رئیس جمهوری ایران وارد استانبول شد؛ آیا روحانی و پادشاه عربستان دیدار می کنند؟
حسن روحانی رئیس جمهوری ایران در ساعات پایانی چهارشنبه وارد استانبول شد. وی که از سخنرانان اصلی سیزدهمین نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی است، قرار است در حاشیه این نشست که تا روز جمعه ادامه دارد، با سران برخی از کشورهای حاضر دیدار و گفت‌وگو کند.
سیزدهمین نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی ( OIC ) در حالی پنجشنبه در شهر استانبول ترکیه برگزار می‌شود که سران ایران و عربستان بعد از اختلافات ماههای اخیر در این نشست حضور خواهد داشت  . این اولین بار است که بعد از افزایش تنش‌های یکسال اخیر ایران و عربستان سعودی ، رهبران این دو کشور در این سطح با یکدیگر مواجه می‌شوند  .  بیش از دو دهه پیش ، نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی بهانه‌ای برای بهبود رابطه ایران و عربستان سعودی بعد از حدود یک دهه شد  .  آیا نشست اینبار در ترکیه هم چنین خواهد‌بود  ؟ در هفته‌های اخیر در حاشیه نشست صلح سوریه ، وزرای خارجه ایران و عربستان سعودی دور یک میز حضور داشته‌اند که حضور ظریف و الجبیر با حاشیه‌هایی همراه‌بود  .  اینبار اما در استانبول حسن روحانی رئیس ایران و ملک سلمان پادشاه عربستان حاضر هستند  . تهران و ریاض بر سر برخی مسائل مهم منطقه‌ای ، از جمله سوریه و یمن ، اختلاف‌نظر دارند و روابط آن‌ها در چند سال اخیر ، به ویژه پس از به نمایندگی‌های دیپلماتیک ریاض در تهران و مشهد در اعتراض به یک روحانی شیعه در عربستان ، به تنش کشیده‌شده‌است  . اجلاس امسال سازمان کنفرانس اسلامی از دهم آوریل ( 22 فروردین ماه ) با نشست‌های کارشناسی و جلسه وزیران خارجه آغاز شد و تا جمعه 27 فروردین ادامه خواهد یافت  .  وضعیت سوریه ، یمن ، لیبی ، افغانستان ، عراق و نیز مساله اسرائیل و فلسطینی‌ها ، در دستور کار اجلاس است  . ایران حامی سرسخت دولت بشار اسد رئیس جمهوری سوریه است و عربستان از مخالفان او حمایت می‌کند  .  در یمن هم تهران از شورشیان شیعه حوثی دفاع می‌کند و ریاض در حمایت از عبد ربه منصور هادی ، رئیس جمهوری قانونی آن کشور ، دست به اقدام نظامی زده است  . به گزارش خبرگزاری ایرنا ، حسن روحانی رئیس جمهوری ایران در ساعات پایانی چهارشنبه وارد استانبول شد  .  وی که از سخنرانان اصلی اجلاس است ، همچنین قرار است در حاشیه این نشست با سران برخی از کشورهای حاضر دیدار و گفت‌وگو کند  . مشخص نیست آیا دیدار با ملک سلمان پادشاه عربستان سعودی ، که سفر خود را از دوشنبه با دیدار با رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه در آنکارا آغاز کرده ، در برنامه‌های حسن روحانی قرار دارد ، یا دست کم دو رهبر برخورد مستقیم خواهند داشت یا خیر  . روابط تهران و ریاض پس از انقلاب 1357 و جنگ ایران و عراق رو به خصومت گذاشت ، اما غیر از برخی مقاطع خاص ، مانند کشته شدن زائران ایرانی در مراسم برائت از مشرکین حج سال 1366 ، هرگز مانند امروز پرتنش نبوده و همواره در سطحی از آرامش قرار داشت  . با پایان گرفتن جنگ هشت ساله ایران و عراق ، که ریاض از حامیان عراق‌بود ، دو کشور تصمیم به بهبود روابط گرفتند و اکبر هاشمی رفسنجانی در مقام ریاست جمهوری ایران در سال‌های 1368 تا 1376 ، به ویژه در سال‌های پایانی ، ارتباطاتی نزدیکی با پادشاهی سعودی برقرار کرد  . عبداله پس از روی کار آمدن دولت محمد خاتمی در سال 1376 و به واسطه سیاست‌ تنش‌زدایی او با منطقه و جهان ، روابط دو کشور گرم‌تر شد  .  