صدام حسین چگونه داعش را تحویل ما داد
صدام حسین با نظامی گری مذهبی و فرقه گرایی برخورد نکرد و در واقع با پرورش آنها زمینه را برای یک جنبش مسلح سلفی آماده کرد. داعش در واقع زندگی پس از مرگ رژیم اوست.
چه کسی را برای پیدایش داعش باید مقصر بدانیم  ؟  در بحث در این باره ، بسیاری نتیجه‌گیری کرده‌اند که داعش محصول اشتباهات ناشی از حمله ائتلاف به رهبری آمریکا به عراق در سال 2003 میلادی است  .  در واقع ، پی‌ریزی ظهور این گروه شبه نظامی جهادی سال‌ها پیش توسط حکومت صدام حسین انجام گرفت  . حزب بعث به عنوان یک تشکل ملی‌گرای عرب که در سال 1968 در جریان کودتایی که صدام حسین در آن نقشی محوری داشت قدرت گرفت دیدگاهی کاملا سکولار داشت  .  این رویکرد با وجود گسترش تعصبات مذهبی در میان مردم عراق تا سال‌های دهه هفتاد میلادی نیز برقرار‌بود  .  اما این روند پس از حمله صدام به ایران در سال 1980شروع به تغییر کرد  . صدام در چند مورد تاکتیکی در دهه هشتاد میلادی با اسلامگرایان ، به‌طور مشخص اخوان المسلمین ، دست به ائتلاف زد تا رقیب منطقه‌ای اش در سوریه را بی‌ثبات کند ، اما این تلاش‌ها محدود و احتمالا قابل انکار‌بود  .  در سال 1986 " فرماندهی پان عرب "، مرکز ایدئولوژیک اصلی حزب بعث ، رسما سیاست خارجی عراق را با یک ائتلاف با اسلامگرایان دچار تحول کرد  .  این نخستین انحراف آشکار از بعث‌گرایی سکولار‌بود  . این تغییر با " اسلامیزه کردن " داخلی همراه‌بود و رسانه‌های رژیم از اشاره به " کشور سکولار " دست کشیده و جنگ با ایران را " جهاد " توصیف کردند  .  روند اسلامیزه شدن عراق پس از 1989 ، بعد از مرگ میشل عفلق ، بنیان‌گذار مسیحی حزب بعث ، زمانی سرعت گرفت که صدام حسین ادعا کرد عفلق در پایان عمرش مسلمان شده‌بود  .  عفلق در دوران حیات خود سنگر مقابله با اسلامیزه کردن عراق‌بود ، اما به عنوان یک مرده تغییر دین داده می‌توانست جهت جدید کشور را غسل تعمید دهد ؛ و چنین هم کرد  . پس از شکست هولناک عراق در کویت در سال 1991 و متعاقب آن قیام شیعیان در جنوب ، کمپین اسلامیزه کردن عراق شدت بیشتری گرفت و در اوج آن در 1993 موجب شد صدام آخرین نشانه‌های سکولاریسم بعثی را با راه‌اندازی " کمپین ایمان " رها کند  . با توجه به رجوع عراقی‌ها به ایمان شان برای تسکین آلام خود زیر تحریم‌های سنگین بین‌المللی ، حکومت صدام حسین در واقع به جای هدایت افکار عمومی از آن تبعیت می‌کرد  .  اما رژیم صدام حسین وقتی زمان کسب حمایت مردمی رسید به پایگاه خود در میان قبایل سنی بازگشت و با تبدیل عراق به کشوری اسلامی تغییراتی پایدار را بر جامعه عراق تحمیل کرد  . حکومت صدام قرائتی از شریعت را به اجرا گذاشت که شامل قطع دست دزدان ، پایین انداختن همجنسگرایان از پشت بام‌ها ، و گردن زدن فاحشه‌ها در میادین عمومی می‌شد  .  مساجد بسیاری ساخته شد و مطالعه قرآن در کانون توجه ملی و روحانیون میان مرتبه‌ای قرار گرفت که نقش جدیدی به عنوان رهبران جوامع پیدا کرده‌بودند  . این روند موجب پیدایش یک جنبش " بعثی - سلفی " و شبکه‌های قاچاق برای دور زدن تحریم‌ها در دوره صدام حسین شد که ریشه در مساجد داشت و توسط شبه نظامیان وفادار به رهبر حاکم و اعضای نفوذی اداره اطلاعات اداره می‌شد  . در واقع آنهایی که نقش رهبری را در شورای نظامی داعش بر عهده گرفتند ، پیشتر در دوران صدام افراطی شده‌بودند  . آنطور که بعضی تحلیلگران می‌گویند هرگز هیچ " کودتای بعثی " از سوی عناصر رژیم سابق درون داعش صورت نگرفت ، زیرا این افراد سال‌ها پیش از باورهای خود دست کشیده‌بودند  .  آن‌ها در آغاز اشغال عراق به القاعده پیوستند و وقتی رهبری القاعده در فاصله سال‌های 2008 تا 2010 نابود شد ، تنها کسانی‌بودند که به خاطر اشراف شان بر مهارت‌های ضداطلاعاتی و امنیتی زنده باقی ماندند  . افسران نظامی اطلاعاتی پیشتر سلفی‌شده‌تحت رهبری سمیر عبد محمد الخلیفاوی طرح هیجان انگیز گسترش داعش به سوریه را طرحریزی کردند  .  الخلیفاوی معروف به حاجی بکر کسی‌بود که در سال 2003 به این گروه پیوست و پیش از مرگش در سال 2014 به مقام معاون خلیفه دست یافته‌بود  .  آن‌ها رژیم خودکامه‌ای به سبک صدام حسین بنا کردند که امکانات اشغال عراق توسط جهادیون در سال 2014 را مهیا کرد  . صدام حسین با نظامی گری مذهبی و فرقه‌گرایی برخورد نکرد و در واقع با پرورش آن‌ها زمینه را برای یک جنبش مسلح سلفی آماده کرد  .  قبایل ، شبکه‌های خلافکار ، شبه نظامیان ، مکان‌های توزیع سلاح که رژیم برای حمایت از خود و خفه کردن یک قیام جدید استفاده می‌کرد ، مواد لازم مورد نیاز برای یک شورش غیر متمرکز را فراهم کرده‌بود  . داعش پیامد سرنگونی رژیم صدام نیست ؛ زندگی پس از مرگ آن رژیم است  .