چرا پاکستان درخواست سعودی ها برای ائتلاف را رد کرد؟
در همان روز که نواز شریف نخست وزیر برای آرام کردن خاطر سعودی ها از بابت یمن به ریاض رفته بود، دولت های پاکستان و ایران قصد خود را برای گسترش روابط تجاری اعلام کردند.
وب سایت نشریه فارین پالیسی در شماره روز سه شنبه 5 ماه می‌خود مقاله‌ای دارد به قلم امیر قریشی  .  این مقاله درباره روابط پاکستان و عربستان و ورود آن به مرحله‌ای جدید است که با سیاست‌های جدید ایران در قبال پاکستان و عربستان مرتبط است  .  ترجمه این مقاله در زیر به نظر می‌رسد  . وقتی ماه گذشته پارلمان پاکستان با اتفاق آرا درخواست عربستان سعودی را برای مشارکت در عملیات نظامی علیه یمن رد کرد و سبب شد که نواز شریف نخست‌وزیر ، و راحیل شریف رئیس ستاد ارتش ، به‌شتاب خود را به قلمرو سعودی‌ها برسانند ، بعد تازه‌ای از ماهیت روابط نظامی پاکستان با عربستان سعودی آشکار شد و تصوری را که درذهن خبرگان سیاسی واشنگتن ازمقوله اعتقاد ایمانی شمرده می‌شود ، به زیر پرسش برد  .  این اعتقاد که عربستان سعودی ، پاکستان مقروض به خود را در چنگش دارد  .  همین اعتقاد بوده است که بسیاری را به این تصور رسانده که همواره می‌توان به کمک پاکستان در دفاع از عربستان ، و به‌ویژه در برابر ایران ، خاصه وقتی ایران به سلاح هسته‌ای دست بیابد ، متکی‌بود  .  اما این طرز فکر اولویت‌های پاکستان را در حفظ منافع ملی خود و نیز وزن سنگین ایران را در محاسبات استراتژیک پاکستان درنظر نمی‌آورد  . پاکستان همواره جزو برنامه‌های دفاعی عربستان منظور‌شده‌است  .  از دهه 1960 ارتش پاکستان تمایل خود را به کمک به عربستان ، و ازجمله در مقام محافظان خانواده سلطنتی نشان داده است  .  دهه هاست که سعودی‌ها از ارتش و پرسنل هوایی پاکستان آموزش نظامی می‌گیرند  .  در عوض ، سلطان نشین سعودی در دوران‌های بحران مالی به اسلام آباد کمک‌های بلاعوض کرده و از همه مهم تر این که کشور را در مواقع لازم از امتیازهای نفتی قابل‌توجهی برخوردار کرده است  .  عربستان سعودی در حال حاضر از هیچ کس دیگر به اندازه نواز شریف نمی‌تواند توقع همکاری داشته باشد  .  نواز شریفی که در سال 1999 از حکومت ساقط و با مجازات مرگ روبرو شد و با دخالت عربستان از مرگ نجات یافت و تا سال 2007 که پرویز مشرف رئیس جمهوری به او اجازه ورود به کشور را داد ، دوران تبعید را در رفاه و راحتی در عربستان گذراند  . سابقه تاریخی‌ای که تصور حمایت بزرگ ترین ارتش و تنها قدرت هسته‌ای کشورهای اسلامی از عربستان را تقویت می‌کند ، تنها بر اساس روابط تجاری متقابل قرار ندارد  .  عربستان سعودی که مقدس ترین جایگاه مسلمانان جهان در آن است ، با بیشتر مردم پاکستان رابطه‌ای عمیق و معنوی دارد  .  و در درجه اول از طریق دادن اعانه‌های سخاوتمندانه به مسجدها و مدرسه‌های مذهبی توانسته شاخه سلفی‌های محافظه کار سعودی در مذهب تسنن را در کشوری که از نظر جمعیت مسلمان دومین کشور جهان است ، تقویت کند و توسعه دهد  .  اما از همه این‌ها مهم تر این که منافع عربستان سعودی در پاکستان را نمی‌توان از تلاش‌های ژئو استراتژیک و اقتصادی بومی‌شده‌عربستان علیه ایران شیعه ، جدا کرد  . پاکستان آشکارا از گرفتن جانب سعودی‌ها در این صحنه نبرد و رقابت سرباز زده است  .  پاکستان که درمرزهایش با افغانستان و هند نگرانی‌هایی دارد نیازی به بازکردن جبهه مرزی سومی با ایران ندارد  .  پاکستان و ایران در سرکوب جنبش‌های جدایی طلبانه بلوچ‌ها منافع مشترک دارند  .  در جریان جنگ‌های داخلی در افغانستان در سال‌های 1990 پاکستان و ایران از نیروهای مخالف هم حمایت می‌کردند اما توانستند از درگیری نظامی مستقیم بپرهیزند  .  همچنین پاکستان به شدت بیم ناک است که ایران منزوی‌شده‌، با دمیدن درآتش تنش‌های فرقه‌ای در پاکستان ، مانند سال‌های 1980 ، دست به انتقام جویی بزند  .  خودداری ایران در انتقاد از سیاست‌های امنیتی پاکستان ، به رغم بروز خشونت‌های داخلی توسط افراط‌گرایان سنی علیه جمعیت 40 میلیونی شیعه پاکستان ، گواه بر تمایل ایران به داشتن رابطه‌ای عادی و عاقلانه با پاکستان است  . پاکستان باز هم برای آن که رابطه‌ای هماهنگ با ایران را ترجیح دهد ، دلایل بیشتری دارد  .  