د.پشدەر عەبدوڵا: مناڵان سەلامەتترن لەکۆرۆنادا بۆیە نابێت پرۆسه‌ی گرنگی خوێندنی بۆ ئیفلیج بکرێت
"ڕاگرتنی پڕۆسەی خوێندن بەهۆی کۆرۆناوە مەترسی ئەوەی هەیە منداڵ دووچاری کۆمەڵێک نەخۆشی دەکات کە کاریگەرییان چەند بەرامبەر زیاترییان هەیە لەکۆرۆنا "
د.پشدەر عەبدوڵا بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی د.جەمال ئەحمەد ڕەشیدی مناڵانی فێرکاری لەشاری سلێمانی دەڵێت" ڕاستە تووشبوون بەکۆرۆنا لەناو مناڵاندا زیادیکردووە بەڵام ئه وه ی جێگه ی خۆشحاڵیه به شێکی زۆریان به سوکی ده یگرن، دەربارەی ڕاگرتنی پڕۆسەی خوێندن بەهۆی مەترسی کۆرۆناوە، ئەو پزیشکە پسپۆڕە دەڵێت"ڕاگرتنی پڕۆسەی خوێندن بەهۆی کۆرۆناوە مەترسی ئەوەی هەیە مناڵ دووچاری کۆمەڵێک نەخۆشی دەکات کەکاریگەرییان چەند بەرامبەر زیاتر هەیە لەکۆرۆنا، دەشڵێت"ئێستا من پێموایه دۆخەکە یه ک دوو هه فته یه کی ماوه کاتی ئه وه بێت پڕۆسەی خوێندنی بۆ ڕابگیرێت به ڵام کێشه ئه وه یه که لێره بڕیار ده درێت ئیتر بڕیاری داخستنی خوێندنگاکان زۆر ئاسانه به ڵام بڕیاری کردنه وه که یان زۆر قورسه ، کێشه گه وره که ئه وه یه ." لەسەرەتای وتووێژەکەدا بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی د.جەمال ئەحمەد ڕەشیدی مناڵانی فێرکاری لەسلێمانی دەربارەی بوونی کۆرۆنا لەناو مناڵاندا وتی" وه کو ده زانرێت له هه موو دنیادا ئه م کۆرۆنا گۆڕاوه له مناڵانیشدا به شێوه یه کی به رچاو زیاد ده کات له کوردستانیشدا به ڵێ زیادی کردووه له چاو هه موو کاته کانی تر به ڵام ئه وه ی جێگه ی خۆشحاڵیه به شێکی زۆریان به سوکی ده یگرن، به شێکیشیان به توندی ده یگرن به ڵام ئه م توندبوونه دوای چه ند ڕۆژێک له چاره سه ر وه رگرتن دۆخه که یان به ره وباشتر ده ڕوات و دۆخه که یان جێگیر ده بێت." د.پشدەر عەبدوڵا ئەوەشی وت" له ناو مناڵاندا و له ناو گه ورانیشدا ئه مه خێراتر بڵاوده بێته وه ، مناڵان زۆرتر توشده بن ئه گه ر جاران 20% له مناڵان بووبێت ئه مجاره یان پێشبینی ده کرێت ڕێژه که زۆر له وه به رزتربێت واته له گه ڵ گه وراندا به هه مان شێوه له وانه یه له سه دا په نجا به په نجا بێت توشبوونی مناڵانیش به و ڤایڕه سه گۆڕاوه ." بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی د.جەمال ئەحمەد ڕەشیدی منداڵانی فێرکاری لەشاری سلێمانی ئاماژەی بەدۆخی نەخۆشخانەکەیان کرد لەو ڕووەوە وتی" دۆخی نه خۆشخانه که تائێستا زۆر جێگیره نه خۆشخانه که ی ئێمه به شی زۆری نۆژه نکراوه ته وه ، وه له ئێستادا توانامان دوو هێنده بۆ دوو هێنده و نیوی جارانه پێش نۆژه نکردنه وه ، ڕاسته نه خۆشه کان به شێوه یه کی گشتی زیادی کردووه به ڵام تائێستا دۆخی نه خۆشخانه جێگیره ، وه توانای زۆر زیاترمان هه یه و له نزیکترین کاتدا قاوشێکی تریش ده که ینه وه بۆیه پێشبینی ناکه م تائێستا لۆدێکی ئه وتۆ له سه ر نه خۆشخانه دروست بووبێت." دەربارەی دۆخی تەندروستی منداڵانی تووشبووی کۆرۆنا؟ د.پشدەر عەبدوڵا ڕایگەیاند" مه گه ر حاڵه تێک هه بێت ئه گه ر خۆی نه خۆشی درێژخایه نی هه بێت یاخود باری ته ندروستی ناجێگیربێت له وکاته دا پێویست به وه بکات ئه گه رنا به شی هه ره زۆریان هه تا نیشانه کانیان زۆرکه مه به شێکیشیان که نیشانه شیان توندبێت له ماوه ی دوو ڕۆژدا حاڵه ته کانیان به ره و جێگیری ده ڕوات هه تا هه ندێکیان تاگه ڕانه وه ی ئه نجامی پشکنینه کانیان بارودۆخیان به ره و باشی ده ڕوات و ده رده کرێن له نه خۆشخانه ." "له‌پێشتریشدا مناڵان له‌چاو گه‌وره‌دا به‌سوکتر ده‌یگرت ئه‌وه‌ی جیاوازه‌ له‌ئێستادا له‌چاوی ئه‌وی تردا ئه‌وه‌یه‌ مناڵان زۆر زیاتر توشده‌بن هەروەها ڤایڕه‌سه‌که‌ش به‌خێرایی بڵاوده‌بێته‌وه‌ ئه‌گه‌رنا مناڵانیش به‌گشتی له‌چاو گه‌وره‌کاندا ئێستاش نیشانه‌کانیان که‌متره‌ یاخود حاڵه‌ته‌کانیان ئه‌وه‌نده‌ توند نییه‌ هه‌تا ژیانیان بکه‌وێته‌ مه‌ترسیه‌وه‌، به‌ڵێ تیایه‌تی دۆخی مەترسیدارە به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی که‌خۆیان نه‌خۆشی درێژخایه‌نیان هه‌یه‌ ئه‌وانه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌گه‌ر تووشی په‌تایه‌کی ئاساییش بن له‌وانه‌یه‌ ژیانیان بکه‌وێته‌ مه‌ترسیه‌وه‌."د.پشدەر عەبدوڵا وایوت" دەربارەی هۆکارەکانی تەشەنەسەندنی بڵاوبوونەوەی ڤایرەسی کۆرۆنا لەناو منداڵاندا؟ د.پشدەر عەبدوڵا وتی" یه کێک له و هۆکارانه ئه وه یه خۆی په یوه سته به ڤایڕه سه که وه سیفه تی ڤایڕه سه که گۆڕاوه ، دووه میان په یوه سته به وه ی له کوردستاندا خۆپارێزی زۆر زۆر که مه ، له گه ڵ ئه وه شدا ئه و ماوه یه ده وامی خوێندنگاکانیش کرابوونه وه له هه مان کاتدا تێکه ڵیه کی زۆر زۆر هه یه له و شوێنانه ی که مناڵان به ریه ککه وتنیان هه یه له شوێنی یاری و کافتریاکان و یان قه ره باڵغی بازاڕ بۆیه نه بوونی خۆپارێزی له ناو خه ڵکدا و له ناو مناڵانیشدا وایکردووه ئه گه ر خۆی ڤایڕه سه که سیفه ته که شی گۆڕابێت خێرا بڵاوببێته وه ، ئه و به ریه ککه وتنه زۆره ش هه یه له ناو کۆمه ڵگه دا به دڵنیاییه وه زۆر ژماره کان زیاتر ده کات، زۆر خێراتریش بڵاوده بێته وه ." د.پشدەر عەبدوڵا سەبارەت بەپێشبینییان وتی" ئه گه ر وڵاته کانی تر وه ربگرین ده بێت پێشبینی بکه ین به دڵنیاییه وه لێره تائێستا خۆپارێزیه کی ئه وتۆ ناکرێت به ڵام "ئینشائه ڵا" له هه موو حاڵه ته کاندا هیواخوازین خه ڵک خۆپارێزیه کی باشتر بکات بۆ ئه وه ی حاڵه ته که نه گاته ئه وه ی که له توانای نه خۆشخانه دا نه مێنێت." د.پشدەر دەربارەی چۆنێتی ڕێگری کردن لەبڵاوبوونەوەی کۆرۆنا لەناو منداڵاندا وتی" هه رچۆن له گه ورەکاندا خۆپارێزیه کی تونده له مناڵاند ئه م خۆپارێزییه زۆر قورستره له وانه یه زۆر قورس بێت به مناