សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ថ្កោលទោស​ការប្រើប្រាស់​អំពើ​ហិង្សា​នៅ​កម្ពុជា
លោក​ Eliot Engel​ សមាជិក​សភា​ជាន់​ខ្ពស់​នៃគណៈកម្មាធិការ​កិច្ចការ​បរទេស​របស់​រដ្ឋ​សភា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​​​បាន​ទទូច​ឱ្យ​គ្រប់​ភាគី​ទាំង​អស់​ប្រឹងប្រែង​អត់ធ្មត់​ឱ្យ​បាន​ជា​អតិបរិមា ​កុំ​ឱ្យ​អំពើ​ហិង្សា​នេះ​ហួស​ផុត​ពីស្ថាន​ភាព​ដែល​អាច​គ្រប់​គ្រងបាន។
វ៉ាស៊ីនតោន៖ ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានថ្កោលទោសចំពោះអំពើហិង្សានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលបានបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាយ៉ាងហោចណាស់បួននាក់ស្លាប់បាត់បង់ជីវិត នៅក្នុងអំពើហិង្សាមួយដែលកើតឡើងជាលើកទីមួយចាប់តាំងពីការបង្រ្កាបយ៉ាងឃោរឃៅនៅឆ្នាំ១៩៩៨។ យ៉ាងហោចណាស់មានពលរដ្ឋកម្ពុជាចំនួន៣៧នាក់ផ្សេងទៀតទទួលរងរបួស និង១៦នាក់ត្រូវចាប់ខ្លួននៅក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នាដ៏សាហាវមួយ កាលពីថ្ងៃសុក្ររវាងកងកម្លាំងមានសមត្ថកិច្ចនិងក្រុមកម្មកររោងចក្រនៅសួនកាណាឌីយ៉ា ផ្លូវវេងស្រេងក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងខណៈពេលដែល ពួកគេតវ៉ាទាមទារដំឡើងប្រាក់ខែ និងសុំឱ្យស្ថានភាពការងាររបស់ពួកគេបានប្រសើរឡើង។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់ក្រុមអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សនិងសហជីព។ លោកស្រី ម៉ារី ហាហ្វ (Marie Harf) អ្នកនាំពាក្យរងនៃក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជាក់នៅក្នុងសនិ្នសីទសារព័ត៌មាននៅក្រសួងការបរទេសក្នុងរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោននាថ្ងៃសុក្រនេះថា៖ «សហរដ្ឋអាមេរិកមានការសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបាត់បង់ជីវិតមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងអំឡុងពេលការប្រយុទ្ធគ្នាដោយហិង្សារវាងបាតុករនិងកងកម្លាំងសន្តិសុខរបស់រដ្ឋាភិបាល។ យើងថ្កោលទោសចំពោះការប្រើប្រាស់ហិង្សាយកមកធ្វើជាមធ្យោបាយក្នុងការសម្រេចនូវគោលដៅនយោបាយឬអ្វីៗផ្សេងទៀត ហើយទទូចឱ្យគ្រប់ភាគីទាំងអស់ខិតខំអត់ធ្មត់ឱ្យបានជាអតិបរិមានិងបង្ហាញនូវការគោរពច្បាប់»។ អ្នកនាំពាក្យដដែលបានបញ្ជាក់ថា សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងធ្វើការជាមួយនឹងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែលកំពុងតែញាំញីប្រទេសកម្ពុជា។ «យើងបានទទូចសុំឱ្យសហជីពនិងរដ្ឋាភិបាលធ្វើការជាមួយគ្នាដើម្បី សម្រេចបាននូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយសន្តិវិធីលើការមិនចុះសម្រុងគ្នាខាងផ្នែកការងារ ហើយយើងកំពុងតែធ្វើការយ៉ាងសកម្មជាមួយនឹងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អ្នកនាំចេញ អ្នកបញ្ជាទិញ អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិនិងសហជីពកម្មករកម្ពុជាលើបញ្ហានេះហើយ»។ លោក Eliot Engel សមាជិកសភាជាន់ខ្ពស់នៃគណៈកម្មាធិការកិច្ចការបរទេសរបស់រដ្ឋសភាសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងចំពោះអំពើហិង្សានៅប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានទទូចឱ្យគ្រប់ភាគីទាំងអស់ប្រឹងប្រែងអត់ធ្មត់ឱ្យបានជាអតិបរិមា កុំឱ្យអំពើហិង្សានេះហួសផុតពីស្ថានភាពដែលអាចគ្រប់គ្រងបាន។ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅថ្ងៃនេះលោកEngel សមាជិកសភានៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យក៏ បានបញ្ជាក់ថាក្រុមបាតុករគួរតែប្រគល់ខ្លួនអ្នកដែលប្រើប្រាស់ល្បិចគឃ្លើននិងឃោរឃៅ ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏ត្រូវដោះស្រាយតាមការទាមទារចង់បានរបស់ក្រុមបាតុករដែលចង់បានប្រាក់ខែនិងស្ថានភាពការងារប្រសើរឡើង។ ដោយឡែកស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំនៅទីក្រុងភ្នំពេញក៏បានសេចក្តីជូនដំណឹងដល់ប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនឱ្យប្រុងប្រយ័ត្ននិងជៀសវាងកុំធ្វើដំណើរទៅតំបន់សួនកាណាឌីយ៉ានៅផ្លូវវេងស្រេងមួយរយៈសិន។ មានកម្មកររាប់ម៉ឺននាក់បានចេញមកតវ៉ាចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៤ខែធ្នូដើម្បីទាមទារឱ្យបានប្រាក់ខែចំនួន១៦០ដុល្លារប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាក់នៅពេលចុងក្រោយនេះថាពួកគេអាចដំឡើងបានតែ១០០ដុល្លារប៉ុណ្ណោះ។ ចម្លើយនេះមិនបានធ្វើឱ្យក្រុមកម្មករនិងសហជីពមួយចំនួនទទួលយកបានទេហើយបន្តការតវ៉ានៅតាមរោងចក្រដោយមានការបិទផ្លូវផងដែរ។ សហជីពកម្មករក៏បានថ្កោលទោសចំណាត់ការឃោរឃៅរបស់អាជ្ញាធរប្រដាប់អាវុធរបស់រដ្ឋាភិបាលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែនហើយបានបញ្ជាក់ថាក្រុមកម្មករនឹងបន្តធ្វើបាតុកម្មតាមរោងចក្រដដែលប៉ុន្តែដោយជៀសវាងមិនប្រឈមមុខនឹងកងកម្លាំងមានសមត្ថកិច្ចដែលអាចផ្តល់ជាលេសឱ្យពួកគេបង្រ្កាបបាន។ លោកអាត់ ធន់ ប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពប្រជាធិបតេយ្យ កម្មករកាត់ដេរកម្ពុជា ហៅកាត់ថា ស៊ីខៅឌូបានបញ្ជាក់ប្រាប់វីអូអេថា៖ «កម្មករយើងនៅធ្វើតាមបណ្តារោងចក្រសហគ្រាស គ្រឹះស្ថានដដែលដោយយើងធ្វើក្នុងលក្ខណៈជួបជុំនៅ មុខរោងចក្រឬក៏មានការប្រមូលផ្តុំគ្នាជាដើមប៉ុន្តែយើងបានអំពាវនាវដល់សមាជិករបស់យើងឱ្យជៀសផុតអំពើហិង្សាទាំងឡាយណាដែលសូម្បីអាជ្ញាធរវាយក៏ដោយក៏យើងត្រូវអហិង្សាកុំតបតព្រោះ យើងជាប្រជាពលរដ្ឋធម្មតាគ្មានអាវុធគ្មានអំណាចអីកុំឱ្យគេធ្វើបាបដូចព្រឹកថ្ងៃនេះទៀត»។ ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះបួននាក់ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងនោះមានក្មេងស្រី ជាសិស្សសាលាម្នាក់ផងដែរ។ ខុសពីលើកមុនៗដែលអាជ្ញាធរប៉ូលិសប្រកែកថាខ្លួនមិនមែនជាអ្នកបាញ់សម្លាប់និងមិនបានប្រើគ្រាប់ពិតប៉ុន្តែលើកនេះលោករ័ត្ន ស្រៀង មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថ រាជធានីភ្នំពេញដែលទើបឡើងមកកាន់តំណែងនាពេលថ្មីៗនិងជាអ្នកដឹកនាំការបង្រ្កាបនេះបានបញ្ជាក់ថាការបង្រ្កាបនេះជាការការពារខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។ «សមត្ថកិច្ចគ្មានបំណងអ្វីប៉ះពាល់ជាមួយពួកគាត់ទេប៉ុន្តែពួកគាត់មានបំណងដើម្បីបង្ក្រាបពួកខ្ញុំវិញ។ អញ្ចឹងខ្ញុំត្រូវបង្ខំចិត្តការពារខ្លួនហើយ»។ លោករ័ត្ន ស្រៀង បានបញ្ជាក់បន្ថែមថាកងកម្លាំងមានសមត្ថកិច្ចរបស់លោកគឺជាអ្នករងគ្រោះប៉ុណ្ណោះហើយប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ពីអាវុធរបស់ក្រុមបាតុករ។ «គឺគាត់បានប្រើអំពើហិង្សាមកលើកម្លាំងសមត្ថកិច្ច គឺតាំងពីដបសាំង បានត្រៀមទុកជាមុនតាំងពី ដបសាំង ដុំថ្ម កាំបិត ពូថៅ ដំបង គ្រប់បែបយ៉ាងទាំងអស់»។ កងកម្លាំងមានសមត្ថកិច្ចដែលគេដឹងថាមានចរិតមិនស្លូតនោះបានរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់អស់រយៈពេលជាយូរបើទោះបីជាប្រឈមមុខនឹងការធ្វើបាតុកម្មជាប្រចាំថ្ងៃដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រឆាំងក៏ដោយ។ អំពើហិង្សានៅក្នុងឆ្នាំថ្មីនេះកើតមានឡើងតែក្នុងរយៈពេលមួយសប្តាហ៍គត់បន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែនបានធ្វើដំណើរវិលត្រឡប់មកពីបំពេញ ទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅប្រទេសវៀតណាមវិញដែលជាដំណើរមួយគណបក្សប្រឆាំងរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង។ ហើយវាស្របគ្នាដែលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែនកំពុងរៀបចំខួបលើកទី៣៥ឆ្នាំនៃជ័យជម្នះ៧មករា។ លោកភីធឺ តាន់កែវ អ្នកវិភាគឯករាជ្យនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ មើលឃើញដែរថាអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចមិនគួរប្រើប្រាស់កម្លាំងហួសហេតុរហូតដល់បាត់បង់ជីវិតពលរដ្ឋខ្លួនឯងនោះទេហើយការបាញ់សម្លាប់ដោយកាំភ្លើងស្វ័យប្រវត្តិលើបាតុករគឺសុទ្ធតែចេញមកពីបញ្ជាថ្នាក់លើ។ នៅក្នុងសារអេឡិកត្រូនិកមកវីអូអេលោកភីធឺ តាន់កែវបានបន្ថែមថា៖ «វាជាការគួរឱ្យខកចិត្តខ្លាំងណាស់ ជាពិសេសដោយសារតែអ្នកដឹកនាំជិតជួបប្រជុំគ្នាហើយដើម្បីធ្វើការចរចាឡើងវិញស្វែងរកវិធី បំបែកការជាប់គាំងនយោបាយ ប៉ុន្តែអំពើហិង្សាបែបនេះគឺជាការមិនគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលទេ»។ លោកភីធឺបានបន្ថែមថា៖ «រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគួរតែប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការបន្តប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សាដូចនេះទៀតដែលជាសកម្មភាពគ្រោះ ថ្នាក់ប្រឆាំងនឹងជនស៊ីវិលស្លូតត្រង់បើមិនដូច្នេះទេអាចនឹងមានផលប៉ះពាល់ខាងផ្នែកអន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅពេលខាងមុខ។ ពិភពលោកកំពុងតែសំឡឹងមើលប្រកបដោយចិត្តអំណត់និងក្រសែភ្នែកមុតមួយ»។ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិក៏បានអំពាវនាវឱ្យភាគីរដ្ឋាភិបាលនិងក្រុមកម្មកររក្សាភាពអត់ធ្មត់ឱ្យបានដល់កម្រិតអតិបរិមានិងជៀសវាងការប្រើអំពើហិង្សា។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះដែររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានស្តីបន្ទោសដល់សហជីពកម្មករនិងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិថាជាអ្នកញុះញង់កម្មករដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍នយោបាយរបស់ខ្លួនហើយឱ្យសហការជាមួយនឹងអាជ្ញាធរដើម្បីវែកមុខអ្នកដែលនៅ ពីក្រោយខ្នងយកមកផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់។ ប៉ុន្តែលោក សម រង្ស៊ីប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិបានបញ្ជាក់ថា៖ «យើងធ្វើអ្វីៗគឺដើម្បី ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបានសិទ្ធិសេរីភាពបានទទួលនូវជីវភាពសមរម្យប៉ុន្តែយើងត្រូវតែបញ្ចៀសពីអំពើហិង្សា ជៀសវាងកុំឱ្យមានការបង្ហូរឈាមរវាងខ្មែរនិងខ្មែរ។ យើងជឿជាក់ថាយុទ្ធសាស្រ្តរបស់យើងគឺត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់នូវធម៌អហិង្សា ជំហរអហិង្សាត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី។ ដូច្នេះយើងថ្លឹងថ្លែងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយយើងពិនិត្យមើលគ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃការតស៊ូរបស់យើងគឺតស៊ូដោយសន្តិវិធីតែគោលដៅរបស់យើងគឺនៅ តែដដែល»។ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិនឹងដឹកនាំធ្វើមហាបាតុកម្មយ៉ាងធំមួយទៀតនៅថ្ងៃអាទិត្យទី៥ខែមករាខាងមុខនេះដើម្បីតវ៉ាទាមទារឱ្យមានការបោះឆ្នោតឡើងវិញនិងឱ្យលោកហ៊ុន សែនចុះចេញពីតំណែងក៏ដូចជាទាមទារដំឡើងប្រាក់បៀវត្សរ៍ដល់កម្មករនិងមន្ត្រីរាជការផងដែរ៕