وتاری سه‌رۆک ئۆباما سه‌باره‌ت به‌ کشـانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا له‌ ئه‌فغانسـتان
ئێواره‌ی چوارشه‌ممه‌ سه‌رۆکی وڵاته‌ یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا باراک ئۆباما وتارێـکی پـێشـکه‌ش کرد سه‌باره‌ت به‌ کشانه‌وه‌ی به‌شێـک له‌ هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا له‌ ئه‌فغانسـتان
ئێواره ی چوارشه ممه سه رۆکی وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا باراک ئۆباما وتارێـکی پـێشـکه ش کرد سه باره ت به کشانه وه ی به شێـک له هێزه کانی ئه مه ریکا له ئه فغانسـتان. سه رۆک ئۆباما گوتی نزیکه ی 10 سـاڵ له مه وبه ر ئه مه ریکا ڕووبه ڕووی خراپـترین هێرش بووه وه له وه تای پـێرڵ هاربه ر. ئه و کوشتنه به کۆمه ڵه ی له لایه ن ئوسامه بن لادن و تۆڕه که ی ئه لقاعیده له ئه فغانسـتان پـلانی بۆ دانرا. ئه مه ش ئاماژه یه ک بوو بۆ بوونی هه ڕه شه یه کی نوێ بۆ سه ر ئاسایشمان، که چیتر هه ر سه ربازان له گۆڕه پانه کانی شه ڕدا نابنه ئامانج، به ڵـکو پـیاوان و ژنان و منداڵانی بێ تاوان که ژیانێـکی ئاسایی ده ژین. ڕۆژانی پاش ئه وه ، وڵاته که مان یه کگرتوو بوو له و ده مه ی له قاعیده مان دا و شـکسـتمان به تاڵیبان هێنا له ئه فغانسـتان. پاشان ئاڕاسته که مان گۆڕا و جه نگی دووه م له عێراق ده سـتیپـێـکرد و له وێش خوێنێـکی زۆرمان دا و پاره و پـولێـکی زۆرمان خه رج کرد بۆ پـشـتیوانیکردن له حکومه تێـکی نوێ له وێ. به ڵام کاتێـک پـۆستی سه رۆکایه تیم وه رگرت شه ڕه که ی ئه فغانسـتان چووه سـاڵی حه وته میـیه وه . به ڵام ڕێبه رانی قاعیده به ره و پاکسـتان هه ڵهاتن و له وێش پـلانیان بۆ هێرشی نوێ داده ڕشت و تاڵیبانیش خۆی ڕێـکخسته وه و ده سـتیکرد به هێرشـکردن به بێ هیچ سـتراتیژێـکی نوێ و کارێـک ئه نجامی هه بێت. فه رمانده له شـکریـیه کانمان ئاگاهیان دا به وه ی ڕه نگه ڕووبه ڕووی سه رهه ڵدانه وه ی قاعیده و تاڵیبان بـبینه وه و ده ست به سه ر به شێـکی گه وره ی ئه فغانسـتاندا بگرن. له به ر ئه م هۆیه ، له یه کێـک له قورسترین ئه و بڕیارانه ی وه ک سه رۆک داومه ، فه رمانم دا به ناردنی 30 هه زار سه ربازی دیکه ی ئه مه ریکایی بۆ ئه فغانسـتان. کاتیکیش ئه مه م له وێست پـۆینت ڕاگه یاند ئامانجی ڕوونمان دانا، ئه ویش سه رله نوێ سه نگی بخه ینه وه سه ر قاعیده و گوڕوتینی تاڵیبان هه ڵگێڕینه وه و مه شق و ڕاهێنان به هێزه کانی ئاسایشی ئه فغانی بکه ین بۆ به رگری له وڵاته که یان. هه روه ها ڕوونیشم کرده وه که وا وابه سـته یـیمان هه تا سه ر نیـیه و له مانگی حه وتی ئه مسـاڵه وه ده سـت به کشـانه وه ی هێزه کانمان ده که ین. ئه مشه و، من ده توانم پـێتان بڵێم ئه و به ڵێنه ی دومانه ده یبه ینه سه ر. سوپاس بۆ پـیاوان و ژنانمان له هێزه کانمان و هه روه ها که سانی سیڤیلمان و زۆرێـک له هاوبه شه کانمان له هاوپه یمانان که وا ئێمه ئامانجه کانمان به دی ده هێنین. ده رئه نجامی ئه مه ش له مانگی داهاتووه وه ئێمه ده توانین ده سـتبکه ین به کشـانه وه ی 10 هه زار سه ربازمان له ئه فغانسـتان هه تا کۆتایی ئه مسـاڵ، وه هه تا