د.یوسف محەمەد: ئامادەنەبوونی پارتی بۆ گۆڕینی فوئاد حسێن هۆکارێکی سەرەکی بڕینی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم بوو
"له‌سه‌ر هه‌رێمی كوردستان فشارێكی زۆر له‌سه‌ر عادلعه‌بدولمه‌هدی هه‌بوو به‌ڕاده‌یه‌ك هه‌ندێك په‌رله‌مانتار به‌ ئاشكرا داوای له‌سێداره‌دانیان ده‌كرد "
د.یوسف محه مه د سه رۆكی فراكسیۆنی گۆڕان له په رله مانی عیراق له باره ی هۆكاره كانی بڕینی موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم ده ڵێت" به دڵنیاییه وه یه كێك له سه ره كیترین هۆكاره كانی بڕینی موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم له ئێستادا ئه وه یه كه له پێشوتردا عه لاوی ڕازی نه بوو به دانانه وه ی د.فوئاد حسێن به وه زیری دارایی وه سه ركردایه تی پارتی دیموکراتی کوردستانیش ئاماده نه بوون بیگۆڕن بۆیه فه رمانبه رانی هه رێم باجی ئه وه یان دا هه م سه دریه كان له ڕێگای ئه میندارێتی گشتی ئه نجومه نی وه زیرانه وه تۆڵه ده كه نه وه وه هه م پێشتر عه لاوی وتبووی بڕینی موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم هێڵی سوره ، ده شڵێت، خاڵێكی تر ئه وه یه به پێی ڕێككه وتنه كه ی ئۆپێك كردویه تی له گه ڵ عیراق پێویسته ڕێژه ی نه وتی دابگیرێت به هه رێمی كوردستانی وتووه به ڵام هه رێمی كوردستان وتویانه ناتوانین، د.یوسف ئه وه شی وت" بڕینی موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم به پێی یاسای بودجه نایاساییه به ڵام له ئێستادا گرتنه به ری ڕێگای یاسایی دژی ئه و بڕیاره ئاسان نیه چونكه دادگای فیدراڵی ڕێژه ی یاسایی ته واو نیه ." له سه ره تای وتووێژه كه دا سه رۆكی فراكسیۆنی گۆڕان له په رله مانی عیراق له وه ڵامی ئه رو پرسیاره ی له دوای په سه ندكردنی یاسای بودجه ی عیراقی به رده وام نوێنه ره كورده كان له به غداد باسیان له وه ده كرد جارێكی تر به شه موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم نابڕدرێت چونكه به ده ركراوه له كێشه سیاسیه كان، ده ڵێت" ڕاسته له كاتی گفتوگۆكانی یاسای بودجه ی ساڵی 2019 دا، وه كو فراكسیۆنه كوردستانیه كان وئه ندامانی لیژنه ی دارایی له ئه نجومه نی نوێنه رانی عێراق ئه وه مان باسكرد كه له یاسای بودجه ی 2019موچه ی فه رامانبه رانی هه رێم به بڕگه ی مادده ی (ج) له مادده ی (10) ی یاساكه ، بۆ یه كه مجار ده قێك له یاسای بودجه ی عێراق جێكرایه وه كه تیایدا هاتووه ئه گه ر هه رێم پابه ند نه بوو به و بڕه ی كه له یاسای بودجه دا بۆی دانراوه ، ئه وا به و ڕێژه یه ی كه زیان ده دات له بودجه ی عێراق له به شه بودجه ی هه رێمی كوردستان ده بڕدرێت، به ڵام موچه ی فه رمانبه ران له مه جیاكرابوویه وه ، پێشتر له هه موو یاساكانی بودجه ی ساڵه كانی تر به تایبه تی له سه ره تای ساڵی 2015 كه ڕێكه وتن له نێوان هه رێمی كوردستان و به غدا كرا،كه هه رێم 300 هه زار نه وتی كێڵگه كانی كه ركوك بدات به ( سۆمۆ ) له ڕێگه ی بۆرییه كانی خۆیه وه ، سه ره ڕای 250 هه زار به رمیل نه وتی ناوخۆی هه رێم، وه له به رامبه ر ئه وه حكومه تی عێراقی بودجه كه ی بۆ بنێرێت، به ڵام ئه گه ر هه رێم ئه و بڕه ی نه نارد، ئه وا حكومه تی عێراقی به هیچ شێوه یه ك پابه ند نابێت به ناردنی به شه بودجه بۆ هه رێمی كوردستان." د.