گوشه های گمشده زندگی بابی فیشر، قهرمان شطرنج جهان در یک مستند تازه
بابی فیشر در اوج معروفیت و محبوبیت به عنوان یک قهرمان جهانی و استاد بی همتای بازی شطرنج ناگهان خود را از همه چیز کنار کشید و با حالتی گریزنده از مرکز، کم کم به فردی غیرعادی و عجیب و غریب تبدیل شد. فردی به شدت مطالبه کننده که علیرغم یهودی بودن، درگیر تئوری ها و توطئه های ضد یهودی شده بود
« بابی فیشرعلیه جهان » نام فیلم مستند تازه‌ای است که از طریق شبکه تلویزیونی « HBO » و با کارگردانی فیلمساز برنده جایزه ، « لیز گاربوس » ساخته‌شده‌است  .  منتقدین ، این فیلم را نوعی « مدیتیشن » هیجان آور خوانده‌اند که هرچند در آن از هرگونه اظهار نظر مستقیمی در رابطه با شخصیت موضوع فیلم خودداری‌شده‌اما به شدت اثرگذار و قابل بررسی است  . فیلم « بابی فیشر علیه جهان » که شب گذشته برای نخستین بار از شبکه « اچ بی‌او » پخش شد ، با نگاهی شفقت‌آمیز و دلسوزانه به تماشاگر نشان می‌دهد که چگونه این قهرمان شطرنج جهان در اوج معروفیت و محبوبیت ناگهان ناپدید شد  .  آیا او با دولت آمریکا دچار مشکلاتی شده‌بود که به فرار او از این کشور انجامید  ؟  آیا سخنان ضد یهود او دشمنانی برایش آفریده‌بود  ؟  آیا روسیه کمونیسم می‌کوشید او را از سرراه بردارد تا بتواند مقام قهرمانی شطرنج جهان را که یکی از نمادهای برتری سیستم کمونیسم بر کاپیتالیسم محسوب می‌شد را برای این کشور حفظ کند  ؟  یا اینکه « بابی فیشر » به سادگی کارش به جنون کشیده‌بود و یا حرف‌های جنون آمیزی زده‌بود  ؟  آیا او مرده‌بود  ؟  این‌ها همه سئوالاتی است که بارها و بارها در رابطه با این بزرگ ترین شطرنج باز تاریخ جهان مطرح‌شده‌است اما این بار در مستند « بابی فیشر علیه جهان » این سئوالات به صورتی که بیشتر قابل درک باشد بررسی‌شده‌است  . گاربوس ، کارگردان نامزد جایزه اسکار و برنده جایزه امی فیلم « مزرعه : آنگولا ، ایالات متحده » درم ستند « بابی فیشر علیه جهان » علیرغم شخصیت اسرار‌آمیز قهرمان فیلم ، به بسیاری از این سئوال‌ها که حالت استخوان‌بندی اولیه داستان فیلم را دارد پاسخ داده است و این کار را با حساسیت و دقتی کم نظیر به مرحله‌ای رسانده است که تماشاگر در پایان فیلم با « بابی فیشر » این شطرنج باز تکرو و منزوی یک ارتباط روحی فراموش نشدنی ایجاد می‌کند  . بابی فیشر در واقع یک ستاره فرهنگی‌بود که در اواخر دهه 60 و اوائل دهه 70 میلادی ناگهان به معروفیتی جهانی رسید  .  پسر بچه‌ای آرام و مرموز از ناحیه « بروکلین » نیویورک ، که ناگهان بازی « شطرنج » را تبدیل به یک « بازی » جذاب و بی‌نهایت وطن پرستانه و ملی کرد  .  ازسوی دیگر این بازی در آن زمان تبدیل به یک عامل ایجاد درآمد برای بسیاری از افراد شد و این مسئله هنوز هم ادامه دارد  .  برای مردم آن زمان آمریکا ، بابی فیشر با قهرمانی بازی شطرنج همان کاری را انجام داد که « محمد علی کلی » با قهرمانی در ورزش « بوکس » موفق به انجام آن شده‌بود  . بابی فیشر درسال 1972 و در اوج دوران « جنگ سرد » میان ایالات متحده آمریکا و روسیه ، عنوان قهرمانی شطرنج جهان را که « بوریس اسپاسکی » روسی در طول سال‌ها نگهداشته‌بود در مسابقه‌ای که در « ایسلند » برگزار شد از آن خود ساخت  .  این مسابقه به صورت نمادین ، زورآزمائی میان دو کشور آمریکا و روسیه که در مسند قدرت‌های جهانی آن زمان ، در دو قطب مخالف قرار داشتند را نشان می‌داد و از اهمیت خاصی برخوردار‌بود  . در یکی از بخش‌های این مسابقات ، اسپاسکی ( قهرمان روسی ) پس از تماشای یکی از حرکات بازی شطرنج فیشر از جای خود بلند شد و به همراه جمعیت تماشاگر مدتی ایستاده برای رقیب خود دست زد  . بابی فیشر پس از برنده شدن عنوان قهرمانی جهان در بازی با اسپاسکی گفته‌بود :« این کار جزئی که من و اسپاسکی انجام دادیم  ..  