كاروان گه‌زنه‌یی: له‌به‌رچه‌ند هۆكارێك له‌م خوله‌ی په‌رله‌ماندا تائێستا نه‌مان توانیووه‌ كۆمه‌ڵێك یاسای باش ده‌ربكه‌ین
"ئەم خولەی پەرلەمان، کاری پەرلەمانی لە ئاستی داخوازی خۆمان و هاووڵاتییانیشدا نەبووە"
كاروان گه زنه یی په رله مانتاری فراكسیۆنی یه كێتی له په رله مانی كوردستان ده ڵێت" له به رچه ند هۆكارێك نه مان توانیووه تائێستا كۆمه ڵێك یاسای باش ده ربكه ین. به شێكی په یوه سته به م په یڕه وه ی كه ئێستا لە پەرلەمان هەیە؛ له په یڕه ودا گرنگی زیاتر دراوه به پرۆژه كانی حكومه تی هه رێمی كوردستان، وه ڕه نگه ئه و فراكسیۆنانه ی زۆرینه یان هه یه له ناو په رله مانی كوردستان چاوه ڕوانی ئه وه بكات كه پرۆژه كان له حكومه ته وه بێن ئەمەش ڕه نگه تاڕاده یه ك ئاسته نگی دروست كردبێت وه كو به شێك له كاری په رله مانی. وه له هه مان كاتیشدا بەهۆی په تای ڤایڕه سی كۆرۆنا كه هاته هه رێمی كوردستانه وه ، حكومه تی هه رێمی كوردستان ڕێكاری خۆپارێزی پێویستی گرتەبەر، لە ئەنجام په رله مانی کوردستان ماوه یه كی زۆر دابڕا." له سه ره تای وتووێژه كه دا كاروان گه زنه یی ئاماژه یكرد" له ساڵی 2013 وه هه تاوه كو ئێستا به هیچ شێوه یه ك بودجه نه هاتووەته په رله مانی كوردستانه وه وه ئێمه وه كو په رله مانتارانی په رله مانی كوردستان، و منیش به ش به حاڵی خۆم وه كو ئه ندامێكی په رله مان له فراكسیۆنی سه وز، چه ندان جار یاداشتم داوه به حكومه تی هه رێمی كوردستان بەرمەبنای ماددەی (٥٦) لە یاسای ژمارە (١) ساڵی (١٩٩٢) و بڕگەی (١) لە ماددەی (٩٨) لە پێڕەوی ناوخۆیی پەرلەمانی کوردستان له سه ر ئه م بابه ته ، وه تا ئه ندازه ی ئه وه ی پرساندنیشم ئاراسته ی وه زیری دارایی كردووه هه م له سه ر بودجه ، پاشه كه وتی مووچه، دواكه وتنی مووچه ، و له سه ر ڕێكه وتن له گه ڵ به غداد. ئه مانه كۆمه ڵێك پرسی سه ره كی بوون به لامانه وه چونكه ئەمە ئه ركێكی سه ره كی په رله مانه كه ده بێت په رله مان پیاده ی بكات، وه ده بێت ئه م داهاتانه ی كه له هه رێمی كوردستاندا هه ن به شێوه یه كی گشتی كۆبكرێنه وه له دوو توێی پرۆژه یاسایه كدا له ڕێگه ی په رله مانی كوردستانه وه په سه ندبكرێن بە ناوی یاسای بودجە؛ پێچه وانه كه ی لێكه وته ی دارایی ده بێت وه كو ئێستا كه هه یه، هه م له ڕووی دابه شكردنی داهاته وه هه میش لێكه وته ی دارایی وه كو ئه وه ی كه قه یرانی دارایی دروست ده بێت و ناتوانرێت پلانی ورد و درێژخایه نی بۆ دابنرێت- ئەمە خاڵی یەکەم." گه زنه یی ئاماژه ی بۆ ئەوەکرد له م خوله ی په رله ماندا نه یانتوانیووه یاسای "باش" ده ربكه ن. له م ڕوه وه وتیشی، "خاڵی دووه م له سه ر یاسادانان ئێمه له م خوله ی په رله مانی كوردستان به چه ند هۆكارێك نه مان توانیووه تائێستا كۆمه ڵێك یاسای باش ده ربكه ین. به شێكی په یوه سته به م په یڕه وه ی كه ئێستا لە پەرلەمان هەیە؛ له په یڕه ودا گرنگی زیاتر دراوه به پرۆژه كانی حكومه تی هه رێمی كوردستان، وه ڕه نگه ئه و فراكسیۆنانه ی زۆرینه یان هه یه له ناو په رله مانی كوردستان چاوه ڕوانی ئه وه بكات كه پرۆژه كان له حكومه ته وه بێن ئەمەش ڕه نگه تاڕاده یه ك ئاسته نگی دروست كردبێت وه كو به شێك له كاری په رله مانی. وه له هه مان كاتیشدا بەهۆی په تای ڤایڕه سی كۆرۆنا كه هاته هه رێمی كوردستانه وه ، حكومه تی هه رێمی كوردستان ڕێكاری خۆپارێزی پێویستی گرتەبەر، لە ئەنجام په رله مانی کوردستان ماوه یه كی زۆر دابڕا. بۆیە دەکرێت بڵێین کە بەڵێ ئەم خولەی پەرلەمان، کاری پەرلەمانی لە ئاستی داخوازی خۆمان و هاووڵاتییانیشدا نەبووە ." ئه و په رله مانتاره ی یه كێتی زیاتر دواو وتی، "خاڵی سێیه م، كه به دواداچوونه و ئه ركێكی سه ره كی په رله مانی كوردستانه ، من به ش به حاڵی خۆم زیاتر له 250 پرسیار و یاداشتم ئاراسته ی حكومه تی هه رێمی كوردستان كردووه ، به هیچ شێوه یه ك له ئه ركی چاودێریكردنی په رله مانی ڕازی نیم چونكه حكومه تی هه رێمی كوردستان وه كو پێویست وه ڵامی پرسیاره كانمان ناداته وه. پرسیارم له مانگی دوو ئاراسته ی وەزارەتەکانی حکومەت کردووە، و له مانگی حه وت وه ڵامم وه رگرتووەته وه ، له مانگی یه ك ئاراسته م كردووه و له مانگی نۆ وه ڵامه كه یم وه رگرتووەتەوە . پرسیار هەبووە، وەزیر وتویەتی کە لە ڕاگەیاندنەوە وەڵامی داتەوە. ئه مانه كۆمه ڵێك گرفتن كه له چاودێریكردنی په رله مان دووچاری كێشه ی گه وره مان ده كاته وه به گشتی ئه مه هۆكاره كه یه تی كه به ڵێ حكومه ت ناتوانی وه ڵام بداته وه و ئێمه ناتوانین ئه ركی چاودێریكردن وه كو خۆی جێبه جێ بكه ین. كه واته گرفته كه به ته نها له په رله مانی كوردستان نییه و بەشە گەورەکەی بەر حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکەوێت، بە جۆرێک ئەم حکومەت تەنها بە ناو وەکو حکومەت ماوەتەوە و هیچ بنەمایەکی دەوڵەتداری تێدا نەماوە. حکومەتێک نەتوانێت مووچە و خزمەتگوزارییە گشتییەکان دابین بکات، چ بەهایەکی دەمێنێتەوە بەلای هاووڵاتییانەوە؟" كاتێك كه ئاراسته ی وه زاره تێكی په یوه ندیدار ده كرێت پێویست ده كات