پس از سفر رسمی خاتمی به عربستان در سال 1378 این روابط وارد فصل جدیدی شد  .  این نخستین دیدار یک رئیس جمهوری ایران از عربستان سعودی‌بود  . با پیروزی محمود احمدی‌نژاد در انتخابات خرداد 1384 ، که چند ماه پس از حمله نظامی آمریکا به عراق صورت گرفت ، روابط بین ایران و عربستان سعودی بار دیگر به تدریج به دچار تنش شد  .  ریاض از حمایت ایران از شیعیان منطقه و به ویژه افزایش نفوذ جمهوری اسلامی در عراق پس از صدام حسین نگران‌بود  . با این وجود ، روابط نه چندان گرم دو کشور دچار تنش جدی نبود و بیشتر همان رقابت شدید بین دو قدرت سنتی منطقه‌بود کما اینکه محمود احمدی نژاد سفری به عربستان داشت ؛ تا اواخر 1389 و آغاز قیام‌های مردمی در برخی کشورهای عرب منطقه موسوم به " بهار عربی " که رهبر جمهوری اسلامی ایران از آن به " بیداری اسلامی " یاد می‌کرد  . بحران یمن ، متهم شدن ایران به توطئه برای ترور سفیر سعودی در واشنگتن ، جنگ در سوریه و اتهام‌زنی دو طرف مبنی بر حمایت از شورشیان ، توافق اتمی ایران و نزدیک شدن تهران و واشنگتن ، و در نهایت کشته شدن زائران ایرانی در مراسم حج سال 94 ، تنش بین ایران و عربستان را در چند سال اخیر به اوج رساند  . تنش بین این دو رقیب دیرینه منطقه که پس از بحرانی شدن ناآرامی‌ها در سوریه برخی از آن به عنوان " جنگ سرد خاور میانه " یاد می‌کنند ، اکنون به مرحله‌ای رسیده است که حتی فرائض دینی مانند اعزام زائران ایرانی به مراسم حج را نیز تحت‌الشعاع قرار داده است  . هرچند موضع گیری‌های تند رسانه‌ها و مقام‌های دو کشور در سطوح پائین تر همچنان ادامه دارد و در آخرین مورد خبرگزاری ایرنا چهارشنبه شب از " مخالفت قاطع " هیات ایرانی در نشست وزیران خارجه کشورهای اسلامی در استانبول با آنچه " تلاش‌های مخرب " عربستان سعودی نامیده خبر داد ، اما سران دو کشور تا کنون با احتیاط بیشتری سخن گفته‌اند  . حسن روحانی در بهمن 1393 انتخاب سلمان بن عبدالعزیز آل سعود را به عنوان پادشاه جدید عربستان به وی تبریک گفت و ابراز امیدواری کرد روابط دو کشور بیش از پیش توسعه یابد  .  دو ماه بعد ملک سلمان نیز به مناسبت درگذشت مادر رئیس جمهوری ایران برای او پیام تسلیت فرستاد  . با این حال مشخص نیست آیا رئیس جمهوری میانه‌رو ایران ، که با توافق هسته‌ای سال گذشته موفق به مهار یکی از مهم‌ترین تنش‌های ایران با جامعه جهانی شد ، می‌تواند نقشی مشابه نقشی که حامی اصلی خود ، یعنی آیت‌اله هاشمی رفسنجانی ، در اوایل دهه هفتاد بازی کرد ، ایفا کند یا خیر  . کشورهای غربی و ایالات متحده همواره بر لزوم همکاری این دو قدرت مسلمان خاور میانه تاکید کرده‌اند ؛ همکاری که می‌تواند به امنیت و ثبات در این منطقه پرآشوب ، اما نفت خیز ، کمک کند  . باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا اواخر اسفند ماه در ، تهران و ریاض را ترغیب کرد که به جای " جنگ سرد " به " صلح سرد " برسند  .