کاروان راهیان نور و جاده های خونین ایران
این سفرها یا در واقع اردوهای تبلیغات ایدئولوژیکی برای نسل جوان، تاکنون قربانیان زیادی نصیب کاروانیان کرده است. تصادفهای جاده ای یکی از این موارد خطرناک است که از زمان آغاز این اردوها هرسال به تکرار روی داده است
19هزار کشته در 10 ماه جاده‌های ایران را از بمب‌های عراق مرگبارتر کرده است بار دیگر در حادثه‌ای تازه برای کاروان راهیان نور بیش از 14 دانش آموز کشته و مجروح شدند  .  بر اساس گزارش اداره کل راه و ترابری استان سمنان روز سوم اسفند 1390 ، بر اثر واژگون شدن اتوبوس حامل دانش آموزان اردوی راهیان نور شاهرود ، در محور گرمسار سمنان ، 2 نفر در دم کشته شدند ، 4 تن به قطع عضو و معلولیت‌هایی چون ضربه مغزی و تخلیه چشم دچار شدند ، و 12 نفر دیگر نیز مجروح شدند  .  این دانش آموزان همگی در پایه دوم دبیرستان‌های استعداد‌های درخشان ، معارف اسلامی صدرا و دبیرستان غیرانتفاعی فرشته در شاهرود درس می‌خواندند  . هویت 2 نفری که کشته شده‌اند ، فاطمه عباد بیانی مربی و کارمند اداره آموزش و پرورش شاهرود و زهرا قربان پور ، دانش آموز نخبه مدرسه استعدادهای درخشان و فرزند مدیرکل راه و ترابری استان سمنان گزارش‌شده‌است  .  دلیل بروز این حادثه خواب آلودگی راننده اتوبوس و سرعت غیرقابل کنترل ذکر‌شده‌است  . به نظر می‌رسد که کاروان مرگ و معلول شدن دانش آموزان در هیئت راهیان نور سر باز ایستادن ندارد  .  این در حالی‌ست که دانش آموزانی که برای سفرهای راهیان نور دست چین و اعزام می‌شوند عموما از امتیازها و ویژگی‌های خاص ارزشی و در نتیجه از امکانات و بودجه بیشتری برای رعایت ضوابط ایمنی برخوردارند  . راهیان نور از برنامه‌های بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس است که « در تابعیت ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی قرار دارد  . » هدف آن « حفظ آثار و نشر آنچه ارزشهای دفاع مقدس ( جنگ ایران و عراق ) و ترویج فرهنگ مقاومت ، ایثار ، جهاد و شهادت » است  .  این بنیاد از نهادهای زیر مجموعه رهبری‌ست که به فرمان رهبر جمهوری اسلامی در پایان جنگ در مهرماه سال1369 تاسیس شد  .  برنامه راهیان نور به‌طور عمده به گروه سنی جوان و نوجوان توجه دارد و بر اساس آن دانشجویان و دانش آموزان پسر و دختر در سراسر ایران برای آنچه « سیاحت - و - زیارت » می‌خوانند ، راهی مناطق هم مرز با عراق در دوران جنگ هشت ساله با عراق در غرب و جنوب غربی کشور می‌شوند  . فرمانده ناحیه مقاومت بسیج جماران راهیان نور را نیاز نسل جوان امروزی توصیف کرده است : «  ...  آشنایی و تبیین فرهنگ ایثار و شهادت در قالب اردوهای راهیان نور نیاز نسل جوان امروزی است  .  حضور فرزندان ایران اسلامی در مناطق عملیاتی دفاع مقدس موجب شناخت و آشنایی ابعاد مختلف ایثارگریهای رزمندگان و فرهنگ ناب جبهه‌ها می‌شود  ...  برگزاری این اردوها در راستای تاکیدات معظم له [ آیت‌الله خامنه‌ای ] می‌باشد  ... » . در این سفرهای گروهی که با هدف تبلیغات ایدئولوژیکی برای نسل جوان انجام می‌گیرد علاوه بر مربیان پرورشی مدارس ، افرادی از سازمان تبلیغات اسلامی نیز همراه می‌شوند که تحت عنوان راویان جبهه‌ها یا راویان دفاع مقدس به توضیح مکان جنگها و خاطراتی از کسانی که در جنگ شرکت داشته‌اند ، می‌پردازند  .  