فازڵ نه‌بی: ئه‌گه‌ر حكومه‌تی هه‌رێم چاكسازییه‌كی توند بكات ئه‌وكات بۆ خۆی ده‌توانێت مانگانه‌ مووچه‌ی خه‌ڵك بدات به‌لێبڕینێكی كه‌م
" ئه‌گه‌ر به‌غدادیش مووچه‌ی نه‌نارد حكومه‌تی هه‌رێم له‌ ئێستادا ده‌توانێت مانگانه‌ له‌ 50% ی مووچه‌ واته‌ به‌ دوو مانگ مووچه‌ی ته‌واوی بدات"
فازڵ نه بی بریكاری پێشووتری وه زاره تی دارایی عیراق ده ڵێت"به بۆچوونی من هه فته ی داهاتوو كێشه ی مووچه به گشتی له عێراق چاره سه ر ده بێت ئه گه ر به گشتی چاره سه ر بوو ئه وه حكومه تی عیراقی 320 ملیاره كه ی كوردستانیش ده نێرێت، ده شڵێت" ئه گه ر به غداد مووچه ی نه نارد حكومه تی هه رێم له ئێستادا ده توانێت مانگانه له 50% ی مووچه واته به دوو مانگ مووچه ی ته واوی بدات به ڵام له ئێستادا حكومه تی هه رێم نایه وێت ئه مه بكات،فازڵ نه بی ئه وه شی وت" تاكه چاره سه ر ئه نجامدانی چاكسازییه له خه رجییه كان و داهاتدا چونكه ئه گه ر حكومه ت چاكسازییه كی توند بكات ئه وكات خۆی ده توانێت مانگانه مووچه ی خه ڵك بدات به لێبڕینێكی كه م." له‌سه‌ره‌تای وتووێژه‌كه‌دا بریكاری پێشووتری وه‌زاره‌تی دارایی عیراق وتی" له‌ڕاستیدا مه‌سه‌له‌ی مووچه‌ مه‌سه‌له‌یه‌كی ژیانه‌ له‌كوردستان، پێویست به‌وه‌ ده‌كات كه‌حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌موو هه‌وڵه‌كانی بخاته‌گه‌ڕ بۆ دابین كردنی مووچه‌ به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ هه‌روه‌كو "به‌ڕێز" سه‌رۆكی حكومه‌ت و وه‌زیری دارایی ووتیان كه‌ ئه‌وان ناتوانن به‌ئاسانی مووچه‌ ده‌سته‌به‌ر بكه‌ن، پێویست به‌وه‌ ده‌كات كه‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ به‌غداد بكه‌ن ، ئێستا هه‌ماهه‌نگیه‌ك هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ به‌غداد تا كۆتایی ساڵ ده‌بێت به‌غداد مانگانه‌ 320 ملیار دینار بداته‌ هه‌رێمی كوردستان، هه‌رێمی كوردستانیش له‌به‌رامبه‌ردا نیوه‌ی داهاتی سنورییه‌كان بداته‌ به‌غداد، ئه‌گه‌ر ئه‌و 320 ملیاره‌ بێت حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌توانێت مووچه‌ بدات به‌ڵام به‌ لێبڕین، واته‌ مووچه‌ به‌ته‌واوی نادات، هه‌روه‌كو چۆن له‌دوو مانگی پێشووتر 21% ی بڕیبوو، له‌و سنوره‌ ده‌توانێت مووچه‌ بدات به‌ڵام پێویست به‌وه‌ ده‌كات كه‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان چاكسازی كرداری بكات، نه‌ك چاكسازی ته‌نها وه‌كو یاسا ده‌ربچێت له‌ په‌رله‌مان چاكسازی دوو به‌شه‌ چاكسازی له‌ خه‌رجییه‌كان و چاكسازی له‌ داهات، چاكسازی خه‌رجییه‌كان، یاسای بۆ ده‌رچووه‌ له‌ په‌رله‌مانی كوردستان، له‌ 1/7 وه‌ ده‌ستی پێكردووه‌ به‌ جێبه‌جێكردن به‌ڵام تا ئێستا به‌و شێوه‌ "مه‌لموسه‌" جێبه‌جێنه‌كراوه‌ كه‌ده‌رئه‌نجامی باشی هه‌بێت." فازڵ نه بی ئه وه شی وت" حكومه تی كازمی ئه و بڕه پاره یه ی ناردووه ، ئه وه ی كه له یاسای بودجه دا هه بوو 452 ملیار بوو به ڵام له به ر ئه وه ی كه هه ندێك كێشه و گرفت هه بوو له سه ر ئه وه ی كه یاسای بودجه ی 2019 ناكرێت وه كو خۆی جێبه جێبكرێت له 2020له به ر یاسای به ڕێوه بردنی دارایی، بۆیه ڕێكه وتنێكی تركرا واته ئه وه ی پێشتر یاسای بودجه بوو كه 452 ملیاریان ده نارد مانگانه هه موو مانگه كان ناردیان به ڵام دواتر كه كازمی هات كێشه و گرفت دروستبوو له سه ر ئه وه ، زۆر له ئه ندام په رله مانه كان وتیان به گوێره ی یاسای به ڕێوه بردنی دارایی نابێت ئه و پاره یه بۆ كوردستان بچێت ئیتر ڕێكه وتنێكی تریان كرد، ڕێكه وتنی 320 ملیار دینار بوو، ئه و 320 ملیاره له دوو مانگ مانگی پێشووتر ناردی به ڵام به داخه وه ئێستا له به رئه وه ی خۆی دوچاری ته نگه ژه ی دارایی بۆته وه عیراق خۆی تا ئێستا نه یتوانیووه مووچه ی فه رمانبه رانی خۆی بدات هی مانگی 9، بۆیه ئه و 320 ملیار دیناره ی نه ناردووه ، بڕیار وایه له هه فته ی داهاتوودا ئه و كێشه یه چاره سه ر بكرێت له به غداد.ئه گه ر چاره سه ر بوو له به غداد، ئه و كاته ی مووچه ی خۆیان سه رف كرد، 320 ملیاره كه ی كوردستانیش ده نێرن و هیچ كێشه ی نابێت." فازڵ نه بی ئه وه شی وت" ئه گه ر به م شێوه یه ی ئێستا بێت بێ ئه وه ی حكومه تی عیراقی پاره بنێرێت، حكومه تی هه رێم ده توانێت به دوو مانگ یه كجار مووچه بدات، واته 50% مووچه مانگانه ، به ڵام پێویست به وه ده كات حكومه تی هه رێمی كوردستان یاسایه كی تر ده ربكه ن له په رله مانی كوردستان، یاسای چاكسازی له بواری داهات بێت له بواری خه رجییه كان بووه به ڵام له بواری داهاته كان نییه ، ئه گه ر بێتو ئه و دوو چاكسازییه زۆر به ڕێكوپێكی جێبه جێبكرێت له كوردستان ئه و كاته حكومه تی هه رێمی كوردستان ده توانێت مانگانه به لێبڕینێكی كه م مووچه ی خه ڵكی كوردستان بدات." بریكاری پێشووتری وه زاره تی دارایی حكومه تی هه رێم ده شڵێت" حكومه ت نایه وێت جارێ خۆی تووشی ئه و كێشه یه بكات كه 50% مووچه بدات مانگانه ، حكومه ت ده یه وێت هه وڵ بدات زۆرترین مووچه بدات به هه ماهه نگی له گه ڵ به غداد به ڵام به بۆچوونی من ئه گه ر حكومه تی هه رێمی كوردستان بێ ئومێدبوو له به غداد ئه و كاته به دڵنیاییه وه خۆیان چاره سه رێك ده دۆزنه وه كه مانگانه ڕێژه یه ك له مووچه بده ن باشتره بۆئه وه ی خه ڵك بتوانێت بژێوی خۆی دابین بكات." دوێنێ قوباد تاڵه‌بانی جێگری سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌به‌رده‌م په‌رله‌مانی هه‌رێم وتی" له‌كۆبونه‌وه‌یه‌كدا له‌گه‌ڵ لایه‌نی عیراقی بۆ خۆشی پێم وتوون كه‌ ئاماده‌ین هه‌موو داهاتی خاڵه‌ سنورییه‌كانتان ڕاده‌ست بكه‌ین" فازڵ نه بی له و ڕوه وه ده ڵێت" ئه و قسه یه ی كاك قوباد له وانه یه بۆ گاڵته كردن و جه و خۆش كردن بێت حكومه تی عێراق پێشتر ڕێكه وتنێكی هه یه له گه ڵ حكومه تی هه رێمی كوردستان ئه وه ی كه له بودجه ی ساڵی 2020 هه یه ، به ڵام بودجه كه كه چووه په رله مان په سه ندنه كرا و جارێكی تر گه ڕێنرایه وه له و بودجه یه ڕێكه وتنیان هه یه 250 هه زار به رمیل ڕۆژانه هه رێمی كوردستان بیداته به غداد له گه ڵ نیوه ی داهاتی خاڵه سنورییه كان له به رامبه ردا به غداد مووچه ی هه رێمی كوردستان بنێرێت به پێشمه رگه وه كه نزیكه ی 12 تریلیۆن ده كات ساڵانه به ڵام به داخه وه ئه و یاسایه كه ڕۆیشته په رله مان په سه ندیان نه كرد، دوو هه فته پێش ئێستا گه ڕێنرایه وه بۆئه وه ی دوباره پێداچوونه وه ی پێدا بكه نه وه ." هه روه ها ده شڵێت" خۆی هه ندێك ڕێكه وتن هه یه له یاسای بودجه ی ساڵی 2021 یش هه ندێ ڕێكه وتنی تر ده كرێت به ڵام تائێستاش شتێك نییه ، ئێمه ده ڵێین ڕێكه وتن ده كرێت " ئینشاالله " ئه وه یه بابه ته كه حكومه تی عێراق به مه سه له ی داهاتی خاڵه سنورییه كان ڕازی بێت یان ڕازی نه بێت، ئه وه ڕێكه وتنه له نێوان هه ردوولا كراوه و ته نها یه ك شت هه یه كه حكومه تی عێراق ده یه وێت هه ندێك له كارمه ندانی عێراقی له و خاڵه سنوریانه بن بۆئه وه ی كه دڵنیابن له چه ندایه تی داهاته كانی ئه و خاڵه سنوریانه ." فازڵ نه بی ئه وه شی وت" به بۆچوونی من له كۆتایدا هه رێم ڕازی ده بێت چونكه مه سه له كه مه سه له ی بژێوی ژیانی خه ڵكه ." عێراق پابه نده به ڕێكه وتنه كه به ڵام عێراق داهاتی نییه ، واته پاره ی نییه " سویله ی نه قدی" نییه ده نا پابه نده به ڕێكه وتنه كه وه به ڵام به داخه وه خۆیان " سویله ی نه قدیان" نییه كه مووچه ی خه ڵكی خۆیان بده ن ئیتر چۆن 320 ملیاری هه رێم بده ن.ده بێت به كێشه بۆیان له به غداد بۆیه عێراق چاوه ڕوانی ئه وه ده كات كه قه رز وه ربگرێت و مووچه ی خۆیان بدات و 320 ملیاره كه بنێرێت به ڵام ئه گه ر هاتوو هه ر نه گه یشتنه ڕێكه وتن گریمان، له و كاته حكومه تی هه رێمی كوردستان پێویست به وه ده كات كه چاكسازیه كی زۆر توند له خه رجییه كان و داهاته كان بكات ئه و كاته خۆی ده توانێت مانگانه ی مووچه ی خه ڵك بدات به لێبڕینێكی كه م." فازڵ نه بی ئاماژه به وه ش ده كات " مه سه له ی ده وڵه ت مه سه له یه كی حه یاتییه ، مه سه له یه كه په یوه ندیداره به داهاتووی میلله تێك، ناكرێت ئێمه مه سه له ی ده وڵه ت به هه ندێك مه سه له ی تره وه ببه ستینه وه ، حكومه تی هه رێمی كوردستان ئه گه ر هاتوو ده وڵه تی ڕاگه یاند ئه و كاته دامه