دیدگاه| یادداشت رئیس «بنیاد دفاع از دموکراسی»: افراط گرایی و کشورهای شکننده
آیا ایالات متحده دهه ها به کشورهای کشورهای شکننده برای مقاومت علیه افراط گرایی کمک نکرده است؟ بارزترین نمونه افغانستان است که تا امروز به سختی یک موفقیت محسوب می شود. لبنان هم نمونه ای دیگر است که در آن قدرت مسلط حزب الله، دست نشانده تروریست جمهوری اسلامی ایران، است.
یادداشتی از کلیفورد می‌، رئیس « بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها » در کنگره ایالات متحده سال گذشته از « انستیتو صلح آمریکا » خواست تا « یک استراتژی جامع برای جلوگیری از دلایل ریشه‌ای افراط‌گرایی در کشورهای شکننده در مناطق صحرای آفریقا ، شاخ آفریقا و خاورنزدیک » تهیه کند  . این انستیتو یک کارگروه دو حزبی تشکیل داد که شامل مدلین آلبرایت وزیر خارجه پیشین آمریکا و استیون هدلی مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا است و تام کین و لی همیلتون ، روسای کمیسیون تحقیق حملات تروریستی یازدهم سپتامبر 2001 ، آن را اداره می‌کنند  . این کارگروه این هفته گزارشی با عنوان « گزارش موقت از افراط‌گرایی در کشورهای شکننده » منتشر کرد  .  در این گزارش به حضور گروه‌های تروریستی در 19 کشور در خاورمیانه و آفریقا اشاره‌شده‌که در 10 کشور مناطقی را در اختیار دارند  .  این گزارش از ضرورت یک استراتژی جدید برای « ایجاد مقاومت علیه افراط‌گرایی » صحبت می‌کند  . ممکن است بپرسید تفاوت « ایجاد مقاومت » با « کشورسازی » چیست  ؟ رئیس « انستیتو صلح آمریکا » می‌گوید « ایجاد مقاومت » بر حمایت جدی از شرکای منطقه‌ای تمرکز دارد که خواهان مبارز با افراط گرایی‌اند  . پرسش این است : ریشه‌های افراط‌گرایی چیست  ؟ درست است که کارگروه می‌گوید افراط‌گرایی جایی رشد می‌کند که دولت‌ها ضعیف‌اند و فضای سرکوب و فقر حاکم است  .  اما خوب است اشاره شود که بخش عمده جنوب آفریقا و منطقه صحرای آفریقا عمیقا فقرزده بوده و زیر چکمه رژیم‌های سرکوبگر قرار داشته است ، با این وجود کمترین افراطی یا تروریست را تولید کرده است  .  در حالی که در بریتانیا ، فرانسه ، آلمان و دیگر کشورهای باثبات ، آزاد و موفق ، جامعه مسلمانان افراد افراطی به جامعه تحویل می‌دهد  . در این گزارش از ذکر معمول ترین شکل افراط‌گرایی پرهیز‌شده‌است  .  همان شکلی که امروز ضروری ترین تهدید علیه ایالات متحده است  . حدود نه سال پیش در پاکستان ، با گروهی مسلمان از فرقه‌های مختلف ملاقات کردم  .  از آن‌ها درباره اسامه بن لادن پرسیدم  .  همه او را مردی شرور توصیف کردند  . از آن‌ها پرسیدم آیا او را کافر می‌دانند  .  پاسخ نه‌بود  .  پرسیدم آیا او مرتد است ، باز گفتند این تعبیر درستی نیست  . برنارد لوئیس ، پژوهشگر برجسته اسلام ، این مساله را با صراحت مورد بررسی قرار داده است : « ما با یک جنبش در جهان اسلام در جنگ هستیم  . » جنبشی که بر جهاد تاکید دارد ؛ واژه‌ای که در این گزارش مورد استفاده قرار نگرفته و حتی هیچ اشاره‌ای هم به جهادگرایی‌نشده‌است  . جهادیون تنها علیه ناباوران دست به جهاد نمی‌زنند بلکه مسلمانانی که از آن‌ها تبعیت نکنند را هم هدف می‌گیرند  .  جهادیون نفرت انگیز و تهدید‌آمیز هستند ، اما اگر ما جدیت داریم ، نمی‌توانیم ادعا کنیم روایت آن‌ها از اسلام هیچ ریشه‌ای در متون اسلامی و تمدن اسلامی دوره قرون وسطی ندارد  . با مطالعه تاریخ خلافت‌های اسلامی در می‌یابیم که شمار اندکی زندگی شان را وقف جهاد کردند و شریعت را آن گونه که ما - مسلمان و غیر مسلمان - بی‌رحمانه و مخرب می‌دانیم تعبیر می‌کردند  . این به یقین دیدگاه سنی‌های سلفی - جهادی نیست که خواهان بازآفرینی دوره فتوحات نظامی اسلام هستند و دیدگاه شیعیان پیرو آیت‌الله خمینی ، رهبر انقلاب اسلامی 1357 ایران ، هم نیست  .  آن‌ها مشتاق‌اند کافران را با شمشیر یا هر سلاحی که به دست شان برسد ، بزنند  . بله ، بسیاری از آن‌ها که به گروه‌های جهادی می‌پیوندند از شرایطی هولناک در کشورهایی شکننده ، اگر نه ویران ، فرار می‌کنند  .  اما دیگرانی هستند که می‌خواهند در این ، به باور آن‌ها ، پروژه شکوهمند بنای یک امپراتوری اسلامی نوین شرکت داشته باشند  .  بعضی دیگر هم ممکن است صرفا مشتاق معاوضه یک زندگی یکنواخت شامل مدرسه ، کار ، قسط و خانواده با مجوزی برای غارت ، کشتار و برده‌داری باشند  . پرسش نهایی : آیا ایالات متحده دهه‌ها به کشورهای کشورهای شکننده برای مقاومت علیه افراط‌گرایی کمک نکرده است  ؟  بارزترین نمونه افغانستان است که تا امروز به سختی یک موفقیت محسوب می‌شود  .  لبنان هم نمونه‌ای دیگر است که در آن قدرت مسلط حزب الله ، دست نشانده تروریست جمهوری اسلامی ایران ، است  . گزارش « انستیتو صلح آمریکا » با عنوان « استراتژی جامع برای کاستن از افراط‌گرایی در کشورهای شکننده » قرار است سال آینده منتشر شود  .  از امروز تا آن زمان ، اعضای برجسته این کارگروه وظایف شان روشن است  .