ڕۆژی كــــۆڵـــــۆمـــبــس
ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه‌ ڕێـكـكه‌وتی هه‌شتی مانگی ده‌، ئه‌مریكایـیه‌كان بۆنه‌ی ڕۆژی كۆڵۆمبس ده‌گێڕن
ئه مڕۆ دووشه ممه ڕێـكـكه وتی هه شتی مانگی ده ، ئه مریكایـیه كان بۆنه ی ڕۆژی كۆڵۆمبس ده گێڕن. له ڕۆژی دوانزه ی مانگی ده ی سـاڵی 1492 دا، سێ كه شتی گه یشـتنه ناوچه یه كی دوور له ده ره وه ی ئه و دوورگانه ی كه ئێسـتا به به هاماس ده ناسرێن. سه رۆكی كه شـتیـیه كان كه شـتیوانێـكی ئیتاڵی به ناوی كرستۆفه ر كۆڵۆمبس بوو كه كاری بۆ ئیسـپانیا ده كرد. كۆڵۆمبس له گه شـته ئاویـیه كه یدا له ئه وروپاوه بۆ ئاسـیا به دوای ڕێـگه یه كی كورتدا ده گه ڕا. به ڵام له ڕاسـتیدا جیهانێـكی ته واو نوێی دۆزیـیه وه . كرسـتۆفه ر كۆڵۆمبس كه له سـاڵی 1451 دا له دایـك بوو، منداڵێـكی سه رده می ژیانه وه بوو، ئه و سه رده مه ی ئه وروپایـیه كان ده سـتیان به گێڕانه وه ی زانست و كه لتوری دێرینی یۆنان و ڕۆم كرد. شـاره زا یانی موسڵمانان به شـی زۆری ئه م میراتـیـیه یان پاراسـتبوو. داهێنانی چاپه مه نی له سـاڵی 1440 دا شۆڕشێـكی له بواری په یوه ندی و فێركاریدا هه ڵـگیرسـان. كاره كانی فه یله سوفه دێرینه كانی یۆنانی وه ك پلاتۆ و ئه ریسـتۆتـڵ و هه روه ها ڕۆشـنبیرانی دێرینی دیكه به شـێوه یه كی به رین به چاپ گه یه ندران و بڵاوكرانه وه ، هه روه ها زۆرینه یه كی خه ڵـكان ده سـتیان به پـرسـیار له سه ر ئه و ڕاستیـیه نه سه لمێندراوانه ی په یوه ست به جیهانی به رجه سته و هه روه ها په یوه ندیـیه كانی مرۆڤ كرد. كۆپه رنیكۆس و هه روه ها گالیلۆی ئه ستێره ناسی ئه وروپایی ئه و ئه فسـانه یه یان به درۆ خسـته وه كه زه وی چه قی گه ردوونه . ئه مه ی پـێی ده گوترا فێركاری بووه مایه ی ئه وه ی كه گومان له سیسـتمه كانی سـیاسی زۆرداران بكرێت، ئه وانه ی له سه ر بنه مای مافی یه زدانی پاشـاكان ناسرابوو به ندبوو. فه یله سوفی سیاسی ئینگلیزی جۆن لۆك سه لماندی هه موو حكومه تێـكی شه رعی به نده له سه ر ڕه زامه ندی له شـێوازی به ڕێوه بردنیدا، له نووسـراوی به ناوبانگی خۆیدا له مه ڕ سـنگ فراوانی نووسـیویه تی كه بڕوای ئاینی مه سه له ی ویژدانی كه سه كه یه نه ك ڕێبازی ده وڵه ت، ئینجا ئه گه ر بڕوایه ك سه ركوت بكرێت ئه وا هیچ بڕوایه ك پارێزراو نابێت. نیشته جێبووانی ئه وروپایی به م بیرۆكانه وه كۆچیان بۆ جیهانه نوێـیه كه كرد به جه ختكردنیان له سه ر ئه وه ی هه موو مرۆڤێـك مافی ئازادی هه یه ، وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكایان دامه زراند و ئه و زه وی و زاره چۆڵه وانیـیه یان گۆڕیـیه ئازادترین و هه روه ها وڵاتێـكی هه ره به رهه مهێنه ر له مێژوودا. ئازادی و به ڵێنی ژیانێـكی باشـتر به ملیۆنه ها كۆچبه ری بۆ كه ناری ئه مریكا ڕاكێشـا له و ده مه ی گه شـته ئاویـیه مه زنه كه ی كۆڵۆمبس بۆ ئه مریكا كه پـێنج سه ده له مه وبه ر ئه نجامی دابوو. ڕۆژی كۆڵۆمبس هێمای پـێـكه وه ژیانی هه مه جۆره یه ، ئه وه ی كه وا ده كات هاوڵاتیـیانی ئه مریكایی بێ هاوتا بن و هه روه ها هێمای ئه و میراتیـه یه كه هه مووان تیایدا هاوبه شن، ئه و میراتـیـیه ی له ڕێـگه ی دروشمی لاتینی به باشـترین شێوه گوزارشتی له ئارمی وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا به چاكترین شـێوه له نێو چه ندینی دیكه دا كردووه .