د.نه‌جمه‌دین: دانانی پارێزگارێك له‌م كاته‌دا بۆ كه‌ركوك هیچ جیاوازی نیه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و پارێزگارە كوردانه‌ی كه‌ سه‌دام دایده‌نان
"ئه‌مڕۆ پارێزگارێك بهێنرێت وه‌ دۆخی كه‌ركوكیش وه‌ك ئێستا بمێنێته‌وه‌ و هیچی به‌ده‌ست نه‌بێت بگره‌ ڕه‌نگه‌ ئه‌گه‌ر به‌هێز نه‌بێت كاری خراپی پێ واژۆ بكه‌ن ئه‌مه‌ هیچ جیاوازی نیه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا."
له وتوێژێكی ژیار محه مه د له ده نگی ئه مریكا، د.نه جمه دین كه ریم پارێزگاری له سه ر كارلادراوی كه ركوك باس له چه ند پرسێك ده كات. له سه ره تای وتووێژه كه دا د.نه جمه دین كه ریم سوپاسی خۆی ئاڕاسته ی حكومه تی ئه مریكا و هه رێمی كوردستان كرد و وتی" سه ره تا ده مه وێت زۆر سوپاسی وه زیری ده ره وه ی ئه مریكا و وه زاره تی ده ره وه و به رپرسان له واشنتن، هه روه ها له ئه نجومه نی ئاسایش هه روه ها باڵوێزی ئه مریكا بكه م كه سه ردانیشی كردم وه كونسڵی ئه مریكا هه تا له لوبنان ده رچوم تا فڕۆكه خانه هات له گه ڵم وه له هه رێمی كوردستانیش سوپاسی حكومه تی هه رێمی كوردستان و حیزبه سیاسیه كان و خه ڵكی كوردستان به گشتی وه خه ڵكی كه ركوك به تایبه تی ده كه م، كه ده زانن ئه م دۆسیه یه دۆسێیه كی دروست كراوه وه ته نها دۆسیه كه له سه رم دروستكرابوو ئه وه بوو گوایه من پێنج ئۆتۆمبێلم لایه من هه موو به ڵگه كانم دا به به ڕێوه به رانی حكومه تی لوبنانی وه قه زای لوبنانی كه پارێزگای كه ركوك ده ڵێن هیچ شتێك له "زمه ی پارێزگار-واته من-دا" نیه بۆیه به رپرسان و قه زای لوبنانی كه ئه مه یان بینی بۆیان ده ركه وت كه مه سه له كه سیاسیه هه ر بۆیه -ش به بڕیاری دادگای لوبنانی بڕیار درا به گه ڕانه وه م وه هه موو ئه و مه سه لانه ی كه دروست كراوه مه سه له یه كی سیاسی بوو ئه گه رنا من شه ش ساڵ پارێزگاری كه ركوك بووم هه موو كه س "شاهێدی" ده دا كه چی له كه ركوك كراوه ئه و ماوه یه وه ئێستا و پێش من دۆخی كه ركوك چۆنه به به راورد به وكاته ی من له وێ بووم بۆیه من پشتیوانیه كی زۆرم هه یه له خه ڵكی كه ركوكه وه من "سوپاس-ییان ده كه م" ئه و تۆمه تانه هیچ به ربه ستێك له به رده م من دروست ناكات بۆ پشتیوانی خه ڵكی كه ركوك و به دیهێنانی مافه كانیان به هه موو پێكهاته كانی كه ركوكه وه نه ك به ته نها پێكهاته ی كوردی." له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی كێ ئه‌و دۆسێیانه‌ی له‌سه‌ر جوڵاندی؟ له‌به‌غداده‌وه‌ یا له‌هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌؟ د.