رامین جهانبگلو: ماندلا گاندی آفریقای جنوبی بود
ماندلا تمام جهان را تحت تاثیر خود قرار داده نه به خاطر شخصیتش، بلکه به خاطر کارهای او و پیام او که حاوی صلح، دوستی و آشتی بود.
نلسون ماندلا می‌گوید : « مرا به جای داوری در موفقیت‌هایم ، با فراز و فرودها و دوباره برخاستن‌هایم قضاوت کنید  . » نام نلسون ماندلا در حالی بر تارک مبارزات آزادیخواهانه بدون خشونت نقش بسته که او ، در دهه 1960 میلادی از روش مبارزه خشونت‌آمیز برای رسیدن به آزادی دفاع می‌کرد  .  شاید از همین زمان ، مثلی ورد زبانها شد که حکایت از راه جدای یک تروریست از راه جدای یک جنگجوی راه آزادی دارد  .  به این ترتیب ، ماندلا ، گواه روشنی است بر این حقیقت که او در مقطعی که درگیر مبارزه « رهایی بخش »‌بود ، از سوی برخی دولت‌ها و رسانه‌ها ، « تروریست » لقب گرفت و سال‌ها بعد هم ، جایزه صلح نوبل با دستان او آشنا شد و از او به عنوان یکی از نمادهای « خشونت پرهیزی » از ستایش بین‌المللی برخوردار شد  .  پس از آن‌بود که بسیاری از مبارزان راه آزادی و رهبران جهان ، روش آشتی جویی « ماندلا » را مدلی الهام‌بخش برای رسیدن و استقرار آزادی و دموکراسی یافتند و بسیاری از نظریه‌پردازان سیاسی کوشیدند با نگاهی به آموزه‌های ماندلا ، ذهنیت سیاسی جدیدی بر اساس صلح و دوستی در جامعه خود پیاده کنند  . رامین جهانبگلو ، استاد فلسفه در کانادا که در مورد روش‌های مبارزاتی ماندلا و تاویل این الگوها در جامعه فعلی سیاسی ایران تالیفاتی دارد ، در گفتگو با صدای آمریکا به برخی از ویژگی‌های شخصیتی نلسون ماندلا پاسخ داده است : پیام یزدیان : آقای جهانبگلو ، شما ماندلا را « گاندی آفریقای جنوبی » توصیف کرده‌اید  .  این در حالی است که ماندلا خود بنیان‌گذار شاخه نظامی « کنگره ملی آفریقا »‌بود و حداقل در دهه 60 میلادی ، از روش مبارزه خشونت‌آمیز دفاع می‌کرد  .  آیا به نظر شما کارنامه آقای ماندلا با رویکرد « خشونت پرهیزی » آقای گاندی مشابه بوده  ؟ رامین جهانبگلو : بله ، من فکر می‌کنم که با جرات می‌توان گفت که ماندلا ، یک گاندی دوم‌بود  .  این را نباید فراموش کرد که وقتی در مورد دوره [ مبارزه ] خشونت‌آمیز ماندلا ، و گروه او موسوم به « نیزه ملت » که خیلی هم کوتاه‌بود صحبت می‌کنیم ، باید توجه کنیم که آن‌ها کار تروریستی نمی‌کردند ، بلکه کار « سابوتاژ » ( خرابکاری ) می‌کردند و بیشتر به تاسیسات حمله می‌کردند و البته ماندلا قبل از آن که به زندان برود توضیح داده که قصد کشتن کسی را نداشتند بلکه قصد مبارزه با آپارتاید را داشتند  . پیام یزدیان : شما از طرفداران نظریه مبارزه بدون خشونت هستید ، چرا فکر می‌کنید اگر این روش در مبارزه با آپارتاید در آفریقای جنوبی موثر بوده ، می‌تواند در جوامع و زمانهای دیگر نیز موثر واقع شود  ؟ رامین جهانبگلو : ماندلا فقط یک مبارز سیاسی نیست ، بلکه یک معمار و موسس سیاسی هم هست  .  