د.محەمەد ئەحمەد: زەمینەی نوسینەوەی دەستور لە ئێستادا وەک پێویست نیە، لە پێشوتردا دەستور کرابووە ڕیکلامی هەڵبژاردن بۆیە سەرنەکەوتووە
"دەستور نابێت بکرێتە ڕیکلامی هەڵبژاردن، نابێت بکرێتە نابێت بکرێته‌ کێبه‌ڕکێ و ململانێی نێوان ئۆپۆزیسیۆن و ده‌سه‌ڵات"
د.محەمەد ئەحمەد بەرپرسی دەستەی باڵای چاودێری یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان لەم وتووێژەدا باس لە بۆچوونی حیزبەکەی دەکات لەسەر پرسی نوسینەوە و پەسەندکردنی دەستوری هەرێمی کوردستان. لەسەرەتای وتووێژەکەدا بەرپرسی دەستەی باڵای چاودێری یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان دەربارەی بۆچوونی حیزبەکەی لەسەر پرسی دەستوری هەرێمی کوردستان وتی" به پێی ده ستوری عێراقی مافی ئه م هه رێمه یه به ڵکو ئه رکی ئه م هه رێمی کوردستانه یه پێویسته به ده ستورێک ئه رک و ده سه ڵاته کانی و مافه کانی هاوڵاتیان و په یوه ندییه کانی له گه ڵ ناوه ندا ڕێکبخرێت له به رئه وه ده ستور ده بووایه زوو بکرایه به ڵام ئیتر ئاڵۆزه سیاسیه کان نه هێشتووه هه تا ئێستا ده ستورێک فه راهه م بکرێت بۆ ڕێکخستنی کاره کانی هه رێمی کوردستان." سەبارەت بەوەی هۆکاری چیە تا ئێستا هەرێمی کوردستان دەستوری نیە لە کاتێکدا دەستوری عێراقی ڕێگای پێداوە؟ لەوەڵامدا د.محەمەد ئەحمەد وتی" زانایانی بواری ده ستور ده ڵێن ده ستور به شێکی زۆری ئیراده ی ده سه ڵاتدارانه ئێستا ده سه ڵاتداره کان به گونجاوی ده بینن قسه ی لێبکه ن و زه مینه ی بۆ سازبکه ن ئه گه رنا هه مووکاتێک کاتیه تی به ڵام له مکاته دا ئه وان زۆرتر پێیان گونجاوه له به رئه وه زه مینه که به گونجاو ده بینن له لای خۆیانه وه ." د.محەمەد ئەحمەد ئەوەشی وت" لای ئێمه ده ستور ده بێت پێش هه مووشتێک ته وافوقێک- سازانێکی نیشتیمانی دروستبکات، ده ستور ده بێت پارێزگاریی له قه واره ی ئه م هه رێمه بکات، ده ستور ده بێت هه موو هاوڵاتیه ک به بێ جیاوازی به ده ستوری خۆی بزانێت، خه ڵکی کوردستانیش ترسێکیان هه یه له به رئه وه ی گه لێکی موسوڵمانه به ڵام کاره کته ره کانی زیاتر عه لمانیین، ترسی ئه وه یان هه یه ئایدۆلۆجیای خۆیان بسه پێنن له پرسی په یوه ندی ئایین و ژیانی کۆمه ڵگه ئه مانه نه بێت ئیتر ده بێت ئه م شتانه ی تێدابێت." بەرپرسی دەستەی باڵای چاودێری یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان لە وەڵامی ئەو پرسیارەی ئایا ئێوە دەتانەوێت ئاینی ئیسلام ببێتە سەرچاوەی سەرەکی یاسادان؟ وتی" ئه وه له ڕاستیدا له هه موو جیهاندا هیچ سه رچاوه یه کی یاسایی به هێنده ی شه ریعه تی ئیسلامی ده وڵه مه ند نییه چ جای له ناو کۆمه ڵگه یه کی موسوڵماندا که 95% ی موسوڵمانه یاساش بۆ خه ڵک داده نرێت، ده ستورێک ده بێت له گه ڵ نه گۆڕه کانی ئاینی ئیسلامدا دژ نه وه ستێته وه ." ئایا دەستور دەتوانێت ئەو کێشانەی لەهەرێمی کوردستان هەیە وە لە نێوان لایەنەسیاسیەکاندا هەیە دەتوانێت گرفتەکان چارەسەر بکات؟ وەڵامەکەی د.محەمەد ئەحمەد بەمجۆرە بوو" له ڕاستیدا ده ستور یاریده ده ره ناتوانم بڵێم ده ستور خۆی چاره سه ری ده کات چونکه ده ستور ده قێکه ده بێت خه ڵک جێبه جێی بکات به ڵام بوونی ده قه که یارمه تیده رێکی به هێزه بۆ ده سته به رکردنی ئه و شتانه ی که خه ڵک خولیانه و ئاواتیانه که بۆیان بهێنێته دی." هەروەها ڕاشیگەیاند" ده‌ستور نابێت بکرێته‌ مادده‌ی ململانێی نێوان ئۆپۆزیسیۆن و ده‌سه‌ڵات، ده‌ستور ده‌بێت بکرێته‌ خه‌م و خولیا و کاری هاوبه‌شی نێوان هه‌موو هاوڵاتیان به‌بێ جیاوازی چونکه‌ ده‌ستور ئوسوڵه‌ گشتیه‌کان جێگیر ده‌کات ئه‌گه‌ر جیاوازیه‌ک و کێشمه‌کێشێک هه‌بێت له‌ ورده‌کاریه‌کاندایه‌ که‌ دواتر یاسا ڕێکی ده‌خات له‌به‌رئه‌وه‌ ده‌ستور نابێت بکرێته‌ کێبه‌ڕکێ و ململانێی نێوان ئۆپۆزیسیۆن و ده‌سه‌ڵات، ده‌ستور نابێت بکرێته‌ ڕیکلامی هه‌ڵبژاردن، ده‌ستور نابێت بکرێته‌ جێگه‌ی ململانێی سیاسی نێوان لایه‌نه‌کان ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت ده‌ستورێکی سه‌رکه‌وتوو و کاریگه‌ر به‌ده‌ست بهێنیین له بنه ڕه تدا ئه وه یه که ده ستور بۆ ئه وه بێت." بەرپرسی دەستەی باڵای چاودێری یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان دەشڵێت" کاتێک که ململانێی و ناته بایی و جیاڕایی هه یه ده بێت له ده ستوردا شتێک بنوسین په له شی لێنه کرێت، ده ستور نابێت به په له په ل هه ڵبکوڵێنرێت به ڵکو ده ستور ده بێت زه مینه ی بۆ سازبکرێت، هه ر ده ستورێک نه توانێت ته وافق- سازانی نیشتیمانی دروستبکات ئه وه ده ستور نییه ." د.محەمەد ئاماژە بەوەش دەکات ئێستا زەمینەی نوسینەوەی دەستور لە هەرێم نیە، لەو ڕوەوە وتی" له ئێستادا ئه و زه مینه یه وه کو پێویست نییه به ڵام ئه گه ر خه ڵکێک بیانه وێت ببن به خاوه نی ده ستورێک ده بێت لانی که م له ئوسوڵه گشتیه کاندا، له بنه ما گشتیه کاندا ده بێت ئه و زه مینه یه سازبکرێت بۆیه ده ڵێم نابێت په له ی لێبکرێت نابێت بکرێته ململانێی سیاسی و نابێت بکرێته ڕیکلامی هه ڵبژاردن." د.