فهرست صد کتاب محبوب آمریکا درباره فرهنگ معاصر و سلیقه خوانندگان چه می‌گوید
شبکه تلویزیون‌های غیرانتفاعی آمریکا به زودی در یک برنامه‌ هفتگی هشت قسمتی، تماشاگران را به سفری می‌برد به دور آمریکا برای معرفی یکصد کتاب داستانی که ۷ هزار کتاب‌خوان در یک نظرسنجی، آنها را محبوب‌ترین خوانش خود معرفی کرده‌اند. برنده نهائی کدام کتاب خواهد بود؟
فهرست یکصد کتاب برگزیده در نظرسنجی را شبکه « پی بی‌اس » و انتشاراتی « پنگوئن » در کتابی تحت عنوان « کتاب کتاب‌ها » ( به انگلیسی )، منتشر کرده‌اند ، که هر صفحه آن به معرفی یک کتاب اختصاص دارد  .  فهرست ، به ترتیب الفبائی ، بدون رتبه‌بندی تنظیم‌شده‌است  . برنامه هشت قسمتی « برترین خوانش آمریکائی » ( به انگلیسی ) ‌ با اجرای « مردیت وی‌یرا »، که پخش آن به زودی از شبکه « پی بی‌اس » و رسانه‌های اجتماعی ، ‌ از جمله فیسبوک و اینستاگرام آغاز خواهد شد ، در پایان فصل پائیز ، نتیجه رای‌گیری اینترنتی خود را به عنوان « محبوب‌ترین کتاب داستانی » معرفی خواهد کرد ، که به نظر کارشناسان ادبی و منتقدان کتاب ، ‌ لزوما بهترین کتاب نخواهد‌بود  . کارشناسان صنعت انتشار کتاب می‌گویند که این نظرسنجی یک برش مقطعی از دیدگاه خوانندگان کتاب‌های داستانی در عصر حاضر به دست می‌دهد و از جهات گوناگون ، از جمله تاثیر تحصیلات و رسانه‌ها در شکل دادن به گزینه‌های خوانندگان ، و همچنین شکاف عمیق میان آنچه کارشناسان ادبیات و منتقدان شایسته تحسین می‌دانند و گرایش‌های عامه کتاب‌خوان‌ها قابل بررسی است  . بهار گذشته در یک برنامه دوساعته ، شبکه پی بی‌اس از فهرست صد کتاب برگزیده ، پرده برداشت  .  این فهرست از طریق نظرسنجی علمی براساس داده‌های مردم‌شناسی از 7 هزار و 200 کتاب‌خوان تهیه شده‌بود  .  کتاب‌های چندقسمتی یا مجموعه‌ها ، مثل « هری پاتر » یا « بازی‌های گرسنگی » یک عنوان به حساب آمده‌اند  . فهرست این صد کتاب ، فهرستی متنوع و بین‌المللی است ، و گاه شگفت‌انگیزو شامل آثار متعالی و غیرمتعالی نیز می‌شود  .  از کلاسیک‌های معاصر ، مثل کتاب « کشتن مرغ مقلد » ‌ اثر نویسنده هارپر لی ، تا سری پرفروش « 50 طیف خاکستری » در آن پیدا می‌شود  .  از کتاب « غرور و تعصب » ، و « گتسبی بزرگ » در آن هست تا آثار ادبیات عوام‌پسند ، مثل « جایگاه » ‌ از استیون کینگ و « معماهای الکس کراس » از جیمز پترسون ، و « هری پاتر » از جی  .  کی  .  رالینگ  . فهرست همچنین کثرت قومی و جنسیتی نویسندگان محبوب را نشان می‌دهد و همچنین کثرت ملیتی آن‌ها را  .  کتاب « معشوق » از نویسنده تونی موریسون و کتاب « صدسال تنهائی » از گابریل گارسیا مارکز در آن هست ، ‌ که نشان می‌دهد از نظر سبک و ژانر نیز متنوع است  .  کتاب‌های عشقی ، داستان‌های ترسناک و کتاب‌های خیالی ، در فهرست این صد کتاب ، کنار هم قرار دارند  . مردیت وی‌یرا ، مجری برنامه ، در مصاحبه‌ای می‌گوید : « پی بی‌اس یک بررسی همگن نمی‌خواست و در نتیجه ، ملغمه‌ای از کتاب‌ها در این فهرست هست که به نظر من ، چیز خوبی است  . » او می‌گوید از این که کتاب‌هائی مثل مجموعه 50 طیف خاکستری از نویسنده غیرحرفه‌ای مثل‌ای ال جیمز به این فهرست راه یافته ، تعجب می‌کند ولی می‌گوید : « خوشحالم که این کتاب‌ها در فهرست است چون واقعا با خواننده رابطه برقرار کردند  . » خانم وی‌یرا که سال‌های میزبانی برنامه صبح‌گاهی شبکه «‌ان بی‌سی » را برعهده داشت ، می‌گوید خودش به خواندن داستان‌های رازآمیز علاقه‌مند است و این روزها دارد کتاب مشهور « ربکا » از دافنه دو موریه ، ‌ نویسنده انگلیسی را از نو می‌خواند  . روزنامه یو اس‌ای تودی می‌نویسد در برنامه « برترین خوانش آمریکائی » فخرفروشی ادبی وجود ندارد و این را در نخستین بخش برنامه که بهار گذشته پخش شد هم می‌توان دید که در آن مصاحبه‌هائی هست با چهره‌های معروف مثل سارا جسیکا پارکر ، ‌ دایان لین ، و دختران دوقلوی جرج بوش ، به اضافه نویسندگانی چون جرج آر آر مارتین ( مجموعه بازی تاج‌وتخت ) و جان گرین ( نویسنده تقصیر طالع ما ) و مارگرت ات‌وود ( نویسنده سرگذشت ندیمه ) .  