دیوار را فرو بریز
باراک اوباما اگر امیدوار به شکستن دیوار بی اعتمادی است، باید در استراتژی با ایران بازبینی کند.
پپه اسکوبار ، از نویسندگان نشریه آسیاتایمز است  .  او در سال 2009 کتابی را درباره باراک اوباما منتشر کرد  .  آقای اسکوبار در مطلبی مفصل که در وبسایت شبکه خبری الجزیره منتشر‌شده‌است درباره سیاست خارجی آمریکا در ارتباط با ایران رهنمون‌هایی را مطرح می‌کند تا دیوار بی‌اعتمادی شکسته شود  . اسکوبار می‌نویسد در مناظره مربوط به سیاست خارجی کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا ، رقیبان انتخاباتی نام ایران را 47 بار تکرار کردند  .  علی رغم تمامی ترس‌ها ، نگرانی‌ها و دروغ‌های « سیرک میلیاردها دلاری کمپین انتخابات »، مردم آمریکا چیز زیادی درمورد استراتژی در قبال ایران دستگیرشان نشد هر چند سلاح کشتار جمعی ایران ( که وجود خارجی ندارد ) به عنوان مسئله عمده امنیت ملی آمریکا بارها مورد تاکید قرار گرفت  . حالا با پایان کمپین انتخاباتی آمریکا ، این سوال همچنان مطرح است که آیا اوباما در دور دوم ریاست جمهوری میان سیاست خارجی آمریکا و نگرش ایران مبنی بر « ما بمب نمی‌خواهیم  ...  اما اگر احتراممان حفظ شود حاضر به معامله هستیم » پل بکشد  ؟  نویسنده سپس به وعده‌های باراک اوباما در ماه اکتبر در جریان تبلیغات انتخاباتی درباره امکان گشایش روابط با ایران اشاره می‌کند  . نویسنده می‌گوید تهران به برنامه « قانونی » هسته‌ای اش پایان نمی‌دهد و این یادآوری ناگواری است که نشان می‌دهد واشنگتن حتی امکان مذاکره دوجانبه را ندارد  . پپه اسکوبار رهنمون‌های خود را در چهار‌بند فهرست می‌کند  . باراک اوباما در ژانویه 2009 و آغاز اولین دور ریاست جمهوری آمریکا با سابقه سی ساله « دیوار بی‌اعتمادی » میان ایران و آمریکا مواجه شد  .  او سه ماه بعد ، در ماه مارس همان سال در پیامی مستقیم به مردم ایران ، با خواندن بیتی از سعدی ، نوروز را شادباش گفت و خواستار « رابطه‌ای بر اساس احترام دوجانبه » شد  . اما در عین حال ، آقای اوباما از همان اول با فهرستی از درک‌های غلط به قدمت همان دیوار بی‌اعتمادی و همچنین اجماع دو حزب عمده آمریکا مبنی بر در پیش گرفتن استراتژی تهاجمی در قبال ایران مواجه‌بود  . گزارش « مرکز سیاسی بای پارتیزان »، در واشنگتن در سپتامبر 2008 ، یکی از نمونه‌هایی است که ایران مسلح به سلاح اتمی را یک واقعیت معرفی کرد  .  این گزارش را مایکل روبین از موسسه « امریکن انترپرایز » تهیه کرده‌بود  .  این مرکز پیشتر حمله به عراق را در سال 2003 تهییج کرده‌بود  .  چندین تن از مقامات ارشد که بعدا مشاوران اوباما شدند این گزارش را تایید کردند  .  در این گزارش ، نظر سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی آمریکا که در سال 2007 متفق القول گفتند ایران هرگونه برنامه تسلیحاتی اتمی را در سال 2003 متوقف ساخته ، یکسره نادیده گرفته شد  . گزارش سال 2008 ، پیشنهاد حمله نظامی و هدف گرفتن نه تنها زیرساخت‌های اتمی ، بلکه مراکز قانونی نظامی ایران را ارائه داد  .  در واقع این حمله می‌توانست پیش از پایان دوره جرج بوش آغاز شود و در دوره اوباما گسترش یابد  . نکته اینجاست : همزمان با رای ده‌ها میلیون آمریکایی به نفع اوباما که وعده پایان جنگ می‌داد ، گروهی قدرتمند در واشنگتن نقشه تهاجمی آینده درباره استراتژی آمریکا در خاورمیانه‌ای را می‌کشیدند که از شمال آفریقا تا آسیای مرکزی را دربرگیرد  .  