این طرح اخیرا دامنه گروه سنی مورد نظر خودرا گسترش داده و شهروندان واجد شرایط را نیز در قالب کاروانهای راهیان نور به این سفرهای گروهی اعزام می‌کند  .  همچنین در این سفرها برای جذب بیشتر شرکت‌کنندگان ، سرگرمیهای مختلف و مسابقه‌های فرهنگی که همه محتوای ایدئولوژیکی دارند برنامه‌ریزی و اجرا می‌شود  .  سازمانهای بسیج و سپاه ، سازمان تبلیغات اسلامی ، وزارت کشور ، و وزارت آموزش و پرورش از جمله نهادهایی هستند که کار تدارک هزینه و انتخاب مسافران و برنامه‌ریزی اردوهای راهیان نور را برعهده دارند  . شرکت‌کنندگان در کاروانهای راهیان نور از میان وابستگان به خانواده‌های شهید و ایثارگر و یا اعضای گروههای بسیج و نهادهای ایدئولوژیک دیگر درون موسسات آموزشی ونیز کسانی که با سهمیه وارد دانشگاهها شده‌اند ، انتخاب می‌شوند  .  این کاروانها معمولا با برخورد سرد ساکنان شهرهای سرراه و مردم محل ، که عموما از اقلیتهای قومی در استان‌های خوزستان و کردستان هستند ، روبرو می‌شوند  .  گاه نیز هدف حملاتی از پراندن سنگ و چوب تا تیراندازی قرار گفته‌اند  . این سفرها یا در واقع اردوهای تبلیغات ایدئولوژیکی برای نسل جوان ، تاکنون قربانیان زیادی نصیب کاروانیان کرده است  .  تصادفهای جاده‌ای یکی از این موارد خطرناک است که از زمان آغاز این اردوها هر سال به تکرار روی داده است  .  .  دراسفند سال 1386 ، 22 نفر از اعضای کاروان راهیان نور که از دانشجویان دانشگاه غیر انتفاعی مشهد‌بودند در حادثه برخورد اتوبوس شان با تانکر حمل بنزین و انفجار تانکر کشته و 7 نفر مجروح شدند  .  شدت انفجار و سوختگی به حدی‌بود که بسیاری از قربانیان قابل شناسایی نبودند  .  .  در نوروز 1387 اتوبوس حامل فرهنگیان استان چهارمحال و بختیاری به دلیل سرعت زیاد و برخورد با گارد ریل جاده کنترل خود را از دست داد و واژگون شد  .  در این حادثه 27 نفر کشته و 13 نفر مجروح شدند  .  .  در فروردین ماه 1390 ، 47 تن از کاروانیان راهی نور که دانشجویان کرمانی‌بودند ، در حادثه اتوبوس کشته و زخمی شدند  .  تعداد کشتگان در محل حادثه دست کم 10 نفر‌بود  .  .  در آذرماه سال 1390 در تصادف اتوبوس دانشجویان کاروان راهیان نور مشهد 6 راهی نور قطع عضو و معلول شدند  .  .  در15 بهمن ماه 1390 در حادثه تصادف اتوبوس راهیان نور حامل دختران دانش آموز استان خراسان رضوی در نزدیکی بروجرد 3 دختر دانش آموز کشته و شدند و بیش از 13 تن از دانش آموزان و مربیان آنان بشدت مجروح شدند  .  .  در 16 بهمن ماه 1390 اتوبوس حامل راهیان نور که دانش آموزان دختر اردبیلی را به مناطق جنگ زده می‌برد ، در نزدیکی پل دختر در استان لرستان واژگون شد و 4 دانش آموز بشدت صدمه دیدند  . و آخرین کشتار جاده‌ای کاروانیان راهی نور تاکنون ، به روز سه شنبه 3 اسفند ماه 1390 در استان سمنان مربوط می‌شود  . از آنجا که اعضای کاروان راهیان نور به‌طور معمول از مدارس و نهادهای آموزشی یا از میان افراد دارای وابستگی به نهادهای ایدئولوژیک دست چین می‌شوند ، به نظر می‌رسد که در میان ساکنان نواحی سر راه خود چندان محبوبیت ندارند  .  