د.محه‌مه‌د:ئه‌گه‌ر ئه‌م سێ ڕۆژه‌ی جه‌ژن قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ نه‌بووایه‌ ڕه‌نگه‌ ژماره‌ی توشبووانی كۆرۆنا چه‌ندین هێنده‌ی ئێستا زیاتر ببوایه‌
"ناتوانم بڵێم شه‌پۆلی دووه‌مه‌ به‌ڵام بارودۆخه‌كه‌ زۆر مه‌ترسیداره‌، سه‌رچاوه‌ی به‌شێكی زۆری تووش بوونی ئه‌و حاڵه‌ته‌ نوێیانه‌ نه‌زانراوه‌ "
د.محه مه د قادر خۆشناو وته بێژی فه رمی وه زاره تی ته ندروستی هه رێمی كوردستان ده ڵێت" توش بوونی 6 حاڵه ت یان 20 حاڵه ت له ڕۆژێكدا له هه رێمی كوردستان، هێشتا له ئاستی چاوه ڕوانكراودان، ئێمه به حاڵه تێكی وای نابینین كه له كۆنتڕۆڵ ده رچوو بێت، ده شڵێت" ئه گه ر هاتوو ئه م سێ ڕۆژه ی جه ژن ئه و قه ده غه ی هاتوچۆیه نه بوایه ، به ركه وتنه كان زۆر بوایه ، ئێمه گریمانه ی ئه وه ده كه ین له ڕووی زانستی یه وه ژماره ی تووشبوانی كۆرۆنا له هه رێمی كوردستان چه ندین هێنده ی ئێستا زیاتر ببوایه چونكه به ركه وتنه كان له ڕۆژی جه ژن زۆر ده بوون."هه روه ها وتی" كۆبوونه وه كانی ناو بازاڕ و شه وانی ئیسكان له هه ولێر و سه هۆڵه كه له سلێمانی ، ئه و شوێنه گشتیانه به هه مان شێوه له مزگه وته كان ، مه ترسی ئه وانه مان نیشانداوه ، به رده وام بۆ هاوڵاتیانمان باس كردووه ، جگه له وه ی ڕێنمایی پێویستمان داناوه ." له سه ره تای وتووێژه كه دا وته بێژی فه رمی وه زاره تی ته ندروستی هه رێمی كوردستانی عیراق سه باره ت به ژماره ی نوێی توشبووانی كۆرۆنا ده ڵێت" ژماره كان له م چه ند ڕۆژه ی دوایدا گه یشتۆته نزیكه ی 110 حاڵه تی نوێ، ئه و ژماره یه به ڕاستی ژماره یه كی به رزه له سه ر ئاستی هه رێمی كوردستان ، ئێمه هێشتا ئه و ژماره یه له ئاستی چاوه ڕوانكراودا ده بینیین، به ڵام هه ڵكشانێكی زیاد له پێویسته به به راورد به ژماره كانی دیكه ، ناتوانم پێت بڵێم شه پۆلی دووه مه به ڵام بارودۆخه كه زۆر مه ترسیداره ، وه سه رچاوه ی به شێكی زۆری تووش بوونی ئه و حاڵه ته نوێیانه نه زانراوه ، ئه مه ش وا ده كات هه ڵگری ئه و جۆره په تایه ئێستا له ناو كۆمه ڵگه بوونی هه بێت و كه سه كانی دیكه تووش بكات به بێ ئه وه ی دیاری كرابێت." د.محه مه د قادر خۆشناو ئه وه شی وت" مه ترسیه كه له ئێستادا به رزتره هۆكاره كه ی بۆ ئه وه ده گه ڕێنرێته وه له به ر هه ریه كه له بارودۆخی ئابوری هاوڵاتیان بێت یا هۆكارێكی دیكه بێت ئه وا قه ده غه ی هاتوچۆ هه ڵگیرا به ركه وتنه كان یه كجار زۆر بووه ، وه به ڕاستی پابه ندبوون له لایه ن هاوڵاتیانه وه یه كجار كه م بوویه وه ، ئه مه جگه له وه ی له سه ر ئاستی