محه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود: حه‌قه‌ ئه‌گه‌ر له‌گوندێكیشدا بێت ئێمه‌ كارتی ڕیفراندۆم به‌كاربهێنین و ده‌وڵه‌تی كوردی ڕابگه‌یه‌نین
"عێراقی شه‌ق و شڕی ئێستا ناتوانێت به‌م پینه‌و په‌ڕۆیه‌ درێژه‌ی پێ بدات،ئه‌گه‌ر له‌م وڵاته‌ به‌رپرس بوومایه‌، دوو سێ كارتی به‌هێزم به‌كارده‌هێنا "
محه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود كه‌سایه‌تی سیاسی دیاری كورد له‌م گفتوگۆیه‌دا باس له‌ ساڵیادی ڕیفراندۆم له‌هه‌رێمی كوردستانی عیراق(25/09/2017) ده‌كات و ده‌ڵێت "من پێم وایه‌ ئه‌گه‌ر ئێمه‌ ته‌نها گوندێكیشمان له‌ كوردستان هه‌بێت حه‌قه‌ كارتی ڕیفراندۆم به‌كاربهێنیین و ده‌وڵه‌تی كوردی ڕابگه‌یه‌نیین له‌یه‌ك گوندیشدا بێت لای من گرنگه‌ نه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ ناوچه‌یه‌كمان له‌ده‌ست نیه‌ و ناوچه‌ دابڕاوه‌كانمان لێ دووره‌، كه‌ له‌گوندێك ڕامانگه‌یاند، من پێم وایه‌ ده‌گاته‌وه‌ هه‌موو شوێنه‌كانی ترخۆی بۆ خۆی چونكه‌ ئه‌و ڕۆژه‌ی كه‌ ده‌نگ درا 25/9 ئه‌وانه‌ش كه‌ ناحه‌زی بوون و دوژمنی بوون نه‌یانتوانی خۆیان له‌به‌رده‌م ئیراده‌ی خه‌ڵكدا بگرن هه‌موویان چوون ده‌نگیاندا و په‌نجه‌شیان به‌رزكرده‌وه‌. " له سه ره تای وتووێژه كه دا محه مه دی حاجی مه حمود وتی" له ڕاستیدا ئه و ڕۆژه ڕۆژێكی پیرۆزه سڵاو بۆ ئه و ڕۆژه و بۆ ئه و خه ڵكه ش كه ده نگیدا به ڕیفراندۆم، ڕۆژی 25/9 ڕۆژێكی مێژوویی یه له مێژووی كۆن و نوێی كورددا بۆ ئێستاش و بۆ داهاتووش واته ئه و ڕۆژه ئه و ڕۆژه یه كه خه ڵكی كوردستان به هه موو باوه ڕبوونێكی خۆی ده نگی داوه بۆئه وه ی كه ده یه وێت بۆ ئه وه ی له ژێرده سته یی و له كۆیله یی و له پله 2-3 ی وڵاتان ڕزگاری ببێت، من پێم وایه ئه و ڕۆژه ڕۆژێكی گرنگ و مێژووییه له مێژووی دوور و درێژی كوردا نه بووه . هه رچه ند ئه گه ر له هه ر كوردێك بپرسیت و پێی بڵێت ده وڵه تت ده وێت یان ژێرده سته یی ، هه ر ده ڵێت ده وڵه تم ده وێت به ڵام ڕیفراندۆمه كه نامه یه ك بوو بۆ ناحه زه كانی كورد بۆ دوژمنه كانی كورد بۆ ئه وانه ی كه هه میشه دژی كوردبوون بۆ ئه وانه ش كه باوه ڕیان نه ده كرد ڕه نگه هه ندێك له وڵاتانی ئه وروپا و ئه مه ریكا باوه ڕیان نه ده كرد كه كورد 93.8% ده نگ بدات بۆ سه ربه خۆیی من پێم وایه هۆی ئه مانه هه مووی گرنگه رۆژێكی گرنگ و پیرۆزه ئه و ڕۆژه به ئاسانی دوباره نابێته وه ، پێویستیش نییه دوباره بێته وه ." محه مه دی حاجی مه حمود دووباره ڕیفراندۆمی به تاپۆی ڕه ش ناوبرد و وتی" ئه و ڕۆژه بووه به تاپۆیه كی ڕه ش و له باخه ڵی هه موو كوردێكدایه ، ئه و ڕیفراندۆمه تاپۆیه كی ڕه شه ، كاتی خۆی سه رده می ئیمپراتۆریه تی عوسمانی تاپۆی ڕه ش هه بووه هه تا ئێستاش له هه موو وڵاته كان هه یه