گفتگو - رویکرد باراک اوباما در قبال بحران اوکراین چیست؟
ستاره درخشش: باراک اوباما بر اساس تجربه‌ای که از تحریم ایران کسب کرده، خوب می‌داند که تحریم روسیه زمانی می‌تواند با قوت عمل کند که بقیه جهان هم همکاری کنند.
رئیس بخش فارسی صدای آمریکا روز سه‌شنبه 31 تیر ماه به چالش‌های عمده باراک اوباما رئیس جمهوری ایالات متحده در صحنه سیاست خارجی ، بویژه تنش پیش آمده میان آمریکا و روسیه بر سر بحران اوکراین اشاره و به تحلیل رویکرد دولت او پرداخت  . متن کامل گفتگوی صدای آمریکا با ستاره درخشش به این شرح است : پرسش : نظر شما درمورد روش دولت آقای اوباما در اداره بحران اوکراین و غزه چیست  ؟  انتقادات بیشتر‌شده‌است از اوباما در این باره  . پاسخ : حق با شماست  .  میزان انتقاد برخی از اعضای کنگره از پرزیدنت اوباما ، بخصوص بعد از واقعه وحشتناک سرنگون شدن هواپیمای مالزیایی ، بالا رفته  .  اما بهتر است کمی به عقب برگردیم و به اوضاع ازدیدی متفاوت نگاه کنیم  . اخیرا مقاله‌ای در روزنامه وال استریت ژورنال تاکید کرده که اوباما با نوعی « زنجیره بی‌ثباتی » روبروست که از سال 1979 تا به حال بی‌سابقه بوده است  .  این درست به 35 سال پیش بر می‌گردد  .  همه ما آن سال را خوب به یاد داریم  .  در این سال‌بود که انقلاب ایران به رهبری آیت‌الله خمینی ، محمدرضا پهلوی ، شاه ایران را سرنگون کرد و دیپلمات‌های آمریکایی در سفارت آمریکا در تهران به گروگان گرفته شدند ؛ و نیز در همان سال‌بود که ارتش اتحاد شوروی افغانستان را اشغال کرد ، و از آن طرف هم چین ویتنام شمالی را به تصرف درآورد  . اگر آنچه امروز رخ می‌دهد را به دقت از نظر بگذرانیم نظیر همان تصویر را می‌بینیم  .  توجه کنید که پرزیدنت اوباما در مدت فقط چندماه ، نه با یک یا دو بحران ، بلکه با چندین بحران عمده دست وپنجه نرم می‌کند  .  که عبارتند از : - وخامت شدید اوضاع در سوریه ، - سقوط دولت اوکراین و آشفتگی وضعیت در آن کشور ، - تصرف کریمه و الحاق آن به روسیه ، - بحران انتخابات پر جنجال ریاست جمهوری افغانستان ، یک سال پس از بیرون رفتن نیروهای آمریکایی از این کشور ، - اشغال شهرهای عراق یکی بعد از دیگری به دست تروریست‌های داعش ، - کشتن نوجوانان اسرائیلی و فلسطینی که سرآغازی می‌شود برای عملیات نظامی امروز اسرائیل در غزه  . - و به همه این‌ها تعلیق مذاکرات اتمی بسیار مهم و در عین حال نامعلوم با ایران را ، که روز جمعه در آخرین دقایق تمدید شد ، بیفزاییم تا دریابیم که چرا آقای کری روز یکشنبه در گفتگوهایی که با کانال‌های معتبر تلویزیونی آمریکا داشت ، آنقدر خسته به نظر می‌رسید  .  او فقط در همین ماه اخیر برای مذاکره با اوکراین به اروپا سفر کرد ، بعد راهی افغانستان شد تا گره این کشور را باز کند ، و سپس برای تصمیم‌گیری درمورد مذاکرات هسته‌ای به وین برگشت  .  از آنجا نیز مستقیم به واشنگتن پرواز کرد تا به رئیس جمهوری گزارش بدهد  .  امروز هم که در قاهره است  . همه این‌ها مرا به نکته اصلی می‌رساند  .  نمی‌توان همه انتقادهایی را که به پرزیدنت اوباما می‌شود ، موجه دانست  .  برای مثال اوضاع اوکراین را درنظر بگیرید  .  همین یکشنبه لیندزی گراهام ، سناتور جمهوریخواه در برنامه « دیدار با مطبوعات » گفت :« میان این سرهنگ کا گ ب و آن تشکیلاتچی ، نوعی « نبرد قدرت » در جریان است ، و برنده سرهنگ است » .  ( منظور او پوتین و اوباما‌بود ) . من با این حرف موافق نیستم  .  