گفتگوی اختصاصی دهقان پور با کیث الیسون
کیت الیسون در این گفتگو تاکید کرد توافق هسته ای به شکسته شدن فضای پلیسی در ایران می انجامد.
سیامک دهقان پور بعد از ملاقات باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا با اعضای ارشد کنگره درباره تحریم‌های احتمالی جدید علیه ایران ، در گفتگویی با کیث الیسون نخستین نماینده مسلمان کنگره آمریکا ، به برخی از موضوعهای مربوط به ایران پرداخته است  .  متن کامل گفتگو از این قرار است : رئیس جمهوری آمریکا با اعضای ارشد کنگره ملاقاتی داشت تا آن‌ها را مجاب کند تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع نکنند  .  سناتور کورکر پس از این ملاقات گفت رئیس جمهور مدتی زمان خواست اما نگرانی این است که توافق موقت به یک نرم جدید بدل شود  .  از جزئیات این گفتگوها چه می‌دانید  ؟ : از گفتگوها باخبرم اما در باره جزئیات توافق ، همان اندازه می‌دانم که در رسانه‌ها آمده است ؛ اما به دقت موضوع را دنبال می‌کنم که آیا ایالات متحده و ایران به نوعی با هم به توافق می‌رسند و بعد از این همه سال دیپلماسی را پیش می‌گیرند ، و از این که گفتگوها ادامه دارد من واقعا خوشحالم  .  کمی هم دلواپس هستم چرا که به نظر می‌آید نیروهای دیگری این وسط هستند که از رفتن به سمت یک روابط جدید با ایران عصبی‌اند و می‌خواهند این وضعیت را به هم بزنند  .  اما به نظرم رئیس جمهور ، آقای اوباما ، با این گفتگوهایی که در پیش گرفته ، دارد کار درست را انجام می‌دهد  .  به هر حال همراه کردن نمایندگان کنگره کمی زحمت دارد ، چون آن‌ها سال‌ها به وضعیتی که الان در آن هستیم یعنی دعواهای لفظی و تهمت زدن‌ها و تحریم عادت کرده‌اند ، در حالی که الان می‌خواهیم فضایی جدید را امتحان کنیم ؛ فضایی که به نظرم برای هر دو طرف بهتر است  . : توافق روی یک راه حل که الان گفتگوها بر سرش در جریان است ، به این معنا خواهد‌بود که ایران ، کمتر یک تهدید نظامی برای منطقه خواهد‌بود ، ولی در عین حال توانایی هسته‌ای لازم برای تامین انرژی و مواد دارویی مورد نیازش را خواهد داشت  .  یک دوره موقت تعیین خواهد شد که ایران بتواند به میلیاردها دلار پولی که به آن دسترسی نداشته برسد و اوضاع اقتصادی اش را بهتر کند ؛ در ازای این‌ها آن بخش از برنامه نظامی اش که می‌تواند به سلاح هسته‌ای مرتبط شود را محدود کند  . در نهایت می‌توان به جایی رسید که جهان جایی امن تر شود یعنی آنچه که آمریکا می‌خواهد و ایران هم به پولش برسد تا نیازهای داخلی اش را برطرف کند ؛ برای همین می‌تواند نتیجه مناسبی باشد  .  اما آمریکا و ایران که از سال 57 روابطی پرتنش و پرتخاصم داشته‌اند حالا دارند به سمتی می‌روند که آن دوران را پشت سر بگذارند ، و فکر می‌کنم که این مسیر برای بعضی‌ها چندان روشن نیست و به همین خاطر هم کمی وحشت کرده‌اند  .  مطمئنم در ایران هم همینطور است  .  یادم می‌آید در خبرها خواندم که وقتی آقای رئیس جمهور روحانی از نیویورک به ایران برگشت ، بعضی‌ها در تهران از دستش دلخور‌بودند ، چون نمی‌خواهند اصلا هیچ تماسی در کار باشد ؛ اما زمانه اقتضا می‌کند که به سوی واقعیت‌ها گام برداریم  . اد رویس و الیوت انگل ، روسای کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان ، در نامه‌ای به رئیس جمهور خواستار حفظ فشارهای اقتصادی و سیاسی بر رژیم ایران تا توافق نهایی هستند  .  