توافق اتمی برد برد برای ایران، آمریکا و حتی اسرائیل
برای منتقدان اسرائیلی و کشورهای غربی و نمایندگان کنگره انتقاد از این توافق نامه خیلی ساده است اما دستیابی به توافق جامع و گسترده ای که تندروها را راضی می کرد در فاز اول ممکن نبود.
یادداشت زیر برگردان مقاله باربارا اسلاوین ، نویسنده و پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک است : هنوز جوهر امضای توافق نامه اتمی قدرت‌های غربی در ژنو خشک نشده‌بود که بنیامین نتانیاهو ، نخست‌وزیر اسرائیل آن را یک « اشتباه تاریخی » خواند و ضمن تقبیح عقد چنین توافق نامه‌ای اعلام کرد این موافقت‌نامه راه را برای فریب کاری ایران و نزدیک تر شدن این کشور به سلاح‌های اتمی هموار خواهد کرد  . شاید نتانیاهو به ایران لطف کرده باشد  .  انتقاد شدید آقای نتانیاهو از این توافق نامه مسیر مقامات ایران برای جلب حمایت تندروهای داخل کشور در مورد این موافقت‌نامه را تسهیل می‌کند  . ایران توافق کرده است تا به ازای کاهش تدریجی تحریم‌ها ، برخی از جنبه‌های پیشرفت برنامه اتمی کشور را متوقف کند و مقامات مذاکره‌کننده این توافق را پیروزی برای جمهوری اسلامی می‌دانند  . در عرصه سیاست خاورمیانه ، آنچه که به سود دشمن شما باشد ، برای شما بد خواهد‌بود  .  با این وجود ، توافق نامه‌ای که خبر امضای آن صبح زود یکشنبه به وقت اروپا اعلام شد برای ایالات متحده ، برای ایران و جامعه بین‌الملل و حتی برای اسرائیل مفید خواهد‌بود  . اگر مفاد این توافق نامه به مرحله اجرا درآید ، ایران را به امضای پیمان منع گسترش سلاح‌های اتمی ترغیب می‌کند  .  با وجودی که ایران می‌تواند روند غنی‌سازی اورانیوم با سطوح پایین را ادامه دهد ، اما مقامات تهران قول داده‌اند تا اورانیوم غنی‌شده‌را ذخیره نکنند و اورانیوم را در سطح 20 درصدی غنی نکنند  .  ایران همچنین تعهد کرده است که 200 کیلوگرم از اورانیوم 20 درصدی را خنثی کند ، امری که غنی‌سازی مجدد و بیشتر آن ممکن نیست  .  براساس این توافق نامه ، پس از تکمیل ساخت راکتور آب سنگین اراک ، بخش زیادی از فعالیت آن متوقف می‌شود  .  ایران همچنین با بازدید سرزده و روزانه بازرسان « آژانس بین‌المللی انرژی اتمی » به تاسیسات غنی‌سازی کشور و نیز پاسخ به پرسش‌های احتمالی در مورد جنبه تحقیقات تسلیحاتی در تاسیسات نظامی پاسخ خواهد دارد  .  جلب حمایت ایران از همه این جنبه‌ها با وجود تلاش‌های بین‌المللی بی‌حاصل مانده‌بودند  . به ازای این تعهدات ، ایران 7 میلیارد دلار درآمد نفتی مسدود‌شده‌خود را باز پس خواهد گرفت ، حق ادامه صادرات نفت به نرخ کنونی به مشتری‌های آسیایی را خواهد داشت و مبادلات بشردوستانه دارو و غذا انجام می‌شود و دانشجویان ایرانی خارج از کشور ، از جمله 8 هزار دانشجوی مقیم ایالات متحده از کمک‌های مالی بهره خواهند برد  .  ایالات متحده ، اتحادیه اروپا و شورای امنیت سازمان ملل متحد همچنین قول دادند تا در طی شش ماه توافق نامه موقت با ایران ، تحریم‌های جدید مرتبط با فعالیت‌های اتمی این کشور اعمال نکنند  .  قرار است ایران و پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به اضافه آلمان ( موسوم به ٥ + 1 ) در مورد توافق نامه جامعی مذاکره کنند که سقف فعالیت‌های اتمی ایران را تعیین خواهد کرد و به ازای آن حق ایران برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی اتمی به رسمیت شناخته خواهد شد و همه تحریم‌های مرتبط با برنامه اتمی این کشور لغو می‌شوند  . ایران به دلیل حمایت از گروه‌هایی همچون حزب الله که در فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا قرار دارد و نیز به دلیل نقض حقوق مردم ایران تا اطلاع ثانوی مشمول تحریم‌های ایالات متحده باقی خواهد ماند  .  