یوسف ڕوونیشیكرده وه " له یاسای بودجه ی 2019 دا دوو گۆڕانكاری كرا، یه كه م ئه گه ر هه رێمی كوردستان پابه ند نه بوو ، وه هه رێم بڕی ئه و 250 هه زار به رمیله ی نه ینێرێت به وه هه رێم بێبه ش ده بێت له ناردنی بودجه ی عێراق له گه ڵیدا به ده ر له موچه ی فه رامانبه رانی هه رێم ئه مه بۆ یاسای بودجه ی 2019 بوو. ئه و كات وتمان پێویسته به زوویی ڕێكه وتن بكرێت له نێوان هه رێم و به غدا بۆ یه كلا كردنه وه ی مه له فی نه وت و غاز به ڵام سێ مانگی ساڵی 2020 به شه بودجه ی هه رێم له به غداوه هاتووه بۆ هه رێمی كوردستان وه ئێستاش له به رئه وه ی عیراق یاسای بودجه ی 2020 نیه ، به پێ ی مادده ی (13) ی ئیداره ی دارایی عێراق كه له ساڵی 2019 په سه ند كراوه ، ده بوو حكومه تی عێراقی ئه و بڕه بودجه یه ی كه بۆ هه رێمی كوردستان ته رخان كراوه ، بینێرێت به ڵام ڕاستیه كه ی ئێستا كێشه كه سیاسی و ئابوری یه له هه مان كاتدا، په یوه ندی به دابه زینی نرخی نه وته وه هه یه ، عێراق خۆی قه یرانی هه یه وه تابێت قه یرانه كانی زیاتر ئاڵۆز ده بێت." هه روه ها ئاماژه ی به خاڵێكی تر كرد و وتی" دووه م عێراق به پێی ئه و ڕێكه وتنه ی كه ئۆپێك كردوویه تی پێویست ده كات بڕی نه وته كه ی خۆی دابگرێت وه له گه ڵیشدا داوای له هه رێم كردووه ، هه رێمیش بڕی نه وته كه ی خۆی دابگرێت به ڵام هه رێم باسی ئه وه یان كردووه كه ناتوانن به و بڕه ی عێراق به ڵێنی داوه ، بڕه كه یان دابگرن واته 23% ی كۆی هه نارده كردنی نه وتی پێویسته له عێراق دایبگرێت. هه رێم له وانه نیه بتوانن پابه ند بێت،ئه مه سه رباری ئه وه ی كه حكومه تێكی كاربه ڕێكه ر له عێراقدا هه یه . " ڕاشیگه یاند" نه ناردنی ئه و بڕه نه وته ی كه بڕیار بوو هه رێم بیدات له ساڵی 2019 به ته واوه تی و له م چوار مانگه ی 2020 دا، فشارێكی زۆری له سه ر عادل عه بدولمه هدی سه رۆك وه زیرانی كاربه ڕێكه ی عێراق دروستكردووه تا ئه و ئاسته ی كه به شێك له په رله مانتاران بڕۆنه سه ر ته له فزیۆن و بڵێن پێویست ده كات عادل عبدولمه هدی دادگای بكرێت و له سێداره بدرێت، ئه م فشارانه و دروست بوونی ناكۆكی له نێوان به شێكی زۆر له كوتله شیعه كانی عێراق و به شێك له هێزه سیاسیه كانی هه رێمی كوردستان، ئه مانه هه مووی پاڵنه رن كه به شه بودجه ی هه رێم بڕاوه ." ده رباره ی ده نگۆی ئه وه ی ده وترێت ڕه نگه لایه نی كوردی هه بن له پشت بڕینی موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم ئه وان داوایان له حكومه تی عیراقی كردبێت، د.یوسف محه مه د وتی" هیچ زانیاریه كی له و شێوه یه لای ئێمه نیه . ڕاستیه كه ی ئه وه یه كه فشارێكی زۆر له سه ر حكومه تی كاربه ڕێكه ی عێراق هه یه بۆ ئه وه ی هه رێم ناچار بكات به ئیلتیزامه نه وتیه كانی خۆی وه له گه ڵ هه ندێ ناكۆكی سیاسی كوتله شیعه كان و هه ندێك له هێزه سیاسیه كانی هه رێمی كوردستان دروست بووه . " د.