مجله «نیشن»: نیروهای ایران کوهنوردان آمریکایی را در داخل عراق دستگیر کردند
گزارش جدیدی که حاکی است نیروهای امنیتی ایران کوهنوردان را در عراق دستگیر کردند، پرسش های نگران کننده و عمیقی درباره این رویداد و ادامه بازداشت آنها مطرح می کند
سه کوهنورد آمریکایی - شین باوئر ، جاش فاتال و سارا شورد - از زمان دستگیریشان در نزدیکی مرز عراق توسط نیروهای ایرانی تا کنون همواره در کانون مناقشه دیپلماتیک سنگینی که بین ایران و واشنگتن بر سر این موضوع در گرفته قرار داشته‌اند  .  مقامات ایرانی همواره این سه آمریکایی را متهم کرده‌اند که ورودشان به ایران از روی عمد و به منظور جاسوسی بوده است  . این در حالی است که دوستان و خانواده این کوهنوردان در کنار وزارت امور خارجه ، کمیته محافظت از روزنامه نگاران و این مجله ( باوئر پیش از این نیز برای مجله ی نیشن مقاله چاپ کرده است ، رجوع شود به مقاله ی « جوخه اعدام جدید عراق » مورخ 22 ژوئن 2009 ) اتهام جاسوسی را رد کرده و اذعان داشته‌اند که سه آمریکایی هنگام یک کوهنوردی تفریحی و به اشتباه وارد خاک ایران شده‌اند  .  مقامات ایران حتی با وجود سفر مادران سه زندانی به ایران در ماه مه و پوشش خبری گسترده آن اطلاعات چندانی درباره شرایط بازداشت آن‌ها و وضعیت فعلی پرونده ی آن‌ها ارائه نداده‌اند  . اخیرا ، به دنبال تحقیقات پنج ماهه ی نیشن و به کمک بودجه تحقیقاتی فراهم‌شده‌توسط موسسه نیشن ، دو شاهد عینی از بازداشت کوهنوردان یافت شده‌اند که به گفته آنان و بر خلاف ادعای مقامات ایرانی ، باوئر ، شورد و فاتال هنگام دستگیری در خاک عراق بوده‌اند  .  طبق گزارش دو منبع دیگر ، ماموری از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که گمان می‌رود دستور بازداشت کوهنوردان را صادر کرده در همان زمان به اتهام قاچاق ، آدم ربایی و قتل دستگیر‌شده‌و در زندان به سر می‌برد  . این شاهدان - اهالی روستایی کردنشین در عراق به نام زلیم که در چند کیلومتری مرز ایران واقع است - از ترس انتقام جویی نیروهای ایرانی ، که گفته می‌شود هر از گاه اقدام به انجام ماموریت‌هایی در خاک عراق می‌کنند ، از افشای هویت خود خودداری کرده‌اند  .  هر یک از این شاهدان به‌طور جداگانه اعلام کرده‌اند که کوهنوردان را حین بالا رفتن از کوهی مرزی در منطقه خوش منظره خورمال دیده‌اند  .  بخشی از کوه در عراق و بخشی از آن در ایران واقع است ، و گرچه مرز این ناحیه به جز چند برج مراقبت و تعدادی تابلو علامت مشخصه دیگری ندارد ، ولی ساکنان محلی منطقه با آن به خوبی آشنا هستند  . به گفته ی شاهدان ، که از روی کنجکاوی نسبت به ظاهر خارجی کوهنوردان آن‌ها را تعقیب می‌کردند ، حوالی ساعت 2 بعد از ظهر روز 31 جولای ماموران یونیفورم پوش ناجا - نیروی انتظامی جمهوری اسلامی - کوهنوردان را در حالی که مشغول پایین آمدن از کوه‌بودند با اشارات « تهدید‌آمیز » به سمت خاک ایران فراخواندند و وقتی با بی‌تفاوتی آن‌ها مواجه شدند اقدام به شلیک هوایی کردند  .  وقتی این کار نیز موثر واقع نشد ، نیروهای ناجا چندین متر در خاک عراق - که در آن دارای مجوز اعمال قدرت نمی‌باشند - پیشروی کرده و کوهنوردان را بازداشت کردند  . گفته‌های شاهدان ادعاهای باوئر در روز 20 ماه مه را در بازدیدی که بین کوهنوردان و مادرانشان انجام گرفت تایید می‌کند  .  