هاشمی؛ از شعار سازندگی تا پرونده سیاه میکونوس
اکبر هاشمی رفسنجانی دوران ریاست جمهوری بی دردسری به نسبت روسای پیش از خود داشت. اما اعتبار دولت او بخاطر عملکردش زیر سوال رفت.
دوران ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی ، به نسبت روسای پیش از او ، کم دردسر‌بود  .  به ظاهر جنگ پایان یافته‌بود و مخالفان سیاسی رمقی برای اعتراض نداشتند اما اعتبار دولت او بخاطر وعده‌های اقتصادی از یکسو ، و حذف فیزیکی مخالفان در داخل و خارج توسط بخش‌های امنیتی ، مورد انتقاد شدید قرار گرفت  . اکبر هاشمی رفسنجانی متولد 1313 در روستای بهرمان شهرستان رفسنجان است  .  شهری که بعد‌ها به بخشی از شهرت او پیوند خورد  .  به خصوص در زمان تحصیل در حوزه قم که عموما طلبه‌ها ، عنوان شهرشان را بعد از اسم شان یدک می‌کشیدند  . پدر اکبر هاشمی از تجار پسته و باغداران بخش « نوق » شهر رفسنجان‌بود  . او بعد از تحصیل در مکتب خانه ، در چهارده سالگی به قم رفت  .  در قم در کلاس‌های روحانیون سرشناس آن زمان همچون عبدالکریم حائری یزدی ، محمد محقق داماد و محمدحسین طباطبائی شرکت کرد اما کلاس‌های یک روحانی میانسال در آن زمان او را جذب کرد ؛ روح الله خمینی که برعکس اکثر علمای حوزه علمیه قم ، اهل سیاست‌بود و کم کم به یک ناراضی در حکومت شاه تبدیل می‌شد  . در میان شاگردان روح الله خمینی او وضع مالی بهتری داشت برای همین تعجب برانگیز نیست که در دهه چهل او سفرهایی به خارج از کشور داشت  .  در آن سالها ، اغلب روحانیان سفرهای زیارتی از جمله به نجف و کربلا داشتند اما در سابقه هاشمی رفسنجانی سفر به ژاپن ، آلمان و حتی آمریکا ثبت‌شده‌است  . بعد از تبعید آیت‌الله خمینی در سال 1343 ، هاشمی رفسنجانی تا سالها بعد به عنوان رابط خمینی و هوادارانش عمل می‌کرد  . مخالفت با حکومت محمدرضا شاه پهلوی و همراهی با آیت‌الله خمینی برای اکبر هاشمی جوان کم هزینه نبود  .  او بارها زندانی شد  . بخشی از فعالیت هاشمی رفسنجانی حمایت مالی از گروهایی‌بود که فعالیت تروریستی داشتند  .  حزب موتلفه اسلامی یکی از این گروه‌ها بود که در ترور حسنعلی منصور نقش داشت و اکبر هاشمی رفسنجانی به آن نزدیک‌بود  . دیگر گروهی که هاشمی به آن نزدیک شد ، سازمان مجاهدین خلق ایران‌بود  .  هرچند او قبل از انقلاب از این گروه جدا شد اما تا مدتها رابط این گروه با آیت‌الله خمینی در تبعید عراق‌بود  . اکبر رفسنجانی با اینکه هفت بار زندانی شد و مجموعا بیش از چهار سال را از 37 تا 57 در زندان گذراند اما از جمله معدود روحانیانی‌بود که در آن سالها به کار تجاری هم می‌پرداخت  .  یکی از فعالیت‌های اقتصادی او ساخت و فروش آپارتمان در تهران‌بود  . اکبر هاشمی رفسنجانی از همان ابتدای انقلاب ، در سمت‌های مهم انقلابی‌ها قرار گرفت  .  از پیش از انقلاب ، آیت‌الله خمینی او ، محمد بهشتی و مرتضی مطهری را مامور تشکیل شورای انقلاب کرد  . خیلی‌ها اولین بار هاشمی را زمانی دیدند که هنوز انقلاب پیروز نشده‌بود  .  