نگرانی از رویکرد جوانان به آثار صادق هدایت
«هدایت کشی» پدیده تازه ای نیست؛ «ادیبان» قدیم هم او را به «حساب» نمی آورد. در نخستین کنگره نویسندگان ایران تنها نویسنده ای که دعوت نشده بود صادق هدایت بود. تکرار حرفهای کهنه علیه صادق هدایت نمایانگر آن است که سی و چندسال ممنوعیت همه جانبه هدایت بی تاثیر بوده و آثارش روز به روز برای جوانان امروزی ایران بیشتر شناخته می شود.
در آستانه نوزدهم فروردین ، سالگرد خودکشی صادق هدایت ، محمد رضا سرشار ملقب به « رضا رهگذر »، نویسنده هوادار حاکمیت و رئیس انجمن دولتی قلم در گفتگو با ماهنامه فرهنگ عمومی به بررسی کارنامه ادبی و فرهنگی صادق هدایت پرداخته و او را نویسنده‌ای « گلخانه‌ای » ارزیابی کرده است  . محمدرضا سرشار در ادامه آثار ادبی هدایت را « تقلیدی کاملا ناقص و دست و پا شکسته از داستان غربی » دانسته است  . او درادامه می‌افزاید که « هدایت با ادبیات داستانی گذشته ایران آشنایی نداشت  .  یعنی نسبت به ادبیات داستانی کهن ایران ، بی‌سواد‌بود  .  همان‌طور که در ارتباط با زبان فارسی ، حتی به عنوان یک فارسی زبان عامی هم نمی‌تواند درست بنویسد  .  یعنی نوشته‌های او پر از غلط‌های آشکار است  . » محمدرضا سرشار که بوف کور هدایت را حتا از یک نوشته زین العابدین رهنما پایین تر دانسته ، نتیجه‌گیری می‌کند هدایت نویسنده‌ای « گلخانه‌ای » بوده ؛ یعنی « عناصر غیر ادبی مختلفی جمع شدند تا هدایت را هدایت کنند که اولین آن‌ها همان رادیو بی‌بی سی و دوستان او مینوی و فرزاد در این رادیوی استعماری‌بودند  . » رئیس انجمن دولتی قلم ایران آنگاه داستان‌های کوتاه هدایت را بجز داش آکل « غیرقابل خواندن » خوانده و در مورد « داش آکل » هم حدس می‌زند که « هدایت داستان را جایی شنیده است » . « رهگذر » حرف تازه‌ای نزده است  .  « هدایت کشی » پدیده تازه‌ای نیست ؛ « ادیبان » قدیم هم او را به « حساب » نمی‌آورد  .  در نخستین کنگره نویسندگان ایران تنها نویسنده دعوت‌نشده‌هدایت‌بود  .  تکرار حرفهای کهنه علیه هدایت نمایانگر آن است که سی و چندسال ممنوعیت همه جانبه هدایت بی‌تاثیر بوده و آثارش روز به روز برای جوانان امروزی ایران بیشتر شناخته می‌شود  . تازگی برداشت رهگذر در این زمینه درست است  .  علی رغم گسترش اینترنت و کاهش اشتیاق به خوانش ادبیات ، به دلایل چند از جمله شادابی روح فضای داستانی و زنده بودن شخصیت‌ها و بازتاب احوالات زمانه ما در آثار صادق هدایت که حتا قابل تعمیم به امروزه روز ایران است ، این نویسنده در میان جوانان امروزی محبوب‌شده‌و محبوبیتش رو به گسترش است  . هدایت تازه در حال شناخته شدن است ؛ این خود مایه نگرانی محمدرضا سرشار و آن کسانی‌ست که به او گفته‌اند این مصاحبه‌ها را انجام دهد  .  گسترش محبوبیت هدایت در نسل جوان حتا به شکاف میان دولتیان منجر‌شده‌است  . برگزاری نمایشگاه آثار و دستنوشته‌های صادق هدایت در موزه رضا عباسی که به تلاش سازمان میراث فرهنگی کشور صورت می‌گیرد نماد کهنه شدن ممنوعیت و سانسور مطلق سی و چند ساله آثار هدایت در ایران است  .  این خبر یکی از دلنگرانی‌های « رهگذر » بوده که چنین شتابان و در یک جلسه ختم هدایت را اعلام کرده و خواندن آثارش را برای جوانان زیانبار دانسته است  . دیدگاه‌های محمدرضا سرشار در باره آثار صادق هدایت سخن تازه‌ای نیست ؛ پیش از او بوده‌اند قدمایی که آمدند تا « نانویسندگی » هدایت را اثبات کنند  . دکتر قاسم غنی سفیر ایران در مصر سالها پیش هنگامی که در قاهره با رژه لسکو ، مترجم فرانسوی بوف کور و کاردار فرهنگی فرانسه در مصر دیدار می‌کند ، از اینکه رژه لسکو آثار بزرگی همچون بوستان و گلستان سعدی را نادیده گرفته و بوف کور « آن پسره » را به فرانسوی ترجمه کرده ، ابراز شگفتی کرده‌بود  . اصطلاح « پسره » که دکتر قاسم غنی در یادداشت‌های روزانه خود به آن اشاره می‌کند « صادق هدایت » است  . همان‌طور که از همدوره‌ای های فرانتس کافکا و خالق آثاری همچون « محاکمه »، « قصر » و « مسخ » کسی نبود او را بعنوان یک نویسنده پذیرا شود مگر دوست نزدیک « مکس برود » .  