تالار سنگلج ۴۵ ساله شد
همزمان با چهل و پنجمین سالگرد تالار سنگلج، وضعیت نمایش در ایران امروز چنان دردناک است که نه موزه ای به این هنر اختصاص یافته، نه هنرمندان قدیمی آن مورد ارج قرار می گیرند و نه قدیمی ترین تئاتر مدرن ایران یعنی تئاتر نصر مورد بازسازی و مرمت قرار گرفته است.
جشن چهل و پنجمین سال بنیانگذاری تالار سنگلج ( 25 شهریور سابق ) با حضور هنرمندان و کارورزان نمایش ایران برگزار شد  .  این در حالی‌ست که شورای انقلاب فرهنگی از به رسمیت شناختن و ثبت روز ملی تئاتر در سالنمای رسمی کشور خودداری کرده است  . اتابک نادری مسئول پیگیری ثبت روز ملی تئاتر در تقویم رسمی کشور از تصویب نشدن این طرح توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی خبر داد  .  براساس گزارش‌ها یک سال پیش و در جریان جشن 44 سالگی تماشاخانه سنگلج ، داود رشیدی کارگردان و بازیگر با سابقه سینما ، تئاتر و تلویزیون خواستار ثبت روز ملی تئاتر همچون سینما در تقویم رسمی کشور شد  .  در آن مراسم هنرمندان بسیاری طوماری را در این خصوص امضائ و به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه دادند  .  اما شورای انقلاب فرهنگی به ریاست محمود احمدی نژاد از پذیرش روز ملی تئاتر سرباز زد  . اتابک نادری ، مدیر تالار سنگلج افزود : « همیشه برای من جای سوال است که چرا تئاتر که به زعم بسیاری از اساتید و صاحبنظران مادر هنرها است ، در تقویم رسمی کشور جایگاهی ندارد  . » در حالی که کتابهای تاریخ نمایش از جمله : تاریخ تئاتر جهان ، اسکار براکت ، به نقل از پلوتارک ، تاریخنگار یونانی دوران باستان در ستایش از عشق ایرانیان به هنر نمایش آورده‌اند : از دوران مادها شهرهای همدان و بلخ برخوردار از تماشاخانه‌های بزرگ و معروف بوده‌اند ؛ بااین حال وضعیت نمایش در ایران امروز چنان دردناک است که نه موزه‌ای به این هنر اختصاص یافته ، نه هنرمندان قدیمی آن مورد ارج قرار می‌گیرند و نه قدیمی ترین تئاتر مدرن ایران یعنی تئاتر نصر مورد بازسازی و مرمت قرار گرفته است  .  آنچه هست همانی‌ست که محمد مطیع از بازیگران پرسابقه تئاتر در این مراسم گفت ، اینجا خانه عشق است خانه هنر  ... » محمد مطیعی با اشاره به پیشینه تالار سنگلج گفت : زمانی که این تماشاخانه ساخته شد ، عده‌ای عاشق تئاتر خوشحال‌بودند که یک سالن واقعی ساخته می‌شود و برای ساخته شدن آن لحظه شماری می‌کردند  . » محمد مطیع ادامه داد : « اگر به هر دلیل ساخت این سالن به تعویق می‌افتاد و یا متوقف می‌شد ، اشک از چشمان همه این افراد سرازیر می‌شد  .  بسیاری از این هنرمندان جوانی‌‌شان را در این تالار گذاشتند  .  اینجا خانه عشق است  .  خانه من و خانه هنرمندان  .  من آرزو می‌کنم که جوانان در این تالار فعالیت می‌کنند  .  ما از جوانان قدیم این تالار را تحویل گرفتیم وآن را به دست جوانان سپردیم  .  امیدوارم آن‌ها هم این تالار را به جوانان منتقل کنند  . » در ادامه این مراسم قطعه‌ای از نمایش « چوب به دست‌های ورزیل » نوشته غلامحسین ساعدی اجرا شد  .  پس از آن فیلم « بردی از یادم » پخش شد که مستندی از عکس‌های قدیمی دهه 30 و 40 تئاترایران از لاله زار تا سنگلج است  .  در این مراسم همچنین از محمد ورشوچی بازیگر قدیمی نمایش و سینما تقدیر شد  . تماشاخانه سنگلج حدود سا‌ل‌های 1340 با زیربنایی به مساحت 1034 مترمربع در محله قدیمی و در کنار باغ‌سنگلج که الان آنرا با نام پارک‌شهر میی شناسیم بنا‌شده‌است  .  پس از تکمیل و اتمام عملیات ساختمانی و واگذاری آن به وزارت فرهنگ و هنر وقت نام « 25 شهریور » را به خود گرفت و از مهرماه 1344 برابر با آغاز اولین جشنواره‌‌ نمایش‌های ایرانی کار خود را رسما آغاز کرد  .  این مجموعه در زمان خود به لحاظ فنی و تجهیزات نور و صدا و حتی آکوستیک سالن در نوع خود بی‌‌نظیر بوده است  .  وجود امکانات صحنه‌ایی از قبیل سن‌گردان میله‌های بالا برنده پرده و دکور و  ...   .  