آیا تحریم ها می تواند رفتار ایران را تغییر دهد؟
وضعیت امروز ایران نمونه کاملی از بی تاثیر بودن تحریم ها و شرایطی است که بین شوربختی مردم و نظام ارزشی رهبران کشور کمترین ارتباطی وجود ندارد
هیلاری کلینتون ، وزیر امور خارجه ایالات متحده اخیرا علت خودداری ایالات متحده برای تعیین ضرب الاجل برای ایران به هدف متوقف کردن برنامه اتمی این کشور را تشریح کرد و گفت « ما متقاعد‌شده‌ایم که هنوز فرصت داریم  ...  ما نهایت تلاش خود را به کار خواهیم گرفت ایران را متقاعد کنیم تا در مذاکراتی شرکت کند که بر اساس حسن نیت برگزار می‌شوند » .  آنچه که در بطن این اظهارات نهفته این است که شاید اعمال تحریم‌های شدید ایالات متحده و اروپا علیه ایران ، عاملی برای تغییر رفتار حکومت تهران باشد  . در شرایطی که برخی تلاش‌های سازمان ملل متحد و اعمال تحریم‌های اقتصادی و سیاسی به هدف تغییر رفتار عراق را به عنوان نمونه موفقی در زمینه موثر بودن تحریم‌ها علیه حکومت‌ها قلمداد می‌کنند ، اما بر خلاف آنچه که مردم تصور می‌کنند ( و یا فراموش کرده‌اند )، تحریم‌های عراق به شکست فاحشی منتهی شد  . بیایید تحریم‌های سازمان ملل متحد بر عراق را مرور کنیم و درس‌هایی را که از آن گرفتیم ، با وضعیت امروز بسنجیم  . در اوت سال 1990 ، شورای امنیت سازمان ملل متحد تحریم‌های مالی و اقتصادی بسیار سنگینی را علیه عراق اعمال کرد  .  هشت ماه بعد و پس از پایان « جنگ خلیج ( فارس )»، شورای امنیت این سازمان با تصویب قطعنامه شدیدتری خواهان برچیده شدن سلاح‌های کشتارجمعی عراق شد  .  از عراق خواسته شده‌بود تا در امور مربوط به سلاح‌های کشتار جمعی عراق با « کمیسیون ویژه سازمان ملل متحد » همکاری کند  . از سال 1991 تا 2003 ، شورای امنیت سازمان ملل چندین قطعنامه دیگر تصویب کرد و علیه دولت صدام و اجرای برنامه « نفت برای غذا » محدودیت‌هایی ایجاد کرد  .  برنامه « نفت برای غذا » به عراق اجازه می‌داد با فروش میزان مشخصی نفت ، مواد غذایی و سایر احتیاجات ابتدایی را برای شهروندانش خریداری کند تا از احتمال وقوع یک فاجعه انسانی پیشگیری شود  . تحریم‌های عراق بسیار گسترده تر و شدیدتر از تحریم‌هایی بود که هم اکنون بر ایران اعمال می‌شوند  .  هدف بسیاری از قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد این‌بود که رفتار صدام حسین در اعمال سیاست‌های خشونت بار و بی‌رحمانه علیه شهروندان خود تغییر کند ، و او برنامه سلاح‌های کشتار جمعی خود را برچیند  .  اما حسین به هراس افکنی و بی‌رحمی علیه ملت خود ادامه داد و از همکاری با بازرسان ویژه سلاح‌های کشتار جمعی سازمان ملل متحد سرباز زد  . او بارها تکرار کرده‌بود که اجازه بازرسی کامل از تاسیسات محل نگهداری سلاح‌های کشتار جمعی عراق را صادر خواهد کرد ، اما به وعده‌های خود عمل نکرد و تا آخرین دقایق حکومت خود در بازرسی‌های نمایندگان این سازمان مداخله می‌کرد  . مقابله با برنامه « نفت برای غذا » نیز تا حدودی موفق‌بود  .  حسین با مبادله غیرقانونی نفت کشورش ، اقلام ممنوعه را به عراق قاچاق می‌کرد  .  صدام و محافل داخلی وی در کاخ‌های مجلل زندگی می‌کردند و مردم او با شوربختی و زیرشکنجه‌های مقامات صدام حسین روزگار می‌گذرانند  . تردیدی نیست که صدام تلاش‌های خود برای دستیابی به مواد مورد نیاز برای پیش‌برد برنامه سلاح‌های کشتار جمعی کشور را ادامه داد  .  دیوید کی ، رئیس « گروه بررسی عراق » سازمان ملل متحد پس از « عملیات آزادسازی عراق » در گزارش خود از « دهها نوع فعالیت مربوط به برنامه سلاح‌های کشتار جمعی » پرده برداشت که از دید این سازمان مخفی مانده‌بود  .  