جیهانیش ئه م په تایه هه ر به رده وامی هه یه ، حاڵه تی نوێ هه ر ده ست نیشان ده كرێت، بۆیه گریمانه ی توش بوونی حاڵه تی نوێ شتێكی چاوه ڕوانكراوه ." "تاوه‌كو ئاوا ژماره‌كان له‌ ئاستێكی كۆنتڕۆڵ كراودا بمێنێته‌وه‌ ، بۆ نموونه‌ دوێنێ دوو حاڵه‌تی دیكه‌مان دیاری كردووه‌، پێرێ شه‌ش حاڵه‌تمان هه‌بووه‌ ، رۆژی پێشتر بیست حاڵه‌تمان هه‌بووه‌، ئه‌گه‌ر ژماره‌كان له‌م چوارچێوه‌یه‌ بخولێنه‌وه‌، ئه‌مه‌ هێشتا له‌توانای وه‌زاره‌تی ته‌ندروستیدایه‌ ، وه‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی ده‌توانێت خزمه‌تگوزاری ته‌واو پێشكه‌شی ئه‌و كه‌سانه‌ بكات، به‌ڵام مه‌ترسیه‌كه‌ له‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات ئه‌گه‌ر ئه‌و ژمارانه‌ به‌رز ببنه‌وه‌ و حاڵه‌ته‌كان زۆر تربن، ئه‌گه‌ر ئه‌و شوێنانه‌ی له‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی له‌نه‌خۆشخانه‌كان دابین كراوه‌ نه‌توانرێت بۆ هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ دابین بكرێت ، ئه‌و كاته‌ بێگومان پێویسته‌ ڕێكاری زۆر توند تر بگرینه‌به‌ر ، له‌ كاتێكدا ژماره‌كان ئاوا به‌رز بێته‌وه‌ له‌وانه‌یه‌ قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ دووباره‌ ڕابگه‌یه‌نرێته‌وه‌ به‌پێ ی ئه‌و ده‌رئه‌نجامانه‌ی كه‌ ده‌رده‌چن."د.محه‌مه‌د خۆشناو واده‌ڵێت " د.محه مه د خۆشناو ڕاشیگه یاند" تاوه كو ئێستا وه ك وه زاره تی ته ندروستی هیچ پێشنیارێكمان نیه بۆ درێژ كردنه وه ی قه ده غه ی هاتوچۆ، به ڵام ئێمه زۆر جه خت له سه ر ئه وه ده كه ینه وه كه پێویسته به به رده وامی ئه و ڕێنماییانه له لایه ن نه خۆشخانه كان و فه رمانگه كان له هه مووی سه ره كی تر له لایه ن هاوڵاتیان كه كاریگه ری له هه ر هه موویان زیاتره جێ به جێ بكرێت، له پاراستنی مه ودای نێوانیان و گرنگی دان به پاك و خاوێنی و مانه وه له ماڵه وه ئه گه ر هاتوو پێویست نه كات بچنه ده ر، ئه مانه كاریگه ری زۆر زیاتر ده بێت له درێژ كردنه وه ی قه ده غه ی هاتوچۆ، ئه گه ر هاوڵاتیان پێكه وه له گه ڵ وه زاره تی ته ندروستی ڕووبه ڕووی ئه و په تایه ببنه وه ." هه روه ها وتی" كاتێك بۆ نموونه نزیكه ی هه فته یه ك هیچ حاڵه تێك تۆمار نه كرا كه ساردبوونه وه یه ك له نێوان هاوڵاتیان ڕوویدا ته نانه ت به شێك له میدیاكانیش به جۆرێك له جۆره كان وایان نیشان ده دا كه ئه م په تایه لێره كۆتایی هاتووه ، وه كو وه زاره ت جه ختمان له وه كردۆته وه ئه م په تایه سه د له سه د بوونی هه یه له نێو كۆمه ڵگه ، به ڵام له به ر ئه وه ی ژماره كه ی یه كجار به رزنیه كه سانی بێ نیشانه زۆر زیاتر ده بن." د.