ناامیدی از امیدها
کورش بازیار، کارشناس فوتبال در مقاله خود به بررسی عوامل ناکامی تیم ملی امید ایران در صعود به المپیک طی ۳۶ سال گذشته، پرداخته است.
در نخستین روز بهاری سال 1394 خبر جدایی کارلوس کی روش و همراهی نکردن تیم ملی فوتبال ایران در اردوی اروپایی ، کام ورزش دوستان و عاشقان تیم ملی را تلخ کرد  .  تنها چند ساعت از اعلام رسمی جدایی کی روش از سوی رئیس فدراسیون علی کفاشیان نگذشته‌بود که حضور کی روش در برنامه نوروزی صدا و سیما ، بار دیگر شخصیت پرجاذبه وی را در تقابل با وزارت ورزش و مسولان راه یافته به فدراسیون فوتبال قرار داد  . جلوگیری از همراهی وی با شاگردانش در راه اردوی اتریش چیزی نبود که از آن به سادگی بتوان گذشت  .  بدهی مالیاتی وی که به گفته علیرضا اسدی ، دبیر جدید فدراسیون فوتبال ، طبق قرارداد ، بر عهده این فدراسیون است ، موضوعی است که از پیش مشخص بوده و ممنوع الخروج شدن کی روش به این بهانه ، یکروز پس از اعلام جدایی اش ، احتمال وجود یک سناریوی برنامه ریزی‌شده‌را تقویت می‌بخشد  .  اگر هم برنامه‌ای درکار نبوده ، به نظر میرسد احتمال قدرت نمایی و تصفیه حساب پر رنگتر است  .  تصفیه حساب ، نه تسویه ، چرا که مالیات کی روش پیشتر ، یا از کل مبلغ قراردادش کسر‌شده‌و یا به هر دلیلی پرداخت آن به عهده فدراسیون بوده است  .  پس میان کی روش و فدراسیون ، تسویه حساب صورت گرفته ، ولی میان وزارت ورزش و افراد وزارت که به فدراسیون راه یافته‌اند ، هنوز تصفیه حساب نشده‌بود  . بهر حال موضوع ممنوع الخروجی کی روش هر چند که کمتر از 24 ساعت حل شد ، ولی بازتاب آن تنها نحوه برخورد با یک مربی خارجی را زیر سوال برد  .  بر خلاف آنچه در زمان جدایی سرمربی آرژانتینی تیم ملی والیبال ایران ، خولیو ولاسکو رخ داد در فوتبال ، نوع برخورد با رفتن کی روش بازتاب خوبی در رسانه‌ها و اذهان عمومی نداشت  .  مخالفت وزارت ورزش و جوانان و شخص وزیر ، با حضور کی روش و یا نحوه همکاری او با فدراسیون ، پیش از جام جهانی رسانه‌ای شده‌بود ، اما پایان کار این مرد پرتغالی با تیم ملی ، بهانه تیم امید یا المپیک ایران عنوان شد  .  تیمی که باید در تهران ، اولین گام را برای رسیدن به المپیک بردارد  .  حضور دو بازیکن تیم ملی بزرگسالان ، سردار آزمون و علیرضا جهانبخش ، که تیم امید ایران نیز خواستار به خدمت گرفتن آن‌ها‌بود ، بهانه این جنگ قدرت شد  . تیم فوتبال المپیک ایران در دور اول مسابقات انتخابی المپیک 2016 ریو با تیم‌های عربستان سعودی ، فلسطین ، افغانستان و نپال همگروه است  .  این مسابقات از ابتدای فروردین در تهران آغاز می‌شوند که تیم اول گروه به دور بعد صعود می‌کند  .  دور دوم انتخابی المپیک ریو در کشور قطر بر گزار می‌شود اولین اردوی آماده‌سازی تیم فوتبال المپیک برای شرکت در دور اول مسابقات مقدماتی المپیک 2016 ریو ازروز دوشنبه 24 آذر و به مدت پنج روزدر تهران تشکیل شد  .  این اردو در شرایطی برگزار شد که متولیان تیم فوتبال المپیک وزارت ورزش ، کمیته ملی المپیک و فدراسیون فوتبال به نظرقرار نبود که برای انتخاب سرمربی این تیم به توافق برسند  .  فدراسیون فوتبال با انتخاب نلو وینگادا و پیشنهاد زلاتکو کرانچار برای تیم المپیک ؛ عملا نشان داد که علاقه اش به جذب مربی خارجی بیشتر از مربیان ایرانی است  .  