چرا تعداد کمی از دریافت یارانه نقدی انصراف دادند؟
بیش از ٩۰ درصد مردم ایران برای دریافت یارانه نقدی ثبت نام کردند در حالی که دولت خواسته بود آنهایی که توان مالی مناسبی دارند، انصراف دهند تا دولت با کسری بودجه بیشتری مواجه نشود
شمارش معکوس برای آغاز مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها در حالی آغاز‌شده‌که برآورد اولیه دولتمردان در ایران نشان می‌دهد بیش از 90 درصد مردم خواستار دریافت یارانه 45 هزار تومانی هستند ؛ یعنی کمتر از 10 درصد ثبت نام نکرده‌اند که به نظر میرسد بسیاری از آن‌ها هم ایرانیان خارج از کشور باشند  . به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران ، ایسنا ، روز گذشته با پایان یافتن زمان ثبت نام از شهروندان برای پرداخت یارانه نقدی توسط دولت ، معاون اجرایی رئیس جمهور اعلام کرد که مرحله دوم هدفمندی تا پایان همین هفته اجرایی می‌شود  . محمد شریعتمداری آمار دقیقی از تعداد ثبت نام‌کنندگان برای دریافت یارانه نقدی ارائه نداد اما تعداد انصراف‌دهندگان را کمتر از حد انتظار دانست  .  به گفته او ، بخش اندکی از مردم درآمد خود را بالای اعلام کرده‌اند ، در حالیکه بر اساس نظرسنجی‌های انجام‌شده‌درصد از جامعه گفته‌بودند که ثبت نام نخواهند کرد  . دولت اگر چه اعلام کرده است که یارانه نقدی در ابتدا به تمام ثبت نام‌کنندگان تعلق می‌گیرد ، اما تلاش دارد تا با شناسایی دهک‌های پردرآمد جامعه ، به مرور از تعداد دریافت‌کنندگان یارانه نقدی بکاهد  .  دولت از پیش از آغاز ثبت نام برای دریافت یارانه ، تبلیغاتی را آغاز کرد تا شهروندان دهک‌های بالای جامعه را از دریافت یارانه منصرف کند  . در حالیکه اظهار نظرهای مسئولان دولتی نشان می‌دهد تعداد انصراف‌دهندگان بسیار کمتر از حد انتظار بوده ، شریعتمداری درباره دلیل تعداد کم انصراف‌دهندگان گفت : « عده‌ای فکر کرده‌بودند که اگر ثبت نام نکنند به عنوان ثروتمند شناخته می‌شوند و به سراغ آن‌ها رفته و مشکلاتی برایشان ایجاد می‌شود  . » اما آیا این ، مهمترین دلیل انصراف ندادن شهروندان از دریافت یارانه است  ؟ یکی از انتقاداتی که طی ماه‌های گذشته از سوی کارشناسان و تحلیلگران به دولت شد ، مبهم بودن چشم انداز هدفمندی یارانه‌ها و شرایط اقتصادی کشور در سال جاری‌بود ؛ ابهامی که وبسایت تابناک آن را یکی از دلایل انصراف ندادن شهروندان از دریافت یارانه دانسته است  . به نوشته تابناک ، در حال حاضر هیچ‌گونه شفافیت و دورنمای قابل پیش‌بینی در مورد چگونگی اجرای فاز دوم و به ویژه پیامدهای آن در جامعه وجود ندارد و بخش بزرگی از این امر ناشی از رفتار و گفتار مسئولان دولتی است که با کلی‌گویی درباره نحوه اجرای قانون در فاز دوم ، نوعی بی‌اعتمادی نسبت به آینده هدفمندی در کشور به وجود آورده است  . این امر به ویژه با توجه به تجربه‌ای که فاز اول هدفمندی یارانه‌ها رقم زد و در پی آن تورم و رکودی که بر اقتصاد کشور حاکم شد ، منجر به آن شد که گفته‌ها و سخنان بعدی مسئولان در خصوص پیامدهای مثبت انصراف از یارانه و وعده‌های ایشان برای هزینه منابع در بخش‌های مربوط به تامین اجتماعی چندان مورد اقبال واقع نشود  . نکته دیگری که می‌شد به‌طور ‌‌غیر‌رسمی از فضای افکار عمومی برداشت کرد ، برآورده نشدن توقع افکار عمومی از برخورد با فساد اقتصادی ، رانت خواری و ویژه خواری‌بود  .  به نوشته تابناک ، اگر چه این موضوع در عمل‌کرد دولت گذشته ریشه دارد اما دولت روحانی آن‌ها را به ارث برد و از دید افکار عمومی آنچنان که باید در خصوص آن‌ها اقدام نکرده است  . طی 3 سال گذشته در حالی که شهروندان تورم و رکود ناشی از تحریم‌های بین‌المللی و هدفمندسازی یارانه‌ها را تحمل می‌کردند ، شاهد انتشار اخباری درباره چندین فساد مالی در دستگاههای بانکی و دولتی‌بودند  . پرونده بیمه که معاون اول محمود احمدی نژاد ، رئیس جمهور پیشین ایران از متهمان آن است ، یا پرونده فساد مالی 3 هزار میلیارد تومانی ، از جمله پرونده‌های تخلفات اقتصادی است که به عمل‌کرد دستگاه‌های دولتی گره خورده و هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است  . نخستین پیامد انصراف کمتر از 10 درصدی مردم از دریافت یارانه نقدی را می‌توان در بالا رفتن شیب افزایش قیمت دو حامل مهم انرژی در کشور ، یعنی بنزین و گازوییل ، دید  . مسئولان دولتی ، از جمله محمدباقر نوبخت معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ، به صراحت در هفته گذشته اعلام کردند که میزان افزایش قیمت بنزین و شیب آن به میزان انصراف از دریافت یارانه نقدی بستگی دارد  . تداوم کسری بودجه ناشی از منفی بودن تراز هدفمندی یارانه‌ها و کاهش توان دولت برای کمک به خروج بخش تولید از رکود را می‌توان پیامدهای دیگر انصراف ندادن بخش عمده‌ای از شهروندان از دریافت یارانه دانست  . این پیامدها دولت را در مسیر دشوار گذشته نگه خواهد داشت مگر آن که دولت به سرعت اطلاعات اقتصادی شهروندان را بررسی کرده و گروه‌هایی که واقعا نیازمند دریافت یارانه هستند را شناسایی کند  . اقدامی که تعدادی از نمایندگان مجلس با ارسال نامه‌ای به حسن روحانی خواستار انجام آن ، از طریق بررسی حساب‌های بانکی شهروندان برای تعیین سطح درآمد آن‌ها و نیازشان به دریافت یارانه نقدی ، شدند  .