روز 8 فروردین 1387 اتوبوس حامل کاروان راهیان نور که از بازدید از دهلویه ، از عرصه‌های جنگ ایران و عراق باز می‌گشت ، در جاده اهواز به سوسنگرد ، در خوزستان ، هدف تیراندازی افراد مسلح ناشناس قرار گرفت  .  در این تیراندازی چند تن از سرنشینان اتوبوس که دانش آموزانی از شهرستان تایباد در استان خراسان رضوی‌بودند ، مجروح شدند  . مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی حمله‌کنندگان را وابسته به گروه‌های تجزیه‌طلب معرفی کردند  . خبرگزاری مهر در آن زمان به نقل از محمد تقی خادمی ، که معاون هماهنگ‌کننده بنیاد حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس و از برنامه ریزان راهیان نور‌بود نوشت که این حمله‌ها سابقه دارند و پیش تر هم روی داده‌اند  .  به گفته سرتیپ خادمی ، گروههایی که او « تجزیه‌طلب » می‌خواند ، حتی کودکان را به پرتاب سنگ به اتوبوسها تحریک می‌کنند  . روز 23 اسفندماه 1385 در منطقه چزابه در دشت آزادگان خوزستان انفجاری روی داد که در آن 4 تن از اعضای کاروان راهیان نور کشته و بیش از 15 تن از کاروانیان دیگر مجروح شدند  .  کاروانیان راهی نور از دانشجویان دانشگاه‌های علوم پزشکی مشهد و کرمان‌بودند  .  در این حادثه به دو خودروی همراه کاروان و یک آمبولانس خسارتهای کلی وارد آمد  .  خبرگزاری ایرنا در آن زمان از قول مدیرکل امنیتی و انتظامی استان خوزستان نوشت : عبدالرحیم یوسف آبادی با تایید این خبر احتمال داد که شئی منفجر‌شده‌یک مین ضد خودرو بازمانده از دوران جنگ بوده که در داخل یک وانت دو کابین در نزدیکی یادمان چزابه منفجر‌شده‌است  .  او گفت محل حادثه سالهاست از وجود هرگونه شئی انفجاری به جامانده از دوران جنگ پاکسازی‌شده‌و این حادثه بر اثر برخورد اتوبوس با مین نبوده است  .  با این حال منابع محلی به خبرنگار ایرنا گفته‌بودند که انفجار در منطقه پاک سازی‌نشده‌روی داده است  . سازمان پزشکی قانونی تعداد تلفات حوادث رانندگی را در ده ماه اول سال 1390 ، 17 هزار و 642 نفر اعلام کرده است  .  بنابر این گزارش که روز سوم اسفند 1390 منتشر‌شده‌، 13 هزار و 755 نفر از قربانیان مرد و سه هزار و 887 نفر زن بوده‌اند  . در این گزارش ، استان خراسان رضوی بالاترین میزان مرگ و میر جاده‌ای را داشته است  .  استان فارس و استان تهران به ترتیب رتبه‌های دوم و سوم را از نظر تعداد تلفات جاده‌ای در ایران داشته‌اند  . در گزارش پزشکی قانونی تعداد تلفات رانندگی در جاده‌های برون شهری در ده ماه اول امسال ، 10 هزار و 761 مورد و در جاده‌های درون شهری این رقم درسراسر کشور 5 هزار و 119 مورد و در جاده‌های روستایی یک هزار و 627 نفر ذکر‌شده‌است  .  محل تصادف منجر به مرگ 135 نفر نیز نامعلوم اعلام‌شده‌است  . تعداد تلفات رانندگی در مدت مشابه در سال گذشته 20 هزار و 573 نفر بوده است که آمار امسال حدود 14 درصد کاهش نشان می‌دهد  . اما حوادث رانندگی تنها به مرگ منجر نمی‌شود  .  