سیزدهمین کنفرانس سالانه مرکز مطالعات اسلام و دموکراسی: مردم عرب دیگر هیچ حاکمیت غیرپاسخگویی را نمی پذیرند 
شکنجه، بازداشتهای غیرقانونی و شیوه های فراقضایی دیگرکمتر در جوامع خاورمیانه پذیرفته می شوند 
سیزدهمین کنفرانس سالانه « مرکز مطالعات اسلام و دموکراسی » روز پنج شنبه سوم ماه مه در آرلینگتن ویرجینیا در حومه شهر واشنگتن برگزار شد  .  تعداد قابل‌توجهی از پژوهشگران مسائل و مطالعات اسلامی و خاورمیانه در چهار میزگرد نظرات خود را ابراز کردند و به بحث پرداختند  . دانیل برومبرگ ، استاد دانشگاه جرج تاون ریاست این میزگرد را به عهده داشت  .  جیسون گلاک ، اولین سخنران پانل در مورد مراحل مذاکره میان گروههای مخالف و دولتها گفتگو کرد  .  وی تدوین پیش نویس یک قانون اساسی را از خود آن سند مهمتر خواند  .  به عقیده او ، این که چگونه احزاب سیاسی با دیدگاه‌های عقیدتی مختلف و متفاوت گردهم می‌آیند و به یک توافق دست می‌یابند ، مهممترین قدم در یک‌گذار دموکراتیک محسوب می‌شود  . پروفسور آلفرد استفان ، استاد دانشگاه کلمبیا مثال تونس را مطرح کرد و آن را بهترین نمونه بین کشورهای عرب برای یک‌گذار دموکراتیک از دولت دانست  .  بنا بر گفته پروفسور استفان ، اسلام‌گرایان تونس بر این اصل توافق کردند که حق حاکمیت مردم تنها منبع مشروعیت سیاسی است  .  راشد غنوشی ، رهبر اسلام گرای تونس آشکارا اذعان کرده است که مردم متدین باید به دموکراسی احترام بگذارند و هیچ گروه مذهبی نمی‌تواند قانونی تصویب کند که از قوانین مصوبه قوه مقننه فراتر رود  .  به گفته او :« جناح مخالف در تونس به مدت چهار سال و پیش از آن که بن علی ناچار شود از قدرت کناره‌گیری کند ، در مورد اصول آینده سیاسی خود گفتگو کرده‌بودند  .  این امری است که در سایر کشورهای عربی اتفاق نیافتاد  ... » آخرین سخنران این میزگرد لیث کوبه نماینده « موقوفه ملی برای دموکراسی » ( NED )‌بود  .  او بر اهمیت تاسیس نهادهای مدنی تاکید ورزید و خاطرنشان کرد « نقش نهادها و سازمانهای امنیتی باید از حوزه محافظت از حکومت به محافظت از کشور و برابری اقتصادی توسعه پیدا کند » .  او نتیجه‌گیری کرد که نهادهای دولتی باید شکل بگیرند که راه را برای آزادی اجتماعی ، از جمله در سطح محلی هموار کند  . رادوان زیاده ، نماینده « شورای ملی سوریه »، اصلی ترین گروه مخالف سوریه ، قیام سوریه علیه حکومت اسد را به دلیل پیامدهای همه جانبه و گسترده آن برای منطقه و به ویژه برای ایران ، مادر همه انقلابها خواند  .  او بحران سیاسی سوریه را با جنگ در بوسنی مقایسه کرد که در سالهای 1990 و پیش از مداخله جامعه بین‌الملل ، چندین سال طول کشید  . با آن که آقای زیاده یکی از اعضای سرشناس جناح مخالف دولت سوریه است ، اما ازمخالفان بشار اسد هم به شدت انتقاد کرد و گفت : « مخالفان سیاسی دمشق ، که بیشتر آن‌ها در ترکیه و فرانسه مستقر هستند ، بی‌مصرف شده‌اند و بین عموم مردم سوریه اعتباری ندارند  .  قهرمانهای واقعی آنانی هستند که از ارتش سوریه جدا شده‌اند  . » آقای زیاده معتقد است که عمل‌کرد جامعه بین‌المللی به دلیل مخالفت روسیه با هر گونه اقدام عملی علیه دولت دمشق ، باید از شورای امنیت سازمان ملل متحد فراتر برود  .  او گفت : « ترکیه و اعراب نمی‌توانند به تنهایی این کار را انجام دهند  .  واشنگتن هنوز در مورد استقرار مناطق امن برای غیرنظامیان سوریه که زیر آتش جنگ گرفتار شده‌اند ، تصمیم قطعی نگرفته است  .  اوباما ، به این دلیل که امسال سال انتخابات در ایالات متحده است ، بیشتر نگران مسائل داخلی است و نسبت به تحولات و رویدادهای منطقه منفعل عمل می‌کند  .  