مامه‌ڵه‌كردن له‌ بواری ناوه‌كی له‌گه‌ڵ هیندسـتان
بۆ ئه‌وه‌ی ئاڵوگۆڕی بازرگانی ناوه‌كی بۆ خزمه‌تگوزاری مه‌ده‌نی به‌رجه‌سـته‌ بێت، ده‌بێت ڕێكه‌وتنـێـكی دووقۆڵی هاوكاری ناوه‌كی ئاشـتیـیان
ئه م گوتاره دیدوبۆچوونی حكومه تی وڵاته یه كـگرتووه كانی ئه مریكایه . له میانه ی سه ردانه كه ی بۆ هیندسـتان، سه رۆك جۆرج ده بلیو بوش و سه رۆك وه زیری هیندسـتان مانموهان سـینگ گه یشتنه هاوئاهه نـگیـیبه ك سه باره ت به پـێـشـنیاریهیندسـتان بۆ جیاكردنه وه ی داموده زگا و پـرۆگرامه كانی ناوه كی مه ده نی له له شـكری وه ك لایه نێـكی ڕێـكه وتنی هاوكاری بواری ناوه كی خزمه تـگوزاری مه ده نی نێوان وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا و هیندسـتان. به گوێره ی ئه م ڕێـكه وتنه ی نێوانیان وڵاته یه كگرتووه كان كار له گه ڵ كۆنگرێسی ئه مریكا و هه روه ها گروپی دابینكه رانی ناوه كیدا ده كات له پـێـناو كۆتایی هێنان به گۆشه گیری ناوه كی هیندستان. له به رامبه ردا ڕێـكه وتنه كه ڕێـگه به ئه مریكا و ئه ندامانی دیكه ی گروپی دابینـكه رانی ناوه كی ده دات ته كنه لۆژی و سووته مه نی بۆ پـیـشـه سـازی وز ه ی ناوه كی خزمه تگوزاری مه ده نی دابین بكه ن له به ر ئه وه ی هیندسـتان پـێـویسـتی به وزه ی ناوه كی هه یه تا بتوانێت پـێویـسـتیـیه كانی وزه ی ئه لیـكتریك كه به خێرایی له زیاد بووندایه به ده سـت بهـێنێت. له ڕێـكه وتنه كه دا هاتووه هیندسـتان پـرۆگرام و دامه زراوه ناوه كیـیه له شـكری و مه ده نیـیه كان ده سـتنیشان ده كات و له یه كیان جیا ده كاته وه سه باره ت به به شی ناوه كی مه ده نی خۆی هیندسـتان دانوستاندن له سه ر ڕێـكه وتنی پاراستن و هه روه ها پـرۆتۆكۆڵـێـكی دیكه ش له گه ڵ ئاژانسی وزه ی ناوه كی نێونه ته وه یدا مۆر ده كات. هه روه ها هیندسـتان سـیـسـتمی كۆنتڕۆڵكردنی ناردن دروسـت ده كات و په یڕه وی ڕێـبازه كانی تری بڵاوبوونه وه ی چه كی ناوه كی ده كات له پـێـناو ڕێـگه گرتن له بڵاوبوونه وه ی كه ره سته و ئامێری ته كنه لۆژیای په یوه ست به به رهه مـهێنانی چه كی ناوه كی. به گوێره ی ئه م مه رجانه ش هیندستان ده بێت په یمان بدات ته كنه لۆژیای پـیـتاندن یان دووباره كردنه وه ی پـرۆسـه كه نه دات به هیچ له و وڵاتانه ی كه ئێـسـتا خاوه نی ئه و ته كنه لۆژیایه نین. هه روه ها ده بێت یه ك لایه نه درێژه به ڕاگرتنی فه رمی تاقیكردنه وه ی چه كی ناوه كی بدات. سه‌باره‌ت به‌ جیاكردنه‌وه‌ی نێوان پـرۆگرامی ناوه‌كی له‌شكری و مه‌ده‌نی سه‌رۆك وه‌زیرانی هیندسـتان ده‌ڵێت: " پـلانی جیاكردنه وه كه پـرۆگرامی ناوه كی مه ده نی له له شـكری جیا ده كاته وه . ئه و قۆناغه سـه ركه وتووانه ته واو بووه . هه روه ها ئێمه بۆ به ده سـتهێنانی پاراسـتنی تایبه ت بۆ هیندستان ده بێت ڕوو له ئاژانسـی وزه ی ناوه كی نێونه ته وه یی بكه ین". بۆ ئه وه ی ئاڵوگۆڕی بازرگانی ناوه كی بۆ خزمه تگوزاری مه ده نی به رجه سـته بێت، ده بێت ڕێكه وتنـێـكی دووقۆڵی هاوكاری ناوه كی ئاشـتیـیانه له گه ڵ هیندستاندا وتووێژی له باره وه بكرێت و له لایه ن كۆنگرێسـی ئه مریكاشه وه په سه ند بكرێت. سه رۆك بوش ده ڵێت ڕێكه وتنی هاریكاری ناوه كی بواری مه ده نی هه نـگاوێـكه سوودی هه ردوو وڵاتی تێدایه . سه رۆك بوش ده ڵێت، " به دڵنیایـیه وه بڵاوبوونه وه ی چه كی ناوه كی نیگه رانـیـیه كه و هه روه ها به شـێـكه له وتووێژه كانمان, ئێمه هه ڵوێـسـتێـكی نیاز پاكی هیندستانمان له و باره یه وه به دی كردووه ، كه بتوانم بیخه مه به رده ست كۆنگرێسه وه . ئه و گرینگیـیه ی تر كه ده بێت كۆنگرێسی ئه مریكا تـێـبگات ئه وه یه كه له به رژه وه ندی ئابوریمانه گه ر هیندستان پیشه سازی به رهه مهێنانی وزه ی ناوه كی مه ده نی هه بێت تاوه كو فـشـار له سه ر داواكاری جیهانی وزه كه م بكاته وه" . سه رۆك بوش ده ڵێت وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا كارنامه یه كی پـڕخواستی له گه ڵ هیندستاندا هه یه و پـێـكه وه به شـێوه ی پـراكتیكی له و بواره دا له پـێناو داهاتویه كی هیوا به خش بۆ هاوڵاتیـیانی هه ردوو لا كار ده كه ین.