کلين: ترکيه مثالی عملی برای آينده است
رهبران حزب عدالت و توسعه خود را محافظه کار و دموکرات معرفی می کنند و تاکيد دارند تمايلات مذهبی شان جنبه فرهنگی و اجتماعی دارد و به هيچ وجه به دخالت دين در دولت نمی انجامد
نظام سیاسی ترکیه دموکراسی پارلمانی است  . از زمان تاسیس ترکیه نوین در سال 1923 سکولاریسم یکی از ارکان اساسی سیاست آن کشور بوده اما در سال‌های اخیر ، گمانه زنی‌ها در خصوص افزایش حضور دین در عرصه اجتماعی و سیاسی ، همچنین گسترش اسلامگرایی افزایش یافته است  . عدالت و توسعه در سال 2001 تاسیس شد  .  بسیاری از بنیان‌گذاران این حزب از اعضای پیشین حزب اسلامگرای فضیلت‌بودند که در سال 2001 فعالیتش به علت منافات با اصول سکولار قانون اساسی ترکیه غیرقانونی اعلام شد  . پیشینه سیاسی رهبران عدالت و توسعه و نیز حمایت این حزب از امکان پوشش اسلامی در مدارس و اماکن دولتی باعث‌شده‌تا منتقدان حزب عدالت و توسعه را حزبی اسلامگرا بخوانند که برنامه‌هایی پنهان برای افزایش گسترده حضور دین در ترکیه دارد  . اما رهبران این حزب خود را محافظه کار و دموکرات معرفی می‌کنند و تاکید دارند تمایلات مذهبی شان جنبه فرهنگی و اجتماعی دارد و به هیچ وجه به دخالت دین در دولت نمی‌انجامد  . دکتر مراد سومر ، استاد دانشگاه کوج ، معتقد است هر چند هویت اسلامی حزب عدالت و توسعه را نمی‌توان نادیده گرفت اما این امر به معنی تمایل به استقرار نظامی همچون حکومت جمهوری اسلامی ایران نیست و اضافه می‌کند : « اسلامگرایی از نوع حکومت ایران در هیچ جای جهان محبوبیت ندارد و قطعا این ایدئولوژی نیست که حزب عدالت و توسعه به دنبالش باشد و در جامعه ترکیه هم طرفداران زیادی ندارد  . » ناظران معتقدند رهبران حزب حاکم ضمن حفظ هویت اسلامی بر اقتصاد آزاد و نیز ارتباط نزدیک با جامعه جهانی توجه کرده‌اند و این امر از عوامل پیروزی عدالت و توسعه در انتخابات ماه ژوئن امسال‌بود  . ابراهیم کلین ، مشاور ارشد نخست‌وزیر ترکیه ، می‌گوید : « بخش مهمی از مبارزات انتخاباتی اردوغان بر خدمات اجتماعی و توسعه اقتصادی تاکید می‌کرد  .  البته مسائلی از قبیل هویت و دموکراسی مطرح بوده اما موفقیت‌های اقتصادی موضوع اصلی‌بود  . » با توجه به موفقیت‌های اقتصادی ترکیه ، هم اکنون رهبران آنکارا از نظام حاکم در آن کشور به عنوان الگوی مناسبی برای استقرار نظامی آزاد و دموکراتیک در کشورهای مسلمان یاد می‌کنند  . تحولات سیاسی ماه‌های اخیر در آفریقای شمالی و خاورمیانه هم بیش از پیش دولت آنکارا را بر آن داشته تا از تحولات دموکراتیک در منطقه حمایت کند  . نامیک تن ، سفیر ترکیه در آمریکا ، می‌گوید : « برای مردم در میدان تحریر قاهره و دیگر نقاط خاورمیانه که در پی عزت و خوشبختی هستند ترکیه مثالی عملی برای آینده است  . » نگاه‌ها به آینده است آینده رشد اقتصادی ترکیه و نیز سرنوشت اسلامگرایی در آن کشور  .  اکنون باید منتظر ماند و دید حزب عدالت و توسعه با افزایش قدرتش تا چه میزان بر تعهدات دموکراتیک خود پایبند خواهد ماند  .