"សត្រូវ​របស់​ប្រជាជន"​ ដាក់​បញ្ចាំង​ក្នុង​មហោស្រព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​ ញ៉ីវយ៉ក
ភាពយន្ត​នេះ​មាន​រយៈ​ពេល​៩៤​នាទី​ ដឹកនាំ​រឿង​ដោយ​លោក Rob Lemkin អ្នក​ដឹកនាំ​រឿង​ជាតិ​អង់គ្លេស​ និង​លោក​ ថេត​ សម្បត្តិ​ ខ្លួន​ឯង​ផ្ទាល់។
ដោយចាប់ផ្តើមចេញពីជោគជ័យនៅក្នុងមហោស្រពភាពយន្តទីក្រុងសាន់ដានកាលពីដើមឆ្នាំនេះ ខ្សែភាពយន្តរឿង "សត្រូវរបស់ប្រជាជន" ឬ“Enemies of the People” បានបន្តយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយនៅតាមបណ្តាប្រទេសជាច្រើន ដើម្បីបង្ហាញនូវស្មារតីក្លាហានរបស់អ្នកកាសែតខ្មែរមួយរូប ដែលបានរស់រានមានជីវិតសល់ពីការកាប់សម្លាប់ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ហើយខិតខំស្វែងរកយុត្តិធម៌និងការពិត។ នៅចុងសប្តាហ៍នេះ ខ្សែភាពយន្តរឿង “សត្រូវរបស់ប្រជាជន” នឹងដាក់បញ្ចាំងជាលើកដំបូងនៅក្នុងទិវាមហោស្រពខ្សែភាពយន្តលើកទី២១ របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស Human Rights Watch ក្នុងទីក្រុង New York ដោយមានការដាក់បញ្ចាំងចំនួនបីលើក និងផ្តល់ឱកាសឱ្យអ្នកចូលទស្សនាបានសាកសួរក្រុមផលិតករផងដែរ។ ខ្សែភាពយន្តរឿង “សត្រូវរបស់ប្រជាជន” តាមពិនិត្យមើលដំណើររឿងរបស់លោក ថេត សម្បតិ្តអ្នកកាសែតខ្មែរមួយរូបដែលឱពុកម្តាយបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដែលជារបបមួយគ្រប់គ្រងប្រទេសពីខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ខែមករាឆ្នាំ១៩៧៩ និងបានបណ្តាលឱ្យស្លាប់បាត់បង់ជីវិតពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណពីរលាននាក់។ លោក សម្បតិ្ត បានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំ បញ្ចុះបញ្ចូលអតីតអ្នកអនុវត្តបញ្ជាកាប់សម្លាប់មួយចំនួនឱ្យនិយាយសារភាពពីសកម្មភាពរបស់ពួកគេ និងអតីតមេមនោគមវិជ្ជាខ្មែរក្រហម នួន ជា ឱ្យបង្ហាញពីផែនការដឹកនាំក្នុងរបបខ្មែរក្រហមនិងការចេញបញ្ជាឱ្យមានការកាប់សម្លាប់។ ខ្សែភាពយន្តនេះមានរយៈពេល៩៤នាទី ដឹកនាំរឿងដោយលោក Rob Lemkin អ្នកដឹកនាំរឿងជាតិអង់គ្លេស និងលោក ថេត សម្បត្តិ ខ្លួនឯងផ្ទាល់។ លោក ថេត សម្បត្តិ បានរៀបរាប់ប្រាប់វីអូអេសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក ពីការចូលរួមចំណែកនៃខ្សែភាពយន្តឯកសាររបស់លោកក្នុងកម្មវិធីមហោស្រពភាពយន្តរបស់អង្គការសិទ្ធិមនុស្សថា៖ “វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់បង្ហាញប្រជាជន ជាពិសេសប្រជាជនខ្មែរយើង ដើម្បីឱ្យយល់ដឹងថាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ការដឹកនាំប្រទេសដែលនាំឱ្យប្រជាជនស្លាប់ជាច្រើននោះ គួរតែជៀសវាងកុំដើរតាមគន្លងអ្វីដែលកើតឡើងពីអតីតកាលនោះ ហើយការដាក់បញ្ចាំងរបស់ Human Rights Watch ខ្ញុំយល់ឃើញថា ឯកសារនេះវាមានសារៈសំខាន់ចំពោះអ្វីដែលហៅថាសិទ្ធិ មនុស្ស។ ដូច្នេះយើងម្នាក់ៗយើងត្រូវតែគោរព មិនមែនចេះតែបំពាន ចេះតែបញ្ជាឬក៏សម្លាប់ប្រជាជនដោយគ្មានការវិនិច្ឆ័យតាមផ្លូវច្បាប់នោះទេ”។ លោក John Biaggi ប្រធានរៀបចំទិវាមហោស្រពនេះបាននិយាយនៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានថា៖ “មហោស្រពភាពយន្តរបស់អង្គការសិទ្ធិមនុស្សនេះជាការឆ្លុះបញ្ចាំង នូវស្ថានភាពនៃពិភពលោកដែលយើងរស់នៅ ក្នុងនោះមានព្រឹត្តិការណ៍ព័ត៌មាននៅជុំវិញពិភពលោក ហើយគ្មានអ្នកណាម្នាក់រួចផុតពីផលប៉ះពាល់នៃការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស បើទោះបីជាវានៅក្នុងប្រទេសនេះឬក៏នៅទីឆ្ងាយក៏ដោយ គឺវាប៉ះពាល់យើងទាំងអស់គ្នា”។ ក្រោយពីបានដាក់បញ្ជាំងជាលើកដំបូងក្នុងមហោស្រពភាពយន្តក្រុងសាន់ដាន ក្នុងរដ្ឋ Utah សហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីដើមឆ្នាំ២០១០នេះ ខ្សែភាពយន្តរឿង “សត្រូវរបស់ប្រជាជន” បានបន្តដាក់បញ្ជាំងក្នុងរដ្ឋមួយចំនួនក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកនិង ប្រទេសដទៃទៀត ដូចជាប្រទេសក្រិក កាណាដា ណ័រវ៉េស្សរ៍ និងប្រេស៊ីលជាដើម។ ភាពយន្តនេះ ឈ្នះបានពានរង្វាន់ធំៗជាច្រើនដូចជារង្វាន់ Special Jury Award ពីមហោស្រពក្រុងសាន់ដាន រង្វាន់ខ្សែភាពយន្តដែលល្អជាងគេបំផុតពីមហោស្រពភាពយន្តប្រទេស ណ័រវ៉េស្សរ៍ និងរង្វាន់ខ្សែភាពយន្តឆ្នើម ពីមហោស្រពភាពយន្តក្រុងហុងកុងជាដើម។ គោលបំណងរបស់ផលិតករទាំងពីរ គឺរៀបចំឱ្យមានការផ្សព្វផ្សាយតាមទូរទស្សន៍អន្តរជាតិថែមទៀត ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះមានក្រុមហ៊ុនទូរទស្សន៍មួយចំនួនបានយល់ព្រមទទួលយកទៅផ្សព្វផ្សាយហើយ។ ទោះបីជាមានការដាក់បញ្ចាំងភាពយន្តជាច្រើនលើកនិងមានគេស្គាល់នៅលើឆាកអន្តរជាតិច្រើនក៏ដោយ ក៏នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាលោក ថេត សម្បត្តិ នៅរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់មិនចង់ឱ្យមានមនុស្សច្រើនបានដឹងពីការងារ ដែលលោកបានធ្វើប៉ុន្មានទេ សូម្បីតែអ្នកជិតខាងរបស់លោក។ “អ្នកណានៅជិតខាងខ្ញុំ ខ្ញុំមិនឱ្យដឹងទេ ខ្ញុំនៅតែលាក់រហូត ព្រោះខ្ញុំមិនចង់ឱ្យគេដឹងថាខ្ញុំធ្វើការងារដែលមានសារៈសំខាន់នេះទេ។ ការលាក់បាំងរបស់ខ្ញុំចំពោះអ្នកជិតខាងនេះ គឺខ្ញុំមិនចង់ឱ្យគាត់ដឹង ព្រោះថាយើងធ្វើការងារនេះ ណាមួយយើងការពារសុវត្ថិភាពរបស់យើងផង ប៉ុន្តែចំពោះអ្នកឆ្ងាយៗ ដល់តែគេសួរហើយខ្ញុំត្រូវតែប្រាប់គេ”។ ខ្សែភាពយន្តរឿង “សត្រូវរបស់ប្រជាជន” នេះផ្តល់ជាវេទិកាមួយសម្រាប់ឱ្យអតីតជនដៃដល់បាននិយាយចេញនូវសាច់រឿងរបស់គេ ឱ្យពិភពលោកបានដឹង ដែលនេះអាចចាត់ទុកថាពួកគេស្ម័គ្រចិត្តចេញពីលាក់ខ្លួនមកសារភាព និងបង្ហាញពីការទទួលខុសត្រូវរបស់គេ។ យោងតាមលោក ថេត សម្បត្តិ ឱ្យដឹងថា អតីតជនដៃដល់ដែលលោកសម្បតិ្តបានសម្ភាសបានសម្តែងក្តីពេញចិត្តដែលសាច់រឿងរបស់ពួកគេត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនបានដឹងឮ។ “គាត់ថាអ្វីដែលខ្ញុំធ្វើហ្នឹងបានចេញលទ្ធផលឱ្យប្រជាជនបានដឹង ហើយចំពោះគាត់ គាត់បានត្រៀមខ្លួនរួចហើយ ដើម្បីប្រឈមនូវអ្វីដែលបានកើតឡើងនៅពេលខាងមុខ។ មានន័យថា ប្រសិនបើតុលាការមានបញ្ហាអ្វីកើតឡើង គាត់ថាគាត់ហ៊ាននិយាយប្រាប់មកខ្ញុំ ហើយគាត់អាចសម្រេចអ្វីនៅពេលខាងមុខចំពោះតុលាការបាន"។ ក៏មានអ្នកខ្លះ បានឆ្លៀតសំណូមពរតាមរយៈខ្សែភាពយន្តនេះឱ្យអតីតជនដៃដល់ដទៃទៀតចេញមកនិយាយអំពីទង្វើអតីតកាលរបស់គេ ដើម្បីអាចជួយដល់ដំណើរការផ្សះផ្សារជាតិ និងអាចមានផលល្អចំពោះអារម្មណ៍របស់ពួកគេផ្ទាល់ដោយមិនចាំបាច់លាក់ទុកភាពអាម៉ាស់នេះតទៅទៀត។ ក្នុងទិវាមហោស្រពភាពយន្តរបស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនេះ មានភាពយន្តសរុបទាំងអស់ចំនួន៣០ ដែលមកពីប្រទេសចំនួន ២៥ នឹងដាក់បញ្ចាំងឱ្យចូលទស្សនាដែលភាគច្រើននៃពួកគេ គឺជាសកម្មជនខាងផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស។ លោកស្រី Susan Norget អ្នកផ្សព្វផ្សាយភាពយន្ត បានប្រាប់វីអូអេសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិកឱ្យដឹងថា តាមធម្មតាមិនមានការវាយតម្លៃ ឬផ្តល់ពានរង្វាន់អ្វីដល់ខ្សែភាពយន្តដែលយកមកដាក់បញ្ចាំងទាំងនេះទេ ប៉ុន្តែដោយយោងលើខ្លឹមសារល្អនៃខ្សែភាពយន្តរឿង “សត្រូវរបស់ប្រជាជន” ក្រុមអ្នករៀបចំ នឹងមានផ្តល់ពានរង្វាន់ Nestor Almendros Award ដោយផ្អែកលើភាពក្លាហាននិងការប្តេជ្ញាក្នុងការផលិតខ្សែភាពយន្តនេះ៕