پیامد پیروزی روحانی برای جنگ سوریه و ثبات منطقه 
کارشناسان معتقدند پیروزی حسن روحانی می تواند راه را برای کاهش تنش های قومی فزاینده در منطقه و پایان دادن به جنگ داخلی در سوریه هموار کند
از زمان پیروزی شگفت آور حسن روحانی در انتخابات رئیس جمهوری ایران ، بیشتر دیدگاه‌‌های کارشناسی بر احتمال بهبود مناسبات ایران و ایالات متحده و یافتن راهکاری برای برنامه بحث برانگیز اتمی ایران متمرکز شده‌اند  .  با این وجود ، جانشین محمود احمدی نژاد ، مذاکره‌کننده کهنه کاری است که لقب « شیخ دیپلمات » را یدک می‌کشد و می‌تواند برای کاهش تنش‌های قومی و نژادی فزاینده در منطقه و نیز پایان دادن به جنگ داخلی در سوریه فرصتی فراهم کند  . آقای روحانی در یک دوره 16 ساله ( از 1989 تا 200٥ ) دبیر « شورای عالی امنیت ملی ایران » بوده و در این دوران مناسبات ایران با عربستان سعودی از روابط تیره پس از انقلاب سال 1979 و جنگ 8 ساله ایران و عراق بهبود یافت  . رئیس جمهوری منتخب ایران در اولین کنفرانس مطبوعاتی خود در روز 17 ژوئن خاطرنشان کرد در سال 1998 با مقامات عربستان سعودی یک موافقت‌نامه امنیتی امضا کرده‌بود  .  او گفت ترمیم روابط با عربستان سعودی از جمله اولویت‌های عمده دولت او خواهد‌بود  . آقای روحانی یادآوری کرد ایران قصد دارد با کشورهای همسایه ، به ویژه عربستان سعودی « مناسبات دوستانه و نزدیکی » داشته باشد  .  آقای روحانی در مورد عربستان سعودی که یکی از حامیان اصلی نیروهای مخالف حکومت اسد است ، گفت « ما نه تنها همسایه هستیم بلکه با عربستان سعودی پیمان برادری داریم » . عربستان سعودی و ایالات متحده در گذشته با مشارکت ایران در مذاکرات صلح سوریه مخالفت کرده‌بودند اما احتمال دارد این رویکرد با انتخاب روحانی تغییر کند  .  ملک عبدالله ، پادشاه عربستان سعودی یکی از اولین مقامات بلندپایه‌ای بود که پیروزی روحانی را تبریک گفت  . فرانسه نیز که یکی از مخالفان سرسخت حضور ایران در کنفرانس پیشنهادی ژنو ( برای صلح در سوریه ) بوده نیز دیدگاه نرم‌تری به خرج داده است  .  فرانسوا اولاند ، رئیس جمهوری فرانسه هفته گذشته در اجلاس « گروه 8 » در ایرلند شمالی گفت « موضع من این است که اگر ( حضور روحانی ) بتواند مفید واقع شود ، از شرکت او استقبال خواهد شد » . روسیه ، یکی دیگر از متحدان سرسخت دولت بشار اسد نیز بر مشارکت ایران در هر مذاکره جدیدی در مورد این کشور پافشاری کرده است  . دولت باراک اوباما نیز که از ابتدا با حضور ایران در مذاکرات سوریه مخالف‌بود ، تلویحا گفته است که سازمان ملل شرکت‌کنندگان در این همایش را دعوت خواهد کرد و ایالات متحده در این مسئله نقشی ندارد  . با این وجود ، نیروهای شورشی سوریه که طی هفته‌های اخیر به دلیل مداخله حزب الله ، شریک لبنانی ایران متحمل چندین شکست شده‌اند ، با شرکت ایران در گفتگوهای صلح مخالف هستند  .  یکی از راهکارها برای حل این اختلاف نظرها ، گفتگوی نمایندگان دولت اسد و مخالفان با اخضر ابراهیمی ، میانجی سازمان ملل متحد در یک همایش و دیدار و گفتگوی بقیه شرکت‌کنندگان در حاشیه این اجلاس خواهد‌بود  . با توجه به تعداد فزاینده تلفات جانی که به نزدیک صد هزار نفر رسیده است و جنایاتی که هم نیروهای هوادار اسد و هم گروه‌های مخالف مرتکب شده‌اند ، دستیابی به یک راه حل عملی برای درگیری‌های سوریه در آینده نزدیک دور از دسترس به نظر می‌رسد  .  