گزارش: همکاری ایران - روسیه، از نجات اسد فراتر می رود
اگر درگیری روسیه در سوریه گسترش پیدا کند؛ که چنین بنطر می رسد؛ روسیه ناچار خواهد بود همکاری نظامی با ایران را توسعه دهد. این اقدام دست ایران را در مناسبات اقتصادی و نظامی با روسیه تقویت خواهد کرد.
یک نشریه اینترنتی آمریکایی ، عملیات نظامی روسیه در سوریه را " اقدامی که آمریکا و بازیگران منطقه‌ای را غافلگیرکرد "، توصیف کرده است  .  این نشریه ، همچنین نوشت پیامدهای همکاری روسیه با ایران و عراقاز نجات بشار اسد فراتر می‌رود  . نشریه The Conversation ( محاوره ) می‌نویسد : عملیات با اعلام این که هدف اصلی برخورد با گروه دولت اسلامی در همکاری با دولت بشار اسد است ، آغاز شد و سه عنصر را شامل می‌شود : نخست ، روسیه تاسیسات نظامی در سوریه را گسترش می‌دهد  . دوم ، روسیه به بقای رژیم اسد و جنگ با دولت اسلامی در سوریه پای‌بند می‌ماند  . سوم ، روسیه تقسیم اطلاعات و توافقی برای ایجاد کوریدور پرواز با ایران و عراق اعلام کرد  . تاکنون ، دولت‌های غربی و مفسران بر عناصر اول و دوم استراتژی جدید روسیه تمرکز داشته‌اند  .  با این حال ، عنصر سوم به همین اندازه برای روند تحولات ژئوپلیتیک در منطقه مهم است ، و تجزیه و تحلیل بیشتری را ایجاب می‌کند  . توافق دو هدف عمده دارد : توانایی هر سه دولت را در جنگ علیه داعش تقویت می‌کند  .  همچنین مسیر پروازی ارزشمندی بین روسیه و سوریه ایجاد می‌کند  .  از آنجا که برخی کشورهای اروپایی ، مانند بلغارستان ، فضای هوایی خود را به روی پروازهای نظامی روسیه بسته‌اند ، دسترسی به سوریه از طریق ایران و عراق برای استراتژی خاورمیانه‌ای مسکو مهم است  . روسیه تاکنون از فضای هوایی ایران و عراق نه فقط برای پروازها به سوریه بلکه همچنین پرتاب موشک‌های کروز از دریای خزر به چندین هدف در سوریه استفاده کرده است  . در حالی که هدف همکاری روسیه با ایران و عراق تا کنون نسبتا معتدل بوده ، می‌تواند پیچیدگی‌های مهمی برای مناسبات آمریکا با هر دو کشور داشته باشد  .  برای ترکیه و موازنه قدرت در جنگ نیابتی فعلی بین ایران و کشورهای سنی به رهبری عربستان سعودی نیز مهم خواهد‌بود  . تاثیر استراتژی روسیه در عراق بیشتر بر جریان‌های سیاسی داخلی و موازنه نسبی قدرت میان جناح‌های رقیب در بغداد خواهد‌بود  .  برای ایران ، از سوی دیگر ، همکاری با روسیه بیشتر بر فضای سیاست خارجی و دینامیک‌های مناسبات جاری آن با آمریکا و عربستان سعودی تاثیر خواهد گذاشت  .  به برخی از این پیچیدگی‌ها نگاه می‌کنیم  . از تصمیم عراق به مشارکت در این توافق ، فقط برخی جناح‌ها در صحنه سیاسی از هم گسیخته کشور حمایت کردند  . اختلاف نظرها در مورد پیوستن به توافق ، جدیدترین فصل پیکار بین حیدر العبادی نخست‌وزیر شیعه عراق ، که خواهان هماهنگی نیرومند تری با آمریکا است و رقیبان شیعه او را منعکس کرد  . این جناح‌ها به نقش آمریکا مظنون هستند و ترجیح می‌دهند بر حمایت ایران تکیه شود  .  آن‌ها بر این باورند که آمریکا می‌تواند کار بیشتر در جنگ با داعش و پیکارجویان سنی انجام دهد  .  