تحریم‌های اروپایی مرتبط با این دو مسئله نیز کماکان به قوت خود باقی خواهند ماند  .  اما امضای توافق نامه اتمی قدم اول برای گفتگوهای بیشتری است که می‌تواند به نقش سازنده ایران در عرصه خارجی و نیز حکومتی منتهی شود که کمتر در داخل کشور استبداد و خودکامگی نشان می‌دهد  . من در ماه اوت نیز خاطرنشان کردم که انتخاب حسن روحانی ، رئیس جمهوری ایران نقطه مثبتی در خاورمیانه‌ای است که در خاک و خون غلتیده است  .  انتخاب روحانی برای پرزیدنت باراک اوباما نیز فرصتی فراهم کرد تا میراث مثبتی در عرصه سیاست خارجی به جای بگذارد  .  روز 26 نوامبر صدمین روز آغاز دوره ریاست جمهوری روحانی و فعالیت کابینه او‌بود  .  روحانی برای متحقق کردن وعده‌های انتخاباتی به هدف کاهش فشار تحریم‌ها به شدت به عقد یک توافق نامه اتمی با جهان غرب نیاز داشت تا بتواند ادعا کند که حق ایران به رسمیت شناخته‌شده‌است و ایران به سرعت امتیازات زیادی نداده است  .  این مسئله برای آقای اوباما هم صادق‌بود  . برای منتقدان در اسرائیل ، کشورهای غرب و نمایندگان کنگره خیلی ساده است که از این توافق نامه شکایت کنند و ادعا کنند که ساختارهای زیربنایی برنامه اتمی ایران را « از میان برنمی دارد » اما دستیابی به آن توافق جامع و گسترده‌ای که این گروه‌های تندرو را راضی و خشنود می‌کرد در فاز اول ممکن نبود  .  آیت‌الله علی خامنه‌ای ، رهبر ایران به روحانی و تیم با استعداد و هوشمند او « نرمش قهرمانانه » نشان داد تا بتوانند به توافق دست یابند ، اما آن‌ها اختیارات تام نداشتند  .  روحانی به این دلیل که بخش‌هایی از برنامه غنی‌سازی اورانیوم را از سال 2003 تا 200٥ و طی مذاکرات دولت جرج دبلیو بوش و کشورهای اروپایی با ایران متوقف کرده‌بود در معرض انتقاد شدید تندروهای داخل کشور قرار داشت و نمی‌توانست همه فعالیت‌های غنی‌سازی را متوقف کند  .  ( این که منتقدان می‌گویند روحانی فریب کاری کرده‌بود تا ایران بتواند فعالیت‌های اتمی خود را ادامه دهد ، صحت ندارد ، توافق او با اروپایی‌ها فقط بخش غنی‌سازی را به حالت تعلیق درآورده‌بود ) . شواهد چند ماه آینده ثابت خواهند کرد که آیا ایران ، ایالات متحده و شرکای آن موفق به متحقق کردن وعده‌های خود شده‌اند یا خیر و این مستلزم آن است که مخالفان داخلی خویشتنداری نشان دهند  .  اگر این توافق نامه موفق شود ، چشم انداز جنگ دیگری در خاورمیانه و همه ترس و وحشت ناشی از آن کاهش خواهد یافت و ایران و ایالات متحده می‌توانند تیرگی روابط 34 ساله خود را ترمیم کنند و این برقراری مناسبات برای پایان دادن به جنگ سوریه نیز مفید خواهد‌بود  . ‌بان کی مون ، دبیر کل سازمان ملل متحد روز دوشنبه از طریق توئیتر اعلام کرد که کنفرانس ژنو در مورد جنگ سوریه روز 22 ژانویه برگزار خواهد شد  . مخالفان باید به جای انتقاد و اظهارات مخرب در مورد توافق نامه اتمی ، تعهد ایران به اجرای مفاد آن را به بوته آزمایش بگذارند  .  نتانیاهو و منتقدان دیگر شاید از نظر روانی با ارزیابی مجدد دشمن دیرینه خود راحت نباشند ، اما مزایای آن می‌تواند نه فقط برای بازار سهام اسرائیل که روز یکشنبه سر به آسمان گذاشت بلکه برای دیگران نیز جنبه‌های مثبت و مفیدی داشته باشد  .