កង្វះខាតការចូលរួមពីភាគីមានចំណែក ក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយ គ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ
កង្វះការចូលរួម និង អនុសាសន៍ពីអ្នកមានចំណែកនាំឱ្យអន្តរាយដល់ការគ្រប់គ្រង ធនធានធម្មជាតិនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា  នេះបើតាមសម្តីរបស់អ្នកជំនាញខាងធ
ដើម្បីស្តាប់ព័ត៌មាននេះ កំណត់សម្គាល់និពន្ធនាយក៖កម្ពុជាមិនបានរុករកនិង អភិវឌ្ឍធនធានធម្មជាតិ ប៉ុន្មានទេក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលនិង ជម្លោះផ្ទៃក្នុងរវាងឆ្នាំ១៩៧០ និង ឆ្នាំ ១៩៩៣ប៉ុន្តែធនធានធម្មជាតិទាំងនេះត្រូវបានទាញយកផលហួសប្រមាណក្នុង រវាងពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ។ អ្នកជំនាញបានប្រាប់ វីអូអេផ្នែកខេមរភាសា ក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយឈុតថាសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលមានកំណត់ក្នុងការ គ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាកាត់បន្ថយ ភាពក្រីក្រនិងដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច។ លោកអ៊ឹមសុធារិទ្ធនៃ វីអូអេ ផ្នែកខេមរភាសាបានរៀបចំកម្មវិធីប្រចាំសប្តាហ៍ មួយឈុតស្តីអំពីការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍនិង កម្ពុជាដែលត្រូវចាក់ផ្សាយនៅរៀងរាល់ថ្ងៃអាទិត្យ។ ក្នុងភាគទី១៦ដែលជាភាគបញ្ចប់នេះ លោកអ៊ឹមសុធារិទ្ធរាយការណ៍ពីរដ្ឋធានី វ៉ាស៊ីនតោនថាអ្នកជំនាញនិយាយថាបញ្ហានៃការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិនៅ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមួយភាគធំគឺបណ្តាលមកពីភាពខ្វះការប្រាស្រ័យទាក់ទងនិង ការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីមានចំណែកក្នុងការតាក់តែងគោលនយោបាយនិងផែន ការអភិវឌ្ឍដែលធ្វើឱ្យគោលនយោបាយ និងច្បាប់ដែលប្រកបដោយបច្ចុប្បន្ន ភាពទាំងនោះមិនត្រូវបានយល់ដឹងឱ្យបានទូលលំទូលាយ ក្នុងចំណោមអ្នក អនុវត្តច្បាប់និងសមាជិកសហគមន៍មូលដ្ឋានទេ។ សេចក្តីរាយការណ៍នេះមាន ខ្លឹមសារដូចតទៅ៖ កង្វះការចូលរួមនិងអនុសាសន៍ពីអ្នកមានចំណែកនាំឱ្យអន្តរាយដល់ការគ្រប់ គ្រងធនធានធម្មជាតិនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានេះបើតាមសម្តីរបស់អ្នកជំនាញ ខាងធនធានធម្មជាតិនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ។អ្នកជំនាញបានប្រាប់ វីអូអេ ផ្នែកខេមរភាសានៅក្នុងបទសម្ភាសន៍តាមទូរស័ព្ទមួយឈុតថាសហគមន៍មូល ដ្ឋានសង្គមស៊ីវិល មន្រ្តីអនុវត្តច្បាប់និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមានឱកាសតិចតួច បំផុតឬមិនមានឱកាសទាល់តែសោះក្នុងការចូលរួមក្នុងដំណើរការតាក់តែង គោលនយោបាយទាក់ទិននឹងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ។ ដូច្នេះគោល នយោបាយទាំងឡាយដែលតាក់តែងដោយអ្នកជំនាញអន្តរជាតិនិងអ្នកច្បាប់ កម្ពុជាកន្លងមកមិនត្រូវបានជ្រួតជ្រាបក្នុងចំណោមមន្ត្រីអនុវត្តគោលនយោបាយ និង សមាជិកសហគមន៍មូលដ្ឋានដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីគោល នយោបាយទេ។ លោកភិតធ័រ ស្ទិហ្គសិត (PetterStigset) ទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃគម្រោងឥន្ធនៈ សមា្រប់ការអភិវឌ្ឍនៃភ្នាក់ងារណ័រវ៉េ សម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍដែល ហៅកាត់ថាណរ៉ាត់ (NORAD) ដែលបានធ្វើការនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាចាប់ តាំងពីឆ្នាំ២០០៥ហើយនាពេលថ្មីៗចុងក្រោយនេះធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ អាជ្ញាធរប្រេងកាតជាតិកម្ពុជាដើម្បីតាក់តែងច្បាប់ឥន្ធនៈសម្រាប់កម្ពុជា។ លោក ស្ទិហ្គសិតបានប្រាប់វីអូអេ ផ្នែកខេមរភាសាថាការចូលរួមពីគ្រប់ភាគី ដែលមានចំណែកក្នុងការសួរដេញដោលនិងដំណើរការនៃការតាក់តែងគោល នយោបាយគឺជាការចាំបាច់។ លោកបន្តទៀតថា៖ “ខ្ញុំយល់ថាកិច្ចការដែលអ្នកកំពុងធ្វើនេះគឺសំខាន់ចាំបាច់ណាស់។ ខ្ញុំយល់ថា ការអនុញ្ញាតឱ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិ បាលចូលរួមចំណែកការព្យាយាមស្វែងយល់អំពីអ្វីដែលកំពុងកើតឡើងការធ្វើ ឱ្យមានការជជែកពិភាក្សាក្នុងលក្ខណៈស្ថាបនាជាមួយអាជ្ញាធរនិងរដ្ឋាភិបាល គឺជាការសំខាន់បំផុត។ ការសំខាន់ដែរនោះគឺថាការមានលទ្ធភាពសួរសំណួរ ត្រឹមត្រូវនិងធ្វើឱ្យប្រាកដថាគ្មានភាពអន្តរាយត្រូវបានប្រព្រឹត្តចំពោះប្រជាពល រដ្ឋកម្ពុជានិងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា” ។ លោកម៉មសម្បតិ្តប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសម្ព័ន្ធភាពកម្ពុជាដើម្បីតម្លាភាព ចំណូលធនធានដែលហៅកាត់ថា CRRTបានប្រាប់វីអូអេផ្នែកខេមរភាសាតាម ទូរស័ព្ទនាពេលថ្មីៗនេះថាក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបាននិងកំពុងធើ្វការកសាង សមត្ថភាពថ្នាក់សហគមន៍ ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រាកដថាការព្រួយបារម្ភរបស់គេត្រូវ បានដឹងឮសិទ្ធិរបស់គេត្រូវបានប្រគល់ឱ្យហើយសមាជិកសហគមន៍ត្រូវបាន អញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងការតស៊ូមតិនិងដំណើរការនៃការតាក់តែងគោលនយោ បាយស្តីអំពីការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ។លោកមានប្រសាសន៍ថាគួរត្រូវ បានទទួលស្គាល់ថាអង្គការសង្គមស៊ីវិលនិងសហគមន៍បានចូលរួមផ្តល់យោ បល់ដល់ការតាក់តែងគោលនយោបាយមួយចំនួនតូចប៉ុន្តែយោបល់ទាំងនោះ នៅទីបំផុតកម្រនឹងត្រូវបានយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងសេចក្តីព្រៀងច្បាប់ចុងក្រោយ ណាស់។ លោកម៉ម សម្បត្តិមានប្រសាសន៍ថា៖ “ក៏ប៉ុន្តែទន្ទឹមហ្នឹងក៏យើងមើលឃើញថាមានការខ្វះចន្លោះក្នុងការអនុញ្ញាតឱ្យ សហគមន៍ឬអង្គការសង្គមស៊ីវិលចូលរួមចំណែកក្នុងការផ្តល់យោបល់ទៅលើ សេចក្តីព្រៀងច្បាប់សេចក្តីព្រៀងក្រឹត្យនិងអនុក្រឹត្យក៏នៅមានកម្រិតនៅឡើយ ជាពិសេសទៅលើច្បាប់ដែលទាក់ទងនឹងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ។ ហើយ ខ្ញុំជឿថាគួរតែមានការលើកទឹកចិត្តឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលមើលឃើញតួនាទីយ៉ាង ចំបងរបស់សហគមន៍និងមហាជនដើម្បីឱ្យពួកគាត់អាចមានឱកាសគ្រប់គ្រាន់ ចូលរួមចំណែកក្នុងការផ្តល់គំនិតយោបល់ទៅលើសេចក្តីព្រៀងច្បាប់ដើម្បីឱ្យ មានសុក្រឹតភាពជាពិសេសយើងធានាថា ច្បាប់គោលនយោបាយ ឬ ក្រឹត្យ ទាំងអស់នោះបានការពារផលប្រយោជន៍សង្គមជាតិយើងជាពិសេសសហ- គមន៍”។ ក្នុងន័យនេះលោកងួន ញ៉ិល អនុប្រធានទី១នៃសភាជាតិកម្ពុជាបានប្រាប់ វីអូអេផ្នែកខេមរភាសាថារាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាយល់អំពីសារៈសំខាន់នៃការ ចូលរួមពីភាគីមានចំណែកទាំងអស់ជាពិសេសការចូលរួមពីសមាជិកសហ- គមន៍ដែលទទួលផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីគម្រោងអភិវឌ្ឍនិងសកម្មភាព និស្សារណកម្មធនធានធម្មជាតិ។ លោកមានប្រសាសន៍ថានេះជាមូលហេតុ ដែលរដ្ឋាភិបាលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋានទូទាំងប្រទេសបង្កើតសហ គមន៍មូលដ្ឋានដើម្បីជួយការពារធនធានធម្មជាតិនៅក្នុងតំបន់របស់គេ។ លោក បន្តទៀតថា៖ “ឥឡូវនេះរដ្ឋាភិបាលបានចាត់តាំងប្រជាពលរដ្ឋយើង ចងក្រងជាសហគមន៍ ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋធ្វើជាម្ចាស់លើធម្មជាតិដូចជាសហគមន៍ការពារព្រៃឈើ សហគមន៍ការពារឡូត៍នេសាទ។ អញ្ចឹងគឺថាគាត់នេសាទនៅឡូត៍របស់គាត់ អញ្ចឹងគាត់ការពារតែម្តង។អ្នកណាទៅធ្វើផ្តេសផ្តាសប្រព្រឹត្តខុស គាត់ចាប់តែ ម្តង។ ប្រជាជនមានអំណាចចាប់អ្នកហ្នឹងតែម្តងដោយសហការជាមួយសមត្ថ កិច្ចត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់។ ដូច្នេះការបង្កើតសហគមន៍នេះមានប្រយោជន៍ណាស់ ដើម្បីអនុវត្តសិទ្ធិជាម្ចាស់របស់ប្រជាជនសមស្របនឹងគាត់ជាម្ចាស់អំណាច”។ ទោះបីជាប្រជាពលរដ្ឋទទួលបានសិទ្ធិបង្កើតសហគមន៍នៅតាមមូលដ្ឋានដើម្បី ជួយការពារធនធានធម្មជាតិក៏ពិតមែនតែសហគមន៍មួយចំនួនមិនបានចូលរួម ក្នុងការសម្រេចចិត្តនិង ដំណើរការនៃការធ្វើផែនការអភិវឌ្ឍនិង ការតាក់តែ នយោបាយទេ។ ជាអាទិ៍លោកលី លីមប្រធានសហគមន៍ព្រៃឈើរមាសប៉ុន ម្ជុលនៅខេត្តក្រចេះបានប្រាប់វីអូអេផ្នែកខេមរភាសាតាមទូរស័ព្ទថាលោកបាន ជួយកសាងបណ្តាញសហគមន៍ព្រៃឈើពីថ្នាក់មូលដ្ឋានរហូតដល់ថ្នាក់ខេត្ត ដោយសង្ឃឹមថាបណ្តាញសហគមន៍អាចនិយាយអំពីសេចក្តីត្រូវការរបស់ប្រ- ជាពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋានហើយចូលរួមជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននិងរដ្ឋាភិបាល យកចិត្តទុកដាក់ដល់ការប្រឈមមុខទាំងឡាយដែលសហគមន៍មូលដ្ឋានកំពុង