افزایش بی سابقه طلاق، نشانه ای از بیماری جامعه ایران 
«رشد طلاق، اعتیاد، افسردگی و جرایم همه از یک جاست: پیچیدن نسخه آن زمانی و آن مکانی برای دردهای این زمانی و این مکانی جامعه»
آمار و ارقام منتشر‌شده‌در ایران از کاهش نرخ ازدواج و افزایش بی‌سابقه نرخ طلاق در ایران خبر می‌دهند  . براساس آمار سازمان ثبت احوال ایران ، آمار طلاق در شش ماهه نخست سال جاری 70 هزار و 323 مورد و در مقایسه با دوره مشابه در سال گذشته 13.3 درصد افزایش یافته است  . ایسنا ، خبرگزاری دانشجویان ایران ، اوایل آبان ماه سال جاری به نقل از علی اکبر محزون ، مدیرکل اداره آمار و اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال ایران گزارش داده‌بود « 6٥ هزار و ٥32 مورد طلاق مربوط به شهرها و 4 هزار و 791 مورد طلاق مربوط به روستاها بوده است » . بنا به گفته این مقام سازمان ثبت احوال ، در ایران در هر شبانه روز به‌طور متوسط 387 مورد طلاق و در هر ساعت به‌طور متوسط 16 مورد طلاق رخ می‌دهد  . براساس آمار ، بیش‌ترین میزان طلاق ثبت‌شده‌بین مردان در گروه سنی 2٥ تا 29 ساله و بیش‌ترین طلاق ثبت‌شده‌در این سازمان در زنان با گروه سنی 2٥ تا 29 سال بوده است  . از سوی دیگر حسن موسوی چلک ، رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران ، نیز در بهار سال جاری درمورد افزایش آمار طلاق در ایران و بی‌ثبات شدن بنیان خانواده در کشور ابراز نگرانی شدید کرده است  . برخی از ناظران ، مسائلی همچون اختلاف طبقاتی ، تضادهای فرهنگی و عدم رعایت موازین اخلاقی به ویژه در مسائل جنسی را از جمله عوامل عمده طلاق زوج‌های ایرانی می‌دانند  . معصومه آباد ، دبیر کمیته سلامت شورای تهران تابستان سال گذشته گفته‌بود ایران رتبه چهارم طلاق در جهان را داراست و روزانه ٥00 پرونده طلاق در تهران تشکیل می‌شود  . دکتر محمود گلزاری ، معاون سامان دهی امور جوانان وزارت ورزش و جوانان آبان ماه سال جاری گفته‌بود آمار طلاق در تهران 3٥ تا 40 درصد افزایش پیدا کرده است  .  او همچنین گفته است ٥0 درصد طلاق‌ها در پنج سال اول ازدواج به وقوع می‌پیوندد و 1٥ تا 20 درصد طلاق‌ها در سال اول ازدواج رخ می‌دهد  . دکتر نسترن ادیب راد ، مشاور و روان درمان مقیم تورنتو در مورد طلاق ، نقش جامعه و نظام حاکم بر مردم و روانشناسی این پدیده با وب سایت فارسی صدای آمریکا گفتگو کرده است : دکتر ادیب راد می‌گوید از نظر روانشناسی اجتماعی ، جامعه نیز مانند انسان دارای شخصیت است ، لذا می‌توان ابعاد حاکم بر شخصیت انسان را به جامعه تعمیم داد  .  وی بررسی وضعیت کنونی جامعه ایران را بر مبنای دیدگاه « تحلیل مراوده‌ای » اریک برن ، روانکاو برجسته تاریخ تحلیل می‌کند که براساس آن انسان سالم ، انسانی است که سه وجه کودک ، بالغ و والد را در خود دارد ، اما غلبه روانی با بالغ است  .  یعنی دو وجه کودک و والد تحت سرپرستی و نظارت بالغ عمل می‌کنند و بررسی‌کننده پیام‌هایی آن دو و نیز تصمیم گیرنده و مجری نهایی بالغ است  .  