روز یکشنبه پانزده بهمن 1357 ، هنوز دولت شاپور بختیار بر سر کار‌بود اما آیت‌الله خمینی در تهران ، حکمی به مهدی بازرگان برای تشکیل دولت موقت داد  .  حکم را اکبر هاشمی که آن زمان 44 ساله‌بود خواند  .  سخنان بریده و بریده او نشان از هیجان و تازه کاری اش داشت اما بعد‌ها هاشمی از اصلی ترین واعظان نظام جمهوری اسلامی شد  . با تشکیل دولت موقت ، سمتی به هاشمی و دیگر نزدیکان روحانی آیت‌الله خمینی نرسید  .  برای همین ، آن‌ها در همان شورای انقلاب ماندند که در واقع نقش مجلس حکومت جدید را بازی می‌کرد  . هاشمی رفسنجانی از جمله موسسان دو حزب مهم در آن زمان‌بود  .  اول حزب جمهوری اسلامی و دوم جامعه روحانیت مبارز که یک تشکل محافظه کار به حساب می‌آمد  .  بعدها خود درخواست انحلال حزب جمهوری اسلامی را به خمینی داد و از دیگر تشکل هم خارج شد  . حزب جمهوری اسلامی نقش مهمی در قدرت‌یابی روحانیت پیرامون خمینی داشت  .  در واقع رشد حضور روحانیت در قدرت از بعد از ماجرای گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا در تهران ، عملی شد  . یکبار هم شد  .  در خرداد سال 58 ، گلوله‌ای او را مجروح کرد اما زنده ماند  . در همان سال 58 ، وقتی آیت‌الله خمینی اقدام دانشجویان موسوم به « خط امام » را تایید کرد ، دولت موقت سقوط کرد  .  با سقوط دولت موقت ، هاشمی رفسنجانی و دیگر چهره‌های نزدیک به خمینی عهده‌دار امور شدند  . در تقسیم سمت‌های نظام ، مجلس سهم اکبر هاشمی رفسنجانی شد  .  او در انتخابات 24 اسفند 1358 برای اولین دوره مجلس بعد از انقلاب ، بالاترین رای را کسب نکرد اما بعد از مدتی که از کار هیات رییسه سنی گذشت ، او به ریاست مجلس رسید  . حزب او ، جمهوری اسلامی ، در انتخابات اکثریت را داشت  .  او به هیات رییسه رفت و این سمت را برغم برگزاری دو انتخابات دیگر در سالهای 62 و 66 ، در اختیار خود نگه داشت تا به ریاست جمهوری رسید  . اولین مجلس بعد از انقلاب روز 7 خرداد 1359 آغاز به کار کرد  .  کمتر از یکسال بعد ، اکبر هاشمی بعد از رسیدن به ریاست ، رهبری یکی از مهمترین رویدادهای ابتدای انقلاب را برعهده داشت : بررسی عدم کفایت رییس جمهوری وقت  .  با رای مجلس بنی صدر عزل شد  . یکی دیگر از نقش‌های هاشمی در مجلس اول بعد از انقلاب ، کنترل مخالفان‌بود  .  چهره‌های ملی همچون مهدی بازرگان و عزت الله سحابی از مخالفان خمینی و مدیریت روحانیت‌بودند اما عملا تلاش شان به نتیجه‌ای نرسید  . یکی از تصاویر ثبت‌شده‌از روزهای ابتدای کار مجلس اول ، صحنه‌ای را نشان می‌دهد که غفور گرشاسبی و هادی غفاری دو نماینده عضو حزب جمهوری اسلامی در پشت تریبون مجلس به هاشم صباغیان و علی اکبر معین فر نمایندگان عضو نهضت آزادی حمله می‌کنند و اکبر هاشمی رفسنجانی در مقام رییس مجلس می‌خندد  . هاشمی قدرتمند در فاصله زمانی سال 1360 تا 1368 ، هاشمی رفسنجانی بعد از آیت‌الله خمینی پر نفوذترین مسوول جمهوری اسلامی‌بود  . بعد از تجربه بنی صدر ، آیت‌الله خمینی حاضر نشد اختیار فرماندهی کل قوا را به روسای جمهوری بعدی بسپارد  .  او به هاشمی رفسنجانی آنقدر اطمینان داشت که بعدها او را قائم مقام خود در فرماندهی جنگ کرد  . اکبر هاشمی رفسنجانی به روایت خاطراتش که در چندین جلد در ایران چاپ‌شده‌، بطور روزانه جنگ ایران با عراق را مدیریت کرد  . سال 61 ایران توانست شهر خرمشهر را از دست نیروهای عراقی خارج کند  .  در آن زمان برخی فعالان سیاسی از جمله نهضت آزادی بحث خاتمه جنگ را مطرح کردند اما اکبر هاشمی رفسنجانی از جمله مشاورانی‌بود که آیت‌الله خمینی را متقاعد کرد به جنگ ادامه دهد ، هرچند که شش سال بعد او مهمترین کسی‌بود که خمینی را به قبول آتش بش متقاعد کرد  . هاشمی رفسنجانی در میانه‌های دهه شصت و در ماجرای مذاکره با آمریکا و اسراییل ، یک پای ماجرا‌بود  . در این معامله ، آمریکا از ایران خواست تا از طریق نفوذ خود در لبنان ، به آزادسازی گروگان‌های آمریکایی کمک کند و در ازای این خدمت ، قطعات نظامی دریافت کند  .  ایران در سال 64 شرایط مساعدی از نظر تسلیحات نظامی نداشت بخصوص که بخاطر تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ، عملا تهیه سلاح برای ایران سخت‌بود  .  هرچند بعد با افشای این معامله آنهم برای نظامی که مدعی دشمنی با آمریکا‌بود ، یک رسوایی تمام عیار رقم خورد اما هرگز به موقعیت هاشمی رفسنجانی در ایران ضربه‌ای نخورد  . هاشمی رفسنجانی غیر از سمت‌های رسمی که داشت ، با حکم آیت‌الله خمینی امام جمعه تهران هم‌بود که تا سه دهه بعد هم این سمت را حفظ کرد  . نمی‌شود به وقایع دهه شصت اشاره کرد و از کشتار مخالفان سیاسی در تابستان 67 سخنی به میان نیاورد  .  در این تابستان ، چند هزار مخالف سیاسی از سوی مسولان جمهوری اسلامی به قتل رسیدند اما هرگز مسولان آن نه تنها مورد پیگیرد قرار نگرفتند ، حتی در این باره سخنی هم نگفتند  .  اکبر هاشمی رفسنجانی با اینکه در کتاب‌های خاطرات خود ، به همه دیدارها و عمل‌کرد روزانه اش اشاره کرده اما اشاره چندانی به کشتار 67 ندارد  . این قتل عام توسط هیاتی سه نفره انجام می‌گرفت که اعضایی از شورای عالی قضایی و وزارت اطلاعات عضو آن‌بودند  .  عبدالکریم موسوی اردبیلی آن زمان رییس شورای عالی قضایی‌بود و دولت هم شامل رییس جمهوری وقت ، علی خامنه‌ای و نخست‌وزیر ، میرحسین موسوی‌بود  .  اما هیچکدام به نقش خود در اعدام مخالفان اشاره‌ای نکردند  . شاید ظاهرا رییس مجلس اکبر هاشمی رفسنجانی - به خاطر عضو هیات اعدام نبودن ، از این اعدام‌ها بی‌اطلاع باشد اما مساله این است که اعدام‌ها به دستور آیت‌الله خمینی‌بود و بعید است که اکبر هاشمی رفسنجانی مورد مشاوره خمینی قرار نگرفته باشد  . یک تصمیم از سوی هاشمی رفسنجانی ، دو دهه بعد بر سرنوشت او دیگران تاثیر گذاشت  .  در خرداد 1368 او یک تنه به علی خامنه‌ای کمک کرد تا رهبر جمهوری اسلامی شود  .  درست مانند هشت سال قبل از آن که ریاست جمهوری علی خامنه‌ای در سال 60 را فراهم کرد  . بعد از عزل بنی صدر و مرگ محمدعلی رجایی ، انتخابات ریاست جمهوری دوره سوم برگزار شد  .  جمعه ده مهر 1360 او برگه رای خود را به نام « سید علی خامنه‌ای » نوشت و به صندوق انداخت و گفت « این رای امام ، روحانیت و مجلس است  . » با اینکه در اختلاف میرحسین موسوی و علی خامنه‌ای در میانه دهه شصت ، او طرف نخست‌وزیر را گرفت ، اما روایت روزهای خرداد 1368 ، به شکل دیگری رقم خورد  . بخصوص که پیش از مرگ آیت‌الله خمینی ، موضوع جانشینی حسینعلی منتظری از سوی خمینی منتفی شده‌بود  . آیت‌الله خمینی توصیه کرده‌بود بعد از مرگ او ، هیاتی سه نفره برای شورای رهبری انتخاب شود  .  او حتی از سه نفر برای این شورا نام برده‌بود : علی مشکینی رییس وقت مجلس خبرگان ، عبدالکریم موسوی اردبیلی رییس وقت شورای عالی قضایی و علی خامنه‌ای رییس جمهوری وقت  . اکبر هاشمی رفسنجانی که آن روزها تاثیر گذارترین مسوول کشور‌بود با ذکر خاطره‌ای نگاه‌ها را به علی خامنه‌ای چرخاند  .  او با ذکر خاطره‌ای با واسطه از دیگران ، به نقل از خمینی گفت که خامنه‌ای صلاحیت رهبری دارد  .  این مساله خلاف قانون‌بود چون در قانون اساسی وقت جمهوری اسلامی شرط مرجعیت ذکر شده‌بود اما بعد از رای مجلس خبرگان به رهبری علی خامنه‌ای ، ناگهان عنوان مذهبی او از « حجت‌الاسلام » به « آیت‌الله » تغییر کرد  . خامنه‌ای که رهبر شد ، اکبر هاشمی رفسنجانی هم به ریاست جمهوری رسید  . اکبر هاشمی رفسنجانی بعد از علی خامنه‌ای دومین روحانی‌بود که هم دوره اش را به پایان رساند و هم یک دور دیگر رییس جمهوری شد  . انتخابات پنجمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران دو ویژگی متمایز داشت : اول ، اینکه اصلاح قانون اساسی ، همزمان با این انتخابات برگزار می‌شد  .  بخش‌هایی از قانون اساسی جمهوری اسلامی که در سال 58 تصویب شده‌بود ، تغییر می‌کرد و براساس آن ، دو تغییر مهم به آن داده شد : اختیارات بیشتری به رهبر تازه کار داده می‌شد و از سویی با حذف پست نخست وزیری ، رییس جمهوری اختیار دولت را داشت  .  تقسیم قدرت بین خامنه‌ای و هاشمی  . دوم ، این انتخابات ، از نظر تعداد رقیب ، یکی از بدترین انتخابات ریاست جمهوری در ایران‌بود  .  79 نفر از جمله مهدی بازرگان نامزد شدند اما شورای نگهبان صلاحیت تنها دو نفر را تایید کرد : اکبر هاشمی رفسنجانی و عباس شیبانی  . هدیه‌ای از سوی رهبر جدید به اکبر هاشمی رفسنجانی  .  او توانست 15 میلیون از شانزده میلیون رای را کسب کند و رییس جمهوری شود  . هاشمی رفسنجانی همزمان با ریاست جمهوری عهده‌دار ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام هم‌بود  .  این مجمع برای آن تشکیل شد که در دعوای مجلس و شورای نگهبان حکمیت کند  .  هاشمی این سمت را تا کنون حفظ کرده است  . دوره اول ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی بیشتر به فعالیت دولت او برای بازسازی بعد از جنگ هشت ساله عراق و ایران اختصاص داشت  . یکی از اتفاقات مهم در زمان دولت او ، انتقال هزار نفر از سربازان بسیجی و سپاهی بازگشته از جنگ و جای دادن انها در ادارات و دوایر دولتی همچون آموزش و پرورش‌بود  .  با اختصاص سهمیه و امتیازاتی ، زمینه ادامه تحصیل آن‌ها فراهم شد و آنهایی که تحصیلات داشتند به مقام‌هایی رسیدند  . در سالهای 68 تا 72 ، آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی هنوز کاملا قدرت را در دست نداشت چنانکه هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود نوشته ، بارها مورد مشورت رهبر تازه کار قرار می‌گیرد و علی خامنه‌ای بارها به دفتر او مراجعه می‌کند  .  اما با گذشت زمان این مشورت‌ها کاهش می‌یابد  . یکی از نکات مهم در دوران اول ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی ، تغییر ذائقه مردم و دولت‌بود  .  ده سال از انقلاب و جنگ گذشته‌بود و چهره خسته شهر‌ها باید تغییر می‌کرد  .  هاشمی رفسنجانی با ورود مدیران فن سالار موافق‌بود  .  او افرادی را به دولت دعوت کرد که برعکس مدیران دهه قبل ، صورتهای اصلاح‌شده‌داشتند و تحصیلات مرتبط داشتند برعکس دهه شصت که از دولت رجایی ، تعهد جای تخصص را گرفته‌بود  . هرچند هواداران او میل داشتند هاشمی رفسنجانی را « سردار سازندگی » بنامند اما فعالیت‌های سازندگی دولت او برای کشوری بعد از هشت سال جنگ طاقت‌فرسا ، خیلی برجسته و ویژه نبود  . فعالیت فرهنگی کمی رونق گرفت و حتی روزنامه‌های جدیدی به جمع مطبوعات اضافه شدند از جمله روزنامه همشهری که در آذر سال 1371 ، اولین نسخه آن منتشر شد و بعد‌ها به فصلی جدید در تاریخ مطبوعات ایران تبدیل شد  . با اینحال ، فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی پیرامون دولت محدود‌بود و هنوز خیلی‌ها اجازه فعالیت نداشتند  .  از سوی دیگر ، آیت‌الله خامنه‌ای گروهی از رزمندگان برگشته از جنگ را با عناوینی چون حزب اللهی ، حول خود جمع کرد که عمدتا همین سیاست‌های فرهنگی دولت هاشمی را هدف گرفته‌بودند  . این اولین اختلاف خامنه‌ای و هاشمی‌بود که شکل علنی هم پیدا کرد  .  علی خامنه‌ای صراحتا از تلاش دشمن برای آنچه « تهاجم فرهنگی » می‌نامید سخن می‌گفت  .  این فشارها موجب شد محمد خاتمی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت اکبر هاشمی رفسنجانی در سال 1370 استعفا داد و علی لاریجانی که تا آن زمان جانشین ستاد کل سپاه پاسداران‌بود ، به وزارت رسید  . اکبر هاشمی رفسنجانی در شرایطی به دور ششم انتخابات ریاست جمهوری رسید که سیاست‌های اقتصادی او در چهارسال اول به تورم و گرانی منجر شده‌بود  . از سوی دیگر نیروهای نزدیک به خامنه‌ای با پیش کشیدن بحث تهاجم فرهنگی ، حضور اندک نیروهای فن سالار در دولت را مورد انتقاد قرار دادند  .  آن‌ها دور شدن مدیران از ساده زیستی ابتدای انقلاب را انحراف دولت هاشمی می‌دانستند  . در آن انتخابات اولین ضربه از سوی خامنه‌ای به هاشمی رفسنجانی وارد شد ، هر چند که ضربه‌ای جدی نبود اما نشانه‌ای از عمیق شدن اختلافات‌بود  . شورای نگهبان باز از میان 128 نفر ، تنها صلاحیت چهار نفر را تایید کرد  .  غیر از هاشمی ، عبدالله جاسبی و رجبعلی طاهری و احمد توکلی تایید شدند  .  جاسبی رسما منصوب هاشمی در دانشگاه آزاد‌بود  .  