تعداد مصدومانی که برای همیشه معلول و قطع عضو و ناقص می‌شوند خود بخش مهم تری از ماجراست  .  تعداد این مصدومان و مجروحان که به مراکز پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند ، 14 و نیم برابر تلفات بوده است  .  یعنی 257 هزار و 602 مصدوم حوادث رانندگی در ده ماه اول سال 1390 به مراکز پزشک قانونی مراجعه کرده‌اند  .  و این غیر از کسانی‌ست که به مراکز دیگر پزشکی مراجعه کرده‌اند  . تلفات جاده‌ها نه تنها سالانه عده زیادی را داغدار می‌کند ، بلکه بسیاری از خانواده‌ها را بی‌سرپرست و گاه متلاشی و ویران بر جا می‌گذارد  .  مصدومان حوادث رانندگی نیز غالبا به دلیل از کارافتادگی و ناتوانی و تحمل مخارج مداوا و درمان که گاه تا پایان عمر به آن گرفتار خواهند‌بود ، خانواده‌های خود را در فشارهای اقتصادی و عاطفی و اجتماعی قرار می‌دهند  . در برشمردن دلایل حوادث رانندگی در ایران معمولا بر دو عامل عمده که به‌طور مشترک عمل می‌کنند ، تاکید می‌شود  .  عامل اول به قصور دولتی مربوط می‌شود  .  مانند ناامنی و استاندارد نبودن وضعیت جاده‌ها ، نبودن جاده‌های ویژه عبور و مرور تانکرها و وسایل نقلیه حامل مواد سوختنی و قابل انفجار ، و عدم کنترل سلامت خودروها و رعایت قوانین رانندگی برای حفظ امنیت جاده‌ها توسط پلیس راه  .  عامل دوم ماهیت مردمی دارد و به رانندگان خودرو‌ها مربوط می‌شود  .  بی‌توجهی به مسئولیت در قبال جان سرنشینان و بی‌احترامی به حقوق دیگران ، سرعت غیرمجاز رانندگان ، خواب آلودگی ، مصرف برخی داروها و مواد خواب آور یا محرک ، بی‌توجهی به سلامت خودرو و عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی از آن جمله است که در مورد رانندگان وسایل نقلیه بزرگ و عمومی این بی‌توجهی ابعاد فاجعه‌آمیز تری می‌یابد  . برخی از خوانندگان سایتهای خبری درباره حوادث جاده‌ای به‌طور کلی ، و در مورد کاروانهای راهیان نور بویژه ، ابراز نظرهایی کرده‌اند که نمونه‌هایی از آن‌ها را می‌آوریم  . در بخش نظرات سایت 3 اسفند 1390 می‌خوانیم :  .  نام این تورها باید به « راهیان بهشت زهرا » تغییر یابد که هم ازنظر مقصد درست است هم از نظر مقصود که تاحال سرنشینان بسیاری از این اتوبوسها به خانه آخرت رفته‌اند  .  .  به عبارت دیگر دولت ما براثر اهمال و عدم دقت در بازسازی جاده‌ها یا اجرای صحیح مقررات به اندازه دوبرابر و نیم سوریه جنایتکار آدم کشته است  .  آیا در هیچ کشور درست و حسابی اینهمه آدم در تصادفات اتومبیل کشته می‌شوند  .  جان آدم در این خراب‌شده‌ارزشی ندارد  .  وقتی بالا دستیها مثل آب خوردن حکم اعدام صادر کنند ، از اینهای دیگر چه انتظاری می‌شود داشت  ؟ در بخش نظرات سایت ، 7 فروردین 1387چنین می‌خوانیم :  .  اگر تعداد کشته‌های جاده‌های ما را با تعداد کشته‌های بمبهایی که در عراق منفجر می‌شود مقایسه بکنیم فکر کنم تلفات ما بیشتر باشد کاش فکری به حال جاده‌های دو طرفه می‌شد  .  .  زیارت اهل قبور و شهدا خوب است ولی در درون باید مقید‌بود نه در ظاهر ، اگر مقید به نشان دادن رشادتها هستیم باید از راههای بهتری استفاده کنیم  ...  .  