در یک جامعه هم اگر بخش « والد »- که نماد آن در حکومت و ارزش‌های ثبت‌شده‌بدون حضور بالغ است - تنها زمام‌دار امور باشد ، جامعه تعادل خود را از دست داده و در نتیجه شورش بخش منفی کودک ، بیماری‌های اجتماعی بروز می‌کند  .  یکی ازاین عوارض منفی پدیده طلاق است  . در حالی که ساختار فرهنگی - اجتماعی حاکم بر کشور و چارچوب‌های مادی و اقتصادی علاوه بر مشکلات بین زوج‌ها نقش کلیدی در افزایش نرخ طلاق در ایران ایفا می‌کند ، دکتر ادیب راد یادآوری می‌کند « در کنار رشد پدیده طلاق ، رشد اعتیاد ، افسردگی و جرایم هم مشاهده می‌شود که همگی از یک جا سرچشمه می‌گیرد و آن پیچیدن نسخه آن زمانی و آن مکانی برای دردهای این زمانی و این مکانی جامعه است  .  اندیشه حذف و محدود کردن تمام کانال‌های اطلاع‌رسانی و کوتاه کردن دست خردمندان و اندیشمندان از ارزیابی حاکمیت موجود که همگی مربوط به بخش بالغ است ، به دنبال کودک فرض کردن انسان‌ها ، یک والد قدرتمند و یکه تاز را می‌طلبد که به کودک نادان حالی کند که چه چیزی به نفع اوست  .  در این زمان والد حاکم با انواع تهدیدها و یا حداقل تمهیدها این کودک بی‌کفایت را با انواع روش‌ها وادار به اطاعت از فرمان‌های ضبط‌شده‌می‌نماید » . خانم ادیب راد در ادامه مصاحبه با وب سایت فارسی صدای آمریکا می‌گوید « عدم اجازه خرد ورزی ، تفکر ، تصمیم‌گیری و تمرین و عمل در کوچک ترین مسایل اجتماعی و حتی حوزه‌های بسیار شخصی مانند سکس و روابط زناشویی ، از افراد جامعه انسان‌هایی تهی مغز وبی مهارت می‌سازد که خود مینیاتوری از جو حاکم هستند » . او می‌گوید در خانواده « والد » سالار ، زن و مرد و کودک حق فکر کردن ، سوال کردن و تصمیم‌گیری بر اساس نیازهای اینجا و اکنون ندارد و دایم باید به پیام‌های والدی و سنت‌ها که ناقل پیام‌های گذشته است ، گردن نهند  .  البته این به معنای آن نیست که همه نمادها و داشته‌های سنتی پاسخگوی نیازهای بشر امروز نیست ، بلکه بدان معنی است که این باری که بدین گونه برجامعه تحمل می‌شود ، اجازه بازبینی در بخش بالغ را ندارد و باید بدون چون و چرا اجرا شود  . این مشاور خانواده می‌گوید « در آمار جدیدی که از سوی دستگاه‌های قضایی ایران اعلام‌شده‌ازجمله بالاترین علت‌های طلاق ، دخالت خانواده با 1٥ درصد عنوان‌شده‌است  .  اگر دخالت خانواده را موشکافی کنیم یعنی شما زوج جوان آن گونه که ما زندگی کردیم ، فکر و زندگی کنید که این امر با اقتضائ‌های امروزی نسل نو هم خوانی ندارد ، لذا تعادل خانواده نوپا را برهم زده منجر به تلاشی آن می‌شود » . بنا به گفته دکتر ادیب راد ، اکثریت قابل توجه علل طلاق به عدم رشد شخصی ، عدم شناخت و عدم آمادگی برای یادگیری و تغییر برمی گردد که اساس آن در ضعف بالغ جامعه است که علت عمده آن نگرش کودک واره سیستم به انسان‌ها و یا شیئ دیدن آنهاست و حکومت تصور می‌کند که می‌تواند با تعطیل کردن رشد انسان‌ها و تربیت بنده وار آن‌ها ، خوشبختی و سعادت را هم برای آن‌ها