دولت اوباما قصد دارد سلاح‌های سبک در اختیار نیروهای مخالف قرار دهد و شواهدی مبنی بر کاهش حمایت روسیه و یا ایران از دولت دمشق مشاهده نمی‌شود  . با این وجود ، روحانی گفته است ایران تمایل دارد تا در سال 2014 که قرار است سوریه انتخابات ریاست جمهوری برگزار کند ، شاهد‌گذار سیاسی در این کشور باشد  .  آقای روحانی در کنفرانس مطبوعاتی خود گفت « مردم سوریه باید ( دولت این کشور ) را برگزینند » .  این اظهارات با استقبال خبرنگاران ایرانی روبرو شد  . اقشار مختلف ایرانیان داخل این کشور به شدت از حمایت مقامات تهران از اسد ناخشنود هستند و مردم از صرف درآمدهای نفتی کشورشان برای حفظ منافع کشورهای خارجی نفرت دارند  .  با وجودی که روحانی برای تصمیم‌گیری در مورد میزان مداخله و حضور ایران در سوریه نقش چندانی ندارد و آیت‌الله علی خامنه‌ای و نهادهای نظامی و امنیتی در این مورد تصمیم‌گیری می‌کنند اما احتمال دارد رئیس جمهوری جدید بتواند با مطرح کردن هزینه‌های فزاینده سیاسی و اقتصادی جنگ سوریه بر سیاست‌های تهران در این کشور اعمال نفوذ کند  . حمایت ایران از سوریه که از سال 1980 تاکنون متحد نزدیک این کشور بوده است حتی کشورهای عرب سنی را به خشم آورده و فرصت‌هایی همچون مناسبات نزدیک ایران با اخوان المسلمین مصر و جناح‌های فلسطینی را به هدر داده و جایگاه ایران در منطقه را تضعیف کرده است  . اخوان المسلمین در گذشته رویکرد مثبتی در قبال ایران داشت و جمهوری اسلامی را نسبت به حکومت حسنی مبارک بسیار دموکراتیک‌تر تلقی می‌کرد  .  اما پس از سرکوب تظاهرات دموکراسی خواهانه معترضان ایرانی در سال 2009 و حتی در آستانه جنگ سوریه این تلقی تغییر کرد  . محمد مرسی ، رئیس جمهوری مصر اوایل ماه جاری در یک گردهمایی اسلام‌گرایان اعلام کرد مصر سفارت سوریه در قاهره را تعطیل می‌کند و سفیر مصر را از دمشق فرا خواهد خواند  .  آقای مرسی تلویحا از ایران انتقاد کرد و آن را « برخی از قدرت‌های منطقه‌ای خواند که مصر ناچار است با آن‌ها ارتباط داشته باشد »، اما او هنگامی که در مورد تلاش‌های مصر با هماهنگی ترکیه ، عربستان سعودی و ترکیه برای میانجی گری برای یافتن راهکاری برای بحران سوریه صحبت می‌کرد ، از ایران نامی نبرد  . حماس نیز از ایران و سوریه و حتی حزب الله فاصله گرفته است  .  حماس که شاهد بوده محبوبیت ایران بین کشورهای عرب با اکثریت سنی کاهش یافته با وجود مخالفت سرسختانه ایران و سوریه با اسراییل و حمایت از جنبش « مقاومت »، از تهران فاصله گرفته است  .  در واقع ، شکاف بین سنی‌ها و شیعیان در منطقه خاورمیانه هیچگاه تا این حد عمیق نبوده است  . اگر ایران امیدوار است تا از خیزش جنبش‌های اسلام‌گرایان در منطقه سود ببرد ، باید به حل و فصل درگیری و بحران سوریه کمک کند  .  در حالی که پیشینه بازی‌های هوشمندانه ایران در شرایط آشوب زده بر همگان آشکار است ، اما بحران سوریه ثبات در عراق تحت حاکمیت دولت شیعه و دوست ایران را نیز تضعیف کرده است  . هنوز برای این که شاهد تغییر سیاست‌های زیان‌بار ایران باشیم خیلی زود است  .  اما دولت اوباما باید حوزه گفتگوهای خود با تهران را گسترده‌تر کند و در مورد مسائلی به جز پرونده اتمی این کشور نیز مذاکره نماید  .  این رویکرد به ایران اطمینان خواهد داد که ایالات متحده این کشور را به عنوان یک بازیگر مطرح و مهم در منطقه به رسمیت می‌شناسد و این سیاست به نفع مذاکرات اتمی نیز خواهد‌بود  . یادداشت بالا برگردان مقاله باربارا اسلاوین و برگرفته از نشریه شورای آتلانتیک « مرکز رفیق حریری برای خاورمیانه » منتشر‌شده‌است  .