هاوینی داهاتوو کۆی 33 هه زار سه رباز ده گێڕینه وه بۆ وڵات، به وه ش ئه و زیادکردنی هێزانه ی له وێست پـۆینت ڕامگه یاند هه ر هه مووی ده گه ڕێته وه . پاش ئه مه ش به رده وام ده بین له گه ڕانه وه ی هێزه کانمان به شێوه یه کی نه گۆڕ له و ده مه ی هێزه کانی ئاسایشی ئه فغانی به ره و پـێشـه وه هه نگاو ده نێن. ئه رکی ئێمه له کاری جه نگیـیه وه بۆ یارمه تیدان ده گۆڕێت. هه تا سـاڵی 2014 ئه م پـرۆسه ی گواستنه وه یه ته واو ده بێت و گه لی ئه فغانی خۆی له ئاسایشی وڵاته که ی به رپـرسیار ده بێت. ئێمه له به هێزی خۆمانه وه ده ست به م کشـانه وه یه ده که ین. ئه لقاعیده له وه تای سـپـته مبه ر ئیلێڤنه وه ئێسـتا له هه موو کاتێـکی دیکه زیاتر له ژێر گوشـاردایه . پـێکه وه ش له گه ڵ پاکسـتانیـیه کان نیوه ی سه رکردایه تی قاعیده مان نه هێشـتووه . و به سوپاسه وه بۆ ده زگای زانیاری و هێزه تایبه ته کانمان، ئێمه ئوسامه بن لادنمان کوشت ئه و تاکه ڕێبه ری ئه لقاعیده ناسیویه تی. ئه مه سه رکه وتنێـک بوو بۆ هه موو ئه وانه ی له وه تای سێپته مبه ر ئیلێڤنه وه له هێزه کانماندا خزمه تیان کردووه . سه ربازێـک قسه یه کی پـوختی جوانی کرد گوتی " په یامه که ئه وه یه ئێمه بیرمان ناچێته وه و چه ند درێژه بکێشێت هه ر به رپرسیار ده کرێنه وه ." ئه و زانیاریانه ی له حه شارگه که ی بن لادن ده سـتمان که وتوون نیشـانی ده ده ن ئه لقاعیده له ژێر گوشـارێـکی زۆردایه . بن لادن هه ستی کردبوو که وا قاعیده ناتوانێت شوێنی ئه و گه وره تێرۆریسـتانه پـڕ بکاته وه که کوژراون، هه روه ها قاعیده له و هه وڵانه ی شـکسـتی هێناوه که دابوونی بۆ وێناکردنی ئه مه ریکا وڵاتێـکه له شه ڕدایه له گه ڵ ئیسلامدا، به مه ش پـشـتیوانیـیه کی زیاتری له ده سـتدا. ئه لقاعیده هێشـتا مه ترسیداره و ده بێت ئێمه وریابین له دژی هێرشه کان. به ڵام قاعیده مان خسته سه ر ڕێڕه وی شکستهێنان و ئێمه ناوه ستین هه تا ئه م کاره ته واو نه که ین. له ئه فغانسـتان، زیانی گه وره مان به تاڵیبان گه یاند و ده سـتمان گرت به سه ر ژماره یه ک له بنکه و قه ڵایان. زیادکردنی ژماره ی هێزه کانمان و هه روه ها هی هاوپه یمانه کانمان یارمه تی دا له سه قامگیرکردنی زیاتری وڵاته که . ژماره ی هێزه کانی ئاسایشی ئه فغانسـتان گه یشـتووه ته 100 هه زار که س، وه له هه ندێـک ئوستان و شار ده سـتمان کردووه به ڕاده سـتکردنی به رپـرسیارێتی ئاسایشی بۆ گه لی ئه فغانی. له به رامبه ر توندوتیژی و تۆقاندن، ئه فغانیـیه کان له پـێناو وڵاته که یاندا شه ڕ ده که ن و ده مرن، هێزی پـۆلیسی خۆجێی داده نێن و بازاڕ و خوێندنگه ده که نه وه و هه لی نوێ بۆ ژنان و کچان ده خولقێنن، وه هه وڵ ده ده ن کۆتایی به ده یان سـاڵی شه ڕ بهێنن. بێ گومان هێشـتا سه ختیـیه کی زۆر له به رده مدا ماوه . ئه مه سه ره تایه نه ک کۆتایی هه وڵه کانمان بۆ نه هێشـتنی ئه م شه ڕه . ده بێت کاری سه خت بکه ین بۆ ئه وه ی ئه و ده سـتکه وتانه ی به ده سـتمان هێناون بـپارێزین، هاوکاتی که مکردنه وه ی هێزه کانمان و ڕاده ستکردنی به رپـرسیارێتی ئاسایشی بۆ حکومه تی ئه فغانی. له مانگی پـێنجی سـاڵی داهاتوو له