دیکته و یا بر آنان تحمیل کند  . کارشناسان و مشاوران خانواده در ایران معتقدند خیانت ، سلب اعتماد متقابل در زندگی مشترک ، خشونت علیه زنان ، چالش‌های اقتصادی ، بزهکاری و تغییر تفکر نسل‌ها از جمله عوامل عمده طلاق در ایران محسوب می‌شوند  . در شرایطی که برخی از مقام‌های ایران ، علت افزایش نرخ طلاق را تغییر نگاه زن و مقاومت آن‌ها در برابر ظلم و ستم مردان عنوان می‌کنند ، کارشناسان امور خانواده معتقدند تورم ، فقر ، تحولات فرهنگی و اجتماعی سال‌های اخیر و مسائل جنسی از جمله مهم ترین عوامل جدایی بین زوج‌های ایرانی بوده‌اند  . نسترن ادیب راد خاطرنشان می‌کند بررسی اجمالی در مورد علل طلاق در ایران نشان می‌دهد که « بیشتر سایت‌های حکومتی از مهم ترین علل بالارفتن آمار طلاق را ، اینترنت ، شبکه‌های اجتماعی و نیز استقلال مالی زن و عدم وابستگی به مرد عنوان کرده‌اند  .  که در مورد اینترنت ، گردش آزاد اطلاعات را خطری برای بنده واری و اطاعت کورکورانه و استقلال مالی زن را نیز مانعی برای تمکین یا اطاعت بی‌چون و چرا می‌دانند  .  آیا این همان بنده وارگی و کودک صفت و یا شیئ فرض کردن انسان و یا زن نیست که نیازی به رشد ندارد  .  چون اگر انسان‌ها و به تبع آن زنان به دنبال رشد شخصی باشند ، آنگاه نگاه برده وارشان نسبت به حاکمیت هم تغییر خواهد کرد » . کارشناسان آسیب‌های اجتماعی در ایران می‌گویند 60 درصد طلاق‌ها در مسائل جنسی زوج‌ها ریشه دارند اما آن‌ها به دلیل تعصب و چارچوب‌های فرهنگی و اجتماعی دلیل واقعی آن را ابراز نمی‌کنند و بهانه‌های دیگری را به عنوان علت طلاق خود مطرح می‌کنند  . بنا به گفته این کارشناس و مشاور خانواده ، اگر فرزندان در خانه آزاد ، اندیشمند ، خلاق ، کنجکاو و در جستجوی تغییر و توانمندی برای ایجاد تغییر تربیت شود ، آنگاه دودمان بنده پروری بر باد رفته ، کاخ‌ها ویران خواهد شد  .  این هم یکی دیگر از ستم‌هایی است که بر ملت ما و یا هرجامعه‌ای به‌طور خاموش روا می‌رود و ما به دنبال معلول‌ها هستیم که علل طلاق را به 1٥ دسته تقسیم می‌کنیم  . اکثریت طلاق‌ها به دلیل عدم رشد شخصی که به دنبال آن عدم مسئولیت‌پذیری ، عدم کسب آگاهی ، پیروی کورکورانه از باورها و ارزشهای ضبط‌شده‌و تغییر ناپذیری ، اتفاق می‌افتد  .  مثلا عنوان‌شده‌7 درصد از طلاق‌ها به دلیل اختلال‌های جنسی است که درصد کمی از این مشکل به دلایل فیزیولوژیکی اتفاق می‌افتد و دلایل غیر فیزیولوژیک آن بخشی به باورها و اندیشه‌های ضبط‌شده‌و بخش دیگر آن عدم داشتن مهارت کافی و یا مشکلات عاطفی است که با کسب اطلاعات و آموزش کاملا قابل حل می‌باشد  .  تابو فرض کردن مسایل جنسی اصولا یعنی چه  ؟  یعنی سانسور کردن معضلات کنونی توسط ارزش‌ها و باورهای ضبط‌شده‌والدی  .  وقتی می‌گوییم ضبط‌شده‌یعنی ارزش‌ها و باورهایی که اجازه ارزیابی ندارند وغیر قابل تغییر فرض می‌شوند » . او یادآوری می‌کند :« جای دیگر عنوان می‌شود که مرد هرگاه که بتواند غذا ، لباس ، ماشین و منزل را برای زن تامین کند می‌تواند ازدواج کند  .  