پرزیدنت اوباما می‌داند چه می‌کند  .  او آهسته ، اما پیوسته ، و با افزایش تدریجی تحریم‌های هدف مند ، حلقه را به گرد گردن پوتین تنگ و تنگ تر می‌کند  . نیش تحریم گزنده است  .  کافی‌ست از ایران بپرسید  .  از مردم تهران ، که نمی‌توانند داروهای جدید بخرند ، یا دانشمندان ایرانی ، که نمی‌توانند سفر کنند یا از فن‌آوری مدرن استفاده کنند  .  چرا که رژیم ایران حق معامله بازرگانی با غرب را ندارد  .  نیش تحریم گزنده است  .  البته تحریمها علیه ایران ، دارو را شامل نمی‌شود  .  البته در اینجا بحث موافقت یا مخالفت با تحریم مطرح نیست  .  به هر صورت ، تحریم هم اکنون دارد پوتین را می‌آزارد  .  کافی‌ست نظر آندریی ایلاریونوف را بپرسید  .  ایلاریونوف ، که تا پیش از آن که کارش را به سبب سرخوردگی رها کند مشاوراصلی اقتصادی پوتین‌بود ، و نیز دیگر اقتصاددانان مستقل ، در مقاله‌های خود تاکید کرده‌اند که تحریم‌های هدف مند اوباما ، به طرزی فزاینده برای رژیم پوتین دردناک است  .  درواقع ، به گفته آنان ، درست همین تحریم‌ها بود که پوتین را از انجام نقشه اولیه اش ، که انتقال نیروهای روسی به اوکراین و کمک آشکار به جدایی‌طلبان و ملحق کردن دو منطقه دیگر اوکراین به روسیه‌بود ، بازداشت  .  اقتصاد روسیه هم اکنون بر لبه رکود قرار دارد و تحریم‌های بیشتر می‌تواند هر دم آن را به نقطه هزیمت برساند  . و اوباما و پوتین هردو این را می‌دانند  .  حال در این میان برنده کیست و بازنده کدام است  ؟ سرنگون شدن هواپیمای مالزیایی با موشکی که به نظر می‌رسد ساخت روسیه است ، نمی‌توانست در زمانی بدتر از این برای پوتین روی دهد  .  زیرا بیشتر کشته شدگان این واقعه هلندی‌بودند و می‌دانیم که هلند عمده ترین شریک تجارتی روسیه دراروپاست  .  بیشتر صادرات نفت خام روسیه از راه بندرهای هلند به بازارهای بین‌المللی می‌رود ، و برخی از بزرگ ترین شرکت‌های نفتی روسیه و از جمله آن‌ها که به نزدیک ترین یاران پوتین تعلق دارند - با هلند مرتبط‌اند  .  تا کنون ، دولت هلند ، مانند آلمان ، به درخواست اوباما برای تنگ کردن حلقه تحریم‌ها برگرد روسیه پاسخی نداده است  . به گفته جان کری : « اوباما می‌کوشد شریکان اروپایی ما را با خود همراه کند ، زیرا تنها 4 درصد از روابط بازرگانی روسیه با آمریکاست  .  پنجاه درصد آن با اروپاست » . آقای اوباما بر اساس تجربه‌ای که از تحریم‌های ایران به دست آورده ، نیک می‌داند که تحریم روسیه زمانی می‌تواند با قوت عمل کند که بقیه جهان هم همکاری کنند  . و آن طور که آقای کری روز یکشنبه گفت ، از همین روست که سرنگون‌سازی هواپیمای مالزیایی می‌تواند بازی را عوض کند : « به نظر ما این [ سقوط هواپیما ] زنگ بیدارباشی برای کشورهای اروپایی‌ست » . و حال ، اگر به همه سخنانی که اوباما تاکنون گفته توجه کرده باشید ، می‌بینید که اوباما همچنان در را برای آن که پوتین سرعقل بیاید و به جای آن که بخشی از مشکل باشد ، بخشی از راه حل شود ، باز نگاه داشته است  .  جان کری گفته است پوتین باید در تلاش برای حمایت عمومی از آتش بس مشارکت کند ؛ باید از مسلح کردن جدایی خواهان دست بردارد و آنان را تشویق به شرکت درروند سیاسی کند تا صلح و آرامش به منطقه بازگردد  .  آقای کری افزوده است ، همان‌طور که پوتین همراه با آمریکا در نابودی سلاح‌های شیمیایی سوریه شرکت کرد ، نظیر همین مسئولیت سازنده را می‌تواند در قبال این بحران نیز نشان دهد  . دولت اوباما در مورد بحران غزه نیز نظیر همین شیوه برخورد را در پیش گرفته است  .  