درخشان؛ دور از خانه<br> اکنون و اخیرِ آکادمی اسکار دربخش فیلمهای غیرآمریکایی
جدایی نادر از سیمین، نام ایران را – این بار نه در میان قهر وغیظ، که با لطافت هنر هفتم، در عرصه بین المللی مطرح کرده است
جایزه آکادمی اسکار برای بخش بهترین فیلم خارجی نامزد این نهاد ، ویژه فیلمهایی است که در خارج از ایالات متحده تولید شده‌اند و زبانشان انگلیسی نیست  .  این جایزه آکادمی اسکار ، به پاس « برتری در جهان سینما » به فیلمها هدیه می‌شود و هم اکنون در دست فیلمی دانمارکی است به نام « در جهانی بهتر »، که برنده سال 2011 این جایزه شد  .  چشمها به نامزدهای امسال آکادمی اسکار است ؛ فیلمهایی از ایران ، اسرائیل ، کانادا ، بلژیک و لهستان  .  جدایی نادر از سیمین ، ساخته اصغر فرهادی ، از ایران ، و پانوشت ، ساخته ژوزف سیدار ، از اسرائیل ، رقبای جدی این جایزه برای سال 2012 تلقی می‌شوند  .  مراسم امسال اهدای جوایز آکادمی اسکار روز 26 فوریه برگزار می‌شود  . سیدار ، پیشتر - در سال 2007 - نیز نامزد همین بخش از جوایز اسکار شده‌بود  .  به رغم محدودیت صنعت سینمای اسرائیل ، این کشور از سال 1964 تاکنون ، 9 بار نامزد بخش بهترین فیلمهای خارجی آکادمی اسکار‌شده‌است  . فیلم ایرانی جدایی نادر از سیمین ، ساخته اصغر فرهادی ، در دو بخش فیلمنامه تالیفی و بهترین فیلم خارجی سال ، نامزد دریافت اسکار‌شده‌است  . برخلاف دیگر بخشهای اهدای جوایز اسکار ، جایزه بهترین فیلم خارجی به کشوری تعلق می‌گیرد که تولید‌کننده آن فیلم بوده ، نه به عوامل سازنده آن  .  دریافت‌کننده جایزه البته ، کارگردان آن خواهد‌بود ، اما خود جایزه ، نصیب کشور تولید‌کننده آن می‌شود  . در اوان فعالیت آکادمی اسکار - که نخستین مراسم اهدای جوایز آن روز شانزدهم مه سال 1929 برگزار شد - بخش تقدیر از فیلمهای غیرآمریکایی وجود نداشت  .  از سال 1947 تا 1955 ، آکادمی بخشی را برای تقدیر از بهترین فیلمی تخصیص داد که در آمریکا تولید‌شده‌اما زبان آن انگلیسی نبود  .  این در حالی است که در سال 1953 ، این بخش اساسا فعال نبود  .  اغلب برندگان جوایز این بخش ، کشورهای اروپایی بوده‌اند  .  نخستین فیلم غیر آمریکایی ، فیلمی ایتالیایی‌بود که درسال 1957 جایزه بهترین فیلم خارجی آکادمی اسکار را نصیب خود کرد  .  نخستین برنده جایزه اسکار فیلمهای خارجی ، فیلم « لا سترادا » ی ایتالیایی درامی نئوریالیست ساخته فدریکو فلینی‌بود که در سال 1957 جایزه بخش فیلمهای خارجی آکادمی اسکار را نصیب خود کرد و بر درخشش فلینی اثر شایانی داشت  . تاکنون ، ایتالیا بیش از هر کشور دیگری جوایز اسکار بخش فیلمهای خارجی را به خود اختصاص داده است  .  این کشور 27 بار نامزد دریافت اسکار بخش فیلمهای خارجی‌شده‌و 10 بار نیز این جایزه را از آن خود کرده است  .  تا امسال ، 5 فیلم آسیایی ، 3 فیلم آفریقایی و 3 فیلم از آمریکای جنوبی این جایزه را ربوده‌اند  . شرایط ورود به عرصه رقابت بهترین فیلمهای غیر آمریکایی اسکار ، آن است که دست کم به مدت 7 روز پیاپی در یک سالن سینمای تجاری به نمایش در آمده باشد  .  