ئه‌منستی: ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ سزاکانی مه‌رگ له‌ چه‌ند وڵاتدا به‌ڕێوه‌چوون
ئه‌منستی واتا ڕێکخراوی لێبووردنی گشتی نێونه‌ته‌وه‌یی ده‌لێت پاره‌که‌ له‌ ڕاده‌ی جیهانیدا لانی که‌م 676 که‌س له‌ سێداره‌ دراون
ئه منستی واتا ڕێکخراوی لێبووردنی گشتی نێونه ته وه یی ده لێت پاره که له ڕاده ی جیهانیدا لانی که م 676 که س له سێداره دراون. به ڵام ئاماره کان ژماره ی له سێداره دراوان له چین ناگرێته وه ، شوێنێک ئاماره کان وه ک نه هینی حکومه ت چاو لێده کرێن. باوه ڕده کرێت ژماره کان خۆ له هه زران که س بده ن. ئێران به له سێداره دانی 360 که س له پله ی دووهه می وڵاتان دایه . ئه منستی هوشداری ده دات که ژماره که ده کرێت له ئه مه ش به رزتر بێت، چونکه زانیاری باوه ڕپێکراوی هه یه که " ژماره یه کی به رچاو" له که سانی له سێداره دراو به ره سمی رانه گه یه ندراون. به ڕێوه به ری رێکخراوی ئه منستی سه ر به نه ته وه یه کگرتوه کان هۆسێ لویس دیاز به په یامنێرانی گوت که پاره که ته نیا 18 له 193 ولاتانی ئه ندامی نه ته وه یه کگرتوه کان بریاره کانی له سێداره دانیان به ڕێوه بردوون . " باوه ڕمان وایه ، ژماره یه کی که م له ئه و ولاتانه ی ژماره ی له په راوێزخستنیان له زیاد بوون دایه زۆرینه ی له سێداره دانه کان به ڕێوه ده به ن. ئه و وڵاتانه ی که ساڵ به ساڵ به رده وام له نێو ئه و ولاتانه دان هه ره که سانی زۆر له سێداره ده ده ن له نێویاندا چین، عێڕاق، ئێران، کوریای باکور، عه ره بستانی سعودی، سومالیا، ئه مریکا و یه مه ن ده گرنه وه ." له لێستی ئه منستیدا ویلایه ته یه کگرتوه کانه ئه مه ریکا له پله ی پێنجه م دایه ، که پاره که 43 که س بریاری کوشتنیان له سه ر به ڕێوه چوون. دیاز کوتی ئه مریکا ته نیا وڵات له نێو باکوری ئه مریکا و ئه مریکای لاتین دایه و ته نیا ئه ندامی وڵاتانی پێشه نگی ئابووری ناسراو به گروپی هه شته که له ساڵی 2011 زایینیدا بریاری مه رگ له سه ر گیراوان به ڕێوه برد. بیلۆڕووس ته نیا وڵاتێک له ئوڕووپا یان یه کیه تی سوڤیه تی پێشوودا بوو که پاره که بڕیاری سزای مه رگی به ڕێوه برد. له هه رێمی ئاسیا- په سێفێک، حه وت وڵات بڕیاری له سێداره دانیان به ڕێوه برد و زیاتر له 800 بریاری نوێی مه رگ له 18 ولاتان له ئه و به شه له جیهاندا سه پێنران. له به شی خوارووی وڵاتانی بیابانی ئه فریقا، ڕێکخراوی لێخۆش بوونی نێونه ته وه یی کوتی بڕیاره کانی مه رگه به ده گمه ن و بۆ ژماره یه ک له وڵاتان سنووردار کراونه وه که پاره که سومالیا، سودانی باشوور و سودان بوون. له خۆر هه ڵاتی ناوه ڕاست، پاره که نزیکه ی زیاتر له 50 له سه دی له سێداره دانه کان بۆ ئێران، عێڕاق، عه ڕه بستانی سعودی و یه مه ن بوون، که 99 له سه دی هه موو له سێداره دانه تومارکراوه کانی هه ریمه که ی گرته وه . دیاز له ڕێکخراوی ئه منستی کوتی سزای مه رگ به رده وام له ماوه ی پرۆسه کانی دادگایی کردندا دران که ئه و پرۆسانه به پێی به یداخه کانی نێونه ته وه یی نه بوون، و گه لێک جاران له به ر تاوانه کانی به بێ توند وتیژی بوون. " بۆ نموونه زینا و نێربازی له ئێران، کفرکردن له پاکستان؛ جادووگه ری له عه ڕه بستانی سعودی؛ هێنان و بردنی به قاچاخی ئێسقانی مرۆڤ له کۆماری کانگۆ؛ پێشێلکاری به نگ و موخه ده رات له زیاتر له 10 وڵاتان که ژماره یه ک له ئه مانه له باشوری خۆرهه ڵاتی ئاسیا بوون. ئێمه باوه ڕمان وایه سزای مه رگ نابی له سه ر هیچ که یسێکدا به ڕێوه بچێت، به ڵام ته نانه ت له ژێر یاسای نێونه ته وه یی، ده بێت بۆ زۆربه ی که یسه کانی جێدی به ڕێوه بچێت، و ده توانم به رهه ڵستی له گه ڵ هه ر پاساودانێکی ئه م بڕیارانه مه رگ بکه م که ئێستا بو سه ر که یسه جێدیه کان دراون." له کۆتایی 2011ی زاینی، نزیکه ی 19،000 که س له ڕاده ی جیهانی بڕیاری مه رگیان بۆ درابوو. ئه منستی ده ڵیت سزای مه رگ ڕابگیرێت، به ئه و دیده ش که هه ر به ته واوی ئه و سزایه قه ده خه بکرێت. له هه مان کاتێشدا، ڕێکخراوه که ببینیت وولاتان ژماره ی ئه و تاوانانه که م بکه نه وه که سزای مه رگیان بۆ سه ر ده ده ن.