امیدواریم آقای سرشار مدعی نشوند آژانس یهود فرانتس کافکا را نویسنده کرد  . محمدررضا سرشار سخن تازه‌ای در زمینه اغلاط املایی و انشایی داستان‌های هدایت نگفته است  . پیش از او ، دکتر مهدی حمیدی شیرازی ، « شاعر درباری » که اتفاقا از جایگاه امروزی محمدرضا سرشار در دستگاه حکومت وقت برخوردار‌بود ، در تخطئه بوف کور نوشت : نوزده غلط املایی بوف کور  .  نمره املای هدایت یک شد  . محمدرضا سرشار در زمینه دیدگاه‌ها و نگاه هدایت نیز سخن تازه‌ای نگفته است  . پیش از او ، یعنی سال 1344 « هوشنگ پیمان » نیز در کتابش : « صادق هدایت که‌بود و چه کرد  ؟ » حکم صادر کرد : « صادق هدایت آدم روانی‌ای بود » .  دلیل روانی بودن هدایت را هم گیاهخوار بودنش دانست  . اگر تازگی‌ای در گفته‌های « رهگذر » باشد ، نمایش هراسش از بازگشت آثار هدایت به جامعه است  .  آثاری که هیچکدامشان تاکنون بدون سانسور در جمهوری اسلامی منتشر نشده‌اند  . تازگی‌ای اگر باشد همین است که رهگذر بعنوان چهره شاخص ادبی حاکمیت جمهوری اسلامی که بیش از سی و چند سال است با چسبیدن به قدرت از همه امکانات دولتی از جمله اشتغال در رادیو ایران گرفته تا دریافت یک ساختمان مصادره‌ای برای دفتر انجمن دولتی قلم برخوردار بوده هنوز از مرده هدایت می‌هراسد  . آقای سرشار می‌تواند بگوید اگر بوف کور ارزش محتوایی و ادبی چندانی ندارد ، چرا اجازه نمی‌دهید نسخه بدون سانسور آن در ایران چاپ و منتشر شود تا خود مردم و خوانندگان دریابند که بوف کور هدایت فاقد ارزش‌های ادبی و محتوایی‌ست  ؟ رئیس انجمن دولتی قلم ایران گفته است هدایت ادبیات کلاسیک ایران را نخوانده‌بود و بیسواد‌بود  .  می‌دانیم صادق هدایت گزارش فارسی امروزی چند کتاب کهن پهلویک را در زمانه‌ای بدست داد که حتا پنج استاد معروف زبان فارسی زبان و خط پهلویک نمی‌دانستند  . در زمینه ادبیات کلاسیک هم که در جوانی نیز بهترین نسخه رباعیات خیام را به نام « ترانه‌های خیام » بجا گذاشت  .  یادداشت‌ها و حاشیه نویسی‌های او از کتاب‌های « مرصادالعباد »، « نوروزنامه »، و « تاریخ بلعمی » خود می‌تواند ردیه‌ای به ادعای بیسوادی هدایت باشد  . در زمینه ادبیات جهانی نیز گفتنی‌ست هدایت بیش‌ترین رمان‌های مطرح زمانه خود را خوانده‌بود  . متاسفانه وزارت ارشاداسلامی تاکنون اجازه نداده نسخه بدون سانسور رمان « یولیسس » جیمز جویس به ترجمه دکتر منوچهر بدیعی منتشر شود ، از این رو می‌شود برای مخاطبان ادبیات و بویژه نویسندگان داستان افسوس خورد که چرا باید محروم از مطالعه یکی از مطرح ترین و تاثیرگذارترین اثر داستانی جهان شوند  . صادق هدایت اما در آن زمان هم یولیسس را خواند و هم « درجستجوی زمان از دست رفته پروست » را و هم « مسخ » کافکا را ترجمه و به خوانندگان ایرانی پیشنهاد کرده‌بود  . اما سخن این که بی‌بی سی باعث معروفیت صادق هدایت شد و استدلال را بر یک گفتاورد جوان دانشجوی بیست ساله آن زمان ( مصطفی فرزانه ) بگذاریم که پنجاه سال بعدخاطراتش را از آن دوران نوشته ، تنها به فروکاستی استدلال منجر می‌شود و نه چیز دیگر  . اگر چنین‌بود خود « رهگذر » و امثال او که پس از انقلاب همه بلندگوها و امکانات دولتی جمهوری اسلامی را داشته و دارند ، چرا شهرت و محبوبیت هدایت را بدست نیاورده‌اند  ؟  اگر بی‌بی سی قرار‌بود نویسنده تراشی کند و بعدها هم انقلاب به پا کند ، پس بدا به روزگار کسانی که به پرتو سر این انقلاب به حکومت یا به نوایی رسیده‌اند  .