و بخش مهمی از این طرح خلق شرایطی‌بود که بهانه حمله نظامی به ایران شود  . در دور دوم ریاست جمهوری باراک اوباما و تشکیل کابینه جدید ، زمان حل فوری مسئله اتمی ایران حالا است  .  اما آنطور که گری سیک ، مشاور کلیدی کاخ سفید درباره ایران در زمان انقلاب و گروگان‌گیری ، می‌گوید پیشرفتی حاصل نخواهد شد مگر آن که واشنگتن به ماورائ تشدید تحریم‌ها فکر کند  . آقای سیک پیشنهاد کرده که مذاکرات خصوصی دوجانبه با شرکت افراد معتبر از هر دو طرف بر سر موضوعات مورد توافق برگزار شود و این مذاکرات با گفت و گوهای تکمیلی و در چارچوب کشورهای 5 + 1 پیگیری شود  . پپه اسکوبار در ادامه می‌گوید البته با تهدیدها ، تحریم‌ها ، حملات سایبری ، و حملات نظامی به سختی می‌توان انتظار داشت که مذاکرات در فضایی « محترمانه » برگزار شود  . این مطلب سپس از حسین موسویان ، مذاکره‌کننده ارشد سابق ایران در برنامه اتمی که اکنون در دانشگاه پرینستون به عنوان محقق به سر می‌برد ، نقل قول می‌کند که گفت : « تاریخچه برنامه اتمی ایران نشان می‌دهد که غرب سهوا ایران را به سوی سلاح اتمی سوق می‌دهد  . » چاس فریمن ، سفیر سابق آمریکا در عربستان سعودی با این نظر موافق است و اخیرا گفت به نظر می‌رسد ایران همان کاری را می‌کند که اسرائیل پنج دهه پیش کرد یعنی ساخت و توسعه تجهیزات تسلیحات اتمی و همزمان انکار آن  . نویسنده مطلب سپس به نظرات جواد صالحی اصفهانی ، اقتصاددان اشاره می‌کند که شرح داده چطور رهبران ایرانی با موفقیت پیامدهای وحشتناک تحریم‌های اقتصادی را اداره کرده‌اند  .  سوال این است : آیا دولت دوم اوباما اعتراف خواهد کرد که برای بهبود روابط با ایران ، احتیاجی به تغییر رژیم در ایران نیست  ؟ به نظر نویسنده تنها با این اعتراف است که مذاکرات واقعی میسر می‌شود که بدون شک باید صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی ایران را تضمین کند  . او سپس آرزوی سفر اوباما به ایران را در سر می‌پروراند که شبیه سفر تاریخی « نیکسون به چین » باشد هرچند خطوط قرمز اسرائیل را رد کند  .  این مطلب در ادامه می‌گوید حتی سفر « اوباما به تهران » به سختی می‌تواند پایان ماجرا باشد  .  برای درک این موضوع باید به موقعیت ژئوپلتیک ایران توجه کرد  .  ایران ادر مسیر عبور منابع انرژی است و مسیر انتقال نفت و گاز به آسیا ، اروپا و شرق آسیا است آن هم در شرایطی که چین وهند در راه سربرآوردن به عنوان قدرت‌های بزرگ قرن 21 هستند  . اشتیاق برای کنترل آن واقعیت در گرو سیاست واشنگتن در منطقه است و نه تهدید ایران  .  آمریکا تقریبا سالانه 1 تریلیون دلار بودجه دفاعی دارد و بودجه دفاعی ایران که سالانه حدود 12 میلیارد دلار است از امارات متحده عربی کمتر است و تنها 20 درصد هزینه دفاعی شش امیرنشین حوزه خلیج‌فارس است  . افزون بر این ، اگر دولت دوم اوباما تصمیم بگیرد خاورمیانه بدون انرژی اتمی تشکیل دهد ، تهدید اتمی ایران ناپدید خواهد شد  .  ایران و کشورهای « شورای همکاری خلیج » این ایده را پسندیده‌اند  .  