تحریم‌های بین‌المللی ابزار سیاست خارجی؛ روسیه سرنوشتی مانند ایران
تحلیلگران روس می‌گویند چنانچه بر دایره مجازات‌ها علیه روسیه افزوده شود، و نفت و گاز آن کشور را نیز در برگیرد، سرنوشتی مانند ایران در انتظار آن خواهد بود.
رئیس بخش فارسی صدای آمریکا در برنامه ساعت خبر روز پنجشنبه 2 امرداد 1393 ( 24 ژوئیه ) با اشاره به تحریم‌های ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا علیه روسیه ، به کاربرد اعمال تحریم به عنوان ابزاری در صحنه سیاست خارجی بین‌الملل می‌پردازد  . متن کامل گفتگو با ستاره درخشش به این شرح است : پرسش : اکنون که اتحادیه اروپا در زمینه اعمال تحریم‌ها علیه روسیه به ایالات متحده آمریکا پیوسته است ، ما هم می‌توانیم از نزدیک به این تحول تازه نگاهی بیندازیم و ببینیم تحریم‌های بین‌المللی به عنوان ابزار‌های سیاست خارجی چگونه بر روسیه تاثیر‌گذار بوده‌اند  .  این سوال را از دکتر ستاره درخشش ، رئیس بخش فارسی صدای آمریکا می‌پرسیم : پاسخ : باید بگویم تصمیم کشورهای اروپایی در پیوستن به دولت باراک اوباما در اعمال مجازات‌های بیشتر علیه روسیه غیرمنتظره نبود  .  اروپایی‌ها با این تصمیم ، وحدت خود با ایالات متحده را در محکوم کردن تجاوز روسیه علیه اوکراین و بخصوص پشتیبانی بی‌ملاحظه مسکو از جدایی‌خواهان ، همزمان با فاجعه سقوط هواپیمای خطوط هوایی مالزی نشان دادند  . می‌دانیم که پرزیدنت اوباما و جان کری وزیر امور خارجه آمریکا ، بارها بر نیاز پیوستن کشورهای اروپایی به آمریکا و فرستادن پیامی قاطع و شفاف به ولادیمیر پوتین ( رئیس جمهوری روسیه ) تاکید کرده‌اند تا او با استفاده از نفوذ خود بر جدایی‌‌خواهان اوکراین ، ازآنها بخواهد که به رویارویی مرگبار کنونی‌شان پایان بدهند  .  اگر اروپایی‌ها تا قبل از این جریان بی‌میل‌بودند ، اکنون ناچار شده‌اند در قبال آنچه درآسمان اوکراین اتفاق افتاد ، در برابر رفتار روسیه خشم شدید خود را نشان بدهند  .  موضع مشترک علیه روسیه و تصمیم به پیروی از رهبری آمریکا و پیشروی در این مسیر ، حلقه فشار برمسکو را تنگ‌تر می‌کند و این پیام قدرتمند ، یک پیروزی قاطع برای پرزیدنت اوباماست  . پرسش : پیام قدرتمند از سوی آمریکا و اکنون از جانب اروپا به روسیه داده‌شده‌است  .  اما منتقدان ، مثلا همین جا در واشنگتن و درکنگره آمریکا - می‌گویند مجازات‌ها کافی نیست و برخی حتی تاثیرگذار بودن آن را زیر سوال می‌برند  . پاسخ : بله  .  جان مک‌کین سناتور جمهوریخواه ، یکی از این منتقدان است  .  مثلا دو روز پیش ، او به روزنامه بریتانیایی دیلی تلگراف ، گفت مجازات‌هایی که اروپائیان وضع کرده‌اند « به شوخی می‌ماند  .  تاثیری هم نخواهد داشت »، و برای آن که مجازات‌ها موثر افتد ، کشورهای اروپایی باید ابتدا از انرژی روسیه بی‌نیاز شوند  . سناتور مک‌کین در انتقادهای خود تنها نیست  .  به هر حال ، بحث موثر بودن مجازات‌های بین‌المللی بسیار داغ است و بر کسی پوشیده نیست  .  اما من در اینجا می‌خواهم تاکید کنم که تحریم‌ها موثر بوده و روسیه هم‌اکنون به دردسر افتاده  .  اعتبار روسیه به خاطر تحریم‌ها ، در رتبه Standard & Poor ' s سقوط کرده و دومین و پائین‌ترین رتبه را گرفته  .  این از دید سرمایه‌گذاران خارجی علامت بدی است  .  در ضمن در سال جاری ، روسیه با فرار سرمایه‌هایی به مبلغ 75 میلیارد دلار روبرو بوده که به مراتب از فرار سرمایه سال گذشته بیشتر است  .  اقتصاد روسیه در فاصله ماه‌های آوریل تا ژوئن ، رشدی نداشته  . این اقتصاد ، بر لبه پرتگاه رکود قرار گرفته است  .  دولت روسیه رسما اعلام می‌کند مجازات‌های غرب تاثیر آن چنانی بر اقتصاد آن کشور نداشته ، اما تحلیلگران روس می‌گویند مسکو اشتباه می‌کند و چنانچه بر دایره مجازات‌ها افزوده شود و نفت و گاز روسیه را در بر گیرد ، سرنوشتی مانند ایران در انتظار آن کشور خواهد‌بود  .  