خوب  ..  خیلی بهتر از چطوری بگم  ؟..  میدونین  ؟  بمب انداختن و این چیزهاست  .  اینجوری ما دو نفر دو طرف یک تخته بازی نشسته ایم و هیچکس هم زخمی نمیشه  . » بابی فیشر در اوج معروفیت و محبوبیت به عنوان یک قهرمان جهانی و استاد بی‌همتای بازی شطرنج ناگهان خود را از همه چیز کنار کشید و با حالتی گریزنده از مرکز ، کم کم به فردی غیرعادی و عجیب و غریب تبدیل شد  .  فردی به شدت مطالبه‌کننده که علیرغم یهودی بودن ، درگیر تئوری‌ها و توطئه‌های ضد یهودی شده‌بود  . فیلم « بابی فیشر علیه جهان » حتی اگر به طول مدت بازی‌های قهرمانی شطرنج هم می‌بود باز نمی‌توانست عمق پیچیده گی‌های مغز نابغه‌ای که تا امروز جهان فردی شبیه به او را در صحنه شطرنج نداشته است توصیف کند  .  بابی فیشر هم مثل هر فرد دیگری شخصیتی‌بود که وقایع و رویدادهای مختلف زندگی ، او را ساخته‌بودند  .  وی کودکی دشواری را گذرانده‌بود  .  مادر او یک فعال سیاسی و یک دانشمند همه چیز دان‌بود که یک پرونده 900 صفحه‌ای در مورد او در « اف بی‌آی » نگهداری می‌شد  .  بعدها مشخص می‌شود که مردی که بابی فیشر هرگز ملاقات نکرده اما وی را به عنوان پدر خود شناخته‌بود پدر واقعی او نبود  .  مرد دیگری که گاه به خانه آن‌ها رفت و آمد داشت و برخی اوقات وی را به رستوران می‌برد پدر واقعی او‌بود که او هم تا روز مرگ هرگز به این واقعیت اعتراف نکرد  . در سن و سالی که بچه‌ها به بازی و شیطنت مشغولند ، بابی فیشر اوقات خود را به بازی شطرنج گذراند  .  مادرش دو شغل مختلف داشت و هرگز خانه نبود  .  بابی فیشر گاه ساعت‌ها در گوشه اطاق محقر و کوچکش در بروکلین به صورتی خستگی ناپذیر به بازی شطرنج با خودش می‌پرداخت  . فیشر در 14 سالگی تبدیل به جوان ترین قهرمان شطرنج ایالات متحده آمریکا شد  .  اما به نظر می‌رسید که دوران کودکی از وی ربوده‌شده‌است  . در فیلم مستند « بابی فیشر علیه جهان »، ما با هر فردی که به صورتی در زندگی بابی فیشر نقشی مهم یا جزئی داشته آشنا می‌شویم  .  گاربوس هم به عنوان یک فیلمساز توانسته است این قصه پیچیده و پر رمز و راز و شلوغ را به زیبایی به تصویر بکشد و درعین حال به تماشاگر نشان دهد که « شطرنج باز »‌ها چگونه نگاهی به این « بازی » و در مجموع به زندگی دارند  .  دکتر آنتونی سعیدی ، یکی از دوستان نزدیک بابی فیشر ، بازی سوم از مسابقات بین « فیشر » و « اسپاسکی » را « سمفونی از متانت و زیبایی » می‌خواند و بعد به تماشاگر کمک می‌کند تا او هم بفهمد چرا این عنوان به این بازی تعلق می‌گیرد  . بخشی از فیلم به بخش‌هایی از تاریخ بازی « شطرنج » اختصاص داده‌شده‌است  .  در این بخش ما شاهد ظهور شطرنج بازانی هستیم که روی خط توهم و هم مرز با جنون ایستاده‌اند  .  می‌بینیم به افرادی که دستخوش یک فکر و میل قوی در این جا بازی شطرنج هستند برچسبی با عنوان‌هایی از امراض روانشناسی زده‌نشده‌است  . با این همه چندین تئوری مختلف ، تماشاگر فیلم « بابی فیشر علیه جهان » را به پاسخ به این پرسش که چرا « بابی فیشر » درهم شکسته شد می‌رساند  .  فشارهایی که رقابت‌ها برای او به همراه داشت و فشارهای ناشی از معروفیت جهانی ، نگاه به درون وجودی و امکانات بی‌پایان بازی شطرنج که « گری کاسپاروف » در فیلم آن را با « تعداد اتم‌های موجود در کائنات » مقایسه می‌کند ، همه و همه می‌توانست توجیه‌کننده این واقعیت باشد که در جایی در اواخر کار « بابی فیشر » فاصله میان « مرد » و « بازی شطرنج » برای همیشه از میان برداشته شده‌بود  . در یکی از مصاحبه‌های تلویزیونی در دهه هفتاد میلادی ، وقتی خبرنگاری از بابی فیشر می‌پرسد : « بابی فیشر واقعی کیست » او در پاسخ می‌گوید : « شطرنج و منمشکل میشه ما دو تا رو از هم جدا کنید  ..  میدونید  ؟ »