طاهری هم استاندار دولت اول هاشمی‌بود اما احمد توکلی رقیبی جدی برای او شد  . او سخنگوی دولت محمدعلی رجایی‌بود که در دوره اول مجلس هم نماینده بهشهر از مازندران در مجلس شد  .  در کابینه میرحسین موسوی مدتی وزیر کار شد اما بخاطر اختلاف با موسوی استعفا داد  . هرچند هاشمی رفسنجانی ، توکلی را جدی نمی‌گرفت اما در آن انتخابات ، احمد توکلی توانست با تاکید بر بی‌عدالتی اقتصادی و اجتماعی ، ناکارآمدی سیاست‌های هاشمی در نطق‌هایش ، چهار میلیون رای کسب کند  .  در آن انتخابات شانزده میلیون رای داده‌بودند که ده میلیون آن به حساب هاشمی رفسنجانی ریخته شد  .  هرچند آرای او به نسبت دوره قبل کاهش یافت ، اما هاشمی باز انتخاب شد  . دوره دوم هاشمی رفسنجانی هرچند با اقتدار او به پایان رسید اما فعالیت‌های تروریستی وزارت اطلاعات او در خارج از کشور به بد نامی او منجر شد طوریکه حتی به ثبت نام او به عنوان متهم در پلیس بین‌الملل انجامید  . دولت دوم هاشمی در سال 72 در حالی کار خود را آغاز کرد که مجلس چهارم در سال 1370 تشکیل شده‌بود و بخاطر سخت‌گیری شورای نگهبان خیلی از نیروهای سیاسی نزدیک به هاشمی رد صلاحیت شدند  .  با اینکه در سال 72 هاشمی برای اخذ رای اعتماد وزرای خود به مشکل خاصی نخورد اما او را به فکر انداخت که برای بدست گرفتن مجلس دوره بعد دست به کار شود  . او از میان گروه تکنوکراتی که پیرامون خود داشت ، حزبی تازه تاسیس بنام کارگزاران را بوجود آورد  .  وقتی اسفند 1374 ، کارگزاران سازندگی از سوی شانزده وزیر و مقام دولت هاشمی برای انتخابات مجلس پنجم اعلام حضور کرد ، جناح محافظه کار وقت موسوم به جناح راست به مخالفت پرداخت  . اختلاف چنان جدی شد که پای علی خامنه‌ای به ماجرا باز شد و رهبر جمهوری اسلامی در نامه‌ای خواستار حذف وزرا از لیست کاندیداها شد که در نهایت پنج معاون رییس جمهوری و شهردار تهران بیانیه جدیدی با عنوان کارگزاران سازندگی دادند و در انتخابات لیستی جدید دادند  . فائزه هاشمی بهرمانی دختر هاشمی در آن انتخابات خوش درخشید  .  او که پیشتر با حضور در صدر ورزش بانوان و مطرح کردن پیشنهاد دوچرخه سواری بانوان در جمهوری اسلامی اعتباری کسب کرده‌بود در انتخابات مجلس پنجم سایه به سایه علی اکبر ناطق نوری رای آورد  .  با اینکه چهره‌های مثل عبدالله نوری با حمایت هاشمی رای آوردند اما جناح راست نزدیک به آیت‌الله خامنه‌ای اکثریت مجلس پنجم را از آن خود کرد  . این شکست کم کم بر سیاست‌های توسعه هاشمی تاثیر گذاشت  .  هاشمی متهم به برجسته کردن ارزش‌های غربی‌بود و حتی خود رییس جمهوری نسبت به برقراری رابطه با غرب ابراز تمایل می‌کرد که این از نظر علی خامنه‌ای و یاران جدیدش قابل تحمل نبود  .  همین کم کم به تقابل این دو منجر شد  . خامنه‌ای با تشویق بسیج نیروی شبهه نظامی انصار حزب الله را شکل داد که عملا به مخالفت با دولت می‌پرداختند و دولت را متهم به تهاجم فرهنگی می‌کردند  . اکبر هاشمی رفسنجانی کارنامه قابل دفاعی در مواجه با منتقدانش در زمان ریاست جمهوری اش ندارد  . اوج آن برخوردی‌بود که با امضا‌کنندگان نامه معروف به 90 امضایی کرد  .  