دادگاه رضاییان در ایران: اهرم فشار یا عدالت؟
سرنوشت جیسون رضاییان ممکن است به تنش های سیاسی درون ایران و محاسباتی در روابط غریب میان ایران و آمریکا گره خورده باشد. به گفته کارشناسان سیاسی، بستگان زندانی ها، و زندانیان پیشین سرنوشت جیسون احتمال دارد هیچ ارتباطی به اتهامات او نداشته باشد.
24 مهر 1389 یک مقام ارشد سیاست خارجی اتحادیه اروپا تاریخی را برای از سر‌گیری مذاکرات متوقف‌شده‌هسته‌ای پیشنهاد کرد  .  همان روز ، ایران اعلام کرد رضا تقوی ، مدیر یک موسسه آمریکایی ، را پس از دو سال حبس بدون ایراد اتهام آزاد کرده است  . آبان ماه سال پیش ، امیر حکمتی ، که بیش از هر آمریکایی دیگری در ایران در زندان بوده است انتظار داشت پرونده اش توسط دادگاه استیناف مورد بازبینی قرار گیرد  .  وقتی در همان روزها مذاکره‌کنندگان هسته‌ای نتوانستند به توافقی دست یابند و مذاکرات تمدید شد ، بستگان حکمتی گفتند دادگاه استیناف بدون دلایل روشنی به تعویق افتاد  . همزمانی این رویدادها ممکن است تصادفی باشد  .  اما با برگزاری دادگاه غیرعلنی ایراد اتهام جاسوسی علیه جیسون رضاییان ، گزارشگر واشنگتن پست در ایران ، که از 31 تیر ماه سال پیش در زندان بوده است گمانه زنی در این باره تقویت‌شده‌است که مستندات پرونده یا نبود مستندات تاثیر اندکی بر نتیجه دادگاه دارد  . بسیاری از قوانین ایران به شکل بسیار مبهمی نوشته‌شده‌است که می‌تواند در مورد هر موقعیتی قابل استناد باشد و این امکان وجود دارد که جیسون رضاییان برای گردآوری اطلاعات در جهت انجام کارش به عنوان یک ژورنالیست آگاهانه یا ناآگاهانه بعضی از موازین قانونی را زیرپا گذاشته باشد  . اگر گذشته چراغ راه باشد ، سرنوشت جیسون رضاییان ممکن است به تنش‌های سیاسی درون ایران و محاسباتی در روابط غریب میان ایران و آمریکا گره خورده باشد  .  به گفته کارشناسان سیاسی ، بستگان زندانی‌ها ، و زندانیان پیشین این امر می‌تواند هیچ ارتباطی به اتهامات رضاییان نداشته باشد  . اگر چه جیسون رضاییان 39 ساله اهل ایالت کالیفرنیا با تابعیت دوگانه ایرانی و آمریکایی است اما ، تبار ایرانی او شرایط را پیچیده کرده است  . در پرونده قضایی امیر حکمتی 31 ساله اهل ایالت میشیگان و سعید عابدینی 34 ساله اهل ایالت آیداهو ، دو آمریکایی ایرانی تبار دیگر که در حال حاضر در ایران در زندان هستند ، مقامات در تهران شهروندی آمریکایی آن‌ها را به رسمیت نمی‌شناسند و آن‌ها را از حق دسترسی کنسولی که دیگر اتباع خارجی زندانی از آن بهره مند هستند محروم می‌کنند  . روزنامه واشنگتن پست ، کارفرمای جیسون رضاییان ، و دولت ایالات متحده اتهامات را پوچ و بی‌معنی توصیف کرده‌اند و وکیل مدافع او می‌گوید شواهدی دال بر پیگیرد موکلش وجود ندارد  .  ناظران امور قانونی و حقوق بشری ایران احتمال رد دعوی را بعید نمی‌دانند اگر چه قاضی دادگاه انقلاب ( قاضی صلواتی ) که مسوول پرونده است به صدور احکام شدید در موارد قبل شهرت دارد  . هادی قائمی ، مدیر اجرایی کمپین بین‌المللی حقوق‌بشر ایران ، که در جریان پرونده رضاییان قرار دارد می‌گوید : « ممکن است این نمایش حسن نیت در مقابل آمریکا باشد با این رویکرد که ببینید دادگاه‌های ایران منصفانه برگزار می‌شود حتی اگر قاضی پرونده سوابق آن چنانی داشته باشد  . » قائمی با وجود اینکه رد دعوی یا تبرئه را چندان محتمل نمی‌داند می‌گوید : « من چنین احتمالی را برای اینکه به جامعه ی بین‌المللی گفته شود قوه قضاییه ایران عدل و انصاف دارد رد نمی‌کنم  . » دیگر منتقدان سیستم قضایی ایران از جمله بعضی آمریکایی‌هایی که پیشتر در ایران در زندان‌بودند می‌گویند به اعتقاد آن‌ها جیسون رضاییان تنها زمانی رها خواهد شد که دیگر سودی برای دستگیر کنندگانش نداشته باشد  . » رکسانا صابری ، روزنامه نگار آمریکایی که 12 بهمن ماه 1387 در ایران دستگیر و پس از 100 روز بازداشت با وجود محکوم شدن به 8 سال زندان به اتهام جاسوسی آزاد شد می‌گوید : « من هنوز نمی‌دانم چرا دستگیر شدم و چرا آزاد شدم » .  