ინტერვიუ უკრაინის საკითხების ექსპერტთან-ტარას კუციოსთან
უკრაინის კონსტიტუციის თანახმად ქვეყნის ტერიტორიაზე უცხოური სამხედრო ბაზების ყოფნა დაუშვებელია.
ოთხშაბათს, 21 აპრილს, ხარკოვში უმაღლესი დონის შეხვედრის შემდეგ რუსეთის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა და უკრაინის პრეზიდენტმა ვიქტორ იანუკოვიჩმა განაცხადეს, რომ მათ ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას რომლის თანახმად უკრაინა რუსეთისგან ბუნებრივ აირს ფასდაკლებით მიიღებს, ხოლო ამის სანაცვლოდ რუსეთის შავი ზღვის ფლოტი სევასტოპოლში 2042 წლამდე დარჩება. ამ გეოპოლიტიკური თვალსაზრისით უაღრესად მნიშვნელოვან მომენტს, კომენტარს უკეთებს უკრაინის საკითხების ექსპერტი, კანადის ტორონტოს უნივერსიტეტთან არსებული უკრაინულ კვლევათა ცენტრის უფროსი მკვლევარი და ინტერნეტ გამოცემა „იუკრაინ ანალისტის“ მთავარი რედაქტორი ტარას კუციო. რაც შეეხება რუსეთ-უკრაინის ხელშეკრულების მნიშვნელობას, ბატონმა კუციომა აღნიშნა: „ეს მნიშვნელოვანი განვითარებაა იმდენად რამდენადაც ხელისუფლებაში მოსვლიდან ორ თვეზე ნაკლებ დროში ეს უკვე მეორე შემთხვევაა როცა ვიქტორ იანუკოვიჩი უკრაინის კონსტიტუციას არღვევს. ეს კი ძალზედ უარყოფითი ნიშანია უკრაინის დემოკრატიისთვის, რომელიც ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში განვითარდა. თუ ეს ასე გაგრძელდა იანუკოვიჩის ხუთწლიანი პრეზიდენტობის დასასრულს უკრაინა აღარ იქნება დემოკრატია. იანუკოვიჩი ისე იქცევა თითქოს უკრაინაში იგი საპრეზიდენტო სისტემას მართავს. იგი პარლამენტს უგულვებელყოფს და მედიის წარმომადგენლებს პრეს კონფერენციებზე კითხვების დასმის უფლებას არ აძლევს. მაშასადამე იგი უგულვებელყოფს არა მხოლოდ უკრაინის საპარლამენტო დემოკრატიის პოლიტიკურ წყობას არამედ ქვეყნის კონსტიტუციას.“ კუციომ აღნიშნა, რომ უკრაინის კონსტიტუციის თანახმად ქვეყნის ტერიტორიაზე უცხოური სამხედრო ბაზების ყოფნა დაუშვებელია. ამას გარდა მიმდინარე წლის დასაწყისში უკრაინაში საპრეზიდენტო არჩევნებთან დაკავშირებული პოლიტიკური კამპანიის დროს თვით იანუკოვიჩის ერთ-ერთი დაპირება ის იყო, რომ იგი უკრაინაში უცხოური სამხედრო ბაზების შექმნის წინააღმდეგია. იანუკოვიჩის პოლიტიკური პროგრამიდან გამომდინარე იგი უკრაინის ნეიტრალურ სახელმწიფოდ გამოცხადებას უჭერს მხარს, რაც თავის მხრივ ქვეყნის ტერიტორიაზე უცხოურ სამხედრო ბაზებს გამორიცხავს. კუციოს მიაჩნია, რომ თუ რუსეთის საზღვაო ბაზა ნეიტრალიტეტის პრინციპს არ არღვევს, მაშინ სავსებით შესაძლებელია, რომ უკრაინაში გაიხსნას სხვა სახელმწიფოების სამხედრო ბაზებიც. კუციოს თქმით, თებერვალში ძალაუფლებაში მოსვლის პირველი დღიდანვე ვიქტორ იანუკოვიჩმა უკრაინული პოლიტიკის მიმართ ელვისებული ძალდატანების მიდგომა ირჩია. მას ქვეყნის გაერთიანების მიზნით ან ოპოზიციის მიმართულებით რაიმე ზომიერი ინიციატივების მხრივ ჯერ-ჯერობით არაფერი გაუკეთებია. კუციოს თქმით: „პირიქით, ის პოლიტიკა, რომელსაც იგი ახორციელებს, ქვეყნის გაყოფას ხელს უწყობს. შავი ზღვის ფლოტის ხელშეკრულებაზე ხელის მოწერით მან გარკვეული თვალსაზრისით გააერთიანა ოპოზიცია რადგან აქამდე ოპოზიცია დაქსაქსული იყო. მე მაღელვებს ის, თუ რა რეაქცია მოჰყვება ყოველივე ამას ოპოზიციის მხრიდან. შესაძლებელია, რომ ოპოზიციის მოქმედება მშვიდობიანი იქნება, როგორც ეს ხუთი წლის წინ ნარინჯის ფერი რევოლუციის დროს მოხდა, მაგრამ არ არის გამორიცხული ყირგიზეთის სცენარის გამეორებაც.