پاکستان برای مقابله با کمبود شدید انرژی ، مشتاقانه نگران احداث خط لوله ایست که بتواند با گرفتن گاز از ایران کسری اش را از واردات نفت عربستان جبران کند  .  به رغم مخالفت‌های سرسختانه سعودی‌ها و آمریکاییان ، که قرارداد با تهران را مخدوش کرد ، این طرح بار دیگر با ، جانی تازه می‌گیرد  .  سرمایه گذاری‌های مشترک برای توسعه خطوط آهن ، جاده‌ها و ارتباط‌های دریایی نیز مورد بحث و نظر قرار دارند  .  در همان روز که نواز شریف نخست‌وزیر برای آرام کردن خاطر سعودی‌ها از بابت یمن به ریاض رفته‌بود ، دولت‌های پاکستان و ایران قصد خود را برای گسترش روابط تجاری پنج لایه دو طرف اعلام کردند  .  این همکاری تا آنجا پیش رفت که به تضمین بقای دولت افغانی انجامید که هر دو کشور بتوانند در آن سهمی فزاینده داشته باشند  . پاکستان تاکنون از این که مستقیما بین ایران و عربستان سعودی یکی را انتخاب کند ، اجتناب ورزیده است  .  در گذشته با پیاده کردن نیرو در عربستان سعودی و منطقه خود را گه گاه با گروه‌های هوادار ایران در تضاد یافته است  .  با این حال مشارکت پاکستان در یک ائتلاف نظامی ضد ایرانی آشکار در یمن پاکستان را بیش از همیشه به لحظه اتخاذ موضع نزدیک کرد  .  درعوض پاکستان بر آن شد در این میانه اعلام بی‌طرفی کند و خواستار آتش بس و تشکیل دولت ائتلافی شود  .  موضعی که بیشتر به موضع ایران شباهت دارد که تاکنون به دخالت عربستان واکنشی ملایم نشان داده است  .  از سر تصادف نبود که محمد جواد ظریف ، وزیر امور خارجه ایران ، در دیدار ماه آوریل خود از پاکستان خواستار راه حلی سیاسی برای یمن شد  .  اما در نهایت ارتش پاکستان‌بود که اکراه خود را از مداخله در یمن بر دولت تحمیل کرد  .  درحالی که ارتش سراپا در مرزهای افغانستان و هند درگیر است علاقه‌ای به درافتادن در مخاطره‌ای خارجی ندارد ، آن هم در زمانی که بیش از همیشه حمایت مردم خسته و فرسوده از جنگ را از دست داده است  . هیچ چیز نمی‌تواند بیش از درخواست سعودی از پاکستان ، برای تعهد به دفاعی کامل عیار در برابر ایرانی برخوردار از ظرفیت اتمی ، توانایی پاکستان را در برقراری نوعی تعادل میان ایران و عربستان نشان دهد  .  این همکاری ، در میزان حداکثری ، می‌تواند به شکل انتقال کلاهک‌های اتمی به عربستان سعودی باشد که بر موشک‌هایی که گمان می‌رود از چین خریده ، نصب شود  .  پاکستان همچنین می‌تواند به انتقال فن‌آوری لازم برای آغاز یک برنامه اتمی به عربستان کمک کند ؛ یا می‌تواند با اعلام ایجاد یک چتر اتمی به عنوان تعهدی تلافی جویانه درصورت حمله بنیادین ایران به عربستان ، رضایت خاطر عربستان را به دست آورد  . البته این انتظار هم می‌رود که پاکستان با خودداری از نقل و انتقال‌های اتمی اش ، عربستان را ناامید کند  .  اتخاذ هریک از این مواضع برای پاکستان سرزنش جامعه جهانی را خواهد خرید که با توجه به سوابق تاریخی اش درتوسعه هسته‌ای ، حساسیت خاصی به پاکستان دارد  .  سوای امکان روبرو شدن با تحریم‌ها و مجازات‌های تازه ، نخبگان استراتژیک پاکستان احتمالا سیاست‌هایی را که سبب انصراف از پرداختن به اولویت‌های دفاعی داخلی کشور و تبدیل ایران به دشمنی خطرناک می‌شود ، به زیر سوال خواهند برد  .  برای کشوری که خود به صورت زیرزمینی به سلاح هسته‌ای دست یافته است ، استدلال درباره این که مسئله هسته‌ای ایران بیش از حد با تقابل بین‌المللی روبرو‌شده‌، مسلما دشوار خواهد‌بود  . شاید ارائه یک چتر هسته‌ای به عربستان ، بخصوص اگر به صورت بخشی از تضمین‌های امنیتی پایدار باشد ، برای پاکستان کار آسان تری باشد  .  اما فایده آن محدود است  .  خطر یک ایران مجهز به سلاح اتمی بسیار کمتر از خطر حمله زمینی ایرانی‌ست که بتازگی توان نظامی محکمی برای تامین نفوذ خود در منطقه به دست آورده است  .  در هر حال ، اگر قرار باشد رژیم عربستان سعودی فرو کشیده شود ، بیشتر به دست نیروهای داخلی اش خواهد‌بود تا خارجی  .  در صورت چنین بحران داخلی ، از نیروها و هواپیماهای پاکستانی فایده‌ای عاید سعودی‌ها نخواهد شد  .