بڵێسه‌ جه‌بار فه‌رمان: كێشه‌ی نێوان هه‌رێم و ناوه‌ند زۆر گه‌وره‌یه‌ پێگه‌ی كورد له‌ عێراقدا تادێت به‌ره‌و پاشه‌كشه‌ ده‌چێت
 " مووچه‌ له‌ به‌غداده‌وه‌ دێت ، به‌ڵام له‌ هه‌رێمی كوردستان وه‌ له‌هه‌ولێر چی به‌سه‌ر دێت ، به‌جددی ئیتر ئه‌وه‌ كاری په‌رله‌مانتارانی هه‌رێمه‌ كه‌ به‌دواداچونی بۆ بكه‌ن"
بڵێسه جه بار فه رمان په رله مانتاری فراكسیۆنی یه كێتی له په رله مانی عیراق ده ڵێت" ئه و چوارسه د ملیاره ی كه له به غداده وه بۆ هەرێم نێردرا ته نها بۆ مووچه ی فه رمانبه ران نێردراوه هی مانگی چواره و نابێ بۆ هیچ مه به ستێكی تر به كاربهێنرێت، بڵێسه ده شڵێت" مووچه له به غداده وه دێت به ڵام له هه رێمی كوردستان و له هه ولێر چی به سه ر دێت و چۆن خەرج دەکرێت به جددی ئیتر ئه وه كاری په رله مانتارانی هه رێمه كه به دواداچونی بۆ بكه ن. داواكارم په رله مانی کوردستان به ئیش و ئه ركی خۆی هه ستێت و چاودێری ئه وه بكات بزانێت ئه و پاره یه چۆن و بۆنادرێت بە مووچەخۆران و فه رمانبه ران؟ بۆ به م شێوه یه گه یشتۆته كه ئێستا هه یه . هه روه ها وتی" ده توانم بڵێم كه خۆشبه ختانه 2020یاسای بودجە نه هاته په رله مانی عیراق ئه گه رنا كێشه ی زۆر گه وره مان ده بوو، ئێمه به هیچ شێوه یه ك نه مان ده توانی ئه وه ی كه ئێستا له 2019 دا ده سته به رمان كرد له پڕۆژه یاسای نوێی 2020 ده سته به ری بكه ینه وه بۆ هه رێم " سه باره ت به ده نگدانی په رله مانتارانی یه كێتی به دكتۆر فوئاد حسێن بۆ پۆستی وه زاره تی ده ره وه ی عیراق بڵێسه جه بار فه رمان ده ڵێت" له به ر یه كڕیزی كورد ده نگمان به د.فوئاد دا، ئه وانیش ده نگیان به كاندیدی ئێمه دا بۆ پۆستی وه زاره تی داد، وه ئێمە هەوێنی یەکڕیزین لە بەغدا نەک بۆ پۆست بۆ مافە دەستوریەکان زیاتر پێویستمان بە یەکدەنگی هەیە. نەک تەنیا یەکێتی و پارتی بەڵکو لەگەڵ هەموو فراکسیۆنە کوردیەکان. " له سه ره تای وتووێژه كه دا سه باره ت به پێكهێنانی كابینه ی نوێی حكومه تی عیراقی بڵێسه جه بار فه رمان ڕایگه یاند" بێگومان ته نها كابینه گۆڕین و وه زیر گۆڕین و سه رۆك وه زیران گۆڕین هیچ شتێك له بارودۆخی عێراق به گشتی ناگۆڕێت، عێراق ڕووبه ڕووی كاره ساتی گه وره بۆته وه ، چ له ڕووی ئابورییه وه ، چ له ڕووی نه خۆشی كۆرۆناوه ، چ له ڕووی ئه منی و سیاسیی و تەنانەت کۆمەڵایەتیشەوە. قەیرانی قوڵ و بۆماوەیی رووی لە عیراق کردوە. له چه نده ها ڕووی تره وه هه تا قه یرانی كه می ئاوو كاره با هەیە. كه رتی خزمه تگوزاییه كان له ولاوه بوه ستێت، ئه مه به ته نها به گۆڕینی چه ند وه زیرێك ناكرێت، ده بێت دامه زراوه كان بگۆڕدرێت، شێوازی بەرێوەبردن بگۆڕدرێت. ئه گه ر به ته نها سه یرێكی خۆپیشاندانه كانی ئۆكتۆبه ری پارساڵ بكه ین كه ده ستی پێكرد داوای خزمه تگوزاریان ده كرد، دواتر داواكارییه كانیان بوون به داواكاری سیاسی، داوای سه ره تای خۆپیشانده ره كان نه بوون كه داوای دامه زراندن،نان، خزمه تگوزارییان ده كرد. به ڵام وای لێهات بێته سه ر ئه وه ی كابینه بگۆڕدرێت و حكومه ت بگۆڕدرێت كه ئه