کیومرث هاشمی رئیس کمیته ملی المپیک ؛ بعد از نتایج بد نلو وینگادا در بازیهای آسیایی اینچئون کره جنوبی گفت : از ابتدا هم با انتخاب مربی خارجی برای تیم فوتبال المپیک مخالف‌بودیم  .  مسئولان وزارت ورزش هم وقتی هیچ استدلال فنی و منطقی برای مخالفت با زلاتکو کرانچار پیدا نکردند ؛ این مربی با دانش و کار بلد را فردی الکلی معرفی کردند که صلاحیت مربیگری در ایران را ندارد  . پس از کش و قوس‌های فراوان ؛ محمد خاکپور به عنوان سرمربی و حبیب کاشانی ‌هم به عنوان مدیر تیم‌ امید معرفی شدند  . نا دیده گرفتن منافع ملی و توجه به منافع شخصی و گروهی ؛ دردی است که تیم فوتبال المپیک ایران از ابتدای تاسیس تا به امروز با آن دست به گریبان است  .  هرگاه مثل تیم خوب 1992 یک مربی کاربلد را انتخاب کردیم ؛ مشکل خروج بازیکنان مانع نتیجه‌گیری و صعود به المپیک شد  .  هرگاه هم بازیکنانی داشتیم که تجربه بازی در تیم ملی بزرگسالان را داشتند ؛ یک انتخاب غلط و خود خواهی آن مربی ؛ مانع صعود به المپیک 2008 پکن شد نگاهی گذرا به اسامی و زمان انتخاب مربیان تیم فوتبال المپیک و شیوه حمایت مسئولان در آماده‌سازی و اعزام این تیم در دوره‌های گذشته ؛ خود گویای دلائل عدم صعود ایران به المپیک‌های 1992 بارسلونا تا المپیک 2012 لندن است  .  مشکل خروج بازیکنان مشمول و سرباز و نبود یک عزم ملی برای حل این مسئله ؛ تمام مربیان سابق تیم المپیک ایران را اذیت کرده است  .  حسن حبیبی مربی نام آشنا و صاحب سبک ایران در این باره می‌گوید : « در جریان بازیهای مقدماتی المپیک 1992 برای بازی با قطر چهارشنبه به دوحه رفتیم  .  در کمال تعجب به 6 بازیکن اصلی ما اجازه خروج ندادند  .  به دکتر ذوالفقارنسب که کمک من‌بود گفتم : در ایران بمان و کار این بچه‌ها رو درست کن و با خودت به دوحه بیاور  .  به‌عنوان مثال رضا رضایی‌منش کاپیتان تیم و علی پورمند جزو این بازیکنان‌بودند  .  پنج‌شنبه ظهر به آن‌ها صلاحیت دادند که از کشور خارج شوند  .  آن‌ها شبانه به شیراز آمدند و از آنجا صبح بازی راهی قطر شدند  .  وقتی رسیدند ساعت 3 بعدازظهر‌بود  .  ساعت 5 : 30 هم بازی داشتیم  .  خسته و مانده بازی کردند و دو بر صفر باختیم  . از روزی که کمیته بین‌المللی المپیک تصمیم گرفت که تیم‌های فوتبال زیر 23 سال در مسابقات المپیک شرکت کنند ، دست کم 24 سال می‌گذرد  .  از آن تاریخ تا به امروز ؛ تیم فوتبال المپیک ایران مربیان زیادی به خود دیده است  . حسن حبیبی ( دی ماه 69 تا بهمن 72 ) که تیمش در مقدماتی المپیک بارسلونا به خاطریک امتیاز کمتر نسبت به قطر از صعود به المپیک باز ماند ؛ اولین مربی تیم فوتبال المپیک ایران است  .  حبیبی آنروزها بازیکنان بزرگی همچون خداداد عزیزی ، رضا رضائی منش ، جواد منافی ، افشین پیروانی ، بهزاد داداش زاده و علی رضا دلیخون را در ترکیب تیم خود داشت  . انور هاجیبادیچ ( اسفند 72 تا شهریور 73 ): این مربی بوسنیایی که در فوتبال ایران به حاجی انور معروف‌بود ، با تیم ملی امید 6 ماه کار کرد  . یورگن گده ( مهر 73 تا اسفند 73 ): یورگن گده آلمانی هم تنها 6 ماه مربی تیم المپیک ایران بود حسن حبیبی ( اسفند 73 - آبان 74 ): حبیبی برای بار دوم هدایت تیم فوتبال المپیک ایران را برای مسابقات المپیک 1996 آتلانتا بر عهده گرفت  .  