بۆ ئه‌وه‌ی به‌ سه‌لامه‌تی به‌سه‌ر زه‌ویدا بڕۆین
مینی زه‌مینی له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا وا ده‌کات به‌ هه‌زاران هه‌کتار زه‌وی نه‌توانرێت به‌کاربهێنرێن و به‌ ته‌واوی ئه‌و زه‌ویـیانه‌ له‌ کۆمه‌ڵـگاکانی داده‌بڕێت
مینی زه مینی له سه رانسه ری جیهاندا وا ده کات به هه زاران هه کتار زه وی نه توانرێت به کاربهێنرێن و به ته واوی ئه و زه ویـیانه له کۆمه ڵـگاکانی داده بڕێت و ناهێڵێت ئه و کۆمه ڵگایانه زه ویـیه کان بچێنن و هه روه ها نه توانن به سه لامه تی له گوندێـکه وه بۆ گوندێـک هاتوچۆ بکه ن. هێله ری کلنتنی وه زیری ده ره وه ی وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا به م دوایـیانه له واشنتن له ڕاپـۆرتی بڵاوکراوه ی چاپـی ده هه م به ناوی" بۆ ئه وه ی به سه لامه تی به سه ر زه ویدا بڕۆین" گوتی مین له هه موو شوێنێـک مه ترسیـیه کی گه وره یه له سه ر ژیان و سه لامه تی پـیاوان و ژنان و هه روه ها منداڵان. خانم هێله ری کلنتن گوتی له ماوه ی ده سـاڵی ڕابردوودا ئێمه هاوکاریمان له که مکردنه وه ی ژماره ی کوژراون و برینداربووانی ئاکامی مین له سه رانسه ری جیهاندا کردووه و ژماره ی که مکردنه وه که ش نزیکه ی 15 هه زار هه تا 20 هه زار بووه ، واته نزیکه ی 4 هه زار له ماوه ی 2 سـاڵی ڕابردوودا. ئه م ژماره یه هێشـتا هه ر زۆره و مایه ی قبوڵکردن نیـیه ، به ڵام ئه و پـێشـڕه ویـیه ی به ده سـتمان هێناوه ، به شی زۆری ده گه ڕێته وه بۆ وابه سـته یی حکومه تی وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا و ڕێـکخراوه کانی هاوبه شی بۆ هه ڵگرتنه وه ی به سه دان هه زار له مینی دژه مرۆڤ و هه روه ها دژه ئۆتۆمبیل. ڕاپـۆرتی به سه لامه تی به سه ر زه ویدا ڕۆیشتن به ڵگه ی ئه وه ده خاته ڕوو که وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا له سـاڵی 2010 دا بڕی 201 ملیۆن دۆلاری بۆ یارمه تیدانی 49 وڵات پـێشـکه ش کردووه بۆ هه ڵگرتنه وه ی ته قه مه نی پاشماوه ی جه نگ و هه روه ها بۆ له ناوبردنی عه مباری چه ک و ته قه مه نی زیا. له ماوه ی 10 سـاڵدا وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا هاوکاری کردووه له ناوبردنی پـتر له 1.4 ملیۆن چه کی بچوک و سووکه ڵه و هه روه ها له ناوبردنی بڕی پـتر له 80 هه زار ته ن له ته قه مه نی ناجێـگیر و زیاده . هاوکات پـتر له 32 هه زار له سیسته می به رگری ئه وه ی مرۆڤ ده توانێت هه ڵبگرێت و به کاربهێنێت، ئه وانه شی له کارخست. هێله ری کلنتن وه زیری ده ره وه ی وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا گوتی هه ڵگرتنه وه ی و له ناوبردنی چه کی کۆن شێواز ته نها به شێـکی کاره که مانه و گوتی ئێمه وا هه ستی هۆشیاری به رزده که ینه وه له سه ر هه ڕه شه ی چه ک و ته قه مه نی له شـکری نه ته قیو، بۆ ئه وه ی له هه ر شوێنێـک بشێت ئێمه بتوانین ڕێـگه له ڕوودانی برینداربوونه کانی ئاکامی ئه و ته قه مه نیـیانه بگرین. هه روه ها کاتێـک برینداربوونه کانی ئاکامی ئه و ته قه مه نیـیه نه ته قیوانه ڕووده ده ن، ئێمه تێده کۆشین و یارمه تی زیندووماوان و خانه واده کانیان بده ین بۆ ئه وه ی ژیانی خۆیان بنیاتبنێنه وه . یه کێـک له ئاسته نگه مه زنه کانی داهاتوو یارمه تیدانی وڵاتانه بۆ مسۆگه رکردن و له ناوبردنی بڕی ته قه مه نی کۆنی ناسه قامگیر، ئه وانه ی له عه مباره مه ترسیداره کاندا هه ڵگیراون. له سـاڵی 1995 وه ته قینه وه کان له نێو پـتر له 200 له م عه مبارانه دا کوژرانی به هه زاران که سی له هه موو ناوچه کانی جیهانی لێـکه وتۆته وه . هێله ری کلنتن له کۆتاییدا گوتی ئێمه به توندی پـشـتیوانی له هه موو ئه وانه ده که ن ئه وانه ی کار له پـێناو چاره سه ری کاریگه ری زیان به خش و به بێ فه رق وجودایـیه کانی مین و ته قه مه نی له سه ر هاوڵاتیانی سیڤیل ده که ن. ئه م ڕاپـۆرته به ڵگه ی مایه ی به رزکردنه وه ی وره یه و ئه وه ده رده خات کاتێـک ئێمه پـێکه وه کارده که ین له مه ڕ مه سه له یه کی هاوبه ش ئێمه ده توانین پـێشـڕه وی ڕاسته قینه بکه ین، به ڵام ڕاپـۆرته که هاوکات وه بیرهێنه ره وه یه کی ئه وه شه که چه ند کاری زیاتر ماون به ئه نجام بگه یه نرێن.