شیکاگۆ میواندارێتی کۆنگره یه کی لووتکه یی ده که ین له گه ڵ هاوپه یمانان و هاوبه شه کانی ناتۆ بۆ نه خشه کێشـانی قوناغی داهاتووی ئه م گواستنه وه ی به رپـرسیارێتیـیه . ئێمه ده زانین به بێ ڕێـکه وتنی سیاسی ئاشـتی له سه ر خاکێـکدا به رقه رار نابێت که زۆر شه ڕی له سه ردا کرابێت. ئینجا بۆ ئه وه ی حکومه ت و هێزی ئاسایشی ئه فغانسـتان به هێز بکه ین، ئه مه ریکا به شـداری ده کات له و ده سـتپـێشـخه ریانه ی ده کرێن به مه به ستی ئاشـته وایی گه لی ئه فغانی، وه به تاڵیبانیشه وه . هه ڵوێسـتی ئێمه له و وتووێژانه ڕوونه ، ئه ویش ده بێت حکومه تی ئه فغانی به ڕێوه یان به رێت، وه ئه وانه ی ده یانه وێت بـبنه به شێـێک له ئه فغانسـتانێـکی ئارام ده بێت واز له قاعیده و توندوتیژی بهێنن و پابه ندی ده سـتوری ئه فغانی بن. به ڵام به هۆی هه وڵه له شـکریـیه کانمانه وه هۆکارمان هه یه بۆ ئه وه ی بڕوا بکه ین که وا ده توانرێت به ره وپـێشـچوون به ده ست دێت. ئه و ئامانجه ی هه وڵی بۆ ده ده ین ده شێت بیهێنینه دی و ده کرێت به سـانایی بگوترێت، ئه ویش ئه وه یه هیچ په ناگه یه کی پارێزراو بۆ قاعیده و ئه وانه ی له گه ڵیدان نیـیه که لێـیه وه ی ده سـت به هێرش بۆ سه ر وڵاته که مان و هاوپه یمانانمان بکه ن. ئێمه هه وڵ ناده ین ئه فغانسـتان بکه یه نه شوێنێـکی نموونه یی. ئێمه پاسه وانی له شه قام و چیاکانی ئه و وڵاته به بێ سـنوور ناکه ین. ئه مه به رپـرسیارێتی حکومه تی ئه فغانیـیه که ده بێت تواناکانی خۆی زیاد بکات بۆ پاراسـتنی خه ڵـکی خۆی، وه له ئابوریـیه ک ڕزگار بێت که له سه ر شه ڕ وه ستاوه بۆ ئابوریـیه ک که بتوانێت له سه ر ئاشتی خۆی بگرێت . ئه وه ی ئێمه ده توانین بیکه ین و ده یکه ین دروسـتکردنی دۆسـتایه تیـیه که له گه ڵ گه لی ئه فغانی که به رده وام بێت بۆ ئه وه ی دڵنیا بین له وه ی که ده توانین به رده وام بین له وه ی تێرۆریسـتان بکه ینه نیشـانه و حکومه تی ئه فغانی خاوه ن سه روه ری بێت. بێ گومان، هه روه ها ده بێت هه وڵه کانمان په ناگه پارێزراوه کانی تێرۆریسـتان له پاکسـتانیش بگرێته وه . هیچ وڵاتێـک نیـیه زیاتر له پاکسـتان ڕووبه ڕووی مه ترسی بووبێته وه له ئه نجامی بوونی توندوتیژی توندڕه وی، وه هه ر بۆیه ئێمه به رده وامین له گوشـار خسـتنه سه ر پاکسـتان بۆ ئه وه ی په ره به به شداریکردنی بدات بۆ زامنکردنی ئارامیـیه کی زیاتر بۆ ئه و ناوچه یه ی به شه ڕ پارچه پارچه بووه . ئێمه له گه ڵ حکومه تی پاکسـتان کار ده که ین بۆ ڕیشه کێشـکردنی ئه م شێرپه نجه ی توندڕه ویـیه ، وه ئێمه سوور ده بین له سه ر ئه وه ی ئه م مه سه له یه له وابه سـته یـیه کانمان بهێڵینه وه . هیچ گومانی تێدا نیـیه هه تا من سه رۆکی بم، وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا هیچ چاوپـۆشی له په ناگه یه کی پارێزراوی ئه و که سـانه ناکات که ده یانه وێت بمانکوژن، وه ناتوانن له ده سـتمان ڕزگاریان بێت و هه روه ها له و سـزایه ی شـایسته یانه . ده توانن گوێبیسـتی ده قی وه رگێڕاوی وتاره که بن له ڕێـگه ی كلیـكـكردنی ئه و فایله ده نـگیـیانه ی سه ره وه ی ده سته چه پ ، ماوه كه ی 17:39 خوله كه .