چگونه فیلم مستند «برای ندا» توسط شبکه تلویزیونی «اچ بی او» ساخته شد
«مهم ترین درد سر این بود که چگونه 15 نوار ویدئویی را از ایران خارج کنیم . با پست که امکان نداشت. حتی امکان اینکه این فیلم ها را کپی کنیم نیز وجود نداشت و خیلی خطرناک بود و خیلی دوران پراسترسی بود»
فیلم مستند ندا آقا سلطان که نخستین گزارش کامل از واقعه مرگ نابه هنگام این زن جوان در وقایع پس از انتخابات خرداد سال گذشته با حضور و به روایت خانواده او به شمار می‌رود ، روز چهاردهم ژوئن 2010 از شبکه تلویزیونی « اچ بی‌او » HBO پخش خواهد شد و یک بار دیگر نیز در روز سالگرد قتل ندا آقای سلطان 20 ژوئن از همین شبکه پخش خواهد شد  . این فیلم شامل صحنه‌هایی از فیلم‌های تازه‌ای است که توسط مردم گرفته‌شده‌و برای اولین بار به نمایش گذاشته می‌شود و دست اندرکاران در شبکه تلویزیونی اچ بی‌او ، این فیلم را یکی از مهم ترین مستندهای این شبکه که هر سال تنها تعداد 10 فیلم مستند ارائه می‌دهد خوانده‌اند  .  علاوه بر نسخه انگلیسی این فیلم که از شبکه اچ بی‌او پخش خواهد شد ، نسخه عربی آن هم از تلویزیون‌های عرب زبان پخش‌شده‌و فرمت اینترنتی آن نیز به زبان فارسی برای تماشا و دانلود ، هم اکنون در همین سایت اینترنتی ( صدای آمریکا ) در دسترس است  . درعین حال بنا بر گزارش خبرگزاری « روزآنلاین » فیلم مستند دیگری نیز که روایت جمهوری اسلامی از مرگ ندا می‌باشد از شبکه‌های تلویزیونی داخلی در سالگرد قتل ندا به نمایش گذاشه خواهد شد  .  این دو فیلم ، در واقع دو روایت مختلف از زندگی و مرگ ندا را ارائه می‌کنند  .  زن جوانی که امروز به نماد جنبش اعتراضی مردم ایران تبدیل‌شده‌است  . بنا بر همین گزارش « در فیلم مستندی که توسط صدا و سیمای جمهوری اسلامی پخش خواهد شد ، استاد موسیقی ندا و برخی از دوستان نزدیک او شرکت دارند اما اعضای خانواده ندا علیرغم همه گونه فشارها از شرکت در آن خودداری کرده‌اند  .  فیلمی که در آن کشته شدن ندا به عناصری نفوذی نسبت داده‌شده‌و حکومت را از این قضیه مبرا کرده است  . » این فیلم که توسط وزارت اطلاعات رژیم اسلامی ساخته‌شده‌بنا بر گفته دست اندرکاران « به تکمیل ابهام زدایی‌ها از سناریوی ساختگی قتل ندا آقا سلطان پرداخته و اسناد جدیدی از سناریوی غربی‌ها را منتشر می‌کند  . » پیش از این نیز صدا و سیمای اسلامی مستند دیگری از ندا ساخته‌بود که واکنش شدید افکار عمومی را به دنبال داشت  .  در آن مستند ، عنوان شده‌بود که ندا آقا سلطان با همکاری منافقین در لحظه فیلم‌برداری از خود ، با دستگاه مخصوصی خون روی صورت خود ریخته و پس از اینکه همراه با آرش حجازی و استاد موسیقی خود در اتومبیلی راهی بیمارستان می‌شود در راه توسط منافقین کشته می‌شود  ! فیلم مستند « برای ندا » که توسط کارگردان انگلیسی آنتونی توماس ساخته‌شده‌برای اولین بار خانواده ندا آقا سلطان را نشان می‌دهد که به روایت روزهای تلخ کشته شدن ندا و زندگی شخصی او می‌پردازند  .  در این فیلم ، ویدیوها و تصاویری که تاکنون منتشر‌نشده‌به نمایش در می‌آید  .  تهیه‌کنندگان این فیلم ، علاوه بر شبکه اچ بی‌او آمریکا ، شرکت من تورمن انگلیس و « سعید کمالی دهقان » روزنامه نگار مستقل و تنها دست اندرکار ایرانی این فیلم است که در ضمن تصاویر و مصاحبه‌های داخل ایران را نیز او تهیه کرده است : « با پدر ، مادر ، خواهر و برادر ندا و دیگر اعضای خانواده او در فیلم صحبت کرده ایم و یک سری عکس‌های شخصی ، خاطرات و دست نوشته‌های ندا را هم در فیلم می‌بینید  .  فیلم‌های جدیدی هم برای اولین بار به نمایش در می‌آید  .  