مردم عادی نیز در این برنامه حضور دارند ، از جمله یک ساکن محله جنوب شهر شیکاگو که در باره علاقه خود به هری پاتر صحبت می‌کند  . جای خالی غول‌ها « ادم کرش » سردبیر بررسی‌های ادبی وهنری در روزنامه « وال استریت جورنال » طی مقاله مفصلی که روز شنبه ( دیروز ) منتشر شد ، فهرست یکصد کتاب محبوب را مورد بررسی قرار می‌دهد و می‌نویسد از آثار نویسنده‌ای مثل « فیلیپ راث » که منتقدها بعد از مرگ‌اش در بهار گذشته از او به « غول داستان‌نویسی آمریکا » نام بردند ، در این فهرست کتابی نیست  .  از نویسندگان برجسته دیگر آمریکائی ، از جمله برندگان جایزه نوبل ، مثل « سینکلر لوئیس » و « ویلیام فالکنر » و « سائول بیلو » ‌ هم کتابی در فهرست صدکتاب محبوب وجود ندارد ، و نام نویسندگان افسانه‌ای مثل « فلانری اوکانر » یا « جویس کرول اوتز » هم در فهرست صدکتاب نیامده و حتی به اسم « جاناتان فرانزن » که اثر او « تصحیحات » در سال 2001 بیش از 3 میلیون نسخه فروش رفت ، در میان محبوب‌ترین کتاب‌های خوانندگان آمریکائی ، بر نمی‌خوریم  . کیرش می‌پرسد اگر آمریکائی‌ها ، آثاری که اغلب بخش عمده ادبیات آمریکا را تشکیل می‌دهند ، دوست ندارند ، پس چه کتاب‌هائی را دوست دارند  ؟  او می‌گوید جوابی که در فهرست صد کتاب به آن بر می‌خوریم ، این است که ما کتاب‌هائی را دوست داریم که در بچگی یا در دبیرستان در دوران نوجوانی خوانده‌ایم  . چند اثر کلاسیک مورد علاقه نوجوان‌ها در این فهرست ، از جمله « تام سایر » از مارک تواین ، یا « آوای وحش » از جک لندن دیده می‌شود  . آثار خیالی ادبیات کودکان ، به خصوص از نویسندگان انگلیسی ، در فهرست به چشم می‌خورند ، مثلا « هری پاتر » یا مجموعه « سرگذشت‌های نارنیا » از نویسنده « سی اس لوئیس » .  همچنین کتاب « ارباب حلقه‌ها » هم در فهرست هست ، به اضافه کتاب « آلیس در سرزمین عجایب » که بنیان‌گذار ژانر آثار تخیلی ادبیات کودکان دانسته می‌شود  . کتاب‌های دیگر فهرست ، شامل آثاری هستند که در سال‌های اول دبیرستان به دانش‌آموزان داده می‌شوند ، مثل « کشتن مرغ مقلد » از هارپر لی ، ‌ و ماجراهای مدرسه شبانه‌روزی در کتاب « صلحی جداگانه » از نویسنده جان نولز ، و البته کتاب مشهور دوران رکود بزرگ اقتصادی آمریکا ، خوشه‌های خشم ، از « جان استاین‌بک » . به نظر هیرش ، وجود گزینه‌هائی مثل « موبی دیک » و « قلب تاریکی »، یعنی کتاب‌هائی که در سال‌های اول دانشگاه به دانشجو داده می‌شوند ، و کتاب‌هائی که در ادامه زندگی هیچکس لای آن‌ها را باز نمی‌کند ، نشان می‌دهد که در این فهرست ، رگه‌هائی از نستالژی پیدا می‌شود  . ژانرها کتاب‌های ژانری ، بخش عمده‌ای از فهرست صد کتاب محبوب کتاب‌خوان‌های معاصر آمریکا را تشکیل می‌دهند ، آثاری که لزوما از نظر ادبی ارزش خارق‌العاده ندارند ، مثل کتاب‌های علمی‌ - تخیلی ، ‌ از جمله « پارک جوراسیک » از نویسنده « مایکل کریشتون » ‌ ، ‌ و « بازیکن اول آماده » از نویسنده ارنست کلاین  .  