نمایش فیلم «بی تا» و گرامی داشت یاد هژیر داریوش درکانون فیلم لس آنجلس
«بی تا» تنها فیلم سینمایی هژیر داریوش است و در زمان نمایش عمومی به شدت مورد توجه تماشاگران قرار گرفت. امروز این فیلم یک باردیگر توسط جوانان و نوجوانان ایرانی داخل کشور کشف شده است
در نودو پنجمین برنامه « کانون فیلم » لس آنجلس ، محلی برای تماشا و بحث و بررسی فیلم‌های ایرانی که از سال 2003 زیر نظرحسن فیاد ، منتقد سینمایی قدیمی ساکن این شهر برپا می‌شود ، مراسمی به یاد هژیر داریوش ، منتقد و فیلمساز برجسته ایرانی همراه با نمایش دو فیلم از آثار او ، مستندی به نام « گود مقدس » و فیلم سینمایی « بی‌تا » با شرکت گوگوش و عزت الله انتظامی برگزار شد  . هژیرداریوش فارغ التحصیل رشته فیلمسازی ازمدرسه آیدک فرانسه ، نویسنده ، مترجم ، منتقد فیلم وچندی نیز رئیس جشنواره جهانی فیلم تهران‌بود  .  هژیر داریوش کار فیلمسازی را با فیلم کوتاه « وقت دیگر عشق من » هنگام تحصیل در مدرسه سینما در فرانسه آغاز کرد و هنگام بازگشت به ایران ، با اینکه از سوی چند استودیوی فیلمسازی فرانسوی به او پیشنهاد همکاری شد اما او همه را رد کرد و سرانجام به استخدام اداره هنرهای زیبا در آمد  . هژیرداریوش ابتدا کار خود را با نقد فیلم آغاز کرد  .  او پس از امیر هوشنگ کاووسی ، یکی از بهترین منتقدان و فیلم‌شناسان آن دوران که از تحصیلات سینمایی برخوردار‌بود به شمار می‌رفت ودر طول دوران کوتاه زندگی خود توانست هم بخشی‌های ارزنده‌ای به پیشرفت نقد فیلم و شناخت هنر سینما در ایران داشته باشد  . هژیر داریوش در اداره هنرهای زیبا دوران پیش از انقلاب اولین فیلم کوتاه خود به نام « جلد مار » را ساخت که اغلب منتقدان آن زمان آن را یک « سمفونی سمعی و بصری » خواندند  .  از میان فیلم‌های کوتاه دیگری که داریوش ساخته است فیلم « چهره 75 » درسال 1344‌بود که موفق به دریافت پلاک نقره‌ای از « جشنواره فیلم برلین » شد  .  هم چنین فیلم مستند « گود مقدس » او توانست جایزه جشنواره « کورتینا » را در سال 1345 از آن خود سازد  . فیلم « گود مقدس » مراسم و مراحل ورزش‌های سنتی و باستانی ایران را در زورخانه که برای ورزشکاران به منزله یک گود مقدس است بررسی می‌کند  .  داریوش در این فیلم برخلاف اغلب فیلم‌های مستند ایرانی با حرکت دوربین ، انتخاب زوایای مختلف آن و ریتمی مناسب که به‌وسیله مونتاژ بوجود آورده موفق‌شده‌است یک اثر سینمایی بدیع و جالب ارائه کند  . ازدیگر فیلم‌های مستند کوتاه و بلند دیدنی هژیرداریوش باید از فیلم‌های « ولی افتاد مشکل‌ها »، « رنگ بی‌نیرنگ »، « خیابان »، « مجسمه‌سازی درایران » و « جام آسیا » نام برد  . « بی‌تا » تنها فیلم سینمایی هژیر داریوش به شمار می‌رود که در زمان نمایش عمومی به شدت مورد توجه تماشاگران قرار گرفت  .  امروز این فیلم یک باردیگر توسط جوانان و نوجوانان ایرانی داخل کشور کشف‌شده‌است  . فیلم « بی‌تا » در زمان نخستین نمایش عمومی نظرهای موافق و مخالف زیادی در میان منتقدان و صاحب نظران برانگیخت  .  جمشید اکرمی درباره این فیلم در مجله فصلنامه فیلم آن زمان نوشت :« عشق دختری‌بود شانزده ساله که هردم با خودش می‌گفت این فاصله را فقط با یک قدم می‌توان پیمود  .  شرافت بی‌تا به عنوان یک اثر هنری ، بیش از آنکه در وقار و تشخص تم فیلم نهفته باشد ، از کیفیت پرداختن کارگردان به این تم و نیز احترام عمیقی که وی نسبت به این تم ابراز می‌کند ناشی می‌شود  .  نامتعارف بودن « بی‌تا » به عنوان یک فیلم ایرانی ، بی‌تردید هیچ چون وچرائی نمی‌پذیرد  .  حتی آن که با فیلم مخالف باشد نیز نمی‌تواند چشم از منظر نا متعارف بودن فیلم بپوشاند  .  