همبستگی ایران و ارمنستان در انزوا
ارمنستان تنها همسایه ای است که ایران کاملاً با آن احساس راحتی می کند و علاقه دارد مناسبات خود را با ایروان گسترده تر کند
در حالی که جهان غرب ایران را به دلیل برنامه اتمی بحث برانگیز این کشور منزوی کرده است ، ارمنستان ، کشوری محصور در خشکی درصدد است تا بنیان مناسبات با همسایه خود را به شیوه‌ای بنا کند که تحریم‌های بین‌المللی ایران را نقض نکند  .  اما ارمنستان که از غرب ، همسایه ترکیه و از شرق ، همسایه آذربایجان است و بین دو دشمن تاریخی واقع‌شده‌، مناسبات بازرگانی گسترده‌ای با گرجستان ، همسایه مسیحی خود دارد ، هم اکنون نیز در پی افزایش مناسبات بازرگانی و سطح سرمایه‌گذاری خود با ایران ، همسایه جنوبی است  . در سراسر ارمنستان مسیحی نشین فقط یک مسجد وجود دارد و « مسجد ایرانی » پانزده سال پیش از سوی دولت ایران بازسازی و احیا شد  .  کلاس‌هایی به زبان فارسی در این مسجد برگزار می‌شوند و این مسجد یکی از بناهای مهمی است که مقامات مهم و سرشناس ایرانی همچون محمود احمدی نژاد ، رئیس جمهوری ایران به هنگام سفر از ارمنستان از آن دیدن می‌کنند  .  آقای احمدی نژاد پانزده ماه پیش برای دیدار با سرژ سرکیسیان ، رئیس جمهوری ارمنستان به این کشور سفر کرد  . ریچارد گیراگوسیان ، مدیر « مرکز مطالعات منطقه‌ای » موسسه نخبگان ایروان می‌گوید « ارمنستان تنها همسایه‌ای است که دولت و حکومت ایران با آن کاملا احساس راحتی می‌کند و به واقع علاقه بسیاری دارد تا مناسبات خود را با این کشور را گسترده تر کند  .  از منظر ارمنستان ، هر دو کشور که به نوعی بین کشورهای رقیب و متخاصم محاصره شده‌اند و زیر فشار تحریم‌ها و حصر قرار دارند ، نوعی حس مشترک انزوا دارند » . ایران و ارمنستان از مسیر یک مرز باریک 3٥ کیلومتری در راستای رود ارس با هم مرتبط هستند  .  یک جاده دو طرفه کوهستانی ارمنستان و ایران را به هم وصل می‌کند  .  اقتصاد و مساحت ایران حدود پنجاه برابر ارمنستان است  .  در شرایطی که مسیر تبادلات بازرگانی از مسیر شاهراه بین دو کشور کند و خطرناک است ، مقامات ارمنستان در پی یافتن راهکارهای جایگزین هستند  . گوهر اسکندریان ، کارشناس امور ایران در « آکادمی ملی علوم ارمنستان » می‌گوید توسعه خط آهن ارمنستان در منطقه جنوب اولویت عمده است  .  پیشینه این راه آهن به دوران شوروی سابق بازمی گردد  .  او می‌گوید « زمانی که ارمنستان فرصتهای سرمایه‌گذاری را بیابد ، ما می‌توانیم راه آهن خود را به خط آهن ایران وصل کنیم و به اقیانوس هند و خلیج‌فارس دسترسی داشته باشیم  . شش سال پیش ارمنستان بهره‌گیری از خط لوله گاز ایران را آغاز کرد  .  ارمنستان هم اکنون درصدد است تا از ایران خط لوله نفت به کشور بکشد و از مسیر مرز مشترک آب رودخانه ارس ، دو نیروگاه برق آبی تاسیس کند  . اما اسکندریان می‌گوید احتمال دارد تحریم‌هایی که علیه ایران اعمال شده‌اند ، مانعی پیش روی سرمایه‌گذاری روی این پروژه‌ها باشد  . گریاگوسیان می‌گوید « دولت ایران واردات کالاهای تجملی را ممنوع کرده است  .  واردات لپ تاپ و محصولات بهداشتی و آرایشی و حتی شکلات از جمله اقلام ممنوعه هستند  .  بنابراین این ممنوعیت عاملی برای ظهور بازار سیاهی خواهد‌بود که گردشگران ایرانی که به ارمنستان سفر می‌کنند در پی خرید این کالاهای مصرفی برمی آیند » . آریاک واردانیان ، مدیر عامل اتاق بازرگانی و صنایع ارمنستان می‌گوید گردشگران ایرانی که به ارمنستان سفر می‌کنند ، آپارتمان می‌خرند و این به معنای آن است که آن‌ها در پی یافتن مکانی برای اقامت به هنگام وقوع احتمالی جنگ و ترک ایران است  . پیشینه مناسبات بین ایران و ارمنستان به تقریبا 3 هزار سال پیش و به زمان ساخت اربونی بازمی گردد  .  این بنا قلعه و دژ نظامی است که بالای تپه‌ای بنا‌شده‌که نام ایروان از آن به گرو گرفته شده‌بود  .  اگر رهبران امروز دو کشور همسایه به مناسبات بازرگانی و موج گردشگری کنونی ادامه بدهند ، فضای اندکی برای برقراری ارتباط با جهان خارج و خروج از انزوا وجود خواهد داشت  .