آیا بشار اسد مرتکب جنایات جنگی در سوریه شده است؟
تحلیلگران مسائل سوریه معتقدند تا زمانی که روسیه و چین مانع تراشی کنند، کشتار غیرنظامیان در این کشور ادامه پیدا خواهد کرد.
تصاویر کشتار حوله در اواخر ماه مه در سوریه ، دهشتناک‌بود : اجساد پوشیده‌شده‌در کفن و شیون و زاری اقوام و خانواده‌های سوگوار ، در حالی که پیکر عزیزانشان در گودال بزرگی در مرکز شهر قرار جای می‌گرفت  .  همه 108 قربانی قتل عام حوله که 49 تن از آنان کودک‌بودند ، عمدتا در گورهای دسته جمعی به خاک سپرده شدند  . کمیسر حقوق‌بشر سازمان ملل متحد گفته است حدود بیست تن از قربانیان هفته گذشته در حوله ، بر اثر آتش خمپاره و توپخانه جان باخته‌اند  .  به نظر می‌رسد بقیه آن‌ها نیز به ضرب گلوله یا به ضرب چاقو به قتل رسیده‌اند  .  سوریه دست داشتن نیروهای خود در این قتل عام را رد و ادعا کرده است که این کشتار کار « تروریست‌ها » بوده است  . مشاهده خندق یادآور آلمان نازی ، یوگوسلاوی پیشین ، ویتنام ، کامبوج ، لیبی و عراق است  .  در بسیاری از موارد قبلی ، متهمان انجام این خشونت‌ها و بی‌رحمی‌ها جنایتکار جنگی شناخته شده‌اند  .  اما آیا آنچه که در حوله رخ داد ، جنایت جنگی است  ؟  اگر پاسخ به این پرسش مثبت است ، بشار اسد ، رئیس جمهوری سوریه و دیگران چطور باید پاسخگو باشند  ؟ گرفتن حق حیات و جان دیگران به شیوه خشونت‌آمیز ، ذات جنگ است  .  اما مقرراتی نیز تدوین‌شده‌که به آن « قوانین درگیریهای مسلحانه » می‌گویند  .  بعضی از این قوانین در « کنوانسیون 1949 ژنو » و « کنوانسیون 1899 و 1907 لاهه » تصویب شده‌اند  .  این کنوانسیون‌ها بخشی از حقوق بین‌الملل محسوب می‌شوند و در مورد همه درگیریهای مسلحانه در سراسر جهان مصداق دارند  . شریف باسیونی ، استاد و پژوهشگر بازنشسته و برجسته حقوق در دانشگاه دوپال در شیکاگو است  .  او در پنج کمیسیون سازمان ملل متحد که در مورد جنایات جنگی تحقیق می‌کردند حضور داشته است  .  آقای باسیونی « رئیس کمیته تدوین کنفرانس دیپلماتیک سازمان ملل متحد برای تاسیس دیوان بین‌المللی جنایی »‌بود  . آقای باسیونی می‌گوید « اساسا ، کنوانسیون‌های ژنو و قوانین عرفی در مورد درگیری‌های مسلحانه ، بسیار ساده هستند  .  طبق این قوانین ، حمله ، اعمال زور علیه افراد غیرنظامی و کشتن آنان ممنوع است  .  همچنین حمله به صلیب سرخ ، بیمارستان‌ها ، موسسات و مراکز مذهبی ممنوع است و نمی‌توان زندانیان و اسرای جنگی را مجازات کرد  . » او افزود : « کاملا روشن است که در مورد حوله ، نیروهای بشار اسد مراکز غیرنظامی را بمباران کردند و این به معنای بهره‌گیری بیش از حد از زور است و وقتی که غیرنظامیان به قتل برسند ، این مسئله جنایت جنگی محسوب می‌شود » . سارا لیا ویتسون ، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در سازمان دیده‌بان حقوق‌بشر در نیویورک می‌گوید : « به‌طور مسلم چنین اقدامی جنایت جنگی قلمداد می‌شود ، اعدام‌های خودسرانه ، اعدام زندانیان ، اعدام‌های فراقانونی ، حمله‌های هدفدار به غیرنظامیان از جمله این موارد هستند که به واقع همگی مصادیق جنایت جنگی محسوب می‌شوند  . » زمانی که نیروهای معمر قذافی بنغازی را تقریبا محاصره کرده‌بودند و تهدید به نابودی غیرنظامیان را مطرح کردند ، ناتو با حمله هوایی به این تهدید پاسخ داد  .  اما با وجودی که بنا به ارزیابی‌های متفاوت ، آمار مرگ و میر در سوریه از 10 تا 14 هزار نفر تخمین زده می‌شود ، اما هنوز هیچ واکنشی مشاهده‌نشده‌است  .  اختلاف اساسی بر سر صدور مجوز رسمی شورای امنیت سازمان ملل متحد برای مداخله نظامی است  . این اجازه در مورد سوریه صادر‌نشده‌است  .  روسیه و چین تا به حال دو بار قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه حکومت بشار اسد را وتو کرده‌اند  .  تنها پایگاه دریایی روسیه در دریای مدیترانه ، در بندر طرطوس سوریه مستقر است  .  روسیه همچنین تامین‌کننده عمده سلاح برای سوریه است  .  