له‌ 20 ساڵدا کێشی مامناوه‌ندی پیاوانی ئه‌مەریکایی به‌ ڕێژه‌ی 7 کێلۆگرام به‌رزده‌بیته‌وه‌
ڕاپۆرتێکی نوێ له‌ ناوه‌ندی کۆنترۆڵی نه‌خۆشیه‌کان و خۆپاراستنی وڵاته‌یه‌کگرتوه‌کانU.S. Centers for Disease Control بڵاوکراوه‌ته‌وه‌.
ڕاپۆرتێکی نوێ له ناوه ندی کۆنترۆڵی نه خۆشیه کان و خۆپاراستنی وڵاته یه کگرتوه کان بڵاوکراوه ته وه ، تێدا هاتوه ، له سه ر بنه مای داتای ساڵی 2011 تا ساڵی 2014، کێشی مامناوه ندی پیاوانی وڵاتە یه کگرتوه کانی ئه مەریکا ئه وانه ی ته مه نیان له 20 ساڵ زیاتره، 88.7 کیلۆگرامه . به ڵام به پێی داتای ساڵی 1988 تا ساڵی 1994 ناوه ندی کێشیان 82 کیلۆگرام بوه . له ڕاپۆرته کدا هاتوه ڕێژه ی به رزیی باڵا وه ک خۆی ماوه ته وه . دکتۆر ڕاو گۆتهام سه رۆکی به شی پزیشکیی خێزان و ته ندروستی کۆمه ڵگا له ناوه ندی که یس وێسترنی ته ندروستی به که ناڵی ئه ی بی سی هه واڵی ڕاگه یاندوه، " ئه م به رزبوونه وه یه مایه ی نیگه رانیه ". له مباره یه وه ده شڵێت "هه روه ها ژنان و منداڵان کێشیان به رزبۆته وه ، ناوه ندی کێشی ژنان له ساڵی 1960دا 64 کیلۆگرام بوه و له ئێستادا 76 کیلۆگرامه . کوڕان و کچانی نه وجه وان له 20 ساڵی ڕابردوودا به ڕێژه ی 5.4 کیلۆگرام کێشیان به رزبۆته وه . ڕاپۆرته که باسی له هۆکاری به رزبوونه وه ی کێش نه کردوه ، به ڵام چه ند داتایه ک هه یه ده رده خات برزبوونه وه ی کێش له ئه مەریکا وه ک په تا بڵاوبۆته وه. داتاکانی توێژینه وه که له تۆماری زیاتر له 19 هه زار به شداربووی ئاماری نیشتمانی پشکنینی ته ندروستی و خۆراک وه رگیراوه، له نێوان ساڵانی 2011 بۆ 2014. ناوندی کۆنترۆڵی نه خۆشیه کان ده ڵێت نزیکه ی 35%ی ئەمەریکایـیه کان به ده ست قه ڵه ویه وه گرفتارن، که له وانه یه ببێته هۆی کۆمه ڵیکی جۆراوجۆر له دۆخی ته ندروستی، وه ک نه خۆشی دڵ و سه کته ی مێشک و نه خۆشی شه کره جۆری 2 هه روه ها هه ندێک جۆر له شێرپه نجه . ناوه ندی کۆنترۆڵی نه خۆشیه کان ده شڵێت تێچووی خه مڵێنراوی قه ڵه وی له ساڵی 2008دا 147 ملێۆن دۆلار بوه . یه کێک له خاڵه ڕۆشنه کانی ڕاپۆ رته که ی ناوه ندی چاودێری ئه وه یه ڕێژه ی زایادبوونی کێشی پیاوان له واتای ساڵی 2002ه وه خاوبوونه وه ی پێوه دیاره . هه روه ها ڕاو ده ڵێت هه ندێک کاری ئاسان هه یه ، گه ر بکرێت، ده توانرێت ڕێگری له به رزبوونه وه ی کێش بکات، له وانه خواردنه وه ی ئاو له جیاتی خواردنه وه شیرینه کان و ئه نجامدانی به لانی که مه وه نیوکاتژمێر وه رزشی ڕۆژانه . چاودێری فڕۆکه راسته وخۆ، له مباریه وه له سه ر ماڵپه ڕی ده نگی ئه مریکا ڕاپۆرتێکی ڤیدێۆ ته ماشاکه . کاتێک فڕۆکه ی مالیزی گه شتی 370 ڕۆژی 8ی مانگی 3ی ساڵی 2014 له سه ر ئۆقیانووسی هیندی بێسه رووشوێن بوو، جهیان سه رسام بوو کاتێک زانی سه رباری ئه م هه موو ته کنه لۆجیا نوێیه ی له به رده ستدایه ، ناتوانرێت چاودێری هه ندێک فڕۆکه ڕاسته وخۆ بکرێت و هه ندێک جاریش