جنگ با داعش در پشت توافق هسته‌ای ایران
محمدجواد ظریف در دو دقیقه نخست پیام اخیر ویدئویی خود، بر تاثیر فلج کننده تحریم های اقتصادی تمرکز دارد، اما پس از آن به سوی موضوعی کاملا متفاوت می رود: داعش.
برگردان وزیر امور خارجه مودب و خوش بیان ایران اخیرا کار قابل‌توجهی انجام داد  .  محمدجواد ظریف ویدیویی از گفته‌های خودش به زبان انگلیسی را در یوتیوب گذاشت تا درباره اهمیت و معنای مذاکرات برای توافق هسته‌ای با آمریکا و دیگر کشورها توضیح بدهد ؛ توافقی که قرار است تضمین کند ایران عاری از جنگ افزار هسته‌ای خواهد‌بود و به تحریم‌های اقتصادی علیه آن کشور پایان دهد  .  ظریف کاری فراتر از آن هم انجام داد  . این ویدئو نه تنها به جهت این که مخاطب انگلیسی زبان ، به احتمال زیاد آمریکایی‌ها ، را هدف قرار داده اهمیت دارد ، بلکه به خاطر تغییر موضوع از میانه ویدئو قابل توجه است  .  در دو دقیقه نخست ظریف بر تاثیر فلج‌کننده تحریم‌های اقتصادی تمرکز دارد ، اما پس از آن به سوی موضوعی کاملا متفاوت می‌رود : داعش  . ظریف آمریکا و متحدانش را به پیوستن به ایران در برخورد با چالش « افراط‌گرایی » در « گهواره تمدن » در قلب بابل عراق کنونی ترغیب کرد  .  ظریف ادعا کرد ایران همیشه در تقابل با « افراط‌گرایی » بوده است ؛ موضعی که بسیاری از آمریکایی‌ها با توجه به حمایت ایران از حزب الله لبنان ، به چالش می‌کشند  . اما عده اندکی همراه شدن آمریکا و ایران در جنگ با داعش را به پرسش می‌گیرند  .  ایران ، قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه را به بغداد فرستاده تا دولت عراق را یاری دهد و آمریکا هم مشاوران خود را برای پیش‌برد و هماهنگی عملیات هوایی و زمینی به عراق اعزام کرده است  .  کسی در این تردید ندارد که نیروهای آمریکا و ایران در جنگ علیه داعش در عراق ، اگر نه به‌طور مستقیم ، اما به نحوی با هم در تماس بوده‌اند  . تا زمانی که آمریکا و ایران بر سر مساله هسته‌ای و تحریم‌ها با هم اختلاف دارند ، بسیار دشوار است که راه‌های سهل تری برای ارتباطات میان دو کشور بر سر داعش گشوده شود  .  از این رو ظریف به درستی نبرد با داعش را به مذاکرات هسته‌ای گره می‌زند  .  گذشته از اهمیت زیاد مساله هسته‌ای ، نتیجه بخش بودن مذاکرات می‌تواند به هدف مهم‌تری منتهی شود : شکست داعش  . در رسانه‌های آمریکا این طور مطرح می‌شود که آمریکا می‌تواند داعش را شکست دهد ، اما چنین نیست  .  بازیگران منطقه‌ای نقشی مهم بر عهده دارند  .  در کنار ارتش دولت عراق و شبه نظامیان شیعه ، نیروهای پیشمرگه کرد نقشی حیاتی ایفا می‌کنند  .  اما یافتن راه حل بلندمدت بستگی به عمل بازیگران بزرگتری دارد : ایران  . اگر آمریکا شکست داعش را در گسترش صلح جهانی مهم می‌بیند ، به ایران نیاز دارد  . تصویری که از داعش در رسانه‌ها منعکس می‌شود گروهی متعصب تشنه به خون هستند ، اما این همه ماجرا نیست  .  موفقیت داعش ناشی از حمایت سنی‌های میانه رو در عراق و سوریه است  . داعش را سه گروه تشکیل می‌دهند : بیماران روانی ، مومنین ، و عملگراها  .  