به گزارش نیویورک تایمز ، « باوئر اتهامی را که به آنان مبنی بر تجاوز به خاک ایران زده‌شده‌را رد کرد ، ولی از صحبت باز ماند و اعلام کرد که نمی‌تواند درباره این مسئله صحبت کند  . » به گزارش دیلی تلگراف در آگوست 2009 ، فرهاد لوهونی ، رییس یکی از اقوام محلی ، پیش از این اعلام کرده‌بود که کوهنوردان آمریکایی طی یک شبیخون فرامرزی توسط ماموران ایرانی ربوده شده‌اند  .  به گفته ی لوهونی ، عده‌ای از خویشاوندان او شاهد عبور افرادی از مرز به درون خاک عراق بوده‌اند  .  به نقل از او در این روزنامه « کوهنوردان توسط گروهی که با نادیده گرفتن تمامیت ارضی عراق از ایران وارد خاک این کشور شده‌بودند ، تعقیب و دستگیر شدند  .  ما به حقیقت این مسئله واقفیم و معنای آن این است که ایران قصد داشته در این دوره حساس زمانی گروگانهای آمریکایی در اختیار داشته باشد  . » یکی از سخنگویان وزارت امور خارجه از این موضوع که دستگیری کوهنوردان در خاک عراق صورت گرفته اظهار بی‌اطلاعی کرده ، ولی از بیان جزییات بیشتر خودداری نموده است  . باوئر ، فاتال و شورد پس از دستگیری به سرعت و توسط خودرو به مقر محلی سپاه پاسداران در مریوان ، شهری در نزدیکی مرز در استان کردستان ، منتقل‌شده‌و سپس ، به گفته دو منبع ، تحت بازداشت سرتیپ هیوا تاب ، که در آن زمان رییس بخش اطلاعات سپاه پاسداران ناحیه بوده است ، قرار گرفته‌اند  .  طبق گفته ی این دو منبع - یک عضو اسبق سپاه پاسداران و یک مقامدار استانداری در سنندج - تنها سرتیپ تاب قدرت قانونی صدور حکم بازداشت کوهنوردان و انتقال نهایی آن‌ها به تهران را داشته است  .  سپاه پاسداران ، شعبه‌ای از نیروهای مسلح ایران و دارای دست کم 125000 نفر پرسنل ، مسئول حفظ امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران است  . ادریس احمدی ، یک تبعیدی کرد ایرانی و متخصص در امور منطقه که به عنوان دانش پژوه میهمان در دانشگاه جرج تاون حضور دارد می‌گوید : « وقتی اخبار بازداشت کوهنوردان آمریکایی را شنیدم بلافاصله با خودم گفتم این کار بخش اطلاعات سپاه پاسداران است ، چون آن‌ها در این منطقه نیروهای مستقر دارند  .  فکر می‌کردم که به احتمال زیاد آن‌ها را به بهانه‌ای به داخل خاک کردستان ایران کشانده‌اند تا بتوانند بازداشتشان کنند  .  این رویه با اقدامات سابق ایران نیز همخوانی دارد  . » کمتر از یک ماه بعد ، در اواخر ماه آگوست سال 2009 ، خود تاب به اتهام قتل پسر مصطفی شیرزاد - امام جمعه مریوان و یکی از روحانیان متنفذ منطقه - در 6 جولای بازداشت شد  .  گفته می‌شود که برادرزاده شیرزاد نیز توسط تاب به قتل رسیده است  .  تاب از زمان بازداشتش تا کنون به دست داشتن در جرائم سازمان یافته گسترده‌ای از قبیل سیستم‌های قاچاق پر سود ، چندین قتل ، تجاوز و آدم ربایی متهم‌شده‌است  .  به گفته کارمند استانداری در سنندج ، شکایات بسیار زیادی از تاب به دلایلی همچون نشر اکاذیب ، دزدی ، تجاوز ، آدمربایی و قتل در کردستان به ثبت رسیده است  .  پرونده ی تاب دو بار در دادگاه مورد بررسی قرار گرفته و او اکنون در زندانی در تهران منتظر اجرای حکم اعدام خود است  . گرچه روزنامه‌های دولتی ایران اخباری از جرائم تاب منتشر نکرده‌اند ، ولی یک سایت خبری کرد به نام کردستان و کردنیوز که توسط حزب دموکرات کردستان اداره می‌شود با انتشار یک سری مقاله در ژانویه و فوریه اقدام به علنی‌سازی آن نمود  .  