دولت لیبریا در راه پایان دادن به ختنه زنان 
یونیسف: ختنه یا ناقص سازی اندام جنسی زنان و دختران نقض فاحش حقوق بشر است که آنان را از "سلامت جسمی و روانی، از حق زندگیِ عاری از خشونت و تبعیض، و در مواردی از حق حیات" محروم می کند. 
دولت لیبریا از طریق همکاری با رهبران سنتی ، روند تدریجی پایان دادن به ناقص‌سازی جنسی زنان را طی می‌کند  . « سه نفر‌بودند  .  یک نفر مرا از پایین محکم گرفته‌بود  .  یک نفر دستهایم را گرفته‌بود  .  و سومی کار را انجام داد  .  مرا دراز کردند  ... » فاتو این‌گونه از عمل ختنه‌ای یاد می‌کند که در هشت سالگی در لیبریا تحمل کرده است  . به گزارش سازمان بهداشت جهانی ، آنچه بر سر فاتو آمده مصداق ختنه زنان از درجه دو است  .  ( از سه درجه‌بندی ) .  در این درجه از ختنه ، کلیتوریس و لبه‌های واژن بریده می‌شود  .  فاتو اکنون 23 ساله است و در دانشگاه لیبریا درس می‌خواند  .  ختنه فاتو شرط لازم برای مشرف شدن به جامعه " سانده " است  .  انجمنی شبه مذهبی که اکثر زنان لیبریایی در هر سن وسالی بعضی حتی در دو سالگی به عضویت آن در می‌آیند  . خبرگزاری اینترپرس ، در گزارشی که از ختنه زنان در لیبریا و راه‌های ازبین بردن آن توسط دولت تهیه کرده می‌نویسد : " سانده " و معادل مردانه آن که " پورو " نام دارد ، حافظ و موجد بسیاری از جنبه‌های فرهنگی ، سنتی و آداب و رسوم و باورهای جامعه در این کشور آفریقای غربی است  .  زنان جوان و کم سن و سال ، گاه حتی دوساله ، به مدارس یا " گلستان "‌های " سانده " سپرده می‌شوند تا در آن جا راه و رسم رعایت سنت‌ها ، احترام به باورها و آداب و رسوم ، روش اداره خانه و خانواده ، و آمادگی برای ازدواج را بیاموزند  .  ختنه دختران هم دراین مدارس انجام می‌گیرد  . سازمان‌های بین‌المللی چون " صندوق کودکان سازمان ملل ( یونیسف )" می‌گوید این نوع ختنه یا ناقص‌سازی اندام جنسی زنان و دختران نقض فاحش حقوق‌بشر است که زنان را از " سلامت جسمی و روانی " و " از حق زندگی برکنار از خشونت و تبعیض ، و در موارد ی از حق حیات " محروم می‌کند  . جولیا دانکن کسل ، وزیر امور زنان و توسعه لیبریا ، به اینترپرس می‌گوید : به دلیل جایگاه مرکزی ناقص‌سازی جنسی در " سانده "، ازبین بردن این سنت بویژه بسیار مشکل است  .  اما دولت لیبریا از طریق تلاش و همکاری با رهبران سنتی و آیینی ، آرام آرام به تعطیل تدریجی این مدارس و پایان دادن به ناقص‌سازی جنسی زنان در لیبریا دست می‌یابد  . خانم دانکن - کسل می‌گوید :« دولت می‌خواهد این کار متوقف شود  .  البته نمی‌توانم بگویم که این عمل در حال حاضر بکلی متوقف‌شده‌اما روند رسیدن به آن ادامه دارد  .  » در گذشته دولت لیبریا از ابراز نظر درباره ختنه زنان خودداری می‌کرد  .  دانکن - کسل برای اولین بار است که آشکارا ازموضع دولت لیبریا در باره این عمل سخن می‌گوید  .  دانکن کسل در سخنانش بر عزم دولت به پایان دادن به ختنه در لیبریا تاکید کرد  . در لیبریا ختنه زنان یا ناقص‌سازی جنسی آنان جزو تابو‌هایی ست که نباید به آن نزدیک شد یا از آن در جمع سخن گفت  . به گزارش اینترپرس ، با آن که نگاه فاتو به تجربه اش در " سانده " مثبت‌بود ، بسیاری از زنانی که عضو آن‌بودند از سخن گفتن در باره آن و درباره ختنه خودداری می‌کردند  . فاتو می‌گوید :« دردناک‌بود  .  خیلی دردناک‌بود  .  خونریزی هم خیلی شدید‌بود » .  و از این یاد‌آوری عضلات صورتش درهم کشیده می‌شود  .  با این حال فاتو از گذراندن اوقاتش در " گلستان " سانده ناراضی نیست  . می‌گوید :« ولی بعد از آن خودم را یک زن می‌بینم  .  