نه جمه دین كه ریم وتی" خۆی هه موو ده سته كه له لایه ن ناحه زانی كه ركوكه وه بوو، ئه وانه ی كه كه ركوكیان ڕاده ست كرد وه ئه مڕۆ ده پاڕێنه وه له خه ڵكی تر بۆ ئه وه ی ڕزگارییان بكات له و "سه رشۆڕییه ی" كه توش-ییان بووه ، جگه له وه كه من چومه ناو لوبنانه وه هیچ گرفتێك نه بوو له كاتی هاتنه ده ره وه ئه م بابه ته یان دروست كرد واته كه من له كوردستان ده رچووم یا له ناو فڕۆكه یا به شێوه یه ك زانیویانه ئه و دۆسێیه یان دروست كرد، وه شكستی هێنا چونكه ده وڵه تی لوبنان قه زاكه ی قه زایه كه به پێی یاسا كاری كرد و وتی" بابه تێك كه مه سائیلی سیاسی یا مه به ستی سیاسی تێدا بێت و له عیراقه وه كراوه ڕه دی كرده وه ." ڕاشیگه یاند" واته ڕاستی بابه ته ئه وه یه ئه وانه ی كه كه ركوكیان ڕاده ست كرد، "خیانه تییان" له كه ركوك و یه كێتی كرد ئه وانه خه ریكبوون بوختان و "درۆ و ده له سه " دروست بكه ن ئه و تۆمه تانه ش بۆ ئه وه بۆم دروست كرا چونكه من ئاماده نه بووم ڕێگه به وانه بده م له كه ركوك بۆ ئه وه ی ویستیان پشتیوانیان بكه م، وه به هۆی ئاڵای كوردستان و ڕیفراندۆم بوو كه من شانازی به هه ردوكیه وه ده كه م چونكه ئاڵای كوردستان نایاسایی و ناده ستوری نیه دادگای فیدراڵی سكاڵاكه ی ڕه تكرده وه ، هه روه ها ڕیفراندۆمیش مافی میلله تی خۆمانه كه بڕیار بدات چی ده وێت، بۆیه بۆ من شانازییه كه له گه ڵ دوو ملیۆن ده نگده ری ڕیفراندۆم بووم وه سه ركردایه تی-شم كرد له كه ركوكدا، ئه و ڕیفراندۆمه هه رده مێنێت چونكه شتێكی مێژووییه ." ده رباره ی گرفته كانی ئێستای كه ركوك و كێشه ی نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان و یه كێتی نیشتمانی كوردستان له سه ر ئه و شاره ، د.نه جمه دین كه ریم ده ڵێت" یه كه م شت ته عریب و نه مانی شكۆی كورد له و شاره (كه ركوك) هۆیه كه ی ئه و "خیانه تكارانه ن" كه كه ركوكیان ڕاده ست كرد، ئێستا ده یانه وێت یه كێك بێت "له و ڕوڕه شیه ی" كه تێی كه توون ڕزگارییان بكات، به بۆچونی من له م دۆخه ی ئێستا كه دۆخی گشتی كه ركوك به گوێره ی پێویست نیه دانانی پارێزگارێكی له هه ر حیزبێك بێت یا هه ر لایه ك هیچ جیاوازییه كی نیه له گه ڵ ئه و كاته ی كه له سه رده می "سه دام"دا له سلێمانی و دهۆك و هه ولێر پارێزگاری كورد هه بوو به ڵام كارییان بۆ حكومه تی سه دام ده كرد له هه مانكاتدا كورد ده چه وسێنرایه وه ، كیمیاباران ،ده كرا ئه نفال ده كرا له كوردستان، ئه مڕۆ پارێزگارێك بهێنرێت وه دۆخی كه ركوكیش وه ك ئێستا بمێنێته وه و هیچی به ده ست نه بێت بگره ڕه نگه ئه گه ر به هێز نه بێت كاری خراپی پێ واژۆ بكه ن ئه مه هیچ جیاوازی نیه له گه ڵ ئه وه دا." د.نه جمه دین كه ریم ئه وه شی وت" ته نانه ت هه ندێكجار باسی ئه وه ده كه ن كه خه ڵكی تر كه ركوكی به جێهێشت ئێمه ماوینه ته وه ، جا خۆ له سه رده می "به عس-یشدا" حیزبه كارتۆنیه كوردییه كان ئه وانیش باره گایان هه بوو له كه ركوك هه ڵبه ته من به ته نها لێره دا مه به ستم "مه ڵبه ندی یه كێتی-ییه " ئه گه رنا حیزبه كانی تر به ئازایه تی خۆیان ماونه ته وه چونكه ئه وان هیچ ڕۆڵێكیان نه بووه له خیانه ت كردن له كه ركوك، یه