توافق بد خوب؟
ایرانی که از تحریم رها شود قدرتمندتر از همسایگان عربش خواهد بود. از این جهت، آمریکا باید رهبری تلاش‌ها برای فرونشاندن تنش بین عرب‌های سنی و ایرانی‌های شیعه را در دست بگیرد.
به خاطر دارم مدتی پس از جنگ 1973 ، کاریکاتوری منتشر شده‌بود که انور سادات رییس جمهوری وقت مصر را درازکش بر کف رینگ بوکس نشان می‌داد ، در حالی که گلدا مایر نخست‌وزیر وقت اسراییل با دستکش‌های بوکس بر بالای سر او ایستاده‌بود  .  سادات در این کاریکاتور چیزی شبیه این به مایر می‌گفت : « من جایزه را می‌خواهم ، من جایزه نقدی را می‌خواهم ، من کمربند را می‌خواهم  . » اخیرا زیاد به آن کاریکاتور فکر می‌کنم ؛ به خصوص پس از شنیدن سخنرانی آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی خطاب به آمریکا و شرکایش در مذاکرات ، در مورد شرایط انجام یک توافق که توان ایران در راستای تولید جنگ افزار هسته‌ای را در ازای لغو تحریم‌ها برای 10 تا 15 سال محدود می‌کند  .  اما بر مبنای پیش نویس توافق هسته‌ای ، خامنه‌ای موفق‌شده‌است تا زیرساخت‌های هسته‌ای ایران را ، هر چند به‌طور محدود ، حفظ کند و اصرار هم دارد که ایران اجازه نخواهد بازرسان بین‌المللی از فعالیت‌های مشکوک و پنهانی اش بازرسی کنند  . هنوز روشن نیست آیا موانع باقی مانده برای رسیدن به توافق مرتفع خواهد شد یا خیر ، اما شگفت آور است که ایرانی‌ها تنها در یک سوی میز مقابل آمریکا ، بریتانیا ، فرانسه ، روسیه ، چین و آلمان ، با برگ‌هایی ضعیف در دست ، به این خوبی بازی می‌کنند  .  وقتی زمانش برسد از علی خامنه‌ای برای فروش خانه‌ام کمک خواهم گرفت  . کریم سجادپور کارشناس مسائل ایران در بنیاد کارنگی می‌گوید ، شما هرگز فکر نمی‌کنید که « این ایران است که دارد صدها میلیارد دلار به خاطر تحریم‌ها ، ده‌ها میلیارد دلار برای سقوط قیمت نفت ، و میلیاردها دلار برای حفظ رژیم اسد در سوریه از دست می‌دهد ، و این علی خامنه‌ای و نه جان کری است که سرپرستی جمعیتی چشم انتظار رفع تحریم‌ها را بر عهده دارد  . » با این وجود طی سال گذشته هر بار نکته مهمی پیش آمد ، مانند این که آیا ایران باید اورانیوم غنی‌شده‌خود را به خارج از کشور منتقل کند ، یا باید پاسخگوی فعالیت‌های قبلی اش برای تولید بمب اتم باشد ، مرتب احساس می‌شود این ما هستیم که باید نیازهای ایران را در نظر بگیریم  . ‌ای کاش ما یک بار مذاکرات را ترک می‌کردیم  .  وقتی به طرف مقابل در ‌آن‌سوی میز این پیام را بفرستید که تمایلی ندارید که او را ناکار کنید یا توافق را ناکام بگذارید ، در واقع خودتان را به طرفی برابر تقلیل می‌دهید و بهترین توافق بدی که از طریق غیرخشونت‌آمیز می‌توان به دست آورد را ، در نهایت پیش رو خواهید داشت  . مایکل مندلبام متخصص سیاست خارجی دانشگاه جانز هاپکینز ، می‌گوید مذاکرات دیپلماتیک دست آخر همیشه نمایانگر توازن قدرت است : « در مذاکرات کنونی  ...  آمریکا از ایران به مراتب قوی تر است ، با این وجود ایالات متحده امتیازات عمده‌ای داده است  .  