مه ی ئێستای لێكه وته وه ." هه روه ها وتی" عێراق پێویستی به حكومه تێكی شەفاف و کارایە. چه ند مانگێكی زۆری خایاند حكومه تی كاربه ڕێكه ر ئه و حكومه ته ده سه ڵاتی ئیشه كانی دیاریكراوبوو، بودجه نه ده درا به و شێوه یه ی كه دراوه خه رج بكرێت، بودجه ی 2020 تا ئێستا نه هاتۆته په رله مانه وه و دیراسەو گفتوگۆی لەبارەوە نه كراوه ، بۆیه پێویستی ده كرد كه حكومه تێك هه بێت كه ئێمه وه كو كورد ڕووبه ڕووی ببینه وه و داوای مافه كانی خۆمانی لێبكه ین، وه كو په رله مانی عێراقی چاودێربین به سه ر كاره كانی وه زاره ته كانه وه ، كاری وه زاره ت ته نها خۆی له وه ده بینیه وه كه كاربه ڕێكه ر بوو. به شێكی زۆر كه می ده توانی ئیشه كانی به ڕێ بكات، بۆیه به نزیكه یی هه موو ئیشه كان وه ستا بوون، چ له حكومه ت چ كاری په رله مانی، پێویستی ده كرد عێراق حكومه تێكی بەرپرسیاری هه بێت، بۆیه ئێمه ده نگمان به م حكومه ته داوه ، بێگومان كۆمه ڵێك به ڵێن و كۆمه ڵێك مه رجمان بۆی داناوه هیوادارین كه ئه وانه بێته دی، ئه م حكومه ته به ڵێنه كانی خۆی بێنێته دی ئێمەش هەوڵدەدەین چاودێر بین بەسەریەوەو داکۆکی لەمافی خەڵکی کوردستان دەکەین." ده رباره ی پێشبینی و چاوه ڕوانی كورد له م كابینه نوێیه ی عیراق؟ ئه و په رله مانتاره ی فراكسیۆنی یه كێتی له په رله مانی عیراق ده ڵێت" شاراوه نیه كه كێشه ی نێوان هه رێم و ناوه ند زۆر گه وره یه ، پێگه ی كورد له عێراقدا تادێت به ره و پاشه كشه ده چێت، ئه گه ر سه یری سه ره تا بكه ین كه كورد به چ هێزێكه وه له وێ بوو. چه ند وه زاره تی هه بوو، وه جومگه گرنگه كانی ئه م حكومه ته ی عێراقی به ده سته وه بوو، ئێستا له چاو ئه وكاته دا پاشه كشه یه كی زۆری كردووه بێگومان گه وره كانی هه رێمی كوردستان له و هه ڵانه بێبه ش نیین كه به سه ر هه رێمه كه ماندا هاتووه ، ئێمه له وێین بۆئه وه ی به ئه ركی خۆمان هه ستین و هه وڵی جددی بده ین كه ئه و به ڵێنانه به تایبه تی له دابین كردنی موچه ی فه رمانبه ران پابه ندبین به و به ڵێنانه ی كه داومانه كه وا سووربین و شه ڕی خۆمان بكه ین له وێ و بۆ ئه مه یه كڕیزی كورد له به غدا زۆر گرنگه بۆیە ئەو ماوەی کەماوە هیوادارم هاوپەیمانێتی فراکسیۆنە کوردستانیەکان لەبەغدا دروست بکرێت." بڵێسه جه بار فه رمان ئاماژه ی به وه كرد" ئه م په رته وازه یه یی كه تا ئێستاش به دی ده كرێت ، ته نها به زیانی كورد ده شكێته وه ، ئه گه ر ئێمه لێره یه ك و یه كگرتوو بین، ڕاسته كه نابینه ژماره یه كی زۆرینه له ناو په رله ماندا ، به ڵام وه كو پێکهاتەیەکی سەرەکی و كیانێكی كوردی و سه ره كی له عێراق، ئه و كات ده توانیین به ڕۆڵی خۆمان هه ستین و چاودێربین و پێداگیربین له سه ر مافه كان." ده رباره ی كێشه ی بودجه و موچه ی هه رێمی كوردستان له عیراق، بڵێسه جه بار فه رمان ده ڵێت" بودجه ی ساڵی 2019 كه هاته په رله مانه وه و بڕیاری له سه ردرا، به شێكی باشی مافه كانی گه لی كوردستانی تێدابوو ئه مه ده ستكه وتێكی گه وره بوو بۆ په رله مانتاران ،بۆ هه رێمی كوردستان كه توانرا له