گزارش فیلم: «پسربچگی»؛ ۱۲ سال گذار عمر از کودکی به جوانی
ایتن هاک هنرپیشه فیلم «پسربچگی» در جشنواره فیلم ساندنس
فیلم « پسربچگی » با شرکت ایتن هاک و پاتریشیا ارکت ، که زمستان گذشته ، برای نخستین بار در جشنواره‌های ساندنس و برلین مطرح شد ، فیلم یگانه‌ای است که هر چند ممکن است در سینماها فروش زیادی نداشته باشد ، اما فیلمی است که به نظر منتقدها ، به قدری اهمیت دارد که تاریخی خواهد شد ، به عنوان یک فیلم یگانه  . فیلم دوزاده سال عمر یک پسربچه و خانواده او ، از دوران دبستان تا رسیدن به سن بلوغ ، را دنبال می‌کند  .  جدای داستان فیلم و مسائل عمده‌ای که درباره زندگی خانوادگی ، تاثیر مدرسه و اجتماع و رنج و تردیدهای نوجوانی در این فیلم مطرح می‌شود ، جذابیت اصلی این فیلم و یگانگی آن در این است که ساخت آن 13 سال به طول انجامیده و کارگردان مبتکر ، ریچارد لینکلیتر در این مدت توانسته جمع هنرپیشه‌های برجسته‌ای که برای نقش‌های اصلی این فیلم گردهم آورده را حفظ کند  .  حاصل کار ، تصویر شگفت‌انگیز گذر عمر و عبور زمان است برای این چهار انسان و اطرافیان آن‌ها  .  تماشای مسن‌تر شدن هنرپیشه‌ها در فاصله زمانی کوتاه یک فیلم سینمایی ، به این فیلم داستانی ، یک بعد مستند هم بخشیده  . سناریست و کارگردان ریچارد لینکلیتر پس از نخستین نمایش جهانی فیلم در جشنواره ساندنس ، می‌گوید ساختن این فیلم دیوانگی محض‌بود ، برای این که ایمان لازم داشت در همه دست‌اندرکاران ، از هنرپیشه‌ها گرفته تا کادر فنی ، و به خصوص در شرکت که حاضر به سرمایه‌گذاری شد ، کاری که از نظر اقتصادی معنی ندارد ، چون هیچ شرکتی حاضر نمی‌شود 12 سال برای برگشت سرمایه صبر کند  .  لینکلیتر ساخته شدن این فیلم در دنیای امروز را یک معجزه می‌داند  . لینکلیتر هر از چند گاهی ، بازیگران اصلی را به تگزاس فرا می‌خواند برای فیلبمرداری فصلی از فیلم  .  در این مدت بخت با او یار‌بود که بلایی بر سر هیچکدام نیامد و هیچکدام کنار نکشیدند  .  ساخته شدن فیلم ، شاید فقط یک معجره نبود ، بلکه معجزه‌های متعدد‌بود  .  در فیلم‌هایی که صحنه‌های بچگی و نوجوانی شخصیت را نشان می‌دهند ، معمولا از سه بازیگر برای نمایش کودکی ، نوجوانی و بلوغ استفاده می‌شود ، اما « الار کولترین » پسرک تگزاسی که لینکلیتر او را در سال 2002 برای این فیلم انتخاب کرد ، معجزه اصلی فیلم است ، چون از پسربچه‌ای خوشرو و زرنگ به جوانی برازنده ، ولی خوددار تبدیل می‌شود  .  دو بازیگر حرفه‌ای فیلم ، ایتن هاک و پاتریشیا ارکت نقش پدر مادر میسن را بازی می‌کنند که وقتی فیلم شروع می‌شود ، شاهد کشمکش طلاق آن‌ها هستیم  .  هر یک از آن‌ها از طریق ازدواج‌های مجدد ، آدم‌های جدیدی به زندگی میسون و خواهرش وارد می‌کنند  . هنرپیشه ایتن هاک می‌گوید ، اولین صحنه فیلم را وقتی 31 ساله‌بود ، فیلم‌برداری کردند و عملا طی 12 سال بعد از آن ، در حالی که بچه‌ها به تدریج بزرگ می‌شدند ، هر سال یک فیلم کوتاه ساخته شد ، و سرانجام ، کل فیلم ، از مونتاژ آن فیلم‌های کوتاه فراهم آمده  . بچه‌ها با مادرشان زندگی می‌کنند ، که دو زناشویی ناکام دیگر را در طول فیلم ، پشت سر می‌گذارد  .  پدر خانواده ، هر از چند گاه یک بار به دیدن آن‌ها می‌آید ، ولی صادقانه تلاش می‌کند با فرزندانش رابطه برقرار کند  .  