ده ستنیشانکردنی جێگایان ته نها خه مڵاندنه . کۆمپانیایه کی که نه دی ده ڵێت سیسته مێکی په ره پێداوه له فڕۆکه دا داده نرێت و به هاریکاری سه ته لایته کانی له ئاسمان بڵاون ده توانرێت به ووردی چاودێری فڕۆکه بکرێت. بی ڕۆڵ لێکۆڵه ره وه له که شتی ژماره 370 له مباره یه وه ده ڵیت "دوای یه ک کاتژمێر له ده رچوونی له فڕۆکه خانه ی کوالالامپووره وه به ره و به یژین، په یوه ندی به فڕۆکه ی گه شتی ژماره 370 پچڕاوه ، بۆساته وه ختێک له لایان ڕاداری سه ربازی مالیزیاوه و سیسته مه ی ئاسمانی ناسراو با ئینمارسات که ناو به ناو چاودێری کاری ماشێنی فڕۆکه کان ده کات چاودێری کراوه ، فڕۆکه که ڕێگای خۆی گۆڕیوه ، له سه ر ئۆقیانووسی هیندیدا فڕیوه و پاشان وون بوو. تۆماری هه ردوو سندوقی ڕه ش تائێستا نه دۆزراوه نه ته وه . سه رۆکی جێبه جێکاری کۆمپانیای فلایتی که نه دا تۆماس شمووز له ڕێگای سکایپه وه به ده نگی ئه مریکای ڕاگایاند ئه گه ر فڕۆکه که سیسته می ئاگاهی به رده امی له سه ربوایه ئاکامی جیاواز ده بوو، وه ک ئه وه ی له لایان کۆمپانیای فلایتی که نه داوه به کاردێت. تۆماس ده شڵێت ئه وه ی ده بوو نموونه یی بوایه له وانیه ڕووی بدایه ، ئه گه ر ئه و سیسته می له سه ر بوایه و نه کووژایه ته وه ، ئه وکات چاودێری ده کرا و له سه ر دۆخی فڕۆکه که و چی ڕووده دات ڕاپۆرتی ده بوو. سیسته می فڕینی ئۆتۆماتیکی و گه یاندنی ڕاپۆرتی سیسته می فڕین ناسراو به ئه فێرس له گه ڵ تۆڕی سه ته لایتی په یوه ندیه کان له خوولگه ی نزمدا کارده کات ناسراوه به ئیریدێۆم که هه موو زه وی ڕۆماڵ ده کات. ئامێرێکه له سه ر فڕۆکه داده نرێت، داتاکانی ئامێره هه ستیاره کانی سه ر فڕۆکه که کۆده کاته وه و بۆ بنکه یه کی سه رزه وی ده ینێرێت. تۆماس ده ڵێت "ئه گه ر له کاتی فڕینی فڕۆکه که دا کارێک هه ڵه ی تێکه وت، ئه وکات ده توانرێت هه مان داتا له سه ری به ده ست بێت و تۆمار بکرێت. چاودێری هه موو سیسته مه ی فرۆکه که سوودی دیکه ی هه یه . تۆماس ده شڵێت بۆ نموونه به رنامه ی گه شته که له سه ر فڕۆکه که به هه شت پیوانه چاودێری ده کرێت، زانیاری له سه ر کاری ماشێنی فرۆکه که ده دات و ده توانرێت بزانرێت کاردانه وه چۆن ده بێت له پێناو که مکردنه وه ی سوته مه نی. بی ڕۆڵ ده ڵێت، " کۆمپانیاکانی فرۆکه وانی ده توانن تۆماری فڕین به ده ست بێنن، له وانه دۆخی ماشێنه کان و له سه ر فڕۆکه که و باڵه کانی، هه روه ها پێدانی زانیاری پێشوه خت له سه ر ئه م سیسته مانه ، یاخۆ چاککرند و گۆڕینیان ئه گه ر پێویست بێت، که ئه مه ش پاره یکه ی زۆر بۆ کۆمپانیاکان پاشه که وت ده کات. سندوقی ڕه ش تائێستا ده بێت وه ک مه رج له سه ر فڕۆکه هه بێت، به ڵام له ئیستادا کار ده کرێت سیسته مه ی ئه فێرس وه ک کارێکی ڕۆتینی له سه ر فڕۆکه ی نوێ دانرێت، له و انه فڕۆکه ی ئیرباس ، هه روه ها ئه و فڕۆکانه ی له لایان کۆمپانیای بۆمباردیه ری که نه دیه وه دروستده کرێت.