پس از این که مذاکرات با اصرار بر این آغاز شد که ایران باید از تمام مراکز غنی‌سازی مشکوک خود صرف نظر کند و فعالیت‌های هسته‌ای مرتبط با تولید بمب را متوقف کند ، دولت اوباما مذاکرات را با دادن اجازه به ایران برای حفظ آن مراکز و ادامه بعضی از آن فعالیت‌ها به پایان می‌برد  . » اما چطور چنین شد  ؟  مندلبام می‌گوید : « بخشی از توضیح ممکن است در باور شخصی اوباما به قدرت دگرگون کننده‌ای باشد که در تماس با اقتصاد جهانی پدیدار خواهد شد  .  به احتمال قوی دلیل عمده  ...  این است ، اگر چه ناهمگونی عمده‌ای در قدرت میان دو طرف وجود دارد ، اما آمریکا تمایلی ندارد که تمام قدرت خود را به کار بگیرد و رهبران ایران این را می‌دانند  . » پیش از آن که اوباما را رهبری ضعیف قلمداد کنید ، به خاطر داشته باشید که جرج بوش رییس جمهوری پیشین آمریکا ، هشت سال برای رسیدگی به این مساله زمانی که به مراتب مشکل کوچکتری‌بود فرصت داشت ، تا چه از طریق نیروی نظامی چه از طریق دیپلماسی مقتدرانه کاری کند ، اما او برای هشت سال هیچ کاری نکرد  . اما آیا هنوز امکان دارد تا توافق بد خوبی به دست آورد  ؟  توافقی که ایران را مجبور به برچیدن برنامه هسته‌ای اش نمی‌کند اما زیرساخت هسته‌ای ایران را طی 5 تا 10 سال آتی تا حدی کوچک می‌کند که ایران نتواند به سرعت به سمت تولید جنگ افزار هسته‌ای حرکت کند  ؟  توافقی که سطحی از شفافیت را برای نظارت بر توافق در اختیار ما قرار دهد و به بازرسان بین‌المللی اجازه دهد تا دسترسی سرزده به هر مکان مشکوک به فعالیت مخفی هسته‌ای داشته باشند  ؟  توافقی که مانع ارتقا چشمگیر ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم ایران طی دهه آینده شود  ؟  یعنی همان چیزی که کارشناسان یک گروه دوحزبی در گزارشی برای « موسسه واشنگتن برای سیاست خاورنزدیک » ارائه کرده‌اند  ؟ بله  .  یک « توافق بد خوب » در چنین چارچوبی هنوز امکان‌پذیر است ، و این بستگی به جزییات مورد مذاکره در این روزهای پایانی دارد  .  چنین توافقی به رییس جمهوری آمریکا این امکان را می‌دهد که به کنگره بدبین ، و همچنین به اسراییل بگوید این بهترین توافقی است که با یک غلاف خالی از اسلحه می‌توان به دست آورد ؛ توافقی که تا بروز دگرگونی‌هایی در ایران زمان می‌خرد و بهتر از جنگی است که هیچ کس نمی‌داند انتهای آن چه خواهد‌بود  . اما توجه داشته باشید : این توافق می‌تواند بزرگتر از ، یا به بزرگی ، یک زلزله در خاورمیانه ، مانند اشغال افغانستان و عراق باشد  .  فصل مشترک آن دو در این‌بود که ما به هیچ عنوان آمادگی پس لرزه‌های صبح روز بعد را نداشتیم  .  جهان عرب امروز هیچ وزن ژئوپولتیکی ندارد  .  مصر ضعیف‌شده‌است ، عربستان سعودی فاقد توان اعمال قدرت است ، و از عراق دیگر چیزی نمانده است  . ایرانی که از زنجیر تحریم رها شود و بیش از صد میلیارد دلار پول نقد به حکومتش تزریق کند ، قدرتمندتر از تمام همسایگان عربش خواهد‌بود  .  از این جهت ، آمریکا باید رهبری تلاش‌ها برای فرو نشاندن تنش بین عرب‌های سنی و ایرانی‌های شیعه ، و کاستن از تخاصم ایران علیه اسراییل را در دست بگیرد  .  اگر نتوانیم این درگیری‌ها را تحت کنترل درآوریم ، یک توافق بد خوب به راحتی آتش یک جنگ منطقه‌ای گسترده تر را شعله ور خواهد کرد  .