پروژه‌های انتقال آب در ایران؛ از پیامدهای زیست‌محیطی تا صرفه اقتصادی
یک کارشناس می‌گوید هزینه نهایی نمک‌زدایی و انتقال هر متر مکعب آب شیرین به شیراز حداقل ۳۰ هزار و ۵۰۰ تومان می‌شود که ۲۲ برابر تعرفه آب شهری است. 
خبرگزاری فارس در مطلبی با عنوان « واکاوی پروژه انتقال آب » به این موضوع اشاره می‌کند که پروژه انتقال آب دریای عمان به مشهد با هزینه معادل یکسال بودجه عمرانی کل کشور برابر است و توجیه اقتصادی ندارد  . اگرچه ایده انتقال آب از خلیج‌فارس به مرکز ایران ، پس از انقلاب ، به زمان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی باز می‌گردد ، اما نخستین بار محمود احمدی نژاد در سال 1391 رسما اعلام کرد : « اقدامات مطالعاتی برای طرح انتقال آب از خلیج‌فارس انجام‌شده‌و به نتیجه رسیده که این موضوع در مورد استان‌های کرمان و یزد آغاز‌شده‌و برای اصفهان نیز دنبال اجرایی شدن آن هستیم  . » وی سپس از طرح انتقال آب دریای خزر به دشت کویر و کویر مرکزی ایران خبر داد  . در 15 آبان 1399 فاز نخست پروژه انتقال آب به منطقه سیرجان استان کرمان توسط حسن روحانی ، رئیس جمهور وقت افتتاح شد  . در آن زمان فریدون همتی ، استاندار وقت هرمزگان مجموع هزینه شیرین‌سازی و خط انتقال آب تا سیرجان را 163 میلیارد ریال عنوان کرد  . و سپس در 24 اسفند 1399 پروژه طرح ملی انتقال آب به فلات مرکزی و ‌شرق کشور ، توسط حسن روحانی ، به صورت ویدیو کنفرانس افتتاح شد  .  در مورد کلیات این طرح عنوان شد که این طرح با لوله‌گذاری به طول سه هزار و 700 کیلومتر آب خلیج‌فارس و دریای عمان را به هفت استان شامل هرمزگان ، کرمان ، خراسان جنوبی ، خراسان رضوی ، یزد ، اصفهان ، و سیستان و بلوچستان می‌رساند  . دکتر مهرداد فیلی‌زاده ، دانشیار دانشکده مهندسی شیمی ، نفت و گاز دانشگاه شیراز در سمینار تخصصی مقابله با بحران آب گفته است : « هزینه نهایی نمک‌زدایی و انتقال هر متر مکعب آب شیرین به شیراز حداقل 30 هزار و 500 تومان می‌شود که 22 برابر تعرفه آب شهری است  .  اگر با آن محصولات معمول کشاورزی کشت شود ، هزینه آب مصرفی بسیار بیش از قیمت محصول است  . » داریوش مختاری ، کارشناس ارشد مدیریت منابع آبی به ایسنا گفته است : « خوشبختانه اجرای این پروژه مخالفان زیادی در میان متخصصان مختلف دارد  .  جدا از بحث ممکن یا ناممکن بودن شیرین‌سازی یک میلیارد متر مکعب آب به صورت پایدار ، نداشتن کمترین توجیه مالی و اقتصادی برای این اقدام بسیار خطرناک و ناپایدار است  . » وی اضافه کرده : « با این پروژه‌هایی که هیچ توجیه فنی و اقتصادی ندارد ، نه تنها مشکل آب کشور حل نمی‌شود که جغرافیای ایران را در یک فلاکت و خطر و دست‌انداز بزرگ می‌اندازد  . » ناصر حاجیان ، عضو هیئت‌علمی‌ دانشگاه آزاد گفته : « با مدیریت غلط بحران آب که در کشور ایجاد‌شده‌، حالا می‌خواهیم آب را انتقال دهیم که برای هیچ کدام از کاربری‌های شرب ، صنعت و کشاورزی توجیه اقتصادی ندارد  .  باید از اجرای چنین پروژه‌هایی صرف‌نظر کرد  . » فیلی‌زاده گفته است : « شیرین‌سازی آب دریا و انتقال آن به مناطق مرکزی کشور تاثیرات مخرب محیط زیستی مختلف ، نظیر افزایش شوری آب دریا ، ورود فلزات سنگین و مواد شیمیایی به دریا ، تغییر اکوسیستم و از بین بردن زندگی برخی از آبزیان و افزایش آلودگی هوا را به دنبال دارد  . » دنیای اقتصاد نوشته است : شرکت « تامین انتقال آب خلیج‌فارس » که متولی خط نخست این پروژه‌بود ، کتابی را با عنوان « بانیان و حامیان طرح تامین و انتقال آب » به چاپ رساند ، اما در مورد سوالات فراوان مطرح‌شده‌هیچ پاسخی نداده است  .  سوالاتی چون ، خط نخست تا چه میزان موفق بوده  ؟  چه میزان بر قیمت تمام‌شده‌محصولات هر یک از مصرف‌کنندگان تاثیر گذاشته  ؟  در مقایسه با طرح مشابهی که در کشورهای حاشیه خلیج‌فارس اجرا‌شده‌تا چه حد موفق بوده  ؟  میزان واقعی هزینه و سرمایه‌گذاری این طرح چقدر بوده است  ؟ محمد درویش ، رئیس کمیته محیط زیست در یونسکو به خبرگزاری مهر گفته است :« روش‌هایی به مراتب اقتصادی‌تر و کم‌هزینه‌تر نسبت به انتقال آب در کشور وجود دارد  .  فلات مرکزی ایران در حالی با کمبود آب و هدر رفتن آب رو به رو است که پدیده‌ای به نام « بازچرخانی آب » در این مناطق محلی از اعراب ندارد  .  هیچ تلاشی برای تصفیه پسماند و فاضلاب اتفاق نمی‌افتد  . » از سوی دیگر فارس ضمن اشاره به اشکالات مناقصه برگزار‌شده‌برای اجرای این طرح ، اضافه کرده است اصرار برای اجرایی شدن این طرح در حالی است که میزان آب انتقال یافته در قالب این پروژه‌ها هیچ تناسبی با میزان آب مورد نیاز در سه بخش شرب ، صنعتی و کشاورزی مناطق هدف ندارد  .  با صرف مبلغی کمتر از این هزینه‌ها می‌توان راهکارهای دیگری برای حل بحران آب یافت  .  و نتیجه‌گیری کرده است که « به نظر می‌رسد انتفاع افراد خاص از این پروژه ، دلیل پا فشاری بر استفاده از این ابزار در حل مشکل آبی کشور است  . »