آیا جمهوری اسلامی برای تحریم‌ها نیست که بر سر میز مذاکره است  ؟ : تا حدی بله ، شاید ، اما این به آن معنا نیست که از این به بعد هم تحریم‌های بیشتر کارساز خواهد‌بود  .  به گمان من آنچه که اتفاق افتاده این است که آقای روحانی برنامه‌ای را به رای گذاشت که بتواند ایران را از این مخمصه‌ای که گرفتار‌شده‌بیرون بکشد ؛ مردم هم به او رای دادند و حالا توقع دارند که او برنامه اش را عملی کند و حالا امکاناتی دارد که باید آن برنامه را به سرانجام برساند  .  اگر نتواند این کار را بکند ، آنوقت تندروها در ایران بر می‌گردند و به او می‌گویند ، ببین ، تو می‌خواستی با غرب ، با آمریکا ، همکاری کنی اما آن‌ها تو را پس زدند ، حالا بگذار ما خودمان کارها را در دست بگیریم  .  برای همین افزایش تحریم‌ها در این شرایط بحرانی موجب قدرت گرفتن تندروها خواهد شد و میانه روهایی مثل روحانی را تضعیف می‌کند و این به عقیده من نتیجه‌ای ناگوار خواهد‌بود  . چرا آمریکا باید اهرم فشارش را از دست بدهد  ؟ : فکر می‌کنم در آن صورت ، آمریکا اهرم فشارش را از دست خواهد داد ، چون آقای روحانی را تضعیف خواهد کرد  .  این پیام را خواهد داشت که تعامل با صداهای معتدل در ایران ، چیزی را عاید آن صداها نخواهد کرد و فقط باعث می‌شود که آن‌ها در گوشه‌ای منزوی بشوند و تندروها قدرت بگیرند  .  برای همین است که می‌گویم این کار اشتباه است  . وزیر امور خارجه ایران می‌گوید یا همه می‌بریم یا همه شکست می‌خوریم  .  برداشت شما چیست  ؟ : به نظرم درست می‌گوید ؛ واقعیت این است : ایران بالای هفتاد میلیون تن جممعیت دارد ، تمدنی کهن که مواهب ارزشمند فراوانی به دنیا ارائه کرده ، مثل منشور حقوق‌بشر کورش ، مثل علم ریاضیات ، شعر و خیلی چیزهای دیگری که از جامعه پارسی به خارج ارائه شده‌اند  .  امروز هم همینطور است  .  ایرانی‌ها به آنچه هستند خیلی افتخار می‌کنند  .  برای همین فکر می‌کنم گفته‌های وزیر خارجه آقای ظریف یعنی اگر به توافق برسیم ، آنوقت ترس ایالات متحده ، اسرائیل و دیگران از قابلیت‌های نظامی ایران برطرف خواهد شد و از آن طرف هم اقتصاد ایران برای رفع نیازهای مردم خودش سروسامان خواهد یافت ؛ ولی اگر موفق نشویم ، آنگاه ایران خواهد گفت که همه چیز را فراموش کنید ، شماها پیشنهاد ما را رد کردید ؛ آنوقت است که احتمالا ما هم تحریم‌ها که به خود مردم ایران آسیب می‌رساند را افزایش خواهیم داد وایران هم اگر سطح غنی‌سازی اش را بالاتر نبرد ، همین را ادامه خواهد داد ؛ امری که به نگرانی‌های ما راجع به تهدیدهای نظامی آن خواهد افزود  .  به گمانم همه باید حواسشان را جمع کنند و همه جوانب را بسنجند  . آیا نگران نیستید که اسراییل و هم پیمانان عرب آمریکا یکصدا علیه این توافق صحبت می‌کنند  ؟ : ببینین ، هر کسی که با اسرائیلی‌ها صحبت کرده یا در آنجا بوده ، می‌داند که اسرائیل از تهدید نظامی از جانب ایران نگرانی زیادی دارد  .  