 چالش های انتشار نشریه فارسی زبان در کانادا 
نشریات فارسی زبان خارج از کشور به دلیل چالش هایی همچون فقدان حمایت مالی و همکاری خبرنگاران باتجربه انتظارات و نیازهای مهاجران را برآورده نمی کنند
انتشار یک نشریه ، در داخل و یا خارج از کشور ، فارغ از محتوی و تیراژ آن ، یکی از دشوارترین حرفه‌هایی است که دست اندرکاران مطبوعات و افراد علاقه مند به حرفه‌های خبری و رسانه‌ای در آن قدم می‌گذارند  ...  با وجود همه موانع و عوامل بازدارنده پیش روی مهاجران و تبعیدیان علاقه مند به انتشار نشریه ، تعداد انگشت شماری از ایرانیان مقیم کانادا دل به دریا زده‌اند و با وجود کاستی‌ها و دشواری راه ، این حرفه را به عنوان منبع اصلی درآمد و شغل تمام وقت خود برگزیده‌اند  . شهروند از نخستین هفته نامه‌های فارسی زبان کانادا و باداوم ترین آنهاست که برای اولین بار روز 26جولای1991 ، تقریبا 21 سال پیش منتشر شد  .  حسن زرهی ، سردبیر و نسرین الماسی ، همسر آقای زرهی و مدیر تحریریه شهروند در تورنتو از جمله معدود زوج‌هایی هستند که طی دو دهه گذشته ، دوام و بقای این نشریه را هدف اصلی فعالیت‌های حرفه‌ای و زندگی مشترک خود قرار داده‌اند  .  نشریه شهروند طی دو دهه گذشته ، بدون وقفه ابتدا در تورنتو و بعدها در ونکوور و مدتی نیز در سیدنی استرالیا و فلوریدا منتشر شد  .  شهروند استرالیا و فلوریدا بیش از چند شماره دوام نیاورند و شهروند ونکوور هم مدتی است مستقل‌شده‌است  .  هم اکنون شهروند در تورنتو و دالاس امریکا منتشر می‌شود  . آقای زرهی و خانم الماسی در مورد پیشینه فعالیت‌های مطبوعاتی خود برای انتشار شهروند در کانادا و چالش‌ها و موانع پیش رو برای انتشار یک نشریه در خارج از کشور با مریم اقوامی از وبسایت فارسی صدای آمریکا به گفتگو نشستند  . لطفا در مورد پیشینه انتشار نشریه شهروند و چالش‌ها و راز تداوم فعالیت‌های طولانی آن بگویید  . حسن زرهی : اندیشه انتشار شهروند هنگامی در من ایجاد شد که هنوز سایبان نشریه فرهنگی که ما در دهه ی هشتاد میلادی منتشر می‌کردیم ، تعطیل نشده‌بود  .  من از این که نشریات عمومی همیشه به دست کسانی که پیشینه کار ادبی نداشتند منتشر می‌شدند و نویسندگان اوقاتشان صرف انتشار نشریاتی می‌شد که غالبا توسط خودشان خوانده می‌شد ، احساس خوبی نداشتم و گمان می‌کردم ، باید راه میانه‌ای باشد که آمیزه‌ای از نشریات عمومی با طعم روشنفکری ادبی ، بخت انتشار و از آن مهمتر دوام داشته باشند  ...  آن سال‌ها جهان الکترونیک اگر متولد هم شده‌بود ، عمومی و در دسترس همگان نبود ، در نتیجه انتشار نشریه‌ای که داعیه خبر و اطلاع‌رسانی از سرزمین مادری داشت ، به آسانی میسر نبود  .  در نتیجه ما برای کارهایی که امروزه در چشم بهم زدنی شدنی است ، آن سال‌ها مرارتها می‌کشیدیم  ... مشکل دیگر ، خود جامعه روشنفکری و نویسندگان‌بودند که به قول یکی شان ، حاضر نبودند مطالبشان در جوار آگهی مثلا زردچوبه چاپ شود ، در نتیجه ایده من ، که قرار‌بود نشریه‌ای منتشر کنیم که آمیزه‌ای باشد از نشریات عمومی رایج و رنگ و رخسار ادبی و رو شنفکری ، که هم بشود درش شعر و قصه و نقد ادبی چاپ کرد ، وهم خبر و جدول و نامه خوانندگان داشت ، سرش به سنگ سخت عادت‌ها و منزه طلبی‌ها می‌خورد  .  من اما یقین داشتم که این ترکیب در مهاجرت کار خواهد کرد اگر بتواند دوام بیاورد  .  شهروند به سخت جانی خویش ادامه داد و به زحمت و در طول کار نظر بسیاری از منتقدان نخستین را به خود جلب کرد  .  