همچنین از پیوندهای نزدیکتر با ایران و حالا با روسیه طرفداری می‌کنند  . طی دو ماه گذشته ، عبادی برآن شد با اتخاذ یک برنامه اصلاحی و افزایش همکاری با ارتش آمریکا در نبرد انبار ، موضع خود را تقویت کند  .  او به برگرفتن شکلی از برنامه آمریکا برای ایجاد گاردهای ملی استانی بعنوان یک نیروی سنی خودمختار نزدیک می‌شد  .  پیکار جویان مورد حمایت ایران در نیروهای بسیج مردمی این طرح را رد کردند و حتی در بیانیه مشترکی مخالفت خود را با درگیری بیشتر آمریکا در کوشش‌های نظامی علیه داعش ابراز داشتند  . در این شرایط ، بنظر می‌رسد توافق مسیری را که عبادی برگزیده به چالش گرفته است که پرسش‌هایی جدی در باره میزان کنترل نخست‌وزیر بر تصمیمات سیاسی عمده را مطرح می‌سازد  .  گزارشی که روزنامه لبنانی لاخبار - که به حزب اله نزدیک تلقی می‌شود - در 30 سپتامبر منتشر کرد ، تنش فراینده بین عبادی و رقیبانش را تائید کرد  . بر اساس گزارش ، عبادی سعی داشت گستره همکاری در توافق را کوچک کند و آنرا به مبادله اطلاعات محدود سازد  .  او همچنین خواهان اختیار کامل در انتصاب نمایندگان عراق در کمیته مشترکی‌بود که در بغداد ایجاد شد و نمایندگان نظامی از چهار کشور ( روسیه ، سوریه ، عراق و ایران ) را شامل می‌شد  . این گزارش همچنین ادعا می‌کند این کمیته مشترک را ، وابسته نظامی ایران در بغداد سرپرستی خواهد کرد  .  در مقابل ، گروه‌های نیرومند در داخل نیروهای بسیج مردمی ، مانند سازمان بدر و دیگر میلیشاهای شیعه مورد حمایت ایران ، خواستند حق انتخاب نمایندگان خود را داشته باشند  . روسیه که از دیر با در جستجوی برقراری دوباره استراتژیک و نظامی خود با عراق بوده است ، در سال‌های اخیر مجموعه بزرگی از ساز و برگ نظامی ، که آمریکا حاضر‌نشده‌است به عراق بفروشد ، به بغداد پیشنهاد کرده است  .  اگر روسیه کارآیی خود را در تقویت امنیت عراق در برابر داعش و پیکار جویان سنی ثابت کند ، مناسبات نظامی و اقتصادی آن با عراق به زیان جناح‌های طرفدار غرب هیات حاکمه سیاسی ، تقویت خواهد شد  . افزون بر این ، اگر منافشه شدت پیدا کند و و روسیه حمایت لجیستیکی و نیروی زمینی بیشتر از عراق درخواست کند ، توانایی دولت برای تطبیق با درگیری‌های نظامی آمریکا و روسیه و ادامه یک استراتژی هماهنگ ضد داعش بشدت کاهش خواهد یافت  . دولت که در دست شیعیان قرار دارد ممکن است از درگیری روسیه ، که بدون هیچ تعهدی به سیاست‌های داخلی آن صورت می‌گیرد ، برای مقابله با فشارهالی آمریکا جهت اتخاذ سیاسی فراگیرتری نسبت به سنی‌ها استفاده کند  .  اما اگر عراق تکیه به حمایت روسیه را افزایش دهد ، ممکن است موضع عبادی که بر حمایت از آمریکا استوار است و نیز توانایی او برای بقای سیاسی ضعیف شود  .  بنابراین ، اکر این هماهنگی هرچه زودتر نتایجی ببار نیاورد ، ممکن است شکاف‌های داخلی بیشتری را موجب شود  . بین محافظه کاران تندرو و جناح عملگراتر به رهبری حسن روحانی رئیس جمهوری بر سر همکاری بین ایران و روسیه ، اختلافاتی وجود دارد  .  با این حال ، بنظر می‌رسد با توافق برای تقسیم اطلاعات و دسترسی هواپیماهای نظامی روسیه به فضای ایران ، مخالفت زیاد نبوده است  . ایران ، از طریق برخی دیدارهای نظامی سطح بالا در ماه‌های اخیر ، روسیه را ترغیب کرد تقش فعالتری در حمایت از رژیم سوریه برعهده بگیرد  .  