گفت‌و‌گوی صدای آمریکا با حامد سلیمان‌زاده، عضو‌ جدید مرکز مطالعات پیشرفته هنر و علم برلین
حامد سلیمان‌زاده منتقد، کارشناس، و مدرس ایرانی سینما که سابقه داوری در جشنواره‌های بین‌المللی فیلم را در کارنامه خود دارد، در گفت‌وگو با بخش فارسی صدای آمریکا از عضویت در مرکز مطالعات پیشرفته هنر و علم برلین و فعالیت‌های پژوهشی خود گفته است.
حامد سلیمان‌زاده منتقد ، کارشناس ، و مدرس ایرانی سینما که سابقه داوری در چندین جشنواره‌ بین‌المللی فیلم را در کارنامه خود دارد ، به عضویت « مرکز مطالعات پیشرفته هنر و علم برلین » پذیرفته شد  . سلیمان‌زاده که عضو فدراسیون بین‌المللی منتقدان فیلم « فیپرشی » است ، آثار متنوعی را در رابطه با سینمای ایران و جهان منتشر کرده است  . مرکز مطالعات پیشرفته هنر و فیلم برلین که به اختصار « باس » ( BAS ) نامیده می‌شود ، به عنوان نهادی پژوهشی در دانشگاه هنرهای برلین ( UdK ) و تحت نظارت وزارت آموزش و پژوهش جمهوری فدرال آلمان تاسیس‌شده‌است  . هدف از ایجاد این نهاد ، هم‌افزایی پایدار و تعامل گسترده میان شیوه‌های هنری نوین و تئوری‌های علمی روز است  . این مرکز با تاکید بر مطالعات بینارشته‌ای ، هر ساله تعداد محدودی از دانشمندان ، پژوهشگران ، هنرمندان ، و شخصیت‌های دیگر را در زمینه‌های گوناگون به عضویت می‌پذیرد و فضای کاری متنوعی را برای آن‌ها فراهم می‌سازد  . حامد سلیمان‌زاده در گفت‌وگو با بخش فارسی صدای آمریکا درباره عضویت در این مرکز و فعالیت‌های پژوهشی خود توضیحاتی داد  . پاسخ : درباره جایگاه این نهاد باید بگویم که در تعریف رسمی آن و ارزشیابی بین‌المللی‌ ، « دارای شخصیت فزاینده جهانی » توصیف‌شده‌است و از این حیث یکی از مهمترین مراکز تولید فکر و اندیشه در اروپا محسوب می‌شود  . دلیل گزینش من نیز سابقه بین‌المللی است که در زمینه پژوهش سینمای ایران و ارتباط آن با تئوری‌های فلسفی دارم ، و از این سو که می‌توانم در فضایی متفاوت به کار پژوهشی خود ادامه دهم  . پاسخ : هم اکنون در این مرکز در حال انجام پژوهشی با عنوان « تصویر راه در سینمای کیارستمی به عنوان نشانه‌ای فلسفی » هستم  .  ایده این پروژه را سال‌ها در سر داشتم اما مجالی برای انجام آن نداشتم تا اینکه به برلین آمدم  . همان‌طور که می‌دانید کلید‌واژه « راه »، پیشینه‌ای کهن در ادبیات و شعر فارسی دارد و عموما شاعران کلاسیک ما همچون خیام ، عطار ، یا مولانا ، و همچنین شاعران معاصری مانند نیما ، فروغ ، شاملو ، با سهراب از این واژه برای تصویر کردن جستجو بهره برده‌اند  . در ادبیات ما ، در راه بودن مهمتر از به مقصد رسیدن است  .  ارزش حال و تجربه کشف در لحظه ، کارکرد راه در آثار ادبی و هنری ما است  . راه ، جریانی از حقیقت می‌سازد که مدام دور و نزدیک می‌شود  .  طبعا کیارستمی که خود شاعر هم‌بود و به شعر و ادبیات فارسی کاملا آشنایی داشت ، به شکل ناخودآگاه یا خودآگاه ، راه را بدل به موتیفی در آثارش کرده است که در آن به نوعی « شدن » فلسفی برای داستان ، کاراکتر ، و فضا اتفاق می‌افتد و همین می‌تواند نقطه اتصال سینمای او به تئوری‌های هستی شناختی ، معرفتی و فلسفی باشد  . ژان لوک نانسی ، فیلسوف مطرح فرانسوی ، در کتاب « بداهت فیلم » به راه‌های زیگزاگ کیارستمی اشاره کرده است ، و همچنین چند منتقد و فیلسوف دیگر ، اما تاکنون راه در سینمای او از منظر خوانشی ادبی - فلسفی ، و فراتر از تصویر محض مورد بررسی کامل قرار نگرفته است  . پاسخ : بدیهی است که حضور هر ایرانی در چنین جایگاهی ، به آشنایی هر چه بیشتر اهل تفکر و اندیشه غربی با فرهنگ و هنر و تمدن ایرانی کمک می‌کند  .  تلاش من نیز با انجام چنین پروژه‌هایی ، ارائه خوانشی فارغ از حب‌ و بغض‌های معمول در برخورد با چنین داشته‌های مهمی است  . تصویر خوانش اگزوتیک که در مواجهه غرب با شرق سابقه‌ای تاریخی دارد ، باید هویتی فراتر از کنجکاوی و غریبی پیدا کند ، و به شناخت منجر شود  .  سعی می‌کنم در این مسیر حرکت کنم تا شاید نگاهی دیگر به مواجهه اندیشمندان غربی با جلوه‌های فرهنگی و هنری ما افزون شود  . پاسخ : درست است ، در حال حاضر داور جایزه فیپرشی ( فدراسیون بین‌المللی منتقدان فیلم جهان ) در شصت‌و‌هشتمین جشنواره فیلم « ابرهاوزن » آلمان هستم که از قدیمی‌ترین و معتبرترین فستیوال‌های فیلم کوتاه جهان است  . این جشنواره در تاریخ خود بسیاری از چهره‌های مطرح سینماگر را کشف و از آن‌ها حمایت کرده است  .  هدف تاریخی این جشنواره همیشه حمایت از اندیشه‌های مستقل و کم بودجه ، رویکرد‌های رادیکال و انتقادی ، و ساخت جهانی فارغ از نژادپرستی بوده است  .  خوشحالم که امسال بخشی از این تجربه هستم  .