پیامدهای سیاست تحریمی کانادا علیه ایران در همایش «سیاست‌های کانادا در قبال ایران:چشم‌اندازها و چالشها»
رامین جهانبگلو: جنگ نه اولین گزینه، بلکه آخرین راه حل برای مقابله با رژیم ایران است
همایش « سیاست‌های کانادا در قبال ایران : چشم‌اندازها و چالشها » روز یکشنبه دوم بهمن به دعوت « کنگره ایرانیان کانادایی » در شهر تورنتو برگزار شد  . « کنگره ایرانیان کانادایی »، نهادی است غیرانتفاعی ، غیر حزبی و غیرمذهبی ، که خود را متعهد به « منشور حقوق و آزادی‌های کانادا » می‌داند  . این گردهمایی با سخنرانی جمعی از اساتید دانشگاه و حقوقدانان ایرانی - کانادایی و به منظور بررسی پیامدها و آثار تحریمهای شدید کانادا علیه ایران و همینطور جدی شدن احتمال حمله نظامی به این کشور تشکیل شد  . رامین جهانبگلو ، استاد دانشگاه تورنتو ، هوشنگ حسن‌یاری ، استاد کالج نظامی سلطنتی دانشگاه کینگستون و رضا مریدی ، اولین نماینده ایرانی تبار پارلمان انتاریو از جمله سخنرانان این همایش‌بودند  .  علیداد مافی نظام ، از اعضای هیات مدیره کنگره و رییس « شورای غرب آسیا » نیز مدیریت این گردهمایی را به عهده داشت  . مناسبات سیاسی و اقتصادی بین ایران و کانادا در طی سال‌های اخیر و به ویژه پس از قتل زهرا کاظمی ، عکاس و خبرنگار کانادایی ایرانی در زندان اوین ، به پایین ترین سطح ممکن کاهش یافته است  . بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که تحریم‌های دولت محافظه کار کانادا علیه ایران ، از فشار بر حکومت جمهوری اسلامی فراتر و تمام ایرانیان داخل کشور را نشانه رفته است  .  ممنوعیت انتقال ارز بیش از 40 هزار دلار از جمله این محدودیتهاست که این امر با انتقادات فراوانی از سوی جامعه ایرانیان مقیم کانادا مواجه‌شده‌است  . دکتر رامین جهانبگلو به عنوان نخستین سخنران این همایش از ایده جنگ علیه ایران در هر شرایطی به شدت انتقاد کرد و آن را نه اولین گزینه و بلکه آخرین راه حل برای مقابله با رژیم ایران دانست  . وی با اشاره به اهمیت این موضوع گفت : « مسئله جنگ و صلح مهمتر از آن است که تصمیم‌گیری برای آن تنها توسط سیاستمداران صورت گیرد  .  در شرایطی که جان مردم بی‌گناه در خطر است ، این نظر مردم است که باید در این باره ملاک قرار بگیرد  . » این استاد دانشگاه تورنتو خاطرنشان کرد « من باور دارم و متقاعد شده‌ام که حکومت ایران به‌طور کلی متمایل است به جنگ و سرکوب و در صورت وقوع جنگ می‌تواند از آن به عنوان اهرمی برای سرکوب بیشتر مخالفان و فعالان دموکراسی‌خواه در داخل ایران و تزریق یک حس ناسیونالیسم کاذب در جامعه استفاده کند و ما باید میان میهن پرستی واقعی و تعصب تفاوت قائل شویم » . دکتر جهانبگلو با اشاره به نوعی توهم توطئه میان کانادایی‌ها و همچنین برخی ایرانیان داخل و خارج از کشور در مورد سیاستهای جاری در خاورمیانه گفت : « واقعیت این است که فرزندان ایران که قربانی فشارها و خشونت‌های حکومت هستند به اندازه فرزندان کانادا از جنگ بیزارند و شاید حتی بیشتر ، چرا که جان آنان است که در خطر قرار می‌گیرد و این روح حقیقی همبستگی انسانی است  . این استاد دانشگاه درباره هزینه‌های این جنگ احتمالی گفت : « پس از این همه سخن گفتن از جنگ ، دولت‌های آمریکا ، کانادا و اروپایی نه تنها درباره خسارت‌های گزاف جانی و طبیعی و تاثیر این ماجراجویی بر اقتصاد جهانی توضیحی صریح به ایرانیان و دیگر مردم جهان نداده‌اند ، بلکه حتی آن را تصدیق هم نمی‌کنند  .  