دیداری با ماه‌ماهی، این یگانه ماهی خون‌گرم
مغز ماه ماهی گرم است، عضلاتش گرم است، و شاید مهم‌تر از همه این که، قلبش گرم است. که این در میان ماهیان بی مانند است.
در ظاهر ماه‌ماهی یا اپاه چیزی که از وجود یک « شکارچی تیزتک » حکایت کند ، دیده نمی‌شود  .  کوسه‌ها ، توناها ، و اره ماهیان ، درندگانی تیزرواند و بر همین قیاس است که بدنشان به شکل اژدری دوکی شکل ( ضدمقاومت آب ) است  .  برعکس ماه ماهی ، که به شکل قرص قمری درشت و رمنده است ، با باله‌های نازک قرمز که انگار پس از خلقتش به آن چسبانده‌اند  . زیباست ( با بدنی نقره‌ای و باله‌هایی سرخ )، و بزرگ است ( با حدود دو متر طول )، اما تیزرو  ؟ نیکلای وگنر از « اداره امور جوی و اقیانوس‌های ملی » وقتی نخستین بار به بررسی این ماهی پرداخت چنین عقیده‌ای نداشت  .  هرچند که اکنون به این نتیجه رسیده که ماه‌ماهی شکارچی ‌ای پرتحرک است با خصوصیتی که در هیچ ماهی‌ای یافت می‌نشود  . ماه ماهی خون گرم است  . بیشتر ماهیان درجه حرارت بدنشان با حرارت محیط تغییر می‌کند  .  شمار اندکی از آنان هم می‌توانند بخش‌های خاصی از بدنشان را گرم کنند  .  اره ماهی ، مارلین و شمشیرماهی از آن جمله‌اند که می‌توانند به‌طور موقت چشم و مغزشان را گرم کنند و با آن ، موقع تعقیب شکار ، دیدشان را تیزتر کنند  .  تونا و برخی از کوسه‌ها مانند ماکو و کوسه‌های بزرگ سفید همین کار را با عضلات شناگرشان انجام می‌دهند و در موقع لزوم آن را در حالت توربو قرار می‌دهند  .  اما قلب و دیگر اعضای مهم بدنشان در حرارت محیط باقی می‌ماند  .  بنابراین با آن که می‌توانند در آب‌های عمیق و سرد شکار کنند ، باید به‌طور منظم به سطح آب بیایند تا اعضا و جوارح داخلی‌شان گرم شود  . اما ماه‌ماهی چنین مشکلی ندارد  .  می‌تواند تمام بدنش را به‌طور ثابت حدود پنج درجه سانتی‌گراد گرم‌تر از محیط خود نگاه دارد  .  البته به داغی پرندگان و پستان‌داران نمی‌شود ، اما قطعا از همگنانش در این مورد سر است  . وگنر خیلی اتفاقی به این کشف دست یافت  .  گروهش در یکی از سفرهای تحقیقی شان از سر تصادف ماه‌ماهی زیادی صید کردند  .  و از همین فرصت استفاده کردند تا به معلومات خود در مورد این موجود کم‌شناخته بیفزایند  .  موقع کالبد‌شکافی حیوان ، وگنر بیدرنگ متوجه شد که آب‌شش‌های ماهی کلافی است درهم پیچیده از رگ‌های خونی سرخ و آبی ( سیاه‌رگ ) .  « آن موقع‌بود که متوجه این خصوصیتش شدیم » .  وگنر قبلا هم نظیر چنان رگ‌های خونی را دیده‌بود  .  نام لاتین آن retia mirabilia است به معنای « شبکه شگفتی‌آور » .  که راز دستگاه‌های حرارتی توناها و کوسه‌ها در آن است  . عضلات همه جانوران به هنگام انقباض گرما تولید می‌کند  .  اما در مورد بسیاری از ماهیان ، این گرما فورا از طریق پوست بدن یا آب‌شش‌ها به محیط پس داده می‌شود  .  آب‌شش‌ها به ویژه دردسر سازند  .  بدن ماهی هرقدر عایق باشد ، باز هم خونی که در آب‌شش‌هایش جریان دارد باید با آب دریا در تماس نزدیک باشد  .  