كه وه ڵام بداته وه به ڵام كاتێك كه ئه م وه زاره ته له كاتی خۆیدا وه كو پێویست وه ڵام ناداته وه و "ڕۆتینیاتی" زۆری تێده كرێت و په رله مانتاره كه ناتوانێت چاودێریه كه وه كو خۆی بكات، بۆیه په رله مانی كوردستان له م سێ ئه ركه سەرەکییەی كه هه یه تی نه یتوانیووه كاره كانی وه كو خۆی به جێبگه یه نێت." من هیچ كاتێك پێم وانیه په رله مانی كوردستان ئه رك و زیاده یه . پێم وایه په رله مان ڕاگری پرۆسه ی دیوموکراسیە له هه ر وڵاتێكدا. هه بوونی په رله مانێكی كارا واته هه بوونی وڵاتێكی دیموكراتی تر و هه بوونی وڵاتێكی پڕ خزمەتتر، بە تایبەت ئەگەر پەرلەمان ئەرکەکانی خۆی بەتەواوی پیادە بکات. هه روه ها هەبونی پەرلەمانێکی کارا، زه مینه سازی ده كات بۆئه وه ی ئازادی ڕاده ربڕینی باشتر لە وڵاتدا فەراهم ببێت،" په رله مانتاره كه ی یه كێتی وای وت." ئاماژه ت به گرنگی بوونی په رله مان كرد له زه مینه سازی ئازادی ڕاده ربڕین، به ڵام له كۆبونه وه ی ڕابردوتری په رله مان تۆ ڕڕێگه ت لێگیرا قسه بكه یت و پێت وترا "بێده نگ به " له وه ڵامدا كاروان گه زنه یی وتی، "هه موو كاتێك هه بوونی په رله مان بنه مایه كی سه ره كی گرنگه بۆ پێش خستی پرۆسه ی دیموكراتی له هه ر وڵاتێكدا، له هه رێمی كوردستان به تایبه تی كه كۆمه ڵێك جیاوازی سیاسی و ناكۆكی سیاسی هه یه ، هه موو كات پێویستمان به په رله مانێكی كارا و به هێز هه یه . له ئه دای په رله مانی كوردستان ناڕازیم، بەڵام هێشتا دەرفەت هەیە باشتر بکرێت. من پێم وایه پێویسته هه موولایه كمان به یه كه وه شان بده ینه به ر به رپرسیارێتی، وه هه وڵبده ین ئه م په رله مانه به هێز بكه ین و دامەزراوە دەستوورییەکانی تریش کارا بکەین. پێش هه موو كه سێك له سه ر شانی حیزبه سیاسیه كانه له هه رێمی كوردستان، وه ده بێت حكومه تی هه رێمی كوردستانیش وه كو لایه نێكی ته واوكاری په رله مانی كوردستان هاوكاربێت بۆئه وه ی په رله مانێكی كارامان هه بێت." هه روه ها ئه وه شی وت، "من په روه رده ی حیزبێكم كه باوه ڕی به ئازادی ده ربڕین هه یه . یه كێك له پرنسیپی حیزبه كه م مافی ده ربڕین و ئازادی ئاخاوتنه وه حیزبه كه شم ڕێز له مه ده گرێت. له هه موو مێژووی یەکێتیش شانازیمان به وه وه كردووه ، یه كێك له سه روه رییه كانی یه كێتی نیشتیمانی كوردستان وه له ڕێبازی جه نابی مام جه لال ئه وه بووه كه ئێمه ئازادی ده ربڕینمان هه بووه ، و ڕه خنه مان گرتووه تا ئاستی ڕەخنە لە خۆگرتن؛ ئه مه ش هۆكاری نوێ بوونه وه ی یه كێتی نیشتیمانی كوردستان