گزارش هنری: زندگی روزمره ایرانیان از دریچه دوربین عکاس آمریکایی
در واقع این سخنرانی پرزیدنت بوش در رابطه با کشورهای محور شرارت بود که مرا به شدت نسبت به این کشورها و مردم آن کنجکاو کرد
فائزه المصری ، خبرنگار صدای آمریکا سال گذشته در بدترین شرایط تنش‌های جهانی در رابطه با جاه طلبی‌های هسته‌ای تهران ، عکاس آمریکایی ، مارک ادوارد هریس به ایران سفر کرد تا ببیند مردم داخل ایران چگونه مردمانی هستند و زندگی را چگونه می‌گذرانند  .  نتیجه این سفر مجموعه « داخل ایران »‌بود که نخستین مجموعه عکاسی معاصر از داخل کشوری محسوب می‌شود که در غرب کم تر توانسته‌اند آن را بشناسند یا حتی به خوبی درک کنند  . مارک ادوارد هریس ، علاقه وافری به توام کردن کار جدی و ماجراجویی دارد  .  این حس ماجراجویی هنری او را به کشورهای مختلف و اماکن گوناگون برده است  .  در سال 2005 او به کره شمالی رفت و در مجموعه دیگری به نام « در درون کره شمالی » این دیده‌های خود را به تماشا گذاشته است  . هریس می‌گوید : « در واقع این سخنرانی پرزیدنت بوش در سال 2002 در رابطه با کشورهای محور شرارت‌بود که مرا به شدت نسبت به این کشورها و مردم آن کنجکاو کرد  .  همان موقع احساس ناراحت کننده‌ای به من دست داد ؛ اینکه چند کشور تا به این حد متفاوت از یکدیگر را به این شکل فهرست وار گذاشتن و آن‌ها را زیر یک عنوان واحد و کلی قرار دادن  .  همین باعث شد که من به کره شمالی رفتم و کارم را از همانجا آغازکردم » . سال گذشته توجه هریس به ایران جلب شد : « من واقعا دلم می‌خواست که به داخل ایران بروم و از نزدیک شاهد روند زندگی و رفتار و کردار مردم آنجا باشم و شنیده‌هایم را در مقابل واقعیات قرار دهم » . هریس بیش از یک ماه در ایران به سر برد  .  اوعلاوه بر شهرهای مرکزی به نواحی مرزی هم سفر کرد و تا حد امکان از اماکن مختلف درون کشور دیدن کرد  .  او در این مورد می‌گوید :« من متوجه شدم که بهترین کار این است که ابتدا به مناطق مرکزی ایران مثل اصفهان ، شیراز ، کرمان و یزد سفر کنم تا بتوانم یک حس کامل اولیه نسبت به آن پیدا کنم  .  بر همین اساس من یک سفر دوم ترتیب دادم و به شهرهای مرزی سفر کردم  .  به مشهد و به مرز ایران و افغانستان و از آنجا به دریای خزر رفتم  .  بعد از آن به طرف همدان و سپس شهرهای مرزی ایران و عراق حرکت کردم » . نخستین سفر هریس از طریق هواپیما انجام شد اما وقتی برای بار دوم راهی سفر شد ، به اجبار با اتومبیل از کرانه‌های دریای خزر تا آبهای اروند رود را پیمود  .  این فرصتی‌بود که او بهتر بتواند با مردم مناطق مختلف آشنا شود : « در طول این سفر من با کمبود بنزین مواجه‌بودم  .  این مسئله تعجب آور‌بود که این همه نفت در این منطقه وجود دارد اما مردم در این نواحی امکانات لازم و کافی برای تصفیه نفت ندارند  .  بنابراین مجبورند این نفت را صادر کنند  .  خلاصه مشکلات اساسی در این رابطه وجود داشت  .  بسیاری از پروازها لغو شدند و ما بالاخره مجبور شدیم با خودرو به سفر خودمان ادامه بدهیم » . مارک ادوارد هریس می‌گوید : « درباره مسائل و مشکلاتی که دولت‌ها با یکدیگر دارند واقعا چه می‌توان گفت  ؟  من فکر نمی‌کنم تا کنون مردمی رئوف تر و مهربان تر از مردم ایران دیده باشم  .  مردمی بی‌نهایت کمک‌کننده و مهربان  .  همه آن‌ها اشتیاق به گفتگو با من داشتند  .  بسیاری از مردم به ویژه اهالی شهرهای بزرگ تر از دولت به شدت ناراحت و ناراضی‌بودند  .  من بسیار از آزادی بیانی که در آن جا وجود داشت شگفت زده شدم  .  به خصوص در مقایسه با کره شمالی که هیچ فردی حق بیان کلامی علیه دولت ندارد » . هریس از هر موضوعی که سر راه او قرار گرفت عکاسی کرده است  .  