ხავერდოვანი რევოლუცია 20 წლის შემდეგ
რევოლუციას ბიძგი ქვეყნის შიგნით და მეზობელ სახელმწიფოებში მომხდარმა მოვლენებმა მისცეს
ჩეხოსლოვაკიაშიმშვიდობიან რევოლუციას ბიძგი ქვეყნის შიგნით და მეზობელ სახელმწიფოებში მომხდარმა მოვლენებმამისცეს. პოლონეთსა და უნგრეთში მომხდარმა გარდაქმნებმა და მთავრობის დამხობამ აღმოსავლეთგერმანიაში იმედი მისცა ჩეხებსა და სლოვაკებს, რომელბიც ქუჩებში თავისუფლების მოთხოვნითგამოვიდნენ. ბერლინის კედლის დაცემიდან ერთი კვირის შემდეგ სტუდენტებმაპრაღის ქუჩებში მშვიდობიანი აღლუმი მოაწყეს. მათი მთავარი მოთხოვნა იყო ქვეყნის მთავრობისპოლიტიკური გარდაქმნა. მალე უკმაყოფილების გამოსახატად სტუდენტებს ხელოვნები შეუერთდნენ. სახალხო მოძრაობას სათავეში ჩაუდგა დისიდენტი მწერალიდა დრამატურგი ვაცლავ ჰაველი, რომელიც ექვსი კვირის შემდეგ აირჩიეს დემოკრატიული ჩეხოსლოვაკიისპრეზიდენტად. ჩეხი ჟურნალისტი ჯირი ფიშერი, რომელიც ამერიკის ხმაშიმუშაობს, 1989 წლის ხავერდოვან რევოლუციას მისი ცხოვრების ყველაზეამაღელვებელ პერიოდს უწოდებს. ამასთან დაკავშირებით იგი აღნიშნავს: „მე ვფიქრობ, რომეს იყო ჯადოსნური მომენტი და თეატრმა დიდი როლი შეასრულა იმიტომ რომ თეატრი მთელი ქვეყნისმასშტაბით გაიფიცა. თეატრის სცენები პრაღაში, ოსტრავასა და ბრნოში ერთგვარ პოლიტიკურფორუმად გადაიქცა. მსახიობები დაგეგმილ დადგმებში არ მონაწილეობდნენ. ისინი მოითხოვდნენკომუნისტური პარტიის ლიდერების გადადგომას. ძალიანსაინტერესო იყო ისიც, რომ ამერიკის ხმის ჩეხურმა რედაქციამ მნიშვნელოვანი კონტაქტიდაამყარა პრაღის ყველაზე პოპულარულ მსახიობთან, ჯირი ბარტოშკასთან, რომელიც ახლა კარლოვივარის ფილმების ფესტივალის დირექტორია. იგი პირდაპირ რეპორტაჟებს გვაწვდიდა იმ შეხვედრებიდანსადაც ვაცლავ ჰაველი და მისი მეგობრები საინტერესო ფილოსოფიურ დებატებში იყვნენ ჩართულნი. ოსტრავასა და ბრნოში ჩვენ შესანიშნავი მსახიობები გვყავდა, რომლებიც აგრეთვე პირდაპირრეპორტაჟებს გვაწვდიდნენ. ამდენად ჩვენ გადაცემაში პირდაპირი ჩართვები ხდებოდა იმისშესახებ თუ რა მოვლენებს ჰქონდა ადგილი თითოეულ ქალაქში." მაგრამ ფიშერისთქმით, ამჟამად ჩეხებს შორის შეინიშნება ზოგადი ცინიზმი პოლიტიკური ლიდერების მიმართ.მისი თქმით, მოსახლეობის უმცირესობა, სხვანაირად მხოლოდ 20 პროცენტი ხავერდოვანი, რევოლუციასუარყოფითად აღიქვამს. ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტურიპარტიის ყოფილ გენერალურ მდივანს მილოს ჯეიკს დღემდე არ ესმის თუ რა მოხდა ხავერდოვანირევოლუციის დროს. მისი თქმით ქვეყნის ეკონომიკა შესანიშნავ მდგომარეობაში იყო და ყველაკმაყოფილი იყო. იგი ბატონ გორბაჩოვის პერესტროიკას ადანაშაულებს მომხდარში. მოსკოვის კარნეგისცენტრის ჟურნალისტი მაშა ლიპმანი აღნიშნავს, რომ ბოლო 20 წლის მანძილზე ყოფილი საბჭოთაკავშირის მოსახლეობის შეხედულება ხავერდოვანი რევოლუციის მიმართ მნიშვნელოვნად შეიცვალა. მისი თქმით: „რუსეთში ბევრიენთუზიაზმით შეხვდა იმ მოვლენებს რადგან მათში თვით რუსეთში მიმდინარე პროცესები აისახებოდა. ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებისგან განსხვავებით, სადაც კომუნიზმისგანგათავისუფლება უცხოური ძალისგან ჩამოშორებას ნიშნავდა ვინაიდან იმ ქვეყნებში კომუნიზმისაბჭოთა კავშირის მიერ იყო დამყარებული, რუსეთში იმ მოვლენების აღქმა ბევრად უფრო გაურკვეველია.რუსისთვის კომუნიზმის დამარცხება საბჭოთა გავლენის სფეროს დაკარგვასთან არის ასოციირებული.ამასთან ერთად ის ასოციირებულია საბჭოთა კავშირის უზარმაზარი ტერიტორიების და ქვეყნისსტატუსის დაკარგვასთან." მათიას რუები გერმანიისგაზეთ ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაიტუნგის ვაშინგტონის ბიუროს უფროსია. მისი თქმით, გერმანელებიტელევიზორებთან იყვნენ მიჯაჭვულები როცა მეზობელ ჩეხოსლოვაკიაში ხავერდოვანი რევოლუციამოხდა. მისი თქმით: „ჩემის აზრით პრაღისრევოლუცია აღმოსავლეთ გერმანიაში მომხდარ მოვლენებზე უფრო ლამაზი იყო. ჩეხები უფროლამაზ სიმბოლებს იყენებდნენ. მათ ხომ პოლიციელების ჩაფხუტები და ფარები ყვავილებითმორთეს. ამდენად მე მიმაჩნია, რომ სიმბოლური დატვირთვით ხავერდოვანი რევოლუცია უფრომნიშვნელოვანი იყო ბერლინის კედლის დაცემასთან შედარებით. სწორედ ამიტომ, არ არის გასაკვირი,რომ ხავერდოვანი რევოლუციის ავანგარდში აღმოჩნდნენ ისეთი ფიგურები როგორიც იყო მწერალივაცლავ ჰაველი და თეატრის ხელოვნები ბრატისლავასა და პრაღაში. ეს იყო რევოლუცია რომლისსათავეში იდგნენ სტუდენტები და ხელოვანი ხალხი და სწორედ ამიტომ 1989 წლის მოვლენებიდაუვიწყარია." ბატონი რუების თქმით,20 წლის შემდეგ ჩეხი და სლოვაკი რევოლუციონერების მიმართ პატივისცემა არ კლებულობს. დღეს ჩეხეთი დასლოვაკეთი ჩრდილო ატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციისა და ევროკავშირის წევრებიარიან.