د.فازڵ نەبی: ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ش هه‌یه‌ کەئەمساڵ هەرێمی کوردستان بێ بەش بکرێت لەبودجەی عێراق
"ەرێمی کوردستان کارتی فشاری لەدەست نییە بۆیە ئه‌گه‌ر حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان چاكسازی بكات له‌ماوه‌ی دوو -سێ مانگی داهاتوو ده‌توانێت ئه‌و بڕه‌ مووچه‌یه‌ی كه‌ده‌داته‌ فه‌رمانبه‌ران مانگانه‌ زیادی بكات "
پڕۆفیسۆر د.فازڵ نه‌بی بریكاری پێشووی وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری حكومه‌تی عیراقی فیدراڵ كه‌هاوكات پڕۆفیسۆره‌ و هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی ئابورییه‌ له‌زانستی ئابوری به‌شی ژمێریاری ڕایدەگەیەنێت" ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ش هه‌یه‌ کەئەمساڵ هەرێمی کوردستان بێ بەش بکرێت لەبەشە بوودجە لەپڕۆژە یاسای بوودجەی عێراق هەروەک لەوەی (یاسای هاوکاری دارایی عێراق هەرێمی کوردستان بێ بەشکرا، بۆیە ده‌بێت هه‌موو ئه‌گه‌ره‌كان وه‌ربگرین و ڕه‌چاوبكرێت، دەشڵێت" هەرێمی کوردستان بۆ چەسپاندنی بەشە بودجەی خۆی لەپڕۆژە یاسای بودجەی عێراقی كارتی فشاری له‌ده‌ست نییه‌ به‌ڵام خۆشبه‌ختانه‌ نوێنه‌ری نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان له‌به‌غداد، واته‌ نوێنه‌ری ئه‌مینداری گشتی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان له‌به‌غداد، ئه‌مه‌ریكا، هه‌موو ئه‌ولایه‌نانه‌ فشارده‌كه‌ن بۆئه‌وه‌ی به‌هه‌ر ڕێگه‌یه‌ك بێت به‌شه‌ بوودجه‌یه‌ك بۆ هه‌رێمی كوردستان دابنرێت، وه‌ هه‌رێمی كوردستان بێبه‌ش نه‌كرێت له‌بوودجه‌ی عێراق وه‌كو ئه‌وه‌ی كه‌كرا له‌یاسای "هاوکاری کورتهێنانی دارایی". لەسەرەتای وتووێژەکەدا بریکاری پێشووی وەزارەتی دارایی عیراق سەبارەت بە پێشبینی بۆ چارەنوسی بودجە و دۆخی دارایی لەپڕۆژە یاسای بودجەی عیراقدا دەڵێت " له ڕاستیدا بابه ته كه تۆزێك قورسه چونكه ئه وه ی كه هه یه له لیژنه ی دارایی تائه م ساته شته كان له به رژه وه ندی هه رێمی كوردستان نییه به ڵام له گه ڵ ئه وه شدا براده رانی ئێمه ش له لیژنه ی دارایی هه وڵێكی زۆر ده ده ن بۆ ئه وه ی كه بتوانن ئه و ڕێكه وتنه ی كه له نێوان هه ردوولا كراوه ، له نێوان حكومه تی هه رێم و له نێوان حكومه تی به غداد له ڕه شنووسه كه وه كو خۆی بڕوات، ئه گه ر وه كو خۆیشی نه ڕوات هه ندێك گۆڕانكاری ئاسانی تێدابكرێت به وشێوه یه بێت به ڵام تا ئه م ساته زه حمه ته و ئیشه كه ئاسان نییه ." د.