اما اسرائیل که یک قدرت اتمی است آن را رد کرده است  . در عین حال تصویر بزرگتر به ماورائ بازی آمریکا و اسرئیل درباره زرادخانه احتمالی ایران در آینده می‌رسد  .  موقعیت استراتژیک ایران بر سر راه آسیای جنوب شرقی آینده بازی‌های بزرگتر را در اوراسیا ترسیم می‌کند که می‌توان نسخه مدرن جاده ابریشم خواند  . نویسنده می‌گوید تمامی تحولات بایکدیگر مرتبط هستند و باید در کنار هم تجزیه و تحلیل شوند  .  از جمله سیاست نظامی آمریکا در آسیا که در اوایل 2012 باراک اوباما آن را اعلام کرد ، قرار‌بود که توجه آمریکا را از دو جنگ خاورمیانه به منطقه آسیا - پاسیفیک جلب کند و توجه خاصی هم به چین داشته باشد  .  یک بار دیگر ایران در کانون این سیاست جدید قرار گرفت چرا که بخش بزرگی از نفت و گاز طبیعی ایران با عبور از آب‌های زیر نظارت نیروی دریایی آمریکا ، راهی چین می‌شوند  . به عبارت دیگر ، مهم نیست که ایران یک قدرت منطقه‌ای مزاحم است که روحانیون کهنسال اداره اش می‌کنند  .  رابطه میان دولت اوباما و ایران بدون شک حول مسئله اتمی خواهد‌بود اما در عین حال جریان جهانی انرژی و آینده رابطه واشنگتن با چین و بقیه آسیا نیز در گرو آن است  . در جریان نشست غیرمتعهدها در تهران ، ایران ، هند و افغانستان بر لزوم تشکیل جاده ابریشم جدید تاکید کردند ؛ شبکه‌ای از راه‌ها ، شهرها ، بنادر و خط آهن که ایران را بویژه با آسیای جنوبی و مرکزی نزدیک تر کند  . تشکیل شبکه انرژی و بندری میان ایران ، پاکستان ، هند ، و چین عملا بازار گاز و انرژی را از چنگ واشنگتن خارج خواهد کرد  . در دراز مدت ، مسکو همه کار خواهد کرد تا از حضور آمریکا - ناتو در آسیای مرکزی جلوگیری کند  .  آسیای مرکزی برای مسکو و پکن ، منطقه اقتصادی ویژه‌ای به شمار می‌رود  .  این دو برای دور نگاه داشتن واشنگتن ، از طریق سازمان همکاری شانگهای کار خواهند کرد  .  پکن از همین طریق راه خود را به افغانستان جنگ زده بازخواهد کرد تا در توسعه انرژی و معادن نفوذ کند  .  پکن و مسکو در نهایت می‌خواهند که افغانستان پس از 2014 توسط سازمان ملل متحد تثبیت شود  . چین در دنبال جاده ابریشم جدید مصمم است که بر انتقال نفت و گاز طبیعی از میانمار به ایران و روسیه تمرکز داشته باشد  .  این جاده در نهایت حدود 17 کشور را از طریق 8000 کیلومتر خط آهن سریع به هم متصل می‌کند  .  این امر برای واشنگتن یک معنا دارد : تشکیل محور تهران - پکن که هدف استراتژیک واشنگتن یعنی منزوی کردن ایران و تغییر رژیم آن را دست نیافتنی می‌کند  . پس از ایده اولیه تلاش اوباما برای رابطه با تهران بر اساس « احترام دو جانبه » چه می‌ماند  ؟ یک بار دیگر گناه « تهدید درجه یک » و « دشمن » بودن ایران ، بر گردن پنتاگون است و بر گردن قدرتمندان هر دو حزب جمهوری خواه و دمکرات در واشنگتن که از سوی گروهی از مراکز تحقیقاتی و کارشناس خوراک میگیرند  .  کسانی که ایده دشمنی با ایران و پیش‌برد کمپین‌های بمب اتم ایران را به هیچ قیمتی رها نمی‌کنند  .  و گناه این شکست بر گردن اسرائیل است که همچنان آمریکا را به حمله به ایران تشویق می‌کند  . یک نفر باید برای واشنگتن روشن کند که : ما در یک جهان به شدت دوقطبی هستیم که در آن چین و روسیه ( قدرت‌های اوراسیا ) و ایران ( قدرت منطقه‌ای ) اجازه عرض اندام به سناریوی آمریکا نخواهند داد  .