د.ڕەهێڵ فەرەیدوون: ئەگەر دۆخی کۆرۆنا به‌مشێوازه‌ به‌رده‌وام بێت ئەوا لێدانی زه‌نگی مه‌ترسی زۆر نزیكه
 "ئە‌گە‌ر بارودۆخە‌کە‌ وە‌کو ئێستا بە‌ردە‌وام بێت من دڵنیام کە‌ ناچاردە‌بین کە‌رە‌نتینە‌ی نیمچە‌یی جارێکی تر بڕیاری لێبدرێتەوە "
د.ڕەهێڵ فەرەدوون بریکاری وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان باس لەهۆکاری بەرزبوونەوەی ژمارەی تووشبووان و مردن بە کۆرۆنا دەکات لەهەرێمی کوردستان هەروەها ئاماژەش بەڕێکار و چارەسەرەکان دەکات. لەسەرەتای وتووێژەکەدا بریکاری وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان باسی لەوەکرد" ئێمە پێشتریش هە رلە سە رە تای مانگی یە کە وە باسمان لە وە دە کرد لە سە روبە ندی ناوە ڕاستی مانگی سێ بە دواوە هە ڵکشانێکی بە رچاو لە ڕێژە ی تووشبووان و بە تایبە تی بە کۆرۆنا گۆڕاوە کە دێتە پێش واتە چاوە ڕوانکراو بوو، ئێمە نزیکی پێش مانگی سێ-شە وە بە بە ردە وامی ئە وکات لیژنە ی باڵای ڕووبە ڕووبوونە وە ی کۆرۆنا دوو هە فتە جارێک دادە نیشت هە تا وایلێدە هات ئێستاش زووتریش دادە نیشێت، پێشنیاری ئە وە مانکرد بە دە ر لە خۆپارێزی بۆ بە رگرتن لە بڵاوبوونە وە پێویستە بە ر لە سە رچاوە کە بگیرێت هە وڵبدرێت سە رچاوە ی بڵاوبوونە وە کە تا چ ڕێژە یە ک بتوانرێت ڕێی لێبگیرێت." د.ڕەهێل فەرەیدوون ڕونیکردەوە" ئێمە پێمانوابوو سە رچاوە کە (سەرچاوەی بڵاوبونەوەی جارێکی تری کۆرۆنا) لە هاوڵاتیانی ناوە ڕاست و باشوری عێراقە وە یە دێت بۆیە هە رزوو کۆمە ڵێک پێشنیار و ئە گە رمان خستە بە ردە م لیژنە ی باڵا هە م لە وە زارە تی ناوخۆ و لە پارێزگارە کان لە بە ڕێوە بە ری ئیدارە سە ربە خۆکان، ئە مانە هە مووی ئێمە باسمان دە کرد کە پێویست دە کات ڕێی لێبگرین بە ڵام سە رە تا بە هۆی ئە و کێشە ئابوریانە ی لە کوردستان و گە شتیاری بە ڕاستی نە چوونە ژێرباری ئە مە هۆکارێک بوو لە هۆکارە سە رە کییە کان، هۆکارێکی دیکە ش ئە وە بوو بە ربە ردە وامی بینیمان هاوڵاتیان زۆر کە متە رخە من یاخود تاڕادە یە کی زۆر پێیان وایە ئە م کۆرۆنایە تە واو بووە و ئە وە شی کە هە یە مە ترسیدار نییە و بە س قسە یە و هە رلایە ک بە شێوازێک بۆیە بە ڕاستی ئە مە ش وایکرد لە گە ڵ سە رچاوە کە دا زۆر خێرا ژمارە کان ڕۆژ بە ڕۆژ زیادبکات." بریکاری وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەوەشی وت" تە نانە ت ئێمە پێش نە ورۆزیش باسمان لە وە کرد لە سە رە تای مانگی سێ هە رچونێک کراوە با گە شتیاری وئە وانە نە بێت بە ڵام بە داخە وە چ ڕێکارە کانی خۆپارێزی نە ک تاڕادە یە کی کە م جێبە جێکرا بە ڵکو لە پشووە کانی نە ورۆزدا بە هیچ شێوازێک ڕێکارە تەندروستییەکان جێبە جێ نە دەکرا ڕاستە لە دە شت و دە ر و لە هە وای کراوە دا بوون بە ڵام قە رە باڵغییە کان بۆخۆی کاریگە ریە کی سە رە کیان هە بوو." د.