کری می‌گوید همه آنچه حماس باید بکند آن است که راکت اندازی به اسرائیل را متوقف کند و آتش بس را بپذیرد  .  همه ما از آن راه‌های زیر زمینی که به اسرائیل می‌رسد تا شهروندان اسرائیلی را به قصد تلافی جویی برباید خبر داریم ، و می‌دانیم که راکت‌ها بر شهرهای اسرائیل فرو می‌ریزند  .  اسرائیل به همین دلیل نیروهای خود را در غزه مستقر کرده است  .  مصر و دیگران خواستار آتش بس شده‌اند  .  اما حماس از پذیرفتن آن سر باز زده و اکنون می‌بینیم که کری بار دیگر به خاورمیانه سفر می‌کند تا برای برقراری آتش بس میانجی گری کند  .  ببینید ، در اینجا هیچ گزینه دیگری وجود ندارد  .  درست است که اسرائیل امروز می‌تواند از نظر نظامی بر حماس پیروز شود ، اما حماس باردیگر درمدت چند ماه ازنو مسلح خواهد شد  .  برخورد صرفا نظامی ، هیچ‌گاه نتیجه نمی‌دهد  .  تنها راه برون شد از بحران ، پیش گرفتن شکیبایی و استفاده از دیپلماسی‌ست  .  از این طریق است که می‌توان حماس را در منطقه به حاشیه راند و به مردم آنجا نشان داد که افراط‌گرایی زندگی شان را تنها سخت تر می‌کند  .  از همین روست که کری می‌گوید : « حماس باید همکاری کند ، به جای مشکل آفرینی ، باید بخشی از راه حل باشد  . » بنابراین ، هم در اوکراین و هم در غزه ، شاهد برخوردی مصممانه اما صبورانه از جانب دولت اوباما هستیم  .  کری روز یک شنبه تاکید کرد که : « پرزیدنت اوباما می‌خواهد به جای هرگونه واکنش شتاب زده ، راه درایت و خرد را بیازماید  . » درست است  .  خیلی‌ها هستند که شکیبایی ندارند و روش اوباما را نمی‌پسندند  . اما با توجه به تعداد و شدت بحران‌هایی که در برابر اوباما قرار دارد ، گمان نمی‌کنم بسیاری از چهره‌های سیاسی که از اوباما انتقاد می‌کنند ، واقعا بخواهند جای او باشند  .  زیرا تصویر پیش رو بسیار هولناک است  . در پایان ماه ژوئن ، جان مک لافلین ، مدیر پیشین سی آی ا ( سیا ) مقاله‌ای نوشت با این عنوان : « شباهت حیرت آور سال 2014 با 1914 » .  که مقصودش سالی‌ست که جنگ جهانی اول آغاز شد  . استدلال‌های مک لافلین کاملا قانع‌کننده است  .  اما او درعین حال با تاکید بر این که امروز ، برخلاف یک صد سال پیش ، جامعه‌ای جهانی و عبرت آموخته داریم ، ونیز این که در جامعه جهانی از سازوکارهایی چون سازمان ملل ، ناتو و اتحادیه اروپا برخورداریم که از گسترش دامنه بحران جلوگیری می‌کند ، به نکته‌های مثبت هم اشاره کرد  . به نظرمن ، سیاست خارجی و مشی آقای اوباما بر اساس باورداشتن به این خرد نهایی جامعه جهانی قرار گرفته است  .  آقای اوباما ، به جای آن که به تنهایی زمام کار را به دست گیرد ، می‌کوشد تلاش‌های بین‌المللی را رهبری کند و به جامعه جهانی در فروکش بحران غزه و اوکراین کمک کند  .  زیرا تلاش مشترک همیشه موثرتر است  . همان‌طور که اکنون می‌بینیم ، پوتین به طرزی فزاینده در موضع دفاعی قرار گرفته است  .  فضا بر او تنگ‌شده‌و تقریبا به لزوم انجام تحقیقات بین‌المللی تن داده است  .  اکنون دیگر به اندازه یک ماه پیش به خود مطمئن نیست  .  زیرا دارد از هم اکنون نیش تحریم‌ها و خشم جامعه بین‌المللی را حس می‌کند  . و به همین دلیل است که نمی‌توانم با این سخن سناتور گراهام موافق باشم که می‌گوید در این نبرد قدرت ، سرهنگ کا گ ب از تشکیلاتچی می‌برد  .  زیرا دراینجا داریم از تشکیلات جامعه بین‌المللی حرف می‌زنیم  . »