ئه‌مەریکا و که‌نه‌دا لێکۆڵینه‌وه‌ له‌مردنی نه‌هه‌نگەکان ده‌که‌ن که‌ مه‌ترسی له‌ناوچونیان له‌سه‌ره‌
ده‌سه‌ڵاتی ده‌ریایی وڵاتیه‌کگرتوه‌کان و که‌نه‌دا ڕایانگه‌یاند هه‌وڵه‌کانیان چڕ ده‌که‌نه‌وه‌ بۆ زانینی هۆکاری مردنه‌کانی نه‌هه‌نگ به‌م دوایانه‌ که‌ مه‌ترسی له‌ناوچونیان له‌سه‌ره‌
ترۆپیک پۆرتلاند - مه‌ین - ئه‌مریکا ده سه ڵاتی ده ریایی وڵاتیه کگرتوه کان و که نه دا ڕایانگه یاند هه وڵه کانیان چڕ ده که نه وه بۆ زانینی هۆکاری مردنه کانی نه هه نگ به م دوایانه که مه ترسی له ناوچونیان له سه ره . ئه و گیان له به رانه ی ده ریا بێوینه ترین شیرده ره کانی ده ریان له جیهاندا و له ئێستادا ته نها 500 دانه ی له ژیاندا ماوه . به رپرسانی هه ردوو وڵات ده ڵێن له ئاماده کردنی ڕاپۆرتێکدان بۆداهاتوو و ده ستنیشانکردنی هۆکاره کانی نه هه نگ ده پارێزێت هاریکار ده بن. نوێنه رانی به ریوبه رایه تی نیشتمانی ئۆقیانووسه کان و به رگی هه وا و ناوچه ی ڕاوکردنی ماسی له ئۆقیانووسه کاندا له که نه دا ده ڵێن به رکه وتنی به له م و ئامێره کانی ڕاوکردن و فاکته ری که ی جیاواز هۆکارن بۆ گیان له ده ستدانی ئه و نه هانگانه . دیڤید جۆڤیا سه رۆکی به رنامه ی چاودێری ناوچه پارێزراوه کانی ئۆقیانوسی ئه تله نتیک ده ڵێت "ئامانجی وڵاتان زانیاری زیاتره له سه ر هۆکاری دۆزینه وه ی 13 نه هه نگ له ئه مساڵدا به مردویی و دانانی چاره سه ر". ئه مساڵ 10 نه هه نگ دۆزرانه وه له که ناری که نه دا و 3 له که ناری ولایه تی ماساشۆسیتس له ئه مریکا به مردووی. به رڕێوبه رایه تی نیشتمانی ڕایگه یاند مردنه کان نائاساین و لێکۆڵینه وه ی له سه ر ده که ن. هه روه ها له ڕاگه یاندنه که دا هاتوه لێکۆڵینه وه چه ند مانگێکی پێده چێت، داتا له سه ر مردنی نه هه نگ و هۆکاره کانی وه ک گۆڕانکاری له ژینگه دا کۆده کرێته وه و له به رچاو ده گیرێت. زریان و ئاستی تووندیی به‌ پێوانه‌ی سافیر – سمپسن پێوانه ی بۆ تووندی زریان و زیانه کانی لێی ده که وێته وه به کاردێت، تێیدا خێرای باوبۆران و به رزبونه وه ی ئاستی ئاوی ده ریا دیاری ده کرێت که لافاو به دوای خۆیدا دینێت و چه ند فاکته رێک بۆ ئه وه هۆکاره هه یه ، وه ک ئاراسته که ی و پانتایی و خێرایی و هه روه ها تایبه تمه ندێتی ناوچه که ناره که ی پێیدا تێده په ڕێت، ئایا له نزیکه وه تێده په ڕێت یان له ده ریاوه ده چێته ووشکانی. جۆری 1: خێرایی له نێوان( 120 بۆ 150 کم / کاژێر)، به رزیی ئاستی ئاو (1 بۆ 1.5 مه تر) له سه روو ئاستی ئاسایی ئاو. زیان له ئۆتۆمۆبیڵ و ده رخت