فازڵ نەبی ئاماژەی بەیەکدەنگ نەبوونی نوێنەرە کوردەکان کرد لەوبارەیەوە وتی " مه سه له ی یه كده نگ نه بوونیان له سه ر ئه وه نییه كه به رگری له به شه بودجه ی هه رێمی كوردستان نه كه ن، نه خێر هه موویان یه كده نگن له سه ر ئه وه ی كه ده بێت به رگری له به شه بودجه ی هه رێمی كوردستان بكه ن به تایبه تی له به ر مه سه له ی مووچه ی مووچه خۆرانی هه رێمی كوردستان به ڵام یه كده نگ نه بوونه كه یان له و لایه نه یه كه ئایا حكومه تی هه رێمی كوردستان 250 هه زار به رمیله كه ڕاده ست ده كات یان نا، له سه ر ئه وه تۆزێك "ئیشكالیان " هه یه به ڵام حكومه تی هه رێمیش تائێستا له گه ڵ حكومه تی به غداد نه گه یشتونه ته ڕێكه وتنێك شته كه له ولایه نه هه ندێك ناڕوونی تێدایه ئه ویش ئه وه یه كه به غداد ده ڵێت ده بێت نه وته كه ڕاده ستی سۆمۆ بكرێت و له ڕێگه ی سۆمۆوه بفرۆشرێت، هه ندێك به رپرسی هه رێمی كوردستان ده ڵێن نه خێر ئێمه خۆمان نه وته كه ده فرۆشین به ڵام داهاتی ئه و 250 هه زار به رمیله ڕاده ستی به غداد ده كه ین جا ئه وه به ڕاستی خۆی تۆزێك ناڕوونی تێدایه تائه م ساته ." واتە بەبۆچوونی تۆ بەغداد یا هەرێم کامیان پاشگەزبوونەتەوە لەو ڕێککەوتنەی پێشتر قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەت ڕایگەیاند لەنێوان هەولێر و بەغداد؟ لەوەڵامدا د.فازڵ نەبی دەڵێت"مه سه له پاشگه زبوونه وه نییه ، مه سه له كه ئه وه یه ئه وان له گه ڵ حكومه تی به غداد گه یشتونه ته ڕێکكه وتن له سه ر هه ندێك مه سه له به ڵام كێشه كه حكومه تی به غداد نییه ، كێشه كه لێره دا په رله مانی به غداده چونكه ئێستا ڕه شنوسه كه چۆته په رله مان، ڕێکكه وتنه كه وه كو خۆی له حكومه ت تێپه ڕبووه به ڵام كێشه كه له په رله مانه و له لایه ن كوتله شیعه كان، تائه م ساته كوتله شیعه كان به ڵێنێكیان نه داوه ته هه رێمی كوردستان بۆئه وه ی كه بتوانن شتێك بۆ هه رێمی كوردستان بكه ن یان ئه و ڕێكه وتنه ی كه هه یه وه كو خۆی به ڕێی بكه ن." "مرۆڤ نابێت بێ ئومێد ببێت ئێمه‌ هه‌موومان داوامانكردووه‌ وه‌فدێكی سیاسی له‌ئاستی به‌رزی هه‌رێمی كوردستان بچێته‌ به‌غداد بۆ ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ براده‌ران له‌به‌غداد قسه‌ بكات له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ به‌ڵام تائێستا ئه‌و وه‌فده‌ سیاسیه‌ نه‌چووه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی تائێستا زه‌مینه‌سازی نه‌كراوه‌ بۆ كۆبوونه‌وه‌كانیان له‌به‌غداد ئه‌وه‌ كێشه‌كه‌یه‌ به‌ڵام پێكهاتنه‌كه‌ ئاسان نییه‌، تێپه‌ڕاندنی ئه‌و پڕۆژه‌ یاسایه‌ وه‌كو خۆی ئاسان نییه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌بنه‌ڕه‌تدا عێراقیه‌كان له‌نێوان خۆیان تاڕاده‌یه‌ك ناكۆكن، هه‌ندێكیان ڕازین له‌سه‌رئه‌وه‌ی به‌شێك له بودجه‌ بدرێته‌ هه‌رێمی كوردستان بۆئه‌وه‌ی بتوانن مووچه‌ی مووچه‌خۆرانی پێ بده‌ن به‌ڵام زۆرینه‌یان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ نیین ده‌ڵێن ده‌بێت هه‌رێمی كوردستان هه‌موو نه‌وته‌كه‌ی ڕاده‌ست بكات نه‌ك 250 هه‌زار به‌رمیله‌كه‌ واته‌ حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌گه‌ر پێكهاتبێت له‌گه‌ڵ به‌غداد له‌سه‌ر 250 هه‌زار به‌رمیل ڕاده‌ست بكات زۆربه‌ی ئه‌ندامانی په‌رله‌مان له‌ شیعه‌كان ده‌ڵێن نه‌خێر ئێمه‌ به‌ 250 هه‌زار به‌رمیل ڕازی نیین به‌ڵكو ده‌بێت هه‌ر هه‌موو ئه‌و نه‌وته‌ی كه‌به‌رهه‌می دێنێت ڕاده‌ستی بكات ئیشكاله‌ گه‌وره‌كه‌ ئالێره‌دایه‌."د.فازڵ نەبی بریکاری پێشووی وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی عێراقی وایوت" سەبارەت بەوەی تاچەند ئەگەری هەیە هەرێمی کوردستان بێ بەش بکرێت لەبەشە بوودجە لەپڕۆژە یاسای بوودجەدا؟ لەوەڵامدا د.فازڵ نەبی وتی" به ڕاستی تۆزێك زه حمه ته له وانه یه كۆمه ڵێك گۆڕانكاری له سه ربكرێت، ئه و به شه بودجه یه ی كه ئێستا هه یه وه كو خۆی نامێنێت بۆیه گۆڕانكاری تێداده كرێت ئومێدم زۆره ئه گه ر گۆڕانكاریشی تێدابكرێت "ئینشاالله " به شێكی ئه گه ر كه میش بێت بۆ هه رێمی كوردستان بێت به ڵام له گه ڵ ئه وه ش دیسان ده یڵێمه وه "ئیشكال" زۆره له نێوان هه ردوولا ئاسان نییه ئیشه كه باڕه شبین نه بین بڵێین نابێت به ڵام به ڕاستی زه حمه ته ." ئەگەر هەرێمی کوردستان ئەمساڵ بەشە بودجەی نەچەسپێنرا وە نەیدرایە کەواتە کارتی فشاری دەستی هەرێم بەرامبەر بەغداد چییە؟ د.فازڵ نەبی لەوەڵامدا وتی" كارتی فشارمان له ده ست نییه به ڵام خۆشبه ختانه نوێنه ری نه ته وه یه كگرتووه كان له به غداد، واته نوێنه ری ئه مینداری گشتی نه ته وه یه كگرتووه كان له به غداد، ئه مه ریكا، هه موو ئه ولایه نانه فشارده كه ن بۆئه وه ی به هه ر ڕێگه یه ك بێت به شه بوودجه یه ك بۆ هه رێمی كوردستان دابنرێت، وه هه رێمی كوردستان بێبه ش نه كرێت له بوودجه ی عێراق وه كو ئه وه ی كه كرا له یاسای "هاوکاری کورتهێنانی دارایی"." بریکاری پێشووی وەزارەتی دارایی حکومەتی عیراقی تەئکیدیکردەوە" ئه و ئه گه ره ش هه یه کەئەمساڵ هەرێمی کوردستان بێ بەش بکرێت لەبەشە بوودجە" وتیشی" واته ده بێت هه موو ئه گه ره كان وه ربگرین و ڕه چاوبكرێت." د.فازڵ نەبی ئاماژەی بەوەشکرد" لەحاڵەتی بێ بەشکردنی هەرێمی کوردستان لەبەشە بوودجەی عیراق (وەک ئەوەی لەیاسای هاوکاری کورتهێنانی دارایی) ڕوویدا ئەوا حكومه تی هه رێمی كوردستان هیچ چاره یه كی نامێنێت مه گه ر چاكسازیه كی ڕاسته قینه بكات له هه ردوو لایه ن، له لایه نی خه رجی و له لایه نی داهات ته نها ئه وه ڕێگه چاره یه بۆ ده رچوون له و قه یرانه داراییه ی كه هه رێمی كوردستان تێكه وتووه . بۆ نموونه ڕێكخستنه وه ی خاڵه سنورییه كان ده بێت داهاتی گومرگه