فراموش نباید بکنیم که خیلی افراد هستند در گوشه و کنار که درگیر مبارزات سیاسی هستند ، ولی وقتی به قدرت می‌رسند یا خودشان تبدیل به دیکتاتورهای جدید می‌شوند و یا اینکه نمی‌توانند موسسانی قوی باشند  .  ماندلا وقتی رئیس جمهوری شد و قبل از این که رئیس جمهوری شود و از زندان آزاد شود ، پیام‌های مهم آشتی ، بخشش و گذشت را داد و اتحاد را در آفریقای جنوبی ایجاد کرد و شاید هر سیاستمداری قادر به انجام آن نباشد و این [ ویژگی ] از ماندلا در قرن بیستم ، فردی ویژه می‌سازد  . پیام یزدیان : از « خشونت پرهیزی » صحبت می‌کنیم ، بلافاصله اسامی شخصیتهایی مثل ماندلا ، مارتین لوتر کینگ و گاندی در ذهن نقش می‌بندند  .  آیا خشونت پرهیزی همیشه به رهبری کاریزماتیک نیازدارد  ؟ رامین جهانبگلو : نه ، ما دو گونه جنبش‌های خشونت پرهیزی در صد سال گذشته در جهان داشتیم  .  یک گونه ، رهبران کاریزماتیک داشتند مانند گاندی ، مارتین لوترکینگ و ماندلا ؛ یک گونه هم شما می‌بینید که خود جنبش‌ها هستند که کاریزماتیک هستند و می‌توانند تغییراتی ایجاد کنند همانطوری که در اروپای شرقی‌بود یا در دیگر نقاط جهان  .  [ به این ترتیب ] ممکن است که استراتژی‌ها فرق کند  . پیام یزدیان : در مورد میراث سیاسی ماندلا و تاثیر او بر تحولات سیاسی زمانه خودش چه نظری دارید  ؟ رامین جهانبگلو : ماندلا در حقیقت یک سیاستمداری است که ممکن است که جهان هر پانصد سال ببیند  .  یک آدم معمولی نیست و فکر می‌کنم تاثیر ماندلا تا صدها سال باقی خواهد ماند ، نه فقط در قاره آفریقا و آفریقای جنوبی بلکه در تمام جهان  .  به این خاطر که شخصیت ویژه او فراسوی حتی سیاست ویژه مملکتش ، نظر داشت و تمام جهان را تحت تاثیر خود قرار داده نه به خاطر شخصیت او ، بلکه به خاطر کارهای او و پیام او که حاوی صلح ، دوستی و آشتی‌بود  . پیام یزدیان : تا چه حد فکر می‌کنید که شرایط سیاسی و اجتماعی در آن زمان ، به ماندگاری مبارزات ماندلا کمک کرد و چرا بعضا زندانیانی با آرمانهای آزادیخواهانه شبیه ماندلا ، نتوانستند به اندازه او در تحولات سیاسی جامعه خودشان تاثیر‌گذار باشند  ؟ رامین جهانبگلو : دو دلیل دارد ؛ هر کسی که در زندان هست ، الزاما ماندلا نمی‌شود چرا که در همان آفریقای جنوبی هم رهبران و لیدرهای دیگری هم داشتیم ، ولی مهم این است این افرادی که در زندان‌ها هستند بتوانند اولا سیاستمداران بزرگی باشند و بتوانند جامعه شان را بسازند و پیام صلح و دوستی و عدم خشونت داشته باشند ، این خیلی مهم است  .  ضمنا ، من با شما موافقم در آن دوره‌ای که ماندلا به خاطر استقامتش و به خاطر جو بین‌المللی و افریقای جنوبی ، مهم شد  .  ولی فراموش نکنیم که ما در اروپای شرقی ، حتا اگر یک [ واسلاو ] هاول داشتیم ، ولی آدم‌هایی در سطح ماندلا نداشتیم و همان موقع جو بین‌المللی در جهان علیه کمونیسم هم‌بود  . پیام یزدیان : با تشکر از شما آقای رامین جهانبگلو