ڕەهێڵ فەرەیدوون دەشڵێت" ئە وە ی لە سە ر وە زارە تی تە ندروستیە ئێمە پێشنیار دە کە ین، پێشنیارە کانمان لە سە ر بنە مای دووشتە یە کێکیان ئە و ئامارانە یە کە بە بە ردە وام دە یان بینین و ڕۆژانە زیاد دە کرێن، دووە مش مە نتیق و بنە ما زانستیە کە یە وامان لێدە کات بڵێین بارودۆخە کە بە رە و لایە نێکی خراپتر دە ڕوات بە ڵام وە کو باسمکرد ئێمە نیین بڕیاردە دە ین بۆنموونە ئێستا ئە و حاڵە تە ی کە هە یە دە وام کردنە ، زانکۆ و پە یمانگاکان دە وام دە کە ن کە رتی پە روە ردە قۆناغە کانی 1-11 دە وام ناکە ن، قۆناغی 12 دە وام دە کات، ناوبازاڕ و شوێنە گشتیە کان هە یە من بۆخۆم ئێستا لە شاری هە ولێرم قە رە باڵغییە کان هە ر قە رباڵغی پێش کۆرۆنایە ئە مانە هە مووی بۆخۆی کاران ئێمە کە پێشنیارە کە دە کە ین بە ڕاستی پێشنیار بە مشێوازە ناکە ین بە ڵام تاچە ند جێبە جێ دە کرێت؟." بریکاری وەزارەتی تەندروستی هەرێم سەبارەت بەپڕۆسەی خوێندن وتی"ئێستاش ئە وە ی کە کراوە چ وە زارە تی خوێندنی باڵا لە لایە ن لیژنە ی باڵاوە دە سە ڵاتیان دراوە تێ کە ئە م ماوە یە بە پێی پێویستی خۆیان بڕیار بدە ن، من ناڵێم بێ بە رنامە ییە بە ڵام بۆتە هۆی ئە وە ی بە چە ند شێوازێک مامە ڵە بکرێت ئە مە بۆخۆی مە ترسیدارە بە رە و ئە وە مان دە بات ڕێژە کان زیاتربن لە توشبوون، لە مردووان هە روە ها ناچارمان دە کات ئێمە ئە گە ر کە رە نتیە ی نیمچە یی ڕابگە یە نیین ئە وە ش بە ستراوە تە وە بە وە ی ئە و خاڵانە ی پێشووتر تاچە ند ئێمە کە متە رخە م بین زووتر دێت." سەبارەت بەئەگەری ڕاگەیاندنی قەدەغەی هاتوچۆ، د.ڕەهێڵ فەرەیدوون ڕایگەیاند" مە رج نییە کە رە نتینە ی تە واوە تی بێت لە م قۆناغە دا بە ڵام ئە گە ر بارودۆخە کە وە کو ئێستا بە ردە وام بێت من دڵنیام کە ناچاردە بین کە رە نتینە ی نیمچە یی جارێکی تر بڕیاری لێدە درێتە وە ئە گە ر ئامارە کان و ڕە وشە کان ئە گە ر بە مشێوازە ڕۆژبە ڕۆژ بە رە و هە ڵکشانی بە ردە وام بڕوات." بریکاری وەزارەتی تەندروستی هەرێم هۆشداری ئەوەی دا هەمان دۆخی ساڵی ڕابردوو دەگەڕێتەوە لەڕووی بەرزبوونەوەی ژمارەی تووشبووان و مردن بەکۆرۆنا، لەو ڕوەوە دەڵێت" دۆخە کە لە ئاستێکدایە هە مان ئاماژە کانی ساڵانی ڕابردووە ، ساڵی ڕابردوو نزیکە ی لە مکاتانە دا بوو کە شە پۆلی یە کە م هە ڵکشانی بە خۆوە دی و بڵاوبوویە وە ئە مە ش کە شە پۆلی سێیە مە بە ڕاستی هە مان ئاماژە کانی ساڵی ڕابردوو هە ن واتە شتێک نییە بڵێین تازە یە و هاتووە لە بە رئە وە هۆکارە سە رە کیە کانی ئە و دوو شتە یە لایە کیان ئە وە یە کە هاوڵاتی ڕێکارە تەندروستییەکان جێبە جێ ناکات لایە نی دووە میش ئە وە یە کە زۆرجار لە شارە کان و لە ئیدارە کان هە ریە کە و بە جیا مامە ڵەی لە گە ڵدا دە کات ئە مە بۆخۆی گرفتە بە ڕاستی بێبە رنامە یی نییە بە ڵام هە رکە سە و بۆخۆی ئەمەش دە رئە نجامە کە ی باش نابێت." "گە‌ورە‌ترین کێشە‌ لە‌لایە‌ن لیژنە‌ی باڵا وە‌کو وتم ئێمە‌ وە‌کو بڕیاردە‌ر نیین ئێمە‌ پێشنیار دە‌کە‌ین لە‌سە‌ربنە‌مای ئامار و بارودۆخە‌کە‌ی کە‌هە‌یە‌ بە‌ڵام ئە‌وە‌ی کە‌بڕیار دە‌دات لیژنە‌ی باڵایە‌، دووە‌م گرفتە‌کە‌ لە‌وە‌دا بوو کە‌ ئە‌م حاڵە‌تە‌ زۆری خایاند و هاوڵاتیانی ئێمە‌ بە‌جۆرێک بۆچونیان وایلێهاتبوو کە‌ئیتر تە‌واو کۆرۆنا هە‌ر بوونی نییە‌ چونکە‌ خە‌ڵکێکی زۆری تووشکردووە‌ و کە‌س نە‌ماوە‌ تووش نە‌بێت و جارێکی تر نایە‌تە‌وە‌ واتە‌ ئە‌مانە‌ بوون کە‌لایە‌نە‌ دە‌رونیە‌کە‌ی هاوڵاتیانن بە‌شێوازێکی گشتی بۆنموونە‌ فڵان شار دە‌یە‌وێت ئە‌وە‌بکات لە‌ڕێگە‌ی کە‌ناڵە‌کانی ڕاگە‌یاندنە‌وە‌ بینرا ئە‌م نە‌ورۆزە‌ نە‌ورۆزی کۆرۆنا نە‌بوو بە‌ڵکو نە‌ورۆزی ساڵانێک بوو نە‌ک کۆرۆنا کە‌ هیچ کێشە‌یە‌ک بوونی نە‌بووە‌."د.ڕەهێڵ فەرەیدوون بریکاری وەزارەتی تەندروستی وایوت" دەربارەی کاریگەری ئاهەنگ و گەشتەکانی نەورۆز لەسەر زیادبوونی ژمارەی تووشبووان بەکۆرۆنا؟ د.ڕەهێڵ فەرەیدوون دەڵێت" ئە ی چۆن کاریگە ری نابێت، گرفتی کۆرۆنا یان هە رجۆرە ڤایڕە سێکی دیکە چییە بە رکە وتن و کۆنتاکتە ، کاریگە ریە کە شی ڕۆژبە ڕۆژ زیاتر دە ردە کە وێت چونکە وە کو باسمکرد کۆنتاک هە بێت بۆنموونە من هە ڵگربم و هیچ نیشانە یە کم لە سە ر دە رنە کە وتووە کە زۆریش ئە مانە ڕوویداوە نە ک لە وڵاتی ئێمە لە زۆربە ی وڵاتاندا چونکە بە شی زۆری توشبووان( Miner symptoms)واتە نیشانە ی کە میان هە یە (Critical symptoms) واتە نیشانە ی ئاڵۆزیان نییە تادە رکە وێت و ڕاستە خۆ بچنە نە خۆشخانە کان بۆیە بە رکە وتە زیاد دە بێت کە هە ڵگرە کان زیاد دە بن و لانی کە م 48-72 کاتژمێر کە سێکی بە رکە وتە نیشانە کانی تێدا دە ردە کە وێت بۆیە لە نە بونی کاتی پێویست شیکاری دە کات و هیچ نیشانە یە کی لە سە ر نییە و قە ڕە باڵغ و تێکە ڵ دە بێت کە تێکە ڵیش بوو، دە رئە نجامە کە ی ئە وە بڵاودە بێتە وە بە ڕێژە یە کی بە رفراوان و دە بینیین ڕۆژبە ڕۆژ ئامارە کان هە ڵدە کشێن." دەربارەی دۆخی نەخۆشخانەکانی هەرێم لەڕووی بوونی تووشبووانی کۆرۆنا تێیاندا؟ بریکاری وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان وتی" دۆخی نە خۆشخانە کان لە ئێستادا ئە و خراپە نییە بە ڵام بە و شێوازە بە ردە وام بێت خراپ دە بێت و خراپیە کە ش لە وە یە وە کو ساڵی پار و هاوشێوە ی زۆربە ی زۆری وڵاتان بە ڕاستی ئیستیعابی ئە و نە خۆشانە ناکات." د.ڕەهێڵ فەرەیدوون سەبارەت بە پێشبینییان بۆ دۆخەکە؟ وتی" پێشبینیە کە ی من ئە وە یە لە ڕووی زانستییە وە ئە گە ر هە ڵسە نگاندن بۆ ئە م بارودۆخە بکرێت خراپتر دە بێت." د.