لبنان نقطه آغاز جنگ نیابتی ایران و عربستان
اینک عربستان پادشاه جدیدی دارد که میراث دار سیاست ریاض برای مهار تهران است. ملک سلمان تمایل بیشتری به مداخله مستقیم در جنگ نیابتی با ایران دارد، و این را در یمن نشان داد.
نشریه نیویورکر در ، با اشاره به فعالیت‌های حزب الله لبنان ، گروه شبه نظامی شیعه مورد حمایت ایران ، می‌نویسد ، بامداد بیستم اردیبهشت 1387 ، حزب الله صدها جنگجوی سراپا مسلح را به بیروت فرستاد و طی 12 ساعت ، موازنه سیاسی در لبنان به هم زده شد  .  حزب الله و متحدانش به سرعت شبه نظامیان سنی را تار و مار کردند ، دفاتر سیاسی آن‌ها را در اختیار گرفتند ، و رسانه‌های متعلق به رهبران برجسته سنی را تعطیل کردند  .  ارتش لبنان تنها مشاهده‌گر وقایع‌بود و دولت لبنان فلج شد  . به عقیده محمد بزی نویسنده مقاله ، در موج انقلاب‌ها و خشونت‌هایی که خاورمیانه در هفت سال گذشته تجربه کرد ، اقدام آن روز حزب الله پانویس تحولات بوده است  .  با نگاهی به گذشته می‌توان اتفاقات آن روز را نقطه آغاز جنگ نیابتی بین ایران و عربستان سعودی محسوب کرد  . هرچند در آن روزها دو کشور در عراق درگیر جنگ نیابتی‌بودند ، اما اشغال کوتاه مدت بیروت توسط حزب الله و اتفاقات پیش از آن ، مخاصمه بین تهران و ریاض را وارد میدان جدیدی کرد تا روشن شود طی سال‌های بعد ، منطقه شاهد چه خواهد‌بود : خونریزی‌های فرقه‌ای و گسترش جنگ نیابتی به سوریه ، عراق ، یمن ، سراسر لبنان و بحرین  . پس از اشغال عراق توسط دولت جرج بوش و سرنگونی رژیم بعث در فروردین 82 ، ایران و عربستان سعودی متوجه خلائ قدرت در عراق شدند و کشاکش بر سر پر کردن این خلائ شروع شد  .  رژیم‌های سنی همسایه از جنگجویان سنی و قبائل و ایران از شبه نظامیان شیعه و دولت مرکزی در بغداد حمایت می‌کردند  .  آل سعود که عراق را سال‌ها سنگری مقابل نفوذ ایران می‌دید مشغول بی‌ثبات کردن دولت عراق شد  .  فرای عراق ، کشورهای عرب سنی نسبت به گسترش قدرت منطقه‌ای ایران ، برنامه هسته‌ای اش ، و حمایت‌هایش از حزب الله ، حماس ، و بشار اسد نگران‌بودند  . در لبنان ، اتحاد میان واشنگتن و برخی رژیم‌های عرب سنی - عربستان سعودی و دیگر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به همراه مصر - از یک دولت سنی در مقابل حزب الله لبنان مورد حمایت ایران پشتیبانی می‌کرد  .  بحران از زمستان 83 زمان ترور رفیق حریری ، نخست‌وزیر پیشین لبنان ، که مورد حمایت سعودی‌ها بود ، آغاز شد  .  قتل حریری موجب تقسیم لبنان به جناح‌های طرفدار ایران و جناح‌های طرفدار عربستان شد  . عمل‌کرد قوی حزب الله لبنان در مقابل ارتش اسراییل در جنگ تابستان 85 دنیای عرب را به هیجان آورد  .  در آبان ماه ، پس از شکست گفتگوهای میان حزب الله لبنان ، آمریکا و فواد سینیورا ، نخست‌وزیر لبنان ، که مورد حمایت سعودی‌ها بود ، شش وزیر حامی حزب الله و متحدانش کابینه را ترک کردند  .  حزب الله و حامیان مسیحی اش در یک کارزار خشونت پرهیز با برگزاری تظاهرات و برپایی چادرهایی در مقابل ادارات دولتی خواهان استعفای سینیورا شدند  .  سنی‌های لبنان و چند جناح مسیحی اطراف سینیورا متحد شدند و آمریکا و رژیم‌های عرب سنی هم به سرعت از او حمایت کردند  . در فروردین 87 ، سیاستمداران لبنانی یک شبکه ارتباطی فیبرنوری مخفی متعلق به حزب الله را کشف کردند  .  بنا بر اطلاعات سفارت آمریکا ، مروان حماده ، وزیر وقت ارتباطات لبنان ، در یک پیام دیپلماتیک به مقامات آمریکایی گفته‌بود : « مخابرات ایران دارد لبنان را در اختیار می‌گیرد » .  حماده به دیپلمات‌ها گفته‌بود وقتی سعد حریری ، فرزند رفیق حریری ، متحد اصلی سعودی‌ها ، از ماجرا مطلع می‌شود هواپیمایی شخصی را از عربستان می‌فرستد تا نسخه‌ای از نقشه آن شبکه ارتباطی را در اختیار پادشاه سعودی و رییس اطلاعات عربستان قرار دهد  . حماده در گفتگو با دیپلمات‌های آمریکایی گفته‌بود ، شبکه فیبر نوری در زیر رادار ، با کمک مقامات محلی و بودجه صندوق بازسازی لبنان متعلق به ایران ساخته شده‌بود  .  این صندوق مشغول بازسازی راهها و پل‌های نابود‌شده‌طی جنگ 85 با اسراییل‌بود  .  بر مبنای تلگراف سفارت آمریکا : « حماده سیستم را یک پیروزی استراتژیک برای ایران می‌داند زیرا با دور زدن سوریه پایگاهی مهم در لبنان ایجاد کرده‌بود  .  