بحران سوریه و شکستن تابوی سلاح شیمیایی
پایان دادن به استفاده از سلاح های شیمیایی و محاکمه مهاجمان به اتهام جنایات جنگی پیامدهایی فراتر از جنگ کنونی در سوریه دارد
فعالان مخالف رژیم اسد ، هفته جاری دولت این کشور را به حمله با گاز مسموم و ویرانگری متهم می‌کنند که باعث مرگ صدها غیرنظامی در حومه دمشق‌شده‌است  .  اگر این اتهامات صحت داشته باشد ، بی‌رحمانه ترین قساوت این جنگ قلمداد خواهد شد و هشدارهای باراک اوباما ، رئیس جمهوری ایالات متحده برای بشار اسد ، رئیس جمهوری سوریه و عبور از « خط قرمز » ( برای استفاده از سلاح‌های شیمیایی ) خواهد‌بود  . ادعاهای اخیر مخالفان ضرورت بازرسی سلاح‌های شیمیایی حکومت سوریه را افزایش می‌دهد  .  در حالی که 5 ماه از اولین ادعاهای استفاده از سلاح‌های شیمیایی در سوریه گذشته است ، جهان تصویر روشنی از میزان استفاده و تعداد دفعاتی که سلاح شیمیایی مورد استفاده قرار گرفته در دست نیست و هنوز هیچ اطلاعی در مورد محل نگهداری بقیه سلاح ( شیمیایی ) سوریه در اختیار نیست  . گزارش‌هایی که همزمان با حضور گروه بازرسان سازمان ملل متحد در سوریه منتشر‌شده‌است ، مملو از ارزیابی موارد گذشته استفاده ارتش سوریه و شورشیان از سلاح شیمیایی است  .  گروه بازرسان به سرپرستی آکه سلستروم ، دانشمند سرشناس سوئدی به سوریه سفر کرده‌اند که پیش از این کارشناس بازرسی سلاح‌های شیمیایی و استفاده از آن‌ها در عراق بوده است  . دمشق در گذشته اعلام کرد با وجودی که سلاح شیمیایی دارد اما گزارش‌های مربوط به استفاده ازاین نوع سلاح را رد کرده‌بود  .  سوریه ادعا می‌کند که برای دفاع از کشور از حمله‌های خارجی از سلاح شیمیایی استفاده خواهد کرد و هرگز آن‌ها را در داخل کشور به کار نمی‌گیرد  . با وجود حضور بازرسان شیمیایی در سوریه ، برخی از ناظران خارجی مسئله ساختگی بودن حمله‌ها را مطرح کردند  .  اما هامیش دو برتون گوردون ، فرمانده « هنگ مشترک اتمی رادیولوژیکی بیولوژیکی شیمیایی بریتانیا » به « بی‌بی سی » گفته بسیار دشوار است که تصاویری که در تارنمای یوتیوب و دیگر شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌اند را صحنه‌سازی کرد  . به این دلیل که سوریه یکی از امضاکنندگان « معاهده سلاح‌های شیمیایی » نیست بنابراین « سازمان منع گسترش سلاح‌های شیمیایی » اجازه بازرسی از این کشور را ندارد  .  اما‌بان کی مون ، دبیر کل سازمان ملل متحد با بهره‌گیری از نهادی به نام « مکانیسم دبیرکل برای تحقیق در مورد ادعای استفاده از سلاح‌های شیمیایی و بیولوژیکی » راه را برای این بازرسی هموار کرده است و در صورت درخواست یکی از کشورهای عضو سازمان ملل متحد ، دبیرکل این سازمان اجازه بازرسی و تحقیق استفاده از سلاح‌های شیمیایی را صادر خواهد کرد  . فرانسوا اولاند ، رئیس جمهوری فرانسه و ویلیام هیگ ، وزیر امور خارجه بریتانیا این درخواست را به سازمان ملل متحد تسلیم و پافشاری کرده‌اند که بازرسان سازمان ملل متحد به منطقه مورد نظر دسترسی داشته باشند و مسئله نیز در جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد مطرح شود  .  « اتحادیه عرب » نیز از این درخواست‌ها پشتیبانی کرده است  .  زمان آن فرا رسیده است که ایالات متحده نیز با این درخواست‌ها هم صدا شوند و برای بازرسان همه نوع حمایت دیپلماتیک و لجیستیک مورد نیاز آن‌ها را فراهم کند تا تحقیقات معتبری انجام دهند  . بازرسی در مورد اتهامات استفاده از سلاح شیمیایی یک عملیات بسیار فنی است که به آگاهی به پروتکل‌ها و کارشناسان متخصص نیاز دارد  .  اعزام سریع کارشناسان به محل سانحه بسیار حیاتی است چرا که در مدت زمان فقط چند روز بقایای مواد شیمیایی پراکنده می‌شوند  .  بازرسان باید محل را مهر و موم کنند تا از آلودگی بیشتر ( و یا دستکاری در محل وقوع حمله ) اجتناب شود  .  آن‌ها باید از خاک ، سبزیجات و ویرانه‌های محل سانحه نمونه برداری کنند  .  با شاهدان و متخصصان مصاحبه و آزمایش‌های پزشکی بازماندگان این حمله‌ها را مورد ارزیابی دقیق قرار دهند و آزمایش خون ، ادرار و دیگر نمونه‌های پزشکی را که از واقعیت پرده برمی دارند ، گردآوری نمایند  .  بازرسان همچنین باید در مورد نمونه برداری از بقایای قربانیان با خانواده‌های آن‌ها گفتگو کنند  .  تحلیل شیمیایی اولیه را می‌توانند در آزمایشگاه‌های صحرایی انجام دهند ، اما برای دستیابی به نتایج قطعی باید نمونه‌ها را به شبکه بین‌المللی آزمایشگاه‌های معتبر و متخصص این امر در لاهه ارسال کنند  . پایان دادن به استفاده از سلاح شیمیایی در سوریه و پاسخگو کردن مهاجمان و محاکمه آن‌ها به اتهام جنایات جنگی پیامدهایی فراتر از جنگ کنونی در این کشور دارد  .  اهمیت خطر کنونی کمتر از یکی از مهمترین هنجار جهانی نیست که طی صد سال گذشته ظهور کرده است  .  با وجودی که چهره‌های « واقع بین » در امور جهانی ، قدرت به کارگیری اصول اخلاقی را رد می‌کنند ، اما ممنوعیت داشتن سلاح شیمیایی و استفاده از آن‌ها یکی از مهمترین و موثرترین نمونه‌های تاریخ است که نمادی از خویشتنداری جمعی کشورها و دولت‌های مستقل محسوب می‌شود  .  هنجاری که سزاوار دفاع است  . نیروهای متحد و قدرت‌های مرکزی در طی جنگ جهانی اول در میادین جنگ تقریبا از 125 هزار تن انواع مواد شیمیایی استفاده کردند و در نتیجه 100 هزار سرباز جان خود را از دست دادند و یک میلیون نفر دیگر برخی جانباز و مجروح و معلول شدند  .  تحولات و درد و رنج اخلاقی این جنگ عظیم به روند حمایت جهانی برای شکستن تابوی موجود در مورد چنین سلاح‌هایی کمک کرده است  .  دولت‌ها به هنگام امضا معاهده منع گسترش سلاح‌های شیمیایی اعلام کردند که استفاده از این نوع سلاح‌ها همچون برده‌داری « فراتر از ایده دفاع » است  .  ده‌ها کشور در طی دهه‌های اخیر ذخایر سلاح‌های شیمیایی خود را یا کاهش داده‌اند و یا آن‌ها را به‌طور کامل برچیده‌اند  .  جنگ داخلی در سوریه اولین مورد ثبت‌شده‌استفاده از چنین سلاح‌هایی از سال‌های 1980 تاکنون و زمانی محسوب می‌شود که صدام حسین علیه ایران و اقلیت کرد کشورش به کار برد  . یادداشت بالا برگردان مقاله استوارت پاتریک ، پژوهشگر ارشد برنامه حاکمیت جهانی شورای سیاست خارجی است  .