اطلاعاتی در مورد واقعه سیل قم
محمد درویش:«نعمت» سیل را تبدیل کردیم به «نقمت»
با گذشت پنج روز از واقعه سیل قم ، تاکنون آمار دقیقی از تلفات جانی و مالی بوجود آمده ، گزارش‌نشده‌است  .  به گزارش ستاد حوادث و سوانح غیر مترقبه شورای مدیریت بحران قم ، در جریان واقعه سیل قمرود چهار نفر کشته و چهار نفر دیگر مفقود شده‌اند  .  به گفته جانشین ستاد بحران شهرداری قم ، خسارات ناشی از این سیل هفتاد میلیارد ریال برآورد‌شده‌است  .  به گزارش منابع مستقل ، دست کم به سه هزار باب منزل مسکونی در مناطق یک و دو خسارت وارد آمده ، چهار هزار راس دام تلف‌شده‌، یکصد رشته کاریز کور‌شده‌، اراضی کشاورزی و گلخانه بزرگ کوثر نابود‌شده‌، و تعداد زیادی از خودروها و تاسیسات شهری آسیب دیده است  .  پیام یزدیان در گفتگوی تلفنی با محمد درویش ، کارشناس محیط زیست و امور آبخیزداری و بیابان ، و عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع ، جزئیات بتیشری را مورد پرسش قرار داد  . اتفاقی که در سیل قم رخ داد ، و حقیقتا باعث تاسف اغلب کارشناسان حوزه آبخیزداری در کشور‌شده‌، این است که ما بعد از چند سال دوره خشکسالی که بخصوص در ایران مرکزی و از جمله استان قم داشتیم با یک رخداد میمون به نام « بارندگی » مواجه می‌شویم ، و از چند روز قبل نیز ، سازمان هواشناسی اعلام کرده‌بود که امکان سیلابی شدن رودخانه‌ها در اثر این بارندگی وجود دارد  .  اتفاقا اغلب کشاورزان و مردم نیز خوشحال‌بودند از اینکه چهره طبیعت روی خوش خودش را نشان ایران مرکزی می‌دهد ، منتها مشکلی که ایجاد‌شده‌این است که ما خودمان به دست خودمان « نعمت » سیل را تبدیل کردیم به « نقمت »، به این ترتیب که ، آمدیم [ پارکینگ عمومی احداث کردیم ] در بستر رود « قمرود » یک رودخانه سیلابی ، که هر کسی ، گذرش به شهر قم افتاده باشد می‌داند که این بستر ، چیزی در حدود یکصد و پنجاه متر عرض ، و سه تا چهار متر عمق دارد ، و یکی از مشخصه‌های بارز رودخانه‌های سیلابی در مناطق خشک ، همین عرض گسترده بستر است که نشان‌دهنده این است که سیل‌هایی با دور برگشت‌های سی ، چهل و پنجاه ساله هر از چند گاه می‌توانند با حجم جدی بالایی جاری شوند  .  این نکته‌ای بوده که حتی مردمی که چند دهه در قم زندگی می‌کنند متوجه هستند و روزهایی را به یاد دارند که تمام این رودخانه ، پر از آب بوده  . با این وجود متاسفانه مسئولین مدیریت شهری قم اقدام کردند به ساخت سازه‌هایی برای اینکه بخشی از رودخانه قم را تبدیل کنند به بلوار و خیابان ، و بخشی را تبدیل کنند به پارکینگ  .  پارکینگ برای اتومبیل‌های زوار و گردشگرانی که به قم می‌آیند و این مساله باعث‌شده‌که ما خودمان به دست خودمان معبر عبور سیل را به شدت تنگ کنیم و موانع فیزیکی انسان ساز در مسیر راهش ایجاد کنیم  .  در حقیقت اگر این موانع وجود نداشتند ، به هیچ عنوان خسارتی که الان ببار آمده [ ببار نمی‌آمد ] و آن چند صد دستگاه ، و آن چند ده دستگاهی که آمارش را من دقیقا نمی‌دانم  .  