محه مه د خۆشناو وتیشی" ئه گه ر حاڵه ته كه بگاته ئه وه ی چه ند هه زار كه سێك تۆمار بكرێت، بێگومان حاله تی مردنه كان زۆر به رز ده بێته وه ، حاڵه تی نیشانه داره كان ئه و كه سانه ی كه نیشانه ی په تاكه یان زۆر به رز ده بێته وه ، په تای كۆرۆنا هیچ كاتێك له هه رێمی كوردستان بنه بڕنه بووه ، ئه و حاڵه تانه ی له ناو كۆمه ڵگه دا بوونیان هه بووه بۆته هۆكاری ئه وه ی كه كه سانی دیكه تووش بكه ن ، بۆیه ئێمه وای ده بینین و گریمانه ی ئه وه ده كه ین حاڵه تی بێ نیشانه له ناو كۆمه ڵگه هێشتا بوونی هه یه له به ر ئه وه جه خت له سه ر ڕێنماییه خۆ پارێزییه كان ده كه ینه وه ." "پلانی داهاتومان ده وستێته سه ر ڕاده ی بڵاو بوونه وه ی ئه م په تایه له ناو كۆمه ڵگه ، وه ده وستێته سه ر ئاستی پابه ندبوونی هاوڵاتیان به ڕێنماییه كان. ئه گه ر هاتوو ژماره كان به شێوه یه كی چه ندین زیاد نه كات وه كو ئه وه ی كه ئێستا هه یه ، ئێمه به ئاستێكی قبوڵكراو ده یبینین تاوه كو ئێستا ڕێنماییه كان وه كو خۆی به رده وام ده بێت، به و مه رجه ی هاوڵاتیان له ته نیشت ئێمه شه ڕی ڕووبه ڕووبوونه وه ی ئه م په تایه بكه ین به ڵام ئه گه ر هاتوو ژماره كان له چه ند ڕۆژێكدا چه ند هێند بوویه وه گه یشته 20 و 40 و100 حاڵه ت، ئه وا ڕێكاره كان توندتر ده كرێنه وه ." وته بێژی فه رمی وه زاره تی ته ندروستی هه رێم وای وت" ده شڵێت"ڕێكاره كانیش كه توندتر بكرێت له قه ده غه ی هاتوچۆی "جزئی" واته به شێك له ڕۆژ یان قه ده غه ی هاتوچۆی ته واوه تی بێت .ئیتر كامه ڕێكار ئاسانتر بێت بۆ كۆنترۆڵ كردنی ئه و په تایه، ئه وه به كار ده هێنیین به ڵام له ئێستادا وه كو وه زاره ت بۆ ئه م ژماره یه ڕێكاری نوێمان نییه ." د.محه مه د خۆشناو ئه وه شی خسته ڕوو" ئه گه ر ژماره كه بگاته ئه و ئاسته ئێمه ناچاریین قه ده غه ی هاتوچۆ ڕابگه ێنین به ڵام وه كو وتم بۆ هه ر حاڵه تێك ئێمه هه ڵوێستێكمان ده بێت ، له ئێستادا هیچ بڕیارێك نییه . ئه گه ر بگاته ئه وه ، ئێمه پێشنیاری خۆمان بۆ وه زاره تی ناوخۆ و بۆ حكومه ت ده خه ینه ڕوو ئه گه ر مه ترسیه كه ئه وه نده به رز بێت. ئێمه ناچار ده بین بۆ سه لامه تی گیانی هاوڵاتیان هه ر ڕێكارێك پێویست بێت بگرینه به ربه قه ده غه ی هاتوچۆی "جزئی" و یان ته واوه تی بێت . بۆ نموونه ماوه یه ك پێش ئێستا به شێك له كاته كانی ڕۆژ قه ده غه ی هاتوچۆ به ته واوه تی بوو ، به شێكی ته واوه تی نه بوو، هه ر ڕێكارێك پێویست بێت بۆ هاوڵاتیان ئێمه ده