زراوه ی ده وڵه تمان ده بێت به ته واوی نه ك وه كو ئه وه ی كه ئێستا هه یه كه دامه زراوه ی ده وڵه تیمان هه بوو ، ده توانیین چاكسازی له زۆر شته وه بكه ین ده توانین به دوای هه ندێك سه رچاوه ی داهاتی تردا بگه ڕێین وه وڵاته كه ی خۆمان به ڕێوه ببه ین به ڵام به داخه وه ئێستا له به رئه وه ی ئیراده ی سیاسی له كوردستان یه ك نییه ، وه ئیراده ی سیاسی بۆ چاكسازی نییه به بۆچوونی من ئه وه ی كه ده وترێت قسه یه و چاكسازیه كی كه مه له و یاسایه ی كه هه یه ، به بۆچوونی من ئه وان ناتوانن 50% چاكسازییه كان جێبه جێبكه ن له به رنه بوونی ئیراده یه كی سیاسی یه كگرتوو له كوردستان دیسان جه خت ده كه مه وه ئه گه ر هاتوو ئێمه چاكسازی ڕاسته قینه له داهاتوو خه رجییه كان بكه ن نه ك چاكسازی قسه به ڵێ ده توانیین وڵاته كه ی خۆمان وه كو گوڵ به ڕێوه به رین." بریكاری وه زاره تی پێشووتری دارایی عیراق ئه وه شی وت" به بۆچوونی من حكومه تی هه رێمی كوردستان هه تا هه فته ی داهاتوو چاوه ڕوان بكات چونكه به بۆچوونی من به گوێره ی ئه و په یوه ندییه ی كه من هه مه له گه ڵ به غداد هه فته ی داهاتوو كێشه ی مووچه به گشتی له عێراق چاره سه ر ده بێت ئه گه ر به گشتی چاره سه ر بوو ئه وه 320 ملیاره كه ی كوردستانیش ده نێرێت به ڵام ئه گه ر هاتوو ئه و مه سه له هه ر ته گه ره ی تێكه وت و كێشه ی بۆ دورست بوو به بۆچوونی من حكومه تی هه رێمی كوردستان مووچه كه ی خۆی ئه وه ی كه له به ر ده ستیه تی به چه ند له سه د ده توانێت مووچه بدات دابه شی بكات و چاوه ڕوانی به غداد نه كات كه ی ئه وه ی به غداد هات ده توانێت ئه و كاته ی باقیاتی مووچه كه دابه ش بكات." دوێنێ سه‌رۆكی فراكسیۆنی گۆڕان له‌په‌رله‌مانی هه‌رێمی كوردستان له‌میانه‌ی كۆبوونه‌وه‌ی په‌رله‌ماندا به‌ سه‌رۆكی حكومه‌ت و ئه‌ندامانی كابینه‌ی وت"خه‌ڵك پێمان ده‌ڵێت ئێمه‌ (وه‌ك كوردستان) نه‌وت ده‌كڕین یا ده‌یفرۆشین" به ڵام فازڵ نه بی ده ڵێت" من له هه ندێك به پرسی گۆڕان سه رم سوڕده مێنێت ناكرێت ئه و قسانه بكه ن و خۆشیان به شداربن له حكومه ت وه زاره تی دارایی له ده ست خۆیان بێت. ئه و قسه یه كه سێك ده یكات كه له ئۆپۆزیسیۆن بێت و له ناو حكومه ت نه بێت، ئاگاداری بارودۆخی حكومه ت نه بێت، به بۆچوونی من پێویست ناكات ئه و جۆره قسانه بكه ن یان له حكومه ت بكشێنه وه ئینجا به كه یفی خۆیان چی ده ڵێن بیڵێن. ئینجا وه زیری دارایی گۆڕانه و بابێت سه ر ته له فزیۆن به جوانی ئه و بابه ته بۆ خه ڵك شی بكاته وه ." به ڵام به شێك له به رپرسانی گۆڕان"ده ڵێن وه زاره ته كه یان به خه زێنه یه كی به تاڵ وه رگرتووه داهاتی نه وت و ئه ه وانی تر ناگه ڕێنه وه بۆ وه زاره تی دارایی." له وه ڵامدا فازڵ نه بی