بیسـتهه‌مین سـاڵیادی كیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه‌
ئه‌م مانگه‌ بیسـتهه‌مین سـاڵیادی هێرشی كیمیاوی سه‌ر شـاری كوردی هه‌ڵه‌بجه‌یه‌ له‌ لایه‌ن هێزه‌كانی له‌شـكری دیكتاتۆری عێراقی سه‌دام حسێ
ئه م مانگه بیسـتهه مین سـاڵیادی هێرشی كیمیاوی سه ر شـاری كوردی هه ڵه بجه یه له لایه ن هێزه كانی له شـكری دیكتاتۆری عێراقی سه دام حسێنه وه . ئه و هێرشه ی پـێـنج هه زار كوردی مه ده نی عێراقی له ماوه ی چه ند سـه عاتێـكدا كوشت و ده یه ها هه زاری تری كوێر و پـه كـكه وته و كه مئه ندام كرد. له مه راسـیمه كانی یادكردنه وه ی هێرشـه كانی هه ڵه بجه له كۆنگرس قوباد تاڵه بانی نوێنه ری حكومه تی هه رێمی كوردسـتانی عێراق له ئه مه ریكا گوتی پـێویسـته جیهان هه رگیز له بیری نه چێته وه : " گرنگه یادی ئه و ئازاره بكرێته وه . بۆ ئێمه به مانگێـكی تاڵ و شیرین دائه نرێت، چونكه نه ك ته نها سه ری سـاڵه ، نه ورۆز، نه ك ته نها پـێـنجهه مین سـاڵیادی ئازادكردنی عێراقه . به ڵـكو هه روه ها له م حاڵه ته دا بیسـتهه مین سـاڵیادی تراجیدیای هه ڵه بجه شه . ئێمه پـێویسـته ڕابردوومان به بیر بكه وێته وه . پـێویسـته ڕووداوه كه مان به بیر بكه وێته وه . پـێویسـته ئه و ڕابردووه هێز و تینمان بداتێ بۆ به ره وپـێشچوون." هێرشه كه ی سه ر هه ڵه بجه به شـێـك بوو له هه ڵمه تی ئه نفالی ڕژێمی سه دام حسێن به مه به سـتی تۆقاندنی كورده عێراقیـیه كان كه له به شـه كانی باكوری عێراق ده ژیان. له 16ی مانگی ئازاری سـاڵی 1988 دا هێزه كانی عێراق به گوێره ی فه رمانی عه لی حه سه ن ئه لمه جیدی ئامۆزای سه دام حسێن كه له م دوایـیه دا به "عه لی كیمیاوی" ناسـرا هێرشـیان كرده سه ر هه ڵه بجه . هێزه كانی عێراق سه ره تا هێرشه كه یان به تۆپـباران ده سـتپـێـكرد كه هانی زیا له په نجا هه زار دانیشـتووانی شـاره كه ی دا له ژێر زه مین و په ناگاكان خۆیان حه شـار بده ن. له دواییدا له شـكری عێراق ژماره یه ك چه كی كیمیاوی هاویشت كه بریتیبوون له گازی خه رده ل و سـارین له دژ شـاره بێ ده سه ڵاته كه . به ڕێز تاڵه بانی ده ڵێت " هه ڵه بجه ی كه زووتر سه نته رێـكی گرنگی كه لتوری كورده كان بوو له ڕۆژێـكدا به ره و سـنبوڵی تراجیدیای كورد گۆڕا." ڕژێمی سه دام حسێن له كارخرا دوای ئه وه ی ئه مه ریكا و هاوپه یمانی له مانگی ئازاری 2003 دا چوونه عێراقه وه . سه رۆك جۆرج ده بلیو بوش ده ڵێت ئه وه ی هێزه كانی هاوپه یمان له و ناوه دۆزیـیانه وه له ڕاسـتیدا زۆر ترسـناك بوو: " سه رۆك بوش گوتی هێزه كانی هاوپه یمان به ندیخانه ی منداڵانیان دۆزیـیه وه ، باڵه خانه كانی ئه شـكه نجه دان، ژووره كانی ده سـتدرێـژیكردنه سه ر نامووس كه ژنانی عێراقی له به رده م خێزانه كانیان ته عه دای جنسـیـیان لێـده كرا. ڤیدیۆكانیان دۆزیـیه وه كه نیشـانی ئه دات چۆن پـیاوكوژانی ڕژێم ئه شـكه نجه ی ئه و عێراقیـیانه ئه ده ن كه ملكه چی سه دام نه بوون. له سه رانسه ری شـار و شـارۆچكه كانی عێراقدا گۆڕی كۆمه ڵـكوژی هه زاره ها دۆزرایه وه كه له لایه ن ڕژێمه كه وه ئیعدام كرابوون." سه رۆك بوش ده ڵێت "چونكه ئێمه هه ڵوێسـتمان وه رگرت سه دام حسـێن چیدی گۆڕه پانه كان به پاشـماوه ی پـیاو و ژن و منداڵانی بێ گوناح پـڕ ناكاته وه ."