در یکی از این مقالات مورخ 17 فوریه ، تاب به عنوان سرکرده یک « گروه جنایتکار » معرفی‌شده‌و گفته‌شده‌که تاب و هفت تن از دستیارانش به خاطر دست داشتن در شمار زیادی از قتل‌های غیر قانونی تحت بازداشت سپاه پاسداران بوده‌اند  . منابع بسیاری تاب را قدرت مرکزی استان کردستان دانسته‌اند  .  به گفته­ منابع محلی و متخصصان ، کنترل مرزهای منطقه به عهده سپاه و به ویژه شاخه اطلاعاتی آن ، که تاب ریاست بخش محلی آن را به مدت 5 سال بر عهده داشت ، می‌باشد  .  کاوه احسانی ، استادیار علوم بین‌الملل در دانشگاه دپاول و متخصص امور ایران که به عنوان مقاله نویس در مجله ی میدل ایست ریپورت مشغول همکاری است می‌گوید : « در این مرحله این سپاه است که اختیار امور را ، به ویژه در استانهای جنوبی ، در دست دارد ، مخصوصا حالا که آمریکایی‌ها در عراق حضور دارند  .  به ظاهر نیروی انتظامی ( ناجا ) مسوول است ، ولی در واقع این سپاه پاسداران است که کنترل مرزها را در اختیار دارد  . » به گفته عده زیادی از متخصصان امور ایران ، قاچاق از مرزها در منطقه کردستان امر رایج و معمولیست  .  به گفته ی فراز صانعی ، یک محقق امور ایران در دیده‌بان حقوق‌بشر که سال پیش مقاله‌ای درباره آزادی سیاسی در کردستان ایران چاپ کرده‌بود ، مرز ایران - عراق به دلیل کوهستانی بودنش ناحیه ی نسبتا نفوذپذیری است  .  صانعی این مرز را راه فرار معمول بسیاری از مخالفان فراری - مانند روزنامه نگاران ، وکلای حقوق‌بشر و کردهای ایرانی - و همچنین مسیری رایج برای نقل و انتقال کالا می‌داند  .  به گفته او قاچاق کالا و انسان از مرز ، پدیده‌ای است که در این ناحیه به صورت پیوسته وجود داشته و دارد  . تاب کمی بعد از آن که اداره امور سپاه را در ناحیه ی شمال غربی کردستان در دست گرفت مشغول ثروت اندوزی از راه اقتصاد بازار سیاه مرزی شد  .  به گفته ی کارمند استانداری و عضو اسبق سپاه پاسداران ، که به‌طور مستقیم از اقدامات تاب مطلع‌بود ، اولین برنامه تاب فروش اجناس ضبط‌شده‌از کولبارها ، خرده قاچاقچیانی که به قاچاق کالا از مرز اشتغال دارند ( و زندگی آن‌ها در یک فیلم ایرانی به نام « زمانی برای مستی اسبها » که موفق به کسب جایزه کمرا دئور از جشنواره ی کن سال 2000 شد به نمایش درآمده است )‌بود  . این ناحیه همچنین ماوای گروه‌های متعددی از کردهای ملی گراست که خواستار خودمختاری از دولت مرکزی در تهران هستند  .  یکی از این گروه‌ها ، حزب حیات آزاد کردستان ( پژاک ) با حزب کارگر کردستان - یک ارگان جدایی‌طلب کرد که دست به درگیری‌های مسلح در ترکیه می‌زند و از طرف دولت آمریکا و سایر کشورها به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته‌شده‌است - همبسته است  .  پژاک ، که نیروهایش در کوههای کردستان عراق مستقر است ، از سال 2005 به صورت علنی با حکومت ایران درگیر بوده و مسوولیت کشتن چندین سرباز سپاه پاسداران طی حملات فرا مرزی به پایگاه‌های نظامی ایران ، و همچنین ساقط کردن یک هلیکوپتر نظامی ایرانی توسط آرپی جی در خوی ( آذربایجان غربی ) در فوریه ی 2007 را که به کشته شدن 13 سرباز ایرانی انجامید به عهده گرفته است  . تصور می‌شود که بعضی از این گروه‌های شبه نظامی کرد از پشتیبانی آمریکا برخوردارند  .  