اندک اندک بسیاری از دشنام‌دهندگان اولیه ، به همکاران و دوستان شهروند تبدیل شدند  .  ایده نشریه‌ای مانند شهروند که ترکیبی است از نشریات عمومی و روشنفکری ، نه تنها در بیرون از ایران که بعدها و پس از انتشار نشریاتی که به نشریات دوم خردادی شهرت یافتند ، در درون ایران نیز دیده شد  .  برای نمونه نشریات روزانه هم از همین روش استفاده کردند و به جای ضمیمه ادبی جمعه‌ها در هر شماره صفحاتی را به ادبیات اختصاص دادند  . » به جز مشکلات مادی چه چالش‌های عمده دیگری بر سر راهتان بوده است  ؟ حسن زرهی : مشکل مادی گفتی و کردی کبابم  !  مشکل نشریات مهاجرت ، بویژه مشکل مادی که مادر مشکلات دیگر است ، برمی گردد به کم توجهی هموطنان ما به امر فرهنگ به‌طور کلی و کم مطالعه بودن اکثریت ایرانیان حتی تحصیل کرده‌ها ، که نتیجه اش هزینه نکردن در امر فرهنگ است  .  اما علاوه بر مشکلات مادی ، نشریات در خارج از ایران هم با ممیزی‌های همگانی دست در گریبان هستند و از آنجا که ممر حیاتشان از تبلیغات همین هموطنان است ، ناگزیر به برخی از این تحمیل‌ها تن می‌دهند  .  برای نمونه در جوامع ایرانی خارج از کشور موضوع‌هایی مانند مسئله زنان ، همجنسگرایان ، ملیت‌ها ، و بهائی‌ها از تابو‌ها هستند و پیشترها پرداختن به آن‌ها تا مرز ناممکن‌ها می‌رسید ، اما بر اثر پافشاری نشریاتی مانند شهروند در این زمینه‌ها امروز دیگر به آن سختی نیست اما همچنان با مقاومت عمومی زیرکانه روبروست  .  چند دستگی‌های سیاسی ایرانیان نیز از کارزارهای دیگری است که نشریات نا خواسته درگیر آن می‌شوند  . صدها تن از مطبوعاتی‌های ایرانی در خارج از کشور اقامت دارند ، آیا تا به حال برای همکاری از آن‌ها دعوت کرده‌اید  ؟ نسرین الماسی : بارها دوستان روزنامه نگار تماس گرفته‌اند و اعلام آمادگی کرده‌اند که با شهروند همکاری کنند و ما هم همیشه با آغوش باز پذیرایشان بوده ایم اما متاسفانه و در کمال شرمندگی در همان ابتدا مجبور بوده ایم به آن‌ها اعلام کنیم که این همکاری به دلیل نبود امکانات مالی رایگان خواهد‌بود و خوب طبیعی‌ست که این همکاری‌ها شکل مستمر ، دائم ، منطقی و تعریف‌شده‌به خودش نگیرد  ...  البته به یمن کوشندگان فرهنگی ، شهروند هرگز از نبود مطلب در مضیقه نبوده  ...  اما این بسیار فرق دارد با این که همکاران روزنامه نگار و مطبوعاتی را در کنار خود داشتن و دنبال کردن پروژه‌های تعریف‌شده‌و برنامه ریزی‌شده‌فرهنگی اجتماعی سیاسی  . » طی سال‌های گذشته مخاطبان وفادار خود را چگونه پیدا کردید  ؟ حسن زرهی : در رسانه‌های رایگان سخن از مخاطب  ...  آسان نیست ، زیرا خواننده هنگامی که برای خواندن پول نمی‌دهد ، به زحمت می‌شود از دلیل وفاداری او به رسانه‌ای حرف زد ، با این وجود نشریات در طول زمان انتشارشان می‌توانند با طیف گسترده و متنوعی از خوانندگان سر و کار پیدا کنند  .  و شهروند هم در دو دهه و بیشتر توانسته است جمع بزرگی از ایرانیان را خواننده خود کند  .  حمایت‌های بیدریغ برخی از آنان ، هم از منظر مادی و هم معنوی ، به ما این دلگرمی را همیشه داده است که مردم اگر هم زیاد حرف و حدیث خوب و بد را به میان نمی‌کشند ، اما در این که از قدرت تشخیص شگفتی بهره دارند تردید نیست  .  این امر با این که بسیار دل گرم‌کننده و ستودنی است اما تا زمانی که به یک عادت همگانی تبدیل نشود گره از کار رسانه‌ها نخواهد گشود  .... درباره نشریات دیگر یا احیانا رقیب چه فکر می‌کنید  ؟ حسن زرهی : من اصولا آدم خوش بینی هستم برای همین بیشتر از این که به نشریات دیگر به عنوان رقیب که کلمه‌ای است با بار منفی نگاه کنم ، به عنوان دوست و همکار نگاه می‌کنم  .  استدلالم هم این است که لابد ما که از آغازکنندگان این حرفه در این کشور‌بودیم ، دانسته یا نادانسته سر وقت حرفه‌ای رفته‌بودیم که بعدها خواستاران بسیار پیدا کرد و به جامعه نشان داد که وجود نشریات گوناگون یکی از خواسته‌های جامعه است و اگر جامعه آن‌ها را نیاز نداشته باشد لابد از بخت انتشار و دوام محروم می‌شوند ، این از مسئولیت و وظیفه انسانی و اجتماعی گردانندگان نشریات کم نمی‌کند ، بلکه بر آن می‌افزاید و هرکس از آن غفلت کند ممکن است تاوان بزرگی بپردازد  . برای مدتی شهروند به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر می‌شد ، آیا برنامه‌ای برای از سرگیری انتشار یک نشریه دو زبانه دارید  ؟ نسرین الماسی : داشتن یک نشریه انگلیسی زبان شهروندی یکی از بزرگترین آرزوهای من است  .  من فکر می‌کنم اگر بچه‌های نسل دوم و سوم مسائل جامعه ایرانی و نیز مسائل ایران را با نگاه شهروندی ببینند و بخوانند ، برایشان خیلی جذاب خواهد‌بود ، اما متاسفانه تاکنون نتوانسته ایم این امر را جامه عمل بپوشانیم و تنها تجربه‌های کوتاه مدت و نه چندان موفقی داشته ایم  .  راستش نسل جوان خیلی از ماها باهوش ترند و به درستی حاضر نیستند در شرایط غیر حرفه‌ای کار حرفه‌ای تولید کنند  .  البته این را اضافه کنم که ما مصر هستیم شهروند انگلیسی داشته باشیم و نه هر نشریه انگلیسی زبانی  .  پس شناخت از شهروند فارسی و دلمشغولی‌ها و زیر و بم‌هایش از اساس و اصول کارست  . » حسن زرهی : پیش از شهروند دو زبانه در اوایل دهه نود میلادی ما تصمیم گرفتیم نشریه‌ای به زبان انگلیسی برای بچه‌ها منتشر کنیم  ...  از آنجا که نمی‌خواستیم سلیقه خودمان را به آن‌ها تحمیل کنیم تیمی از خودشان تشکیل دادیم و ایده‌های خودمان را هم با آن‌ها در میان نهادیم و نشریه منتشر شد  .  کار بچه‌ها کم نظیر‌بود  ...  نشریه را همراه شهروند در مراکز ایرانی پخش کردیم و پایان ماه که رفتیم نتیجه کار را ببینیم با انبوهی از نشریات مانده روبروشدیم  .  گمان کردیم شماره اول است و اطلاع‌رسانی ما کافی نبوده این دو نقیصه با شماره دوم و خبر‌رسانی بهتر جبران خواهد شد  .  نشد  .  آنچه ما به آن توجه نکرده‌بودیم این بودکه بچه‌ها به فروشگاه‌های ایرانی نمی‌روند و اگر هم گاه گداری بروند برای برداشتن نشریه نمی‌روند  .  « استپ » بعد از دو شماره تعطیل شد  .  اما علاقه ی مفرط ما به پیدا کردن راهی هم به جامعه میزبان وهم نسل دومی‌ها فروکش که نکرد هیچ بیشتر هم شد  .... خانم الماسی ، همکاری تمام وقت با همسر در انتشار نشریه چه مزایایی و چه چالش‌هایی پیش روی شما گذاشته است  ؟ نسرین الماسی : بی‌گمان یکی از سخت ترین کارهای روی زمین ، همکار بودن یک زوج است بخصوص اگر کار آن‌ها رسانه باشد که خود به خود کاری‌ست پر تپش و پر دغدغه  .  کار رسانه‌ای کاری نیست که شما در یک وقت اداری آن را تمام‌شده‌فرض کنید ، همیشه باشماست و چون سایه در کنارتان  .  و تصور کنید که این سایه و این دغدغه به توان دو شود ، می‌بینید که نفس گیر است  ....  ما هر دو در یک مسئله صد درصد توافق داریم و آن زندگی و ماندگاری شهروند است  ...  شهروند خرد جمعی نویسندگان ، شاعران ، پژوهشگران ، کوشندگان اجتماعی و سیاسی خارج از کشور و به راستی یک دستاورد جمعی است  ...