ყირგიზეთის მოვლენების ანალიზი
ინტერვიუ ვაშინგტონის ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის მკვლევართან- ალიშერ ხამიდოვს.
ზოგი დამკვირვებელი 2005 წლის, ეგრეთწოდებული ტიტების რევოლუციასადა დღევანდელ მოვლენებს შორის პარალელს ავლებს. ამ ორ მოვლენას შორის ზოგიმსგავსება აღინიშნება, მაგრამ განსხვავებები უფროა თვალში საცემი. მოდით თავიდანყურადრებას ჯერ მსგვასებებზე გავამახვილებ. ახლაც ისევე, როგორც წინათ ხალხიეკონომიკური სიძნელეებით და რეჟიმის სულ უფრო მზარდი ავტორიტარულობითააუკამყოფილო. განსხვავება კი ისაა, რომ 2005 წლის მოვლენებისგან განსხვავებითამჟამინდელი გამოსვლები ქაოტურად მიმდინარეობს. ტიტების რევოლუციის დროსდემონსტრაციებს სათავეში ოპოზიციის ლიდერები ედგნენ. ახლა კი სვლები სპონტანურადმიმდინარეობს. ქუჩებში ბრბოები დაძრწიან. ჩემის აზრით მთავარი განსხვავება ისაა,რომ ახლა გამოსვლებს ვერც მთავრობა და ვერც ოპოზიცია ვერ მართავს. სიტუაცია ძალზესახიფათოა და მას შეიძლება საკმაოდ მძიმე შედეგები მოყვეს. გამორიცხული არ არის,რომ სიტუაცია ანარქიაში გადაიზარდოს“. გვითხრა ბატონმა ხამიდოვმა. თქვენისაზრით მოვლენები ძალზე სპორადულად ვითარდება?ასეთი იყო ჩვენი შემდეგი კითხვა. „ეჭვიცარ არის, რომ ნამდვილად ასეა. 2005 წელს ძალზე ცოტა ადამიანი დაშავდა. მაშინ არვინდაღუპულა. ახლა კი როგორც ხედავთ ასამდე ადამიანია მოკლული, ხოლო ცეცხლსასროლიიარაღის მეშვეობით დაჭრილთა რაოდენობა ოთხასიდან ხუთას კაცამდე აღწევს. ასეთი რამყირგიზეთში ჯერ არასდროს მომხდარა“. გვიპასუხა ბატონმა ალიშერ ხამიდოვმა. რასიტყოდით იმ მოარული ხმების შესახებ, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ არეულობა ყირგიზეთშიამერიკული სამხედრო ბაზის არსებობით უკმაყოფილო რუსეთის მიერაა ინსპირირებული? „ვიტყოდი,რომ ეს სიმართლეს მხოლოდ ნაწილობრივ შეესაბამება. რუსეთმა მართალია გარკვეული როლიშეასრულა საპროტესტო გამოსვლების მოწყობაში, მაგრამ ეს ძირითადად არაპირდაპირიგზით მოხდა. მოსკოვი ნამდვილად განრისხებული იყო იმით, რომ ყირგიზეთმა ამერიკულიბაზა რა დახურა. კრემლი ყირგიზეთის ლიდერებზე ზეწოლას ახორციელებდა და ყირგიზეთსის ბენზინიც კი გაუძვირა, რომელსაც მანამდე შეღავათიან ფასებში აძლევდა. ამან კიქვეყანაში ფასების ზრდა და სოციალური დისკომფორტი გამოიწვია. ასევე რუსეთის მედიამბოლო რამდენიმე კვირის განმავლობაში ყირგიზეთის მთავრობის კრიტიკა გააძლიერა. ბუნებრივიამთავრობის არაპოპულარობის ზრდას ამანაც შეუწყო ხელი. ქვეყნის მოსახლეობაინფორმაციას ძირითადად რუსული წყაროებიდან იღებს, ხოლო მთავრობას ამ ნაკადისგაკონტროლება არ ძალუძს“. იყო პასუხი. და ბოლოსთქვენის აზრით, როგორ შეიძლება განვითარდეს მოვლენები? ასეთი შემაჯამებელი კითხვადავუსვით ექსპერტს. „ყველაფერისამი სცენარის მიხედვით შეიძლება განვითაერდეს. პირველი და ყველაზე ოპტიმისტურიისაა, რომ მთავრობა გადადგეს და ქვეყანა ოპოზიციამ გააკონტროლოს. თუმცა ოპოზიციაძალზე დაქსაქსული და შეუთანხმებელია. თანაც ამ შემთხვევაში ოპოზიციას რამდენიმე მნიშვნელოვანისირთულე აქვს მოსაგვარებელი. ერთ სირთულეს ქვეყანაში საზოგადოებრივი წესრიგისდამყარება წარმოადგენს. მეორე ქვეყანაში ხელისუფლების მმართველობის აღდგენაა.ამჟამად ყირგიზეთში ანარქია სუფევს. ქუჩებში მარადიორთა ბრბოები დაძრწიან. მესამესიძნელეს კი მღელვარების გამომწვევი ეკონომიკური და სოციალური პრობლემებისმოგვარება წარმოადგენს. ეს ოპტიმისტური სცენარია. არაოპტიმისტური კი ისაა, რომოპოზიციამ მარცხი განიცადოს და ამჟამინდელი რეჟიმის მომხრეებმა ქვეყნის სამხრეთშიმოახდინონ კონსოლიდაცია. შეგახსენებთ, რომ პრეზიდენტი ბაკიევი წარმოშობით სწორედსამხრეთიდანაა. სამხრეთის და ჩრდილოეთის დაპირისპირება კი ძალზე სახიფათო რამიქნება. „მესამეშესაძლებელი სცენარი ისაა, რომ სიტუაციის განმუხტვის მიზნით რუსეთმა და ყაზახეთმაინტერვენცია განახორციელონ.ეს კი იმის მაჩვენებელი იქნება, რომ ყირგიზეთი უცხოქვეყნის გავლენის ქვეშ მოექცა, ამერიკული ბაზის მომავალი ბუნდოვანი გახდება დაასეთ განვითარებას უზარმაზარი გეოპოლიტიკური ცვლილებები შეიძლება მოჰყვეს“.დაასრულა ჩვენთან საუბარი ჯონს ჰოპკინსის უნივერწსიტეტის მკვლევარმა ალიშერხამიდოვმა. ზაქარია კიკნაძე, ამერიკის ხმა, ვაშინგტონი.