در یکی از صحنه‌های فیلم ، او به آن‌ها التماس می‌کند که رویدادهای زندگی خود را با او در میان بگذارند  .  ولی « میسن » هم شکایت متقابلی از پدرش دارد ، چون فقدان رابطه ، دو سویه است  .  پدر هم چیزی از زندگی خودش به فرزندان نمی‌گوید  .  نقش دختر خانواده را « لورلی » دختر خود لینکلیتر بازی می‌کند  . در فیلم ، صحنه‌های مربوط به زمان‌های مختلف ، در پی هم می‌آیند ، بدون اعلام قبلی  .  به قول تاد مک‌کارتی ، منتقد نشریه تخصصی هالیوود ریپورتر ، برای تماشاگر مدتی طول می‌کشد مستند نبودن این فیلم ، خو بگیرد ، از جمله به سبب بازی طبیعی و گونه بچه‌ها  . ریچارد لینکلیتر ، در نشست مطبوعاتی جشنواره برلین ، پس از نخستین اکران فیلم در اروپا ، می‌گوید در آغاز ، معماری کلی فیلم را در نظر داشت ، ولی از آنجا که بین هر قسمت فیلم ، تقریبا یک سال ، گاهی 9 ماه و گاهی هم 18 ماه ، فاصله می‌افتاد ، همیشه فرصت زیادی داشت به صحنه یا فصل بعدی فیلم ، فکرکند  .  با این حال « لینکلیتر » تاکید دارد که هدف او در فیلم ، نشان دادن زندگی معمولی است  .  قرار نبود این چهار انسان ، عضو یک خانواده خارق‌العاده باشد ، بلکه او می‌خواست خانواده‌ای عادی را نشان دهد  .  او می‌گوید برخلاف فیلم‌های معمول درباره بالغ شدن ، قصد نداشت بزرگترین یا مهم‌ترین لحظه‌های عمر شخصیت‌ها را نشان دهد  . محور فیلم ، بلوغ تدریجی میسن است و یک جنبه شوق انگیز آن ، به قول اوئن گلیبرمن ، منتقد هفته نامه پرتیراژ در این است که هیچکس از جمله خود کارگردان نمی‌توانست پیش‌بینی کند که میسن به چه جور آدمی تبدیل می‌شود  .  بازیگر الار کولترین به تدریج شخصیت خودش را در شخصیت داستانی‌اش ادغام می‌کند  .  شخصیت میسن ، از دید این منتقد ، خیلی شبیه شخصیت‌های اصلی فیلم‌های دیگر لینکلیتر است -- آدمی است که می‌تواند از زندگی لذت ببرد ، بدون اینکه کار خاصی بکند  .  از جمله پیام‌های فیلم هم به نظر گلیبرمن ، این است که بی‌انضباطی و باری به هرجهت گذراندن عمر ، یک خاصیت دوره جوانی است و پدر و مادرها نباید برای تحمیل انضباط به بچه‌ها زیادی سخت بگیرند  . یکی از نکته‌هایی که منتقدها مطرح کرده‌اند ، طولانی بودن فیلم است  .  اما بعضی می‌گویند برای فیلمی به این بلندپروازی ، که می‌خواهد 13 سال عمر یک خانواده را خلاصه کند ، دو ساعت و 40 دقیقه زیاد نیست  .  اما اصرار لینکلیتر بر پرهیز از احساساتی گری و ملودرام ، باعث می‌شود که بعضی صحنه‌های فیلم کشدار جلوه کنند  .  اما لینکلیتر برخلاف جهت فیلم‌های کودک محور معروف ، مثلا کارهای معروف فرانسوا تروفو ، از جمله 400 ضربه ، پیش می‌رود ، چون در فیلم از حرکات افراطی و عاقبت‌های تراژیک ، خبری نیست  . اریک کان ، منتقد نشریه تخصصی سینمای مستقل ، ایندی وایر ، می‌نویسد کلید فیلم در کوچک بودن قصه آن است  .  هر چند خود پروژه از نظر دامنه آن ، پروژه بزرگی است ، ولی همیشه حماسه‌ای فروتن و بی‌ادعا باقی می‌ماند  .  تاد مک‌کارتی در هالیوود ریپورتر که فیلم « پسربچگی » را در جشنواره برلین دیده ، می‌نویسد فیلم پر است از صحنه‌های فراموش نشدنی ، ولی چند جای فیلم ، چندان تاثیرگذار نیست  .  او عقیده دارد که طول فیلم به محتوای آن می‌پرازد و در پایان آن ، تماشاگر با حس غنی از تجربه‌ای پرارزش ، سالن را ترک می‌کند  .  