احساس غرور می‌کنم » .  و این جمله آخر را آهسته ، کشدار و با همان تاکیدی می‌گوید که در باره دردش حرف می‌زد  . دانکن کسل بر آن است که محو کامل ناقص‌سازی جنسی زنان در لیبریا به زمان طولانی نیاز دارد  . او می‌گوید :« وزیر کشور در بیانیه‌ای از همه مادران ، خاله‌ها وعمه‌ها ، و خواهران ، خواسته است که از چنین اقدام‌هایی خودداری کنند  .  دولت به باورهای مردم احترام می‌گذارد اما در عین حال از آنان می‌خواهد به حقوق دیگری تجاوز نکنند  .  » اگرچه آمار قابل اتکایی در مورد تعداد ختنه در لیبریا وجود ندارد اما تقریبا حدود دو سوم زنان در این کشور ختنه می‌شوند  . قطع مراسم تشرف به سانده و ختنه هنوز برای دولت مسئله‌ای حساس است و مقام‌های رسمی دولتی معتقدند که برای ازبین رفتن کامل آن هنوزسال‌ها وقت لازم است  .  اما برخی نیز از معامله‌ای می‌گویند که می‌تواند به این امر پایان دهد  . جانگار ، معاون فرهنگی وزارت کشور لیبریا به اینترپرس می‌گوید ، بین انجمن‌های سانده و پورو قراردادی گذشته که بر اساس آن سانده باید زمینی را که در آن امر تشرف انجام می‌شود به پورو واگذار کند  . به گفته او :« زنان هم موافقت کرده‌اند  .  به این ترتیب زنان نمی‌توانند عمل ختنه را انجام دهند  .  ما هم دیگر اجازه بازکردن گلستان‌های جدید را به سانده نخواهیم داد  .  » 9 دسامبر 2011 دولت در نامه‌ای رسمی به مدارس سانده و پورو اخطار کرده که تا پایان آن سال همه گلستان‌های سانده باید بسته شوند  .  به گفته جانگار :« همه شان نامه را دریافت کرده‌اند و اگر زوئه ( مرشد یا رهبر مونث )‌ای گلستانی تازه باز کند ، جریمه خواهد شد » .  به همین منظور بازرسانی راهی روستاها شده‌اند  . وزیرکشور در عین ابراز بی‌اطلاعی از این نامه می‌گوید از نظر او ختنه زنان رفته رفته به گذشته می‌پیوندد  . او می‌گوید :« اما تلاش فعالان برای پایان دادن به ختنه باید ادامه یابد  .  مردم لیبریا روز به روز بیشتر از این کار منزجر می‌شوند و مطمئنم که بزودی این‌گونه کارها به فراموشی سپرده خواهد شد  . » ماما تورما ، رئیس کل زوئه‌ها یا " مرشدان مونث سانده " می‌گوید در حال حاضر جامعه لیبریا دستخوش تحولات زیادی‌ست که تاکید بر آموزش‌های رسمی از آن جمله است  .  او می‌گوید « تحول دیگر ، انتقادهایی‌ست که از گلستان‌ها به خاطر پذیرش و ختنه دختران در سن وسال بسیار پایین می‌شود  .  چون می‌گویند آن‌ها هنوز نمی‌توانند درمورد خودشان تصمیم بگیرند » .  او پذیرفته است که سن شاگردانش نباید کمتر از 17 - 18 ساله باشد  . تورما درمورد آداب ختنه کردن در گلستان‌ها سکوت می‌کند و دانکن - کسل را نیز به خاطرعمومی کردن این امر تابو مورد سرزنش قرار می‌دهد  .  او می‌گوید :« شما هم نباید جلوی دیگران درباره این موضوع با من حرف بزنید  . » وزیر کشور لیبریا هشدار می‌دهد که ایجاد تغییر و تحول درسنت‌ها و باورهای جامعه کار دشواری است و در برخی موارد که از نظر فرهنگی به آن‌ها حساسیت وجود دارد ، مانند همین مورد ختنه ، حتی بحث درباره آن هم کاری پیچیده است  . اما گفت‌وگو درباره ناقص‌سازی جنسی زنان در لیبریا مدت هاست که آغاز‌شده‌است  .  گیریم برای برخی با تاخیر آغاز‌شده‌باشد  . در دسامبر 2011 ، لوتو پو ییماه ، دختری 17 ساله ، برای ورود به یکی از گلستان‌های سانده در یکی از شهرستان‌های لیبریا ناگزیر از تحمل آیین تشرف یا ختنه شد  .  خونریزی یک هفته ادامه یافت  .  وقتی سرانجام اورا به بیمارستان رساندند ، مرده‌بود  .