ពលករចំណាកស្រុកពីប្រទេសថៃ​ប្រឈម​អត់​ការងារ​ធ្វើ​និង​​ជំពាក់​បំណុល​គេ ក្រោយ​វិល​ត្រឡប់​មក​ស្រុក​កំណើត
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរប្រមាណមួយលាន២០ម៉ឺននាក់កំពុងរស់នៅនិងធ្វើការនៅប្រទេសថៃ ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប៉ាន់ប្រមាណថា ពួកគេច្រើនគួរសមគឺជាពលករមិនស្របច្បាប់។ 
ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ — លោក មិន សារុន និង អ្នកស្រី នាង ចន្ទ្រា ដែលត្រូវជាប្តីប្រពន្ធ បានមកដល់ច្រកអន្តរជាតិភូមិឡែម ខេត្តចាន់ថាបូរី ប្រទេសថៃ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមេសា ដើម្បីមកស្រុកកំណើតនៅខេត្តតាកែវ។ ពួកគាត់ត្រឡប់មកវិញក្នុងគោលបំណងទៅមើលម្តាយដែលកំពុងសម្រាកឈឺនៅផ្ទះ ប៉ុន្តែពួកគាត់មិនអាចឆ្លងតាមច្រកនេះបានទេ ដោយសារអាជ្ញាធរថៃបានបិទច្រកព្រំដែន ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលមេរោគកូរ៉ូណា។ដើម្បីឆ្លងមកបានពួកគាត់ត្រូវដើរក្នុងព្រៃ ប្រហែល៣គីឡូម៉ែត្រ ហើយត្រូវចំណាយថ្លៃការធ្វើដំណើរជាង៩០ដុល្លារដើម្បីទៅមកដល់ទឹកដីខ្មែរ។ លោកមិន សារុន បានថ្លែងប្រាប់VOAនៅផ្ទះរបស់លោកក្នុងខេត្តតាកែវថា៖ «គេបិទផ្លូវ ប៉ុន្តែឡានគេជូនមកតាមផ្លូវ កាត់។ អ៊ីចឹងយើងត្រូវចំណាយលុយច្រើនដែរ។ យើងដើរប្រហែល៣គីឡូម៉ែត្រ ចេញ១៥០០បាតក្នុងមួយនាក់»។ លោកបន្ថែម៖ «ទាហាននៅជាយដែនពិនិត្យខ្ញុំ៣ដងសរសេរក្រដាសពេទ្យ ពិនិត្យម៉ាស្អាតបានគេឲ្យមក ប្រហែលជា៣ម៉ោង ។ យើងជិះឡាន ។ ក្មួយទៅយក។ យើងជិះ៥នាក់ទាំងតៃកុងអត់យកពីណាមកចូលទៀតទេ សុទ្ធតែបងប្អូនឯង»។ លោក មិន សារុន និងអ្នកស្រី នាង ចន្ទ្រា ជាពលករក្នុងចំណោមពលករខ្មែរចំណាកស្រុកមកពីថៃ ប្រមាណ៩ម៉ឺននាក់ ដែលបានប្រញាប់វិលមកស្រុកកំណើតវិញ កាលពីចុងខែមីនា ដើម្បីចៀសវាងជាប់ក្នុងប្រទេសថៃ ដែលរដ្ឋាភិបាលប្រកាសបិទច្រកព្រំដែនដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ១៩។ កាលពីថ្ងៃទី៧ខែមេសា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ស ខេង បានថ្លែងថា  ពលករខ្មែររាប់ពាន់នាក់បានសម្រុកមកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ហើយអាជ្ញាធរកម្ពុជានៅតាមច្រកមិនអាចពិនិត្យសុខភាពកម្មករទាំងអស់បានទេ។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរប្រមាណមួយលាន២០ម៉ឺននាក់កំពុងរស់នៅនិងធ្វើការនៅប្រទេសថៃហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប៉ាន់ប្រមាណថា ពួកគេច្រើនគួរសមគឺជាពលករមិនស្របច្បាប់។ របាយការណ៍របស់អង្គការទេសន្តរប្រវេសន៍អន្តរជាតិ(IOM)ឆ្នាំ២០១៩ ឲ្យបានដឹងថាមួយភាគបីនៃពលករចំណាកស្រុកដែលត្រូវបានគេសាកសួរព័ត៌មាន គឺពុំមានការងារធ្វើក្នុងស្រុក ទេ មុនពេលពួកគេចេញពីកម្ពុជា ហើយជិតពាក់កណ្តាល គឺគ្មានចំណូលនិងប្រហែលពីរភាគបីបានសម្រេចចិត្តទៅប្រទេសថៃស្វែងរកការងារ ដោយសារពុំមានឱកាសការងារនៅក្នុងស្រុក និងដោយសារចង់បានចំណូលប្រសើរជាងមុន។ របាយការណ៍បង្ហាញថា ចំនួនពាក់កណ្តាលនៃអ្នកដែលត្រូវបានសម្ភាស បានផ្ញើប្រាក់ត្រឡប់ទៅស្រុកដល់ទៅ១២២៨ដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយថាប្រាក់ទាំងនេះ គឺជាប្រាក់ចំណូលចម្បងសម្រាប់ទំនុកបម្រុងគ្រួសារនៅប្រទេសកម្ពុជា ឬក៏ដើម្បីប្រើប្រាស់ធ្វើឲ្យជីវភាពប្រសើរឡើង។ លោក មិន សារុន និង អ្នកស្រី នាង ចន្ទ្រាកំពុងអង្គុយនៅក្រោមផ្ទះពេលដែលអ្នកសារព័ត៌មានVOAបានចុះសម្ភាសជាមួយពួកគាត់នៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវហើយវាគឺជាថ្ងៃទីបីនៃការរស់នៅដាច់ដោយឡែករយៈពេល១៤ថ្ងៃរបស់ពួកគាត់។ ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរមានផ្ទះសមរម្យ ផ្ទះពីរទន្ទឹមគ្នា។ ផ្ទះមួយធ្វើពីឈើ នៅចំកណ្តាលដីភូមិ។ ម្តាយរបស់ពួកគាត់និងកូនប្រុសរបស់ពួកគាត់បានទៅរស់នៅផ្ទះសាច់ញាតិបណ្តោះអាសន្ន។ ពួកគាត់សម្រាកនៅខាងក្រោមផ្ទះថ្មបែងចែកដាច់ពីគ្នាដោយកំណាត់វាំងនន។ អ្នកស្រី នាង ចន្ទ្រា ប្រាប់ឲ្យដឹងថា មន្ត្រីសុខាភិបាលបានចុះមកពិនិត្យសុខភាពនៅផ្ទះរបស់គាត់នៅថ្ងៃដំបូង ចំនួនបីដងដោយមន្ត្រីបានពិនិត្យមើល កំដៅឬនិងអាការៈទាក់ទងនឹងជំងឺកូវីដ១៩ហើយការណែនាំរបស់គេសង្កត់ធ្ងន់គឺឲ្យពួកគាត់នៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ អ្នកស្រី នាង ចន្ទ្រា បន្តថា៖ «យើងអត់បានជួបគាត់។ អ្នកភូមិគេអត់ហ៊ានសួរសុខទុក្ខយើង»។ សម្រាប់ លោក មិន សារុន  ការធ្វើដំណើរដ៏ប្រថុយប្រថាន និងការចំណាយលើថ្លៃធ្វើដំណើរត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញគឺសំខាន់ ដោយសារត្រូវទៅថែទាំម្តាយកំពុងមានជំងឺ។ លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំគិតថា ល្អ បើខ្ញុំនៅនោះមានលុយផ្ញើឲ្យគាត់ គឺល្អ។ ប៉ុន្តែដោយសារគាត់ឈឺ គ្មានអ្នកណាថែគាត់ គឺមិនល្អសម្រាប់ខ្ញុំទេ។ម្តាយខ្ញុំឈឺនៅផ្ទះគ្នានអ្នកណាថែគាត់ អ៊ីចឹងខ្ញុំត្រូវតែមកវិញដើម្បីថែគាត់ ។ ទោះបីអត់លុយមានលុយក៏ដោយ ខ្ញុំត្រូវតែមក»។ ពេលធ្វើការនៅរោងចក្រសាច់មាន់ នៅប្រទេសថៃតាំងពីចុងឆ្នាំ២០១៧មកនោះ ប្តីប្រពន្ធនេះរកប្រាក់ចំណូលបាន ប្រមាណ៤៣០ដុល្លារក្នុងមួយខែ។ ពួកគាត់ត្រូវផ្ញើទៅផ្ទះប្រមាណ១៥០ដុល្លារក្នុងមួយខែ និងបង់ការប្រាក់៦១ដុល្លារសម្រាប់បំណុលប្រមាណ២ពាន់ដុល្លារ ដែលពួកគាត់បានខ្ចីពីឈ្មួញចងការប្រាក់កាលពីពីរបីឆ្នាំមុន។ ពួកគាត់បានយកប្រាក់នោះដើម្បីចំណាយធ្វើលិខិតឆ្លងដែន និងការត្រៀមរៀបចំធ្វើដំណើរទៅប្រទេសថៃ។ បើទោះបីជាបានមកដល់ផ្ទះនិងបានជួបជុំគ្រួសារក៏ដោយ ក៏ពួកគាត់ទាំងពីរនាក់មានក្តីសង្ឈឹមបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ពីរបីខែខាងមុខនៅពេលពួកគេបញ្ចប់ការរស់នៅដាច់ដោយឡែករបស់ពួកគេ។ លោក មិន សារុន មានក្តីបារម្ភក្នុងការស្វែងរកការងារដែលជាមូលហេតុជំរុញឲ្យគាត់ធ្វើចំណាកស្រុក តាំងពីដំបូងមក។ លោក មិន សារុនបានសុំឲ្យបងប្រុសរបស់គាត់ជួយបង់ប្រាក់ជំពាក់គេក្នុងខែមេសា។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិបាកដោយសារពេលយើងមកផ្ទះ វាអត់ទាន់មានការងារច្បាស់លាស់ ដែលយើងត្រូវធ្វើ ដោះស្រាយទៅមុខទៀតហើយមកបង្ខាំងអ៊ីចឹងទៀត វាពិបាកបណ្តោយ។ វារកដំណោះស្រាយមិនចេញ បើពីរបីខែទៀត»។ ឈ្មួញចងការប្រាក់ឯកជនក្នុងភូមិ ដែលមិនបានចុះឈ្មោះផ្លូវការត្រឹមត្រូវនិងគ្មានការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវច្បាប់ គឺជាប្រភពកម្ចីដែលមានការប្រាក់ខ្ពស់សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាបើទោះបី មានការរីកដុះដាលគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុក៏ដោយ។ ខណៈពេលដែលឈ្មួញចងការប្រាក់ឯកជន គឺជាប្រភពកម្ចីនោះរបាយការណ៍ឆ្នាំ២០១៥របស់អង្គការសហប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ បានចង្អុលបង្ហាញថា ប្រហែលជាប្រជាជនទៅខ្ចីលុយពីក្រុមឈ្មួញចងការប្រាក់ឯកជនដើម្បីយកទៅបង់ការប្រាក់បន្ថែមឲ្យស្ថាប័នមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ជាហេតុធ្វើឲ្យការប្រាក់ក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប។ កាលពីឆ្នាំមុនអង្គការលីកាដូ និងសមាគមធាងត្នោត បានបញ្ចេញរបាយការណ៍ដែលបានឆ្លុះបញ្ចាំងការរំលោភបំពានសិទ្ធិដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ជាពិសេស សិទិ្ធកាន់កាប់ដី ការធ្វើចំណាកស្រុកដោយបង្ខំ និងការជួញដូរកម្លាំងពលកម្មកុមារ។ ករណីសិក្សានៅក្នុងរបាយការណ៍នេះក៏បានលើកឡើងផងដែរថា ពលរដ្ឋដែលត្រូវបានសម្ភាសបានប្រើប្រាស់កម្ចីពីឈ្មួញចងការប្រាក់ឯកជន ដើម្បីសងការប្រាក់តម្កល់របស់មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ។ ត្រឡប់ទៅស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវវិញ  ពលរដ្ឋផ្សេងទៀត ដូចជាអ្នកស្រី សៀង ណារ័ត្ន និងស្វាមីឈ្មោះសេង វ៉ា បានត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ កាលពីថ្ងៃ២៤ ខែមីនា ចំពេលដែលច្រកអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យត្រូវបានបិទ។ ពួកគេនិងពលរដ្ឋខ្មែររាប់រយនាក់ទៀតដែលមានបំណងត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតបានជាប់នៅក្នុងប្រទេសថៃ។ ក្រោយពីការពិនិត្យសុខភាពជាច្រើនសាររបស់អាជ្ញាធរថៃ និងកម្ពុជា ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់បានឆ្លងផុតព្រំប្រទល់ចូលមកកម្ពុជា ហើយបានជួលរថយន្តឈ្នួលជិះទៅផ្ទះភ្លាមៗ។ មកដល់ផ្ទះ អ្នកស្រីសៀង ណារ័តុ្ន បាននិយាយថា  ប៉ូលិសរួមមានប្រធានភូមិ និងបុគ្គលិកសុខាភិបាលបានចុះមកចាំដល់ផ្ទះរបស់ស្រីធ្វើឲ្យអ្នកភូមិមានការភ្ញាក់ផ្អើល។ អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «យើងមកដល់ផ្ទះប្រហែលម៉ោង៧។ គ្រាន់តែមកដល់ ទាំងប៉ូលិសទាំងប្រធានភូមិ អី គេមកពិនិត្យយើង។ ពេលព្រលឹមឡើងគេមកភ្លាមចូលផ្អើលពេញភូមិ។ គេផ្អើលគេខ្លាចយើង។ គេផ្អើលថា ខាងថៃ គេកើតច្រើន»។ ទើបតែបញ្ចប់ការរស់នៅដាច់ដោយឡែករយៈពេល១៤ថ្ងៃ អ្នកស្រី សេង ណារ័ត្ន បានប្រាប់ថាគាត់និងស្វាមី មិនមែនត្រឡប់មក ដោយសារការខ្លាចវីរុសកូរ៉ូណានោះទេ។ ពួកគេមានបំណងមកលេងកូនប្រុសនិងមកលេងស្រុកកំណើត មុនចូលឆ្នាំខ្មែរ និងជួបជុំក្រុមគ្រួសារ មុនពេលត្រឡប់ទៅប្រទេសថៃវិញ នាចុងខែមេសា។ អ្នកស្រីធ្លាប់ធ្វើការងាររោងចក្រកាត់ដេរក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មុនពេលធ្វើចំណាកស្រុកទៅប្រទេសថៃ ដោយទទួលបានប្រាក់ខែ ប្រហែល២០០ដុល្លារ។ អ្នកស្រី សៀង ណារ័ត្ន ចង់បានជីវិតប្រសើរឲ្យកូនប្រុសអាយុបីឆ្នាំរបស់គាត់ ហេតុនេះហើយបានជាអ្នកស្រីបានសម្រេចចិត្តខ្ចីលុយពីឈ្មួញចងការ ដើម្បីចំណាយថ្លៃឯកសារ និងថ្លៃធ្វើដំណើរទៅប្រទេសថៃ។ កម្ចីនេះ អ្នកស្រីអាចយកបានដោយមិនចាំបាច់ដាក់ប្លង់ដីនោះទេ។ នៅក្នុងប្រទេសថៃ អ្នកស្រី សៀង ណារ័ត្ននិងស្វាមី អាចរកចំណូលរួមគ្នា បានប្រហែល៩២០ដុល្លារក្នុងមួយខែ ប៉ុន្តែត្រូវផ្ញើទៅផ្ទះសងលុយគេប្រហែល១០០ដុល្លារក្នុងមួយខែ ។ ស្វាមីរបស់អ្នកស្រី គឺលោក សេង វ៉ា ក៏បានប្រាប់ថា ពួកគេបានបង់សងគេរយៈពេលជិតពីរឆ្នាំមកហើយ និងនៅជំពាក់ប្រាក់ឈ្មួញប្រហែល១០០០ដុល្លារទៀត។ ការត្រឡប់មកជួបកូននិងគ្រួសារក្នុង ឱកាសចូលឆ្នាំ បានធ្វើឲ្យប្តីប្រពន្ធទាំងពីរ ត្រូវជួបនូវសុបិនអាក្រក់ ទាក់ទងនឹងបញ្ហាថវិកា។ លោកបញ្ជាក់ថា៖ «យើងពិបាក។យើងមកដល់នេះ យើងទៅរកការងារធ្វើ ក៏វាពិបាក។យើងមកដល់នេះ អ្នកភូមិគេមិនហ៊ានមកក្បែរយើង។ អត់ទាន់ដឹងថា.... ព្រោះអត់មានការងារធ្វើផង ថាទៅវិញហ្នឹង ថា ធ្វើការបានផ្ញើលុយទៅឲ្យគេ ... មានលុយបង់ឲ្យគេ.... ព្រោះតែអត់មានការងារធ្វើ យើងបារម្ភ»។ ដោយមានទឹកមុខក្រៀមក្រំ ដោយមិនបាននៅស្និទ្ធស្នាលជាមួយកូនប្រុសរយៈពេល១៤ថ្ងៃ អ្នកស្រី សៀង ណារ័ត្ន