كان هه موو بگه ڕێته وه ده بێت باج چاكسازی تێدا بكرێت، ده بێت خودی نه وت چاكسازی تێدا بكرێت، واته له هه موو لایه نه كان ده بێت چاكسازیه كی ڕاسته قینه بكرێت، ئه گه ر چاكسازیه كی ڕاسته قینه یان كرد ئه و كاته به بۆچوونی من ده توانن تۆزێك بارودۆخی هه رێمی كوردستان چاك بكه ن و له و بارودۆخه ی كه هه یه بێنه ده رێ." هەروەها ڕاشیگەیاند"حكومه تی هه رێمی كوردستان بڕیاری ئه وه یه ئه و داهاته ی كه ده ستی ده كه وێت له مه ودوا مانگانه مووچه ی خه ڵك بدات هه رچه نده به لێبڕین ده بێت، به ڵام ئه گه ر حكومه تی هه رێمی كوردستان چاكسازی بكات له ماوه ی دوو سێ مانگی داهاتوو ده توانێت ئه و بڕه مووچه یه ی كه ده داته فه رمانبه ران مانگانه زیادی بكات به شێوه یه كی پلەبەندی زیادی بكات تاده گاته 100% ئه وه ته نها چاره یه و هیچ چاره یه كی تر له پێش حكومه تی هه رێمی كوردستان نییه ، ده بێت مانگانه ئه و هێنده داهاته ی كه هه یه تی وه كو مووچه دابه شی بكات." ئایا پێت وانیە چاکسازی کاتی زۆری بوێت بەتایبەت ئەگەر پێدانی مووچە بەفەرمانبەرانی هەرێم پەیوەست بێت بەچاکسازییەوە؟ لەوەڵامدا د.فازڵ نەبی دەڵێت " زه حمه ته به ڵام چاكسازیش وه ختی زۆر پێویست نییه ، ئه گه ر ئێمه وابیربکەینەوە چاكسازی كاتی زۆری پێویسته ، نه خێر چاكسازی كاتێكی زۆری پێویست نییه ، ئه گه ر ئیراده ی سیاسی هه بێت له نێوان هه ردوو حیزب پارتی و یه كێتی، ئیراده ی سیاسیان هه بێت من گه ره نتی ئه وه ده ده م كه به یه ك مانگ ده توانن ئه و چاكسازییه بكه ن بێگومان ژیانی خه ڵكیش چاك ده بێت." ئەگەر ڕێککەوتنی نێوان هەولێر و بەغداد جێبەجێنەکرا سەبارەت بەبەشە بوودجە بەڕای تۆ کێ بەرپرسە هەرێم یا بەغداد؟ وەڵامەکەی د.فازڵ نەبی بەمجۆرە بوو " به‌ڕاستی ئه‌و وه‌خته‌ هه‌ڵه‌كه‌ له‌عێراقه‌وه‌یه‌ نه‌ك له‌هه‌رێمی كوردستان چونكه‌ له‌عێراق هه‌موو ساڵێك ئه‌و مادده‌یه‌ له‌بوودجه‌ هه‌بووه‌ كه‌ده‌ڵێت ئه‌گه‌ر هاتوو هه‌رێمی كوردستان 250 هه‌زار به‌رمیل نه‌وتی ڕاده‌ست نه‌كرد ئه‌وكاته‌ بڕی زیان واته‌ نرخی ئه‌و 250 هه‌زار به‌رمیله‌ چه‌نده‌ له‌به‌شه‌ بودجه‌ی هه‌رێمی كوردستان ده‌بڕن و باقییه‌كه‌ی ده‌نێرین بۆ هه‌رێمی كوردستان، ئه‌وه‌ ڕاستیه‌كه‌یه‌ پێویسته‌ ئه‌وه‌ بكرێت، ئه‌وه‌ هی پار نییه‌ هه‌موو ساڵه‌كانی پێشتریش ئه‌وه‌ هه‌بووه‌ ئه‌م ساڵیش هه‌مان شت له‌ناو بوودجه‌ هه‌یه‌ ئه‌وان ئێمه‌ "ئیلزام " ده‌كه‌ن 250 هه‌زار به‌رمیلیان بده‌ینێ، باشه‌ ئه‌گه‌ر نه‌ماندا نرخی 250 هه‌زار به‌رمیله‌كه‌ ببڕن به‌نرخی فه‌رمی چه‌نده‌ و ئه‌وه‌ی ترمان بده‌نێ كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و مادده‌یه‌ بگۆڕدرێت كێشه‌كه‌ له‌به‌غداده‌ نه‌ك له‌هه‌رێمی كوردستان. "