نامزدهای «حزب باد» انتخابات ریاست جمهوری ایران 
ناظران سیاسی که از فضای سرد و بی روح پیش از انتخابات دلسرد شده اند باید خود را برای یک گرمای سوزان روزهای نهایی انتخابات آتی آماده کنند
یادداشت زیر برگردان مقاله نوشته محمدعلی شعبانی است که روز سوم ژوئن در المانیتور منتشر شد : در شرایطی که کمتر از دو هفته به انتخابات ریاست جمهوری ایران باقی مانده است ، هنوز بسیاری از امور بلاتکلیف و بی‌هدف پیش می‌روند  .  جدی ترین نامزدهای انتخابات شاید به جای این که در پی جلب توجه مردم و کسب آرای آن‌ها باشند ، بیشتر تمرکز و انرژی خود را روی تشکیل ائتلافی گذاشته‌اند که مواضعشان را تقویت خواهد کرد و منتظر برنامه ریزی‌های نهایی هستند  .  نتیجه این که ما پیش از انتخابات شاهد فضایی هستیم که در مقایسه با انتخابات سال 2009 از شور و حال و هیجان بسیار کمتری برخوردار است  . تعداد زیادی از رای‌دهندگان در ایران هنوز نامزد مورد نظر خود را انتخاب نکرده‌اند و حتی مطمئن نیستند که در انتخابات شرکت می‌کنند یا خیر  .  این افراد را می‌توان اعضای حزب باد نامید  .  در انتخابات ریاست جمهوری دوره گذشته هم شاهد‌بودیم که آرای این جمعیت بلاتکلیف و نامطمئن حتی تا پیش از زمان مقرر ثبت نام نامزدهای انتخاباتی به سرعت و به‌طور غیرقابل پیشی بینی بسیج می‌شوند و معادلات را تغییر می‌دهند  . چانه زنی‌های پشت پرده همیشه از غیرمنتظره بودن سیاست ایران حکایت می‌کند و پیش‌بینی آن بسیار بسیار دشوار است  .  با این وجود ، باید به یاد داشته باشیم که این سیاست بازی‌ها ، حتی در شرایطی آشوب زده و بی‌نظم همیشه ساختار دارند  . ناظران سیاسی باید به سه روند همزمان و متقارن ( اما مرتبط با هم ) که احتمالا نتیجه انتخابات 14 ژوئن را تعیین خواهد کرد ، توجه بیشتری معطوف کنند  . اولین نکته این است که شواهدی وجود دارند که ائتلاف 2 + 1 علی اکبر ولایتی ، وزیر امور خارجه پیشین ، غلام علی حداد عادل ، رئیس پیشین مجلس و محمد باقر قالیباف ، شهردار تهران در آستانه متلاشی شدن است  .  انگیزه شکل‌گیری چنین ائتلافی این‌بود که اعضای آن می‌خواستند اردوگاه به اصطلاح اصولگرایان را متحد و تهدید نامزدهای اصلاح‌طلب را خنثی کنند  .  رد صلاحیت هاشمی رفسنجانی سبب شد که سایه تهدید اصلاح‌طلبان از سر این ائتلاف کنار برود  .  از سویی دیگر نامزدی سعید جلیلی ، مذاکره‌کننده اتمی ارشد نیز سبب‌شده‌است تا بسیاری از اصولگرایان توجه و توان خود را حول فعالیت‌های او متمرکز کنند  . هم ولایتی و هم حداد ( عادل ) نسبت به نقش راهبردی جلیلی در ائتلاف 2 + 1 ابراز تمایل کرده‌اند  .  با این وجود ، قالیباف در مورد این مسئله سکوت اختیار کرده است  .  قالیباف نامزد شکست خورده انتخابات ریاست جمهوری سال 200٥ است  .  اما به جز قالیباف که برای کنار رفتن به نفع جلیلی تردید دارد ، عوامل دیگری نیز معادلات این انتخابات را پیچیده تر می‌کند  .  منابع نزدیک به ولایتی ، رئیس جمهوری پیشین ایران به المانیتور گفته‌اند « احتمال این که وی موافق کار کردن در دولت فردی ( جلیلی ) باشد که روزگاری کارمند وزارتخانه او بوده ، بسیار اندک است » .  با وجود پایگاه مردمی ضعیف حداد ( عادل ) و کنار رفتن او به نفع جلیلی ، چشم انداز بدل شدن ائتلاف 2 + 1 به یک ائتلاف دو نفره و یا دو کارزار جداگانه برای دو نامزد ریاست جمهوری بسیار دور از ذهن به نظر می‌رسد  .  با این وجود ، باید به یاد داشت که دو فاکتور دیگر نیز در این معادله تاثیر‌گذار خواهند‌بود : تلاش‌های جلیلی برای گسترش پایگاه مردمی خود و ائتلاف و حمایت جناح‌های اصلاح‌طلب از یک نامزد واحد  . جلیلی از حمایت چهره‌های تندرویی همچون آیت‌الله مصباح یزدی برخوردار است و تصور غالب در تهران این است که او ظاهرا نامزد اصلح آیت‌الله علی خامنه‌ای ، رهبری است که 12 میلیون رای‌دهنده متعهد و وفادار دارد  .  