یوسف محه مه د باسی ئه وه شیكرد " باس له وه ده كرێت یه كێك له هۆكاره كان ڕه نگه په یوه ندی به وه وه هه بوو بێت كه وتوێژه كانی دروستكردنی حكومه ته كه ی محمد عه لاوی په كخرا به هۆی ئه وه ی كه ئاماده نه بوو د.فوئاد حسێن به وه زیر دابنێته وه كه ئه مه سه دریه كانی زۆر نیگه ران كردووه ، وه ئه مینداری گشتی حكومه تی عێراقیش سه درییه ، وه له ئۆفیسه كه ی ئه وه وه ئه م پرسانه جوڵێنراون و فشار له عادل عبدولمه هدی كرابێت ئه مانه و كۆمه ڵێك فشاری سیاسی تر ڕه نگه هۆكار بوو بێت." د.یوسف محه مه د ده شڵێت" لایه كی ئه وه یه كه هه رێمی كوردستان پابه ند نه بووه به و ئیلتیزامانه ی كه له یاسای بودجه ی 2019 خراوه ته سه ر شانی كه ده بوو 250 هه زار به رمیلی ڕۆژانه بدات به سۆمۆ وه له گه ڵیشیدا داهاتی ده روازه سنورییه كانی ناگه ڕێته وه بۆ حكومه تی عێراقی، داهاته كانی حكومه تی هه رێم شه فاف نیین كه هه موو ئه مانه كاریگه ری هه یه ، ڕاسته ئێمه موچه مان به ده ر كرد له مه سه له ی ئیلتزامه نه وتیه كانی هه رێم له گه ڵ حكومه تی ناوه ندی به ڵام ئێمه چه ند جار ساڵی ڕابردوو داوامان له حكومه تی هه رێم كرد كه ئه گه ر بۆ پیشاندانی نیه ت پاكیش بێت بڕێك به شدار بێت له ناردنی نه وت له ڕێگه ی (سۆمۆ) وه بۆ ئه وه ی ئاماژه یه كی باش بێت كه هه رێم ده یه وێت ڕێكه وتنی كۆتایی له بواری نه وت و غازدا ئه نجام بدات، به ڵام ئه مه ی ئێستاش كه حكومه تی عێراقی كردوویه تی نایاساییه چونكه ده بوو پابه ند بێت به یاسای بودجه ی ساڵی 2019 وه ، هه روه ك چۆن له مانگه كانی یه ك و دوو و سێ پابه ندبووه و یه ك له سه ر دوانزه ی نه فه قاتی ناردووه ." سه‌باره‌ت به‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستان ده‌توانێت سكاڵا له‌سه‌ر حكومه‌تی عیراق تۆمار بكات وه‌ك ئه‌وه‌ی خۆت ده‌ڵێیت حكومه‌تی عیراق پێشێلی یاسای كردووه‌؟ سه رۆكی فراكسیۆنی گۆڕان له په رله مانی عیراق وتی" كێشه كه له وه یه كه ئێستا دادگای باڵای فیدراڵی په كی كه وتووه له به ر نه بوونی ڕێژه ی یاسایی دادگاكه و په نا بردن بۆ دادگاش له ئێستادا ئاسان نیه ، ئه وه ی كه پێویسته بكرێت ئه وه یه كه له ڕووی سیاسییه وه هه وڵه كان چڕ بكرێته وه كه ئه و كێشانه له گه ڵ حكومه تی عێراقی یه كلا بكرێته وه به تایبه تی ئه گه ر حكومه ته كه ی كازمی چانسی سه ركه وتنی هه بێت، گرنگه كه هه رێمی كوردستان به شێوه یه كی ئیجابی مامه ڵه له گه ڵ ئه و پرسه بكات و هه وڵ بدات له دروستكردنی ئه م حكومه ته ، ئه وه نده ی له خه می ئه وه دابێت كه موچه و قوتی خه ڵكی كوردستان ده سته به ر بكرێت، ئه وه نده به لایه وه گرنگ نه بێ كێ ئه بێت به وه زیر و كێ نابێت به وه زیر ." له وه ڵامی ئه و پرسیاره ی كه واته به پێی قسه كانی تۆ موچه خۆرانی هه رێمی كوردستان باجی پێداگری كورد ده ده ن له دانانه وه ی وه زیری دارایی ئێستای عیراق له پۆسته كه یدا؟ د.یوسف محه مه د ده ڵێت"به دڵنیاییه وه یه كێك له سه ره كیترین هۆكاره كانی بڕینی موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم له ئێستادا ئه وه یه كه له پێشوتردا عه لاوی ڕازی نه بوو به دانانه وه ی د.