دو دهه خشکسالی؛ چشم انداز منازعات خاورمیانه
در سوریه خشکسالی ویرانگر در سال ۲۰۰۶ بسیاری از کشاورزان را ناگزیر از ترک زمین‌های زراعی و کوچ اجباری به شهرها کرد. شواهدی هست که ثابت می‌کند موج مهاجرت به شهرها جرقه جنگ خونین داخلی در این کشور را زد.
مشکل این نیست که آب در کره زمین در حال تمام شدن است  .  به گفته کارشناسان محیط زیست ، آب اصولا ناپدید نمی‌شود ، بلکه نقطه‌ای را ترک می‌کند و از جایی دیگر سر در می‌آورد  . میزان آب شیرین کره زمین میلیون‌ها سال است که ثابت مانده و جمعیت انسان بر این سیاره است که با سرعتی بالا افزایش یافته و تنها در یک قرن اخیر سه برابر‌شده‌و مصرف آب را به شش برابر قبل افزایش داده است  . موفقیت انسان در علم ، افزایش بقا و طول عمر نوع بشر و همزمان رشد صنعت ، بخشی از مشکل کم آبی امروز جهان است  .  جهان در چند دهه گذشته ، صحنه ارتقائ پرشتاب استاندارد زندگی صدها میلیون انسان و متعاقبا تغییر سبک زندگی و عادات غذایی آنان بوده است  . مثلا طبقه متوسط دو کشور پرجمعیت چین و هند ، امروزه تحت تاثیر جهانی شدن ، به سبک زندگی غربی گرایش یافته و مصرف گوشت قرمز جایگزین بسیاری از عادات غذایی سنتی این کشورها‌شده‌که عمدتا بر گیاهخواری مبتنی است  . به گفته در لندن ، تولید هر کیلوگرم گوشت قرمز گاوی به بیش از 15 هزار لیتر آب نیاز دارد  .  حال آن که تولید هر کیلو برنج حدود 2500 لیتر می‌خواهد  . مجله مدتی پیش گفت تهیه خوراک برای 9 میلیارد انسانی که قرار است تا سال 2050 بر کره زمین باشند ، دست کم به 50 درصد آب بیشتر از امروز نیاز دارد  . وضعیت دو مولفه تامین آب پاک و شمار شهرنشینان جهان ، به قطارهایی می‌ماند که در دو جهت مخالف حرکت می‌کنند  .  اما پرسش اصلی این است که این آب از کجا تامین خواهد شد  ؟ دانشمندان هشدار می‌دهند که در آینده نزدیک ، سیل و خشکسالی بیشتر ، و کره زمین گرمتر خواهد شد ، و انسان باید جایگزینی برای سوخت‌های فسیلی و کاهش مصرف آب بیابد  . نتیجه دست روی دست گذاشتن چون روز روشن است  .  کارشناسان علم توسعه هم‌صدا می‌گویند آینده بستر جنگ‌هایی بر سر آب است  . کهن‌ترین جنگ ثبت‌شده‌بر سر آب در جهان 4500 سال پیش در بین النهرین و بین ارتش دو شهر باستانی اوما و لاگاش بر سر آب دجله رخ داد  . یکی دو سال پیش داده‌های ثبت‌شده‌بر و مرکز هوا و فضای آلمان وقوع منازعات بر سر آب را در منطقه فوق پیش‌بینی کرده‌بود  .  این دو ماهواره با رصد کردن آب جاری مصرفی بین 2003 تا 2009 میلادی نشان می‌دادند که رودخانه‌های دجله و فرات که بخش‌هایی از ترکیه ، سوریه ، عراق و غرب ایران را مشروب می‌کند ، بیش از هر جای دیگری در جهان ( غیر از شمال هند ) در حال از دست دادن آب است  . در آن شش سال بیش از 144 میلیارد متر مکعب از آب منطقه ، در نتیجه کمبود بارش و سیاست‌های نادرست مدیریت آب ، ناپدید شد  .  