მედიის თავისუფლების შეზღუდვა სამხრეთ კავკასიაში
რამდენიმე დღის წინ, ვაშინგტონში მდებარე საერთაშორისო მედიის მხარდაჭერის ცენტრისა და დემოკრატიის ეროვნული ფონდის ევროპისა და ევრაზიის პრ
რამდენიმე დღისწინ, ვაშინგტონში მდებარე საერთაშორისო მედიის მხარდაჭერის ცენტრისა და დემოკრატიისეროვნული ფონდის ევროპისა და ევრაზიის პროგრამის ერთობლივი ინიციატივით ჩატარდა დისკუსიათემაზე რომელშიც მოხსენებით გამოვიდნენ ოქსფორდისუნივერსიტეტის დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის კანდიდატი და ექსპერტი მედიის თავისუფლებისსაკითხში ნინო ჯაფარიძე, არასამთავრობო ორგანიზაცია „ინტერნიუს ნეთვორკის“ უფროსი მეცნიერმუშაკი პერსეფონე მიელი და საინვესტიციო ჰოლდინგ „ედვენჩურ ჰოლდინგის“ ერთ-ერთი ხელმძღვანელიესთერ დაისონი. შეხვედრის მიზეზი იყო მედიის თავისუფლების ხარისხი სამხრეთ კავკასიისრეგიონში, რისი დასტურიცაა პოპულარული ბლოგების ავტორების დაპატიმრება აზერბაიჯანში,სატელევიზიო არხებზე სახელმწიფო კონტროლი საქართველოში, და ჟურნალისტების წინააღმდეგძალადობის ფაქტების დაფიქსირება სომხეთში. თავის წინასწარშენიშვნებში დემოკრატიის ეროვნული ფონდის ექსპერტმა ნადია დიუკმა ყურადღება გაამახვილამედიის მნიშვნელობაზე დემოკრატიის განვითარებისთვის ყოფილ საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში.რაც შეეხება კავკასიის რეგიონს, მან აღნიშნა: „ეს არის ისეთირეგიონი სადაც, როგორც ჩანს, მუდამ არასტაბილურობა სუფევს. მაგრამ ერთი ზოგადი შენიშვნისსახით მე შემიძლია ვთქვა, რომ ათი წლის წინ მედია კავკასიის სამივე ქვეყანაში ბევრადუფრო თავისუფალი იყო ვიდრე დღეს.“ ნინო ჯაფარიძისგამოსვლა ძირითადად მიეძღვნა სამწლიან კვლევას, რომელიც მან სადოქტორო დისერტაციისთვისჩაატარა. ჯაფარიძემ აღნიშნა, რომ პლურალისტული მედია წარმოადგენს იმ სივრცეს რომელშიცუნდა მოხდეს იდეების თავისუფალი გაცვლა და ამდენად ამ ფაქტორის გარეშე უბრალოდ შეუძლებელიაგანუწყვეტელი დემოკრატიული განვითარება ისეთ საზოგადეობაში როგორიც არის საქართველო. პოსტ-საბჭოურ საქართველოში მედიის როლის შესწავლისას ჯაფარიძემ ჩაატარა ქართველი მედიისექსპერტებისა და თვით მედიაში მომუშავე პროფესიონალთა გამოკითხვა და შედეგად შესძლორამოდენიმე მნიშვნელოვანი ტენდენციის დადგენა. ამასთან დაკავშირებით ჯაფარიძემ აღნიშნა: „რაც შეეხება პოლიტიკურკულტურას საქართველოში, თუ ჩვენ დავუკვირდებით საქართველოს პოსტ-საბჭოური ისტორიისსამ ერთმანეთისაგან განსხვავებულ პერიოდს, რომელიც მე უკვე ვახსენე, გაუმჯობესებისნიშნები სახეზეა. განსაკუთრებით ეს ეხება შევარდნაძის პერიოდს, როცა დემოკრატიული ცვილებები,როგორც ექსპერტებს მიაჩნიათ, შევარდნაძის პოლიტიკის შედეგი როდი იყო და სინამდვილეშიმისი ეგრედწოდებული ‘დასავლელი’ მეგობრების ანუ საქართველოს მეგობრების ზეწოლამ გამოიწვია.ამდენად შევარდნაძის პერიოდის დამახასიათებელი თვისება იყო პლურალისტული მედიის განვითარება.“ ჯაფარიძის თქმით,ვარდების რევოლუციის შემდგომ პერიოდში, ქართული საზოგადოება ელოდა ქვეყანაში ინფორმაციისმრავალფეროვნების მომატებასა და ზოგადად დემოკრატიის დონის ამაღლებას, მაგრამ მოხდაპირიქით და პლურალისტული მედია მკვეთრად შეიზღუდა. ჯაფარიძე ამტკიცებს, რომ გამოკითხულექსპერტებს შორის არსებობს კონსენსუსი, რომ ამ უარყოფითი განვითარების მთავარი მიზეზიარის ამჟამინდელი ადმინისტრაციის პოლიტიკა, რომელიც მიმართულია მედიის მრავალფეროვნებისშეზღუდვისაკენ. ეს არის განპირობებული იმით, რომ შევარდნაძის მთავრობისაგან განსხვავებით,სააკაშვილის მთავრობას კარგად ესმის მედიის როლისა და მისი ზეგავლენის მნიშვნელობასაზოგადოებრივი აზრის ჩამოყალიბებაზე. ჯაფარიძემ გააკრიტიკა პრეზიდენტ სააკაშვილისახლახან გაკეთებული განცხადება საქართველოში პლურალისტული მედიის არსებობის შესახებ,რომლის თანახმადაც პლურალიზმის აშკარა მაჩვენებელია ქვეყანაში 27 დამოუკიდებელი სატელევიზიოარხის არსებობა. ჯაფარიძეს მიაჩნია, რომ სატელევიზიო არხთა სიმრავლე მეორეხარისხოვანიარადგან გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება სატელევიზიო პროგრამების შინაარსს და მაყურებელთააუდიტორიის სიდიდეს. გარდა ამისა, პლურალისტული ინფორმაციის ოაზისები საქართველოში,როგორიც არის, მაგალითად, „მაესტრო“ შეზღუდული მაუწყებლობის გამო მხოლოდ თბილისსა დამის შემოგარენში ფუნქციონირებს. ხოლო ბათუმის 25-ე არხი კი ფინანსური დავალიანებისგამო დახურვის პირას არის მისული. მთავრობა დამოუკიდებელ სატელევიზიო არხებზე კონტროლსსხვადასხვა მეთოდების გამოყენებით ახორციელებს. ზოგ შემთხვევაში იზღუდება რეკლამისგანთავსება გარკვეულ სატელევიზიო არხებზე სხვადასხვა კომერციული ფირმების მიერ, რაცშემოსავლების შემცირებას იწვევს და ამ არხების არსებობას საფრთხეს უქმნის. ჯაფარიძემაგრეთვე აღნიშნა: „მთავრობის კონტროლისსხვა მექანიზმი, რომელიც ნამდვილად ახასიათებს ვარდების რევოლუციის შემდგომ მედიასგარემოს, ეს არის მითითებების მიცემა რედაქტორებისთვის სატელევიზიო პროგრამებში შინაარსობრივიპრიორიტეტების დადგენის შესახებ. ანუ რომელი საინფორმაციო ცნობა ან ამბავი უნდა გავიდესეთერში და რომელი არა. სამწუხაროდ დამოუკიდებელი სარედაქციო პოლიტიკის წარმართვა კითხვისნიშნის ქვეშ არის ვარდების რევოლუციის შემდგომ პერიოდში.“