كاتی خۆی هه ر زه ویه كه به ناوی ئه وان تاپۆ بكرایه و تا ئێستاش هه یه . گرنگ ئه وه یه ئه و تاپۆیه كی ڕه شه و له گیرفانی هه موو كوردێكدایه ، هه ركاتێك بته وێت ده رده هێنیت و كاری پێ ده كه یت واته ئه و نامرێت چونكه نه كه سێك ده توانێت له ناوی به رێت نه به قسه ی كه س ده ڕوات، ئه وه بۆته مێژویه كیش له ئه رشیفی ئه وانه ش كه دوژمنی سه رسه ختی كوردبوون و دژی بوون." به‌بڕوای تۆ كه‌ی كاتی به‌كارهێنانی كارتی ڕیفراندۆمه‌ وه‌ك خۆت ده‌ڵێی "تاپۆ ڕه‌شه‌كه‌" له‌وه‌ڵامدا محه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود وتی " من پێم وایه‌ هه‌موو كاتێك كاتیه‌تی به‌ڵام ڕه‌نگه‌ له‌ كوردستاندا په‌یوه‌ندیه‌كانی هێزه‌ سیاسیه‌كان له‌نێوان خۆیان ڕێك نه‌بن له‌سه‌ری، من پێم وایه‌ ئه‌گه‌ر ئێمه‌ ته‌نها گوندێكیشمان له‌ كوردستان هه‌بێت حه‌قه‌ ئه‌وه‌ به‌كاربهێنیین و ده‌وڵه‌تی كوردی ڕابگه‌یه‌نیین واته‌ ئه‌گه‌ر له‌یه‌ك گوندیشدا بێت لای من گرنگه‌ نه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ ناوچه‌یه‌كمان له‌ده‌ست نیه‌ و ناوچه‌ دابڕاوه‌كانمان لێ دووره‌، كه‌ له‌گوندێك ڕامانگه‌یاند، من پێم وایه‌ ده‌گاته‌وه‌ هه‌موو شوێنه‌كانی ترخۆی بۆ خۆی چونكه‌ ئه‌و ڕۆژه‌ی كه‌ ده‌نگ درا 25/9 ئه‌وانه‌ش كه‌ ناحه‌زی بوون و دوژمنی بوون نه‌یانتوانی خۆیان له‌به‌رده‌م ئیراده‌ی خه‌ڵكدا بگرن هه‌موویان چوون ده‌نگیاندا و په‌نجه‌شیان به‌رزكرده‌وه‌. " محه مه دی حاجی مه حمود ده شڵێت"ڕه نگه ڕیفراندۆم له هه ندێك وڵات بۆ گه ڕه كێك و بۆ ناوچه یه كی شاره وانیش بكرێت بڵین زه ویه كی چۆڵ له و گه ڕه كه یه بیكه ین به مزگه وت یان بیكه ین به كه نیسه ؟ بیكه ین به باخچه یا نه خۆشخانه یاخود به قوتابخانه؟ ڕیفراندۆم بۆ ئه وه ش ده كرێت، ئه ی باشه میلله تێك له سه ده ی 21 دا تائێستا سه ربه خۆیی نه بێت و نه توانێت به ئازادی قسه بكات و به ئازادی بخوێنێت به ئازادی له وڵاتی خۆی بێت باشه حه قی نییه بڵێت من چیم ده وێت؟ وتومانه ئه م میلله ته چی ده وێت؟ وتویان ئێمه ده مانه وێت سه ربه خۆ بین ده مانه وێت ئازاد بین هه مووی له دنیادا باسی ئازادی ده كات، ئه ی میلله تێكی 40 ملیۆنی بۆ ژێرده سته بێت بۆ ده ڕۆن ده وڵه تێك له سودان جیاده كه نه وه و ده وڵه تێكی بچوكی بۆ دروست ده كه ن له باشوری سودان ڕایده گه یه نن و هه موو دنیا پشتیوانی لێده كات و له سودانی گه وره ی جیاده كه نه وه ، بۆ ته یموری ڕۆژهه ڵات له 250 ملیۆن خه ڵكی ئه نده نوسیا و ئیسلامه كان جیاده كه نه وه و ده وڵه تێكی بۆ ڕاده گه یه نن. " هه روه ها وتیشی" كه شه ڕی داعش ده ستی پێكرد له 2014 ده بووایه ئێمه ئه و كاته ڕیفراندۆمان بكردایه ، ئێمه یه كێك له هه ڵه كانمان ئه وه بوو خستمانه شه ڕی دوای داعش، ئه وه خۆی بۆ خۆی شتێك