رکسانا صابری که در حال حاضر برای دفتر شبکه خبری الجزیره در آمریکا کار می‌کند تصور می‌کند مقامات ایرانی انتظار واکنش تند جامعه بین‌المللی نسبت به دستگیری او را نداشتند و برای حفظ آبرو ترجیح دادند او را بدون لغو حکم زندان آزاد کنند : « به نظرم اوضاع داشت برای آن‌ها بد می‌شد  . » تبلیغات منفی ناشی از وضعیت شاق قضایی جیسون رضاییان تاثیر ظاهری چندانی بر ایران نگذاشته است  .  درخواست‌های دولت آمریکا ، واشنگتن پست ، و گروه‌های بین‌المللی حقوق بشری از سوی ایران مورد بی‌اعتنایی قرار گرفته است  . دادگاهی که پس از چند ساعت بدون اعلام تاریخ جلسه بعدی ختم آن اعلام شد تنها چند هفته پیش از ضرب الاجل نهایی برای رسیدن به توافق هسته‌ای برگزار شد  .  هر چند حسن روحانی ، رییس جمهوری ایران ، خواهان توافق است اما ، بر کسی پوشیده نیست که او با دشمنان داخلی روبرو است که توافق را تهدید تلقی می‌کنند و پرونده رضاییان را احتمالا اهرم فشار می‌بینند  . تریتا پارسی ، رییس شورای ملی آمریکایی ایرانی‌ها ، می‌گوید : « اگر پرونده رضاییان به صدور حکم منجر شود و نرمشی در آن صورت نگیرد می‌تواند به یک بحران در مذاکرات هسته‌ای دامن بزند و وضع را پیچیده تر کند  . » اینکه چنین نتیجه‌ای به تخریب مذاکرات منتهی شود هنوز روشن نیست  . مدافعان آمریکایی‌های محبوس در ایران می‌گویند به اعتقاد آن‌ها مقامات ایران در پی مبادله آمریکایی‌های زندانی در ایران با ایرانی‌های زندانی در آمریکا هستند  .  ماه گذشته امیر حکمتی در بیانیه‌ای از زندان اوین ایران را به گروگانگیری‌های نوبتی و آزار و اذیت خانواده اش در جهت مبادله زندانی متهم کرد  . مقامات آمریکایی هر گونه مبادله زندانی را رد کرده‌اند و می‌گویند هیچ کس چنین امری را در نظر ندارد  .  اما ، آمریکا در سال‌های گذشته چند ایرانی را آزاد کرد  .  برجسته ترین آن‌ها در اردیبهشت 1392 زمانی رخ داد که مجتبی عطاردی ، یک متخصص تراشه‌های کامپیوتری ، 16 ماه پس از آن که به تلاش برای خرید تجهیزات برای برنامه هسته‌ای ایران محکوم شد از زندان بیرون آمد  . مقامات ایران درباره بازداشت 12 تا 15 ایرانی بازداشت‌شده‌در آمریکا به دلیل نقض محدودیت‌های مالی و تجاری مرتبط با تحریم‌های اقتصادی ایران شکایت می‌کنند  .  مقامات ایرانی این تحریم‌ها را غیرقانونی می‌دانند  .  اما حکومت ایران هیچ‌گاه فهرستی علنی از ایرانیانی که خواهان آزادی شان هست ، منتشر نکرده است  . یک دیپلمات پیشین که درگیر مذاکرات برای آزادی آمریکایی‌های در حبس در ایران بوده است می‌گوید ممکن است که آن‌ها نمی‌خواستند مساله زندانیان را حل و فصل کنند زیرا بخشی از استراتژی مذاکره بوده است : « ایرانی‌ها ممکن است بخواهند به ادای مواضع از پیش تعیین‌شده‌ادامه دهند » زیرا « وقتی آن مساله حل شود چیز دیگری برای گفتن برایشان نمی‌ماند  . » ایران یقینا تنها کشوری نیست که به آمریکایی‌های زندانی به عنوان اهرم فشار نگاه می‌کند  .  کره شمالی در سال‌های اخیر به‌طور مداوم شهروندان آمریکا را بازداشت کرده است  .  در آبان ماه ، پیونگ یانگ دو زندانی آمریکایی را پس از سفر محرمانه مدیر اطلاعات ملی آمریکا به کره شمالی آزاد کرد  . در آذر ماه ، آمریکا موفق شد الن گروس ، یک پیمانکار آژانس توسعه بین‌الملل ایالات متحده را آزاد کند  .  گروس که به اقدام علیه امنیت کوبا محکوم شده‌بود 5 سال را در زندان گذرانده‌بود  .  آزادی الن گروس بخشی از حرکت آمریکا و کوبا در جهت بازسازی روابط دیپلماتیک کامل و مبادله زندانی شامل جاسوس‌های آمریکایی و کوبایی‌بود  .