ជួបប្រទះប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលនេះសហគមន៍របស់លោកមិនមានឱកាស ក្នុងការចូលរួមក្នុងដំណើរការសម្រេចចិត្តទេ។ លោកបន្តថា៖ “អត់មានទេ។ បញ្ហាហ្នឹងហើយដែលនាំឱ្យមានបញ្ហាដែលត្រូវកើតឡើងអំពីការ តវ៉ាដោយសារតែមិនបានផ្លាស់ប្តូរពិគ្រោះយោបល់ និងកាត់ចេញនូវផលប៉ះ ពាល់របស់ប្រជាពលរដ្ឋបានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋអត់បានចូលរួម។ គាត់អត់ បានឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯងស្របទៅតាមសិទ្ធិស្វ័យ សម្រចរបស់ខ្លួនទៅតាមសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៉ារីសនោះទេបាទ” ។ លោកលីលីម បន្តទៀតថារដ្ឋាភិបាលគួរផ្តល់លទ្ធភាពដល់សហគមន៍ទូទាំង ប្រទេសចូលរួមក្នុងដំណើរការតាក់តែងគោលនយោបាយនិងផែនការអភិវឌ្ឍ ជាពិសេសគម្រោងអភិវឌ្ឍនៅក្នុងមូលដ្ឋាន។ លោកស្រឿន ម៉ាច តំណាងសហគមន៍ជនជាតិភាគតិចព្នងនិង ជាសមាជិក បណ្តាញថ្នាក់ជាតិសម្រាប់ផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននិងសង្គមដោយឧស្សាហកម្ម និស្សារណកម្មនៅភូមិកាទី ឃុំស្រែព្រះស្រុកកែវសីម៉ា ខេត្តមណ្ឌលគីរីបាន ប្រាប់វីអូអេផ្នែកខេមរភាសាតាមទូរស័ព្ទនាពេលថ្មីៗនេះថាលោកមិនបានចូល រួមការពិភាក្សាជាមួយក្រុមហ៊ុន CambodianHighland Mineral Company Limited ដែលមានគម្រោងរុករករ៉ែមាសក្នុងសហគមន៍របស់លោកទេ។លោក មានប្រសាសន៍ក្នុងសំនៀងជនជានភាគតិចព្នងថា៖ “អត់ដែលបានចូលរួមជជែកផ្តល់យោបល់យ៉ាងម៉េចៗខ្ញុំមិនដែលចូលរួមផង បង។ពេលគាត់មកធ្វើគាត់មិនប្រាប់សហគមន៍ខ្ញុំក្នុងមូលដ្ឋានហ្នឹងទេ។ឃើញ គាត់មកសិក្សាហ្នឹងច្រើន។តែគាត់ម៉ោពីថ្នាក់លើ។ ម៉ោគាត់ដាក់កម្លាំងការពារ របស់គាត់។ ម៉ោ គាត់ចុះទៅធ្វើតែម្តង ។អញ្ចឹងពេលដែលពួកខ្ញុំទៅឃើញហ្នឹង គាត់ជីកក្បែរៗចម្រាស់ដើមជ័រសម្រាប់ពួកខ្ញុំប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃហ្នឹងបង”។ ប៉ុន្តែលោកសាន តំណាងក្រុមហ៊ុន CambodianHighland Mineral Company Limited បានប្រាប់វីអូអេផ្នែកខេមរភាសាតាមទូរស័ព្ទថាបន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុនត្រូវ បានប្រគល់អាជ្ញាប័ណ្ណឱ្យរុករករ៉ែមាសនៅភូមិកាទីក្រុមហ៊ុនបានពិភាក្សាជា មួយសហគមន៍មូលដ្ឋានពីរដងហើយអំពីដំណោះស្រាយចំពោះផលប៉ះពាល់ ជាយថាហេតុណាមួយនាពេលអនាគតទោះជាមិនទាន់ដំណើរការធ្វើអាជីវកម្ម នៅឡើយក៏ដោយ។ លោកបន្តថានៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនទទួលបានអាជ្ញា ប័ណ្ណធ្វើជីវកម្មក្រុមហ៊ុននៅតែអនុញ្ញាតឱ្យសហគមន៍ជនជាតិភាគតិចចូលទៅ ក្នុងតំបន់សម្បទានដើម្បីរកជ័រចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ខ្លួន។ លោកអះអាងថា ប្រសិន បើដើមជ័រណាមួយត្រូវបានគាស់រំលើងក្រុមហ៊ុននឹងចរចាដើម្បីចេញសងតាម កម្រៃនិងលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើទៅបាន។ លោកសានមានប្រសាសន៍ថា៖ “ខាងក្រុមហ៊ុនក៏បានប្រជុំគ្នាត្រួសៗដែរអំពីបញ្ហាប៉ះដើមជ័រគាត់ហ្នឹងព្រោះក្រុម ហ៊ុនដឹងថាដើមជ័រគឺជាអាយុជីវិតរបស់គាត់។គាត់ធ្វើជ័រហ្នឹងដើម្បីយកទៅលក់ ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត។ ជួយផ្តាំដល់លោកម៉ាចផងកុំឱ្យបារម្ភអី។នៅពេលក្រុមហ៊ុន ធ្វើអាជីវកម្មក្រុមហ៊ុននឹងពិភាក្សាជាមួយនឹងបងប្អូនទាំងអស់ដើម្បីរកដំណោះ ស្រាយយ៉ាងម៉េចដើម្បីឱ្យបងប្អូនហ្នឹងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការរស់នៅឬ មួយក៏ត្រូវពិភាក្សាជាមួយបងប្អូនអំពីបញ្ហាប៉ះពាល់ទាំងឡាយដែលមានផល វិបាកដល់គាត់។ពួកខ្ញុំនឹងអាចដោះទៅតាមការដែលអាចធ្វើទៅបានហើយ”។ ទោះបីជាយ៉ាងដូច្នេះក្តីលោកស្រឿន ម៉ាចចង់ឃើញមានការចូលរួមឱ្យបាន ច្រើនថែមទៀតពីសហគមន៍របស់លោកនៅក្នុងដំណើរការទាំងមូលនៃការវិនិ យោគនិងស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវមុនពេលចេញអាជ្ញាប័ណ្ណ ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនធ្វើអាជីវកម្ម។ លោកបន្តថា៖ “សូមសំណូមពរដល់រដ្ឋាភិបាលមុននឹងគាត់ផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណឱ្យក្រុមហ៊ុនធ្វើវិនិ- យោគសម្រាប់កសាងអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិសូមរដ្ឋាភិបាលគាត់មកចុះសិក្សា ជាមុនសិនដើម្បីជួយឱ្យសហគមន៍ខ្ញុំបានដឹងឮព័ត៌មានជាមុន។ កាលណា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលមិនចុះសិក្សាទេចេះតែឱ្យក្រុមហ៊ុនមកចូលធ្វើវិនិយោគ ទៅវាអាចមានការប៉ះពាល់ និងបាត់អត្តសញ្ញាណរបស់ជនជាតិដើមភាគតិច នៅក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរីខ្ញុំ”។ អ្នកជំនាញខាងគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍឱ្យដឹងថា បញ្ហានៃការអនុវត្តគោលនយោបាយស្តីអំពីនិស្សារណកម្មធនធានធម្មជាតិនៅ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺភាគច្រើនបណ្ដាលមកពីការខ្វះការប្រាស្រ័យទាក់ទងនិង ការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីមានចំណែក។គោលនយោបាយជាធម្មតាត្រូវបានតាក់ តែងឡើងដោយគ្មានការចូលរួមយោបល់ពីអង្គការសង្គមស៊ីវិលផ្នែកឯកជន អ្នកអនុវត្តគោលនយោបាយនិង សមាជិកសហគមន៍មូលដ្ឋានដែលជាអ្នក ទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីគម្រោងនិស្សារណកម្ម។អ្នកជំនាញឱ្យដឹង ទៀតថាដំណើរការផ្តល់សម្បទានដែលមិនមានតម្លាភាពការខ្វះការចូលរួម ពេញលេញពីគ្រប់ភាគីមានចំណែកក្នុងការតាក់តែងគោលនយោបាយនិងក្នុង ដំណើរការនៃការអនុវត្តគោលនយោបាយនាំឱ្យមានការទាញយកផលធនធាន ធម្មជាតិរបស់ជាតិខ្សោះអស់គ្មានសល់ហើយផ្តល់ផលតិចតួចបំផុតដល់ការ អភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចសង្គម។ រាយការណ៍ពីរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោនខ្ញុំ អ៊ឹម សុធារិទ្ធវីអូអេផ្នែកខេមរភាសា៕