از مذاکرات محرمانه در کانادا و واتیکان، تا بهبود روابط آمریکا و کوبا
به گفته مقام های آمریکایی، واتیکان نقشی عمده در نزدیک کردن دو دولت در واشنگتن و هاوانا، و همچنین در ایجاد تسهیلات برای مذاکره در زمینه آزادی آلن گراس برعهده داشت.
زمینه تحول تاریخی روابط آمریکا - کوبا از بهار 2013 آغاز شد  .  به نوشته خبرگزاری رویترز در این زمان‌بود که باراک اوباما ، رئیس جمهوری آمریکا ، اجازه انجام مذاکرات پنهان با هاوانا را صادر کرد - نظیر همان تاکتیکی که اوباما برای بازکردن راه مذاکرات هسته‌ای با ایران به کار برد  . روز سه شنبه ، سرانجام ماه‌ها بحث و گفتگو در کانادا و واتیکان ، به گفت و گوی تلفنی حدود یک ساعته اوباما و رائول کاسترو ، رئیس جمهوری کوبا انجامید و آخرین گام برای پایان دادن به نیم قرن دشمنی و آغاز شکلی تازه در روابط کشورها در نیم کره غربی برداشته شد  . به گفته یک مقام ارشد دولت اوباما که خواستار مخفی ماندن هویتش شد ، اگر اوباما معتقد باشد « که در سیاست خارجی آمریکا موردی وجود دارد که تاریخ انقضای آن فرا رسیده ، همانا روابط آمریکا - کوباست » . به گفته مقام‌های آمریکایی ، واتیکان نقشی عمده در نزدیک کردن دو دولت و نیز در ایجاد تسهیلات برای مذاکره در زمینه آزادی آلن گراس برعهده داشت  .  الن گراس پیمان کار فرعی سازمان توسعه بین‌المللی آمریکا که در کوبا زندانی‌بود ، روز چهارشنبه ، پس از پنج سال تحمل زندان ، از کوبا به آمریکا بازگشت  . از اوایل تابستان 2014 ، پاپ فرانسیس آرژانتینی ، نامه‌های شخصی مختلفی به اوباما و کاسترو فرستاد و از آنان خواست با مبادله زندانیان روابط خود را بهبود بخشند  . در ماه مارس نیز که رئیس جمهوری آمریکا به دیدار پاپ در واتیکان رفت ، مذاکرات محرمانه درباره کوبا موضوع اصلی مذاکرات‌بود  .  مقام‌ها گفتند « درباره کوبا هم ، مثل بقیه موضوع‌ها ، بحث شد  . » اولین گفت و گوی رو دررویی که نتیجه آن سرانجام در این هفته به ثمر نشست ، در ماه ژوئن 2013 در کانادا انجام شد  .  رابطه کانادا با کوبا سابقه‌ای دیرین دارد  . رهبری مذاکره‌کنندگان آمریکایی با بن رودریگز ، مشاور نزدیک اوباما و از اعضای شورای امنیت ملی ، و ریکاردو زونیگا ، کارشناس ارشد شورای امنیت ملی کاخ سفید‌بود  .  نام مذاکره‌کنندگان کوبایی فورا در دسترس رویترز قرار نگرفت  . تعهد واتیکان دخالت واتیکان در این قضیه به مارس 2012 برمی گردد که گروهی از قانون‌گذاران آمریکایی به دفتر سفارت واتیکان در واشنگتن رفتند وخواستار کمک او شدند  . به گفته سناتور باربارا میلکوسکی از مریلند ، ایالتی که گراس اهل آن است ، از آن پس در طی‌گذار واتیکان از پاپ بندیکت چهاردهم به پاپ فرانسیس « این امر همواره در امواج واتیکان‌بود  .  آن‌ها با نیروهای بالاتر در مذاکره‌بودند  .  نمی‌دانم ، با امواج‌بود یابا فرشتگان  .  با کروبیان ، یا با سرافیم - ولی دنبالش را گرفتند  . » در این مذاکرات ، واشنگتن همچنین خواستار آزادی جاسوسی شد که حدود دو دهه است در زندانی در کوبا به انتظار می‌گذراند  . جیمز کلپر رئیس اداره اطلاعات ملی ، درباره این شخص که هویتش نامعلوم است ، گفت « او در افشا و خنثی کردن چند تن از عوامل اطلاعاتی کوبا نقشی اساسی » داشته است  . درمیان عوامل اطلاعاتی کوبایی که توسط این شخص افشا شده‌اند ، باید از یک تحلیل‌گر سازمان اطلاعات دفاع آمریکا و نیز اعضای یک حلقه جاسوسی مستقر در فلوریدا به نام « شبکه واسپ » نام برد  . کوبا نیز خواستار آزادی سه تن از اعضای این شبکه یا عوامل اطلاعاتی کوبا‌شده‌است که شانزده سال است در زندان‌های آمریکا به سر می‌برند  . در این مذاکرات نشانه‌های آشکاری از مسئله‌های حل‌نشده‌هم وجود دارد  .  کوبایی‌ها خواست خود را برای پایان دادن به برنامه‌های دمکراسی جویانه آمریکا در کوبا ، که هاوانا آن را پوششی بدن نما بر تلاش برای سرنگونی نظام کمونیستی کوبا می‌داند ، تکرار کردند  .  که به گفته مقام ارشد آمریکایی پیش گفته ، واشنگتن با آن موافقت نکرد  . به گفته همین مقام ، مبادله زندانیان ، در دیداری مهم که در واتیکان برگزار شد ، نهایی شد  .  تاریخ این جلسه اعلام‌نشده‌است  . پرواز 5 صبح به هاوانا روز چهارشنبه ساعت 3 بامداد به وقت شرق امریکا ( 8 به وقت گرینویج ) کریس وان هولن ، نماینده دمکرات ایالت مریلند بیدار شد تا به پرواز ساعت 5 صبح به هاوانا برسد  .  گروهی شامل جودی همسر گراس ، جف فلیک سناتور جمهوری خواه و پاتریک لیهی سناتور دمکرات نیز در فرودگاهی بیرون هاوانا در ساعت هشت به زمین نشستند  . وان هولن گفت : « همراه با دو سه مامور کوبایی که مارا همراهی می‌کردند وارد اتاقی شدیم  .  در آن اتاق الن گراس و دو مامور آمریکایی که عضو دفتر منافع‌بودند ، منتظر‌بودند  .  » به گفته او گراس « خیلی لاغر شده‌بود اما روحیه اش خیلی قوی‌بود » وکیل گراس روز سه شنبه او را از آزادی اش خبردار کرده‌بود  .  به گفته جیل زاکرمن ، یکی از سخنگویان ، گراس در جواب مکثی کرده و گفته‌بود « فقط وقتی به چشم خودم ببینم باور می‌کنم  . » به گفته زاکرمن ، در راه بازگشت ، از گراس با چند خوراکی محبوبش پذیرایی شد : ذرت بوداده ، ساندویچ روست بیف با خردل در نان جو ، و کوکوی سیب‌زمینی  .  این روز برای گراس که یهودی‌ست - معنای خاصی هم داشت  .  اولین روز عید هانوکا‌بود  . در ساعت 8 و 45 دقیقه خلبان هواپیما اعلام کرد که هواپیما از فضای هوایی کوبا خارج‌شده‌است  .  به گفته زاکرمن « الن در این لحظه از جابلند شد و نفسی عمیق کشید  . »