باید متوجه این موضوع‌بود که حمله به ایران توانایی‌های هسته‌ای و تاسیسات نظامی ایران را از بین نمی‌برد و تنها باعث مرگ ایرانیان بیگناهی می‌شود که بیشتر آنان مخالف این رژیم هستند و چنین حمله‌ای باعث تضعیف زیرساخت‌های جامعه مدنی و مقاومت ، مبتنی بر عدم خشونتی که هم اکنون در داخل ایران جریان دارد می‌شود به همین خاطر اشتباه خواهد‌بود اگر فکر کنیم ایرانیان با حمله ، اشغال و یا تحریم علیه ایران موافق باشند  . » دکتر جهانبگلو اضافه کرد : « کانادا کشور متعصبی نیست و بی‌شک جنگ علیه ایران به نام دموکراسی و امنیت جهانی بهترین و یگانه راه حل سیاستمداران آن نخواهد‌بود  .  بی‌شک راهکارهای جایگزین‌ منطبق با واقعیتی بین بی‌تفاوتی و اعلان جنگ علیه ایران وجود دارد و حمله نظامی باید نه اولین بلکه آخرین واکنش کانادا باشد  . » وی با تاکید بر ضرورت تغییر رژیم و برقراری دموکراسی در ایران افزود : « همه ما می‌دانیم مردم‌سالاری در ایران هیچگاه با جنگ به دست نمی‌آید چرا که خشونت با روح دموکراسی ناسازگار است  .  عدم خشونت که است گذرنامه ما به آینده خواهد و من همچنان معتقدم که عرق ریختن بیشتر در صلح منجر به کمتر ریخته شدن خون در جنگ می‌شود  . » سخنران دوم این همایش هوشنگ حسن‌یاری‌بود که سرآغاز سرد شدن روابط ایران با کشورهای منطقه خلیج‌فارس و غرب را همزمان با آغاز ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد و ترک سیاست‌های صلح‌طلبانه و مبتنی بر گفتگو با جهان محمد خاتمی دانست که به تحریم‌های شدید و جدی شدن خطر جنگ منجر‌شده‌است  . وی گفت : « سیاست‌های تهاجمی و طفره رفتن از پاسخ‌گویی توسط احمدی نژاد و ماجراجویی‌ها در رابطه با غنی‌سازی اورانیوم ، کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و اسراییل را قانع کرده است که تهران به دنبال سلاح هسته‌ای است که این امر باعث انزوای هر چه بیشتر جمهوری اسلامی و مطرح شدن احتمال حمله نظامی‌شده‌است و این امر باعث وابستگی رژیم ایران به روسیه‌شده‌و این در حالی است که در طول تاریخ معاصر ایران از هیچ کشوری به اندازه روسیه آسیب ندیده است  . » پروفسور حسن‌یاری رویکرد جدید سیاست خارجی ایران در سالهای اخیر را « تهدید در برابر تهدید » عنوان کرد و با اشاره به برخی تهدیدهای جمهوری اسلامی گفت : « بهترین نمونه این‌گونه تهدیدها ، تهدید به بستن تنگه هرمز‌بود که با واکنش جدی از سوی جامعه جهانی و حتی روسیه و چین روبرو و منجر به عقب‌نشینی ایران شد  .  این تهدیدها که هیچ کدام عملی نشده‌اند ، نشانگر شکاف عظیم بین سیاست خارجی ایران و واقعیتهاست  . » وی مذاکره دیپلماتیک را تنها راه حل برای از بین بردن خطر جنگ و برون رفت از این موقعیت دانست ولی در عین حال اضافه کرد : « تحریم پیش زمینه جنگ است و از شواهد مشخص است که رژیم ایران قصد کوتاه آمدن از مواضع خود و گفتگو را ندارد و در این صورت متاسفانه ممکن است وقوع جنگ به واقعیت تبدیل شود که در آن صورت کانادا نیز جزو شرکت‌کنندگان در این حمله نظامی خواهد‌بود  . » رضا مریدی ، نماینده پارلمان اونتاریو از حزب لیبرال با اشاره به تحریم‌ها علیه ایران گفت : « موجودی که آفریننده این مسایل و مشکلات است چیزی نیست جز رژیم جمهوری اسلامی ایران که این دشواری‌ها را برای ایران و ملت ایران و جامعه جهانی به وجود آورده است  .  این رژیم در طول این سی و دو سال به وجود آورنده بحران‌های داخلی و در سطح جهانی چون بحران گروگانگیری دیپلمات‌های آمریکایی ، بحران صدور انقلاب به کشورهای مسلمان و اخیرا بحران حمله به سفارت بریتانیا در تهران بوده است  .  جنایتها و آدمکشی‌های این رژیم باعث بی‌آبرویی ملت ایران و علت اصلی حضور بسیاری از ما در کشور کانادا است  . » وی با اشاره به تاثیر تحریم‌های بر مردم عادی گفت : « این یک امر طبیعی است  .  