طبیعی است که این متعارف نبودن قبل از هر چیز مدیون تم فیلم است  .  این فیلم به لطف شجاعت و شهامت فیلمساز راهی را می‌رود که پیش از این هیچ فیلم ایرانی دیگری نرفته است  .  خرد شدن تدریجی معصومیت یک دختر در مواجه‌های گاه به گاه او با واقعیت ، تمی است که هژیر داریوش از همان نخستین لحظات فیلم خود کوشش در تثبیت آن دارد  .  در صحنه تیتراژ فیلم که بیانی استعاری دارد ، روند متناوبی از چهره گوگوش و یک کبوتر غمزده را می‌بینیم که دوربین سعی در به رخ کشیدن همسانی حالات آن‌ها می‌کند  .  اوج این کوشیدن مکثی است که روی چشمان مات آن‌ها می‌کند  .  یکی از بهترین فصل‌های فیلم ، صحنه پایان آن است که در جاده‌ای خلوت گرفته‌شده‌وداریوش به لطف یک تمهید صوتی ، تصویری بسیار هوشمندانه سقوط و محو « بی‌تا » را نشان می‌دهد و با اعتنا به آن که این صحنه ، در یک سپیده دم می‌گذرد ، می‌توانیم آن را سرفصل طلوع روزگاری تازه در زندگی بی‌تا به حساب بیاوریم  .  هم چنانکه باز به راحتی می‌توان حدس زد که بی‌تا به طرف آن زندگی می‌شتابد که فخری خوروش در « جلد مار » داشت  .  اساسا جلد مار فیلم نیم ساعته‌ای که داریوش حدود ده سال قبل از « بی‌تا » ساخته را می‌توان دنباله منطقی فیلم « بی‌تا » تصور کرد  .  این تصور با توجه به آن که « بی‌تا » در یک جاده تمام می‌شود و « جلد مار » با یک صحنه جاده‌ای حرکت سریع اتومبیل یک زن تنها - آغاز می‌شد ، رنگ یقین به خود می‌گیرد  . » یکی از امتیازات فیلم « بی‌تا »، فیلمنامه آن است که توسط « گلی ترقی » داستان نویس برجسته ایرانی که در آن زمان همسر داریوش و نویسنده‌ای تازه کار اما توانا‌بود نوشته‌شده‌است  .  امتیاز دیگر فیلم بازی درخشان گوگوش در نقش « بی‌تا » است که جایزه پنجمین جشنواره ملی سپاس را از آن خود کرد و استعداد خارق العاده خود را در بازیگری نیز چون هنرهای دیگرش به نمایش گذاشت  . اوایل پاییز سال 1349 در تهران فیلم بی‌تا کلید خورد  .  دوست و نویسندهٔ خوب و عزیزم گلی‌ ترقی‌ سناریست و قصه‌پرداز بی‌تا و زنده یاد هژیر داریوش با توانایی وپشتکارکارگردانی بیت ا را بر عهده داشتند و فیلم‌برداری آن با هوشنگ بهارلوی نازنین‌بود  . داستان فیلم از زمان خود جلوتر و فیلمی آوانگارد‌بود  .  هم قصه و هم بازیگری در این فیلم برایم بسیار جالب و هیجان انگیز‌بود  .  بازی درنقش بی‌تا بعد از کار با زنده یاد جلال مقدم در فیلم سه دیوانه ( 1345 ) و فیلم پنجره ( 1348 ) و فیلم طلوع ( 1348 ) کاری ازهاملت میناسیان و برادرش به من پیشنهاد شد  . با دقت سناریوی بی‌تا را خواندم و اشتیاقم را برای بازی در این فیلم نشان دادم  .  کار این پروژه با نظم و بسیارحرفه‌ای آغاز شد و بمن آموخت که یک فیلم سینمایی وعواملش چه گونه باید عمل کنند یکی‌ از لوکیشن‌‌های این فیلم آپارتمانی‌بود در خیابان محمودیه که در طبقهٔ اول آن گلی‌ ترقی‌ و شوهرش هژیر داریوش سکونت داشتند و در طبقهٔ دوم داریوش مهرجویی عزیز کارگردان صاحب نام سینما زندگی‌ میکرد که صحنه پذیرایی خیالی بی‌تا از پدرفوت‌شده‌اش وعشقش سینا در آپارتمان خالی ( محل سکونت روزنامه نگار ) در واقع آپارتمان داریوش مهرجویی‌بود  . در این فیلم من افتخار بازیگری در کنار بزرگانی چون عزت الله انتظامی - خانم مهین شهابی وهوشنگ کاووسی عزیز ( منتقد نامی سینما ) را داشتم کارگردانی خوب و حرفه‌ای هژیر نازنین این امکان را به من داد که بتوانم جایزه سپاس را برای بهترین بازی نقش زن در سال 1351 دریافت کنم  .  خانم زهره شکوفنده دوبلور نقش بی‌تا‌بودند ، چون در آن زمان امکان صدا برداری در صحنه نبود  .  پروانه معصومی اولین نقش سینمایی خود را در این فیلم ایفا کرد  .  