آن‌ها می‌دانند که طرح سازمان ملل متحد راه به جایی نخواهد‌بود ، اما برنامه دیگری نیز در ذهن ندارند  .  ایالات متحده همیشه بر ضرورت وجود یک رهبری جایگزین و جناح‌های مخالف متحد تاکید کرده است ، اما داشتن این‌ها با وجود دیکتاتوری چهل ساله اسد دشوار بوده است  .  عدم ایفای یک نقش راهبردی از سوی ایالات متحده سبب‌شده‌تا روسیه و ایران این خلا را پر کنند  . » برایان گریم ، نماینده « مرکز پژوهشی پو » مقاله‌ای در مورد مذهب و « بهارعرب » ارائه کرد و گفت در این مناطق ضمانتهای قانونی برای آزادی مذهب قدرتمند نیستند و قوانین مربوط به ارتداد رایج و حاکم هستند و هم دولتها آن‌ها را اجرا می‌کند و هم خصومتهای اجتماعی عاملی برای اعمال آن‌ها هستند  . کاریل مورفی ، گزارشگر پیشین روزنامه واشنگتن پست و یکی از محققان « مرکز وودرو ویلسون » که به تازگی از یک سفر شش هفته‌ای از عربستان سعودی بازگشته است ، گفت که مقامات عربستان سعودی ترجیح می‌دهند به جای تخریب روند بیداری کشورهای عرب ، آن را کنترل کنند  .  وی با اشاره به پیشرفتهای فن‌آوری افزود که اینترنت جامعه عربستان سعودی را متحول کرده است  .  وی از یکی از ناراضیان عربستان سعودی نقل کرد که گفته است :« توئیتر پارلمان ما است  . » به گفته مورفی توجه به فضای مجازی برای دولت عربستان سعودی کلیدی و حیاتی است  .  او نتیجه‌گیری کرد ، « تحولات اصلی در استانهای شرقی ( عربستان ) به وقوع پیوسته‌اند که عمدتا جمعیت شیعه دارند و از بسیاری از عملکردهای دولت ناراضی‌اند  .  جوانان عربستان سعودی بیشتر متحول شده‌اند و کمتر اهل انقلاب و فعالیتهای انقلابی هستند  .  آن‌ها هنوز امیدوارند که در آینده ، خانواده سلطنتی قدرت سیاسی را با آن‌ها تقسیم کند  .  دولت عربستان سعودی مشتاق کارآفرینی برای آن‌ها است تا تنشهای اجتماعی کشور را کاهش دهد  . » آیلن اونور نویی ، کارشناسان مسائل ترکیه در دانشگاه کدیک گفت که آنکارا نگران است که « بهار عرب » به مناطق کردنشین و ناآرام این کشور سرایت کند  .  این در حالی است که قیام علیه دیکتاتوری اسد نیز مناسبات آنکارا با تهران را تیره کرده است  . این پانل با سخنان جان وال ، استاد دانشگاه جرج تاون آغاز شد  .  او معتقد است که آنچه ما در جهان عرب شاهد هستیم ، سیاسی شدن جامعه مدنی است : « اعتراضهای جدیدی که علیه نیروهای نظامی در مصر به راه افتاده‌اند ، مباحث پیشین را معکوس کرده‌اند  .  در گذشته ، قشر فاسد ، بیرحم و تشنه قدرت در مصر همه غیر نظامی‌بودند ، اما امروز مردم ارتش را چنین می‌بینند  .  سرشناس ترین چهره جنبش جدید نه همچون آیت‌الله خمینی ، رهبر انقلاب ایران است و نه مانند جمال عبدالناصر ، بلکه او وائل غنیم ، مدیر امور بازاریابی شرکت گوگل است  . شادی مختاری ، استاد ایرانی تبار دانشگاه امریکن در مورد روندهای نویدبخشی گفتگو کرد که همزمان با « بهار عربی » در زمینه بهبود وضعیت حقوق‌بشر در منطقه خاورمیانه رخ داده‌اند  .  شکنجه ، بازداشتهای غیرقانونی و شیوه‌های فراقضایی از آن جمله هستند که در جامعه کمتر پذیرفته می‌شوند  .  به گفنته وی ادبیات حقوق‌بشر در جنبشهای اعتراضی سراسر منطقه خاورمیانه نیازمند رویکردهای متفاوتی‌شده‌است  .  روشنفکران اسلامی هم اکنون در مورد این ایده فکر می‌کنند که اسلام با حقوق‌بشر به معنای غربی کلمه همخوانی ندارد  . دیوید وارن ، استاد دانشگاه منچستر در مورد ایده یوسف القراداوی و درخواست او برای گفتگوی بین غیرمسلمانان سخنانی ایراد کرد  .  بنا به گفته وارن ، قراداوی بر برقراری دیالوگ با غرب ، و نیز با اقلیتها از جمله یهودیان ، مسیحیان و عرف‌گرایان ( سکولارها ) تاکید می‌کند  . شرکت‌کنندگان در این میزگرد توافق داشتند که هر کشوری برای دستیابی به دموکراسی مسیر متمایز و متفاوتی را طی می‌کند که تحت تاثیر شرایط فرهنگی و مذهبی آن کشور است  .  