ڕەهێڵ فەرەیدوون ئاماژەی بەوەکرد کە لێدانی زەنگی مەترسیدار بۆ دۆخی خراپی تەندروستی سەبارەت بەکۆرۆنا لەهەرێمی کوردستان لەسەر کات وەستاوە، لەو ڕوەوە دەڵێت" ئە وە کە وتۆتە وە سە ر کات کە ناتوانم بڵێم بە یانی یان دوو بە یانییە بە ڵام تە نها ئە وە هە یە بە ردە وام بوون لە م شێوازی مامە ڵە و قە رە باڵغی و هاتوچۆ و کاڵ و کرچی لە جێبە جێکردنی ڕێنماییە کان کە جێبە جێ ناکرێت، ئە وە تا من لە شوێنێک ئیشم هە یە و پیاسە دە کە م لە سە د کە س پێنج کە سم نە بینیووە بە ماسکە وە لە بە رئە وە بە ڕاستی مە ترسی نزیکدە بێتە وە و لە نزیکبوونە وە دایە بە ڵام ناتوانم بڵێم لە فڵان ڕۆژدایە ." هەروەها وتیشی" ئە گە ر ئە مشێوازە بە ردە وام زە نگی مە ترسی زۆر نزیکە ، واتە من پێشبینی دە کە م نە گە ینە ڕە مە زان واتە لە دوو هە فتە ی ئایندە دا ڕێژە کان زۆر بە رزدە بنە وە بۆ زانیاریش ئە و ڕێژانە ی کە بڵاودە کرێتە وە هە ر ئە وە نییە ئە وە تە نها ئە وانە ن کە هاتووچۆی سە نتە رە کانی حکومە ت دە کە ن لە نە خۆشخانە کان و تاقیگە کان خە ڵکی زۆری دیکە ش هە یە کە دە چنە کلینکە تایبە تە کان نیشانە کانیان وە کو پێویست نییە و کە مە ماینە رە بە ڕاستی لە بە رئە وە ناچنە نە خۆشخانە کان و خۆیان تۆمارناکە ن و لە ماڵە وە ن." لەوەڵامی ئەو پرسیارەی چی دەکەن وەک ئەوەی خۆت وتت تا ئێستاش هەندێک کەس بڕوا بەبوونی کۆرۆنا ناکات کەلەهەرێم کەبەو شێوازە دۆخەکە مەترسیدارە؟ د.ڕەهێڵ فەرەیدوون وتی" تاکە شت ئە وە یە کە وە کو سە رە تای ساڵی پار ناچاربین بە ڕاشکاوانە تر و بە توندتر زیاتر ئامارە کان بخە ینە ڕوو بە بێ ئە وە ی بڵێین خە ڵک دە ترسێت و لایە نی دە رونی وایلێدێت، دووە میش دە بێت بە ڕاستی ڕۆژبە ڕۆژ ڕێکارە کانمان توندتر بکە ینە وە و لیژنە ی باڵای ڕووبە ڕووبوونە وە ی کۆرۆنا زیاتر هە وڵبدات کە سە رپشک کردنی دامودە زگاکان نابێت بە نمونە پە روە ردە دە وامی نییە و خوێندنی باڵا هە یە تی، ئە م شتانە دە بێت هە مووی بە یە ک ستاندە ر بێت وە کو ساڵی پار وە کو سە رجە م وڵاتانی دیکە بە یە ک شێواز و بە یە ک بە رنامە مامە ڵە یان لە گە ڵدا بکرێت." بریکاری وەزارەتی تەندروستی هەرێم دەشڵێت" چونکە ئە گە ر وانە بێت بە ڕاستی نە لە نە خۆشخانە کان جێگە دە مێنێت ەە رچە ندە من پێم وانییە " کریتکڵ" کە یسە کان، کە یسی ئاڵۆز زیاتر دە بێت وە کو ئە وە ی ساڵی پار بە ڵام ڕێژە یە کی زۆر هە یە چونکە خێرا بڵاودە بێتە وە بۆیە لە گە ڵ ئە و ژمارە زۆرە دا نە خۆشخانە کانیش وایان لێدێت کە بە شی ئە وە ناکە ن نە خۆشی تێدا بمێنێتە وە بە هیوای ئە وە ی نە گە ینە ئە و حاڵە تە بە ڵام ئاوا بڕوات من دڵنیام لە وە ی لە ماوە یە کی کە مدا بە ڕاستی دە گە ینە حاڵە تی مە ترسیدار وە کو ساڵی پار توقێنە ر بێت لە لامان."