صنا ضیائیان از کارمندان تلویزیون ازسوی هژیربرای نقش روزنامه نگار انتخاب شدکه قبلادرهیچ فیلمی ایفای نقش نکرده‌بود و دیگر اینکه صحنهٔ آخر این فیلم در قسمت تدوین و صدا‌گذاری تغییر یافت  . قصه اصلی‌ : بیتا در آخر خود را به زیر ماشینی می‌‌اندازد و به زندگی‌ خود پایان می‌دهد ولی‌ در فیلم بیننده شاهد سرنوشت تلخ بی‌تا و ادامه زندگی‌ اوست من قصه اصلی را دوست داشتم  . فیلم « بی‌تا » داستان دختر نوجوانی است که به پدرش و به روزنامه نگار جوانی سخت علاقه مند است  .  پدر می‌میرد و جوان روزنامه نگار نیز رابطه اش را با او قطع می‌کند  .  برای بی‌تا زند گی در این نقطه تمام است و دیگر هیچ چیز برای او ارزشی ندارد  . فیلم نامه ی فیلم بی‌تا را گلی ترقی بر اساس یکی از داستان‌های کوتاه خود تنظیم کرده است  .  در این فیلم به‌طور ضمنی ، به فاصله ی دو نوع نگرش یا ارزش‌گذاری نسبت به زن روبه رو هستیم  .  دختر ساده ، جذاب و زیبایی با همین خصلت‌ها همواره در خانواده و اجتماع تکریم و ستایش‌شده‌، او خود را محق می‌داند که مورد پذیرش جوان روشن فکر جذابی هم قرار گیرد ، اما جوان به او بی‌توجه است و او را خانم کوچولویی جذاب می‌بیند  . احساسات دختر به شدت ضربه می‌خورد و احساس تحقیر می‌کند  .  اندک اندک شاهد سقوط او هستیم ، از احساس شادابی و غرور تهی می‌شود و به دنبال مرد جوان همه جا می‌رود تا مرد سرانجام به کلی او را از خود ناامید می‌کند  .  دختردرانتها ، با همان ارزش‌گذاری ستایش‌شده‌ی عمومی ، سواراولین ماشینی می‌شود که برای او بوق می‌زند و جلوی پایش می‌ایستد  . داستانی که برای آن زمان سینمای ایران نامتعارف‌بود وهژیرداریوش در زمینه ی سینمایی که سرمشق اش فیلم‌های آنتونیونی بوده است ، تکیه و تاکید خاصی بر « سکوت » دارد  .  این فیلم کی از نادیده گرفته‌شده‌ترین آثار سینمایی ایران به شمار می‌آید که امروز یک بار دیگر به آن توجه‌شده‌است  .. هژیر داریوش کارگردان فیلم بی‌تا گفته‌بود : « بی‌تا » به عبارتی یک فیلم مستند در باره ی گوگوش است منهای خوانندگی و به عبارتی مستندی‌ست در باره ی فضا و آدم‌های این جا و این لحظه  . درنقد دیگری از فیلم « بی‌تا » در آن زمان آمده است :« مایه ی تباهی تدریجی معصومیت و سرخوشی یک زن ، دست مایه مناسبی برای نویسنده‌ای چون گلی ترقی‌بود و همسرش هژیر داریوش هم این مضمون را با الهام از فرم آشنای سینمای مدرن اروپا و با ارادت ویژه به آنتونیونی به تصویر کشید  . بی‌تا از انگشت شمار فیلم‌های پیش از انقلاب است که به مفهوم واقعی « زن محور » است و در چنین شرایطی و در حد و اندازه‌های آن سینما ، نامتعارف ، بدیع و به یاد ماندنی‌شده‌است  . یکی از ویژه گی‌های تاثیر‌گذار بی‌تا ، بازی متفاوت گوگوش در نقشی خاص است  .  گرچه هژیر داریوش در تعبیری عجیب و جنجالی ، این فیلم را « مستندی در باره ی گوگوش منهای خواننده گی » نامید ، او در نقش دختری سبک سر ظاهر می‌شود که ناامید از مرگ پدر روانی و طرد شدن از سوی عشقی که بیش تر ساخته ی ذهن خودش بوده ، کارش به خود ویرانگری می‌کشد  . فیلم می‌کوشد لحظه به لحظه ی این فروپاشی را از طریق رو در رو کردن بی‌تا با شرایط ناهنجار بیرون شرح دهد  .  زوال اخلاقی و شرایط نا بسامان طبقه ی متوسط و تصویری نه چندان سمپاتیک از روزنامه نگاری روشن فکر به علاوه ازدواجی نا خواسته و از سر اجبار ، مهم ترین زمینه‌های باور‌پذیری این استحاله ی آرام و ساکت است و تغییر بنیادین شخصیت بی‌تا در طول فیلم از طریق همین سکوت به تماشاگر منتقل می‌شود  .  بی‌تا به گونه‌ای از فیلم و روش فیلم‌سازی تعلق دارد که می‌کوشد هر پیرایه و بزکی را از آدم‌های قصه بگیرد و احساساتی کردن تماشاگر در این فیلم‌ها ، گناهی نابخشودنی است  .