به نظر می‌رسید که همه معتقد‌بودند « نه تونس و نه ترکیه نمونه‌ای برای‌گذار کشورهای اسلامی [ به دموکراسی ] نیستند » . انور حدام از « جنبش الجزیره برای آزادی و عدالت اجتماعی » در مورد اصلاح سیاسی ظاهری دولت خود برای حفظ نظم سیاسی گفتگو کرد  .  او گفت نهادها و سازمانهای اطلاعاتی الجزیره اداره امور کشور را به عهده دارند ، بنابراین برای اعمال هرگونه اصلاحات و‌گذار سیاسی واقعی به دموکراسی ، اصلاح نهادهای امنیتی و اطلاعاتی حیاتی است  .  به گفته او سازمانهای امنیتی نظامی در الجزیره باید درهای نظام را باز کنند و اجازه دهند باد تغییر در الجزیره بوزد  . ماریجه ماروویچ ، تحلیلگر « مرکز بالکان برای خاورمیانه » در صربستان گفت نهادهای نظامی و امنیتی مصر مانع اصلی پیشروی شکل دموکراتیک دولت است ، زیرا این نهادها اساسا منافع بسیاری در ساختار اقتصادی مصر دارند ، که در یک نظام دموکراتیک از دست خواهند داد  .  او بر ضرورت سیاست زدایی از نهادهای امنیتی تاکید کرد  . ‌ست رائو ، استاد دانشگاه تافتس معتقد است چالشهای اقتصادی تونس واقعا جدی هستند و تونس به رشد اقصادی هفت درصدی و یا بیشتر نیاز خواهد داشت تا جمعیت جوان جویای کار را به خود جذب کنند  . پروفسور دانیل سرور ، استاد دانشگاه جانز هاپکینز آخرین سخنران این میزگرد‌بود  .  او اظهارات رادوان در ضروری بودن ایجاد مناطق امن در سوریه را رد کرد  .  به گفته او « برای مداخله نظامی در سوریه هیچ نوع اجماع فکری وجود ندارد » . بنا به گفته پروفسور سرور ، واشنگتن نگران پیامدهای مداخله نظامی در سوریه و مساله ایران است ، زیرا به محض انجام چنین مداخله‌ای ائتلاف 1 + 5 علیه برنامه اتمی ایران یک شبه از هم پاشیده خواهد شد  .  او افزود « یافتن یک راهکار دیپلماتیک برای رویارویی با ایران برای اولویت واشنگتن است » .  به نظر او نتیجه سیاسی و نظامی مداخله در سوریه نامشخص است  . سفیر تونس در واشنگتن یکی از سه سخنران اصلی مراسم پایانی این کنفرانس‌بود  .  او‌گذار دموکراتیک در کشورش را ستود و گفت چشم انداز استقرار آزادی در تونس درخشان است  . ویلیام تایلور از وزارت امور خارجه ایالات متحده ، و مدیر « گذارهای خاورمیانه »، گفت واشنگتن پیشرفتهای مردم تونس را به رسمیت می‌شناسد و اعلام کرد یک کمک نقدی صد میلیون دلاری به دولت جدید ارسال خواهد شد  .  آقای تایلور در مورد مصر گفت واشنگتن مشتاق است تا با دولت جدید مصر و اولویتهای آن کار کند  .  به گفته وی توسعه اقتصادی موضوعی است که زمینه را برای همکاری دو دولت هموار خواهد کرد  .  آقای تایلور در مورد لیبی گفت که روند آمادگی برای برگزاری انتخابات در این کشور دشوار خواهد‌بود ، چون این کشور طی 40 سال گذشته تجربه برگزاری انتخابات وجود نداشته است  . کارل گرشمن ، رئیس « NED »، آخرین سخنران این کنفرانس‌بود  .  پیام اصلی گرشمن این‌بود که باید نیمه پر لیوان را دید و نباید زیاد نگران رستاخیز اسلام‌گرایان در جهان عرب‌بود  .  او گفت « مردم عرب دیگر حاکمیت غیرپاسخگوی هیچ فردی را نخواهد پذیرفت » .  آقای گرشمن راشد غنوشی رهبر اسلام گرای تونس را به عنوان شخصی با حوزه دید وسیع ستود و گفت او حامی حاکمیت یک دولت عرفی است و هوادار یک دولت مذهبی نیست  . آقای گرشمن ادعای دولت بحرین مبنی بر دخالت و تحریک دولت ایران در این کشور را رد کرد  .  وی گفت : تحولات تاریخی یک نسل طول می‌شکند و نباید انتظار داشت نتایج سریع به بار آید و آمریکا باید برای یک مشارکت بلند مدت آمادگی داشته باشد  .