فرشتگان نورانی 8 سال جنگ الان در کنج آسایشگاه‌ها در انتظار مرگند ، با تمام احترامی که برای مناطق جنگی قائلیم بهتر نیست سر اتوبوسهایمان را به سوی آن آسایشگاه‌ها کج کنیم و این هزینه‌های گزاف را صرف ایشان و ایجاد یک موزه جنگ در هر استان کنیم  ؟  .  تا جاده‌ها عریض و دو بانده نشوند ، تا برای احداث راهها وجاده‌ها عزم جدی نباشد ، تا زمانی که فقط رانندگان را مقصر حوادث می‌دانیم و حوادث را به صورت ریشه‌ای مانند مدیریت ، خودرو ، جا ده ، شهرداریها ، وزارت راه وترابری و  ...  بررسی نمی‌کنیم ، تا مسولین مربوطه محاکمه نشوند ، تا جان انسانها اهمیت نداشته باشد و  ...  همین است  .  .  سیزده تا کشته این جا دادیم با 28 تا مجروح  .  سری پیش هم 22 تا کشته‌بود یه چند تایی هم مجروح شدند که زیاد هم مهم نیست میشه به عبارتی 35 تا کشته و بقیه هم که سرپایی خوب شدند خداییش 35 تا کشته از بین 70 میلیون و خرده‌ای اصلا به حساب می‌آید  ؟  بابا یه کم با انصاف باشید  .  .  واقعا خیلی تاسف برانگیز است  .  چرا صدا و سیما اصلا این خبر رامنعکس نکرده است واقعا اگر در هر کشوری‌بود چند روز جزئ تیتر اخبار می‌شد ولی متاسفانه من که تمام بخشهای خبری را می‌بینم خبری نشنیدم فقط از طریق زیر نویس انگلیسی  !  شبکه خبر متوجه خبر شدم  .  .  وقتی درماجرای حادثه 22 دانشجو که درتاریخ 25اسفند اتفاق افتاد بنده یادداشتی درذیل واقعه نوشتم متاسفانه شما منعکس نکردید در آن یادداشت بنده یادآور شدم درایران جان انسانها چندان ارزشی ندارد واین حادثه آخرین اتفاق نخواهد‌بود و دیدید به فاصله تقریبا 10 روز حادثه ناگوار تجدید شد در آن یادداشت بنده متذکر شدم که چرا درمسیری که امکان مسافرت با قطار است با اتوبوس مسافرت انجام می‌شود وهمچنین عرض کردم زمان مسافرت حتی الامکان درروز انجام گیرد وازمسافرتهای شبانه احتراز شود وعلاوه براین ازرانندگان مجرب وآشنا به مسیر مسافرت استفاده شود بهر حال مسئولین باید تدابیر جدی اتخاذ کنند تا این وقایع شوم تکرار نشود واگر نمی‌توانند از برگزاری چنین سفرهائی جلوگیری کنند  .  .  متاسفانه کاروانهای راهیان نور در راه برگشت حداکثر تلاش خود را انجام می‌دهند تا سریع تر به مقصد برسند  .  حتی بعضی از این اتوبوسها در پلیس راه‌ها نمی‌ایستند و ساعت هم نمی‌زنند  .  بنده تا حالا دو بار به این مناطق مشرف شده‌ام و شاهد این طور حرکات نیز بوده‌ام  .  .  به عنوان کسی که 2 تن از عزیزان خود را در جاده لرستان خوزستان ( خرم آباد - اندیمشک ) از دست داده است متاسفم  .  تا کی باید شاهد باشیم که شاهراه اصلی شمال جنوب کشور که متاسفانه در جاهایی عرض محور به سختی جهت عبور دووسیله از کنار هم کفایت می‌کند قتلگاه هموطنان مظلوممان باشد  ؟  ایا نباید به فکر تسریع در احداث اتوبان باشیم  .  مگر همین جاده نبود که بار رساندن عمده رزمندگان وپشتیبانی جبهه هارا بعهده داشت  ؟  چرا بزرگراهی که فقط 140کیلومتر بوده وتنها بخش باقیمانده از بزرگراه سراسری تهران - اهواز - خرمشهر / بندر امام می‌باشد قربانی چنین بی‌توجهی می‌شود  ؟  مگر همین چند سال پیش دانشجویان دانشگاه شریف قربانی نشدند  ؟  