دو گروه اول معمولا از خارج از منطقه جذب می‌شوند ، اما سنی‌های عملگرای ساکن سوریه و عراق که جنبش داعش را بهترین فرصت برای پیش‌برد خواسته‌هایشان می‌دانند ، بزرگترین بخش داعش را شامل می‌شوند  .  این گروه از سنی‌ها که خود را توسط دولت نوری مالکی در عراق و بشار اسد در سوریه سرکوب‌شده‌می‌دانند امیدی به بهبود اوضاع شان نداشتند  . داعش با ورود به صحنه جنگ ، در سوریه نجات بخش شورشیان شکست خورده در برابر رژیم علوی بشار اسد شد ، و در عراق با به خدمت گرفتن نیروهای نظامی و مقام‌های پیشین دولت صدام حسین ، به سنی‌ها امید بخشید  . اگر به سنی‌ها در جامعه سوریه و عراق فرصتی برابر داده شود ، ممکن است خسته از سر بریدن‌ها و محدودیت‌های اجتماعی و ایدئولوژی خشن داعش روی از آن‌ها برگردانند  . این دقیقا همان اتفاقی‌بود که در سال 2008 رخ داد  .  وقتی ژنرال دیوید پترائوس فرمانده نیروهای آمریکایی ، با کاهش نیروهای آمریکا در مناطق سنی نشین و افزایش نیرو در بغداد و ارسال کمک‌های مالی و سلاح برای جوانان سنی ، آن‌ها را از حمایت از القاعده منصرف کرد  . آیا دمشق و بغداد آماده‌اند برای سنی‌ها سهمی برابر قائل شوند  ؟  این دو کشور تا حدود زیادی به لحاظ مشاوره و حمایت نظامی تحت تاثیر تهران هستند  .  ایران منافع گسترده‌ای هم در آرام نگاه داشتن منطقه ، به ویژه ساکت کردن داعش در کنار مرزهایش ، دارد  . تهران درک خود از ضرورت مشارکت سنی‌ها در دولت را با دست کشیدن از حمایت از نوری المالکی پس از عدم حمایت واشنگتن از دولت او نشان داد ؛ موضعی که از سوی آیت‌الله سیستانی ، از مراجع شیعه ساکن عراق ، بر آن تاکید شده‌بود  . دولت حیدر العبادی بر همین مبنا بر سر کار آمد ، اما جلب مشارکت سنی‌ها از طریق اصلاح قانون اساسی که تامین‌کننده منافع شیعیان است زمان می‌برد  .  باید از بی‌اعتمادی ریشه‌دار عبور کرد  . سوریه از این منظر با چالش جدی تری روبرو است و یافتن راه حلی مورد قبول سنی‌ها و اقلیت مسیحی و علوی حامی رژیم اسد ساده نخواهد‌بود  .  بشار اسد سال‌ها پیش بهترین فرصت برای آشتی ملی را بر مبنای طرح سازمان ملل متحد از دست داد  . پس ، نه بغداد و نه دمشق خواهان تغییر نیستند ، اما تهران می‌تواند این وضع را تغییر دهد و به آن‌ها ثابت کند که برای شکست داعش نیازمند اعمال تغییرات اساسی هستند  . آمریکا می‌تواند تا بخواهد بر سر داعش بمب بریزد ، اما تنها چیزی که واقعا وضعیت را تغییر خواهد داد ، قطع حمایت سنی‌ها از داعش است  .  آمریکا می‌تواند در بخش نظامی و ایران در حوزه سیاسی برای یافتن برون رفت از وضع کنونی تلاش کنند  . از این منظر ، وزیر امور خارجه ایران درست می‌گوید : در پشت مذاکرات هسته‌ای مساله بسیار بزرگتر همکاری آمریکا و ایران وجود دارد  .  اگر دو کشور نتوانند با هم به توافق برسند ، شکست بزرگی در کشاکش مشترکشان در برابر داعش خواهند خورد  . دست آخر این که ما در نبردی به مراتب بزرگتر ، ایران را به عنوان شریک لازم داریم  .