حاصل کار ، به نظر این منتقد ، از آنچه می‌شد منطقا انتظار داشت ، به مراتب بهتر است  .  اوئن گلیبرمن هم موافق است که فیلم کمی طولانی و کشدار است ولی نوشته با این حال ، همچنان یک حماسه خودمانی و راضی‌کننده ، باقی می‌ماند  . لینکلیتر فرصت یافته به موضوع تغییرهای کوچک وغیرمحسوس آدم‌ها بپردازد ، در اثر گذشت زمان  .  « میسن » پسرک محور فیلم ، با بالارفتن سن اش ، به تدریج ، از تجربه‌های زندگی برای گسترش آگاهی‌اش استفاده می‌کند  .  یکی از جاذبه‌های فیلم پسربچگی ، آدم‌های جانبی هستند که بستر و زمینه‌ای فراهم می‌کنند برای تعریف مسیر رشد شخصیت میسن  . تنها فیلمی که در تاریخ سینما می‌تواند اندکی با قابل مقایسه باشد ، ، سری مستندهای است که مایکل اپتد ، هنرمند انگلیسی ساخته و همچنان هم می‌سازد ، در باره نوزادهای متولد دهه 1960 ، که هر هفت سال یک بار ، در فیلم جدیدی آخرین تحولات زندگی آن‌ها را نشان می‌دهد  .  ولی آن فیلم‌ها ، مستند‌بودند در باره آدم‌های واقعی ، در حالی که فیلم لینکلیتر یک اثر داستانی است  . فیلم همچنین یادآور سه‌گانه از خود ریچارد لینکلیتر است با شرکت ایتن هاوک و جولی دلپی ، که به فاصله 10 سال از یکدیگر ساخته شده‌اند  .  در فیلم اول ، « قبل از طلوع » آن‌ها دو جوان دانشجو هستند در اروپا که شبی را اتفاقی در وین در کنار هم می‌گذرانند  .  در فیلم دوم ، قبل از غروب ، دو انسان بالغ هستند که تجربه عشق و ازدواج و مسئولیت‌ها را پشت سر گذاشته‌اند و دست آخر ، در فیلم پیش از نیمه شب ، آن‌ها زن و شوهری هستند با بچه‌های دانشگاهی  . شخصیت‌های اصلی در فیلم‌های لینکلیتر این ویژگی را دارند که زیادی احساساتی نمی‌شوند و از روی احساسات ، دست به حرکات عجیب وغریب نمی‌زنند  .  برای همین ، فیلم‌های او از فراز و نشیب‌های رایج در سینمای داستانی ، کمتر بهره دارند ، هر چه باشد ، او کارش را با فیلم Slacker شروع کرد که در آن جوان‌های علاف ، در باره چیزهای بی‌معنی ، پرحرفی می‌کردند  . در بعضی حوادث بالقوه عمده در زندگی آدم‌ها ، به سرعت می‌گذرند در حالی که گاه کوچکترین لحظات می‌توانند گویا باشند و خاطره انگیز -- مثلا سوئ ظن خواهر و برادر به وجود رابطه پنهانی میان پدرشان با دوست موسرخ اش ، یا یا شرم حضور سامانتا ، دختر خانواده ، وقتی پدرش تلاش می‌کند در باره نخستین رابطه عشقی‌اش از او حرف بکشد ، یا تحکیم پیوند میان پدر و پسر وقتی هر دو در باره پایان مجموعه سینمایی جنگ ستارگان نظر مشابهی دارند ، یا نومیدی عظیم « میسن » از فروش رفتن ماشین سیاهرنگ پدر که وعده شده‌بود به او داده شود  . در کنار این لحظات کوچک ، فیلم به حوادث و شخصیت‌های عمده در زندگی اعضای خانواده هم بی‌اعتنا نیست ، مثلا معلم شدن مادر ، با بازی پاتریشیا ارکت ، یا تبدیل شدن همسران دوم و سوم مادر به آدم‌های دائم الخمر بی‌مبالات و آزارگر ، یا جذابیت والدین پیر همسر دوم پدر ، که علیرغم تعصب مذهبی و علاقه به گردآوری اسلحه‌های خطرناک ، همچنان برای بچه‌ها دوست داشتنی هستند  . سرانجام ، پیام فیلم در باره همه لحظات زندگی است ، لحظات‌ریز و درشت ، انگار ریچارد لینکلیتر می‌خواهد بگوید ما درطول زندگی به این دلیل به آنچه هستیم تبدیل می‌شویم که می‌گذاریم لحظه‌های کوچک ، زندگی ما را شکل دهند  .