ចំណងមិត្តភាពរវាងចិន និងកម្ពុជាកាន់តែរឹងមាំ
ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ប្រទេសចិនបានក្លាយជាប្រភពនៃការវិនិយោគ បរទេសសំខាន់ជាងគេសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦មក  ប្រ- ទេស
<!-- IMAGE --> ដើម្បីស្តាប់ព័ត៌មាននេះ ប្រែសម្រួលដោយ សឹង សុផាត, VOA ខ្មែរ Washington ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ប្រទេសចិនបានក្លាយជាប្រភពនៃការវិនិយោគ បរទេសសំខាន់ជាងគេសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦មក ប្រ- ទេសកម្ពុជាបានអនុម័តលើគម្រោងវិនិយោគចិនតម្លៃ៦.០០០លានដុល្លារ ខណៈ ដែលប្រទេសចិនបានផ្តល់ទឹកប្រាក់យ៉ាងហោចណាស់ ២.០០០លានដុល្លារ ជា ប្រាក់អំណោយនិងប្រាក់កម្ចី។ ទឹកប្រាក់ទាំងនេះជាចំនួនច្រើនណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលសេដ្ឋកិច្ច ប្រទេសនេះមានតម្លៃត្រឹម១០.០០០លានដុល្លារ។ ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរមិនមែនជារឿងថ្មីទេ។លោកស្រីជា វណ្ណាត អ្នក វិភាគឯករាជ្យម្នាក់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ និយាយថា ឥទ្ធិពលរបស់ប្រទេសចិនមាន យ៉ាងហោចណាស់១.០០០ឆ្នាំមកហើយ។ «ដូច្នេះការនេះបង្ហាញនូវទំនាក់ទំនងល្អជាមួយប្រទេសចិន ។ ចាប់តាំងពីពេល នោះមក មិនថាពេលមិនល្អ ឬ ពេលល្អនោះទេ ប្រទេសចិន និង កម្ពុជាតែងតែ មានជានិច្ចនូវអ្វីដែលគេអាចហៅថា ជាទំនាក់ទំនងផ្អែមនិងជូរចត់ឬទំនាក់ទំនង យូរអង្វែង គឺមានជានិច្ច»។ នៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ទំនាក់ទំនងនេះជាទំនាក់ទំនងមួយ ដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន របស់ប្រទេសកម្ពុជា បានឲ្យតម្លៃយ៉ាង ខ្លាំង។ លោកធ្លាប់បានស្វាគមន៍ជាសាធារណៈនូវកំណើនយ៉ាងលឿននៃវិនិ- យោគទុនចិន។ លោកក៏មានប្រសាសន៍ដែរថា ប្រទេសចិនអាចចាត់ទុកជាមិត្ត ល្អរបស់លោកបាន ព្រោះផ្ទុយពីប្រទេសអ្នកផ្តល់ជំនួយខ្លះចំពោះប្រទេសកម្ពុជា ដែលពឹងផ្អែកជំនួយខ្លាំងនោះ រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងផ្តល់ប្រាក់ជំនួយដោយ មិនមានចំណងនិងការជ្រៀតជ្រែកខាងនយោបាយមកជាមួយទេ។ លោកជាង វណ្ណារិទ្ធ ជាអគ្គនាយកវិទ្យាស្ថានខ្មែរសម្រាប់សហប្រតិបត្តិការ និង សន្តិភាពដែលជាអង្គការស្រាវជ្រាវមួយនៅក្រុងភ្នំពេញ។ លោកបានកត់សម្គាល់ ថា ផលប្រយោជន៍ហិរញ្ញវត្ថុរបស់ប្រទេសចិននៅកម្ពុជាផ្តល់ប្រយោជន៍ផ្សេង ទៀតដល់រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង។ «ប៉ុន្តែប្រទេសចិនទំនងមើលឃើញលើសពីផលប្រយោជន៍ខាងសេដ្ឋកិច្ចឆ្ពោះ ទៅរកផលប្រយោជន៍ផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងតំបន់នេះ ។ គឺប្រទេសចិនពីបុរាណ ធ្លាប់ជាចំណុចកណ្តាលនៃសាកលលោក ។ បើគិតពីយុទ្ធសាស្ត្រនិងសេដ្ឋកិច្ច វិញប្រទេសចិនជាមជ្ឈមណ្ឌលមួយរបស់តំបន់។ អ្នកខ្លះហៅការវិវត្តនេះថា ជា ការត្រឡប់ទៅរកអតីតកាលវិញរបស់ប្រទេសចិន»។ ក៏ប៉ុន្តែគេមានការបារម្ភចំពោះការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅក្នុងប្រទេស កម្ពុជា។ ជាឧទាហរណ៍ អ្នករិះគន់ខ្លះដែលរួមមានទាំងវាគ្មិនដែលបានឆ្លើយបំភ្លឺ នៅសភាសហរដ្ឋអាមេរិកផង និយាយថា ប្រាក់កាសដែលប្រទេសចិនបានវិនិ- យោគខាងផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅទីបំផុតបានធ្លាក់ទៅ ដល់ក្រុមហ៊ុនគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋរបស់ចិនដែលជាអ្នកសាងសង់ផ្លូវថ្នល់និងទំនប់ ទឹកវារីអគ្គិសនី ។ កិច្ចសន្យាទាំងនេះមិនអនុញ្ញាតឲ្យសាធារណៈជនពិនិត្យ ឬ ទទួលការត្រួតពិនិត្យដោយឯករាជ្យទេ។ មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ ក៏ដូចជាអង្គការជាច្រើនទៀត បានសម្តែងនូវក្តីបារម្ភ ចំពោះការទាមទាររបស់ប្រទេសចិន ឲ្យរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញសន្យាទិញថាម ពលទាំងអស់ដែលផលិតដោយទំនប់វារីអគ្គិសនីនេះក្នុងរយៈពេល៣០ឆ្នាំ។ ការសន្យាទិញនេះអាចមានទឹកប្រាក់សរុបរាប់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។មូលនិធិ រូបិយវត្ថុអន្តរជាតិនិយាយថា រដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញត្រូវធានាឲ្យបានថា ខ្លួននឹង មិនចងជើងខ្លួនឯងនៅក្នុងការសន្យាដែលគ្មានទីបញ្ចប់នេះ ដោយខ្លាចថា ការ ទទួលខុសត្រូវដែលកើតចេញពីការសន្យានេះអាចរារាំងដល់ការប្រយុទ្ធប្រឆាំង នឹងភាពក្រីក្រ។ ថ្វីបើមានការបារម្ភដូច្នេះក្តី លោកជាង វណ្ណារិទ្ធ និយាយថា ប្រទេសចិននឹងបន្ត ពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ លោកនិយាយថា មិត្តភាពជា មួយប្រទេសចិនផ្តល់ឲ្យប្រទេសកម្ពុជានូវតុល្យភាពសំខាន់មួយ ទប់នឹងប្រទេស ខ្លះដែលធ្លាប់មានទំនាស់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយខ្លួន ដូចជាប្រទេសថៃជាដើម។ លោកយល់ថា មិនមានគ្រោះថ្នាក់ច្រើនទេនៅក្នុងទំនាក់ទំនងនេះហើយនិយាយ ថា ប្រាក់កាសខ្លះដែលបានពីជំនួយនិងវិនិយោគទុនចិន ជួយដល់កិច្ចប្រឹងប្រែង ប្រឆាំងភាពក្រីក្រ។ ក៏ប៉ុន្តែសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សនិយាយថា ទំនាក់ទំនងនេះប្រហែលជាមានភាព ជិតស្និទ្ធខ្លាំងពេក។ ពួកគេនិយាយយោងទៅរកការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្រុងភ្នំពេញកាលពីឆ្នាំមុន ក្នុងការចាប់បញ្ជូនជនភៀសខ្លួនជាតិ Uighurទៅប្រ- ទេសចិនវិញ តាមសំណើរបស់រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង ។ នៅប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយ នោះ ប្រទេសកម្ពុជាក៏បានទទួលការសន្យាជំនួយសេដ្ឋកិច្ចមានតម្លៃ១.២០០ លានដុល្លារ។ សហរដ្ឋអាមេរិក និង ប្រទេសជាច្រើនទៀតបានរិះគន់ប្រទេសកម្ពុជាចំពោះការ ចាប់បញ្ចូនចេញជនជាតិ Uighur ដែលជាសមាជិកក្រុមជនជាតិភាគតិចមួយ កាន់សាសនាអ៊ិស្លាមនៅក្នុងប្រទេសចិន។ ប៉ុន្តែលោកជាង វណ្ណារិទ្ធ និយាយថា គេមិនឃើញមានផលប៉ះទង្គិចផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចទេ។ «វាជាការពិត យើងបានទទួលប្រតិកម្មអវិជ្ជមានខ្លាំងៗពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប៉ុន្តែ នៅពេលក្រោយមក វាហាក់ដូចជាធម្មតាវិញ ។ ចំពោះទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាង កម្ពុជានិងសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថា កំពុងដើរផ្លូវត្រូវគឺទៅរកភាព ធម្មតាវិញ»។ ប៉ុន្តែលោកស្រី ជា វណ្ណាត ក៏ដូចជាសកម្មជនសង្គមស៊ីវិលជាច្រើនបានសម្តែង នូវការបារម្ភចំពោះឥទ្ធិពលរបស់ចិនទៅលើបរិស្ថានរបស់ប្រទេសកម្ពុជានិងកិច្ច ប្រឹងប្រែងធ្វើឲ្យប្រសើរនូវអភិបាលកិច្ចនិងការការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅទីនេះ។ ប្រទេសចិនជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៧៩ក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន១៨០ បើតាម ការស្ទង់មតិអំពីអំពើពុករលួយចុងក្រោយបំផុតរបស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ (Transparency International) ។ លោកស្រីនិយាយថា ប្រទេសកម្ពុជាគួរ យកមេរៀនអភិបាលកិច្ចពីប្រទេស ដែលមានប្រវត្តិប្រជាធិបតេយ្យ និង សិទ្ធិ មនុស្សល្អជាងប្រទេសចិន។ «ហើយហូរចូលមកជាមួយនឹងលុយនេះគឺមានកង្វះតម្លាភាព កង្វះអភិបាលកិច្ច តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ មិនត្រឹមកង្វះអភិបាលកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ គឺកង្វះអភិបាល កិច្ចតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ ការមិនមានការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋក្នុងកិច្ចការរដ្ឋ នោះ។ ការនេះធ្វើឲ្យយើងមានការបារម្ភ។ ពិតណាស់ វាធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រួយបារម្ភ»។ រឿងទាំងអស់នេះហាក់ដូចជាមិនធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញបារម្ភទេ ។ គ្រាន់ តែនៅក្នុងខែនេះប្រទេសចិននិងកម្ពុជាបានយល់ព្រមបន្តពង្រឹងទំនាក់ទំនងនិង សហការគ្នាក្នុងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្ម ទេសចរណ៍ និងគមនាគមន៍៕