رویکرد اوباما به جهان اسلام؛ فرصتی کم نظیر برای خردورزان مسلمان
ایراد این سخنان از سوی رئیس جمهوری قدرتمند ترین کشور جهان موضوعی قابل توجه است
از ورای دو سوراخی که برای دید چشم‌هایش باز کرده ، امواج نفرت پراکنده می‌شود  .  دو سوراخ بر روی کیسه پارچه‌ای سیاه رنگی که بر سر کشیده تا چهره اش هویدا نشود  .  مسلسل کلاشنیکف به دست دارد و کمربند انفجاری بر تن  .  از تصمیمش برای کشتن و تار و مار کردن می‌گوید و البته عبارتی که بر روی سربندش نقش بسته بیش از همه جلب نظر می‌کند :" لا الله الا الله " حتما بارها با چنین تصاویری در شبکه‌های خبری دنیا مواجه شده‌اید  .  تصاویری که به ویژه پس از وقایع تروریستی 11سپتامبر ، همراه با کشتار زنان ، مردان و کودکان بیگناه - چه مسلمان و چه غیر مسلمان - مدام در جای جای دنیا تکرار شده‌اند و چهره‌ای خشن و غیر منطقی را از اسلام در برابر دیدگان جهانیان قرار داده‌اند  . تصویری که بر اساس دیدگاه خردورزان جهان اسلام به هیچ عنوان با روح حقیقی اسلام و آموزه‌های قرآن منطبق نیست  .  خردورزان و اندیشمندانی که نقطه نظراتشان در غوغای انفجارهای انتحاری ، گروگان‌گیری ، سربریدن‌ها و  .   .   .  کمتر مجالی برای شنیده شدن پیدا کرده است  .  دیدگاهی که باراک اوباما ، رئیس جمهوری آمریکا ، 14 خرداد ماه در دانشگاه قاهره با صدای بلند برای جهانیان عنوان کرد و حکایت از رویکرد وی به جهان اسلام می‌کند  . آقای اوباما که در بخش‌های آغازین سخنرانی خود در پایتخت مصر تصریح کرده‌بود " من بعنوان رئیس جمهوری آمریکا وظیفه خود می‌دانم که همواره با تصورات منفی کلیشه‌ای از اسلام مبارزه کنم " در ادامه اظهاراتش به آیه 32 از سوره مائده قرآن مجید اشاره کرد و گفت :" قرآن کریم می‌گوید هرکس بیگناهی را بکشد ، بسان آنست که بشریت را کشته ، و هر کس یک نفر را نجات دهد بسان آنست که بشریت را نجات داده است  .  دین زیبای بیش از یک میلیارد نفر ، از تنفر تنگ نظرانه شماری معدود ، بسیار فراتر است  .  اسلام بخشی از مشکل در مقابله با افراطگرایی خشن نیست بلکه بخش مهمی از تحقق صلح است  . " وی همچنین با اشاره اظهارات چندی قبل خود در آنکارا ، پایتخت ترکیه ، مبنی بر اینکه " آمریکا با اسلام در جنگ نبوده و هیچگاه نخواهد‌بود " از نقش سازنده دین اسلام در تعالی تمدن بشری سخن به میان آورد و تصریح کرد :" بعنوان دانشجوی تاریخ ، از دین تمدن به اسلام آگاه شدم  .  اسلام‌بود که در اماکنی چون دانشگاه الازهر مشعل تعلیم و تربیت را برای قرنها روشن نگاهداشت و زمینه را برای رنسانس اروپا و روشنگری هموار ساخت  .  ابتکارات در جوامع مسلمان‌بود که ریاضیات جبر و مقابله ، قطب نما و ابزار دریانوردی ، تبحر نویسندگی و چاپ ، درک ما از انتقال امراض و چگونگی اشاعه بیماریها و شیوه درمان آن‌ها را فراهم کرد  .  طاقهای با شکوه و منارهای سر به فلک کشیده ، اشعار جاویدان و موسیقی زیبا ، خطاطی برازنده و محیط آرام‌بخش را مدیون فرهنگ اسلامی هستیم  .  