تونا می‌تواند در عضله‌های شناگرش هرقدر حرارت که بخواهد تولید کند  .  اما همین که خون از آن عضله‌ها به آب‌شش‌ها می‌رسد تا در آنجا ازنو اکسیژن‌گیری کند ، قاعدتا باید فورا سرد شود  .  اما چنین نمی‌شود  .  چرا  ؟  به دلیل وجود همان « شبکه شگفتی آور » . رگ‌هایی که در این شبکه خون گرم را از عضلات داغ‌شده‌حمل می‌کنند ، با سیاه رگ‌هایی که خون سرد را از آب‌شش‌ها حمل می‌کنند درهم می‌شوند  .  چنان به هم نزدیک می‌شوند که سرخ‌رگ‌ها حرارتشان را پیش از آن که به آب‌شش‌ها برسند و سرد شوند ، به سیاه‌رگ‌ها منتقل می‌کنند  .  از طریق این تبادل در جریانی متقابل ، تونا می‌تواند گرمایی را که تولید کرده در خود نگه دارد  .  اما از آنجا که شبکه شگفتی‌آور او در عضلات شناگرش قراردارد ، تنها همین قسمت از بدنش قادر به گرم ماندن است  .  به همین دلیل است که قلبش همچنان سرد باقی می‌ماند  . اما شبکه شگفتی‌آور اوپاه یا ماه‌ماهی در آب‌شش‌هایش قرار دارد  .  و همه تفاوت‌ها ازهمین جا ناشی می‌شود  .  رگ‌های خونی حامل خون گرم به آب‌شش‌ها ، در کنار رگ‌های حامل خون سرد ، از آب‌شش‌ها به بقیه اندام‌های بدن جاری می‌شوند و آن‌ها را گرم می‌کنند  .  بنابراین برخلاف ماهی‌های تونا و کوسه‌ها که اعضای گرمشان از بقیه بدن جداست ، ماه‌ماهی تنها قطعه‌های کوچک سرد بدنش یعنی آب‌شش‌هایش از بقیه بدنش جداست  . با این کار ، ماهیچه‌های پشتی عظیم حیوان که بیش‌ترین میزان گرما را تولید می‌کند ، می‌تواند بقیه بدن را به‌طور دائم گرم کند  .  همچنین به کمک لایه‌های چربی که عایق‌کننده قلب از آب‌شش‌ها ، و عضلات پشتی ( مولد بخش اعظم گرمای بدن ) از آب است ، این گرما را دربدن ماهی نگه می‌دارد  . گروه تحقیق وگنر با صید ماه‌ماهی و قرار دادن دستگاه گرماسنج‌ریزی در بدن حیوان و رهاکردنش در آب ، این فرضیه را به اثبات رساند  .  دستگاه داخل بدن ماهی به‌طور دائم درجه حرارتی را که از حرارت آب‌های محیط بسیار بالاتر‌بود ثبت می‌کرد  .  مغز ماه‌ماهی گرم است ، عضلاتش گرم است ، و شاید مهم‌تر از همه این که ، قلبش گرم است  .  که این در میان ماهیان بی‌مانند است  .  حتی کوسه سفید بزرگ هم قلبش گرم نیست  .  وگنر می‌گوید « برای همین است که اوپاها می‌توانند در اعماق آب‌ها بمانند  .  این رفقا بیش از هر ماهی شکارچی دیگری برای زندگی در عمق آبها ساخته شده‌اند  . » بنابراین ، تیزرو هم هستند  .  به رغم ظاهر خنده دارشان البته  .  وگنر می‌گوید : « همین‌بود که این کشف انگار محکم توی سرم کوبید  .  چون از روی ظاهرشان فکر می‌کردم باید از آن ماهی‌های کندروی تنبل ته اقیانوس باشند که کار چندانی از دستشان برنمی‌آید  .  اما از همه شواهد چنین برمی آید که ماه‌ماهی یک ماهی بسیار تیزرو و شکارچی‌ای پرکار است  .  علامت‌هایی که بهشان وصل کرده ایم نشان می‌دهد که هزاران کیلومتر در اقیانوس مهاجرت می‌کنند  . »