با وصف آنکه کلام ، یکی از معیارهای انتخاب فیلمهای خارجی برای اسکار محسوب می‌شود ، فیلمی فرانسوی صامتی به نام « لو بل » در سال 1983 نامزد دریافت جایزه بهترین فیلم خارجی آکادمی اسکار شد  . از سال 2006 همزمان با برپایی 79 مین دوره مراسم اهدای جوایز آکادمی اسکار فیلمهای نامزد ، که باید از سوی دولت کشورشان به آکادمی معرفی شوند ، ضرورتی ندارد که کلام فیلم ، به زبان رسمی آن کشور باشد  .  یکی از معیارهای برگزیده شدن برای نامزدی بهترین فیلم خارجی سال ، آن است که زبان فیلم ، انگلیسی نباشد  .  چنین است که کشوری چون کانادا تنها می‌تواند فیلمهایی را به آکادمی معرفی کند که به زبان فرانسه تولید شده‌اند ، چرا که دیگر زبان رسمی آن کشور ، انگلیسی است  .  اما ایجاد امکان رقابت فیلمهای غیرانگلیسی ، منتج به آن‌شده‌که چنین کشورهایی بتوانند نامزدهایی را به آکادمی بفرستند که به زبانی غیر از زبان رسمی آن کشور تولید شده‌اند ؛ و از این روی ، کانادا توانسته فیلمی به زبان هندی را به آکادمی اسکار معرفی کند ؛ در حالی که کشوری چون ژاپن موفق نشد فیلمی را که به زبان انگلیسی تولید کرده‌بود ، نامزد کند  . از شرایط دیگر نامزدی بخش بهترین فیلم خارجی آکادمی اسکار ، آن است که فیلمی که معرفی می‌شود ، تا زمان رسیدن به آکادمی ، از طریق اینترنت یا شبکه سینمایی خانگی توزیع‌نشده‌باشد  .  فیلم هلندی کبود مرغ در سال 2004 به دلیل عدم رعایت این اصل ، از دور رقابت خارج کرد  .  فیلمهای دیگری نیز بوده‌اند که طی این سالها ، پیش از رسمیت یافتن نامزدی شان در بخش بهترین فیلم خارجی ، از رقابت محروم شده‌اند  . اما موردی متفاوت - استثنائی - آن است که درسال 1992 ، فیلم « جایی در جهان » ( ساخته اروگوئه ) به رغم نامزد شدن برای دریافت جایزه بهترین فیلم خارجی سال ، رسما از نامزدی این بخش خلع شد  .  سبب این تصمیم آکادمی اسکار - که برای نخستین و تنها مرتبه در تاریخ فعالیت آن اتخاذ شد ، عدم رعایت قوانین و معیارهای این آکادمی عنوان شد  .  براساس این موازین ، کشوری که فیلمی را به آکادمی اسکار می‌فرستد ، باید جایی باشد که عمده سرمایه‌گذاری هنری و مادی فیلم در آن انجام گرفته است  .  فیلم « جایی در جهان » که از سوی اوروگوئه به اسکار فرستاده شده‌بود ، عمدتا کار آرژانتین‌بود و آکادمی اسکار در پی آگاهی یافتن از این موضوع ، این فیلم را از رقابت حذف کرد  . معرفی و فرستادن فیلمهای ایرانی به آکادمی اسکار را معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران به عهده دارد ، اما برگزیدن فیلمها از سوی هیات انتخابی در بنیاد سینمایی فارابی انجام می‌گیرد ، که تاکنون بسیاری از امور بین‌الملل سینمایی ایران را مدیریت کرده است  . پیشتر ، فیلم ایرانی بچه‌های آسمان - ساخته مجید مجیدی - به عنوان نامزد دریافت اسکار بهترین فیلم خارجی سال ، به این آکادمی معرفی شده‌بود  .  جدایی نادر از سیمین ، نام ایران را این بار نه در میان قهر وغیظ ، که با لطافت هنر هفتم ، در عرصه بین‌المللی مطرح کرده است و بسیاری از تحلیلگران و منتقدان سینمایی بخت آن را برای ربودن اسکار - دست کم در یکی از دو حوزه‌ای که نامزد‌شده‌- بلند می‌بینند  .