مردم ایران 32 سال است در تحریم رژیم جمهوری اسلامی زندگی می‌کنند  .  مردم ایران آماده‌اند تا ناراحتی‌ها را تحمل کنند تا از شر رژیم خلاص شوند و من امیدوارم از طریق این تحریم‌ها و مبارزه مردم ایران ، این رژیم هر چه زودتر به موجودیت خود پایان دهد و حکومت قانون و دموکرات برقرار شود  . » دکتر مریدی شرط تاثیرگذاری این تحریم‌ها جهت تضعیف حکومت ایران را هدفمند بودن آن‌ها دانست و با یادآوری خطر ایران مسلح به سلاح هسته‌ای گفت : « وقتی نخست‌وزیر کانادا می‌گوید ترس از ایران خواب را از من گرفته است ، من به او کاملا حق می‌دهم و با او همدردم  .  همه ما می‌دانیم دستیابی رژیم ایران به سلاح هسته‌ای چه نتایجی به بار خواهد آورد  . » علی احساسی ، حقوقدان ایرانی کانادایی از دیگر سخنرانان این همایش در عین مشروع خواندن نگرانی مردم کانادا از اهداف هسته‌ای ایران ، از عمل‌کرد دولت فدرال کانادا در رابطه با مسئله ایران انتقاد کرد و گفت : « نخست‌وزیر کانادا بارها عنوان کرده است که از ایران می‌ترسد که به نظر من این‌گونه سخن گفتن آنهم به صورت علنی از سوی هیچ رهبر سیاسی مسئولانه نیست  .  دولت کانادا باید بین حکومت ایران و مردم ایران ، چه آنهایی که در داخل کشورند و چه آنهایی که ساکن کانادا هستند ، تفاوت جدی قایل شود  . » وی با تاکید بر ضعف دولت کانادا در ایجاد رابطه با ایرانیان افزود : « اگر به کشورهای دیگر مانند امریکا و دولت اوباما نگاه کنیم می‌بینیم که هیلاری کلینتون ، وزیر امور خارجه این کشور با گفتگو با رسانه‌های ایرانی و پرداختن به مسائل ایرانیان ، به شکلی فعالانه به ایجاد رابطه می‌پردازد و این چیزی است که ما از سوی دولت کانادا مشاهد نمی‌کنیم  .  با وجود اینکه چند سال پیش نخست‌وزیر کانادا فردی به نام جان وستون را نماینده خود برای ارتباط با ایرانیان این کشور کرد ، من اطمینان دارم اکثر ایرانی کانادایی‌ها او را نمی‌شناسند و در این شرایط حساس وظیفه افرادی مانند اوست که مواضع ایرانیان را در رابطه با مسائل اخیر را جویا شود  . » احساسی با اشاره به سنت دیرینه کانادا در ظاهر شدن به عنوان نقش میانجی و حل اختلافات بین کشورها در گذشته گفت : « کانادا به این سنت خود می‌بالد و پیش از این بارها به دعوت هم‌پیمانان خود برای شرکت در جنگهایی مانند ویتنام و عراق ، بجای غیرمسئولانه عمل کردن شجاعانه پاسخ منفی داده است  .  من امیدوارم که دولت کنونی در این مورد بخصوص نیز همین رویه را در پیش بگیرد  . » کاوه شهروز و دیوید موسوی که هر دو حقوقدان‌بودند نیز به‌طور جداگانه‌ای به انتقاد از تحریم‌های علیه ایران پرداختند  . شهروز با اشاره به تحریمهای موثری چون تحریم علیه آفریقای جنوبی و برمه گفت : « همه دیدند که تحریمهای دقیق و کارآمد در مورد این دو کشور باعث تغییر و اصلاح شد ، در حالی که تحریم‌هایی که در مورد عراق اعمال شدند ، به تضعیف دولت این کشور منجر نشد و تنها به مردم بیگناه آسیب وارد کرد  . » وی افزود : « تحریم‌های علیه ایران باید نهادهایی چون سپاه ، وزارت اطلاعات و دیگر عاملین سرکوب و خشونت باشد و نه بیماران و دانشجویان و مهاجرین  .  این‌گونه تحریمهای نسنجیده حتی به اقتصاد کانادا آسیب می‌زنند  . » موسوی نیز با به شدت کلی خواندن این تحریمها گفت : « اگر هدف این تحریم‌ها تحت فشار قرار دادن حکومت ایران است پس چرا اینقدر کلی‌هستند و ایرانیان عادی را نشانه رفته‌اند  ؟ » وی رویکرد تحریمهای کانادا علیه ایران را به « سعی در کشتن مگس با چکش آهنگری » تشبیه کرد  .