زندانیان ایرانی کانادایی، در هاله ای از فراموشی 
در پی قطع روابط سیاسی اتاوا و تهران و تعطیلی سفارت کانادا در ایران، به نظر می رسد سرنوشت زندانیان ایرانی کانادایی به دست فراموشی سپرده شده است
نام زهرا کاظمی و بازداشت ، شکنجه و قتل او در ژوییه سال 2003 در زندان اوین نقطه عطف تیرگی جدی مناسبات بین ایران و کانادا به شمار می‌رود  .  زهرا کاظمی ، عکاس خبری ایرانی کانادایی برای پوشش خبری ناآرامی‌های دانشجویی به ایران سفر کرده‌بود ، اما او کمتر از سه هفته پس از بازداشت ، بر اثر ضرب و شتم به مرگ مغزی دچار شد و اندک زمانی پس از آن درگذشت  .  خانم کاظمی هیچگاه تفهیم اتهام نشد و هرگز برای رسیدگی به اتهاماتش به دادگاه فراخوانده نشد  .  او از حق داشتن وکیل محروم‌بود و مقامات جمهوری اسلامی در نهایت بدون توجه به درخواست استفان هاشمی ، تنها فرزند او در مونترال که خواهان استرداد پیکر مادرش به کانادا‌بود ، تحت تدابیر امنیتی شدید به خاک سپرده شد  . تلاش‌های یک دهه گذشتته فرزند زهرا کاظمی برای اجرای عدالت در پرونده قتل مادرش ، متقاعد کردن دولت کانادا برای پیگیری این پرونده و نیز تشکیل پرونده شکایت مدنی علیه مقامات بلندپایه جمهوری اسلامی در کانادا بی‌نتیجه مانده است  . تلویزیون الجزیره در یادداشتی در همین زمینه به وضعیت اتباع ایرانی کانادایی پرداخته است که در زندان‌های ایران بازداشت شده‌اند و در پی قطع مناسبات رسمی بین تهران و اتاوا و تعطیلی سفارت کانادا در ایران در شرایطی نامعلوم به سرمی برند  . روایت قتل زهرا کاظمی نشانه آشکاری از ناکامی دیپلماسی کشورهای غربی است که با وجود اختلافات عمیق از کمک به شهروندان خود ، به ویژه افرادی که تابعیت دوگانه دارند ، ناتوان هستند  . به نظر می‌رسد ممانعت و یا پیشگیری از دستگیری اتباع ایرانی که تابعیت دوگانه دارند ، یکی از معدود راهکارهایی است که در فقدان مناسبات دیپلماتیک و روابط دوستانه و نیز عدم فعالیت سفارتخانه‌ها به نجات جان آن‌ها کمک می‌کند چون در صورت بازداشت ، سرنوشت و نجات جان آن‌ها یکی از جدی ترین چالش‌های کشورهای محل اقامت آن‌ها خواهد‌بود  . سعید ملک پور ، حسین درخشان و حمید قاسمی شال از جمله ایرانی تبارانی هستند که مقیم کانادا بوده و پس از بازگشت به ایران بازداشت و زندانی شده‌اند  .  الجزیره گزارش می‌دهد با تعطیلی سفارت کانادا در ایران و قطع روابط سیاسی و دیپلماتیک تهران و اتاوا سرنوشت این زندانیان کانادایی در زندان‌های ایران در هاله‌ای از ابهام قرار گفته و حتی با کمرنگ شدن توجه رسانه‌ها به این افراد ، به تدریج به دست فراموشی سپرده می‌شوند  . حسین درخشان ، وبلاگ نویس مقیم کانادا به 19 سال و نیم زندان محکوم شد و حتی پیش از تفهیم اتهام و صدور حکم به مدت دو سال در زندان اوین در بازداشت‌بود  . سعید ملک پور ، مهندس متالوژی دانشگاه شریف است  .  او که در سال 2004 به همراه همسرش به کانادا مهاجر کرد ، اما پس از بازگشت به ایران در سال 2008 بازداشت و در سال 2010 به اتهام طراحی یک تارنمای غیراخلاقی و توهین به اسلام به مرگ محکوم شد  .  سعید ملک پور یک سال در زندان انفرادی در بازداشت‌بود و گفته می‌شود تحت فشار شکنجه به ناچار به اتهامات خود اعتراف کرده است  .  اما او بعدها با نگارش نامه‌ای کلیه این اتهامات را رد کرد  . با وجودی که دولت کانادا بیانیه‌های متعددی در محکومیت بازداشت و حکم ملک پور صادر کرد ، اما برای رایزنی دیپلماتیک و حتی نقض حکم اعدام و آزادی این تبعه ایرانی مقیم کانادا ناکام ماند  .  حکم اعدام سعید ملک پور در اواخر سال 2012 به حالت تعلیق درآمد  . حمید قاسمی شال نیز تبعه ایرانی تبار کانادایی است که در سال 2009 و پس از بازگشت به ایران بازداشت شد  .  آقای قاسمی شال به عضویت در سازمان مجاهدین خلق متهم و در سال 2010 به اعدام محکوم شد  .  با وجود لغو حکم اعدام حمید قاسمی شال ، او بار دیگر در سال 2010 در فهرست اعدامی‌ها قرار گرفت  .  با وجود رایزنی‌ها و پیگیری‌های جدی آنونتلا مگا ، همسر کانادایی آقای قاسمی شال ، وی موفق‌نشده‌است تا گشایشی در پرونده همسرش در ایران پدید بیاورد  . خانم مگا به الجزیره گفته است « هیچ پیشرفتی در پرونده حاصل‌نشده‌است ، فقط جای شکرش باقی است که او هنوز زنده است و خواهر حمید موفق‌شده‌تا با او ملاقات کند اما او هنوز در شرایطی قرار دارد که نمی‌دانیم سرنوشت نهایی او چه خواهد‌بود » . او ضمن تاکید بر بیگناهی همسرش ، برای آزادی و بازگشت او به کانادا ابراز امیدوار کرده است  .  وی خاطرنشان کرده که با تعطیلی سفارت کانادا در ایران و قطع روابط سیاسی بین دو کشور ما مسئول پیگیری پرونده و یافتن راهکاری برای رهایی او خواهیم‌بود  . مازیار بهاری ، خبرنگار ایرانی کانادایی نیز در سال 2009 در ایران بازداشت شد و به مدت 118 روز زندانی‌بود  .  بنا به گزارش الجزیره ، دولتمردان کانادا برای آزادی آقای بهاری رایزنی‌های جدی داشتند  . آقای بهاری در کتابی که زیرعنوان « آن‌ها دنبال من‌بودند : روایت ، عشق ، اسارت و ادامه بقای یک خانواده » تاکید کرده است باوجودی که سردبیران وقت او در مجله تایم به دولت کانادا اجازه دادند تا برای آزادی او تلاش کند اما « آن‌ها در ضمن معتقد‌بودند که این رایزنی‌ها چندان جدی و مداوم نبودند  ...  و روابط و پیگیری مراحل اداری و بوروکراسی هنوز بر این تلاش‌ها حاکم‌بودند » . برخی از فعالان حقوق‌بشر و تحلیلگران رویکرد کانادا در قبال برخی از اتباع ایرانی کانادایی زندانی در بازداشتگاه‌های جمهوری اسلامی را مورد پرسش قرار می‌دهند و معتقدند کانادا برای آزادی و اطلاع از سرنوشت این اتباع خود در زندان‌های ایران تلاش برابر به کار نمی‌گیرد  .