كێتی ئێستا هیچ ڕۆڵێكی نیه له كه ركوك جگه له وه ی له ناو باره گاكانی خۆیان دانیشتوون وه بۆ هاتوچۆش ئه گه ر به چه كه وه ده ربچن ڕێگه یان پێ نادرێت وه ژماره ی پاسه وانه كانیان بۆ دانراوه له باره گاكانی خۆیان وه ناتوانن به رگری له یه ك كورد بكه ن كه غه دری لێ بكرێت ئه وه تا خۆیان ده ڵێن ته عریب ده كرێت و به ڕێوه به ری كورد لاده برێت خۆیان ئه م هه موو شته ده ڵێن و به ڵام له هه مان كاتیشدا نه یانتوانیووه به رگری له یه ك كه س بكه ن به به رچاوییانه وه ئه م هه موو كاره ده كرێت به ڵام به "سه رشۆڕییه وه" ته ماشای ده كه ن." كه‌واته‌ چی بكرێت بۆ كۆتایی هێنان به‌ "ته‌عریب" و لابردنی فه‌رمانبه‌رانی كورد و سوتانی زه‌وییه‌ كشتوكاڵییه‌كانی جوتیارانی كورد له‌ كه‌ركوك، وه‌ك هه‌موو ئه‌وانه‌ی ده‌وترێت؟ پارێزگاری له‌سه‌ر كارلابراوی كه‌ركوك ده‌ڵێت" ئێمه‌ هه‌مووكات خوازیاری توند و تیژی وشه‌ڕ نه‌بووین له‌هیچ لایه‌ك به‌ڵام میلله‌تی ئێمه‌ هه‌مووكات ته‌نها به‌رگری له‌خۆی كردووه‌، بۆ چاككردنی ئه‌و دۆخه‌ ئێستا دانوستانێك هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ به‌غداد-دا لیژنه‌ لێره‌وه‌ له‌هه‌رێمه‌وه‌ دانراوه‌ وا خه‌ریكن جۆرێك له‌ ڕێككه‌وتن بكرێت تا سوپا له‌ناو شار ده‌رچێت ئه‌و هێزانه‌ی كه‌ هێزی خۆجێین له‌كه‌ركوك بگه‌ڕێنه‌وه‌ شوێنی خۆیان، ئه‌وكاته‌ ئاواره‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ جێی خۆیان، ئنجا به‌شداری ده‌كه‌ن له‌ سه‌رژمێری یا له‌ هه‌ڵبژاردن." د.نه جمه دین كه ریم له باره ی پێكهێنانی حكومه تی نوێی هه رێم و پرسی پارێزگاری كه ركوك، وتی" حكومه ت ماوه ی یاسایی بۆ دانراوه كه پێویسته پێكبهێنرێت باشتره هه موو لایه نه كان به شداربن تێیدا به ڵام لایه نێك هه موو شتێك ڕابگرێت له به ر ئه وه ی خۆیان ڕێك ناكه ون له سه ر پۆسته كان چونكه چه ند "كوتله یه ك" هه یه له ناو یه كێتیدا ده یانه وێت ئه م ناكۆكیانه به وه داپۆشن كه ئه مه له سه ر كه ركوك، یا به غداد، یاخود شتێكی تره ئه مه نابێت ڕێگری بكات له وه ی حكومه تێكی به هێز دروست بكه ین له كوردستاندا، وه ده بێت ئه وه ش بزانین ئه مه ته نها پارتی نیه كه حكومه ت پێكده هێنێت به ته نها به ڵكو حیزبی تریشی له گه ڵدایه ، بینیمان له ده نگدان به سه رۆكی هه رێم له كۆی 81 په رله مانتاری ئاماده بوو 69 ده نگ درایه سه رۆكی هه رێم كه ئه مه ڕێژه یه كی گه وره یه ئه گه ر به راوردی بكه ی به وڵاتانی دیموكراسی ده بینرێت كه جاری واهه یه خه ڵك به یه ك ده نگ ده بێته سه رۆك." جه ختیشیكرده وه " باشترین ڕێگا بۆ چاره سه ركردنی كێشه كانی نێوان هه ولێر و به غداد كه ته نها كه ركوك نیه ، به ڵكو شه نگال و خانه قین و شوێنه كانی تر ئه وه یه كه حكومه ت قسه له گه ڵ حكومه تدا بكات وه ئه و حكومه ته ش نوێنه ری سه رجه م سه رجه م لایه نه كانی تێدایه وه له په رله مانیشدا ده نگی پێده درێت ده بێت حكومه ت له گه ڵ حكومه ت بیكات وه له په رله مانیشه وه ده نگی پێده درێت ده بێت له م حیزب و حیزب ده ربچین، بۆیه ده بێت حكومه تێكی به هێزمان هه بێت بۆ چاره سه ركردنی هه موو كێشه كانی نێوان هه ولێر و به غداد." د.