ولی عکس‌ها مشخص می‌کند که اتومبیل‌های زیادی از دست رفتند و چند نفر جانشان را از دست دادند  .  بعضی‌ها مفقودالاثر شدند و به هر حال خسارات سنگینی ببار آمده ، و اغلب آن در همان بستر رودخانه در مرکز شهر اتفاق افتاده و ما به راحتی می‌توانستیم جلوی این مشکل را بگیریم  . محمد درویش : بله من به خاطر مسئولیتی که دارم ، هر سال به شهر قم سر می‌زنم و همین سال گذشته که رفتیم ، صراحتا با مسئول پارکینگ شهرداری قم که آنجا‌بود ، صحبت کردم و گفتم که این کاری که شما می‌کنید کاملا اشتباه است و اگر سیلی اینجا اتفاق بیفتد ، نه تنها تمام این تاسیسات شما را از بین می‌برد بلکه خسارتهای سنگینی به بار می‌آورد ؛ ولی ایشان خیلی راحت عنوان کردند که « ما آنقدر از محل این پارکینگ و طرح درآمدسازی شهرداری قم ، منتفع می‌شویم که بعدا می‌توانیم هرگونه خسارتی را هم جبران کنیم » و جالب تر این است که کارشناسان امور آب استان هم ، همه با این طرح شهرداری مخالف‌بودند و همه هشدار داده‌بودند که این طرح ممکن است یک فاجعه ببار بیاورد  .  ولی متاسفانه هیچکس گوش نکرد تا این فاجعه عملا اتفاق افتاد  . ما هفتاد و هشت سال پیش سیلی در شهر قم داشتیم که توانست همانقدر خسارت وارد کند که امروز وارد کرده ، حتا امروز به مراتب خسارت‌ها بیشتر از سیل هفتاد و هشت سال پیش است  .  این در صورتی است که ما از هفتاد و هشت سال پیش تا بحال ، میلیاردها میلیارد ریال هزینه کردیم برای آبادانی قم ، تکنولوژی پیشرفت کرده ، دانش مهندسی « سازه » پیشرفت کرده  . ولی وقتی اینها ، در راستای آن اصل بنیادین محیط زیست بکار نرود ، یعنی اینکه ما می‌گوییم « برای حکومت بر طبیعت ، باید از قوانین آن پیروی کرد  . » ما به جای پیروی از طبیعت در سرزمین‌های خشک ، به مقابله با آن قوانین پرداختیم  .  فکر کردیم که می‌توانیم جلوی سیل را بگیریم ؛ و این نکته گفتنی است که ما دو تا سد بالای قمرود ، قبل از ورود به قم داشتیم ، یکی سد « پانزده خرداد » و یکی‌بند انحرافی « نوزده دی » که اینها به هر حال خالی‌بودند  .  اگر این سدها پر‌بودند ، به عنوان مثال همین امروز ، این سیل به وقوع می‌پیوست ، و این سدها پر‌بودند ، فاجعه به مراتب مرگبارتر هم می‌بود  . این واقعه که در قم اتفاق افتاده می‌تواند یک درس و عبرتی باشد برای بقیه مدیران شهری در جای جای دیگر کشور  .  از جمله ما چنین مشکلی هم در شهر شیراز داریم  .  شیراز یک رودخانه سیلابی دارد که از مرکز شهر می‌گذرد ، و متاسفانه در آن رودخانه هم سازه‌هایی را احداث کردند ، و بخشی از رودخانه را تبدیل به مسیر عبور و تردد خودروها کردند برای این که گره‌های ترافیکی شهر را باز کنند ، و من امیدوارم که این مساله باعث شود که مسئولین شهری یک فکر پایدار کنند ، و برای حل گره‌های ترافیکی از مسکّن استفاده نکنند و به درمان پایدار این مشکلات بپردازند  .