و در طی تاریخ ، اسلام با کلام و عمل ، و عدالت تحمل دیگر ادیان و برابری نژادی را نشان داده است  . " با آنکه تا کنون بسیاری از اندیشمندان جهان اسلام سخنان مشابهی با آنچه باراک اوباما در پیوند با اسلام بیان کرده ، اظهار داشته‌اند اما واقعیت این است که ایراد این سخنان از سوی رئیس جمهوری قدرتمند ترین کشور جهان که طی سال‌های اخیر بارها از سوی تندروهای مذهبی در سراسر جهان اسلام به ستیز با اسلام متهم بوده است ، موضوعی بسیار قابل توجه است  . در هیاهوی اظهارات سران طالبان و القاعده که با بهره‌گیری از شعارهایی نظیر " القرآن دستورنا ، الجهاد سبیلنا " [ قرآن قانون اصلی ماست و جهاد ، راه و شیوه ما ] به هر جنایتی علیه بیگناهان دست یازیده‌اند ، سخنان صریح علمایی که به صراحت اسلام را از تروریسم و توسل به فعالیت‌های خشونت بار نظیرعملیات انتحاری بری دانسته‌اند ، انعکاس چندانی در جهان پیدا نکرده است  . افرادی همچون آیت‌الله یوسف صانعی ، از مراجع تقلید شیعیان ، که مدتی پیش در مصاحبه با CNN گفته‌بود :" اسلام با ترور و تروریسم مخالف است  . " و یا شیخ محمد سید طنطاوی ، شیخ الازهر ، که درباره عملیات انتحاری تاکید کرده‌بود " هیچگونه وجه شرعی برای این نوع عملیات نمی‌بینم و آن را جهاد در راه خدا نمی‌دانم  . " البته باید متوجه این نکته‌بود که سخنان احترام‌آمیز باراک اوباما نسبت به اسلام هرگز نقطه پایانی بر مشکل افراط‌گرایی در جهان اسلام از سویی و تغییر نگرش عمومی در غرب نسبت به مسلمان از سوی دیگر نخواهد‌بود  .  همان‌طور که خود وی نیز تاکید کرده :" تنها یک سخنرانی قادر به از میان بردن سال‌ها عدم اطمینان نیست  . " کما اینکه تنها یک روز پس از ایراد سخنان آقای اوباما در قاهره ، طالبان افغانستان اظهارات رئیس جمهوری آمریکا را " سخنان پوچ و توخالی " نامیدند  . اما دلیل اصلی مخالفت افراط‌گرایان اسلامی با سخنان آقای اوباما در قاهره و یا آنچه تاکنون بارها از سوی خردگرایان جهان اسلام پیرامون بری بودن اسلام از خشونت طلبی عنوان‌شده‌، در چیست  ؟  بسیاری از کارشناسان مسائل خاورمیانه در بررسی دلایل گرایش به افراط‌گرایی اسلامی به ویژه در سال‌های اخیر بر این مهم تاکید می‌گذارند که تمسک خشونت‌طلبان به اسلام با این هدف صورت می‌پذیرد تا بحران " از خود بیگانگی " را که گرفتار آنند ، در ورای پدیده‌ای مقدس پنهان کنند  . فرانسیس فوکویاما ، اندیشمند و تحلیلگر امور سیاسی ، دراین باره معتقد است : " چالش اسلام‌گرایان امر بدیع و نا آشنایی نیست  .  چرخش سریع به مدرنیته همیشه با افراط‌گرایی همراه بوده است  .  در گذشته نیز انواع مشابه از خود بیگانگی وجود داشته است  .  در نسل‌های قبل هم جوانان به سوی آنارشیسم ، بلشویسم ، فاشیسم و یا به عضویت در گروه‌های مسلح می‌گرویدند  .  ایدئولوژی‌ها متغیرند اما زمینه‌های روانی شان ثابت است  . " از اینرو به عقیده تحلیلگران ، برای مهار موج افراط‌گرایی اسلامی ، این خردورزان و اندیشمندان جهان اسلام هستند که می‌باید بیش از پیش با معرفی روح حقیقی دین اسلام و آموزه‌های واقعی آن ، خشونت‌طلبان سوئ استفاده‌کننده از آن را نا مشروع و منزوی سازند  . به نظر می‌رسد که در این مسیر باراک اوباما ، همان‌طور که خود گفته با هدف مبارزه با تصورات کلیشه‌ای از اسلام ، گام نخست را به درستی برداشته و تا حد زیادی مشروعیت افراط‌گرایان را در نزد افکار عمومی جهانیان زیر سوال برده است  .  شاید اگر دلسوزان جهان اسلام در این فرصت کم نظیر عزم راست کنند ، چهره اسلام از آنانی که بر نقاب‌های سیاهشان نام خدا را نقش می‌کنند و خون بیگناهان را جاری می‌سازند ، رهایی یابد  .