محەمەد ئەحمەد جەختیکردەوە " ئێستا وه کو پێویست زه مینه ی دەستور نییه به ڵام ده سه ڵاتدان ده بێت ئیشی بۆبکه ن، ده بێت کاری بۆبکه ن و کاتی بده نێ ده بێت جه ماوه ر تێبگه یه نن که ئه مه په یوه ندی نییه به ته نها هه ڵبژاردنێکی کاتی یان قۆناغی به ڵکو ده ستور مه سه له یه کی ئێستا و ئاینده یه ، ده ستور سه رچاوه یه دواتر بۆ یاساکان، سه رچاوه یه بۆ ده سه ڵاته کان له به رئه وه ده بێت خه ڵکه که خۆی وریا بکرێته وه له وه ی نابێت خه م ساردبێت له مامه ڵه کردن له پرسی ده ستوردا، ئه مه وه کو پێکهێنانی حکومه تێک نییه که ئه مڕۆ له گه ڵی بن یان له گه ڵیدا نه بن چونکه ده ستور ئه و بنه مایانه ن که ئێستا و ئاینده ده به ستێت به یه که وه بۆیه ده بێت خه ڵکه که به رچاوڕۆشن بکرێت له و پرسانه ." هەروەها وەڵامی ئەو پرسیارەشی دایەوە ئایا پێتان وایە لە پێشتردا پرسی دەستور بۆ "ڕیکلامی دەستور" بەکارهاتووە؟ د.محەمەد ئەحمەد وتی" له مه وپێش وه ها بووه بۆیه سه رنه که وتووه هیوادارم له مه ودوا وانه بێت." بەرپرسی دەستەی باڵای چاودێری یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان بە پێویست زانی پێش نوسینەوەی دەستور زەمینە سازی بکرێت لە ڕێگای ئەنجامدانی ئەم کارانەوە لەو روەوە دەڵێت" ده بێت لایه نه کان به خه مێکی نیشتیمانی و به خه مێکی گشتی و نه ته وه ییه وه ده ست بده نه ده ستی یه کتری و بیانه وێت له مه سه له ی ده ستوردا لیژنه یه کی کارامه له خه ڵکی سیاسی و له خه ڵکی یاسایی و له خه ڵکی خاوه ن ئه زموون پێکبهێنن تێیان بگه یه نن که ده ستور ده بێت له سه روو هه موو جیاوازیه کانه وه بێت و ده ستور ده بێت بۆ ئاینده ش بنوسرێت، هی ئێستا نییه ، ده ستور ده بێت هه موو هاوڵاتیه ک خۆی به خاوه نی بزانێت بۆ هاوڵاتیان ده نوسرێت له به رئه وه به م شته کان که ده نووسن و ئاماده ی ده که ن ده بێت به م ڕۆحه وه بێت، ده بێت جه ماوه ر هه مووی به رچاو ڕۆشن ببێت و زه مینه یه کی وه ها بسازێنرێت که خه ڵکه که ته واو چاو ڕۆشن بن له سه رئه وه ی کام مادده یان قبوڵه و کام مادده یان قبوڵ نییه ، ئه گه ر قبوڵیان نییه بۆ قبوڵیان نییه ؟ ئه ی جێگره وه که ی چییه ؟ ده بێت جه ماوه ر به ته واوه تی به رچاو ڕۆشن بێت و خه ڵک به دڵ ئارامییه وه ده ست ببات بۆ (به ڵێ یان نه خێر) ی به رامبه ر هه رمادده یه کی ده ستور." د.محەمەد ئەحمەد بە دووری زانی ئەمساڵ هەرێمی کوردستان ببێتە خاوەنی دەستور، د.محەمەد دەڵێت" ئاسان نییه و بڕواناکه م ئه مساڵ بتوانرێت دەستوری هەرێمی کوردستان پەسەند بکرێت له م خوله شدا ئه گه ر بتوانرێت زه مینه سازی بۆبکرێت ڕێژه یه ک باشه له وانه یه له خوله کانی داهاتوودا ئه گه ر بمانه وێت ده ستورێکی سه رکه وتوو به رهه م بهێنیین به ڵام ئه گه ر بمانه وێت هه رچۆنێک بێت بگوزه رێنیین ئه وه شتێکی تره ."