برخی از آن‌ها توسط مردم گرفته‌شده‌و وقایع بعد از تیر خوردن ندا را نشان می‌دهد که چگونه و با چه ماشینی برده شد  .  همین بخش به ادعاهای جمهوری اسلامی و داستان‌های ساختگی آن‌ها پاسخ می‌دهد و قطعا جمهوری اسلامی را شوکه خواهد کرد  .  بخش‌های دیگر فیلم در لندن ، آمریکا و ترکیه ساخته‌شده‌و شامل مصاحبه‌هایی است که به فیلم اضافه‌شده‌است  . » کمالی دهقان می‌گوید : « در اصل یک بخش از فیلم مربوط به ندا و زندگی شخصی اش و بخش دیگر مربوط به ندا و انتخابات ایران است  .  یعنی از طریق داستان زندگی ندا ، داستان انتخابات هم مرور می‌شود  .  البته ما قصد قهرمان‌سازی از ندا را نداشتیم ، برای همین در این فیلم معلوم می‌شود ندا هم مثل خیلی از دخترهای ایران ، دختری‌بود که کلاس ورزش می‌رفت ، موسیقی گوش می‌کرد و همه خواسته‌های دختران ایرانی را داشت  .  در اصل ندا مثل هر دختر آزاده‌ای در جهان است  .  او دنبال آزادی‌بود ، دنبال سیاست نبود  .  یک دختر معمولی‌بود که برای آزادی ، زندگیش را داد  .  ندا البته مشکلات خودش را هم داشت و ما قصد اسطوره‌سازی نداشتیم و این کار را هم نکردیم  .  بزرگترین ویژگی ندا سرکشی او‌بود و هیچ وقت زیر بار حرف زور نمی‌رفت و همین خصوصیت خیلی ارزش داشت  .  ما در این فیلم درباره این‌ها حرف می‌زنیم و این که ندا هم مثل بسیاری دیگر از دختران جوان کمی آزادی می‌خواست  .  یک دختر جوان که نمی‌توانست مثل یک آدم معمولی در جامعه زندگی کند و این حق از او گرفته شده‌بود  .  در این فیلم از چیزهایی می‌گوییم که باعث شد ندا به خاطر آن‌ها با همه خطرها بیرون برود و در نهایت کشته شود  .  در فیلم می‌بینیم ندا که قصد رای دادن نداشت با دیدن هیجان مردم و اینکه همه می‌روند و رای می‌دهند رفت تا رای دهد  .  چند جا می‌رود تا به میرحسین موسوی رای دهد اما در حوزه‌هایی که می‌رود تنها ناظران احمدی نژاد حضور دارند  .  او عصبانی می‌شود و رای نمی‌دهد و به خانواده اش می‌گوید که همه اینها فیلم و نمایش است و از قبل تعیین کرده‌اند که چه کسی رئیس جمهور شود  .  در اینجا به وقایع بعد از انتخابات می‌پردازیم که ندا چگونه در اعتراضات حضور داشت  .  به اضافه زندگی شخصی او  .  فیلم‌هایی که تماشا می‌کرد ، کتاب‌هایی که می‌خواند و این بخش نه به خاطر اینکه ندا می‌خواند و می‌دید بلکه از این لحاظ مهم است که روحیه یک دختر معمولی ایرانی را نشان می‌دهد و روحیه دختران معمولی ایرانی و آن‌ها را می‌شناساند  . » کمالی دهقان علیرغم فضای امنیتی شدید در ایران و تحت نظر بودن خانواده ندا توانست موفق به فیلم‌برداری شود : « مهم ترین دغدغه من این‌بود که اولا چگونه خانواده ندا را راضی به این مصاحبه‌ها بکنیم و از طرفی با همه فشارها و کنترل‌ها ، دوربین را چگونه به منزل ندا ببریم  .  من دی ماه به ایران رفتم و به خاطر همین ملاحظات و مشکلات دو ماه طول کشید تا بتوانیم این کار را انجام دهیم  .  نه ما مجوزی داشتیم برای فیلم و نه من تجربه فیلم‌برداری داشتم و قرار‌بود یک تیم حرفه‌ای برای این کار استخدام کنیم که متاسفانه نشد  .  هیچ کس حاضر نبود ریسک کند و ما هم حق می‌دادیم  .  با برخی مستند سازان مطرح ایران هم تماس گرفتیم اما قبول نکردند و البته الان خیلی خوشحال هستم که کسی قبول نکرد و ناچار شدیم به صورت غیرحرفه‌ای فیلم را بگیریم  .  در اصل فضای صمیمی فیلم ، اگر قرار‌بود صدابردار و دوربین آنچنانی در کار باشد از بین می‌رفت  .  ابتدا ازطریق واسطه با معلم موسیقی ندا حرف زدم اما احساس کردم تحت فشار است و بهتر است با او در ارتباط نباشم  .  سپس توسط یکی از دوستان ، قرار گذاشته شد که با خانواده ندا صحبت کنم خوشبختانه صحبت کردم و آن‌ها هم آمادگی آن را داشتند  .  یک دوربین کوچک برداشتم و با آن شروع کردیم  .  فضای بسیار پراسترسی‌بود  .  تلفن‌ها کنترل می‌شد  .  همه تحت نظر‌بودند اما انجام شد  . » کمالی دهقان در مورد خارج ساختن فیلم‌ها ازایران می‌گوید : « مهم ترین دردسر این‌بود که چگونه 15 نوار ویدئویی را از ایران خارج کنیم  .  با پست که امکان نداشت  .  حتی امکان اینکه این فیلم‌ها را کپی کنیم نیز وجود نداشت و خیلی خطرناک‌بود و خیلی دوران پراسترسی‌بود و در نهایت چاره دیگری نبود جز اینکه این نوارها را بگذارم توی چمدان وسط لباس‌ها و بروم فرودگاه و خارج شوم  .  همکارانم شوکه شده‌بودند چون انتظار نمی‌رفت موفق شویم همه اینکارها را انجام دهیم و در نهایت هم فیلم‌ها را از ایران خارج کنیم  . » کمالی دهقان می‌گوید این تهیه‌کنندگان « اچ بی‌او »‌بودند که نخستین بار به آنتونی توماس کارگردان فیلم پیشنهاد ساختن آن را دادند اما این شرط را نیز گذاشتند که فیلم باید با حضور خانواده ندا ساخته شود و در غیر این صورت منتفی خواهد‌بود : « خب تا آن موقع فیلم‌هایی درباره ندا ساخته شده‌بود که با تعدادی از کسانی که ندا را می‌شناختند یا در زندگی اش حضور داشتند مصاحبه شده‌بود اما خانواده ندا در هیچ فیلمی حضور نداشت  .  مهم ترین شرط این‌بود و می‌دانید که اچ بی‌او در سال بیش از ده مستند بیشتر نمی‌سازد  .  کم اما خیلی خاص کار می‌کند و رئیس اچ بی‌او بعد از ساخته شدن این فیلم رسما گفت که این فیلم مهم ترین مستندی بوده که در تمام سال‌های اخیر کار کرده ایم  .  آقای توماس هم با من تماس گرفت و من هم قبول کردم که به‌طور مخفیانه به ایران بروم و این فیلم‌برداری و مصاحبه‌ها را انجام دهم  .  دلیلی هم که آقای توماس مرا انتخاب کرد این‌بود که من ماه‌های اول بعد از انتخابات درایران‌بودم و تقریبا تنها خبرنگار رسانه خارجی‌بودم که در ایران کار می‌کردم بقیه همکاران اکثرا اخراج شده‌بودند اما من بی‌سر و صدا کار می‌کردم به روزنامه گاردین و شبکه سی‌ان ان به صورت بدون تصویر و اسم گزارش می‌دادم و درباره ندا نیز گزارش مفصلی در روزنامه گاردین منتشر کرده‌بودم  . » کمالی دهقان و کارگردان فیلم در جلسه‌ای از شبکه اچ بی‌او خواستند تا بودجه‌ای در اختیار آن‌ها قرار دهند تا نسخه‌های عربی و فارسی فیلم نیز ساخته شود  .  چرا که هدف این‌بود که همه فیلم را ببینند و از زبان خانواده ندا او را بشناسند : « چون دقیقا در دقایق آخر این تصمیم گرفته شد ما از نسخه فارسی به اندازه نسخه انگلیسی آن راضی نیستیم اما در اصل قضیه فرقی نمی‌کند  .  روایت فیلم به فارسی است و برخی جاها با زیرنویس فارسی  .  از جمله نسخه‌ای که از صدای آمریکا پخش می‌شود  .  نسخه عربی این فیلم هم از تلویزیون‌های عربی پخش خواهد شد  .  نسخه انگلیسی هم که از خود شبکه اچ بی‌او دو بار پخش خواهد شد  . » در پاسخ به این سئوال که آیا پس از پخش این مستند ممکن است مشکلاتی برای خانواده ندا آقاسلطان به وجود بیاید کمالی دهقان می‌گوید : « تمام مسائلی که در فیلم مطرح‌شده‌همه با هماهنگی خانواده ندا بوده است  .  چیزی که برای آن‌ها اهمیت دارد شناساندن ندا به جهانیان است  .  آن‌ها می‌گویند چیزی برای از دست دادن ندارند  .  مادر ندا ، انسانی بسیار شجاع است  .  ما نیز فکر نمی‌کنیم مشکلی پیش بیاید چون افکار عمومی جهانی از این خانواده حمایت می‌کنند و همین مساله تا به حال آن‌ها را حفاظت کرده است  .  لذا بعد از پخش این فیلم نیز برای حکومت ایران خیلی مشکل خواهد‌بود که بخواهد برخوردی با این خانواده انجام دهد  . »