مهدی مهدوی کیا ، کریم باقری ، مهدی پاشازاده ، داریوش یزدانی ، مهرداد میناوند و رسول خطیبی عضو این تیم‌بودند  .  تیم ملی در بازی آخر به دلیل باخت یک بر صفر برابرامارات حذف شد  .  در آن بازی فشار رئیس وقت فدراسیون برای بازی دادن به مهدی پاشازاده جنجال ساز شد  . ابراهیم قاسمپور ( شهریور تا آذر 76 ): ابراهیم قاسمپور این تیم را آماده بازیهای غرب آسیا در تهران کرد و در میان 5 تیم شرکت‌کننده موفق به کسب مدال طلای این مسابقات شد  .  امیر قلعه نوعی در این تورنمنت دستیار قاسمپور‌بود  . ایگان کوردس ( دی 77 تا خرداد 78 ): در مسابقات مقدماتی المپیک 2000 سیدنی ؛ تیم ملی با باخت به بحرین و لبنان از تیم ایران کنار گذاشته شد  .  علی کریمی ، هادی مهدوی کیا ، کاظمیان ، جواد نکونام ، حسین کعبی ، داریوش یزدانی در این تیم بازی میکردند  .  علی کریمی در زمان این مربی آلمانی در یکی از مسابقات با داور درگیر و از طرف کنفدراسیون فوتبال آسیا دچار محرومیت یکساله شد و نتوانست این تیم را همراهی نماید  . مهدی مناجاتی ( تیر 78 ): در آخرین بازی مقدماتی المپیک 2000 سیدنی و پس از برکناری کوردس هدایت تیم فوتبال المپیک را بر عهده گرفت  . برانکو ایوانکوویچ ( خرداد 81 تا آذر 81 ): در بازیهای آسیایی 2002 بوسان ؛ برانکو ایونکوئیچ کروات ؛ با تیم ایران مدال طلا را بدست آورد  .  از سال 2002 قرار شد که مسابقات فوتبال بازیهای آسیایی با حضور تیم‌های زیر 23 سال برگزار شود  . محمد مایلی کهن ( دی 81 تا فروردین 83 ): مایلی کهن کارش را بعد از قهرمانی ایران دربازیهای آسیایی بوسان آغاز کرد  .  در تیم مایلی کهن ؛ بازیکنانی همچون مهدی رحمتی ، وحید طالب لو ؛ حسین کعبی ، جواد کاظمیان ، محرم نویدکیا ، آرش برهانی ، مهرزاد معدنچی ، محمد نصرتی ، ایمان مبعلی ، علی بداوی ، جلال کاملی مفرد حضور داشتند که علاوه بر قهرمانی در بازیهای آسیایی پوسان ؛ چند ماه بعد به همراه تیم ملی ایران به مقام سوم جام ملت‌های آسیا در چین دست یافتند و نزدیک به یک سال بعد هم به جام جهانی آلمان صعود کردند  .  محمد مایلی کهن درمقدماتی المپیک 2004 در 5 بازی سرمربی تیم امید‌بود و بعد از دو شکست مقابل کره جنوبی و چین برکنار شد  . حسین فرکی ( فروردین 83 تا تیر 83 ): بعد از اخراج مایلی کهن ، فرکی که دستیار برانکو‌بود و با این بازیکنان همزمان در تیم ملی بزرگسالان هم کار میکرد ، راهی تیم فوتبال المپیک شد  .  حسین فرکی در 3 بازی باقیمانده تیم را به میدان فرستاد که دو برد و یک باخت بدست آورد  . رنه سیموئز ( مهر 84 تا آذر 85 ): رنه سیموئز برزیلی ؛ در بازیهای آسیایی 2006 دوحه به مقام سوم رسید و قبل از آغاز مسابقات مقدماتی المپیک 2008 پکن از ایران رفت  . وینگو بگوویچ ( دی 85 تا خرداد 86 ): در فاصله سه هفته تا اولین بازی تیم امید در مقدماتی المپیک 2008 ، بگوویچ مربی تیم فوتبال المپیک ایران شد  .  اولین اقدام وینگو بگوویچ در تیم المپیک ؛ خط زدن نام محمد پروین ازاین تیم‌بود  .  محمد پروین که آنروزها یکی از آماده ترین هافبک‌های نفوذی ایران بشمار می‌رفت ؛ قربانی اختلاف بگوویچ و علی پروین در پرسپولیس شد  .  