حتی اگر جلیلی موفق شود تا جایگاه خود را در مقام نامزد نزدیک به خامنه‌ای تثبیت کند و رای نظام را به خود اختصاص دهد ، همه این تعداد رای برای پیروزی قطعی او کافی نخواهد‌بود  .  آرایی که جلیلی برای پیروزی نیاز دارد ، حمایت و رای پایگاه مردمی است که محمود احمدی نژاد طی هشت سال گذشته ساخته است  . به دلیل وعده‌هایی که جلیلی در مورد وضعیت کنونی کشور مطرح کرده است ، شایعاتی در تهران پیچیده‌اند که او نامزد احمدی نژاد است و رد صلاحیت اسفندیار رحیم مشایی ، نامزد مورد علاقه احمدی نژاد در واقع برای انحراف افکار عمومی‌بود  .  برخی حتی می‌گویند که نامزدی جلیلی ثمره آشتی بین خامنه‌ای و احمدی نژاد است  .  با این وجود همه این شایعات و گمانه زنی‌ها پرسش‌های بسیاری را مطرح می‌کنند  .  باور این که خامنه‌ای از توطئه زیرکانه احمدی نژاد آگاهی نداشته باشد ، بسیار نامحتمل است چه برسد به این که با مردی پیمان آشتی ببندد که برای بی‌ثبات کردن فضای سیاسی کشور تلاش‌های بسیاری کرده است  . در حالی که گروه مسئول تبلیغات و ستاد جلیلی این شایعات را رد کرده‌اند ، همه این حرف و بحث‌ها همچنین شمشیر دولبه عمل کرده‌اند و در نهایت یا او را از آرای پایگاه مردمی حامی جمهوری اسلامی محروم خواهد کرد و یا حوزه هواداران او را به‌طور قابل‌توجهی گسترش خواهد داد  . فارغ از صحت این ادعاها و شایعات ، فقدان نامزد واحد اصول‌گرایان در رقابت‌ها به معنای آن است که مطرح شدن این شایعات تلاش‌های جلیلی برای به تصویر کشیدن خود در مقام نامزد نظام را تحت‌الشعاع قرار نخواهد داد  . راهبرد جلیلی برای مدیریت وجهه کنونی خود و عدم اتخاذ اقدامات جدی برای توقف شایعات در نهایت به نفع او تمام خواهد شد و با قوی تر شدن کارزارهای انتخاباتی جلیلی ، احتمال پیوستن او به ائتلاف 2 + 1 کاهش می‌یابد  . رد صلاحیت رفسنجانی سبب شد که شور و شوق و مدینه فاضله‌ای که بسیاری از اصلاح‌طلبان در ذهن پرورانده‌بودند ، به شدت آن‌ها را ناامید و دلسرد کند اما با وجود ناامیدی و ناخشنودی روزهای اول پس از رد صلاحیت هاشمی ، الان به نظر می‌رسد که آن‌ها تلاش‌های جدی برای مبارزه در این کارزار انتخاباتی را آغاز کرده‌اند  . حسن روحانی ، مذاکره‌کننده اتمی پیشین و محمدرضا عارف ، معاون رئیس جمهوری پیشین به آرامی ، اما با اطمینان و اعتماد به عنوان نامزدهای جدی ظهور می‌کنند  .  این دو نامزد به صورت انفرادی تهدید جدی را متوجه اصولگرایان نخواهند کرد اما اگر ائتلاف و همکاری کنند می‌توانند یک نامزد اصلاح‌طلب واحد معرفی کنند که در دوره دوم انتخابات رای کافی کسب کند  .  یک گروه کاری هفت نفره به سرپرستی محمد علی نجفی ، جانشین عارف تشکیل‌شده‌است تا در زمینه اجماع اصلاح‌طلبان تحقیق کند و زوایای مختلف آن را مورد ارزیابی قرار دهد  .  هنوز تفاوت‌های عمده‌ای در دورن اردوگاه اصلاح‌طلبان وجود دارند که باید حل و فصل شوند  .  اما با توجه به تعمیق شکاف‌ها و اختلافات در اردوگاه اصولگرایان ، تعجبی ندارد که نجفی عجله‌ای به خرج نمی‌دهد تا به محافظه کاران بهانه‌ای بدهد که جنگ و مجادلات بین خود را متوقف کنند  .  نجفی اعلام کرده است که نتیجه تلاش‌های گروه کاری او تا روز شنبه ، یعنی کمتر از یک هفته پیش از برگزاری انتخابات اعلام نخواهد شد  . ناظرانی که از فضای سرد و بی‌روح پیش از انتخابات دلسرد شده‌اند باید خود را برای یک گرمای سوزان انتخابات آتی آماده کنند  .