مگر روزانه دهها تن از هموطنان بیگناه قربانی این راه نمی‌شوند  .  مگرحداقل نیاز جهت بازدید از مناطق جنگی وتوسعه فرهنگ شهادت وجود راه مواصلاتی نیست  ؟  آیا مسئولانی که اینک نفت 100 دلاری را درجاهای نامعلوم این چنین صرف می‌کنند هیچ توجهی به چنین نیازی ندارند  ؟  خدای نکرده درصورت وقوع جنگی دیگر آیا جاده ومحوری جایگزین هست  ؟  در این محور طبق آمار در شبانه روز 4000 ماشین سنگین تردد می‌نماید  .  .  با این همه ترافیک و شلوغی جاده‌ها در ایام عید ، آیا بهتر نیست مسئولان محترم در برنامه اردوهای راهیان نور تجدید نظر کنند  .  خسارات جانی این اردوها در امسال آیا جبران‌پذیر است  ؟  .  دوروزی میشه از سفرراهیان نور آمدم  .  اتوبوسهای بی‌کیفیت و راننده‌های نابلد و جاده‌های خراب واقعا خطرناک هستند  .  در ضمن مناطق جنگی نباید به محل توریستی تبدیل شوند  .  .  خدا آن‌ها را رحمت کند وجایگاه شان درجوار شهدا قرین باد  .  راستش درمورد حادثه قبلی هنوزسرم دردمی کند  .  فرداروز سرو ته قضیه را با ارسال تسلیتهای رنگارنگ هم می‌آورند  .  غم وغصه آن می‌ماند برای بازماندگان  .  تو را به خدا اگر کسی دستش به حضرات میرسد فقط بگوید به داد برسید تا دیر‌نشده‌ .  نگویید درمقابل حجم کار این تلفات چیزی نیست لج بازی نکنید  .  .  ما دراستان خوزستان زندگی می‌کنیم جاده‌ها درحالت عادی گنجایش ندارد نمی‌دانیم چه اصراری هست که حتما باید در این زمان باشد  .  .  به نظر می‌رسد بیش از ظرفیت جاده‌ها و توان سازمانهای کنترل‌کننده ، خودرو در جاده‌ها تردد می‌کند  .  جان انسانها بسیار ارزشمند تر از حرفهای ما می‌باشد  .  پاسخگوی خونهای این عزیزان نزد پروردگار کیست  ؟  آمار قربانیان جاده در ایران بسیار زیاد است و برای کاهش آن اقدام جدی‌نشده‌است  .  شاید بنده و شما هم در شمار قربانیان آتی باشیم  .  .  کشوری که به انرژی هسته‌ای دست می‌یابد ، فلج اطفال را ریشه کن می‌کند ، می‌تواند حوادث جاده‌ای را کنترل کند  .  اما برای این کار اراده‌ای لازم است  .  .  درآمد بالای نفت داریم متخصص داریم مصالح داریم نیروی کار ( بیکاری ) داریم باید جاده ( ثروت ماندگار ) ساخت تا کمتر شاهد این مصایب باشیم  .  .  جای بسی تاسف است که در هر کشوردیگری که اتفاقی مشابه این بیفتد حداقل یک مسئول استعفا می‌دهد اما در کشور ما  ....  .  من در جبهه‌های جنگ بوده‌ام و به عنوان یک بسیجی اصلا راضی نیستم تا اصلاح قوانین و مقررات کسی برای دیدن فداکاریهای شهدای عزیز ما جانش بخطر بیفتد چه برسد به اینکه  .....  .  باید روش راه‌اندازی کاروانهای راهیان نور را بررسی کنید  .  متاسفانه برخی از این رانندگان اصلا احترامی برای مسافران قائل نیستند و تنها به زودتر رسیدن فکر می‌کنند  .  ما در مسافرتی که به مناطق جنوب داشتیم در تمام مسیر شاهد بحث و بی‌احترامی راننده‌بودیم و حتی وقتی ایشان به دلیل سرعت بالا جریمه شد جریمه اش را پرداخت کردیم  .  البته این هم مثل سایر برنامه ریزیهای مسئولان است فقط به دنبال ارائه آمار بازدید‌کنندگان مناطق عملیاتی هستند و به جان و روح آن‌ها کاری ندارند  .