عه‌بدولستار مه‌جید: ئه‌وكاته‌ی وه‌زیر بووم دۆخی كشتوكاڵ به‌مشێوه‌یه‌ نه‌بوو ئێستا وه‌ك ده‌ڵێن دۆخه‌كه‌ به‌خراپترین حاڵه‌تدا تێده‌په‌ڕێت 
 " له‌سه‌رده‌می خۆماندا كه‌ وه‌زیربووم، یانزه‌ به‌رهه‌می كوردستانمان نارده‌ وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ "
عه بدولستار مه جید وه زیری پێشووی كشتوكاڵی حكومه تی هه رێمی كوردستان و سه رۆكی لیژنه ی كشتوكاڵ و ئاوه دانكردنه وه له په رله مانی هه رێمی كوردستان ده ڵێت " پێشتر ئه و كاته ی وه زیربووم دۆخی كشتوكاڵ به مشێوه یه نه بوو ئێستا دۆخی كشتوكاڵ به خراپترین حاڵه تدا تێده په ڕێت به ڵام له سه رده می خۆماندا كه وه زیر بووین یانزه به رهه می كوردستانمان نارده وڵاتانی ده ره وه چونكه له پێداویستی ناوخۆ-ش زیاتربوو من پێم وایه كابینه ی پێشوو ده ستی وه زیره كان كراوه تر بوو، هه روه ها ده شڵێت "له وكاته ی وه زیربووم له سه رئه وه ی كه باج-مان له سه ر به رهه می توركی دانابوو به مه به ستی پاراستنی به رهه می ناوخۆ به ڵام بازرگانه توركه كان ئاماده نه بوون باج بده ن بۆیه ئێمه ش به بڕیار قه ده غه مانكردبوو به رهه می توركی بێت بۆ هه رێمی كوردستان له سه رئه وه ڕه جه ب ته یب ئه ردۆگان و داود ئوغلو سێ جار په یوه ندیان به "به ڕێز نێچرڤان بارزانییه وه كردبوو ، هه روه ها ئه وه ش ده ڵێت " به ئه زموونی باپیران و نه نك و دایك و ئه وانه بێت ئه م ته ماته یه ی خۆمان زۆر چاكه بۆ دۆشاوی ئاوی ته ماته ، هه ر پێرێ كارگه ی له قوتونانی مه خمور بڕیاریدا به رهه می ته ماته ی جوتیارانی كورد وه ربگرێت باشه ئه گه ر گونجاو نیه بۆ دۆشاو چۆن ئه و كارگه یه وه ریده گرن؟ هه رچه نده من بۆخۆم گوێم له و قسه یه ی به ڕێز وه زیری كشتوكاڵی نه بووه ." له سه ره تای وتووێژه كه دا وه زیری پێشووی كشتوكاڵی حكومه تی هه رێمی كوردستان كه هاوكات سه رۆكی لیژنه ی كشتوكاڵ و ئاودێرییه ئێستا له په رله مانی هه رێمی كوردستان سه باره ت به دۆخی كشتوكاڵ له هه رێمی كوردستان وتی" بێگومان دۆخی كشتوكاڵ به قۆناغێكی خراپدا تێده په ڕێت پێشم وایه زیاتر بۆ تێڕوانیین و عه قڵیه تی حكومڕانی هه رێمی كوردستان ده گه ڕێته وه كه له ناخه وه "قه ناعه تیان" به وه نییه سێكته ری كشتوكاڵ سێكته ری یه كه م بێت بۆ دروستكردنی ئابورییه كی به هێز و ژێرخانی ئابورییه كی به هێز چونكه ئێمه وڵاتێكی كشتوكاڵیین ، هه ر وڵاتێكیش كه كشتوكاڵی بێت به پله یه ك گرنگی به كشتوكاڵ ده دات ، واته سێكته ری یه كه می ده بێت بۆیه دۆخی كشتوكاڵ و بارودۆخی كشتوكاڵ و به رهه می ناوخۆی خۆمان هه میشه به ڕاستی خراپ بووه ." ئایا له وكاته ی تۆ وه زیری كشتوكاڵ بویت دۆخی كشتوكاڵ هه روه ك ئێستا وه ك خۆت ده ڵێی خراپبوو؟ بێگومان نه خێر به مشێوه یه نه بوو، به مشێوه یه ی ئێستا چونكه به پێی خوێندنه وه ی خۆم و ته ماشاكردنی بارودۆخ و به رهه می ناوخۆی خۆمان و لێدوانه كانی جوتیاران و به رپرسانی شاره زا له م بواره دا ئێستا به خراپترین حاڵه تدا تێده په ڕێت." وه زیری پێشووی كشتوكاڵی حكومه تی هه رێمی كوردستان ئه وه شی وت "ئێمه له سه رده می خۆماندا، واته له م چوارساڵه ی 2014 بۆ 2018 له كۆتا ساڵ به تایبه تی 2017 ، یانزه به رهه می خۆمان نارده وڵاتانی ده ره وه بۆ نموونه ی په تاته ی ئێمه 500 ته نی په تاته ی هه رێمی كوردستان بردرا بۆ وڵاتی سعودیه، زۆر به رهه ممان له پێداویستی وڵاتی خۆمان زیاتربوو بۆیه هه وڵماندا له ده ره وه بازاڕی بۆ بكه ینه وه ، وه هه نگوینی ئێمه بردرا بۆ وڵاتی ئیمارات، برنجی ئێمه بردراوه بۆ وڵاتی سودان ئێمه به رهه می زۆر نایابمان هه بووه به ڵام پێویسته ئه و به رهه مه ی كه هه یه چۆن ساغ بكرێته وه ، یه كه میان پێویسته له ناوخۆماندا وشیارییه كی هاوڵاتیان هه بێت كه به رهه می خۆماڵی خۆمانیان له به رهه می دیكه پێ باشتر بێت، واته تا به رهه می خۆمان وه ستا بێت ، ده ست بۆ به رهه می بێگانه نه به ن، ئه م پاره یه بۆ گیرفانی جوتیاری وڵاتی خۆمان بێت باشتره . دووه م پێویسته ده سه ڵات، وه زاره تی بازرگانی به تایبه ت و وه زاره تی كشتوكاڵیش به پله ی دوو ، هه وڵ بده ن بازاڕ بۆ به رهه می هه رێمی كوردستان ببیننه وه ، جا عێراق باشترین بازاڕه بۆ ئێمه یان وڵاتانی دیكه بۆ ئه وه ی به رهه مه كان ساغ ببنه وه ، سێیه م ئه گه ر خه ڵك به رهه مه كانی ئێمه ی نه كڕییه وه بۆ نموونه ساغ نه بویه وه ، وه نه شمان توانی له ده ره وه بازاڕی بۆ بدۆزینه وه پێویسته ئێمه كارگه ی له قوتونان له هه رێمی كوردستان دروست بكه ین بۆ ئه وه ی ئه و به رهه مانه ی كه ساغ نه بوونه وه له وێ ساغی بكه ینه وه ." من پێم وایه ئه و حكومڕانییه ی ڕابردوو، كابینه ی هه شته م كراوه تر بوو، وه زیره كان ده ستكراوه تر بوون وه ده سه ڵاتیان زیاتر بووه ، بۆ نموونه له سه ر جوتیاری خۆمان ناچاربووم شه ڕم له گه ڵ وڵاتی ئێران و توركیا كردووه ، وه شه ڕم له گه ڵ عێراق كردووه ، زۆرجار سنورم گرتووه له به رئه وه ی كه به رهه می ناوخۆی خۆمان بفرۆشێت و بازاڕی هه بێت." عه بدولستار مه جید ئاماژه ی به ڕوداوێك كرد كه له سه رده می وه زاره ته كه ی ئه و ڕویداوه كاتێك كارێكی كردووه به مه به ستی بره ودان به به رهه می ناوخۆ، له و ڕوه وه وتی" بۆ زانیاری باج-مان كه له سه ر سه ر به رهه می ده ره وه دانابوو، وڵاتی توركیا به رهه مه كانی مریشك-ییان هه نارده ی هه رێمی كوردستان ده كرد و ده شیان وت باج ناده ین ئێمه ش باج-مان دانا بۆ ئه وه ی به رهه می خۆماڵی خۆمان پاره بكات جوتیاری خۆمان زیان نه كه ن، به بڕیار قه ده غه مان كرد كه به رهه می توركی بێت بۆ هه رێمی كوردستان. ئه و كاته ڕه جه ب ته یب ئه ردۆگان و داود ئوغلو سێ جار په یوه ندیان به "به ڕێز نێچرڤان بارزانییه وه كردبوو كه له ئیتاڵیا بوو له گه ڵ به ڕێز كاك قوباد" وتوبییان ئێمه خه ریكه په یوه ندی بازرگانی و ئابوریمان له گه ڵ هه رێمی كوردستان تێكده چێت، ئه م قه ده غه و ڕێگرتنه چییه ؟ ئه ویش پرسیاری له من كرد، ئه و كاته ئه ردوغان وتبووی پێده چێت ئه م وه زیره پاشخانی په كه كه و ئه و شتانه ی هه بێت ئه ویش وتبووی نه وه ڵا ئه و پاشخانی خۆتانی هه یه ، ئیسلامییه ، به ڕێز كاك نێچرڤان وتبووی با قسه له گه ڵ وه زیری خۆمان بكه م وه دواتر وه ڵامتان ده ده مه وه ، له هه رێمی كوردستان له گه ڵ "كاك نێچیرڤان" یه كترمان بینی و بۆم باسكرد كه بابه ته كه چۆنه ، مه به ستم ئه وه یه پشتگیریشی كردین به ڕاستی وه زیر ده بێت ده ستكراوه بێت له سێكته ره كه ی خۆی بۆ ئه وه ی بتوانێت گرنگی به سێكته ر و وه زاره ته كه ی خۆی بدات." عه بدولستار مه جید ڕونیكرده وه " له و چه ند ساڵه ی كه من وه زیری كشتوكاڵ بووم وه ئه م دوو ساڵه ش كه له په رله مانیین له و ڕووه وه باس ده كه م كه به ڕاستی كشتوكاڵ له دۆخێكی خراپدایه ، له وانه یه من ساڵانی زووم ."دیراسه ." نه كردبێت و هه ڵسه نگاندنم بۆ نه كردبێت كه چۆنه ، ئێمه وه كو لیژنه ی كشتوكاڵ و ئاودێری له په رله مانی كوردستان كۆبونه وه یه كمان ئه نجامدا، وه كۆمه ڵێك بڕیارماندا یه كێك له بڕیاره كان ئه وه یه كه بانگهێشتی ."به ڕێز وه زیری كشتوكاڵ و سه رچاوه كانی ئاو" بكه ین له گه ڵ وه زیری بازرگانی و پیشه سازی كه په یوه ندییان به به رهه م و ساغ كردنه وه ی به رهه مه كانه وه هه یه ئه مڕۆ كاتژمێر یانزه دیاریكراوه ، ئێمه له لیژنه ی كشتوكاڵ له گه ڵیان كۆده بینه وه بۆ تاوتوێكردن و گفتوگۆكردن وه چاره سه ركردنی ئه م قه یران و زیانه ی كه توشی به رهه می جوتیارانی خۆمان بۆته وه له هه رێمی كوردستان." له ماوه ی ڕابردوودا لێدوانێك له میدیا و تۆڕه كۆمه ڵایه تییه كوردییه كان به ناوی وه زیری ئێستای كشتوكاڵ و ئاودێری حكومه تی هه رێم بڵاوكرایه وه كه ڕایگه یاندبوو "ته ماته ی خۆماڵی به كه ڵكی دۆشاو نایه ت" به وهۆیه وه كاردانه وه ی زۆری لێكه وته وه ." به ڵام وه زیری پێشووی كشتوكاڵی حكومه تی هه رێمی كوردستان ده ڵێت" به ئه زموونی باپیران و نه نك و دایك و ئه وانه بێت ئه م ته ماته یه ی خۆمان زۆر چاكه بۆ دۆشاوی ئاوی ته ماته چونكه به ڕاستی كورده واری خۆمان كاتی خۆی وه ئێستاش له هه ندێك شوێن هه ر ئه م ته ماته یه ی خۆمان ده كرێت به ئاوی ته ماته و بۆ چێشت به كاردێت له بنه ڕه تدا بۆ زانیاری ئه و دۆشاوی ئاوی ته ماته یه ی كه له ده ره وه دێت به شێكی مه وادی دیكه ی له گه ڵ تێكه ڵ كراوه به پێی زانیاری وردی من، وه كو باینجان یاخود وه كو هه ندێكی مه وادی دیكه ی كیمیایی. ئه و ئاوی ته ماته یه ی كه له قتودایه بخورێت ئه وه