بوو به ڵام ئێمه هه وڵمان ده دا له پێش دا حه ویجه ئازاد بكه ین ئینجا بڕۆین بۆ موسڵ به ڵام عێراق ئه و كاته بیری له وه ده كرده وه كه موسڵ ئازاد بكرێت و ئینجا هه موو هێزه كان بێنه وه سه ر حه ویجه و په لاماری كه ركوك بده ن، واته ئه و كاته ریفراندۆم بكرایه و نه كرایه ئه وان په لاماری كه ركوك و خانه قین و دووزخورماتوو و مه خموور و عه ینزاله و ئه و ناوچانه یان ده دا، واته ئه مه هیچ په یوه ندیه كی به ڕیفراندۆمه وه نییه ." محه مه دی حاجی مه حمود ده شڵێت" ڕیفراندۆم ته نها به حیزبێك نه كراوه ، ڕه نگه كه سی كاك مه سعود بارزانی بۆخۆی سه رۆكی هه ێم بووه به و حوكمه كارێكی گرنگی كرد هه م بۆ مێژووی خۆی بۆ مێژووی حیزبه كه ی بۆ كه سایه تی خۆی كارێك ئه و كردوویه تی له مێژوودا نه كراوه ، وه توانی به رگری ئه و هه موو هه ڕه شه یه ی كه له دنیا كرا بكات و بڕیاری ڕیفراندۆم جێبه جێبكات، من پێم وایه ئه وه كارێكی گرنگ و مێژوویی بوو كراوه ، ده رباره ی ئه و لایه نانه كه په شیمان ده بنه وه یان په شیمان بوونه ته وه له ڕیفراندۆم من پێم وایه ده بوو ئه و كاته په شیمان ببونایه و نه هاتنایه سه ر سندوقی ده نگدان هه میشه هه موو سه ركه وتنێك خاوه نی زۆره به ڵام سه رنه كه ویت هه موو كه سێك له ده ستی هه ڵدێت، ئێمه له گه ڵ میلله تی خۆمانین و ڕیفراندۆم به كارێكی باش ده زانیین ، وه به رده وامیش ده بین، وه كارتێكی گرنگی ده ستی خه ڵكی كوردستانه به رامبه ر به ناحه ز و دوژمنه كانی." محه مه دی حاجی مه حموود جه ختیكرده وه " ڕیفراندۆم كه سه ركه وت واته سه ركه وتنی به ده ست هێناوه ، ریفراندۆم (93.8% )ده نگی پێدراوه به تایبه تی له كه ركوك و خانه قین و ناوچه دابڕاوه كاندا، واته ئه و ناوچانه ی زیاتر فشارییان له سه ربووه ، زیاتر ده نگیانداوه ، ڕیفراندۆم سه ركه وتنی به ده ست هێنا ریفراندۆم له ئه ریشیفی هه موو وڵاتانی دنیادا له ئه وروپا و ئه مه ریكا و ئوسترالیا و ئاسیا ڕیفراندۆم هه یه ." هه روه ها ده شڵێت" یه كێك له كێشه كان ئه وه یه كه هێزه سیاسیه كان هه ریه كێكیان ڕێنمایی له وڵاتێك وه رده گرێت، تائێستا هیچیان پێكه وه له گه ڵ ئه وه نیین یه ك بۆچوونیان هه بێت ڕه نگه له "ئیمتیازات" و له ده ستكه وت و بیره نه وت و له گومرگ و له داهاتی ئه م وڵاته بۆچوونیان یه كێك بێت به ڵام كاتێك دێته سه ربابه ته سه ره كیه كان هه تاوه كو ئێستا كورد له ڕووی ستراتیژیه وه نه یتوانیووه یه ك هه ڵوێستی، سیاسی، ئیداریی،جوگرافی وه ئابوری هه بێت پێكه وه ." له وه ڵامی ئه و پرسیاره ی كورد ئه گه ر ده وڵه تی ڕابگه یاندایه چی ده كرت له ڕووی دۆخی ئابوری داراییه وه ؟ له وه ڵامدا محه مه دی حاجی مه حمود ده ڵێت" من پێم وایه ئه گه ر ئێستا داهاتی هه رێمی كوردستان كۆبكه ینه وه له ده ستی حیزب نه مێنێت و ڕاده ستی حكومه تی هه رێمی كوردستان بكرێت به شی موچه ی خه ڵك و به شی خزمه تگوزاری و به شی هه موو شتێك ده كات." محه مه دی حاجی مه حمود ئاماژه ی به وه كرد چه ند كارت و پێشنیارێك هه یه كه كورد ده توانێت به رامبه ر حكومه تی عیراقی به كاریبهێنێت، له وڕوه وه ده ڵێت"من پێم وایه ئه م ماوه یه كه حكومه تی عێراقی هه ندێك فشاری زیاتری خسته سه رهه رێمی كوردستان، موچه ی خه ڵكی بڕیووه ، بودجه ی كوردستانی بڕیووه ، زۆر له په یوه ندییه كانی بڕیووه من خۆم ئه گه ر له م وڵاته به رپرس بوومایه ، دوو سێ كارتی به هێزم به كارده هێنا، كارتی یه كه م گرتنه وه ی سه دی دوكان و ده ربه ندیخان كه ئه وه گه وره ترین كاریگه ری هه یه له سه ر باشور و ناوه ڕاستی عێراق، خاڵی دووه م كشانه وه له به غداد بوو به سه رۆك كۆمار و هه موو كورد له به غداد بكشێته وه چونكه ئه گه ر كورد بكشێته وه له عێراق ناوی عێراق نابێت ئه ویش وه كو وڵاته كانی تر وڵاتێكی عه ره بی ده بێت، كارتی سێیه م دوو ملیۆن ئاواره له كوردستانن بۆ له كوردستانن ئیشیان چییه ؟! بابڕۆنه وه باشور و ناوه ڕاستی عێراق یان دیپۆرتمان ده كردنه وه یان ڕێگه ی توركیامان بۆ ده كردنه وه بڕۆن بۆ ده ره وه ، خاڵی چواره م ریفراندۆم من پێم وایه ئه و چوار خاڵه ، چوار كارتی گرنگه به ده ستی كورده وه به مه رجێك كورد یه كگرتوو بێت." محه مه دی حاجی مه حمود له وه ڵامی ئه و پرسیاره ی ئایا ئه و پێشنیارانه ی كه خۆت وه ك كارتی فشار ناوی ده به یت داوته به سه ركردایه تی كورد؟ به ته نها وتی" من ئه و پێشنیارانه م باسكردووه ." هه روه ها جه ختی له وه كرده وه " كورد ده بێت سه ربكه وێت عێراقی شه ق و شڕی ئێستا ناتوانێت به م پینه و په ڕۆیه درێژه ی پێ بدات، ئێستا له عێراقدا نه ده ستور هه یه ، نه یاسا هه یه وه نه هیچ شتێك هه یه ، ئه م سه رۆك وه زیرانه ی كه ئێستا به ناده ستوری و نایاسایی سه رۆك وه زیرانه خۆی ده بێت له گه وره ترین كوتله ی په رله مانی بێت به ڵام ئێستا ئه و ( كازمی) یه ك ئه ندام په رله مانی نییه و هێناویانه كردویانه به سه رۆكی عێراق، مانای وایه لایداوه له ده ستوریش و له یاسای عێراق." بەڵام وادەردەکەوێت خەڵکێکی زۆر لە عێراق و هەرێمی کوردستان پشتیوانی (له كازمی) دەکەن؟ لەوەڵامدا محەمەدی حاجی مەحمود وتی" وا دیارە خەڵک "غەیرە قانونی" پێ باشە، بەپێی دەستور دەبێت گەورەترین کوتلە کە سەدرە حکومەت پێکبهێنێت یان دوای ئەو عامریـیە، ئەگەر دەستور پێشێل دەکەن و یەکێکی تر دادەنێن ئەوە شتێکی ترە." محەمەدی حاجی مەحمود ڕاشیگەیاند" من پێم وایە ئەو خەڵکە واتێگەیشتووە بۆنێک دێت وادەزانن نان و کەبابە، بەڵام لەوێ کەر داغ دەکەن و بۆنی گوێ درێژ و شتی وایە. بەڵی هیچی پێناکرێت نەک بۆ کوردستان بۆ عێراقیش هیچی پێ ناکرێت."