اهمیت انتخابات ریاست جمهوری ایران
«حتی انتخاباتی که با تقلب و تخلفات بسیار همراه هستند نیز نمایانگر برهه های کلیدی چرخه حیات نظام های سیاسی هستند و در ایران نیز چنین است»
یادداشت زیر برگردان مقاله سوزان مالونی ، عضو ارشد موسسه بروکینگز در « مرکز سابان برای سیاست خاورمیانه » است : اهمیت انتخابات ریاست جمهوری آتی در ایران از جمله پرسش‌هایی است که به کرات در گفتگو با خبرنگاران ، سیاستگذاران و تحلیلگران مطرح می‌شود  .  ایران حکومت دینی دارد و قدرت مطلق کشور در اختیار رهبر است و او تصمیم نهایی را می‌گیرد و انتخابات از ابتدا تا پایان ، به‌طور جدی مهندسی و به شدت صحنه سازی‌شده‌است  .  قدرت رئیس جمهوری به‌طور قابل‌توجهی محدود است و به نظر می‌رسد غیرقابل پیش‌بینی بودن نتایج انتخابات ریاست جمهوری که در گذشته برای ایران متصور‌بود ، با انتخابات بحث برانگیز سال 2009 و انتخاب مجدد محمود احمدی نژاد به مقام ریاست جمهوری دیگر مصداق ندارد  . میلیون‌ها ایرانی نسبت به اعلام زودهنگام خبر پیروزی احمدی نژاد با خشم به خیابان‌ها آمدند و شعار « رای من کجاست  ؟ » را سردادند  .  واکنش مردم با خشونت و محاکمه‌های نمایشی و دیگر تاکتیک‌های ویژه دوران استالین روبرو شد  .  این تحولات سبب شد تا نظام ایران به عنوان یک حکومت استبدادی ظهور کند و روند برگزاری انتخابات و رای‌گیری بیشتر به صحنه نمایشی بدل شد که به‌طور مدام از پشت پرده کنترل می‌شود  . بنابراین عدم توجه و پیگیری انتخابات 14 ژوئن و نمایشی خواندن آن و بی‌توجهی به مناسبات خصمانه درون ساختار سیاسی ایران بسیار وسوسه‌آمیز خواهد‌بود  .  اما این رویکرد ، تصوری اشتباه و برداشتی نادرست از تحولات داخلی و پیچیده ایران خواهد‌بود  .  اشتباه نکنید ، منظور من این نیست که برگزاری این انتخابات با روند رای‌گیری در یک نظام واقعا دموکراتیک شباهتی دارد ، جمهوری اسلامی برای برگزاری انتخابات آزاد و عادلانه ناکام مانده است  .  با این وجود ، در حالی که نتیجه انتخابات مهندسی‌شده‌خواهد‌بود ، عوامل دست اندرکار اجرای این مهندسی ، حقیقی هستند و نتیجه تحولات اخیر در جنگ قدرت سی و چهار ساله داخل حاکمیت ایران پیامدهای قابل‌توجهی برای آینده این کشور و نقش آن در عرصه جهانی خواهد داشت  . اگر دولت مضحک و شیوه حکومت‌داری غریب احمدی نژاد موضوع جدیدی به ما نیاموخته باشد ، اما به کرات اهمیت قوه مجریه و نقش رئیس جمهوری در ایران را به ما نمایانده است  .  با وجودی که دفتر رئیس جمهوری مشروعیت انتخاباتی ندارد و براساس قانون اساسی با محدودیت‌های بسیاری روبرو است و تلاش‌ها و برنامه‌های نظام حکومتی حول دستورات الهی متمرکز هستند اما این دفتر به عنوان مرکزی ظهور کرده است که از قدرت واقعی برخوردار است تا بطن سیاست خارجی و داخلی کشور را شکل دهد  .  مقام رئیس جمهوری اختیارات گسترده‌ای بر بودجه ایران ، چارچوب فعالیت‌های سیاست داخلی ، فضای اجتماعی و فرهنگی و حتی حساس ترین جنبه‌های سیاست امنیتی ایران دارد  .  هر فردی که در ماه اوت امسال بر این مقام تکیه بزند ، خود را در شرایطی در نزدیکی قله قدرت خواهد یافت که کشور تحت فشارهای خارجی بی‌سابقه قرار دارد و حاکمیت ایران شاهد تحول بین نسل‌ها است  .  به همین دلیل این انتخابات و نتیجه آن پیامدهای عظیم و گسترده‌ای برای آینده حاکمیت جمهوری اسلامی خواهد داشت  . برای درک اهمیت ریاست جمهوری بسیاربدخیم ایران فقط کافی است به پیشینه روسای جمهوری سال‌های اخیر در این کشور توجه کنیم  .  در طی دو دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی ، رئیس جمهوری اصلاح‌طلب ( 1997 تا 200٥ ) او موفق شد تا به روند برخی از شدیدترین و جدی ترین موارد نقض حقوق شهروندان ایرانی و آزار و اذیت آن‌ها پایان دهد و راهکار‌های جدیدی برای مشارکت سیاسی و آزادی بیان بیابد  .  