ده ڵێت" خه زێنه ی به تاڵ جیایه له گه ڵ ئێستا، ئه وان خه زێنه یه كی به تاڵیان وه رگرتووه به ڵام فه رموو ئێستا ئیش بكه ن و داهات په یدا بكه ن، بۆ نمونه من ده بم به سه رۆكی حكومه ت با خه زێنه یه كی به تاڵ وه ربگرم یان حكومه تێك پێكده هێنرێت ، به ڵام خۆم چی ده كه م ئه و ماوه یه ئه ی من بۆ حكومه تم؟!" فازڵ نه‌بی باس له‌وه‌ش ده‌كات" له‌ساڵی 2014دوای ڕێكنه‌كه‌وتنی به‌غداد و هه‌رێم كێشه‌ دروست بوو زۆر هه‌وڵمدا كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكه‌م پێم چاره‌سه‌ر نه‌بوو ئیتر بودجه‌ی هه‌رێمی كوردستان له‌ به‌غداد بڕا من ئه‌و كاته‌ بریكاری وه‌زاره‌تی دارایی بووم كه‌ به‌رامبه‌ر ده‌ بریكاره‌ له‌ ئیش دا به‌ڵام كاتێك چوومه‌ لای سه‌رۆك وه‌زیران ئه‌و كاته‌ به‌ڕێز مالكی بوو وتم ئه‌گه‌ر ئێمه‌ مووچه‌ی خه‌ڵكی كوردستان نه‌نێرین من ناتوانم له‌به‌غداد بم یه‌كسه‌ر ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌م پێشكه‌شكرد و هاتمه‌وه‌ كوردستان مرۆڤ ده‌بێت به‌و شێوه‌یه‌ ئیش بكات، من كه‌ هاتمه‌وه‌ كوردستان توانیم قسه‌ بكه‌م." مه سه له ی نه بوونی مووچه حكومه ت یه ك پاكێجه و هه موو لایه نه كانی حكومه ت به رپرسن لێی، واته هه موو ئه و سێ كوتله یه ی كه ئێستا له حكومه ت به شدارن (پارتی، یه كێتی، هه روه ها بزوتنه وی گۆڕان)، هه رسێكیان لێی به رپرسن، به ڵام هه ر كه سێك به گۆێره ی به رپرسیارێتی خۆی ده بێت "ته حه مولی" به رپرسیارێتی بكات، من له حكومه ت بوومایه ، كاتێك كه نه توانم مووچه ی خه ڵك بده م، ئه و كاته به ئاشكرا ده هاتمه سه ر ته له فزیۆن و ڕوونم ده كرده وه كه هۆكاری چییه و من پێم ناكرێت و ده ست له كاركێشانه وه ی خۆم پێشكه ش ده كه م. به ڵام ناكرێت من له حكومه ت بم بشڵێم ئێمه ناتوانیین مووچه بده ین ئه ی بۆ له حكومه تم.!" ده رباره ی قه رزه كانی حكومه تی هه رێم كه زیاتره له 28 ملیار دۆلار، فازڵ نه بی وتی" به داخه وه من لێپرسراو نیم له حكومه تی هه رێمی كوردستان به رای من ئه و پرسیاره له به رپرسانی حكومه تی هه رێمی كوردستان بكه یت چونكه من ورده كاری ئیشه كانی ئه وان نازانم شته گشتیه كان ده زانم به ڵام ورده كاری ئیشی ئه وان نازانم ڕه نگه من ورده كاری ئیشی به غداد زۆرتر بزانم، زۆر له ورده كاری به غدا شاره زام و ئاگادارم ڕۆژانه به ڵام هی حكومه تی هه رێمی كوردستان وه زیری دارایی هه یه كه ده كرێت ئه و پرسیاره له وان بكه ن." ده‌نگی ئه‌مریكا چه‌ندین جار په‌یوه‌ندی كرد به‌ وه‌زیری داراسیی حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌ به‌ڵام وه‌ڵامی نه‌دایه‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ له‌پێشووتردا وتی: من لێدوان ناده‌م