نه جمه دین كه ریم ئه وه ش وت" ئه مڕۆ خه ڵك واده زانێت پارێزگارێك دابنرێت له كه ركوك هه موو شتێك ده گۆڕێت، ئه مڕۆ بڕیاری سه ره كی له كه ركوكدا "قائیدی عه مه لیات-ه " واته سه رۆكی ئۆپراسیۆنه كانه بێگومان لایه نی حه شدی زۆر هه یه وه ك حه شدی شه عبی ، بڕۆن له خه ڵكی كه ركوك بپرسن بزانن چۆن مامه ڵه یان له گه ڵ ده كرێت من ڕۆژانه خه ڵك له كه ركوكه وه دێت بۆ لام كه خه ڵكی كورد، پارتی، یه كێتی، عه ره ب، توركمان هه موو پێكهاته كانی كه ركوكی تێدایه باسی "موعاناته كانی" خۆیان ده كه ن، جا ئێستا پارێزگار دابنرێت پارێزگار به ئه مری قائیدی قات كارده كات ئه وكاته ی ئێمه له وێ بوین لیژنه ی ئه منی پارێزگار سه رپه رشتی ده كرد به ڵام ئێستا لیژنه ی ئه منی پارێزگار سه رپه رشتی ناكات هه موو شتێك به ده ست قائیدی قواته ، وه ك ئه وكاتانه ی لێهاتووه كه له موسڵ و به غداد ئۆپراسیۆنه كانی دیجله هه بوو ئێستا ئه وانه هه یه به ڵام به ناوی عه مه لیاتی كه ركوكه ." به‌بڕوای تۆ به‌غداد جدیه‌ له‌چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كه‌ركوك وه‌ك ئاماژه‌ت پێدا ئێستا لیژنه‌یه‌ك هه‌یه‌؟ د.نه‌جمه‌دین كه‌ریم ده‌ڵێت" ڕاسته‌ كه‌ركوك له‌هه‌موو شوێنێك گرنگتره‌، به‌ڵام ئێمه‌ شوێنی ترمان هه‌یه‌ كه‌هه‌مان دۆخیان هه‌یه‌ وه‌ك خانه‌قین و شه‌نگال و ته‌نانه‌ت خورماتوو دۆخی له‌هه‌موو شوێنه‌كان خراپتره‌ به‌بۆچونی من سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق پێی خۆشه‌ ئه‌و كێشانه‌ چاره‌سه‌ر بكات به‌ڵام لایه‌نێكی زۆر هه‌ن كه‌ دژی ئه‌و له‌ڕووی ڕه‌زگه‌ز په‌رستی و پێیان خۆش نیه‌ ئه‌و كێشانه‌ چاره‌سه‌ر بكرێت ئه‌گه‌ر سه‌یری قسه‌ی په‌رله‌مانتاره‌كان بكه‌ی ده‌رده‌كه‌وێت، كێشه‌ی كه‌ركوك ته‌نها به‌دانوستان له‌گه‌ڵ به‌غداد چاره‌سه‌ر ده‌كرێت ئێمه‌ له‌ 2016 وتمان تا ئه‌وكاته‌ی مادده‌ی 140ی ده‌ستوری عیراقی جێ به‌جێ ده‌كرێت با كه‌ركوك ببێته‌ هه‌رێمێكی سه‌ربه‌خۆ وه‌ خه‌ڵكی كه‌ركوك خۆی حوكمی خۆی بكات تا هه‌موو كاروباره‌كانی كه‌ركوك وه‌ك ئه‌وه‌ی ئێستا هه‌یه‌ هه‌موی له‌ژێر ده‌ستی به‌غداد نه‌بێت، به‌بۆچونی من مانه‌وه‌ی دۆخی كه‌ركوك به‌م شێوه‌یه‌ زۆر خه‌ته‌ره‌ له‌سه‌ر دۆخی عیراق و په‌یوه‌ندی نێوان هه‌رێم و به‌غداد وه‌ ئیستقرار له‌ عیراقدا به‌شێوه‌یه‌كی گشتی بۆیه‌ ده‌بێت حكومه‌تی هه‌رێم و به‌غداد زۆر به‌جدی بكه‌ونه‌ دانوستاندن بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م دۆخه‌ قۆناغی یه‌كه‌م ته‌نها ئه‌وقه‌ بێت ئه‌م هێزانه‌ی له‌كه‌ركوكن جگه‌ له‌هێزی خۆجێی "