ឡាវ​នឹង​ពិចារណា​អំពី​កង្វល់​​ប្រទេស​ជិត​ខាង​​ចំពោះ​​​គម្រោង​ទំនប់​វារី​អគ្គីសនី​​ Don Sahong
ក្រុម​បរិស្ថាន​ជា​ច្រើន​ពោល​អះអាង​ថា ​គម្រោង​វារី​អគ្គីសនី​នឹង​បំផ្លាញ​​ប្រព័ន្ធ​​អេកូឡូហ្ស៊ី​​របស់​ទន្លេ​ពីព្រោះ​តែ​គម្រោង​​វារី​អគ្គីសនី​នោះ ​នឹង​រារាំង​ការ​ផ្លាស់​ទី​លំនៅ​​របស់​ត្រី។
បាងកក — ប្រទេសឡាវបានជម្រាបដល់សមាជិករបស់គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ (MRC) ថា ខ្លួន មានគោលបំណងដាក់ឲ្យដំណើរការគម្រោងវារីអគ្គីសនីដ៏ធំមួយក៏ប៉ុន្តែនឹងពិចារណាការផ្លាស់ប្តូរដោយផ្អែកលើការព្រួយកង្វល់របស់ប្រទេសជិតខាងដែលបានសម្តែងនូវការជំទាស់អំពីគម្រោងដ៏ចម្រូងចម្រាស់នេះ។ ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរជំហរនេះ រដ្ឋាភិបាលឡាវ បាននិយាយថាឡាវនឹងស្តាប់គំនិតហើយនឹងធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏ជិតស្និទ្ធជាមួយគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គហើយនឹងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍មុនពេលស្ថាបនាទំនប់ទឹក Don Sahong។ កាលពីមុនឡាវបាននិយាយយ៉ាងទទូចថា ពីព្រោះតែគម្រោងវារីអគ្គីសនីស្ថិតនៅដៃទន្លេមេគង្គ ហើយមិនមែនជាទន្លេមេទេ ខ្លួនមិនត្រូវការបញ្ជូនសំណើទៅកាន់គណៈកម្មការដើម្បីធ្វើការពិគ្រោះផ្លូវការជាមុនទេ។ លោក Hand Guttman ប្រធានប្រតិបត្តិរបស់គណៈកម្មការនេះ បានប្រាប់ពួកអ្នកយកព័ត៌មានថា លេខាធិការដ្ឋានរបស់គណៈកម្មការ MRC នឹងធ្វើការសម្របសម្រួលដំណើរការនេះ ក៏ប៉ុន្តែនៅទីបញ្ចប់ ឡាវនៅតែអាចសម្រេចធ្វើព្រងើយកន្តើយដល់ការជំទាស់នេះបាន ពីព្រោះតែគ្មានដំណើរការតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យផ្លូវការ។ លោក Hand Guttman ពន្យល់ថា៖ «ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ឡាវបានអនុញ្ញាតិឲ្យមានការពិចារណាជាផ្លូវការកាន់តែច្រើនឡើងថែមទៀតនៃផលវិបាកដ៏ខ្លាំងមួយហើយបន្ទាប់មកអនុញ្ញាតិឲ្យរដ្ឋាភិបាលឡាវ ធ្វើការពិចារណាបញ្ហានេះ ប្រសិនបើមានករណីនោះមែន។ ក៏ប៉ុន្តែ ដំណើរការនោះមិនចាំបាច់ឲ្យយើងធ្វើការបោះឆ្នោតទេ»។ ទំនប់នោះ នឹងផលិតថាមពលអគ្គីសនី២៦០មេហ្គាវ៉ាត់។ ថៃ វៀតណាមនិងកម្ពុជា បានបង្កើនការព្រួយកង្វល់អំពីផលប៉ះពាល់ខាងបរិស្ថានរបស់គម្រោងនេះ។ លោក Chote Trachu លេខាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃក្រសួងធនធាននិងបរិស្ថានរបស់ថៃនិងជាអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការជាតិទន្លេមេគង្គថៃ និយាយថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក សូមថ្លែងអំណរគុណចំពោះការផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់ឡាវពីការគ្រាន់តែប្រាប់ឲ្យដឹងទៅកាន់ដំណើរការនៃការពិគ្រោះយោបល់ដែលមានភាគីពាក់ព័ន្ធកាន់តែច្រើនឡើងទៀត។ អង្គការទន្លេអន្តរជាតិដែលជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល បានហៅការផ្លាស់ប្តូរនេះ ថា ជាឱកាសសម្រាប់ប្រទេសជិតខាងមានសំឡេងនៅក្នុងថាតើគម្រោងនេះ ត្រូវការស្ថាបនាដែរឬទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ អង្គការនោះ ប្រាប់ឲ្យដឹងទៀតថា ក្នុងពេលដ៏សំខាន់នេះ ឡាវ គួរតែបញ្ឈប់ការសាងសង់ទាំងអស់នៅការដ្ឋាន Don Sahong ដូច្នេះ ការវាយតម្លៃគម្រោងនោះពិតប្រាកដ អាចធ្វើទៅបាន។ ក្រុមបរិស្ថានជាច្រើនពោលអះអាងថា គម្រោងវារីអគ្គីសនីនឹងបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូហ្ស៊ីរបស់ទន្លេពីព្រោះតែគម្រោងវារីអគ្គីសនីនោះ នឹងរារាំងការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ត្រី។ ឡាវប្រាប់ឲ្យដឹងថា ខ្លួននឹងបន្តធ្វើការដែលបានចាប់ផ្តើមរួចហើយដើម្បីធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវផ្លូវទឹកក្នុងតំបន់គម្រោងដើម្បីជួយការផ្លាស់ទីរបស់ត្រី។ ក៏មានការព្រួយកង្វល់យ៉ាងខ្លាំងដែរអំពីការស្ថាបនាដែលបានធ្វើឡើងរួចហើយនៃទំនប់មួយផ្សេងទៀតនៅតាមដងទន្លេ ដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសឡាវដែរ។ ទំនប់ Xayaburi ដែលត្រូវផ្តល់ថវិកាដោយធនាគារពាណិជ្ជកម្មក្នុងប្រទេសថៃមានគោលបំណងផលិតភ្លើងអគ្គីសនីប្រហែល១.៣០០មេហ្គាវ៉ាត់ ដែលភ្លើងអគ្គីសនីស្ទើរតែទាំងអស់ត្រូវបានទិញដោយអាជ្ញាធរអគ្គីសនីថៃ (EGAT)។ កាលពីសប្តាហ៍មុន សហគមន៍របស់ក្រុមអភិរក្សរួមមានមូលនិធិធម្មជាតិពិភពលោក (WWF) បានផ្ញើលិខិតមួយច្បាប់ទៅឲ្យមេដឹកនាំរដ្ឋប្រហារយោធាដែលឥឡូវនេះ កាន់អំណាចទាំងនៅអង្គការនីតិប្រតិបត្តិនិងនីតិបញ្ញតិទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសថៃ សុំឲ្យបញ្ឈប់ឬលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងទិញថាមពលពីទំនប់នេះ។ ការអំពាវនាវនោះ បានហៅគម្រោងនោះថា ជាគម្រោងទំនប់ដែលធ្វើឲ្យខាតបង់ដ៏ច្រើនបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក ហើយថា គម្រោងនោះជាការគំរាមកំហែងឆ្លងកាត់ព្រំដែនដ៏ធំបំផុតដល់សន្តិសុខស្បៀងអាហារ ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការតំបន់ក្នុងអាងទន្លេមេគង្គក្រោម។ កម្ពុជានិងវៀតណាមក៏បានជំទាស់គម្រោងនេះដែរ។ នៅសប្តាហ៍នេះ តុលាការរដ្ឋបាលកំពូលថៃ បានយល់ព្រមយកបណ្តឹងប្រឆាំងកិច្ចព្រមព្រៀងទិញថាមពលរបស់ទំនប់នេះ មកពិចារណា។ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលទន្លេអន្តរជាតិ (International Rivers) កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ បានសរសើរចំណាត់ការរបស់តុលាការថា ជាការចង្អុលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងឆ្លងកាត់ព្រំដែននៃទំនប់ Xayaburi ដែលទំនងជាមានលើប្រព័ន្ធអេកូរបស់ទន្លេមេគង្គនិងមនុស្ស ថ្វីបើមានការអះអាងកាលពីដំបូងដោយរដ្ឋាភិបាលឡាវថា គម្រោងនេះនឹងគ្មានផលប៉ះពាល់ក៏ដោយ។ ទន្លេមេគង្គ ជាទន្លេដ៏វែងបំផុតមួយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយមានប្រភពពីភ្នំនៃខេត្ត Qinghai ក្នុងប្រទេសចិន។ អាងទន្លេមេគង្គក្រោមបានចិញ្ចឹមមនុស្សជិត៦០លាននាក់។ ត្រីក្នុងទន្លេនោះ ជាប្រភពជាតិប្រូតេអ៊ីនដ៏សំខាន់មួយដែលបានត្រូវប្រើប្រាស់ដោយប្រជាពលរដ្ឋទាំងនោះ។ ហើយល្បាប់និងជីវជាតិនៅពាមទន្លេ មានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ផលិតភាពក្នុងតំបន់ដីសណ្តរបស់វៀតណាម។ គេមានផែនការស្ថាបនាគម្រោងថាមពលវារីអគ្គីសនីទាំងអស់១២នៅតាមបណ្តោយទន្លេមេនៃទន្លេមេគង្គក្រោម។ ពួកអ្នកគាំទ្រនិយាយថា គម្រោងនោះ មានសារៈសំខាន់ដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ដែលកំពុងរីកលូតលាស់ហើយនឹងជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ៕ ប្រែសម្រួលដោយ ជឹង ប៉ូជីន