و هێماکانی سه رشه قام و هێلی ئیلکتریک ده دات. جۆری 2: خێرایی له نێوان (155 بۆ 175 کم / کاژێر)، به رزیی ئاستی ئاو (1.8 بۆ 2.4 مه تر)، زیان له ده رگاو په نجه ره ی سه ربانی خانووبه ره ده دات، دره ختی گه وره له بندا هه ڵده کێشێت یان ده بێته هۆی شکانی، هێڵی ئیلکتریک ده پچڕێنێت. جۆری 3: خێرایی له نێوان (180 بۆ 210 کم / کاژێر) به رزیی ئاستی ئاو (3 بۆ 4 مه تر)، خانوو تێکده شکێنێت و ئۆتۆمۆبێل تل پێ ده دات و زیانی گه وره به هێڵی ئیلکتریک ده گه ینێت. جۆری 4: خێرایی له نێوان (210 بپ 250 کم/ کاژێر) به رزیی ئاستی ئاو (4 بۆ 5 مه تر) خانوو به ره به ته واوه تی تێکده شکێنێت، به تایبه تی ناوچه کانی که نار وێران ده کات بۆ چه ند هه فته یه ک ئه و ناوچه یه ژیانی تێدا نامێنێت. نمونه زریانی شارلی که له که ناری فلۆریدای دا و بوه هۆی کووژرانی 21 که س و زیانی 15 ملیار دۆلاری لێ که وته وه . جۆری 5: خیرایی زیاتر له( 250 کم / کاژێر) به رزیی ئاستی ئاو (5 مه تر)، تا دووری 460 مه تر له که ناره وه کاولکاری ده کات و ده بێت دانیشتوان ناوجه که جێبێڵن و به لانی که مه وه بۆ دوریی 8 بۆ 16 کیلۆمه تر له ناوچه که دورخرێنه وه . نمونه زریانی ئاندرۆ له ساڵی 1992دا له فلۆریدا، به هۆیه وه 250 هه زار که سی بێ ماڵ و حاڵ بوون، زیانی 20 ملیار دۆلاری لێکه وته وه و 55 که س تێیدا گیانیان له ده ستدا. میدیاکانی ئێران ده ڵین کۆمپانیای ئاپڵ ئاپسه ئێرانیه کان له کار ده خات. تاران – ئێران میدیاکانی ئێران بڵاویان کرده وه کۆمپانیای ئاپڵ هه موو ئاپسه کانی له ئێران دره ستکراوه بۆ ته له فوونی ده ستی له کڕینی و داگرتنی کۆمپانیاکه لابردوه . له کاردانه وه به رامبه ر به بڕیاری ئاپڵ، وه زیری په یوه ندی محه مه د جه واد ئازه ری جه هرومی له جریوه یه کدا له تویته ر ده ڵێت "ده بێت ئاپڵ ڕێز له به کارهێنانی ئێرانیه کان بگرێت". کۆمپانیای ئاپڵ بنکه له کالفۆرنیا هیچ وه ڵامدانه وه یه کی بۆ ئه م جریوه یه نه بوو. جه هرومی نوسیویه تی " ده بوو به کاربێت بۆ خۆشگووزه رانی و کارئاسانی ژیانی مرۆڤ، نه ک وه ک جیاوازی نێوان وڵاتان. هه روه ها نوسیویه تی " 11% پشکی بازاڕی به کارهێنانی ته له فون له ئێراندا بۆ کۆمپانیای ئاپڵه ، ئاپڵیش ڕێزی له مافی به کارهێنان نه کرده وه و په یڕه وی ئه و بنه مایایه ی پێشێل کردوه ، بۆ لابردنیشیان له ڕووی یاسایی یه وه به دواداچوونی بۆ ده که ین". ئاپڵ به فه رمی له ئێران و ووڵاتانی که نداودا نیه ، به ڵام زۆر له ئێرانیه کان به رهه می ئاپڵ له ناو ئێراندا ده کڕن.