فوئاد حسێن به وه زیری دارایی وه سه ركردایه تی كوردیش ئاماده نه بوون بیگۆڕن فه رمانبه رانی هه رێم باجی ئه و پێداگرییه یان دا، من ده مه وێت بۆ ئێوه و گوێگرانی به ڕێزی ڕادیۆكه تان ڕوون بكه مه وه دكتۆر محمد عه لاوی ئاماده بوو كه ئه و ڕێكه وتنه ی هه رێمی كوردستان و حكومه تی عێراق له كۆتایی 2019 دا بۆ بودجه ی 2020 كردبوویان جێ به جێی بكات و بیخاته یاسای بودجه وه كه ئه وه ڕێكه وتنێكی زۆر هاوسه نگ بوو ،به داخه وه وه فدی هه رێم زۆر دواكه وت له هاتن بۆ به غدا و ئه نجامدانی ڕێكه وتن له بواری نه وت و بودجه . ئه گه ر ئه و ڕێكه وتنه بچوایه بواری جێ به جێ كردنه وه ، كێشه كانی هه رێم چاره سه ر ده بوو. حكومه تی هه رێمیش ئاماده بوو له سه ره تای ساڵی 2020 وه 250 به رمیل نه وت ڕۆژانه پێشكه ش بكات.نه ك هه ر ئه وه محمد عه لاوی به راِشكاوی به وه فدی كوردی ڕاگه یاند،وه ئێمه خۆمان دانیشتین له گه ڵی وه په رله مانتاره كانی فراكسۆنی ده ره وه ی پارتی و یه كێتی ، له گه ڵ ئێمه ش هه ر باسی كرد، له و دانیشتنه ی كه له گه ڵ وه فدی حیزبه كان باسی كردبوو ، ئه وه ی باس كردبوو كه بڕینی موچه ی خه ڵك لای ئه و هێڵی سوره و به هیچ شێوه یه ك بیری لێ ناكاته وه ، به ڵام به داخه وه پێك هێنانی ئه و حكومه ته له سه ر پۆستی وه زیرێك په كی خرا له لایه ن كورده وه كه یه كێك له ئاسه واره خراپه كانی ئه وه یه كه ئه مڕۆ ده یبینین ئه و فشاره یه كه له سه ر هه رێمی كوردستانه و بڕینی موچه ی فه رمانبه رانێتی." د.یوسف محه مه د ده شڵێت" ئه وه ی كه بیستومه پارتی تا ئێستاش پێداگری ده كات له سه ر ئه وه ی كه دكتۆر فوئاد حسێن وه زیر بێت ، من هیچ كێشه یه كم له گه ڵ شه خسی د.فوئاد نیه به ڵام ئه وه ی كه دانانی وه زیرێك بكرێت به مه رجی كورد بۆ پێكهێنانی حكومه ت ، ئه مه به لای منه وه كێشه یه . پێویست نیه ئێمه دانانی وه زیرێك بكه ین به مه رجی گفتوگۆكان ، به ڵكو پێویست ده كات ئه و بابه تانه ی ده یكه ینه مه رجی گفتوگۆكان ، په یوه ندیدار بێت به موچه و قوتی خه ڵك،یان ڕێكه وتن له سه ر مه له فی نه وت و كێشه ی ناوچه جێ ناكۆكه كان بێت كه ئێستا له هه موو كات دۆخه كه له و ناوچانه خراپتره له ڕووی سیاسه تی ته عریبه وه واته پێویست بوو ئه مانه بكه ین به مه رجی گفتوگۆكانمان." هه روه ها وتی"ئه وه په یوه ندیداره به و دانوستانانه ی كه ده كرێت بۆ دروستكردنی حكومه تی عێراقی ، وه هێزه سیاسیه كانی هه رێمی كوردستان و ئێمه له فراكسۆنه كوردستانیه كان پێویست ده كات له گه ڵ هه موو هێزه شیعه كان و كۆی هێزه سیاسیه كان سه باره ت به یه كلا كردنه وه ی حكومه تی عێراقی بكه وینه دانوستان سه باره ت به یه كلا كردنه وه ی مه له فی پێك هێنانی حكومه تی عێراقی یان مانه وه ی دكتور عادل عبدولمه هدی له پۆسته كه ی، وه بۆ قسه كردن له سه ر ئه و بارودۆخه ئابورییه سه خته ی ڕووی له عێراق كردووه به شێوه یه كی گشتی و به تایبه تی هه رێمی كوردستان وه هه وڵدان بۆ گه یشتن به ڕێكه وتن له بواری نه وت و غازی هه رێم و مه سه له ی بودجه ی هه رێمی كوردستان."