شکست‌های متوالی و حذف از ادامه مسابقات مقدماتی المپیک پکن ؛ حاصل کاراین مربی کروات‌بود  . نناد نیکولیچ ( تیر 86 تا آبان 87 ): بعد از بگوویچ نوبت به هموطنش نیکولیچ رسید که همزمان با تیم جوانان ، هدایت تیم امید را نیز بر عهده داشته باشد  .  البته تیم ملی امید در دوره او در مسابقه‌ای حاضر نشد و بعد از حذف تیم ملی جوانان از مسابقات آسیایی ، نیکولیچ نیز اخراج شد  . غلام حسین پیروانی ( دی 87 تا آذر 89 ): دوره دو ساله مربیگری پیروانی در تیم امید نیز مثل مربیان قبلی با مشکلات زیادی همراه‌بود  .  انتخاب یک فرد متمول غیر ورزشی به عنوان مدیر تیم فوتبال المپیک از طرف کمیته ملی المپیک که هر روز علیه پیروانی مصاحبه می‌کرد باعث شد پیروانی استعفا دهد که دوباره به تیم بازگشت  .  غلامحسین پیروانی بعد از چهارم شدن در بازیهای آسیایی 2010 گوانجو چین ؛ از تیم المپیک جدا شد  . هومن افاضلی ( دی 89 تا اسفند 89 ): افاضلی به عنوان مربی موقت تیم ملی امید در دو بازی مقدماتی مقابل قرقیزستان هدایت تیم را بر عهده داشت و موفق شد تیم امید را به مرحله دوم مقدماتی برساند  . علیرضا منصوریان ( اردیبهشت 90 تا دی 92 ): بعد از دوره اول حضور حسن حبیبی ( سه سال ) علیرضا منصوریان دیگر مربی باثبات تیم فوتبال المپیک ایران است  .  علیرضا منصوریان در مرحله دوم مقدماتی المپیک 2012 لندن جانشین هومن افاضلی شد و برای صعود به مرحله نهایی مقدماتی المپیک لندن در یک بازی رفت و برگشت باید از سد تیم عراق می‌گذشت  .  منصوریان که در بازی رفت موفق شده‌بود با یک گل عراق را در اربیل شکست دهد ؛ به دلیل استفاده از یک بازیکن دو اخطاره سه بر صفر بازنده اعلام شد  .  تیم المپیک ایران در مجموع با شکست پنج بر صفر در دو بازی رفت و برگشت مقابل عراق از صعود به مرحله بعد باز ماند  . هومن افاضلی ( دی 92 تا اسفند 92 ): تنها ده روز مانده به آغاز مسابقات قهرمانی زیر 22 سال آسیا در عمان ؛ علی رضا منصوریان استعفا داد و هومن افاضلی جانشین اودر تیم المپیک شد  .  تیم المپیک ایران با هدایت افاضلی در مسابقات زیر 22 سال آسیا که در کشور عمان برگزار شد ؛ با کسب یک برد و یک مساوی ویک باخت در گروه خود سوم شد  . نلو وینگادا ( اسفند 92 تا آبان 93 ): جهت حضور قدرتمند در مسابقات آسیایی 2014 اینچئون و همچنین مسابقات مقدماتی المپیک 2016 ریو ؛ فدراسیون با نلو وینگادا به توافق رسید  .  شکست ایران مقابل ویتنام و تساوی مقابل قرقیزستان در بازی‌های آسیائی 2014 اینچئون ؛ باعث شد تا منتقدان فدراسیون فوتبال ؛ وینگادا را عامل این ناکامی بدانند  .  فدراسیون فوتبال هم قبل از اتمام قراردادش با وینگادا ؛ او را از تیم المپیک ایران کنار گذاشت  . با توجه به روند انتخاب مربی تیم المپیک و انتخاب بازیکن و برگزاری اردوها ، مردم بیش از پیش از تیم امید المپیک نا امید هستند  .  دعوای کارلوس کیروش با حبیب کاشانی و محمد خاکپور بر سر استفاده از علیرضا جهانبخش و سردار آزمون ، تنها چند روز پیش از آغاز مسابقات مقدماتی المپیک ؛ کار را به آنجا کشانده است که کی‌ روش تهدید به کناره‌گیری از تیم‌ ملی ایران کرده است  .  صعود این تیم به المپیک 2016 ریو با این شیوه تدارکات و مدیریت ؛ بیشتر به یک شوخی شبیه است  .