“ უკრაინის ყოფილმა საგარეო საქმეთა მინისტრმა ბორის ტარასიუკმა უკვე დაადანაშულა პრეზიდენტი ვიქტორ იანუკოვიჩი ქვეყნის ეროვნული ინტერესების ღალატში და ოპოზიციის ერთ-ერთი ლიდერი იულია ტიმოშენკო პარლამენტში რეზოლუციის პროექტის ინიციატივით გამოვიდა, რომელიც რუსეთთან დადებულ ხელშეკურლებას ბათილად სცნობს. ამ რეზოლუციის პროექტის პარლამენტში განხილვის მიზნით იგი ცდილობს ამ შაბათს პარლამენტის საგანგებო სხდომა შეკრიბოს. ამას გარდა ტიმოშენკომ მომხრეებს შაბათს პარლამენტის წინაშე საპროტესტო დემონსტრაციის მოწყობისკენ მოუწოდა. კითხვაზე შესძლებს თუ არა ტიმოშენკო ხელშეკრულების რატიფიცირების ჩაშლას ბატონმა კუციომ გვიპასუხა: „მე ვფიქრობ, რომ ეს მას ძალიან გაუჭირდება რადგან ბატონმა იანუკოვიჩმა პარლამენტში 240-წევრიანი კოალიცია შექმნა. აღსანიშნავია, რომ ამ კოალიციის ოცი წევრი სხვა საპარლამენტო ფრაქციებიდან გადაპირებული პირები არიან. ამდენად ხელშეკრულების რატიფიცირების ჩაშლა რთული იქნება, თუმცა საპარლამენტო ოპოზიციის წევრები იმუქრებიან, რომ ისინი სამშაბათს დაგეგმილი კენჭის ყრის დროს ტრიბუნასთან არავის მიუშვებენ რათა პარალემტის წევრებს ხელშეკრულებისთვის ხმების მიცემა არ შეეძლოთ. ამდენად პრეზიდენტ იანუკოვიჩის ძალდატანებითი მიდგომა ამ საკმაოდ მგრძნობიარე საკითხის მიმართ აუცილებლად გამოიწვევს ძალადობასა და წინააღმდეგობას. როგორც ყირგიზეთში მომხდარმა მოვლენებმა ნათლად გვიჩვენა, როცა ოპოზიცია იზოლირებულია და ძალაუფლება მონოპოლიზირებულია, მაშინ ოპოზიციას სხვა არაფერი დარჩენია გარდა ძალადობისა. სწორედ ეს მაღელვებს მე უკრაინაში.“ ინტერვიუს დასასრულს ტარას კუციომ ამგვარად შეაფასა რუსეთ-უკრაინის შეთანხმების მნიშვნელობა ქვეყნის ერთიანობისთვის: „ მე ვფიქრობ, რომ ამ ხელშეკრულების გაფორმება ქვეყნის ერთიანობისთვის უარყოფითი იქნება. თებერვალში ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ პრეზიდენტ იანუკოვიჩს ქვეყნის გაერთიანება შეეძლო და მას ამ მიმართულებით ნაბიჯები რომ გადაედგა შეიძლება მისი პოპულარობა ცენტრალურ და დასავლეთ უკრაინაში გაზრდილიყო კიდეც. მაგრამ მან ეს შესაძლებლობა ხელიდან გაუშვა რადგან მას უბრალოდ არ ესმის, ის, რომ უკრაინის სხვადასხვა რეგიონების გაერთიანებისთვის აუცილებელია ზომიერი და წინდახედული პოლიტიკის გატარება. სამწუხაროდ ყოფილმა პრეზიდენტმა იუშჩენკომ არ გამოიძია ის დარღვევები, რომელიც 2004 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს მოხდა, და შედეგად იანუკოვიჩს და მის მომხრეებს დღემდე სჯერათ, რომ მათ ის არჩევნები მოგებული ჰქონდათ. ამდენად მათთვის ხელისუფლებაში მოსვლა ერთგვარ პოლიტიკურ რევანშს წარმოადგენს. ამდენად იანუკოვიჩის ეს დაუნდობელი და ძალდატანებითი მიდგომა საგარეო და საშინაო პოლტიკის მიმართ ქვეყანაში მნიშვნელოვან დესტაბილიზაციას გამოიწვევს, და, როგორც მე უკვე ავღნიშნე, მე სულაც არ გამოვრიცხავდი ყირგიზეთის სცენარის გამეორებას. “