در اینجا هم به روشنی دیده می‌شود که نگاه به انسان و زن ، کودک واره و شیئ گونه است که رابطه زن و شوهر را رابطه‌ای نه بر اساس عشق و صمیمیت بلکه بر اساس نیاز و وابستگی کودک - والد توصیف می‌کند » . او می‌افزاید : « اینجا زن مطرح نیست چون زن شیئ و یا کودکی است که باید اداره شود و یا نیازهایش برای بار‌آوری تامین شود  .  پس جای بلوغ کجاست  ؟  رشد فکری ، عقلی ، عاطفی و اجتماعی کجاست  ؟  در این نظام فکری مرد هم شیئ و کودکی است که باید توسط افکار حاکم اداره شود ، منتهی این بار او ماموریت یافته که خانواده را با سیستم تطبیق دهد و پاداشی با نشان لیاقت مرد بودن دریافت کند  .  در این سیستم انسان‌ها مسخ‌شده‌و زن و مرد بنده وار و بدون زحمت مجری افکار و آموزه‌های نظام والدی حاکم هستند  .  و بدین ترتیب زحمت حاکمیت کمتر‌شده‌و جامعه توسط خودش به اسارت در می‌آید » . دکتر نسترن ادیب راد در این مصاحبه می‌افزاید : « بزرگترین علت فروپاشی انسان به صورت بیماری‌های روانی ، فروپاشی خانواده به صورت طلاق و گریز از یکدیگر و آسیب‌های اجتماعی ، برمی گردد به نگاه حاکم بر افراد ، که به نوبه خود به جامعه القا‌شده‌و به صورت باور درونی بر فرد تسلط می‌یابد و از حاکمیت بالغ بر شخصیت فرد جلوگیری می‌کند  .  در این سیستم‌ها اگر هم بالغی به کار گرفته شود به عنوان ابزاری جهت اعمال هدف‌های سیستم عمل کرده ، ازایفای مستقل نقش خود عاجز خواهد‌بود  .  در هر سیستمی که اصالت با سود و منافع اقتصادی ، و غیبت ارزش‌های واقعی انسان باشد یک نتیجه حاصل می‌شود و فرق نمی‌کند که این سیستم ایدئولوژیک ، کمونیستی و یا سرمایه‌داری باشد » . به نظر این پژوهشگر مقیم تورنتو ، درواقع شخصیت یک جامعه ، برداری است از شخصیت تک تک افراد آن که با درنظر گرفتن این بردار ، میانگین ویژگی‌های افراد جامعه به دست می‌آید  .  لذا می‌توان قوانین حاکم بر شخصیت و رشد تحولات اجتماعی را از منظر روانشناسی ، مورد تجزیه و تحلیل قرار داد دکتر ادیب راد در مورد نقش حکومت و ساختار کشور در ایجاد فشارهای اجتماعی ، خانوادگی و فردی و تاثیر آن بر فروپاشیدن نهاد خانواده و در نهایت طلاق می‌گوید : « حکومت ، دولت و تمام اعوان و انصار آن ، باورهای تاریخی و فرهنگی ، سنت‌ها ، ارزش‌های متعلق به گذشته و اسطوره‌ها ، نماد والد جامعه و کودک جامعه درمراکز تفریحی ، سرگرمی ، اوقات فراغت ، اماکنی که به تخلیه هیجان‌های مثبت و منفی افراد کمک می‌کنند ، تجلی می‌یابد  .  بالغ جامعه نیز که با اطلاع‌رسانی آگاهی بخشی و پاسخ دهی شناخته می‌شود ، شامل بخش‌های علمی ، دانشگاه‌ها ، اینترنت ، مجلات ، انواع وسایل ارتباط جمعی و کتاب و هر آنچه با اندیشه تفکر و روشنگری در ارتباط است می‌باشد  .  در یک جامعه سالم ، حاکمیت ، ارزش‌ها ، باورها و حتی جنبه‌های فرهنگی ، دایم باید توسط بخش بالغ آن ارزیابی و بازخوانی شوند و با توجه به نیازهای نسل نو و شرایط اینجا و این زمان تحول یافته تطبیق یابند  .  