این میزان آب برابر است با حجم کل آب دریای مرده ( بحر المیت ) .  موسسه اسمیتسونین آمریکا به نقل از جی فامیلیه‌تی ، مدیر پروژه ماهواره‌ای فوق ، می‌گوید که داده‌های ذکر‌شده‌" هشدارآمیز " است  . همزمان با مطالعه دانشمندان بر رفتار آب منطقه ، ناظران سیاسی بروز تنش‌ها در منطقه را زیر نظر داشتند  .  در عراق نبود حاکمیت قوی از سال 2003 به بعد ، خشکسالی ، و کاهش سفره‌های آب زیرزمینی منجر به نزاع و ترور مقامات وزارتخانه آب کشاورزی و درگیری‌های عشیره‌ای شد  . در سوریه خشکسالی ویرانگر در سال 2006 بسیاری از کشاورزان را ناگزیر از ترک زمین‌های زراعی و کوچ اجباری به شهرها کرد  .  موسسه تحقیقاتی و فرهنگی اسمیتسونین در آمریکا می‌گوید ، شواهدی هست که ثابت می‌کند موج مهاجرت به شهرها جرقه جنگ خونین داخلی در این کشور را زد  .  جنگی که در چهار سال و نیم 200 هزار انسان را به کام مرگ فرستاد و چهار میلیون نفر را به آوارگی و مهاجرت واداشت  . هارون ولف ، کارشناس مدیریت آب از دانشگاه اورگان که مرتبا به خاورمیانه سفر می‌کند به اسمیتسونین گفته است : " این جمعیت بزرگی از افراد خشمگین و بیکار‌بود که جرقه انقلاب را زد  . " رحیم میدانی ، معاون وزیر نیروی جمهوری اسلامی ایران چندی پیش " مبالغه‌گویی‌های معمول در کشور " این شائبه را به وجود می‌آورد که بحران آب در کشور جدی نیست و از سوی شهروندان جدی گرفته نمی‌شود و " شاید شهروندان تا زمان قطع کامل آب شرب خانگی به این باور نرسند  . " خبرگزاری ایلنا در مطلبی که در مرداد ماه منتشر کرد به نقل از میدانی نوشت : " وقتی می‌گوییم وضعیت کشور در منابع آب بحرانی است ، مفهوم ریاضی آن این است که بین منابع آب موجود و مصرفی تعادل وجود ندارد  . " به گفته آقای میدانی ، منابع آب زیرزمینی تنها تا 15 سال دیگر وجود دارند و پیامدهایی چون نشست زمین و افزایش هزینه‌های بهره‌وری از چاه‌ها را هم به دنبال آورد  . او ضمن تاکید بر اهمیت مدیریت حوضه‌های آبریز ، اصلاح سیاست‌های کشاورزی و صادرات و واردات هوشمندانه مواد خوراکی درباره خطر جنگ به خاطر بحران آب هشدار داد  . کارشناسان علوم مربوط به مدیریت آب می‌گویند کشورها باید راه‌های جایگزین منطبق با وضعیت بومی خود برای روند محو شدن آب بیابند ؛ از جمله بازیافت فاضلاب ، شیرین کردن آب دریا و یافتن راه حل مشترک برای تقسیم آب رودخانه‌ها با در نظر گرفتن منافع طولانی مدت منطقه‌ای  . یک نمونه موفق از همکاری در حوزه آب میان اردن و اسرائیل رخ داد  .  مقامات برای اولین بار پس از دو دهه ملاقات کردند تا درباره نجات رود اردن مذاکره کنند  .  این مذاکرات که در سال 2012 میلادی و زیر نظر بانک جهانی آغاز شد ، و طرف فلسطینی هم به آن پیوست ، تا با همکاری و یافتن راهکارهای علمی و تخصیص بودجه لازم برای تضمین سهم‌آبه خود و سرازیر کردن آب به رود اردن ، از درگیری در آینده پرهیز شود  .