ინტერვიუ ამერიკელ ექსპერტთან ობამას ადმინისტრაციის ახალი ანტი-სარაკეტო სისტემის პროგრამის შესახებ
ობამას ადმინისტრაციის ანტი-სარაკეტო სისტემის ახალი გეგმის შესახებ კომენტარი ვთხოვეთ მონტერეის საერთაშორისო კვლევის ინსტიტუტთან არსებული
ხუთშაბათს, 17 სექტემბერს, შეერთებული შტატების პრეზიდენტმაბარაკ ობამამ გააკეთა ,რომლის თანახმად ბუშის ადმინისტრაციის დროინდელი გეგმა ევროპაში რაკეტსაწინააღმდეგოსისტემის შექმნის შესახებ შეიცვალა ახალი მიდგომით. ეს ახალი მიდგომა, პრეზიდენტ ბარაკობამას თქმით, „უფრო სწრაფად უზრუნველყოფს შესაბამის თავდაცვით უნარიანობას,დაეფუძნება უკვე შემოწმებულ სისტემებსა და უფრო საიმედოდ დაიცავს სარაკეტო თავდასხმისაგანვიდრე ამას 2007 წელს შემუშავებული ევროპის რაკეტსაწინააღმდეგო პროგრამა ითვალისწინებდა.“ პრეზიდენტმა აგრეთვეაღნიშნა, რომ ეს გადაწყვეტილება ეფუძნება ორ მთავარ ფაქტორს. პირველი ეს არის ის, რომირანის სარაკეტო პროგრამების შესახებ ახალი სადაზვერვო ინფორმაციის შეფასება ცხადყოფს,რომ ევროპას საშიშროებას უქმნის ირანის მოკლე და საშუალო რადიუსის რაკეტები. ხოლო მეორეფაქტორს წარმოადგენს ის წარმატებები, რომელიც ანტი-სარაკეტო ტექნოლოგიის სფეროში იქნამიღწეული ამ ბოლო დროს. ლაპარაკია გამანადგურებელი რაკეტების განთავსებაზე მიწასა დაზღვაზე და მათი დამხმარე სენსორების ქსელის შექმაზე. პრეზიდენტ ობამას განცხადებისთანახმად, ამ ახალი ანტი-სარაკეტო სისტემის შექმნას დასჭირდება უფრო ნაკლები დრო დაიგი ბევრად უფრო ეფექტური და ნაკლებად ძვირი იქნება. რაც შეეხება პოლონეთსა და ჩეხეთს,სადაც ძველი ანტი-სარაკეტო სისტემის ელემენტები უნდა განლაგებულიყო, პრეზიდენტმა ობამამგანაცხადა: „ჩვენ გავაგრძელებთთანამშრომლობას ჩვენ ახლო მეგობრებსა და მოკავშირეებთან - ჩეხეთის რესპუბლიკასა დაპოლონეთთან - რომლებიც დათანხმდნენ ძველი ანტი-სარაკეტო სისტემის ელემენტების განთავსებაზე.მე ველაპარაკე ჩეხეთის რესპუბლიკისა და პოლონეთის პრემიერ მინისტრებთან ამ გადაწყვეტილებისშესახებ და კიდევ ერთხელ დავადასტურე ჩვენს ქვეყნებს შორის არსებული მჭიდრო კავშირები.ჩვენი ერთობლივი ვალდებულება არის ჩვენი კოლექტიური თავდაცვის განმტკიცება და ნატოსმეხუთე სტატია გვაიძულებს იმას, რომ თავდასხმა ალიანსის ერთ წევრზე ნიშნავს თავდასხმასალიანსის ყველა წევრზე.“ იმავე დღეს პენტაგონშიგამართულ , რომელიც ერთობლივად გამართეს შეერთებული შტატების თავდაცვის მინისტრმარობერტ გეიტსმა და შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბებისუფროსთა საბჭოს თავჯდომარის მოადგილემ გენერალმა ჯეიმს კართრაიტმა უფრო დაწვრილებითისაუბრებს ობამას ადმინისტრაციის ანტი-სარაკეტო სისტემის სტრატეგიის შეცვლასთან დაკავშირებით. კერძოდ, რაც შეეხება ახალი ანტი-სარაკეტო სისტემის მნიშვნელოვანი კომპონენტის - რადარის- შესაძლო განლაგებას, გენერალმა კართრაიტმა აღნიშნა: „უფრო შესაძლებელია, რომ რადარიკავკასიაში იქნება განლაგებული რადგან ჩვენ რაკეტების სროლის ნაადრევად დაფიქსირებასშევძლებთ იქ. ამიტომ სავსებით შესაძლებელია რომ სწორედ კავკასიაში განლაგდება ის.