មានប្រសាសន៍ថា៖« គ្រាន់ចុះមកវិញ បាញ់អាល់កុល ហើយលាងដៃ លាងជើង ហើយឱបកូនភ្លាមហ្មង»។ លោក ឃុន ថារ៉ូ មន្ត្រីសម្របសម្រួលកម្មវិធីនៃមជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័នភាពការងារ និងសិទ្ធិមនុស្ស(CENTRAL)បាននិយាយថា ដោយសារតែ ប្រឈមមុខនឹងបំណុលដ៏ច្រើន ពលករខ្មែរចំណាកស្រុក ពិតជាងាយរងគ្រោះ  អំឡុងពេលស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារវីរុសកូរ៉ូណា។ លោកបានថ្លែងប្រាប់VOAថា នេះគឺធ្វើឲ្យស្ថានភាពកាន់តែអាក្រក់ដោយសាររដ្ឋាភិបាលអសមត្ថភាពក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយសារពើពន្ធ គោលនយោយបាយគាំទ្រសង្គម ដូចជាទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពេលកម្មករអត់ការងារ ដើម្បីប៉ះប៉ូវក្នុងគ្រាមានផលប៉ះពាល់ដោយសេដ្ឋកិច្ចដែលកម្មករជួបនៅអំឡុងប៉ុន្មានខែខាងមុខនេះ។ លោកបន្ថែមថា៖ «ពលករចំណាកស្រុកកម្ពុជាដែលបានត្រឡប់មកសហគមន៍របស់ពួកគេវិញ ឬក៏មានគម្រោងនឹងត្រឡប់មកវិញ ពួកគាត់ គឺមានភាពងាយរងគ្រោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ប៉ះពាល់គ្រួសារគាត់ និងសហគមន៍ ហើយអត់មានសេវាសង្គមដើម្បីជួយពួកគេទេ»។ លោក អ៊ូច ភា អភិបាលខេត្តតាកែវ មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋបាលខេត្តបានជួយសម្រួលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរត្រឡប់មកពីថៃ ហើយបានចុះអប់រំពលរដ្ឋ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងមានការបារម្ភ ដូច្នេះហើយបានយើងចុះអប់រំបងប្អូនកម្មករតាមរយៈការប្រើប្រាស់ផ្ទាំងរូបភាពសារ ការអប់រំ ប្រើប្រាស់វិទ្យុ និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍មេក្រូចល័តចាក់ ដោយសារយើងឃើញថា គាត់នៅតែបន្តត្រឡប់មកពីថៃវិញ»។ ត្រឡប់មកលោក មិន សារុន នៅផ្ទះរបស់គាត់នៅស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ ។ ពួកគាត់កំពុងទន្ទឹងរង់ចាំការបញ្ចប់ការដាក់រស់នៅដាច់ដោយឡែក ដើម្បីបានរស់នៅជុំជាមួយគ្រួសារ និងកូន ហើយទោះបីជាយ៉ាងណាពួកគេរីករាយត្រឡប់មករស់នៅជុំគ្នាវិញទោះបីមានការរំខានក្តី។ ទោះជាយ៉ាងណា លោក មិន សារុន នៅតែបារម្ភពុំមានប្រាក់៦១ដុល្លារសម្រាប់សងគេ ដែលវាក៏អាចផ្តល់ការលំបាកដល់គ្រួសារគាត់ផងដែរ។ លោកបញ្ជាក់ថា៖«តិចច្រើនសំខាន់បាននៅជិតកូន នៅនេះក៏ល្អម្យ៉ាង។ សំខាន់យើងមានការងារចិញ្ចឹមកូនយើងបាន។យើងនៅនេះវិញ ល្អជាងតែបើសិនខ្ញុំនៅនេះ រកការងារអត់បាន....»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ឈប់ទៅហើយ! ម៉ែពិបាកអ៊ីចឹងព្រោះថា ម៉ែកាន់តែចាស់ ។ ហើយកូនគាត់អត់មានអ្នកមើល»៕