سالروز گروگانگیری و نشانه های شکاف بر سر توافق هسته ای
موج اخیر دستگیری ها که هدفش روزنامه نگاران ایرانی و یک فعال فناوری لبنانی پیشتر شاغل در آمریکا بود، می تواند به عمیق تر شدن رویارویی سیاسی ایران منجر شود.
سی و ششمین سالروز اشغال سفارت آمریکا در تهران صحنه تظاهرات و شعارهای آشنای " مرگ بر آمریکا "‌بود ، اما یک ویژگی جدید هم در آن دیده می‌شد : مبارزه روزافزون میان تندروها و مخالفانشان بر سر میزان تغییرات در ایران پس از توافق هسته‌ای با آمریکا و دیگر قدرت‌ها  . در میانه ی این کشمکش ، آیت‌الله خامنه‌ای قرار دارد که می‌کوشد پیام خود را روشن کند و بگوید توافق هسته‌ای می‌تواند برقرار بماند ، اما گشایش روابط با واشنگتن در آینده گزینه مد نظر نیست  . تظاهرات مقابل ساختمان سفارت پیشین آمریکا که صحنه 444 روز گروگانگیری دیپلمات‌های آمریکایی‌بود ، آخرین نمایش عزم اصولگرایان در ایران برای قدرتنمایی در برابر اصلاح طلبان‌بود ؛ رقابتی که به دهه‌ها قبل باز می‌گردد  . موج اخیر دستگیری‌ها که هدفش روزنامه نگاران ایرانی و یک فعال فناوری لبنانی پیشتر شاغل در آمریکا‌بود ، می‌تواند به عمیق تر شدن رویارویی سیاسی ایران ، حتی در نخستین گام اجرای توافق هسته‌ای ، منجر شود  . حسن روحانی رییس جمهوری ایران ، می‌کوشد از توافق هسته‌ای به عنوان اهرمی برای تماس فراگیر با غرب استفاده کند  .  وی از این تلاش‌ها در پی جذب سرمایه خارجی و کسب موقعیتی محکم تر در امور منطقه‌ای از جمله جنگ علیه داعش و سرنوشت بشار اسد رییس جمهوری سوریه ، متحد ایران ، است  . از جمله نیروهای قدرتمندی که در پی کاستن از آهنگ حرکت روحانی هستند ، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که نگران است روحانی بیش از حد و بسیار سریع جلو برود  .  از منظر آن‌ها هر حرکت تندی می‌تواند جایگاه سپاه را در سیاستگذاری تضعیف کند  . رهبر جمهوری اسلامی حمایت‌های حساب شده‌ای به هر دو طرف نشان می‌دهد  . مهرزاد بروجردی ، استاد علوم سیاسی دانشگاه سیراکیوز نیویورک ، می‌گوید : " خامنه‌ای بازی حساسی را در پیش گرفته است  .  این که او پیام‌های متناقضی می‌فرستد نشانگر وضعیت پرتضادی است که ایران پس از توافق هسته‌ای با آن روبرو است  . " خامنه‌ای در حرکتی مهم بر برجام که برنامه هسته‌ای ایران را در ازای کاستن از تحریم‌های بین‌المللی محدود می‌کند صحه گذاشت  . اما رهبر جمهوری اسلامی نمی‌تواند گروه‌هایی که خودشان را مدافعان نظام اسلامی می‌دانند از خود دور کند  .  خامنه‌ای به دفعات به آن‌ها به‌طور لفظی اطمینان داده ، هر گونه تلاش برای " نفوذ " آمریکا را رد کرده ، و واشنگتن را " دشمن بی‌رقیب " ایران نشان داده است  . او اخیرا به گروهی از دانش آموزان و دانشجویان گفت شعار " مرگ بر آمریکا " دارای " پشتوانه قوی " در میان ایرانیان است ؛ هر چند توئیتر او در پیامی توضیح داد که این شعار خطاب به ملت آمریکا نیست ، بلکه انتقادی به " تکبر " و سیاست‌های آمریکا است  . شکاف دیگر زمانی سر برآورد که تلویزیون دولتی ایران خبر دستگیری نزار احمد زاکا ، یک کارشناس فناوری لبنانی آمریکایی ، را به اتهام " روابط عمیق " با ارتش آمریکا اعلام کرد  .  زاکا به دعوت دولت روحانی برای شرکت در کنفرانسی در سپتامبر به تهران رفته‌بود و ظاهرا آن موقع بازداشت شد  .  خانواده زاکا ارتباط او با ارتش آمریکا را رد می‌کنند  . دولت حسن روحانی مستقیما در این باره اظهار نظر نکرده است ، اما این بازداشت می‌تواند هشدار دیگری از سوی تندروها برای تضعیف تماس‌های فراگیر روحانی باشد  . قوه قضاییه ایران چهار شهروند آمریکایی دیگر ، از جمله جیسون رضاییان خبرنگار واشنگتن پست ، را زندانی کرده است  . روحانی روز چهارشنبه در جلسه هیات دولت در انتقادی تند به بازداشت‌های اخیر روزنامه نگاران و فعالان آنلاین واکنش نشان داد و گفت " بی‌خودی نرویم یک نفر دو نفر را از این جا و آن جا به بهانه‌ای بگیریم ، پرونده‌سازی بکنیم ، بعد این پرونده را بزرگ بکنیم در کشور ، بعد بگوییم این خط خط نفوذ است ، این جریان جریان نفوذ است ، واقعا با نفوذ مبارزه کنیم با کلمه نفوذ بازی نکنیم  . " ابراهیم رییسی دادستان کل جمهوری اسلامی ایران ، به تجمع‌کنندگان در برابر سفارت سابق آمریکا در تهران گفت ، روزنامه نگاران و دیگران بخشی از یک " شبکه نفوذ "‌بودند و ادعا کرد آن‌ها با آمریکا ارتباط داشتند  .  وی به تظاهرکنندگان گفت " تحت هیچ شرایطی اجازه نمی‌دهیم نفوذ آمریکایی در حوزه‌های سیاسی ، اجتماعی ، و فرهنگی ایجاد شود  . " نسرین یوسف ، تحلیلگر سیاسی و پژوهشگر ساکن بیروت ، این تنش‌های شدید را با " رقابت‌های سیاسی داخلی " پیش از انتخابات مجلس در اسفند ماه امسال مرتبط می‌داند  . اما رد پای غرور ایرانی در هر سطحی از امور آن کشور دیده می‌شود ؛ باور به این امر که ایران رهبر ایدئولوژیک و تکنولوژیک جهان اسلام است  .  از این منظر ، هر تمایل به دوستی با آمریکا به مثابه باخت بالقوه برای ایران دیده می‌شود  . نسرین یوسف می‌گوید محافظه کاران " دارای ایدئولوژی سنتی هستند " که از آمریکا انزجار دارد و بر این باور است که ایران بهای زیادی داده و نباید امتیاز بدهد  .