بودجه ی 2019 دا هه تا به شی پارێزگاكان و زۆر شتی تر له ناو بودجه دا ده ستەبەر بكرێت . ڕاسته كه به شێكیان وه كو گه نمی جوتیاران و هه تا موچه ی پێشمه رگه تاوه كو ئێستاش جێبه جێنه كراوه ، به ڵام گرنگ ئه وه بوو ، وه كو یاسا، له یاسای 2019 دا بوو، ده توانم بڵێم كه خۆشبه ختانه 2020 بودجه نه هاته په رله مانه وه ئه گه رنا كێشه ی زۆر گه وره مان بۆ دروست ده بوو. ئێمه به هیچ شێوه یه ك نه مان ده توانی ئه وه ی كه ئێستا له 2019 دا ده سته به رمان كرد، 2020 ده سته به ری بكه ین به هۆی ئه وه ی كه هه رێمی كوردستان پابه ندنه بوو به ناردنی ئه و بڕه نه وته ی كه له بودجه دا هاتبوو، كه بڕیاری له سه ر درابوو و ڕێكه وتنی له سه ر درا بوو، كه هه رێم پابه ند نه بوو به وه وه ، ئێمه 2020 نه مانده توانی ئه و مافانه بچه سپێنیین، به ڵام به هۆی ئه م كێشانه ی كه ڕوویدا وا ده كرێت ئێستا هه ر به بڕیاری بودجه ی 2019 ، 2020 یش به ڕیوه ده چێت. ئه مه به جۆرێك له به رژه وه ندی هه رێمی كوردستانه ، ئه گه رنا ئێمه زیانی زۆرمان ده كرد به هۆی پابه ندنه بوونی هه رێمی كوردستانه وه ، به ڵام به هۆی ئه وه ی كه له ساڵی 2020 یشدا، هێشتا هه ر یاسای 2019 له بودجه دا جێبه جێده كرێت، ئه مه له قازانجی کوردستانە به و شێوه یه یه ی كه له 2019 دا هاتووه ." ڕاشیگه یاند" گرفتی ئێمە کورت ناکرێتەوە لەمووچە لەعیراق پێویستمان بەخەباتە بۆ تێگەیاندنی لایەنەکانی تر کە مافمان بەسەر ئەم دەوڵەتەوە هەیە لەناو ئەم وڵاتەدا جینۆساید کراوە کورد "ترحیل و تەعریب" بکراوە راگوێزراوە. خاکمان سوتماک کراوە هەزاران گوندمان رووخێنراوە. هێشتا قەرەبووی هەڵەبجەو ئەنفال و خەڵکە قوربانیەکە نەکراوەتەوە، ئێسک و پروسکی گەلەکەمان بە هەزاران هێشتا له بیابانه كانی باشورن، مافە دەستوریە سیایەکانمان نەدراوە. کێشەی کورد لە عیراقدا بونیەوی و ئەزەلیە. ئەرک و بوونی کورد لەبەغدا پێویستی بەعەقڵێکی نیشتمانی و دەستوری قوڵ هەیە." بڵێسه جه بار فه رمان ئه وه ش ده ڵێت" نابێ بابەتی مووچەو قوتی خەڵک ببێتە بەشێک لەململانێی نێوان لایەنەکان. مووچە مافە نابێ بەسیاسی بکرێت. بەداخەوە بابەتی مووچە بە سیاسی کراوە. ده بێت به هه ر شێوازێك بێت، هه ر هۆیه ك، هه ر شتێك بێته پێشه وه ، عێراق پابه ندبێت به پێدانی مووچه وه ، مووچه له به غداده وه دێت ، به ڵام له هه رێمی كوردستان وه له هه ولێر چی به سه ر دێت ، به جددی ئیتر ئه وه كاری په رله مانتارانی هه رێمه كه به دواداچونی بۆ بكه ن و وه ڵامی پرسیاره كان بده نه وه ." بڵێسه ئاماژه ی به ناردنی بڕی چوارسه د ملیار دیناره كه ی به غداد بۆ هه رێم كرد و وتی" وه كو یاسا، وه كو ماف، ئه مه ته نها مافی مووچه یه ده بێت ته نها بۆ مووچه خه رج بكرێت، بۆ مووچه ی فه رمانبه رانی هه رێم هی مانگی چوار، نابێت بۆ بابەتی تر خەرج بکرێت. ئه مه له عێراقه وه به و شێوه یه هاتووه ، راستی ئەوەیە له هه رێمیش به و شێوه یه دابه ش بكرێت. به ڵام وه كو وتم كه ده گاته هه رێم ، له هه رێم به شێوازێكی تر دابه ش ده كرێت یان ناكرێت و ڕاده گیرێت، ئه مه یان -بۆ ئه وه ی ده ستوه ردانی كاری چاودێری یه كتری نه كه ین- ئه مه ئیشی چاودێری په رله مانی كوردستانه كه به دوایدا بچێت و به دواداچوونی بۆ بكات، بۆیه من نامه وێت لێره وه زۆر ته ده خولی ئه وه بكه م ، به ڵام وه كو وتم ئه مه ته نها بۆ مووچه یه و ده بێت بۆ مووچه بدرێت." "ئێمه چاوه ڕێین بزانیین لێره وه ڵامه كانیان چیه ؟ وه په رله مانی هه رێمی كوردستان وه ڵامی چی ده بێت ؟بۆ ئه وه . بێگومان ئێمه نامه نه وێت له به غداد هیچ شتێك كه له به رژه وه ندی هه رێمی كوردستاندا نییه وه كو كیانێك، ئێمه بیجوڵێنیین . له به ر ئه وه ی وه كو وتم په رته وازه یی كورد له وێ زۆر به زیانی ئێمه ده شكێته وه ، بۆیه ئێمه هه میشه خۆمان له و لێدوانانه ده پارێزین كه وا ئێمه بڵێن له به غدادوه ئه مه ده كه ین و ئه وه ده كه ین چونكه ئه مه دژ به هه رێمی كوردستان ده بێت، بۆیه داواكارم په رله مانی هه رێم به ئه ركی خۆی هه ستێت و چاودێری ئه وه بكات بزانێت ئه و پاره یه چۆن؟ بۆخه رج ناكرێت بۆ موچه ی فه رمانبه ران؟ بۆ به م شێوه یه گه یشتۆته كه ئێستا هه یه .؟" بڵێسه جه بار فه رمان وایوت" بڵێسه جه بار فه رمان له كۆتایی وتووێژه كه ی به شی كوردی ده نگی ئه مریكا ئه وه شی ڕاگه یاند" ئێمه هه میشه له سه ر ئه و بنه مایه ئیش ده كه ین كه ده مانه وێت ماڵی كوردی له به غداد یه كڕیز ده ركه وێت، یه كڕیزبێت، به ڕێز دكتۆر فوئاد حسێن" ته نها كاندیدی پارتی بووه ، ئه وان دانوستانیان كردووه له گه ڵ سه رۆك وه زیرانی ئێستادا له گه ڵ "به ڕێز كازمی" دا . گه یشتونه ته ئه و ده رئه نجامه ی كه ئه و بێت، هه روه ها كازمی و كوتله كانی تریش پێی ڕازی بوون بێگومان ئێمه نه مان ویستووه له وێدا به شێوه یه ك ده ركه وین كه وا یه كڕیزی ماڵی كورد تێك بده ین، ئێمه ش به هه مان شێوه ده نگمان پێداوه چونكه كازمی پێش ئه وه "سیڤی" كاندیده كانی ناردووه بۆ په رله مان، بۆ ئه و پۆسته ته نها كاك فوئاد بووه ، واته لایه نه كان له سه ری ڕازی بوون و كازمی خۆی له سه ری ڕازی بووه ،بۆیه ئێمه نه مان ویستووه له وێدا یه كڕیزی نێو ماڵی كورد تێكبده ین، وه ده نگی زۆرینه هه ر سه ری ده گرت، ئه وانیش ده نگیان به كاندیده كه ی ئێمه دا بۆیه ئێمه له وێدا ده نگمان به كاك فوئاد داوه ." هه روه ها ئه وه شی وت" دۆخی عیراق زۆر ئاڵۆزەو بەم شێوازی بەڕێوەبردنە ئاسان نیە مافەکانی کوردستان دەستەبەر بکرێت. بەڵام دواجار بەغدا سەنگەرێکی گرنگی شەڕی دیموکراسی و شەڕی مافە دەستوریەکانمانە، نابێت لەدورەوە دروشمی نیشتمانی و نەتەوەیی فڕێ بدرێت، خەبات بۆ بەدیهێنانی دروشمەکان لەبەغداده وە کاریگەری زیاترە، واقعی سیاسی ئەم سەردەمە لەبەرچاو بگرین و پێکەوە بتوانین رێ لەهەر پیلانێک بگرین دژ بە مافی خەڵک و خاکەکەمان، ئێمە بۆ مەسەلەیەکی نیشتمانی و مێژوویی چوینەتە بەغداو کاری بۆ دەکەین. راپەڕاندنی ئەرکەکانیش بە هەماهەنگی و یەک دەستی لایەنە کوردستانیەکان دەکرێت، گەر یەکگرتوو بین پێمان دەکرێت، گەر وەک ئێستاش بین زەحمەتە بەدیهێنانی ئامانجەکانمان."