چین نیز با ایران ، متحد عمده سوریه در خاورمیانه ، مناسبات اقتصادی و نظامی دارد  . سارا لیا ویتسون ، نماینده سازمان دیده‌بان حقوق‌بشر می‌گوید تا زمانی که روسیه و چین مانع تراشی کنند ، کشتار در سوریه ادامه پیدا می‌کند : « به نظر من روسیه بیش‌ترین سهم را در ناکامی یک اقدام بین‌المللی در مورد سوریه دارد  .  اقدام مناسب و بسیار مهم این است که اروپا و ایالات متحده سوریه را تحریم کنند  .  تا زمانی که تحریم‌های جهانی بر حکومت اسد اعمال نشوند و تا زمانی که روسیه و چین در این تصمیم شرکت نکنند ، دیپلماسی بین‌المللی کارآمد و اثرگذار نخواهد‌بود  . » شریف باسیونی می‌گوید ممکن است روسیه و چین ، منتظر باشند که به آنان اطمینان داده شود در صورت سرنگونی اسد ، منافع اقتصادی و نظامی شان در سوریه محفوظ می‌ماند  .  « مسئله این‌بود که کلیه امتیازهای نفتی و قراردادهای اقتصادی و بازرگانی برای بازسازی لیبی به قدرتهای غربی اعطا شد و روسیه و چین در این میان منفعتی نبردند  .  بنابراین آن‌ها در این زمینه احساس انزوا کردند و حالا در مورد سوریه موضع دیگری اتخاذ کرده‌اند و انعطافی به خرج نمی‌دهند و این امر به‌طور قطع نقض همه اصول قانون حقوق‌بشر است  . » باسیونی افزود : « به نظر می‌رسد که آن‌ها به بهانه منافع اقتصادی و سیاسی ، چنین موضع‌گیری می‌کنند و این یکی از جنبه‌های تاسف آور و دردناک مداخله سیاست در اجرای عدالت است  . » هیلاری کلینتون ، وزیر امور خارجه ایالات متحده گفته است که عدم مداخله سازمان ملل متحد سبب‌شده‌است که سوریه به‌طور جدی در آستانه جنگ داخلی قرار بگیرد  .  چندین کشور غربی دیپلمات‌های سوریه را اخراج کرده‌اند  .  سوزان رایس ، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد گفته است اقدام نظامی علیه سوریه ، حتی بدون تایید شورای امنیت مورد بررسی قرار می‌گیرد  .  پرسش اینجاست که چه اقدامی می‌توان در پیش گرفت  ؟  آیا می‌توان اتهاماتی را علیه افراد مسئول مطرح کرد  ؟ سارا لیا ویتسون ، مدیر سازمان دیده‌بان حقوق‌بشر می‌گوید : « فقط یک نفر مسئول این امر است  .  بشار اسد ، رئیس جمهور و فرمانده کل قوا در سوریه است  .  او نه فقط مسئول صدور دستورات مستقیمی است که به نیروهای عادی و غیرعادی و عوامل مسلح لباس شخصی می‌دهد ، بلکه مسئول اتفاقاتی که در این کشور افتاده نیز هست  .  او در محافظت از غیرنظامیان سوریه کوتاهی کرده است  . » او خاطرنشان کرد : « اثبات صدور دستور مستقیم از جانب او ضرورتی ندارد ، چون او می‌دانست که نیروهای تحت فرماندهی او چه جنایات وحشیانه‌ای مرتکب می‌شوند و در آن مورد هیچ اقدامی نکرد  . » شریف باسیونی ، استاد سابق دپارتمان حقوق دانشگاه دوپال می‌گوید : « نمی‌توان بیش از این وقت را تلف کرد  .  در این مورد خاص تردیدی نیست که سازمان ملل متحد باید کمیسیونی تاسیس کند که به سوریه سفر کند و ضمن تحقیق در مورد جنایاتی که بشار اسد و برادرش ماهر ، فرمانده کل ارتش ، و رئیس ستاد مشترک اطلاعات ارتش مسئول آن هستند ، موارد نقض حقوق‌بشر را ثبت کند  .  آن‌ها مسئول ارتکاب جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت هستند  . » به نظر می‌رسد که بشار اسد از در انتظار نگاه داشتن جامعه بین‌الملل و ادامه سیاست سرکوبگرانه خود علیه ناراضیان راضی و خشنود است ، با این وجود باسیونی می‌گوید عدالت اجرا خواهد شد : « رهبران سوریه باید بدانند که حتی با وجود حمایت‌های روسیه و چین ، در مورد اعمال آن‌ها بر اساس شواهد موجود تحقیق می‌شود و تاوان اعمالشان دیر یا زود گریبانشان را خواهد گرفت  . » چارلز تیلور ، رهبر پیشین لیبریا به اتهام کمک و اعمال خشونت و بی‌رحمی در جنگ سیرالئون به پنجاه سال زندان محکوم شد  .  او تنها رئیس کشوری‌بود که تا به امروز در دیوانی که آمیزه‌ای از یک دادگاه ملی و یک دیوان بین‌المللی است ، به جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت محکوم‌شده‌است  . سلوبودان میلوسویچ ، رهبر یوگوسلاوی سابق در یک دیوان بین‌المللی محاکمه شد ، اما پیش از صدور حکم پرونده درگذشت  .  لورن باگبو ، رئیس جمهوری ساحل عاج روز 18 ژوئن به اتهام جنایت علیه بشریت محاکمه می‌شود  .