گزارش هنری: پاسخ یک کتاب فروش اهل کابل به یک زن روزنامه نگار نروژی
چگونه کتابفروشی که  در طول سال ها برای آزادی بیان در افغانستان جنگیده است  در خانه خود زنان عضو خانواده خود را مورد ظلم و  ستم قرارداده
کتابفروشی شاه محمد رییس در شهر کابل شاید تنها کتابفروشی در دنیاست که هرگز نسخه‌ای از کتاب پرفروش آسنه سیراستاد بنام « کتاب فروش کابل » را در آن نخواهید یافت کتاب آسنه سیر استاد ، یک زن جوان روزنامه نگار اهل نروژ که 5 سال پیش به چاپ رسید ، در مدت کوتاهی تبدیل به یکی از پرفروش ترین کتاب‌هایی شد که پس از فروپاشی طالبان در افغانستان نوشته‌شده‌است  .  اما شاه محمد رییس ، قهرمان اصلی این کتاب ، از تصویری که نویسنده در این کتاب از او به خواننده داده است انزجار دارد  .  همین موضوع سرآغاز یک جنگ پنج ساله میان نویسنده نروژی و این کتاب فروش ظاهرا روشنفکر و لیبرال اهل کابل بوده است  .  کتاب فروشی که در بیرون از خانه نقش روشنفکری دانا را ایفا می‌کند اما در داخل خانه فرمانروایی مستبد و سخت گیر است  . آسنه سیراستاد ، روزنامه نگار نروژی ، درسال 2001 به افغانستان سفر کرد تا در مورد وقایع مربوط به فروپاشی و نزول حکومت طالبان در این کشور گزارش‌هایی تهیه کند  . سیر استاد در همان نخستین روزهای ورود به کابل با شاه محمد رییس ، صاحب روشنفکر بهترین کتابخانه شهر که طالبان آن را در هم شکسته‌اند رویارو می‌شود که زبان انگلیسی را نیز به خوبی صحبت می‌کند  .  کتابخانه‌ای که شعبه کوچکی نیز در داخل هتل نیمه خرابه محل اقامت روزنامه نگاران خارجی دارد  . سیر استاد از شاه محمد رییس درخواست می‌کند که اجازه دهد تا او برای پژوهش در زندگی مردم افغانستان که به مدت پنج سال تحت حکومت طالبان بوده‌اند مدتی در خانه او در میان خانواده او زندگی کند  .  شاه محمد رییس از این درخواست استقبال می‌کند  . در پایان این کتاب روایتی است تاثیر‌گذار از زندگی مردی به نام شاه سلطان ، که در طول سال‌ها برای آزادی بیان در افغانستان جنگیده است اما در خانه خود زنان عضو خانواده خود را مورد ظلم و ستم قرارداده و به صورت فرمانروایی بی‌رحم و شفقت بر آن‌ها حکومت می‌کند  . در مدت کوتاهی پس از چاپ کتاب « کتاب فروش کابل » این کتاب در فهرست پرفروش ترین‌ها قرار گرفت و کمی بعد به 30 زبان زنده دنیا ترجمه شد سیراستاد می‌گوید که او وقایع را همان‌طور که دیده است به رشته تحریر درآورده است و حاضراست تا با تمام قوا در مقابل این ادعای رییس ایستادگی کند : « من نمی‌توانستم ظلم و ستم‌هایی را که به چشم خود در حریم زندگی خصوصی رییس شاهد بوده‌ام را نادیده بگیرم داستان « کتاب فروش کابل » از ماجراهای سوزناک و رنج‌های همسر کتاب فروش کابل آغاز می‌شود که پس از 16 سال زندگی زناشویی ، همسر روشنفکر او یک زن دوم در مدتی که این کتاب پرفروش در سطح جهانی به شهرت رسید ، رییس ، کتاب فروش کابل که علیرغم تغییر اسامی ، به خاطر این کتاب در مرکز توجه خاص و عام قرار گرفته‌بود به شدت عصبانی می‌شود  .  او پس از جستجو برای یافتن نسخه‌هایی از این کتاب در کتابفروشی‌های مختلف شهر ، آن‌ها را خریده و نابود می‌کند  . شاه محمد رییس سپس دست به تعقیب و تهدید قانونی نویسنده کتاب آنسه سیراستاد می‌زند و از او می‌خواهد که رسما عذرخواهی کند  . به تازگی شاه محمد رییس ، برای انتقامجویی از سیراستاد دست به نوشتن کتابی به زبان انگلیسی زده است که داستان کتاب « کتاب فروش کابل » را از دیدگاه خود او یا شخصیت اصلی داستان بازگو کرده است  .  نسخه‌هایی از این کتاب که نام آن « روزی روزگاری یک کتابفروش در کابل وجود داشت » می‌باشد ویترین کتاب فروشی او در مرکز شهر را که پیش از این به اشعار رومی و کتاب‌هایی درباره معماری مغول‌ها مزین بوده است می‌پوشاند رییس می‌گوید : « این تنها شکلی است که من می‌توانم به تمام آن چیزهایی که او ( سیراستاد ) درباره من گفته است پاسخ بدهم کتاب شاه محمد رییس در سال 2007 در کابل توسط شرکت انتشاراتی به نام خود او به چاپ رسید اما تا این تاریخ نتوانسته است توجه کتاب خوان‌ها را به خود جلب کند  . در این کتاب رییس درمورد عدم درک فرهنگی سیراستاد از جامعه سنتی افغان سخن گفته است و این که این زن روزنامه نگار از مهمان نوازی او و خانواده اش سوئ استفاده کرده است و نتوانسته است کارکرد خانواده در جامعه افغانی و عواملی که اعضای آن را خوشحال نگاه می‌دارد را به خوبی تجزیه و تحلیل کند  . سیراستاد که هم اکنون سی سال دارد پس از نوشتن « کتاب فروش کابل » به عراق رفت تا کتاب تازه‌ای این بار در رابطه با وقایع جنگ در این کشور بنویسد کتاب « صد و یک روز » نتوانست به اندازه کتاب فروش کابل مورد توجه محافل ادبی قرار گیرد رییس نیز امروز در شرایط دگرگونه‌ای از زمان نوشتن کتاب سیراستاد زندگی می‌کند  .  زن اول و سه فرزند او به کانادا مهاجرت کرده‌اند  .  همسردوم او با دو فرزند دیگرش در اسلو زندگی می‌کنند و دو پسربزرگ تر او ، به رییس در کار کتاب فروشی کمک می‌کنند  .