Kreyòl Pale, Kreyòl Konprann: Batri, Batterie, Maji, Pil, Wanga, Sortilège
Batri, se pil òdinè nou konnen nan peyi Dayiti yo. Genyen tout typ C-D-A. doub AA, 3 AAA e menm pil 2 tèt--ki preske finn pase mòd
Depi sezon frèt la ap vanse moun ap fè preparasyon pouevite youn nan pi move enprevi ki kapab rive yo. Tankou li rive souvan nan epòksa a, ou ka leve demen maten, monte nan otomobil ou epi lè ou pase kle ou (kapvoum, voum, voum) e men machinn nan ki refize stat---konprann li pa ka demarepaske batri a dechaje, li pèdi chaj. Donk, yon nonm dwe toujou ranje kabann li anvan dòmi nan je li (pou'm repeteyon vye dikton peyi lakay). Nou pa bezwen tann espesyalis meteyo anonse movetan pou'n genyen yon vye booster, Konprann yon chargeur-démarreur, nan otomobilnou, ni batri lakay nou pou sizoka genblakawout, paske evite miyò pase mande. Batri, nap pale la a se pil òdinè noukonnen nan peyi Dayiti yo. Genyen tout typ C-D-A. doub AA, trip AAA e menmpil 2 tèt---ki preske finn pase mòd. Mwen te di l talè a, yon pil se yon batri, men yon batri pa yonpil, malgre se preske menm prensip la, menm teknik la, fabrikan yo anplwaye poufabrike yo. Si demen maten ou leve machinn ou pa ka demare se paske"la batterie est à plat" (fredi plat kawotchou batri a) li dechaje. Lè li dechaje, pa gen anpil bagayou ka fè ke rechaje li oubyen mande yon kanmarad (si ou jwenn li) ba ou yonbooster, depane ou. Men mo batri agenyen anpil lòt sans an kreyòl. Pa ekzanp, depi'm jenn gason, mwen konnenHerman Nau, Tuco Bouzi ap bat batri, ap jwe batri. Batri sa a, se yonenstruman muzik pou make ak ritm muzik la. Sepandan, menm lènou rele mizisyen ki bat batri yo: batrimann, sa pa vle di ke yo kapab "repareyon batri machinn pou nou, ki se travay tou yon lòt batriman---nèg ki geneksperyans nan repare selul batri yo. Men batterie tou (an franse): se yon eskonbrit kout pwen,kout pye kap voye. Se yon batay, se lè yon eleman kenbe ou "li wonpi ou, kale ou, byenkale. Nan ka sa a li fè vwa'd fè sou ou. Nan tan 60-70, gouvènman Duvalier a te mete yon batrianti-aeryèn sou lakou devan palè nasyonal la. Zam sa a, ke yo rele DC-a, se yon batterie anti-aérienne ki la poudesann avyon ki ta vinn pou atake, bonbade palè a. Men batri genyen sans tou tout ustansil, tout veso nourankontre nan kuizinn lakay nou. Yo rele sa battri kuizin. Tande sa, eske noukonnen yon jou chen te dòmi nan fwaye dife nou, lakay. A, a, a (mwen ri sa) ! Devine poukisa ? paske yon vòlè te pase nan nuit e'l patiak tout batri kuizin yo... menm jan mwen te wè bèl bebe nan mitan ane a ki mankepati ak nanm mwen. Moun ki konnen mwen byen, di se pa posib, se pa posib ! se yon Batri siman fanm monte si l' rive pran tèt mwen konsa. Batri sa a sòti nanansyen franse. Li vle di mwayen ou anplwaye pou atenn yon objektif ou pou'w fèyon plan ou yon bagay echwe. Enben se preske menm sans lan li genyennan kilti ayisyèn nan an kreyòl. Li vle di "un ensemble de sortilèges". An bon kreyòl: maji, ak wanga fanm nan fè pou mwen.