این سالن را نسبت به سالن‌های موجود آن زمان منحصر به فرد رقم می‌زد  . در این سالها اجرای برنامه‌های نمایشی ، با استقرار گروه هنر ملی به سرپرستی عباس جوانمرد در سنگلج و 5گروه دیگر بنامهای * گروه تئاتر امروز * گروه تئاتر میترا * گروه تئاتر شهر * گروه تئاتر جوان * گروه تئاتر مردم که وابسته اداره هنرهای دراماتیک‌بودند و با کمک مالی وزارت فرهنگ و هنر فعالیت می‌‌کردند تامین برنامه و اجرای نمایش صورت می‌گرفته است در واقع برای اولین بار در این تاریخ ، تئاتر حمایتی دولتی شکل گرفت و جمع کثیری از هنرمندان بازیگران کارگردانان طراحان دکور و  ...  استخدام دولت شدند و در این مجموعه فعالیت آغاز کردند  . کارگردانانی که در این گروه‌ها به خلق نمایش مشغول‌بودند عبارت‌بودند از : عباس جوانمرد ، جعفروالی ، علی نصیریان ، داود رشیدی ، عزت‌ا  ...  انتظامی ، بهرام بیضایی ، رکن‌الدین خسروی ، محمود استادمحمد و  ...   . ‌بودند که بیشتر این نمایشنامه‌ها را یا خود اینان نگاشته‌بودند یا نمایشنامه‌هایی از اکبر رادی غلامحسین ساعدی خلیل موحد دیلمقانی و  ...   .  را به روی صحنه می‌بردند  . اجرای نمایشهای ایرانی و نیز فعالیت گروه هنر ملی در این مجموعه باعث شد تا از تماشاخانه سنگلج بعنوان خاستگاه تئاتر ملی و اولین پیگاه تئاتر ایرانی یاد شود  . این تماشاخانه از آغاز به ریاست اداره هنرهای دراماتیک سرپرستی می‌شد و شورای هنری بنام شورای تئاتر متشکل از : عظمت ژانتی ، جلال ستاری ، علی نصیریان ، داود رشیدی ، عباس جوانمرد و عزت‌ا  ...  ‌انتظامی بر نحوه تولید و ارزشیابی و نیز کار گروه‌ها نظارت کامل داشت  . پس از انقلاب خیل کثیری از هنرمندان به دلیل مهاجرت و نیز بازنشسته شدن اجباری در اداره هنرهای دراماتیک و بی‌توجهی مقامات دولتی به نهاد نمایش در ایران ، روال تولید و استقرار گروههای تئاتر را در این مجموعه به هم زد و باعث شد تا این تئاتر نتواند مثل گذشته ادامه فعالیت داشته باشد و از طرفی توجه مردم و هنرمندان به سایر تالارها و تئاترهای ایجاد‌شده‌در تهران باعث افول رونق پیشین این تتاتر گردید  . مدیرانی که سرپرستی و اداره هنرهای دراماتیک و این تئاتر را از بدو تاسیس تاکنون بر عهده داشته‌اند می‌توان از : عظمت ژانتی علی نصیریان دکتر طباطبایی سعید بصیریان مجید جعفری علی حیدری‌ صدیقی نژاد افشین نژاد محسن اکبریان کیوان نخعی محمود فرهنگ نام برد  . نمایش‌ها : با جشنواره‌ی نمایش‌های ایرانی در تاریخ ( 18 مهر 44 ) افتتاح شد ؛ هفت نمایش هر کدام به مدت دو شب روی صحنه رفت : « امیر ارسلان » « چوب به دست‌های ورزیل » « کالسکه » « مجموعه‌ ایرانی » « بهترین بابای دنیا » « پهلوان اکبر می‌میرد » « کوروش پسر ماندانا » بعد از این با اجرای « امیر ارسلان » و بعد از « پهلوان اکبر می‌میرد » « بهترین بابای دنیا » « بلبل سرگشته » نوشته و کار علی نصیریان اجراها ادامه پیدا کرد  . دیگر نمایش‌ها : « غروب در دیاری غریب » و « قصه‌ ماه پنهان » نوشته‌ بهرام بیضایی به کارگردانی عباس جوانمرد ( 1345 )، « روزنه آبی » نوشته‌ اکبر رادی به کارگردانی شاهین سرکیسیان آربی اوانسیان ( 1345 )، « میراث و ضیافت » نوشته‌ بهرام بیضایی ( 1346 )، « آی باکلاه ، ‌ای بی‌کلاه » نوشته‌ ساعدی به کارگردانی جعفر والی ( 47 )، « شهر قصه » و کار بیژن مفید ( سال 47 : برنده جایزه اول جشن هنر  .  این تئاتر به مدت سه ماه ، آبان تا دی ، روی صحنه ماند و از آن استقبال بیی نظیری شد )، « دیکته و زاویه » نوشته‌ غلامحسین ساعدی به کارگردانی داود رشیدی ( 48 )، سلطان مار » نوشته و کار بهرام بیضایی ( 48 )، « سرگذشت مرد خسیس » نوشته‌ میرزا فتحعلی آخوندزاده به کارگردانی خلیل موحد دیلمقانی ( بهمن‌ماه49 )،« پتک » نوشته و کار بهزاد فراهانی ( 58 )، « گوشه نشینان آلتونا » نوشته‌ ژان پل سارتر به کارگردانی رکن‌الدین خسروی ( 58 )، « کله گردها و کله نوک تیزها » به کارگردانی ناصر رحمانی نژاد ( 58 )، « بازی نامه‌ قانون » نوشته‌ محمدرضا خجسته به کارگردانی خسرو شکیبایی ( 1364 ) و  ...