بووه . لە هەمان کاتدا یاسا بەرکارەکان و پێڕەوی ناوخۆی پەرلەمان ئازادی ئاخاوتنیان داوە بە من، و هیچ کەسێک ناتوانێت ئەم مافەم لێ زەوت بکات و بێدەنگم بکات، بە تایبەت لەسەر داوا ڕەواکانی گەلەکەم و دەنگدەرانماندا." ئه و په رله مانتاره ی یه كێتی ئاماژه ی به هه وڵه كانی كرد بۆ "پرساندنی" وه زیری دارایی حكومه تی هه رێمی كوردستان، له و ڕوه وه ده ڵێت، "من پشت بەست بە ماددەی (٥٨) و لە خۆگرتنی حوکمەکانی ماددەی (٥٩)، پرساندنەکەم ئاڕاستەی وەزارەتی دارایی کردووە. دواخستنی لە لایەن سەرۆکایەتی پەرلەمانەوە، پێچەوانەی بڕگەکانی(٢ و ٣)- ێیە لە ماددەی (٧٠)، وە دەبێت سەرۆکایەتی پەرلەمان بە گوێرەی بڕگەی (٤) لە ماددەی (٧٠) لە نزیکترین دانیشتندا پرساندنەکە بخاتە بواری جێبەجێکردنەوە. جێبەجێکردنی ئەم خاڵە دەبێتە دەستپێکێکی باش بۆ ئەوەی پەرلەمانی کوردستان، توانای پرساندن و چاودێری کارای حکومەتی هەرێمی کوردستانی هەبێت، بە پێچەوانەوە پەرلەمان ناتوانێت ئەرکە سەرەکییەکانی خۆی پیادە بکات و مێژووش ئەمە لە بیر ناکات. " به‌بڕوای تۆ بۆ تا ئێستا بانگهێشتكردنی ئه‌ندامانی حكومه‌ت له‌ماوه‌ی ده‌ستبه‌كاربوونی په‌رله‌مانه‌وه‌ نه‌توانراوه‌ متمانه‌ له‌وه‌زیرێك یا حكومه‌ت له‌ناو په‌رله‌مانه‌وه‌ بسه‌نرێته‌وه‌؟ كارێكی خراپ بووه‌ كه‌ ڕووی نه‌داوه‌ من 100% باوه‌ڕم به‌وه‌ هه‌یه‌ ئه‌مه‌ی كه‌ له‌ ڕێكاری په‌یڕه‌وی په‌رله‌مانی كوردستاندا هاتووه‌ وه‌كو خۆی جێبه‌جێ بكرێت له‌پرساندن و له‌ لێسه‌ندنه‌وه‌ی متمانه‌ش، بە ئاڕاستەی خزمەتی گشتی. ئەمانەش هۆکارن تا پەرلەمان بتوانێت بە کاراییەوە ئەرکە پەرلەمانییەکانی خۆی پیادەبکات. " ئایا ڕێكه وتنی سیاسی لایه نه كان بۆته هۆی ئه وه ی كه متمانه له هیچ وه زیرێك نه سه نرێته وه ؟ له وه ڵامدا كاروان گه زنه یی وتی" پرۆسه ی سیاسی له هه رێمی كوردستان به گشتی ته واوكه ری یه كتریه ، ئه مه ی كه له په رله مانی كوردستان ده گوزه رێت و ئه مه ی كه له حكومه تی هه رێمی كوردستان ده گوزه رێت به شێكی ته واوكه ری ئه جێندای لایه نه سیاسیه كانه له هه رێمی كوردستاندا وه به شێكیشی په یوه سته به ئه جێندای داڕشتنی سیاسی حكومه تی هه رێمی كوردستان و ئه مانه ی كه ئێستا حكومه تی هه رێمی كوردستان به ڕێوه ده به ن. بۆیه به دڵنیاییه وه هه موو ئه وكارانه ی كه ده كرێن پەیوەستن بە ڕێککەوتنی لایەنە سیاسیەکان و سازانی نێوان لایەنەکان- کە هەندێک جار لە بەرژەوەندی هاووڵاتییان بووە و هەندێک جار پێچەوانەی خواستی هاووڵاتییان بووە. "