همچنین در کسب همکاری عراق کارساز‌بود  . اگر درگیری روسیه در سوریه گسترش پیدا کند ، که چنین بنطر می‌رسد ، ناچار خواهد‌بود همکاری نظامی با ایران را توسعه دهد  .  این اقدام دست ایران را در مناسبات اقتصادی و نظامی با روسیه تقویت خواهد کرد  . هم اینک علائمی نشان می‌دهد که عملیانت نظامی روسیه علیه مخالفان رژیم اسد ، با سربازان زمینی که ایران و متحدان منطقه‌ای اش خواهند فرستاد ، تقدیر خواهد شد  .  در چنین شرایطی ، روسیه به احتمال بیشتر درخواست ایران را برای سامانه پدافند هواییS - 300 و دیگر سامانه‌های پیشرفته قبول خواهد کرد  . دسترسی به تسلیحات پیشرفته روسیه ( و شاید چین ) خطر روبرو شدن ایران با یک حمله نظامی غافلگیرانه توسط رقیبان منطقه‌ای آن ( اسرائیل و عربستان سعودی ) را کاهش می‌دهد  . افزون بر این ، اگر آمریکا به این نتیجه برسد که ایران توافق اتمی را نقض کرده است ، جلب حمایت روسیه از دور دیگری از تحریم‌های بین‌المللی را ، تا زمانی که روسیه برای موفقیت عملیاتش در سوریه به ایران متکی باشد ، دشوار خواهد دید  .  به همین دلیل ، روسیه احتمالا پدافند ایران علیه هر کوشش آمریکا برای عمل نظامی علیه تاسیسات اتمی ایران ، در صورت شکست توافق را تقویت خواهد کرد  . همکاری ایران با روسیه همچنین موضع آنرا در جنگ نیابتی جاری با عربستان سعودی و متحدانش تقویت خواهد کرد  .  نه فقط برداشتن اسد برای عربستان سعودی و ترکیه دشوار تر خواهد شد ، بلکه آن‌ها در بالا بردن سطح تنش‌های جاری با ایران بیشتر درنگ خواهند کرد  . قبلا ، اگر قرار‌بود جنگ نیابتی با عربستان سعودی به رویارویی نظامی مستقیم تبدیل شود ، سعودی‌ها با تکیه بر حمایت آمریکا علیه یک ایران منزوی از نظر نظامی دست بالا را داشتند  .  به این دلیل است که ایران با دقت از تشدید مناقشه با عربستان سعودی پرهیز کرده و حاضر‌نشده‌است با عملیات نظامی آن در بحرین و یمن مقابله کند  . با این حال ، مناسبات نطامی نزدیکتر با روسیه و دسترسی به جنگ افزار پیشرفته ممکن است موازنه قدرت را تغییر دهد و بر تمایل ایران به رویاروئی با عملیات سعودی علیه متحدانش بیافزاید  . سرانجام ، ایران همچنین ممکن است قادر شود حمایت روسیه را از چندین درخواست دیگر به دست آورد  . برای مثال ، ایران بیش از یک دهه خواهان پیوستن به سازمان همکاری شانگهای بعنوان یک عضو کامل بوده است ، اما روسیه و چین فقط آنرا فقط بعنوان ناطر قبول کرده‌اند  .  روسیه اینک به احتمال بیشتر از درخواست ایران حمایت می‌کند  .  اگر ایران بصورت عضو کامل پذیرفته شود ، آنگاه قادر خواهد شد بیشتر به حمایت استراتژیک روسیه و چین در تنش‌های اینده با آمریکا و متحدان اروپایی اش تکیه کند  . تا زمانی که عملیات نظامی روسبه در سوریه ادامه داشته باشد ، مسکو مجبور خواهد‌بود به همکاری ایران و عراق متکی باشد  .  در نتیجه ، خود را ناچار خواهد دیدنسبت به درخواست‌های این کشورها برای حمایت دیپلماتیک و نظامی حساس تر باشد  . حمایت روسیه ، در مقابل ، موضع منطقه‌ای ایران و متحدان آن در عراق را تقویت خواهد کرد ، احتمالا عبادی را ضعیف خواهد ساخت و نفوذ او در تصمیم گیری‌های داخلی و سیاسیت خارجی را کاهش خواهد داد  .