یگرینه به ر ، ئه گه ر هاتوو مه ترسیه كه به رز بێته وه ." وته بێژی وه زاره تی ته ندروستی هه رێم ده شڵێت" ئێمه هه موو كات جه ختمان له سه ر ئه وه كردۆته وه كه چه ند فاكته رێك وای كرد هه رێمی كوردستان زۆر به باشی ڕووبه ڕووی ئه م په تایه ببێته وه ، یه كه م زوو ده ست پێكردنی ڕێكاره كان . دووه م زیادكردنی ژماره ی پشكنینه كان. سێیه م كردنه وه ی كواره نتین كه وای كرد ئه و كه سانه ی گومانی تووش بوونیان هه یه له گه ڵ هاوڵاتیان تێكه ڵ نه بن . چواره م به دواداچوونی به رده وام بۆ حاڵه ته كان واته تووش بووه كان.ئه م چوار خاڵه وای كرد كه به شێوه یه كی سه ره كی ئێمه بتوانیین زۆر خێراو زۆر باش كۆنتڕۆڵی ئه م په تایه بكه ین، ئه مانه به هیچ شێوه یه ك په تاكه له ناو نابه ن به ڵكو ژماره ی تووش بووان له ناكاو به رز ناكه نه وه ، وه واده كات ژماره كه له ئاستی چاوه ڕوانی كراودا بێت ، له ئاستی ئه وه دا بێت كه وه زاره تی ته ندروستی بتوانێت له خۆی بگرێت، وه توش بوونی 6 حاڵه ت یان 20 حاڵه ت له ڕۆژێكدا هێشتا له ئاستی چاوه ڕوانكراودان، ئێمه به حاڵه تێكی وای نابینین كه له كۆنتڕۆڵ ده رچوو بێت، له به ر ئه وه ی ئه و په تایه له سه ر ئاستی جیهان ڕۆژانه تۆمار ده كرێت، كوردستانیش وه كو هه ر وڵاتێكی دیكه ئه م په تایه ی ڕۆژانه تێیدا تۆمار ده كرێت. ئێمه وای نابینیین له كۆنتڕۆڵ ده رچوو بێت به ڵام ده ڵێن مه ترسیه كه سه د له سه د به رده وامه ." سه باره ت به قسه ی هه ندێك هاوڵاتی كه ده ڵێن كۆرۆنا په یوه ندی به نه دانی موچه و دۆخی كوردستانه وه هه یه ؟ د.محه مه د خۆشناو ڕه تیده كاته وه و ده ڵێت" به داخه وه كه بابه ته كه گه یشته ئه و حاڵه ته ی كه په یوه ست بكرێت به و بارودۆخه سیاسیه ناجێگیره ی له هه رێمی كوردستاندا هه یه ، ئێمه پێویسته زۆر زۆر جه خت بكه ینه وه كه به هیچ شێوه یه ك كۆرونا په یوه ندی نیه به بابه تی سیاسی هه رێمی كوردستان، باری دارایی و سیاسی هه رێمی كوردستان ، هه رجۆره حاڵه تێك له هه رێمی كوردستان ڕووده دات پێویسته جیای بكه ینه وه له په تای كۆرۆنا كه په تایه كی جیهانییه كه هیچ وڵاتێك و هه رێمێك ناناسێت، رۆژانه له ئه مه ریكا ژماره ی تووش بووان له 1000 حاڵه ت تێپه ڕ ده كات، ژماره ی مردووان ئێستا گه یشتۆته 100 هه زار له ئاستی جیهان حاڵه تی مردن تۆمار ده كرێت. كوردستان به ده ر نییه له و وڵاتانه ی دیكه . ڕێكخراوی ته ندروستی جیهانی زه نگی مه ترسی له سه ر ئاستی جیهان لێده دات، نه ته وه یه كگرتووه كان له نزیكه وه چاودێری ئه و بابه ته ده كه ن ، هه موو ئه