فعالان نزدیک به نهضت آزادی و ملی - مذهبی در سال 69 ، نامه‌ای به او نوشتند و از وضعیت اقتصادی کشور انتقاد کردند  .  23 نفر از امضا‌کنندگان بازداشت شدند و به گفته برخی از آن‌ها تحت شدید ترین فشارها از سوی وزارت اطلاعات دولت هاشمی قرار گرفتند  . که خود یکی از امضا‌کنندگان و بازداشت شدگان‌بود در جایی گفته‌بود بعد از دستگیری اش چند نماینده در کمیسیون برنامه و بودجه که سحابی را می‌شناختند به هاشمی برای بازداشت سحابی اعتراض کردند که هاشمی در پاسخ گفته‌بود ، « رویش زیاد شده‌بود ، می‌خواستیم رویش را کم کنیم  . » در واقع دوره دوم هاشمی به یکه تازی نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی تعلق دارد  .  از فعالیت‌های برون مرزی سپاه پاسداران تا وزارت اطلاعات  .  در دو دوره ریاست جمهوری هاشمی ، علی فلاحیان وزیر اطلاعات‌بود  .  فلاحیان و معاون پر نفوذ او ، سعید امامی یا سعید اسلامی در سرکوب منتقدان داخلی و خارجی نقش برجسته‌ای داشتند  . روز پنجشنبه 26 شهریور 1371 ، عوامل مرتبط با وزارت اطلاعات ایران ، حداقل چهار نفر از مخالفان سیاسی جمهوری اسلامی را در رستورانی به نام میکونوس در شهر برلین آلمان به قتل می‌رسانند  .  صادق شرفکندی دبیر کل حزب دمکرات کردستان ایران ، همایون اردلان نماینده حزب دمکرات کردستان ایران در آلمان ، فتاح عبدلی نماینده حزب دمکرات کردستان ایران در اروپاو نوری دهکردی کارمند صلیب سرخ و فعال در امور پناهندگان ایرانی مقیم آلمان بقتل رسیدند  . این قتل‌ها به یک رسوایی بزرگ برای دولت اکبر هاشمی رفسنجانی منجر شد چون بعد از اینکه مسولان جمهوری اسلامی حاضر به پاسخ‌گویی نشدند دادگاه آلمانی رسیدگی‌کننده به قتل‌های میکونوس ، چهارتن از مقام‌های جمهوری اسلامی را به دلیل دست داشتن در طرح ترورها متهم کرد  .  این مقام‌ها ، علی خامنه‌ای ( رهبر جمهوری اسلامی )، اکبر هاشمی رفسنجانی ( رییس جمهوری وقت )، علی اکبر ولایتی ( وزیر امور خارجه ) و علی فلاحیان ( وزیر اطلاعات )‌بودند  . هاشمی رفسنجانی هرگز در مورد این قتل‌ها و ترور‌های مشابه دیگر در حذف مخالفان از جمله ترور شاپوربختیار در سال 1370 ، پاسخ نداد اما بعید است او حداقل از این قتل‌ها مطلع نباشد  .  چون به هر حال ، وزیر اطلاعات زیر نظر رییس جمهوری فعالیت می‌کرد  . برخوردهای وزارت اطلاعات تنها در خارج از کشور نبود  . دهها فعال سیاسی بخاطر اعتراض به وضعیت دولت و کشور تا میانه دهه هفتاد بازداشت و زندانی شدند  .  عمده این بازداشت‌ها در بازداشتگاه‌های امنیتی و در شرایط نامناسبی‌بود  .  بازجویان ابایی از اعمال خشونت علیه فعالان سیاسی نداشتند  . وزارت اطلاعات با تلقی جدیدی که داشت حتی پا را فراتر نهاد و روی به برخورد با چهره‌های شاخص فرهنگی و روشنفکران آورد  . در تابستان 1375 ، وزارت اطلاعات توطئه تدارک دید  .  