كۆمپانیایه‌كی ده‌رمانسـازی چینی كوتانی دژی ئه‌نفلۆنزای باڵنده‌ به‌رهه‌م ده‌هێنێت
كاربه‌ده‌سـتانی چینی مۆڵه‌تیان به‌ كۆمپانیایه‌كی ده‌رمانسـازی وڵاته‌كه‌یان داوه‌ ده‌ست به‌ به‌رهه‌مهێنانی كوتانێـك (ڤاكسین) بكات بۆ مرۆ
لـێـپـرســراوان له ساینۆڤاك بایۆتك كه پـێـكه وه له گه ڵ سه نته ری چین بۆ كۆنتڕۆڵـكردنی نه خۆشی ڤاكسـینه كه یان به رهه م هێناوه ده ڵێن تاقیكردنه وه ی ڤاكسـینه كه ئه وه ی پـیشـانداوه ڤاكسـینه كه كاریگه ری هه یه . به رهه مهێنانی ڤاكسـینه كه نیشـانه یه كی دڵخۆشـكه ره بۆ ئه و زانایانه ی كه بۆ چه ندان سـاڵه له پـێناو به رهه مهێنانی ڤاكسین بۆ پاراستنی مرۆڤ له ئه نفلۆنزای باڵنده ی جۆری H5N1 كاریان كردووه . ڤایرۆسی ناوبراو تا ئێسـتا نزیكه ی 400 كه سی تووشی نه خۆشـیـیه كه كردووه و هه روه ها به لای كه م 238 كه سیشی له سه رانسه ری جیهاندا كوشـتووه كه زۆربه یان له ئاسـیادان. شـاره زایانی پـزیشـكی نیگه رانن له وه ی ئه نفلۆنزای باڵنده ی جۆری H5N1 ببێته مایه ی خولقاندنی درمی ئه نفلۆنزای باڵنده ی به ربڵاو له نێو مرۆڤدا. تا ئێسـتا زۆربه ی قوربانیـیانی ئاكامی نه خۆشـیـیه كه ئه وانن كه ڤایرۆسه كه یان له په له وه ری نه خۆشه وه بۆ گوێزراوه ته وه . هاوكات هه ندێ حاڵه تی گواسـتنه وه ی نه خۆشـیـیه كه له مرۆڤێـكه وه بۆ مرۆڤێـكیش هه بووه . مالیك پـێرس كه وانه بێژی مایكرۆبایۆلۆجیـیه له زانكۆی هۆنگ كۆنگ و هه روه ها یه كه مین كه س بوو كه ڤایرۆسی ئه نفلۆنزای باڵنده ی دۆزیـیه وه ئه مه ش له و ده مه ی 11 سـاڵ له مه وبه ر ڤایرۆسه كه له شـاره كه یدا سه ریهه ڵـدا. هه روه ها مالیك پـێرس یه كێـك بوو له ئه ندامانی ئه و تیمه ی كه نه خشـه كاری بۆ ماوه یی ڤایرۆسی ئه نفلۆنزای باڵنده و هه روه ها ئه و گۆڕانكاریـیانه ی له ڤایرۆسه كه دا ڕووده ده ن ئاماده كرد. مالیك پـێرس ده ڵێت " نیگه رانیـیه كه به دڵنیایـیه وه ئه وه یه كه ئه گه ر ماوه ی پـێویست به م ڤایرۆسه بدرێت له به رده وامبوونی بۆ تووشـكردنی هاوڵاتیـیان به نه خۆشـیـیه كه ئینجا زووبێت یان دره نگ ڕه نگه ڤایرۆسه كه وا خۆی بگونجێنێت له كه سێـكه وه بگوێزرێته وه بۆ كه سێـكی تر و ئه و كاته درمێـكی به رفراوانی خراپ بێنێته گۆڕێ." مالیك پـێرێس ده ڵێت كارێـكی پـێویست و گرنگه له م سـاته دا ڤاكسـینێـك به رهه م بهێنرێت له به ر ئه وه ی ده رفه تێـكی به هێز هه یه كه ڕێژه ی تووشـبوونی خه ڵـكان به م ڤایرۆسه به خێرایی په ره بسه نێت. ده شڵێت مێژووی ڤایرۆسی جۆری H5N1 له نیشـانه كانی هاوشـێوه ی نه خۆشی توندی كۆئه ندامی هه ناسه دان ده چێت، ئه وه ی كه له سـاڵی 2002 دا له وڵاتی چین ده ركه وت و به جیهاندا بڵاوبۆوه و ده رئه نجام مردنی نزیكه ی 800 كه سی لێـكه وته وه . ته نها له هۆنگ كۆنگ 299 كه س بوونه قوربانی. مالیك پـێرس ده ڵێت " ئه گه ر چاوێـك به مێژووی نه خۆشی سـارسـدا بـخشێنینه وه ئه م نه خۆشـیـیه به ته واوی هاوشـێوه ی ئه و ڤایرۆسه بوو كه سه رله نوێ له نێو ئاژه ڵ و هه روه ها بازاڕه كانی ئاژه ڵدا له باشوری چین به دیكرا كه پـێده چوو بۆ چه ندان سـاڵ به رده وام مرۆڤی دووچاری نه خۆشـیـیه كه ده كرد. به ڵام ده رئه نجام ڤایرۆسی نه خۆشـیـیه كه خۆی گونجاند و توانای په یداكرد كه چۆن له مرۆڤێـكه وه بۆ مرۆڤێـكی تر بگوێزرێته وه و پاشـان بینیمان ته شه نه ی له جیهاندا كرد. له و ده مه ی له سـاڵی 2003 وه ئه نفلۆنزای H5N1 ده ركه وت ڤایرۆسی نه خۆشـیـیه كه به جیهاندا ته شه نه ی كرد و بۆته مایه ی مردنی سه دان ملیۆن مریشـك و مراوی و باڵـنده كانی دیكه ش. به رزترین ژماره ی قوربانیـیانی نه خۆشی ئه نفلۆنزای باڵنده كه 107 كه سه له ئه نده نوسـیادایه ، هاوكات ڤێتنام به پله ی دوو دێت كه 52 كه سه . پـسـپۆرانی پـزیشـكی ئێسـتا ده ڵێن ڤایرسی ئه نفلۆنزای باڵنده به چاكی له باشوری ڕۆژهه ڵاتی ئاسیادا چه سـپـیوه و هه روه ها پـێـناچێت بۆ چه ندان سـاڵ ڤایرۆسه كه له نێو په له وه ردا له ناوبـبرێت. هاوكات وڵاتی ڤێتنام به نیازه تاقیكردنه وه ی پـزیشـكی ڤاكسـینه كه له سه ر مرۆڤ بكات له به ر ئه وه ی ئه و ڤاكسـینه ی كه هه یه و جۆری ڤایرۆسی هه نووكه ی تێدایه ڕه نگه پارێزگاری ته واو له دژی ئه و ڤایرۆسه ی گۆڕانكاری تیادا ڕوویداوه له داهاتوودا دابین نه كات. به ڵام پـسـپـۆران ده ڵێن به رهه مهێنانی ڤاكسـینه كان له م ده مه دا له وانه یه هه ر نه بێت كاتی پـێویست بۆ به رهه مهێنانی ڤاكسـینێـكی كاریگه ر له حاڵه تی هاتنه كایه ی درمێـكی گشتگیردا ئه و ماوه یه كورت بكاته وه .