ی كه تۆزێك گه ده و ئه وانه ی ته واو نه بێت توشی دڵه كزێ و ناڕه حتی ده كات ، به ڵام ئاوی ته ماته ی خۆمان بخورێت هیچی لێنایه ت و زۆر سروشتی یه ." هه روه ها ئاماژه ی به وه شكرد " لایه نه زانستیه كه ی ته نها ئه وه یه ده ڵێن ته ماته ی خۆماڵی ده نكی زۆره كه ئه م ده نكه ڕێژه یه كی كه م ئاوی ته ماته ی لێدروست ده بێت، ئه وه كێشه نییه هه موو ته ماته كانیش به م شێوه یه نییه ." عه بدولستار مه جید ئه وه شی وت "گوێم له به ڕێوه به ری گشتی كشتوكاڵی هه ولێر بوو له گه ڵ ئه وه ی كه به ڕێوه به ری كارگه ی له قتونانه ئه وه ی هه ریر بڕیاریانداوه به وه رگرتنی ته ماته ی جوتیارانی خۆمان بۆ ئه و كارگه یه ، ئه ی باشه ئه گه ر به كه ڵك نایه ت چۆن وه ری ده گرن؟ خۆ ئه وان شاره زان دیاره به كه ڵك دێت بۆیه وه ریده گرن نازانم وه زیری كشتوكاڵ ئه م قسه یه ی كردووه به ڕاستی خۆم گوێم لێ نه بووه ." له وه ڵامدا عه بدولستار مه جید وتی" من پێم وایه هه ندێك له بازرگانه چاوچنۆكه كان كه ته نها خه ریكی گیرفان پڕكردن و خۆ ده وڵمه ندكردنن له سه ر حسابی گیرفانی خه ڵكی هه ژاری ئه م وڵاته زیانمه ندده بن ده نا هیچ كه س زیانمه ند نابێت به ڵكو هه موو لایه ك قازانج ده كه ن، هاوڵاتیانی هه رێمی كوردستان ئه و خه ریكه به كشتوكاڵه وه قازانج ده كات، وه ئه وه شی كه كشتوكاڵ ناكات به رهه مێكی نایاب و ته ندروست و به تام و به رهه می خۆماڵی خۆی ده ست ده كه وێت، ئه ویش قازانج ده كات، به گشتی حكومه ت و ده سه ڵات قازانج ده كه ن چونكه ئه و پاره یه یه ی ئێمه ناچێته ده ره وه ده چێته گیرفانی هاوڵاتیان و له و كۆتاییدا بۆ خه زێنه ی حكومه تی هه رێمی كوردستانه ، ته نها خه ڵكێكی چاوچنۆك كه ده یانه وێت هه ر قازانجی زیاتر بكه ن." هه روه ها زیاتر ڕونیكرده وه " خه ڵكی بازرگانی ڕێكو پێمان هه یه ، خه ڵكی خه مخۆرمان هه یه به ڵام به شێكی چ ئه وه ی سیاسیه كه بێت و چ له په نای سیاسیه كان پێی ناڕه حه تن به بوژاندنه وه ی كه رتی كشتوكاڵ، من كاتی خۆی بۆ زانیاریتان یه كێك له و چین و توێژانه ی كه به زه قی هه ستم پێكردووه و به خۆشمیان ڕاگه یاندووه كه لێم نیگه ران بوون بازرگانه كان بوون." ده رباره ی ئه وه ی ئه گه ر دۆخی كشتوكاڵ له هه رێم به مجۆره به رده وام بێت پێشبینی چی ده كات؟ له وه ڵامدا عه بدولستار مه جید وتی" پێم وایه حكومه تی هه رێمی كوردستان باری زیاتر قورس ده بێت وه خه ڵك زیاتر دێته سه ر شه قام و ناڕه زایی زۆر زۆر زیاتر ده بێت له م كابینه یه ی حكومه تی هه رێمی كوردستان چونكه ئه وانه ی ئێستا خه ریكی كشتوكاڵن ئه گه ر ئه وان قازانج بكه ن دیاره بارسوكی ده بێت بۆ حكومه تی هه رێمی كوردستان ئه گه رنا ئه وه شی دێته سه ر كه حكومه ت بیانژیه نێت و خه م له ژیانیان بخوات، واته بارودۆخه كه خراپترو ئاڵۆزتر ده بێت."