پێداویستی مرۆیی ده‌گاته‌ سۆمالیا
نوێنه‌رانی ئێستاو پێشوی وڵاته‌ یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌یرکا بۆ به‌رنامه‌ی خۆراک و ئاژانسی کشتوکاڵی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان کۆتاییان به‌ سه‌ردانه‌ سێ ڕۆژییه‌که‌یان بۆ کینیا هینا
نوێنه رانی ئێستاو پێشوی وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه یرکا بۆ به رنامه ی خۆراک و ئاژانسی کشتوکاڵی نه ته وه یه کگرتووه کان کۆتاییان به سه ردانه سێ ڕۆژییه که یان بۆ کینیا هینا. ئه و سه ردانه یان به مه به ستی له نزیکه وه بینینی به رپه رچدانه وه ی کۆمه ڵگای نێونه ته وه یی بۆ قه یرانی وڵاتانی قۆچی ئافریکا. هاوکات UNHCR په نابه رانی که مپی ده داب ده گوێزێته بۆ که مپێکی دیکه . په یامنێرانی ده نگی ئه مه ریکا کاتی ماجتینی و لیسا شلاین ئه م ڕاپۆرته یان ئاماده کردووه . به ڕێوه به ری هه رێمی به رنامه ی خۆراکی جهیانی ستانلیک سه مکانگێ له نایروبی به په یامنێرانی ڕاگه یاند ئاژانسه که ی دابه شکردنی خۆراک له مه گادیشۆ فراوانتر ده کات. له ئێستادا ئه و ئاژانسه له هه رێمی گێدۆ و شوێنه کانی دیکه ی باکور و باشوری پایته ختی سۆمالیا کاره کانی به ڕێوه ده بات که پێشتر له لایه ن ڕێکخراوی ئه لشه بابی سه ر به ئه لقاعیده وه کۆنتڕۆڵ کرابوو. سه مکانگێ ده ڵێت " بارودۆخی په یوه ندییه کان له باشوری سۆمالیا گۆڕاوه پێم وایه ئه مه به هۆی فشارو ڕه وشێکی زۆر ناله باره له هه رێمه که دا، و ئێمه زۆر به خێرایی کار له سه ر ڕه وشه که ده که ین". ناوبراو ڕاییشیگه یاند مه گادیشۆ هێشتا شوێنێکی مه ترسیداره به هۆی نه بونی ئاسایش. سه مکانگێ یه کێک بوو له و شانده ی که له سه ره تای ئه م هه فته یه به سه رۆکایه تی ئه مه ریکا سه ردانی پایته ختی کینیاو که مپی په نابه رانی ده دابیان له سه ر سنوری کینیاو سۆملیا کرد. مه به ست له و سه ردانه سێ ڕۆژییه له نزیکه وه بینینی پێداویستییه کانی خه ڵکی برسی بوو له وڵاتی قۆچی ئافریکا. سه مکانگێ گوتی له مانگی 7 دا زۆرترین په نابه ری سۆمالیا ڕوویان له و که مپه کردووه له ماوه ی 20 ساڵی ڕابوردوودا. که مپی ده داب بۆ 90 هه زار که س دروست کراوه ئێستا دانیشتوانی 440 هه زار که س ده بن. ئه رترن که زه ن نوێنه ری ئێستای وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکایه له ئاژانسی خۆراک و کشتوکاڵی سه ر به نه ته وه یه کگرتووه کان، ڕایگه یاند وتووێژکردن له گه ڵ حکومه تی کینیا بۆ فراوانکردنی که مپی په نابه رانی ده داب سه رکه وتوو بوو. حکومه تی کینیا مه وڵه تی داوه به ئاژانسی په نابه رانی نه ته وه یه کگرتووه کان که مپێکی دیکه دروست بکه ن که جێگای نزیکه ی 40 هه زار که س بێت. که زه ن داوا له ئاژانسه کانی یامه تی ده کات که هاوکارییه کانیان فراوان بکه ن به مه به ستی ناردنی خۆراک و که لوپه لی پێویست بۆ ئه و که سانه ی که زۆر پێویستیانه له که مپی ده داب و شوێنه کانی تردا. که زه ن ده ڵێت " من دوێنێ له گه ڵ خێزانێکدا قسه م کرد، دایک و باوكێک که 4 مندالێ وردیان هه یه ، ئه وان 17 ڕۆژ به ڕێگاوه بوون تا به پێ گه یشتوونه ته ئه و که مپه . ئێمه ته ماشای دوو کوڕمان ده کرد که ڕێک ئێسک و پێست بوون. به ڵام دایک و باوکه که ده یانویست منداڵه کانیان ڕزگار بکه ن. کاتێ گه یشتنه که مپه که یارمه تییان درا". که زه ن ده ڵێت تا ئێستا په یمانی 1 ملیار دۆلار له لایه ن کۆمه ڵگای نێو نه ته وه ییه وه دراوه ، به ڵام نه ته وه یه کگرتووه کان ده ڵێت 1 ملیارو پێنج سه د ملیۆنی دیکه پێویسته بۆ مامه ڵه کردن له گه ڵ وشکه ساڵی و برسێتی له سه رانسه ری قۆچی ئافریکا تا کو ئه و کاته ی باران ده بارێت له وێ که به شێوه یه کی گشتی مانگی 10 ده کات. له لایه کی دیکه شه وه کۆمسیۆنی باڵای نه ته وه یه کگرتووه کان بۆ کاروباری په نابه ران ناسراو به (UNHCR) ڕاده گه ێنێت ده ست ده کات به گواستنه وه ی په نابه ره سۆمالییه کان بۆ شوێنێکی نوێی که مپی په نابه رانی ده دابی کینیا که زۆر قه ڵه باڵغ بووه . ئه م شوێنه نوێیه به کامبیۆس ناسراوه و و نزیکه له که مپی هه گادێرا که یه کێکه له سێ که مپی په نابه رانی ده داب. له ماوه ی دوو مانگی ڕا بووردووه وه زیاتر له 70 هه زار سۆمالی به هۆی وشکه ساڵی و برسێتی و هه روه ها شه ڕو ناکۆکی ڕوویان کردووه ته که مپی په نابه رانی ده داب له کینیا. وته بێژی UNHCR ئادریه ن ئێدواردس ده ڵێت که مپه که پڕبووه و جێگای که سی تری لێنابێته وه . ناوبراو ده شڵێت ئه و ئاژانسه ی نه ته وه یه کگرتووه کان کار ده کات بۆ هێوه رکردنه وه ی ڕه وشه که ژماره یه ک له خێزانه کان ده گوێزێته وه بۆ شوێنه نوێیه که که بڕیاره 90 هه زار که س بگرێت. ئێدواردس ده ڵێت " ده وار و که لوپه لی پێویست دانراوه و په ناهگا و خزمه تگوزاری زیاتر دابین ده کرێت، له ئێستادا ڕۆژانه ده بینین نزیکه ی 1500 که س ده گوێزرێنه وه ". ئێدواردس ده ڵێت UNHCR هه زاران ده واری ڕه وانه ی که مپی ده داب کردووه به ڵام به هۆی زۆر بوونی په نابه ره کان به ش ناکات، و داوا ده کات به په له 45 هه زار ده واری دیکه ڕه وانه ی که مپه که بکرێت. ناوبراو هه روه ها له کۆمه ڵگای نێو نه ته وه یی ده کات پاره ببه خشن بۆ یارمه تی دانی ئه و خه ڵکانه . شایانی باسه زیاتر له 12 میۆن که س به هۆی وشکه ساڵی له قۆچی ئافریکا ڕووبه ڕووی برسێتییه کی زۆر بونه ته وه . نه ته وه یه کگرتووه کان ڕه وشی ئه و هه رێمه که ئیتیۆپیا، کینیا، جیبۆتی و سۆمالیا ده گرێته وه به خراپترین قه یرانی مرۆڤایه تی له جهیاندا داده نێت. به تایبه تیش ڕه وشی سۆمالیا که خراپترینیانه . ده توانن گوێبیسـتی ته واوی ڕاپۆرته که بن له ڕێـگه ی كلیـكـكردنی ئه و فایله ده نـگیـیانه ی سه ره وه ی ده سته چه پ، ماوه كه ی 4:42 خوله كه .