مانه وا ده كات به چاوێكی دیكه وه سه یری ئه و بابه ته بكه ین ، گه وره تر له و بابه ته بڕوانیین كه له قاڵبێكی سیاسی بچوكدا كۆی بكه ینه وه . ئه گه ر هه ر بابه تێك به هه رجۆرێك له لایه ن حكومه تی هه رێمی كوردستانه وه بابڵێن كاریگه ری هه بێت له سه ر باری دارایی هاوڵاتیان، كۆرۆنا به هیچ شێوه یه ك بۆ ئه م بابه ته به كار نایه ت ، پێویسته به چاوێكی گه وره تر و جیهانی سه یری ئه و حاڵه ته ی هه رێمی كوردستان بكه ین تێكه ڵی نه كه ین له گه ڵ ئه و بارودۆخه ی كه له ئێستادا ڕووده دات چونكه هه موو ئه ووڵاتانه ی بابه ته كه یان به بچووك گرتووه یان هه موو ئه ووڵاتانه ی كۆرۆنایان بچوك بینیوه ئێستا باجه كه ی به گه وره ترین شێوه ده ده ن نموونه ش ئه مه ریكا وبه ڕازیل-ه كه ڕۆژانه ژماره ی مردووان له 100 كه س تێده په ڕێت." سه باره ت به جێبه جێكردنی بڕیاری قه ده غه كردنی هاتوچۆ له ڕۆژانی جه ژن ؟ د.محه مه د قادر خۆشناو وته بێژی فه رمی وه زاره تی ته ندروستی هه رێم ده ڵێت" ئه و به ركه وتنه ڕاسته وخۆیانه ی كه له ڕۆژانی جه ژن هه یه ، وه كو ته وقه كردن و ماچ و باوه ش مه ترسیه كه یه كجار زیاتره له وه ی له كۆبوونه وه یه ك له ناو مزگه وته كاندا بێت بێگومان ئه ویش مه ترسی خۆی هه یه ، هه روه ها بازاڕیش به هه مان شێوه . وه ئێمه وه كو وه زاره تی ته ندروستی ڕۆژانه به به رده وامی له ڕێگه ی به ڕێوه به رایه تیه كان و هه ر به رپرسێكی وه زاره تی ته ندروستی ته نانه ت خودی پزیشكه كان و ئه و هاوپیشه به ڕێزانه ی له به شی وشیاری ته ندروستی كارده كه ن ، مه ترسی ئه و حاڵه تانه مان بڵاو كردۆته وه . كۆبوونه وه كانی ناو بازاڕ و شه وانی ئیسكان له هه ولێر و سه هۆڵه كه له سلێمانی ، ئه و شوێنه گشتیانه وه به هه مان شێوه له مزگه وته كان ، مه ترسی ئه وانه مان نیشانداوه ، به رده وام بۆ هاوڵاتیانمان باس كردووه ، جگه له وه ی ڕێنمایی پێویستمان داناوه له به كارهێنانی ماسك و به كارهێنانی پاكژكه ره وه ی ده ست له حاڵه تێك كه نه توانرێت ده سته كان بشۆردرێت، ئه مانه هه ر هه مووی ڕێنمایی بوون، به ڵام كه زانیمان له جه ژندا پابه ندبوون كه متر جبه جێده كرێت ، ناچاربووین كه ئه وه ڕابگه یه نیین ، وه ئێمه وای ده بینیین كه سوودێكی یه كجار زۆری ده بێت، ئه گه ر هاتوو ئه م سێ ڕۆژه ی جه ژن ئه و قه ده غه ی هاتوچۆیه نه بوایه ، به ركه وتنه كان زۆر بوایه ، ئێمه گریمانه ی ئه وه ده كه ین له ڕووی زانستی یه وه ژماره كه چه ندین هێنده ی ئێستا زیاتر ببوایه چونكه به ركه وتنه كان له ڕۆژی جه ژن زۆر ده بوون."