در حالیکه جمعی از فعالان فرهنگی و ادبی ایران همچون هوشنگ گلشیری در پاسخ به دعوت انجمن نویسندگان ارمنستان قصد حضور در این کشور را داشتند ، با اتوبوس از ایران به سوی ارمنستان حرکت کردند که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قصد داشتند با سرنگون کردن اتوبوس این روشنفکران را بقتل برسانند اما ناکام ماندند  . در همکاری وزارت اطلاعات ، سپاه پاسداران و صدا و سیما ، در اواخر سال 1375 ، بعد از بازداشت چهره‌های فرهنگی و سیاسی همچون علی اکبر سعیدی سیرجانی ، آن‌ها بعد از مدتها شکنجه و آزار به اعتراف مجبور شدند که برنامه هویت در صدا و سیما آن‌ها را پخش کرد  . اکبر هاشمی رفسنجانی برگزار‌کننده انتخابات دوم خرداد 1376‌بود  . این انتخابات اهمیت داشت چون به نظر می‌رسید آیت‌الله خامنه‌ای با ریاست جمهوری علی اکبر ناطق نوری موافق است اما عمده رای‌دهندگان مایل‌بودند که به محمد خاتمی رای دهند که با شعار جامعه مدنی وارد انتخابات شده‌بود و از سوی منتقدان حکومت مورد حمایت قرار گرفته‌بود  . روایتهای زیادی وجود دارد که برخی استانداران قصد داشتند به نفع ناطق نوری تقلب کنند اما اکبر هاشمی رفسنجانی در مقام رییس جمهوری مانع شد  . بعد از آن هاشمی رفسنجانی دوبار دیگر تلاش کرد تا در انتخابات مجلس ششم و ریاست جمهوری نهم بخت خود را آزمایش کرد اما هر دو بار ناکام ماند  . در انتخابات مجلس ششم مورد انتقاد اصلاح طلبان‌بود و حتی وقتی با ابطال صندوق‌های رای ، بالاخره به عنوان منتخب تهران به مجلس رسید ، از حضور در آن مجلس سرباز زد  .  برخی روزنامه نگاران او را « عالیجناب سرخپوش » نامیدند و غیر مستقیم وی را عامل قتل‌های زنجیره‌ای دانستند  .  همزمان برخی از اصلاح‌طلبان مخالف انتقاد از او‌بودند  . در انتخابات ریاست جمهوری سال 84 هم با اینکه با محمود احمدی نژاد به دور دوم رفت اما رقابت را به او باخت  .  او و مهدی کروبی اعتقاد داشتند خامنه‌ای از طریق سپاه و بسیج در آرا دست کاری کرده و احمدی نژاد را با او به دور دوم فرستاد  . اکبر هاشمی رفسنجانی همواره از سوی منتقدانش به فساد مالی متهم می‌شود  .  بارها گفته که نه تنها ثروت افسانه‌ای ندارد بلکه سرمایه اش به نسبت قبل از انقلاب کم هم‌شده‌است  .  فرزندان او نیز به فساد مالی متهم هستند اما هنوز مدرک معتبری در اینباره منتشر‌نشده‌است  . در ماه‌های اخیر دختر او فائزه بخاطر انتقاد از وضع کشور مدتی زندانی‌بود و پسر او مهدی هاشمی از سوی حامیان رهبر بخاطر آنچه هدایت اعتراضات بعد از انتخابات می‌نامند ، مدتی بازداشت‌بود و قرار است محاکمه شود  . اکبر هاشمی رفسنجانی در سال 92 ، بار دیگر نامزد انتخابات ریاست جمهوری شد  .  روایتی از او نقل‌شده‌که یکبار کنایه به دوست قدیمی اش ، علی خامنه‌ای زده و گفته‌بود من همه سمت‌هایم را با رای مردم کسب کرده‌ام  . آخرین انتخاباتی که او شرکت کرد و رای آورد ، مجلس خبرگان در سال 86‌بود اما مدتهاست که دیگر ریاست مجلس خبرگان را از او گرفته‌اند و تنها بخاطر حکم آیت‌الله علی خامنه‌ای ، او رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام است  .