគម្លាតពីគ្នាភាគច្រើនមិនត្រូវបានអនុវត្តនៅតាមរោងចក្រនោះទេ ហើយកម្មករក៏បន្តរក្សាទម្លាប់ចាស់ដដែល ដូចជាការហូបអាហារ និងដើរជុំៗគ្នាដដែល។ លោកលើកទឹកចិត្តឲ្យថៅកែរោងចក្រអនុវត្តវិធានការរក្សាគម្លាតពីគ្នា ដើម្បីបង្ការការចម្លងវីរុសកូរ៉ូណា។ ទោះបីជាពលរដ្ឋសាមញ្ញទូទៅ និងកម្មកររោងចក្រមិនសូវបានអនុវត្តការរក្សាគម្លាតឆ្ងាយពីគ្នាក្តី បុគ្គលិកក្នុងវិស័យឯកជន និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនបានសម្រេចធ្វើការពីផ្ទះ នៅពេលមានសេចក្តីរាយការណ៍នៃករណីឆ្លងដំបូងៗ។ បុគ្គលិករដ្ឋមួយចំនួនក៏ត្រូវគេសង្កេតឃើញថា បន្តការពាក់ម៉ាសនៅពេលធ្វើការ។ កាលពីថ្ងៃច័ន្ទរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសុខាភិបាល លោក ម៉ម ប៊ុនហេង មានប្រសាសន៍ថា អាជីវកម្មផ្សេងៗដែលប្រកាសឲ្យផ្អាកដោយសារជំងឺកូវីដ១៩ ត្រូវបន្តបិទដដែល ខណៈសាលារៀននៅទូទាំងប្រទេសក៏មិនទាន់មានការអនុញ្ញាតឲ្យបើកឡើងវិញដែរ។ លោកបន្តថា អាជីវកម្មជាច្រើនប្រភេទ ដូចជាខារ៉ាអូខេ និងកន្លែងផ្សេងៗជាច្រើនទៀត ដែលត្រូវបានផ្អាក ត្រូវបន្តផ្អាក ដោយមិនទាន់មានការកំណត់ពេលជាក់លាក់។ កាលពីកន្លងទៅ តំណាងអង្គការសុខភាពពិភពលោកប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា លោកស្រី Li Ailan បានថ្លែងថា កម្ពុជាត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ហើយត្រូវតែត្រៀមឲ្យបានត្រឹមត្រូវមុននឹងដាក់ដំណើរការការរកស៊ីឡើងវិញ ការបើកសាលារៀន និងការធ្វើដំណើរជាដើម។ លោកស្រីបន្តថា ប្រជាជនត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ដោយសារជំងឺនេះមិនទាន់បញ្ចប់នៅក្នុងពិភពលោកនោះទេ៕