ایران و سازمان ملل (۲)
آیا رئیس دولت «تدبیر و اعتدال» می تواند از فرصتها و ظرفیتهای سازمان ملل بهترین بهره را برای بهبود جایگاه ایران در صحنۀ جهانی ببرد؟
با سقوط حکومت پهلوی در سال 1357 و پیروزی انقلاب اسلامی در ایران ، و در پی آن آغاز جنگ با عراق ، مقامات حکومت نوپای اسلامی برای مدتی از حضور در جلسات سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد باز ماندند  . با اولین حضور جدی یک مقام بلندپایه جمهوری اسلامی در جلسات سازمان ملل ، مرحله تازه‌ای از روابط ایران و سازمان ملل متحد رقم خورد ، و آن هنگامی‌بود که در سال 1359 محمدعلی رجایی ، نخست‌وزیر وقت ایران ، برای شرکت در نشست شورای امنیت راهی نیویورک شد و برخلاف رسم معمول ، به جای حضور در جایگاه سخنرانی ، از محل استقرار هیات نمایندگی ایران به ایراد سخنرانی پرداخت  . در سال 1366 ، اندکی پس از صدور قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل ، مبنی بر لزوم برقراری آتش بس میان ایران و عراق ، علی خامنه‌ای اولین رئیس جمهوری ایران‌بود که در چهل و دومین نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل شرکت کرد ، تا آخرین مواضع سیاسی ایران ، به ویژه در مورد جنگ با عراق را برای جهانیان تشریح کند  .  حدود یک سال پس از آن سفر ، آیت‌الله خمینی رهبر انقلاب ایران ، قطعنامه 598 را پذیرفت ، اما آن را به نوشیدن جام زهر تشبیه کرد  . اکبر هاشمی رفسنجانی ، جانشین علی خامنه‌ای در مقام ریاست جمهوری ، به نشانه اعتراض به عمل‌کرد سازمان ملل متحد ، هرگز در دوران 8 ساله ریاست جمهوری اش در جلسات سالانه مجمع عمومی شرکت نکرد و این بار نیز همچون گذشته علی اکبر ولایتی وزیر امورخارجه وقت‌بود که در این جلسات حضور می‌یافت  . پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 1376 و آغاز فصلی نو در صحنه سیاسی ایران ، محمد خاتمی دومین رئیس جمهوری ایران‌بود که پس از گذشت بیش از یک دهه ، در شهریور 1377 راهی نیویورک شد تا در پنجاه و سومین نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند  .  بسیاری این سفر را فرصتی طلایی برای ارتباط مقام‌های آمریکایی و ایرانی می‌دانستند ، اما برخلاف انتظارها ، خاتمی در جلسه سخنرانی بیل کلینتون ، رئیس جمهوری وقت آمریکا ، شرکت نکرد  . سازمان ملل متحد ، با پیشنهاد رئیس جمهوری اصلاح‌طلب ایران ، سال 2001 میلادی را سال « گفتگوی تمدن‌ها » نامید ، اما حملات تروریستی به بعضی از مراکز در آمریکا در یازدهم سپتامبر همان سال ، عملاسال « گفتگوی تمدن‌ها » سرآغاز وقوع جنگ و درگیری ، و تغییرات عمده سیاسی در صحنه بین‌الملل شد  . در التهاب حوادث پس از حملات یازده سپتامبر و حمله ارتش آمریکا به افغانستان ، و پس از آن حمله به عراق ، جمهوری اسلامی ایران رئیس جمهوری متفاوتی را تجربه کرد و محمود احمدی نژاد از جناح اصولگرا در سال 1384 به جانشینی محمد خاتمی اصلاح‌طلب برگزیده شد که با سفرهای مستمر هرساله به نیویورک در 8 سال دوران ریاست جمهوری اش ، رکورددار حضور روسای جمهوری ایران در جلسات سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد شد  . با وجود صدور قطعنامه‌های متعدد از جانب سازمان ملل در محکومیت فعالیت‌های هسته‌ای ایران ، و نیز وضعیت حقوق‌بشر در ایران ، دشوار می‌توان آن سفرها و سخنرانی‌های پرشور احمدی نژاد را مثبت ارزیابی کرد ، بطوری که زیر بار تحریم‌های سنگین بین‌المللی ، شاید آنچه که بیش از هرچیز دیگری در ذهن مردم ایران باقی مانده باشد ، حاشیه‌های آن سفر هاست ، از هاله نور بالای سر محمود احمدی نژاد در اولین سخنرانی اش ، تا تعداد همراهان او در آخرین سفرش در شهریور 1391  . با پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری سال 92 ، بار دیگر امیدها برای آغاز فصلی نو در تعامل ایران و جامعه جهانی تقویت یافته است ، تا آنجا که شصت و هشتمین نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در شهریور 1392 در انتظار شنیدن سخنانی متفاوت از سوی رئیس جمهوری جدید ایران است  . این که آیا رئیس دولت « تدبیر و اعتدال » می‌تواند با تدبیر از فرصت‌های پیش رو و از ظرفیت‌های سازمان ملل متحد بهترین بهره را برای بهبود جایگاه ایران در صحنه جهانی ببرد ، پرسشی است که تنها زمان به آن پاسخ خواهد داد  .