الکس کودرین وزیر پیشین اقتصاد روسیه و دوست دیرین آقای پوتین برآورد کرده که تاکنون مجازات‌ها برای روسیه معادل یک درصد تولید ناخالص داخلی کشور هزینه داشته و اگر تحریم‌ها بیشتر شود حقوق و درآمد مردم عادی روسیه کاهش می‌یابد و چند درصد از تولید ناخالص داخلی را نیز می‌بلعد  . پرسش : از ایران نام بردید ؛ ممکن است کمی بیشتر توضیح بدهید  .  ایران به مدت 35 سال در معرض مجازات‌های آمریکا و بین‌المللی بوده و این قابل فهم است که چرا روسیه نمی‌خواهد یک ایران دیگر بشود  .  بنا به برآوردها احتمال دارد ایران به خاطر تحریم‌ها در این سال‌ها بین 10 تا 20 درصد تولید ناخالص داخلی‌اش را هزینه داده باشد  . پاسخ : درست است  .  بسیاری از تحلیلگران روسیه مورد ایران را مثال می‌زنند  .  رژیم ایران هم مانند روسیه می‌گوید مجازات‌های بین‌المللی و آمریکا تاثیر مورد نظر را نداشته و ایران برعکس به خودکفایی در اقتصاد رسیده است  .  اما این را همه می‌دانیم که در دنیای امروز که همه به هم وابسته‌اند چنان امری ممکن نیست  .  مگر این که بخواهید یک کره شمالی دیگر بشوید  . اما بعید می‌دانم یک ایرانی پیدا شود که بخواهد تهران یک پیونگ یانگ دیگربشود  .  مردم برعکس بوروکرات‌های کشور ، فشار مجازات‌ها را لمس می‌کنند  .  به تازه‌ترین نظرسنجی گالوپ نگاه کنید  .  85 درصد ایرانی‌ها گفته‌اند از مجازات‌ها آسیب دیده‌اند ، 56 درصد هم گفته‌اند مجازات‌ها به شدت به آن‌ها آسیب زده است  .  نرخ تورم هم که هنوز حدود 20 درصد است  .  بیکاری ، بویژه در میان جوانان ، حدود 30 درصد است ؛ بعضی این رقم را حتی بالاتر می‌دانند  .  فاصله دارا و ندار مدام در حال افزایش است  .  ارزش ریال دربرابر دلار بسیار پائین آمده و خرید کالاهای وارداتی را برای بسیاری از ایرانیان به رویا تبدیل کرده است  .  وزیر امور خارجه ایران از تاثیر فلج‌کننده تحریم‌ها بر اقتصاد صحبت کرده ومی‌دانیم که رئیس جمهوری ایران تصمیم به آغاز گفتگو با غرب را گرفت ، چون نهایتا امیدوار است تحریم‌ها لغو شود  . پرسش : روشن است که دولت اوباما امیدوار است آقای پوتین نگران از تحریم‌های‌ اقتصادی حتی شدیدتر ، با حل بحران اوکراین از راه گفتگو موافقت کند  . پاسخ : بله ، مجازات‌ها به عنوان ابزارهای اعمال فشار بر کسانی مثل آقای پوتین می‌توانند تاثیرگذار باشند ، به شرط آن که هدفمند باشند  .  در تازه‌ترین دور مجازات‌هایی که دولت اوباما علیه روسیه وضع کرده است ، سه دسته نهادهای بسیار مهم یعنی بانک‌ها ، شرکت‌های نفتی و شرکت‌های تسلیحاتی هدف گرفته شده‌اند  . بنا به برآورد دکتر آندرس اسلوند ، کارشناس مشهور اقتصاد روسیه در موسسه اقتصاد بین‌المللی پیترسون در واشنگتن ، تحریم‌های تازه حدود یک دهم تولید ناخالص داخلی روسیه را شامل می‌شود ، یعنی یک فشار اقتصادی بسیار مهم  . پرزیدنت اوباما همچنین « روس‌نفت »، بزرگترین شرکت نفتی جهان ، که روزانه 5 میلیون بشکه نفت تولید می‌کند ، را تحت تحریم قرار داده  .  این یعنی 6 درصد تولید ناخالص داخلی روسیه  .  این که آمریکا یک چنین شرکت عظیمی را هدف گرفته است ، یعنی هدف گرفتن اقتصاد  .  اغلب ناظران در این نکته توافق دارند که سرمایه‌گذاران غربی از هم‌اکنون در معامله با روسیه ، بسیار محتاطانه عمل می‌کنند  . شمار زیادی از بانک‌های غربی تمایلی به مراوده با روسیه ندارند  .  همین چند روز پیش ، کاترپیلار ، یک از شرکتهای بزرگ صنعتی آمریکا ، ناگهان تصمیم گرفت معامله‌ای با یک شرکت بزرگ روسی در زمینه فعالیت مشترک در ساختن لوکوموتیو در روسیه را لغو کند  .  با تصمیم اروپایی‌ها در پیوستن به آمریکا درتحریم‌ها ، من اطمینان کامل دارم که به زودی شاهد اعلامیه‌های بیشتری از این دست خواهیم‌بود  .