در آوریل 2006 ، نماینده کنگره دنیس کوشینیچ طی نامه‌ای به پرزیدنت بوش این سوال را مطرح کرد که آیا دولت آمریکا « به تحریک گروه‌های اپوزیسیون و پشتیبانی از اقدامات نظامی گروه‌های معاند و اقلیت‌های قومی ایرانی که بعضا در عراق مستقر می‌باشند می‌پردازد یا نه  ؟ » و از دو گروه خاص ، که یکی از آن‌ها پژاک‌بود نام برد  .  در ماه نوامبر آن سال ، سیمور هرش درمجله نیویورکر گزارش کرد که « اسراییل و آمریکا در پشتیبانی از یک گروه مقاومت کرد به نام حزب حیات آزاد کردستان همکاری دارند » و این که به گفته یکی از مشاوران دولت ، دولت اسراییل برای پژاک تجهیزات و آموزشهای نظامی فراهم می‌کند  . آمریکا و اسراییل داشتن هر گونه همکاری با پژاک را انکار کرده‌اند  .  با این حال این اتهامات در داخل ایران قویا مورد توجه قرار گرفته‌اند و ممکن است انگیزه اساسی تاب در دستگیری باوئر ، فاتال و شورد و همچنین اتهامات علنی جاسوسی که به صورت پیوسته به آن‌ها زده می‌شود نیز همین بوده باشد  .  به عنوان مثال در اوایل آوریل ، وزیر اطلاعات ایران حیدر مصلحی در شبکه ی پرس تی وی ایران اعلام کرد : « برای ما کاملا واضح است که سه آمریکایی دستگیر‌شده‌در ایران در سال گذشته با سازمانهای جاسوسی غربی و اسراییلی در ارتباط بوده‌اند  . » حکومت ایران با انجام یک برنامه ضد حمله‌ای در داخل ایران و عراق علیه پژاک دست به مقابله با گروه‌های جنگ‌طلب کرد زده است  .  به عنوان مثال ، به گزارش مک کلچی ، سربازان ایرانی در آگوست 2007 وارد خاک عراق‌شده‌و به چندین روستا حمله کرده‌اند  .  اخیرا نیز ، در 4 ژوئن ، مقامات ناحیه نیمه خود مختار کرد در عراق ادعا کردند که « واحد کوچکی از سربازان ایرانی »، شامل یک تانک و چندین خودروی نظامی دیگر ، در جستجوی شورشیان کرد بیش از یک مایل در خاک استان اربیل در کردستان عراق پیشروی کردند  . تاب تا پیش از دستگیر شدنش یکی از مهره‌های اصلی برنامه ضد حمله‌ای ایران‌بود  .  عضو اسبق سپاه پاسداران با استناد به قول تعداد زیادی از اعضای فعلی سپاه ، هدف تاب در زمان ریاستش را « نابودی کامل پژاک » در حوزه قدرتش اعلام کرده است  .  بنا به گفته احمدی ، دانش پژوه دانشگاه جرج تاون ، تاب در کشتار اخیر ایرانیان کرد در کردستان عراق دست داشته است  .  به گزارش هفته نامه ی کردی « آوینا »، تاب و واحد افراد تحت فرمانش دو شخص کرد را در تاریخ 15 دسامبر 2008 به قتل رسانده‌اند  . طبق گفته مامور پیشین سپاه و مقام رسمی سنندج ، حوزه تشکیلات بزهکاری تاب در سال 2007 با اولین اقدام به قتل او از قاچاق فراتر رفت  .  کولبارها ، خرده قاچاقچیان مرزی ، معمولا در اثر پا گذاشتن روی مین و یا تیراندازی پلیسهای مرزی کشته می­شوند  .  یکی از اقدامات جنایی تاب ، ربودن کولبارها و غیرنظامیان کرد ایرانی بیکار ، پوشاندن یونیفورم اعضای پژاک به آن‌ها و سپس کشتن آن‌ها ، برای تظاهر به این که آن‌ها در درگیری نظامی به قتل رسیده‌اند و دریافت پاداشهای نقدی از مافوقهایش در سپاه پاسداران تا حد 40000 دلار به ازای هر نفر‌بود  .  دست کم نه نفر دیگر ، که هفت نفر از آن‌ها بازداشت شده‌اند ، در اجرای این نقشه با او همدست بوده‌اند  .  