برا ی همین فکر می‌کنم که یک رهبری جسورانه و مبتکرانه‌ای لازم است که به مردم اسرائیل برای درک این موضوع کمک کند که رهایی از یک تهدید هسته‌ای برای آن‌ها بهتر خواهد‌بود  .  واقعا بهتر خواهد‌بود  .  کسانی که روی این وضعیت فعلی سرمایه‌گذاری کرده‌اند ، باید اطمینان حاصل کنند که یک دوره انتقالی شش ماهه خواهیم داشت که خیلی چیزها را به هر دو طرف ثابت خواهد کرد  .  در مورد کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس هم ، می‌دانید من به حج رفته‌ام و دیدم که ایرانی‌های زیادی هم به حج می‌روند  .  این یک واقعیت است که ایرانی‌ها ، ایرانی‌های شیعه ، در طی مراسم حج مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند ، این را من به چشم خودم دیدم  .  نمی‌توانند به زیارت بعضی گورستان‌های خاص بروند و باید از آن جاها دوری کنند  .  بوضوح یک رقابت منطقه‌ای براه افتاده که برای من قابل درک است ، اما چیزی که آن‌ها توجه نمی‌کنند این است که بدیل یک توافق ، یک درگیری نظامی است که به مصلحت هیچکس نیست  .  برای همین تمام کاری که می‌توانیم بکنیم این است که تلاش کنیم مذاکره کنیم  .  می‌توانیم مذاکراتی را پیش ببریم که نگاه داشتن وضعیت فعلی گزینه مطرح نباشد و آرامش و رفاه برای همه طرف‌ها تضمین شود  .  حتما گزینه نظامی گزینه‌ای به غایت بد خواهد‌بود  . برای مقامات ایرانی که می‌گویند کنگره آمریکا زیر نفوذ اسراییل قرار دارد چه پاسخی دارید  ؟ : اشتباه می‌کنند اینطور نیست  .  اما خوب شکی هم نیست که آمریکایی‌ها ، از اسرائیل شناخت بیشتری دارند  .  سفر به اسرائیل برای نمایندگان کنگره امری معمول است در حالی که برای آن‌ها سفر به ایران ، امری کاملا غیر معمول است و فکر نمی‌کنم تا حالا حتی یک نماینده کنگره آمریکا به ایران رفته باشد  .  برای همین موضوع میزان آشنایی از یکدیگر است و فکر می‌کنم در صورتی که بتوانیم به توافقی برسیم ، این مشکل هم می‌تواند مرتفع شود  . شما با رئیس جمهوری ایران ملاقات کردید  .  چه بحث‌هایی مطرح شد  ؟ : بله من آقای روحانی را دیدم ؛ البته در آن جلسه من تنها نبودم ، افراد دیگری هم‌بودند  .  بعضی از شخصیت‌ها مذهبی و روحانی از جامعه اسلامی شمال آمریکا ، کمیته سیاسی مسلمانان و دیگران  .  من خودم شخصا حرفی که زدم این‌بود که لازم است نماینده‌ای از ایالات متحده بتواند با شهروندان آمریکایی که در ایران در حبس هستند ملاقات کند و مشخصا از امیر حکمتی نام بردم و از سعید عابدینی  .  این‌گونه موارد را مطرح کردم و بعد گفتم ما از همدیگر شناختی نداریم باید کاری کنیم که همدیگر را بهتر بشناسیم و این می‌تواند با نوعی رابطه پارلمانی بین دو کشور آغاز شود و بدین ترتیب یک رابطه پایداری را بنا کنیم  .  آقای روحانی هم در جواب گفت که این‌ها ، صحبت‌های معقولی است و همینطور گفت که موضوع آن افراد بخصوصی که صحبت کردیم را در نظر خواهد داشت هر چند که قوه قضائیه قوه مستقلی است و او در این زمینه محدودیت‌هایی دارد ، اما با این حال از اینکه این موارد را با او در میان گذاشتیم تشکر کرد  . همزمان با مذاکرات هسته‌ای در ایران شمار فزاینده اعدام‌ها بسیار نگران‌کننده است  .  کنگره چه نقشی در این زمینه می‌تواند ایفا کند  ؟ : می‌دانید من خودم مسلمان هستم و نگران وضعیت اقلیت‌های مذهبی در همه جا هستم ، نه تنها در ایران ، در هر جای این دنیا ، در آمریکا و هر جای دیگر  .  ما قطعنامه‌ای داشتیم به این مضمون که همه در همه جای دنیا باید این آزادی را داشته باشند که فرایض دینی شان را ادا کنند ، چه مسلمان شیعه ، چه سنی ، چه مسیحی ، چه یهودی و هر مذهب دیگر  .  می‌توانیم در این‌گونه موارد حرف بزنیم  .  مثل بعضی‌ها در جاهای دیگر دنیا که در مورد زندان گوانتامو ، تعهد آمریکا به حقوق‌بشر را زیر سئوال بردند ، آمریکا هم این حق را دارد که بتواند نظرات خودش را بیان کند ؛ و این کار را ادامه خواهیم داد  .  اما به نظرم در مورد این مساله هسته‌ای ، اگر بتوانیم به توافقی برسیم ، تهدیدی که ایران حس می‌کند از خارج علیه اش وجود دارد احتمالا فروکش خواهد کرد و درنتیجه احتمالا این فضای پلیسی داخل ایران هم برطرف خواهد شد ؛ چون که در موارد بسیاری اتفاق افتاده که کسانی حرفی زده‌اند که با نظرات حکومت تفاوت داشته ، در ردیف دشمنان خارجی قرار گرفته‌اند و تهدید محسوب شده‌اند  .  برای همین اگر از تهدیدهای خارجی کاسته شود ، وضعیت حقوق‌بشر در ایران هم ارتقا خواهد یافت ؛ حداقل امیدواریم چنین شود  . آیا آقای روحانی در آن ملاقات توانست نظر شما را تغییر دهد  ؟ : نه ، چیزی که دستگیر من شد این‌بود که او فردی باهوش است ، می‌داند چطور باید رفتار کند ، دارای کاریزما و وقاری است که به او توان رهبری یک ملت بزرگ مثل مردم ایران را دارد و آمده که کار انجام دهد و می‌داند که چه اهدافی دارد و چگونه باید به آن‌ها دست پیدا کند  .  این برداشتی‌بود که من از ملاقات با او داشتم  .  او را فرد جدی دیدم که فکر می‌کنم در مقایسه با سلف خودش که چنین برداشتی را به ما منتقل نمی‌کرد به موفقیت‌های زیادی خواهد رسید  . چه کسی دیدار شما را هماهنگ کرد  ؟ : اعضای جامعه اسلامی شمال آمریکا با من تماس گرفتند و پرسیدند آیا می‌خواهم در جلسه ملاقات با آقای روحانی حضور داشته باشم و من هم گفتم بله می‌خواهم و آن‌ها هم اسم من را در لیست قرار دادند  .  من قبلا با آقای خزائی سفیر ایران در سازمان ملل متحد ملاقات کرده‌بودم ، برای همین هم چندان با از اعضای هیئت ایرانی ناآشنا نبودم  .  در نهایت تاریخ جلسه تعیین شد و من هم شرکت کردم و خوشحالم از این که با رئیس جمهور ملاقات کردم  .  نمایندگانی از مجلس ایران هم در آنجا‌بودند  .  ایمان دارم که همکاران من در کنگره دلشان می‌خواهد شاهد آن باشند که با ایران به توافقی برسیم که امنیت بیشتری به ارمغان آورد ؛ می‌خواهند این اتفاق بیافتد ؛ ممکن است تردیدهایی داشته باشند ، اما واقعا امیدوارند که توافقی صورت بگیرد  .  دلم می‌خواهد روزی برسد که آن‌ها به یاد این روزها بیافتند و بگویند که در اشتباه‌بودند و خوشحالند از این که اشتباه می‌کردند چون حالا در دنیایی امن تر بسر می‌بریم  .  معتقدم باید دیپلماسی را به بوته آزمایش بگذاریم ؛ بیش از 33 سال با هم روابط خصمانه داشتیم ، اما دستاوردی که در طول 30 ساعت داشتیم در 33 سال نداشتیم  .  