او بعدها شهادت داد که عراق « تا لحظات پایانی » دوران حکومت صدام برای تولید ماده کشنده ریسین تلاش کرده‌بود  . بر خلاف انچه که تصور می‌شد سلاح‌های کشتار جمعی در عراق وجود نداشت ، اما بر پایه مشاهدات آقای کی ، صدام مواد مورد نیاز برای ساخت آن سلاح هارا داشت ، اما آن‌ها را در مقیاس وسیع تولید نکرده‌بود  . روسیه و چین و دیگر اعضای شورای امنیت از اجرای تحریمهای سازمان ملل متحد علیه عراق ممانعت به عمل می‌آورند ، این کشورها هم اکنون در مورد تحریم‌های ایران نیز تلاش‌های مشابهی به کار می‌برند  .  پس از گذشت بیش از یک دهه که عراق به بازی موش و گربه خود ادامه داد ، تردیدی وجود نداشت که تحریم‌های عراق ناکام و ناکارآمد بوده است  . ادامه تحریم‌ها علیه حکومت رو به زوال عراق دیگر گزینه پیش روی نبود  .  تداوم تحریم‌ها به مرگ و میر شمار زیادی از شهروندان غیرنظامی این کشور منتهی می‌شد  .  اگر تحریم‌ها بدون تایید سازمان ملل متحد لغو می‌شد ، تردیدی نبود که صدام حسین برنامه تولید سلاح‌های کشتار جمعی خود را پیش می‌برد و پیامدهای آن می‌توانست فاجعه بارباشد  . این تحولات انگیزه‌ای برای آغاز « دومین جنگ خلیج ( فارس )»‌بودند  . مقایسه وضعیت امروز با دوران حکومت صدام حسین نشان می‌دهد که هنوز فرض بر این است که رهبران ( ایران ) بر اساس ملاحظات اقتصادی ، تصمیم‌های « منطقی و عاقلانه‌ای » اتخاذ خواهند کرد  .  فرض بر این است که دولتمردان ( ایران ) درک منطقی از این واقعیت دارند که به هدف اجتناب از انزوای بین‌المللی و نیز رو به وخامت گذاشتن شرایط اقتصادی کشور باید به درخواست‌های جامعه جهانی تن دهند  . رهبران ایران در آنچه که در جهان غرب یک تصمیم منطقی و معقول ارزیابی می‌شود ، ناکام مانده‌اند  .  برخورد ایران با بازرسان « آژانس بین‌المللی انرژی اتمی » انعکاس دلسردکننده‌ای از رفتاری است که حسین پیش گرفته‌بود  .  رهبران ایران نیز همچون عراق دوران صدام حسین ، کوچکترین انگیزه‌ای برای همکاری نشان نمی‌دهند  .  آن‌ها احساس می‌کنند که سرنهادن به درخواست کشورهای خارجی نشانه ضعف و عاملی برای سرعت بخشیدن به سقوط حکومت تهران خواهد‌بود  . از دیدگاه مقامات جمهوری اسلامی ، تحریم‌ها به‌طور موقت به کشور آسیب خواهد رساند  .  آن‌ها احتمالا تصور می‌کنند که اگر به هدف خود برای توسعه سلاح‌های اتمی دست یابند ، موضع ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای تقویت خواهد شد و جامعه جهانی به ناچار تحریم‌ها را لغو خواهد کرد  . از سویی دیگر ، دیدگاه‌های عقیدتی و مذهبی دولتمردان جمهوری اسلامی ، نظریه‌هایی همچون برتری جامعه ایران ، حس شهادت طلبی و ضرورت آن برای ظهور حضرت مهدی و ادعای مقامات تهران بر اتخاذ یک رویکرد منطقی و عاقلانه را باید به شرایط موجود و فعالیت‌های اتمی این کشور افزود  . وضعیت امروز ایران نمونه کاملی از بی‌تاثیر بودن تحریم‌ها است ، شرایطی که بین درد و آلام مردم و نظام ارزشی رهبران کشور و فقدان عطوفت و مهربانی نسبت به ملت ، کوچکترین ارتباطی وجود ندارد  .  با وجود چنین پیشینه تاریخی ، دشوار است فرض کنیم اعمال تحریم علیه ایران ، به سرنگونی و فلج قریب الوقوع حکومت تهران منتهی شود  . امید آن است که بدون توسل به حمله نظامی ، ایران از تصمیم راسخ خود برای ساخت تسلیحات اتمی دست بردارد  .  با این وجود ، در پرتو تجربه سازمان ملل در مورد عراق ، به نظر می‌رسد که حتی اعمال تحریم‌های شدیدتر علیه ایران نیز برای دستیابی به چنین هدفی به شکست منتهی شود  . گزینه پیش رو حفظ شرایط موجود و رویارویی با پیامدهای یک حمله نظامی نیست  .  گزینه کنونی ، متوقف کردن فوری ایران ( حتی اگر نیازمند به اقدام نظامی باشد ) و رویارویی با ایران مسلح به سلاح اتمی در آینده است  . تاخیر درانجام اقدامی هماهنگ ، در شرایطی که هنوز در انتظار موفقیت فراگرد تحریم‌ها هستیم ، ممکن است خطای مرگبار باشد  . برگرفته از روزنامه اورشلیم پست