در ژانر رازآمیز و هیجانی ، ‌ به کتاب‌هائی مثل « کد داوینچی » و « دختر رفته » بر می‌خوریم ، و کتاب‌های پرفروش دیگر ، مثلا « کبوتر تنها »، کتاب « مستخدم » و « دارودسته غار بر » .  به نظر منتقد وال استریت جورنال ، این کتاب‌ها چندان مورد تحسین منتقدها نیستند و به ندرت در کلاس‌ها ، درس داده می‌شوند ، اما آثاری هستند که خواننده‌ها به خاطر دارند و دوست‌ می‌دارند  . از ادبیات داستان‌نویسی معاصر هم چند نمونه به فهرست صد کتاب محبوب راه یافته ، ‌ مثل کتاب « محبوب » از تونی موریسون ، برنده جایزه ملی کتاب آمریکا ، و « زندگی کوتاه و شگفت‌انگیز اسکار وائو » از نویسنده جونوس دیاز ، برنده جایزه پولیتزر  . فهرست نشان می‌دهد که بیشتر محبوب‌ترین کتاب‌های خوانندگان ، در دهه‌های اخیر نوشته‌ شده‌اند ، و بیشتر آن‌ها از نویسندگان آمریکائی یا انگلیسی‌زبان هستند ، ‌ ولی معدودی کتاب ترجمه از زبان‌های بیگانه ، به خصوص زبان اسپانیائی در این فهرست هست  . هرش می‌نویسد این فهرست ، طبعا مقطعی است ، و اگر بیست سال پیش یا بیست بعد تهیه شده‌بود ، شامل آثار دیگری می‌بود ، مثلا کتاب‌های شرلوک هولمز ممکن‌بود در فهرست باشند یا آثار اچ جی ولز  .  هر چند که کتاب « فرانکشتاین » از « مری شلی » در فهرست وجود دارد  . از این یکصد کتاب ، 23 اثر در قرن بیست‌ویکم چاپ شده‌اند ، 60 اثر در قرن بیستم ، یعنی فقط 17 اثر به 3 هزار سال دیگر تاریخ ادبیات جهان تعلق دارند  .  قدیمی‌ترین اثر در فهرست صد کتاب محبوب ، « دون کیشوت » از « سروانتس » اسپانیائی است که در سال 1605 به چاپ رسید  . فهرست صد کتاب همچنین گرایش خوانندگان به آثار انگلیسی را نشان می‌دهد  .  از صد کتاب ، 67 کتاب از نویسندگان آمریکائی ، و 19 کتاب از نویسندگان انگلیسی هستند  .  که یعنی فقط 14 کتاب از دیگر کشورها در فهرست هست که آن هم شامل نویسندگان انگلیسی‌زبان کانادائی ، نیجریائی و دیگر جاها می‌شود  . ادبیات روسیه تنها با دو کتاب در این فهرست حضور دارد : « جنگ و صلح » و « جنایت و مکافات » . از ادبیات فرانسه نیز فقط کتاب ، « کنت مونت کریستو » و « شاهزاده کوچولو » در این فهررست به چشم می‌خورند  . از ادبیات اسپانیایی زبان ، علاوه برکتاب « دون کیشوت » که قدیمی‌ترین داستان ( رمان ) جهان است ، به کتاب‌های گابریل گارسیا مارکز و رومه‌لو گاله‌گوس بر می‌خوریم  . بررسی کیفی اما از آمار گذشته ، این فهرست گویای نکته‌های دیگری هم در باره سلیقه کتاب‌خوان‌هاست  .  به نظر « هیرش »، فهرست صدکتاب نشان می‌دهد که خوانندگان آمریکائی چندان در‌بند نثر خوب نیستند ، و گرنه « کد داوینچی » و « 50 طیف خاکستری » به آن راه پیدا نمی‌کردند  .  او نتیجه‌گیری کرده که در هر ژانری ، خواننده‌ها به نثر ساده و عمل‌گرا بیشتر از نثر فاخر علاقه نشان داده‌اند  . نمونه‌های آن فراوان است  .  ترجیح آثار آیزک آسیموف به آثار نویسندگان خوش‌نثری مثل فیلپ دیک ، و ترجیح کتاب‌های جیمز پترسون ، ‌ که آن‌ها را به کمک دستیارها می‌نویسد ، بر کتاب‌های المور لنارد و ری‌موند چندلر ، که یعنی خواننده آمریکائی دنبال قصه است نه سبک نگارش  . نکته دیگری که هرش از این فهرست استنباط کرده ، گرایش خوانندگان به آثار تخیلی است  .  شمار اندکی قصه‌های واقعی‌گرایانه به سبک « تام وولف » در فهرست هست  .  از کتاب‌های نویسندگان واقعی‌گرای بزرگ دیگر معاصر ، مثل جان آپدایک و ری‌موند کارور هم در فهرست صد کتاب اثری نیست  . اما این فهرست ، همچنین نشان می‌دهد که فرهنگ آمریکا تشنه قصه‌های اسطوره‌ای خارق‌العاده است ، مثل هری پاتر و جنگ ستارگان ، و مهم هم نیست که این قصه‌ها به تصویر بیان شوند یا به واژگان  .