باید از فرصت استفاده کنیم چون اگر روحانی یا اوباما موفق نشوند ، تندروها کار بهتری را انجام نخواهند داد و ، شاید هم خیلی بدتر عمل کنند  . برای سفر به ایران از شما دعوت نشد  ؟ : بله گفتند که خوب است از ایران بازدید کنیم و من هم گفتم دوست دارم به ایران بروم  .  دلم می‌خواهد اصفهان را ببینم ، دلم می‌خواهد شیراز و تخت جمشید را ببینم ، بندرعباس و همه آثار ارزشمندی که در ایران هست را ببینم ، این فرصت فوق العاده‌ای برای من خواهد‌بود  .  در عین حال دوست دارم که ما هم اینجا در ایالات متحده بتوانیم میزبان نمایندگان مجلس ایران باشیم و بگذاریم آن‌ها هم کشور ما را ببینند و با آن آشنا شوند  .  مردم در همه جای دنیا مثل هم هستند ، ایرانی و آمریکایی ندارد ، ممکن است با زبان‌های مختلفی صحبت کنیم و فرهنگ متفاوتی داشته باشیم ، اما همه فرزندانشان را دوست دارند ، به والدینشان احترام می‌گذارند ، همه دوست دارند پول در بیاورند و زندگی را بچرخانند ؛ آدم‌ها همه مثل هم‌اند و باید روی وجوه مشترکمان تاکید کنیم  . آیا پیش شرطی برای سفر به ایران ندارید  ؟ : خوب اول باید به من اجازه ورود بدهند ، اگر این اجازه را بدهند  ...  بله اصرار خواهم کرد که با رهبران مخالف حکومت ملاقات کنم ، برای دیدن آن‌ها اصرار خواهم کرد  .  چون هدف من دخالت در سیاست و امور داخلی ایران نخواهد‌بود ، همان‌طور که قبلا گفتم من مدافع حقوق هر کسی در هر جای دنیا هستم ، چه در کشور خودم ، چه یک کشور دیگر  .  در عین حال آنطور هم عمل نخواهم کرد که مثلا اپوزیسیون احساس کند من جانب حکومت را گرفته‌ام یا کاری کنم که حکومت احساس کند من جانب اپوزیسیون را گرفته‌ام  .  دوست دارم بروم ایران که با هر دو طرف صحبت کنم تا به درک بهتری برسم  . نظرتان درباره بمبگذاری‌های مقابل سفارت ایران در بیروت چیست  ؟ : هر اقدام خشونت آمیزی با اهداف سیاسی علیه هر کسی به هر دلیلی محکوم است  .  این که بنشینیم دو طرف میز و با هم به گفتگو بپردازیم بهتر از آن است که به میدان جنگ برویم و همدیگر را بمباران کنیم  .  تصور نمی‌کنم هر شکایتی که این بمبگذاران دارند از طریق گفتگو قابل حل و فصل نباشد  .  اقدامی که انجام داده‌اند را محکوم می‌کنم و از مردم می‌خواهم این موضوع را درنظر بگیرند که صلح و آرامش هزینه دارد  .  ضمنا این را هم می‌خواهم بگویم که درحالی که ایالات متحده و ایران این گفتگوها را ادامه می‌دهند ، اتفاقاتی در هر دو سو ، و در سراسر دنیا خواهد افتاد تا جلوی رسیدن به توافق را بگیرد  .  به گمان من خیلی مهم است که این مسیر دشوار را ادامه بدهیم تا به نتیجه برسیم ، چون در دراز مدت به نفع ما تمام خواهد شد  .  باید محکم ایستاد  . گروهی که مسولیت بمبگذاری‌ها را برعهده گرفته می‌گوید این اقدامی در واکنش به حضور نظامی ایران و حزب الله در سوریه بوده است  ؟ : من بر این باور نیستم که مساله سوریه چه توسط دولت چه توسط مخالفان از طریق نظامی قابل حل باشد و این شامل نقش حزب الله هم می‌شود  .  باید در این مورد نشست و گفتگو کرد  .  امیدوارم تلاش‌های دیپلماتیک ایران و آمریکا در زمینه هسته‌ای بتواند به سوریه هم برسد و منجر به برقراری آتش بس در سوریه هم بشود و اگر ایران روی حزب الله نفوذ داشته باشد ، این امر محتمل خواهد‌بود  .