بـیسـته‌مین سـاڵڕۆژی جیهانی ئه‌یدز
سه‌رۆک بوش ده‌ڵێت كاتێـك ده‌سـتمان به‌ پـلانی ته‌نگه‌تاوی چاره‌سه‌ركردنی ئه‌یدزكرد ئامانجمان دابینكردنی چاره‌سه‌ربوو بۆ دوو ملیۆن كه‌س
له ڕۆژی یه كی مانگی دوازده دا جیهان ڕۆژی جیهانی ئه یدزی به سه ركرده وه ، ئه و ڕۆژه ی كه بۆ به رزكردنه وه ی هۆشـیاری له سه ر درمی جیهانگیری ئه یدز ته رخان ده كرێت، واته ئه و نه خۆشـیـیه ی كه به هۆی ڤایرۆسی HIV بڵاوده بێته وه . له سـاڵی 1988 دا بۆ یه كه م جار بۆنه ی ڕۆژی ئه یدزی تیادا گێڕدرا، له و ده مه دا پـتر له 80 هه زار حاڵه ته كانی ئه یدز له نێو وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكادا هه بوو، ئه مه ش له و ده مه ی نه خۆشـیـیه كه بۆ یه كه م جار ده سـتنیشـانكرا، هه روه ها 135 وڵاتی دیکه حاڵه ته كانی ئه م نه خۆشـیـیه ی خۆیان ڕاگه یاند. نه خۆشـیـیه كه به سه رانسه ری جیهاندا ته شه نه ی كرد، به ڵام كۆمه ڵـگه ی پـزیشـكی چه ند ئامرازێـكی له به رده سـتدا بوو بۆ به گژداچوونه وه ی نه خۆشـیـیه كه . له و سـاته دا ته نها یه ك ده رمان له ئارادابوو، ئه وه ش ته نها بۆ ماوه یه كی كورت خایاند كاریگه ری هه بوو. له سـاڵی 1988 دا ته مه نی ژیانی زۆربه ی تووشـبووانی نه خۆشـی ئه یدز له چه ند مانگێـكدا كۆتایی ده هات. دوای بیست سـاڵ زۆر شـت گۆڕاوه ، هه روه ها هیچ نه خۆشـیـیه كی دیكه بزواندنی سـیاسی و دارایی و هه روه ها توانای مرۆیی هاوشـێوه ی ئه یدزی نه بووه . هه وڵێـكی لێـكۆڵینه وه ی بێ پـێشـینه بووه مایه ی دۆزینه وه ی پـتر له 20 ده رمانی دژی ئه یدز و ڕێبازه كان كه به شـێوازی زانسـتانه سه لمێندراون بۆ خۆپاراستن و تاقیكردنه وه و پـشـكنین گه یشـتوونه ته سه رانسه ری جیهان. هه روه ها چه ندان پـرۆگرامی داهێنه ر گه یشـته ملیۆنه ها خه ڵـكان له سه رانسه ری جیهاندا و تیایاندا ده رمان و خزمه تكردن و فێركاری دابین كران به جۆرێـك كه چه ند سـاڵێـك له مه وبه ر بڕوا نه ده كرا. یه كێـك له و پـرۆگرامانه پـلانی ته نگه تاوی سه رۆكی وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا بوو بۆ چاره سه ركردنی نه خۆشی ئه یدز له سـاڵی 2003 دا له و ده مه ی پـرۆگرامه كه له لایه ن سه رۆك جۆرج بوش پـێشـكه ش كرا، وا مه زه نده كرابوو نزیكه ی 50 هه زار كه س له هه رێمی سـاهارای خواروو له ئه فریكا چاره سه ری فایرۆسی HIV و هه روه ها نه خۆشی ئه یدزی بۆ دابین ده كرێت. هه رێمی ناوبراو ئه و شـوێنه یه كه نزیكه ی له سه دا 67 ی ئه و كه سـانه ی هه ڵـگری ڤایرۆسی HIV له خۆده گرێت و ئاسـتی پـلانی سه رۆك بوش بۆ چاره سه ری نه خۆشی ئه یدز له هه رێمی سه هارای خواروو به بڕی چل هێند فره تركرا. سه‌رۆك بوش ده‌ڵێت ئه‌مه‌ مه‌زنترین ده‌ستپـێشـخه‌ری ته‌ندروسـتی نێونه‌ته‌وه‌یی‌یه‌ بۆ تاكه‌ نه‌خۆشیـیه‌ک و سه‌رۆك له‌و باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت: " كاتێـك ده سـتمان به پـلانی ته نگه تاوی چاره سه ركردنی ئه یدزكرد ئامانجمان دابینكردنی چاره سه ربوو بۆ دوو ملیۆن كه س له ماوه ی پـێـنج سـاڵدا. ئینجا ئێسـتا من خۆشـحاڵم به وه ی بڵێم ئێمه به زوویی له و ئامانجانه مان زیاتر ئه نجامداوه ." به ڵام هێشـتا ڕێـگه ی دورودرێژ له به رده مدا ماوه كه بیبڕین. له سـاڵی ڕابردوودا 2.7 ملیۆن كه س بوونه هه ڵـگری ڤایرۆسی HIV، واته ئه و ڤایرۆسه ی كه كه وتنه وه ی نه خۆشی ئه یدزی لێـده كه وێته وه . هه روه ها 2 ملیۆن كه سـیش له ئاكامی ئه م نه خۆشـیـیه گیانیان له ده سـتدا. هه ربۆیه كاری زۆر ماوه ن كه ئه نجام بدرێن. به رهه مهێنانی ده رمانه كانی دژ به ڤایرۆسی HIV و هه روه ها گه یاندنیان بۆ ئه و كه سـانه ی پـێویسـتیان پـێـیان هه یه ، ئه و ئه ركه پـێویسـتی به هاوكاری و هه روه ها نیاز پاكی كۆمه ڵـگای زانسـتی و جه ماوه ر و هه روه ها به شه كانی تایبه ت بۆ چه ندان سـاڵی ئاینده ده بێت.