از دیگر سو ، بخش کودک جامعه که شامل فضاهای تفریحی ، مانند سالن‌های ، موسیقی رقص ، تئاتر ، سینما پارک و هرفضای تفریحی ورزشی و شادمانی باید روزنه‌ای برای تخلیه هیجان‌های مثبت و منفی ، تنفس ، بخش انرژی بخش و روزنه زنده بودن جامعه باشد  .  این بخش نیز لازم است که توسط بالغ نظارت و برنامه‌ریزی شود  .  اگراین سوپاب بسته شود و یا بخش والد بخواهد آن را با دیدگاه خود کنترل کند ، جامعه نشاط و شادابی خود را از دست داده به سوی خمودی ، بیماری ، تنش و یا انفجار سوق داده می‌شود که عوارض آن را شاهد هستیم که طلاق یکی از آنهاست » . برپایه اخبار رسانه‌های ایران ، تهران با 90 مورد طلاق در روز بیش‌ترین آمار در کشور را داراست و استان خراسان در رتبه بعدی قرار دارد  .  با وجود این ، بنا به گزارش رسانه‌های ایران نرخ طلاق در شهرها و روستاهای کشور نیز در مقایسه با سال‌های گذشته بسیار بالا ارزیابی‌شده‌و در نهایت پرسشی که مطرح می‌شود این است که آیا‌گذار چند دهه گذشته جامعه ایران از بافت سنتی به جامعه‌ای مدرن و الهام گرفته از کشورهای غربی که به مدد شیوه‌های ارتباطی جدید همچون تلویزیون‌های ماهواره‌ای ، اینترنت و سایر شبکه‌های اجتماعی رواج یافته ، عاملی برای از هم گسیختن بافت سنتی و فرهنگی و اجتماعی نهاد ازدواج است و یا ارتباط بین جامعه مدرن و سنتی با طلاق چندان پررنگ قلمداد نمی‌شود  . محمد علی اسفنانی ، سخنگوی کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس در مورد افزایش بی‌سابقه آمار جدایی زوج‌های ایرانی گفته‌بود « زلزله طلاق در جامعه در حال رخ دادن است » . دکتر نسترین ادیب راد در مورد پدیده طلاق در جامعه مدرن و مقایسه نرخ آن در جامعه سنتی می‌گوید : « اگر منظور ما از مدرنیته اصالت انسان با تمام ابعاد اوست و هدف آن رشد شخصی و عدم قربانی شدن او ، و نیز اگرمدرنیته به معنی احترام به آگاهی ، آزادی وحق انتخاب انسان است در این صورت باید شاهد آن می‌بودیم که در جوامع مدرن نرخ اعتیاد ، طلاق ، بیماری‌های روانی خشونت و بسیاری از مشکلات اجتماعی کمتر از جوامع سنتی باشد ، ولی عملا می‌بینیم که این‌گونه نیست پس آنچه در جوامع مدرن تحت عنوان دموکراسی اعمال می‌شود نیز با هدف رشد فردی نیست بلکه این بار انسان آزاد فرض می‌شود ولی انسانی که کودکی افسارگسیخته دارد  .  این کودک با بالغ ضعیف ، فقط خود و نیازهای لحظه‌ای خود را می‌بیند و جمع را فدای خود می‌کند در حالی که انسان رشد یافته نمی‌تواند خودش را در غیاب عشق به دیگران دوست داشته باشد به عبارت دیگر دست آورد واقعی عشق به خود ، عشق به جامعه است  .  در جوامع مدرن هم ، جایی که انسان کودکی فرض می‌شود که توسط بنگاه‌های اقتصادی و تبلیغاتی باید برای مصرف بیشتر تحریک ، اداره و یا کنترل شود ، رشد بالغ انسان نادیده گرفته می‌شود  .  در این جوامع نیز انسان کودک و یا شیئ فرض می‌شود بنا براین عوارض آن با جامعه سنتی فرق چندانی نمی‌کند » .