او می‌گوید که می‌خواهد عکس‌هایش واقعیت‌های جامعه امروز ایران را آشکار کنند  . یکی از تصاویر در یک بازار دختر بچه و مادرش را نشان می‌دهد  .  مادر این دختر بچه چادر - پوشش سنتی - به سر دارد ، اما دخترک شلوار جین رنگ و رو رفته‌ای که یکی دوسال پیش مد روز بوده را پوشیده است و یک تی شرت با عکس میکی ماوس هم به تن دارد  .  این یک تضاد کامل را بین این مادر و دختر نشان می‌دهد  . آقای هریس می‌گوید زنان ایرانی خیلی بیشتر از آنچه او تصور می‌کرد آزاد و آشکار هستند : « زنان ایرانی خیلی پیچیده و در سطح بالا و بسیار تحصیل کرده هستند  .  من واقعا از این مسئله حیرت کردم که این زن‌ها بودند که برای بحث در مورد موضوعات مختلف با من پیشقدم می‌شدند  .  مثلا در اصفهان من با 5 زن ایرانی که برای تعطیلات به آنجا آمده‌بودند آشنا شدم  .  آن‌ها خیلی دوست داشتند که حجاب‌ها را از سربردارند و در نتیجه حجاب‌هایشان را تا حد امکان به عقب سر می‌دادند  .  جین‌هایی که این زنان پوشیده‌بودند بسیار زیبا و مد روز‌بود  .  کفش‌هایشان هم همینطور و به حد کافی از لوازم آرایش و انگشترهای گوناگون هم استفاده کرده‌بودند  .  مانتوهایشان هم کمی تنگ تر از آن حدی‌بود که برای پوشش کامل بدن زن تعیین‌شده‌است » . هریس کوشیده است که تنوع مردم ایران را نیز تا حد امکان نشان دهد ؛ چنانچه در این راه از تنوع بناها و ساختمان‌های تاریخی هم استفاده کرده است : « یکی از عکس‌های مورد علاقه خود من ، تصویر یک کارخانه حنا‌سازی در یزد است  .  در این کارخانه نوارهای نور از میان شبکه‌های سقف به داخل می‌تابد  .  دانه‌های حنا به کمک سنگ آسیای بزرگی سائیده می‌شوند ودر اثر حرکت آن‌ها گرد حنا در هوا پخش می‌شود  .  این یکی از رویایی ترین تصویرهایی‌بود که من تا آن موقع دیده‌بودم  .  هم چنین در شیراز یک زیارتگاه وجود دارد که هر گوشه آن با شیشه‌های بریده باشکوه تزئین‌شده‌است و نور از داخل این قطعات شیشه به زیباترین شکل عبور می‌کند  .  در این عبادتگاه‌های مختلف همه چیز به زیباترین شکل تزئین‌شده‌است  .  در همدان مقبره « مردچایی و استر » دو شخصیت تاریخ یهود تماشایی‌بود  .  من با خاخام همدان ملاقات کردم و از او عکس گرفتم و البته در هر گوشه و کناری معماری باعظمت و شکوهمندی هست که می‌توان با آن کار کرد » . برای هریس هم چنین این مسئله بسیار اعجاب انگیز‌بود که هنوز پس از سال‌ها ، آثار جنگ هشت ساله ایران وعراق در هر گوشه و کناری به صورتی واضح و زنده نمایان است  .  هم در چشم انداز طبیعی و هم در روح و جسم مردم  . هریس می‌گوید : « در منطقه اروند رود می‌بینیم هنوز آثار توپ و تانک‌های جنگ باقی مانده  .  جنگی که بین ایران و عراق ازسال 1980 تا 1988 ادامه پیدا کرد  .  موضوع جالب توجه این است که همه جا مردم به این زیارتگاه‌ها می‌روند و یاد شهدا را زنده نگاه می‌دارند  .  انگار تمام وقایع این جنگ هنوز در ذهنیت این مردم به همان قدرت زمان جنگ باقی مانده است  .  برای ایرانیان ، جنگ یک مسئله خیلی واقعی است و همیشه یکی از مهم ترین عوامل تفکر و فورموله کردن افکار سیاسی آن‌ها به شمار می‌رود » . عباس کیارستمی ، فیلمساز ایرانی ، پیشگفتار کتاب مجموعه عکاسی آقای هریس را نوشته است و از نگاه شگفت آور هریس تعریف کرده است  .  نگاهی که او به « زندگی » در تمام موضوع‌های خود داشته است  .  هریس می‌گوید خوشحال است که توانسته این کار مهم را انجام دهد  .  او سفر به ایران را تجربه‌ای رضایت‌بخش خوانده است ؛ چه از نظر حرفه‌ای و چه از نظر حس ماجراجویی  .