“ თეთრი სახლისა დაპენტაგონის ევროპული უსაფრთხოების სფეროში თავდაცვის სტრატეგიის ამ მნიშვნელოვან ცვლილებასთანდაკავშირებით კომენტარი ვთხოვეთ მონტერეის საერთაშორისო კვლევის ინსტიტუტთან არსებულიჯეიმს მარტინის სახელობის არაგამავრცელებლობის კვლევათა ცენტრის დირექტორის მოადგილეს,ბატონ ლეონარდ სპექტორს. კითხვაზე თუ როგორშეაფასებდა იგი პრეზიდენტ ბარაკ ობამას გადაწყვეტილებას ახალი ანტი-სარაკეტო სისტემისშექმნასთან დაკავშირებით ამერიკა-რუსეთის ურთიერთობის კონტექსტში, ბატონმა სპექტორმააღნიშნა: „მე ვფიქრობ, რომეს არის ძალზედ მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება ვინაიდან, თუ დავუშვებთ იმას, რომ ადმინისტრაციასხვა მიზეზებით ხელმძღვანელობდა, როცა გადაწყვიტა ძველი ანტი-სარაკეტო სისტემის შექმნისგეგმაზე უარის თქმა, ეს შეცვლის შეერთებულ შტატებსა და რუსეთს შორის ურთიერთობის დინამიკას.მოგეხსენებათ, რომ ეს საკითხი საკმაოდ გამაღიზიანებელი იყო რუსეთისთვის და ახლა მოხდამისი მოცილება. შეიძლება ამას მოჰყვეს საპასუხო ნაბიჯი რუსეთის მხრიდან, თუმცა ჩვენმას არ ველით. მაგრამ უფრო ზოგადად რომ ვთქვათ, ამ განცხადების შედეგად ორმხრივ ურთიერთობებშიშეიქმნება ურფო მშვიდი ატმოსფერო სხვა საკითხების განსახილველად.“ სპექტორს მიაჩნია,რომ ბუშის ადმინისტრაციის სტრატეგიის ერთ-ერთი მთავარი ელემენტი იყო რუსეთის გეოპოლიტიკურიშეკავება, რაც იმ დროს ხორციელდებოდა მხოლოდ ირიბად პირდაპირი დაპირისპირების გარეშე.ამის ერთი მაგალითი იყო სამხედრო ბაზების გახსნა შუა აზიის სახელმწიფოებში. ამ სტრატეგიისმთავარი მიზანი იყო გარანტირება იმისა, რომ რუსეთი არასოდეს გახდებოდა შეერთებული შტატებისპოტენციალური მოწინააღმდეგე. ამ მხრივ ანტი-სარაკეტო სისტემას სიმბოლური ხასიათი ჰქონდარადგან შეერთებული შტატების სამხედრო ძალები განლაგდებოდნენ ჩეხეთსა და პოლონეთში,რაც სპექტორის აზრით არ იქნებოდა კარგად გათვლილი და წინდახედული ნაბიჯი ბუშის ადმინისტრაციისმხრიდან. სპექტორმა აგრეთვე ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ ბუშის ადმინისტრაციისთვისისევე როგორც რესპუბლიკური პარტიისთვის ანტი-სარაკეტო სისტემის შექმნას ენიჭებოდა დაენიჭება გადამწყვეტი მნიშვნელობა შეერთებული შტატების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის თვალსაზრისით.ხოლო ობამას ადმინისტრაცია და დემოკრატები ნაკლებად იზიარებენ ამ შეხედულებას. სპექტორისთქმით: „ამდენად ჩვენ ავირჩიეთ სხვა, ბევრად უფრო შესაბამისი მიდგომა ირანის სარაკეტოსაშიშროების მიმართ. ეს მიდგომა ეყრდნობა საშუალო რადიუსის გამანადგურებელი რაკეტებისგამოყენებას შორი რადიუსის რაკეტების სანაცვლოდ, რომელთა განთავსება იგეგმებოდა პოლონეთშიძველი გეგმის თანახმად.“ სპექტორს მიაჩნია,რომ ახალი ინიციატივის ფარგლებში ვაშინგტონმა კიდევ ერთხელ უნდა დაადასტუროს ვალდებულებამოკავშირე ქვეყნების უსაფრთხოების მიმართ. ამასთან დაკავშირებით მან კერძოდ აღნიშნა:„ჩვენ კიდევ ერთხელ უნდა დავადასტუროთ ჩვენი ვალდებულება აღმოსავლეთ ევროპისა და საქართველოსმიმართ სხვა საშუალებებით. ხოლო ამის განხორციელება შესაძლოა მოხერხდეს ევროპაში ჩვეულებრივიშეიარაღებული ძალების ხელშეკრულების ფარგლებში ან სხვა მეთოდებით. სხვაგვარად რომ ვთქვათ,მთავარია არ შეიქმნას უსაფრთხოების ვაკუუმი.“ ინტერვიუს ბოლოსკითხვაზე თუ რამდენად მიზანშეწონილი იყო ვაშინგტონის ანტი-სარაკეტო სისტემასთან მიმართებაშიდათმობაზე წასვლა მოსკოვთან მაშინ, როცა რუსეთის მთავრობამ ახლახან დაამტკიცა 2.2 მილიარდიდოლარის სესხის გამოყოფა ვენესუელისთვის რომლითაც ჰუგო ჩავესი რუსული შეიარაღების შესყიდვასაპირებს, ბატონმა სპექტორმა დასძინა: „ეს წარმოადგენსიმ რამოდენიმე განვითარების მაგალითს რუსეთში, რომელიც ნამდვილად არა არის პოზიტიური.ამის გარდა, რუსეთმა უკვე განაცხადა, რომ იგი მხარს არ დაუჭერს ირანზე ახალი სანქციებისდაწესებას. ეს რასაკვირველია ხელს არ უწყობს შეერთებულ შტატებსა და მის დასავლელ მოკავშირეებსირანთან მოლაპარაკების დაწყებამდე.“