در مقاله منتشر‌شده‌در « کردستان و کردنیوز » نام تمام این افراد ذکر‌شده‌است ، از جمله حاجی مجید مقیمیان ، اهل کرمانشاه ، که از او به عنوان سردسته گروه نام برده‌شده‌است  . پژاک به صورت رسمی دخالت خود در این درگیری‌های مرزی را تکذیب کرده است ، از جمله در یک متن ثبت‌شده‌به تاریخ 3 ماه مه 2009 در وبسایت ایرانی تابناک که متعلق به محسن رضایی ، فرمانده پیشین سپاه پاسداران است  .  به گفته مقام سنندجی ، ممکن است بسیاری از درگیری‌های سپاه با پژاک به همین صورت ساختگی بوده باشند  .  او می‌گوید : « از زمان دستگیری هیوا تاب و دارودسته اش تا به حال تقریبا هیچ موردی از درگیری مسلحانه با پژاک گزارش‌نشده‌است  . » مادر یکی از کولبارها اشک ریزان از ناپدید شدن پسرش می‌گوید  .  به گفته او پسرش در اوایل سال 2009 و همان روزی ناپدید‌شده‌که در آن به ادعای حکومت درگیری‌ای با پژاک روی داد  .  این زن ، که ساکن یکی از شهرهای مرزی کردستان ایران و یکی از شاکیان پرونده ی تاب است ، در خواست کرده که نام و محل زندگی اش فاش نشود ، چرا که ممکن است به پرونده اش در دادگاه لطمه بزند  . مقام سنندجی نقشه ظاهرسازانه تاب را بسیار موفقیت‌آمیز می‌داند  .  به گفته او به یکی از حسابهای بانکی تحت نام تاب از سال 2008 تا کنون نزدیک به 6 میلیون دلار پول واریز‌شده‌است  .  این برنامه مخوف سرانجام در بهار 2009 در پی قتل برادر یکی از مقامات محلی توسط او که در آن منطقه جویای کار‌بود ، و به صورتی قطعی تر ، پس از کشته شدن پسر امام جمعه منطقه به دست او پایان یافت  . در 11 ژوئن ، محمد جواد لاریجانی ، دبیر کل شورای عالی حقوق‌بشر در ایران ، اعلام کرد که تحقیقات حکومت تقریبا به پایان رسیده و دادگاه باوئر ، فاتال و شورد « به زودی برگزار خواهد شد  . » مادران کوهنوردان در نامه‌ای که در 17 ژوئن منتشر شد از ایران درخواست کرده‌اند که یا فرزندانشان را محاکمه و یا آزاد کند  .  در این نامه آمده است که : « در این مرحله ، ایران هیچ دلیل قانونی‌ای برای آزاد نکردن فرزندان ما ، یا پیگیری نکردن پرونده آن‌ها در دادگاه عادلانه‌ای که در آن بتوانند آزادانه در برابر اتهاماتی که به آنان وارد‌شده‌از خود دفاع کنند ، ندارد  . » هادی قائمی ، مدیر اجرایی کمپین بین‌المللی حقوق‌بشر در ایران می‌گوید : « اگر این اظهارات جدید واقعا صحت داشته باشند ، مشخص می‌شود که کوهنوردان آمریکایی صرفا قربانی دسیسه‌ها و بازی‌های سیاسی شده‌اند  .  این نکته که آن‌ها برای مدتی چنین طولانی بدون محاکمه در بازداشت نگه داشته شده‌اند نیز پشتیبان قوی این ادعاست  .  طبق قوانین ایران ، این کوهنوردان مرتکب هیچ جرمی نشده‌اند و باید بلافاصله آزاد شوند  .  وکیل ایرانی کوهنوردان ، که پرونده‌های قضایی ادعاهای علیه آن‌ها را مطالعه کرده است ، مصرانه مدعی است که تنها اتهام وارد بر آن‌ها ورود غیر قانونی به کشور است که حکم آن پرداخت جریمه نقدی است ، نه بازداشت بی‌حساب و کتاب و به مدتی اینچنین طولانی  .  طبق اطلاعاتی که به تازگی فاش‌شده‌، حتی این اتهام هم ساختگی به نظر می‌رسد و هیچ پایه و اساسی برای ادامه بازداشت آن‌ها وجود نخواهد داشت  . » در تاریخ انتشار این مقاله ، ده ماه و 23 روز از بازداشت شین باوئر ، جاش فاتال و سارا شورد می‌گذرد  .