جلب سرمایه‌گذاری خارجی در ایران در دوران او افزایش یافت ، او موفق شد تا با تاسیس صندوق ویژه پس انداز مازاد درآمد نفتی نظارت مسئولانه بر اقتصاد کشور را ارتقا دهد  .  خاتمی مناسبات ایران با بسیاری از کشورهای جهان را ترمیم کرد و حتی موفق شد تا بخش‌های نگران‌کننده برنامه اتمی کشور را چندین سال به تعویق بیاندازد  . اما تصور موفقیت کامل برای خاتمی ممکن نبود ، چرا که بلندپروازی‌های او برای تغییر ، به دلیل وفاداری وی به نظام دینی و سیاست‌های مشکلات آفرین و عدیده این نظام و حتی روند آرام اصلاحات مورد نظر او از هر سو توسط مخالفان محافظه کار و تندروی درون نظام خنثی شدند  .  با این وجود اگر شرایط دوران ریاست جمهوری خاتمی را با دو دوره حاکمیت جانشین وی مقایسه کنیم ، شاهد هستیم که چگونه احمدی نژاد تکنوکرات‌ها و رسانه‌ها را سرکوب کرد ، درآمدهای نفتی عظیم کشور را به باد فنا داد و سخنرانی‌های سرشار از خشم و نفرتی ایراد کرد که در نهایت سبب شد ایران به کشوری بیگانه و منزوی در عرصه بین‌المللی و جهانی بدل شود  .  تردیدی نیست که مردم ایران و جامعه بین‌الملل در دوران تعامل خاتمی از وضعیت بهتری برخوردار‌بودند تا امروز که احمدی نژاد راه خصومت‌های مجادله‌آمیز را پیشه خود کرده است  . احتمال این که نتیجه انتخابات ماه ژوئن ایران با ناآرامی جدی و یا پیروزی اصلاح‌طلبان همراه باشد تقریبا صفر خواهد‌بود و هر نامزدی که موفق شود تا بر مسند ریاست جمهوری آینده ایران تکیه زند ، در مورد مسائلی که برای واشنگتن از اهمیت ویژه برخوردار هستند ، به ویژه در مورد پرونده اتمی ، راه رئیس جمهوری پیشین را ادامه خواهد داد  .  با این وجود ، حتی انتخاباتی که با تقلب و تخلفات بسیار همراه هستند نیز نمایانگر برهه‌های کلیدی و مهم چرخه حیات نظام‌های سیاسی هستند و در ایران نیز برگزاری انتخابات نظام انقلابی کشور را به مسیرهای جدیدی رهنمون شده‌اند  .  گاهی این تغییرات سنجیده و برنامه ریزی‌شده‌هستند ، مثل سال 1989 که اکبر هاشمی رفسنجانی بدون هیچگونه مخالفتی کنترل امور و بازسازی کشور پس از جنگ را به عهده گرفت و گاه این تحولات ، همچون ظهور جنبش اصلاح طلبی و یا احمدی نژاد غیرقابل پیش‌بینی‌بودند  . انقلاب ایران محصول ائتلافی‌بود که شکاف‌ها و اختلافات بسیار عمیقی داشت و در ورای مخالفت با حکومت شاه ، نقاط مشترک آن بسیار اندک‌بود  .  جمهوری اسلامی در طول تاریخ موجودیت خود رقابت بسیار شدید و در حال تکاملی برای کسب نفوذ و قدرت تجربه کرده است  .  این رقابت هنوز همچون گذشته زنده و پویا است  .  انتخابات برای ناظران خارجی فرصتی فراهم می‌کند تا این رقابت‌ها را از دور نظاره کنند  .  این کارزار برای افراد داخل نظام اسلامی و رقبای بلندپرواز و جناح‌های رقیب درهای بی‌پایانی را می‌گشاید تا جایگاه نفوذ و قدرت خود را در ایران تثبت کنند و فضای سیاسی کشور را بار دیگر بر اساس امیال و منافع خود شکل دهند ، همانگونه که احمدی نژاد و خاتمی چنین کردند  . از آنجا که میراث انقلاب و چالش یک قرن اخیر ایران برای استقرار حاکمیت نمایندگان مردم ، حتی در نظام دینی این کشور مشارکت در انتخابات را به مسئله مورد توجه مردم بدل کرده است ، انتخابات میلیون‌ها ایرانی را به گونه‌ای بسیج می‌کند که شواهد اغلب ثابت کرده‌اند که حتی با وجود سرکوب و سازماندهی بسیار قوی ، کنترل موج مردم دشوار بوده است  .  ما طی هفته‌های آینده از نزدیک شاهد همه این مسائل خواهیم‌بود و در پی درک و تعبیر معنای این انتخابات برای تحول داخلی ایران و درگیری‌های ادامه‌دار این کشور با جامعه بین‌الملل برمی آییم  .