گزارش: به جای مهاجرت به نجف علمای مذهبی به مشهد می روند
در روزهای اخیر ، پس از فشارهایی که بر تعدادی از علمای قم ، پیرامون مسایل انتخابات ریاست جمهوری وارد شده ، بار دیگر گزینه مهاجرت و سکونت در شهر نجف ، بر سر زبانها افتاده است
ابتدای هفته ، وقتی آیت‌الله‌العظمی حسینعلی منتظری به سوالات محسن کدیور پاسخ داد ، برخی صاحبنظران پاسخ‌های آقای منتظری را در حد " فتوا " تعبیر کردند چرا که آقای منتظری ، در پاسخ به یکی از سوالات کدیور نوشت :« چنانچه ولی فقیه ، هر یک از شرایط لازم برای تصدی این پست را ، از دست دهد به خودی خود از مقامش ساقط می‌شود و نیازی به عزل هم ندارد  . » آیت‌الله‌العظمی منتظری در پاسخ به پرسشی دیگر ، نوشت :" جور ، مخالفت عمدی با احکام شرع و موازین عقل و میثاقهای ملی که در قالب قانون درآمده باشد و کسی که متولی امور جامعه است ، بدین گونه مخالفت می‌ورزد ، « جائر » و ولایتش « جائرانه » است  . " این اظهارات آقای منتظری ، در حالی از سوی صاحبنظران مسایل دینی در ایران ، بسیار مهم تلقی شد که ، روز یکشنبه ، سایت خبری میزان پرس ، از زمزمه‌هایی درباره " مهاجرت اعتراضی روحانیون قم از ایران به طرف پایگاه نجف " خبر داد  . اما چرا نجف  ؟  احمد قابل ، پژوهشگر مسایل دینی در گفتگویی با صدای آمریکا ، به سابقه مهاجرت علمای مذهبی ایران به این شهر در کشور عراق اشاره کرده است :" علمای شیعه از جمله مکانهایی که برای علم آموزی مورد توجه داشته‌اند ، نجف بوده است  .  این شهر زادگاه امام اول شیعیان است و در دهه‌های قبلی بسیاری از علما در شرایط اختیاری این شهر بر سایر مراکز ترجیح می‌دادند  .  " آقای قابل البته از وجود ناامنی‌هایی در نجف در دهه پنجاه شمسی سخن می‌گوید :" در آن روزها با استقرار حزب بعث در عراق ، فشار بر علمای مذهبی زیاد شد  .  صدام نه تنها فعالیت علمای شیعه را محدود کرد که بعضا برخی از آن‌ها را از عراق نیز اخراج کرد  .  به همین دلیل حوزه علمیه قم بیشتر مورد توجه قرار گرفت  .  بخصوص که پس از انقلاب ایران فضا برای اظهار نظرهای مذهبی بازتر شد و علما ترجیح دادند در قم باشند تا نجف " . با اینکه این پژوهشگر مسایل دینی تاکید دارد ، که در سه دهه اخیر ، علمای مذهبی حضور در ایران را بر حضور در قم ترجیح داده‌اند اما در روزهای اخیر ، پس از فشارهایی که بر تعدادی از علمای قم ، پیرامون مسایل انتخابات ریاست جمهوری وارد‌شده‌، بار دیگر گزینه مهاجرت و سکونت در شهر نجف ، بر سر زبانها افتاده است  . در سالهای پس از انقلاب ، علیرغم برخی ناملایمات با علمای تراز اول ، اما آن‌ها هرگز تن به مهاجرت ندادند  .  برخورد سالهای اول انقلاب با آیت‌الله شریعتمداری و بعد‌ها در میانه جمهوری اسلامی ، با آیت‌الله منتظری ، هرچند مدت مدیدی این دو را خانه نشین کرد اما هرگز باعث نشد تا سفری به نجف روی دهد  . این ماجرا اما در روزهای پس از انتخابات شکل دیگری به خود گرفت  .  وزارت کشور و متعاقب آن آیت‌الله علی خامنه‌ای ، پیش از آنکه شورای نگهبان صحت انتخابات را تایید کند ، محمود احمدی نژاد را پیروز انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری نامیدند و این درحالی‌بود که تنها سه روز پس از انتخابات ، میلیون‌ها نفر در تجمع تهران ، تاکید کردند که در انتخابات تقلب‌شده‌است  . فقط مردم نبودند که اعتقاد داشتند تخلفاتی روی داده است ، چرا که برعکس دوره قبل انتخابات ، در این دوره ، به جز آیت‌الله نوری همدانی ، سایر مراجع از تبریک ریاست جمهوری مجدد احمدی نژاد خودداری کردند و البته تنها برخی از آن‌ها همچون ناصر واعظ طبسی ، مشارکت گسترده مردم را تبریک گفتند  . این سکوت ، خبر از اختلاف‌نظر می‌داد و به همین دلیل‌بود که شش فقیه شورای نگهبان در دوگروه جداگانه در روزهای مانده به تایید انتخابات ، دیدار‌هایی با علمای قم داشتند  .  این نشست‌ها به نتیجه منتهی نشد و شورای نگهبان در نهایت صحت انتخابات را همان‌طور که رهبر ایران وعده داده‌بود ، تایید کرد  . برخلاف انتظار مسولان نظام ایران ، در روزهای بعد ، از اعتراضات مردم کاسته نشد و وقتی این اعتراض‌ها از سوی نیروهای نظامی و انتظامی به خشونت و کشتار کشیده شد ، اینبار برخی علمای مذهبی ، سکوت خود را شکستند که حاصل آن ، بیانیه‌های آیات اعظام منتظری ، صانعی و بیات زنجانی‌بود  . درست در چنین شرایطی‌بود که ، با افزایش فشار حکومت بر علمای مذهبی زمزمه مهاجرت به نجف مطرح شد  .  در این میان ، احمد قابل ، پژوهشگر مسایل دینی ، وقایع اخیر را بی‌تاثیر در مطرح شدن دوباره نام نجف نمی‌داند :" با از بین رفتن صدام ، هرچند نا امنی‌های ماههای اخیر در عراق موجب بوده که علما هنوز مایل به رفتن به نجف نباشند اما در روزهای اخیر شرایطی را بخصوص برای علما فراهم کرده‌اند که اجبارا از دولت و حکومت حمایت بکنند  .  طبیعت خیلی از آقایان این‌گونه نیست که تسلیم این فشار شوند  .  آقایان علما خیلی خوش ندارند در مسایل سیاسی درگیر بشوند و اعتبار معنوی خودشان را خرج مسایل مادی و دنیوی بکنند  .  بنابراین می‌توان مهاجرت به نجف را یکی از گزینه‌های آن‌ها در مقابل اجبارهای حکومت دانست  . " در این میان هرچند سایر علمای قم ، سکوت کرده‌اند اما چنانکه یک روزنامه نگار نزدیک به علمای قم روایت کرده ، می‌توان به فشار حکومت ایران به این علما پی برد  .  شاید به همین دلیل است که به جای نجف ، این روزها ، علما به مشهد سفر می‌کنند  . خبرگزاری رسا که پایگاه خبری طلاب و محققین حوزه علمیه قم است ، خبر داده که از سه شنبه ، آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی به مشهد مسافرت کرده است  .  هرچند این خبرگزاری مدت مسافرت ایشان را یک هفته اعلام کرده اما پایگاه شخصی این آیت‌الله اعلام کرده ظرف مدت یک ماه آینده ، مکارم شیرازی در مشهد می‌ماند  .  هرچند ظاهرا خبری در مورد سفر سایر مراجع و علمای مذهبی به مشهد دیده نمی‌شود اما پایگاه اینترنتی آیت‌الله صافی گلپایگانی عکس‌های دیدار این مرجع تقلید ، با طلاب در مشهد را ، منعکس کرده است تا مشخص شود ، صافی گلپایگانی نیز در مشهد است  . در روزهای اخیر آیت‌الله استادی که او نیز به نتایج انتخابات اعتراض دارد ، در آخرین نماز جمعه خود ، اعلام کرده تا ماه محرم ، نه به نماز جمعه می‌آید و نه در جایی سخنرانی خواهد کرد  . در این میان ، با اینکه علی محمدی ، مسول ستاد برگزاری نماز جمعه قم در پی این سخنان آیت‌الله استادی ، هرگونه اختلاف‌نظر را تکذیب می‌کند اما به گفته ی وی ، آیت‌الله عبدالله جوادی آملی هم این روزها به خاطر مسافرت تابستانی ، به نماز جمعه نمی‌آید  .  هرچند او مشخص نکرد که این آیت‌الله به کجا سفر کرده اما این روزها مشهد ، میزبان علمای قم است  .