تاڵی هێڵفۆنت: هانده‌ری دیموکراسی له‌ ڕاپه‌ڕینه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بۆ ئه‌مه‌ریکا گرنگه‌
تاڵی هێڵفۆنت توێژه‌ری سیاسی ئه‌مه‌ریکایی پـێـیوایه‌ ئه‌و هانده‌ره‌ دیموکراسیـیه‌ی له‌ پـشـت ئه‌و ڕاپه‌ڕینانه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته‌‌ زۆر گرنگه‌ که‌ له‌گه‌ڵ ئایدیۆلۆژیای سیاسی ئه‌مه‌ریکا بگونجێت
له وه ته ی ڕاپه ڕینه کان له وڵاتانی عه ره بی سه ره تا له تونسه وه ده سـتیپـێـکرد و هه تا میسری گرته وه و به ره به ره به ره و وڵاتانی تر ته شه نه ی کردووه ، ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست بووه ته به ره ی سه ره کی سیاسه تی ده ره وه ی ئه مه ریکا. شاره زایانی سیاسی به تایبه تی که له بواری ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست کارده که ن پـێـیان وایه وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا زۆر باش له سیاسه تی ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست تێنه گه یشـتووه ، له و ده مه ی که پـێده چێت ئه و ڕه وشه ناسه قامگیره وڵاتانی عه ره بی له ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست تا ماوه یه ک به رده وامبێت، تێـگه یشتن له وه ی چۆنێتی جیهانی ئیسلامی کاروباری سیاسیـان به ڕێوه ده به ن بووه ته جه ختی سه ره کی سیاسه تی ده ره وه ی ئه م وڵاته به تایبه تی له مه ڕ جیاوازی که لتوری و سیاسی له نێوان وڵاتانی ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست که دروستبووه له سه ر بنه مایه کی مێژوویی ئه و خێڵ و ئاین و سیاسه ته جیاوازانه ی که ناوچه که ی گرتبووه وه . تاڵی هێڵفۆنت توێژه ری سیاسی له ئنسـتتیوتی لێـکۆڵینه وه کانی سیاسه تی ده ره وه و شـاره زا له بواری ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست پـێـیوایه ئه و هانده ره دیموکراسیـیه ی له پـشـت ئه و ڕاپه ڕینانه ی ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاسته زۆر گرنگه که له گه ڵ ئایدیۆلۆژیای سیاسی ئه مه ریکا بگونجێت و به و پـێـیه به رژه وه ندی ئه مه ریکا زیاتر پارێزراو ده بێت له ئنسـتتیوته دیموکراسـیه کان که له و وڵاتانه له دوای ڕاپه ڕینه وه پـێـکده هێنرێن. به ڵام ده ڵێت له گه ڵ ئه وه شـدا ڕێـگا سه خت ده بێت سه باره ت به وه ی تا چ ڕاده یه ک ئه مه ریکا ده ستی وه رده دات له هێنانه دی گۆڕانکاری دیموکراسی له و وڵاتانه دا. هه ڵبه ته ئه مه ریکاش ژماره یه ک به رژه وه ندی له و وڵاتانه هه یه که ڕه نگه دووچاری مه ترسی ببێته وه وه ک که شـتیـیه کانی جه نگی هێزی ده ریایی له به حره ین و به رژه وه ندیـیه کانی نه وتیش له لایه کی دیکه وه . یه مه ن یه کێـکه له و وڵاتانه ی که شه پـۆلی ڕاپه ڕینه کانی وڵاتانی عه ره بی گرتوویه تیه وه . سه رۆک عه لی عه بدوڵڵا سـاڵح به هاوپه یمانێـکی نزیکی ئه مه ریکا له شه ڕی دژ تیرۆر داده نرێت، به ڵام ئێسـتاکه ده فه ی حوکمڕانی له ته رازوودایه . هێڵفۆنت پـێیوایه عه لی عه بدوڵڵا سـاڵح ته نها ڕێگه نابێت بۆ به ره نگاربوونه وه ی تیرۆرسـتان و پـشـتیوانکردنی شه ڕی تیرۆر، واته ده کرێت ڕێبه رانی تر که شـوێنی ده گرنه وه هه وره ها هاوپه یمانی نزیکی ئه مه ریکا بن و ئه و هه ڵوێسـته یان هه بێت. گوتی سـروشتی ئه و ڕاپه ڕینانه له وڵاتێـکه وه بۆ وڵاتێـکی تر جیاواز بووه . تاڵی هێڵفۆنت پـێیوایه سه باره ت به ڕاپه ڕینه کانی تونس و میسر سروشتێـکی دور له توندوتیژی به خۆوه گرتبوو که ئاماژه ی ئه وه ی ده دا به وه ی ئه و جۆره گۆڕانکاریـیانه ڕه نگه له هه ر شوێنێـکی تر، واته وڵاتانی تر به خێرایی ڕووبدات. گۆڕانکاری دیموکراسی به ڕێوه یه ، به ڵام ئه و پـێیوایه ئاڕاسته ی ئه و ڕاپه ڕینانه گۆڕا له ئه مڕۆدا به تایبه تی ئه و ڕه وشه ی له میسر خولقاوه که له شـکر هێرش ده کاته سه ر خۆپـیشـانده رانی ئاشـتیخواز. بۆ نمونه ش ڕێبه ری لیبیا موعه ممه ر قه زافی به شێوه یه کی دڕندانه په لاماری خه ڵـکه که ی خۆی ده داته وه که داوای له کارخسـتنی ده که ن. هه ر بۆیه وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا هاتۆته پـێشه وه بۆ به هاناچوونی خۆپـیشـانده ران له لیبیا و پاراسـتنیان له ده ست ڕه فتاری نامرۆیانه ی ئه لقه زافی. له م کاته دا مه سه له یه که هیچ په یوه ندی به به رژه وه ندی ئه مه ریکاوه نیـیه له گه ڵ ئه وه ی زۆر له شیکه ره وان ئه و بۆچوونه یان هه یه ، چونکه به شی زۆری نه وتی ئه مه ریکا له عه ره بسـتانی سـعودیـیه وه دابین ده کرێت و نه ک له لیبیاوه . سه باره ت به ده سـتێوه ردانی ئێرانیش له کاروباری ناوخۆی ئه و وڵاتانه که ڕاپه ڕینه کانی ئه م دوایـیانه ته شه نه ی بۆ کردوون، هێڵفۆنت ده ڵێت به ڵـگه ی زۆر به ده سـته وه یه که ئێران چه ک و پاره ی ڕه وانه ی ئه و وڵاتانه ده کات و ده یه وێت کاریگه ری له و شوێنانه به هێزتربێت به تایبه تی ئاماژه ی زۆر له ئارادان که پـشـتیوانی دارایی شیعه کانی عێراق ده کات، هه ر بۆیه پـێده چێت هه مان کار له به حره ینیش بکات. تاڵی هێڵفۆنت توێژه ری سیاسی له ئنسـتتیوتی لێـکۆڵینه وه کانی سیاسه تی ده ره وه ی ئه مه ریکا و شـاره زا له بواری ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست گه شبینه له وه ی سیاسه تی ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست ده کرێت ئاڕاسته یه کی دیموکراسی وه ربگرێت، به ڵام نه ک به هه مان شێوه ی دیموکراسیـه تی خۆرئاوا، چونکه ئه وه هێشـتا ڕێـگه یه کی دور و درێژه که پـێویســتی به هه وڵی زیاتر و کاتی زیاتریش هه یه .