به باور او ارزش آن برای ایرانی‌ها بیش از آنکه فنی یا اقتصادی باشد استراتژیک است  .  حزب الله اینک از ارتش و سلاح ، ایستگاه تلویزیونی ، نظام آموزشی ، بیمارستان ، نظام مالی ، و یک سیستم مخابراتی برخوردار است » . هفدهم اردیبهشت 87 ، سینیورا و کابینه او با صدور حکمی شبکه مخابراتی را ممنوع اعلام کرده و رییس امنیت فرودگاه بیروت را که متحد حزب الله‌بود برکنار کردند  .  حزب الله آمریکا و اسراییل را به توطئه در این دو تصمیم متهم و لغو این دستورات را درخواست می‌کند  .  یک روز بعد ، میان متحدان حزب الله و طرفداران حریری درگیری رخ می‌دهد  .  بیستم اردیبهشت حزب الله صدها جنگجوی مسلح را در مناطق سنی نشین غرب بیروت مستقر می‌کند و طی چند ساعت پارتیزان‌های حریری را شکست داده و روزنامه و تلویزیون اش را به تعطیلی می‌کشانند  .  بیست و ششم اردیبهشت ، دولت سینیورا دستورات صادره اش را لغو و پس از آن حزب الله نیروهایش را از خیابان‌ها جمع می‌کند  .  دو جناح برای مذاکره زیر حمایت اتحادیه عرب راهی قطر می‌شوند  . آن موقع من در بیروت و در محله‌ای ساکن‌بودم که دفتر جنبش مستقبل ، دفتر حزب سیاسی حریری ، آن جا‌بود و شاهد عملیات سریع و موفقیت‌آمیز حزب الله‌بودم  . توفیق سریع حزب الله عربستان سعودی را که میلیون‌ها دلار در اختیار حریری و متحدانش در نیروهای امنیتی لبنان می‌گذاشت به خود آورد  .  تیتر درشت الشرق الاوسط روز پس از اشغال بیروت توسط حزب الله این‌بود : « بیروت زیر اشغال دوم » که اشاره‌ای به حمله اسراییل و اشغال بیروت در سال 61‌بود  . بر مبنای یک تلگراف محرمانه دیپلماتیک آمریکا که توسط ویلیکس فاش شد ، عربستان چنان نگران حزب الله و پیروزی ایران در لبنان‌بود که رهبران سعودی پیشنهاد تشکیل یک نیروی نظامی عرب مورد حمایت واشنگتن و ناتو را دادند تا در بیروت مداخله کند  .  شاهزاده سعود الفیصل ، وزیر امور خارجه وقت عربستان ، در اسفند ماه این ایده را با دیوید سدرفیلد ، مشاور ویژه آمریکا در عراق ، که از ریاض دیدن می‌کرد در میان می‌گذارد  .  بنا بر این تلگراف « سعود الفصیل گفت عملیات حزب الله نخستین قدم برای سرنگونی دولت سینیورا و اشغال کامل لبنان توسط ایران است  .  چنین پیروزی در کنار اقدامات ایران در عراق و در جبهه فلسطینیان فاجعه‌ای برای آمریکا و منطقه خواهد‌بود  . » . سعود الفیصل در این ملاقات طرح یک نیروی عرب متشکل از کشورهای پیرامونی غیر از عربستان و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس را ارائه می‌کند که زیر پوشش سازمان ملل متحد در بیروت مستقر‌شده‌و از سوی آمریکا و ناتو از تجهیزات و پشتیبانی لجستیک ، دریایی و هوایی برخوردار شوند  .  سعود الفیصل گفته‌بود پیروزی در این درگیری ساده تر از تلاش برای کاهش نفوذ ایران در عراق و مناطق فلسطینی است  . سدرفیلد و دیگر مقامات آمریکایی با تردید به طرح پیشنهادی سعودی نگاه کردند و این ایده به جایی نرسید  .  اما ، طرح آن نشانگر نقطه‌ای بود که ایران و عربستان به رقابت با یکدیگر به عنوان رقابت برنده و بازنده نگاه می‌کردند  . اینک عربستان سعودی پادشاه جدیدی در راس قدرت دارد ، که اخیرا و پس از مرگ برادرش بر تخت تکیه زد  .  او میراث‌دار سیاست سعودی‌ها برای مهار ایران و مقابله با احساسات انقلابی در منطقه است  .  ملک سلمان تمایل بیشتری به مداخله مستقیم در نبردهای نیابتی با ایران دارد و این را در جنگ یمن نشان داد  . کشورهای عرب در نشستی در ماه مارس بر سر تشکیل یک نیروی نظامی مشترک که عمدتا هدفش مقابله با ایران خواهد‌بود موافقت کردند  .  این طرح بسیار شبیه پیشنهاد هفت سال پیش سعود الفیصل است  .  اما ، آنچه که فرق کرده است این است که سعودی‌ها در رویکرد تخاصمی شان دیگر به آمریکا و نیروی هوایی ناتو اتکا نخواهند کرد و برای مداخله در کشورهای عربی که با تهدید شورش‌ها یا نفوذ ایران روبرو هستند در پی پوششی سیاسی از سوی سازمان ملل متحد نخواهد‌بود  .  این وضعیت جدید منطقه است : ایران و عربستان سعودی مواضع خود را به سوی یک درگیری بی‌پایان سخت تر کرده‌اند و مردم عراق ، سوریه ، و یمن بهای آن را می‌پردازند  .