ليبی: از خيزش مردمی فوريه تا دورنمای اقتصادی بعد از قذافی
روز پنجشنبه معمر قذافی کشته شد، اما مردم ليبی با مشکلات بسياری روبرو هستند؛ چگونه می توان اقتصاد آسيب ديده ليبی را نجات داد؟
خیزش مردمی لیبی و حمایت سازمان ملل متحد و پیمان آتلانتیک شمالی از مردم آن کشور سرانجام به 42 سال دیکتاتوری سرهنگ معمر قذافی پایان داد  . هفدهم فوریه 2011 خیزش مردمی لیبی علیه حکومت معمر قذافی در بنغازی آغاز شد و در 20 فوریه ناآرامی‌ها به طرابلس رسید  . در حالی که شهرهای لیبی به کنترل مخالفان قذافی درمی آمد نیروهای قذافی برای سرکوب آنان به بمباران ، حمله توپخانه و محاصره شهرها با تانک ، دست زدند  . در 27 فوریه شورای ملی انتقالی لیبی ، تشکیل شد  . با افزایش نگرانی بین‌المللی از ناآرامی‌های لیبی ، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ناتو - در اوایل مارس ، هواپیماهای ایوکس خود را برای دیده بانی لیبی به منطقه فرستاد ، و بدنبال آن ناتو تصمیم گرفت برای دیده بانی بیشتر ، کشتی‌های خود را به سواحل لیبی در دریای مدیترانه ، اعزام کند  . با حمله نیروهای قذافی به بنغازی و کشتار مردم ، شورای امنیت سازمان ملل متحد در حمایت از مردم لیبی با صدور قطعنامه 1973 در 17 مارس ورود اسلحه به لیبی را ممنوع کرد و دستور به توقیف اموال شخصی رهبران آن کشور داد  .  در این قطعنامه به نیروهای بین‌المللی اجازه داده شد برای حفاظت مردم لیبی اقدام کنند  . در 22 مارس برای جلوگیری از حمله هوایی نیروهای آقای قذافی به مناطق مسکونی ، آسمان لیبی برای پرواز هواپیماها ممنوع اعلام شد و هواپیما و کشتی‌های ناتو در پاسخ‌گویی به قطعنامه سازمان ملل متحد با بازرسی کشتی‌ها و آسمان آن کشور ، تحریم ورود اسلحه به لیبی را به مرحله اجرا گذاردند  . در 27 مارس ناتو اعلام کرد برای حفاظت مردم لیبی تمامی قطعنامه شورای امنیت را به مرحله اجرا می‌گذارد  . بدنبال آن هواپیماهای جنگنده فرانسه وارد آسمان لیبی شدند و دیگر اعضا ناتو از جمله بریتانیا و ایالات متحده مواضع سرهنگ قذافی را بمباران و دفاع هوایی لیبی را مورد حمله قرار دادند  . در 14 آوریل وزیران کشورهای عضو ناتو و چندین کشور دیگر در برلن تصمیم گرفتند تمامی امکانات خود را به کار گیرند تا زمانی که حمله نیروهای قذافی به غیرنظامیان پایان گیرد و نیروهای قذافی به پایگاه‌های خود بازگردند و رژیم وی اجازه امدادرسانی بشردوستانه به مردم را بدهد  . در 22 اوت طرابلس به تصرف مخالفان آقای قذافی در آمد و ناتو بار دیگر اعلام کرد آن سازمان همچنان متعهد به حفاظت از مردم لیبی است و خواست آن سازمان این است که مردم لیبی بتوانند در مورد آینده مسالمت‌آمیز و آزاد خود تصمیم بگیرند  . در اول سپتامبر رهبران دولت‌ها و نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی در نشستی در پاریس برای کمک به شورای ملی انتقالی لیبی ، به گفتگو نشستند  .  شرکت‌کنندگان در این نشست تصمیم گرفتند تا زمانی که عملیات آنان در لیبی ضروری است به آن ادامه دهند  . در 16 سپتامبر شورای امنیت سازمان ملل در قطعنامه 2009 خود ماموریت سازمان ملل در لیبی را تصریح کرد  . در 21 سپتامبر ، ناتو ماموریت دفاع از مردم لیبی را تا 90 روز دیگر تمدید کرد  .  و سرانجام خیزش مردم لیبی و حمایت سازمان ملل متحد و ناتو از مردم آن کشور منجر به فتح شهر سرت آخرین موضع سرهنگ قذافی و مرگ وی شد  . *** روز پنجشنبه معمر قذافی کشته شد ، اما مردم لیبی با مشکلات بسیاری روبرو هستند  .  چگونه می‌توان اقتصاد آسیب دیده لیبی را نجات داد  ؟ قبل از قیام علیه قذافی ، لیبی حدود یک میلیون و 600 هزار بشکه نفت در روز تولید می‌کرد  .  امروز تولید نفت این کشور به یک چهارم این میزان کاهش یافته است  .  اما به رغم اتکای لیبی به درآمد صادرات نفتی ، آنتونی کوردزمن ، کارشناس خاورمیانه ، می‌گوید : نفت در آینده لیبی نقش کلیدی نخواهد داشت  .  در حال حاضر بر سر چگونگی ازدیاد تولید نفت و بازگشت آن به سطح قبلی ، نظرات متفاوتی وجود دارد  .  آیا ماه‌ها زمان می‌خواهد و یا یک سال و یا یکسال و نیم  ؟  بهرحال تولید نفت لیبی اگر حتی به سطح قبلی برسد ، باز هم ثروت ملی برای این کشور به بار نخواهد آورد  .  لیبی باید یک ساختار اقتصادی خلق کند که راه‌های دیگری برای ایجاد درآمد ، داشته باشد  .  در غیراین صورت مردم این کشور ثبات ، شغل و در آمدی که می‌خواهند ، نصیبشان نخواهد شد  . کوردزمن می‌گوید : حدود یک سوم مردم لیبی بیکارند و نرخ فقر بیش از 30 درصد است  .  در این شرایط لیبی بیش از هر چیز به وجه نقد نیازمند است  .  مقداری از وجه نقد مورد نیاز مردم لیبی از میلیاردها دلاری تامین خواهد شد که قذافی در طول 42 سال حاکمیتش در خارج از کشور نگاه داشته‌بود  .  در این مرحله لیبی می‌تواند از این مقدار دخیره خارجی استفاده کند  .  بسیاری از ذخایر مالی لیبی ، پول نقد نیست  .  لیبی در حال حاضر توانایی و نوع حکومتی لازم را برای هزینه کردن این درآمد عظیم ، در اختیار ندارد  .  و اگر این منابع مالی در پروژه‌هایی که به رشد این کشور کمک نمی‌کنند ، به کار روند ، و یا در ایجاد مشاغل کاذب هزینه شود ، خطر از بین رفتن آن بالا خواهد‌بود  . دولت آمریکا تعهد کرده است که مبلغ 40 میلیارد دلار برای کمک به لیبی و نابودی انبارهای سلاح‌های مرگبار در این کشور ، پرداخت کند  .  گرچه آمریکا می‌تواند در انتقال لیبی به دموکراسی کمک کند ، اما به گفته کوردزمن ، آمریکا نقش کمی در آینده لیبی خواهد داشت  . مقام‌های بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول می‌گویند که به بهبود اقتصاد آسیب دیده لیبی و بهبود وضعیت مالی این کشور ، کمک خواهند کرد  .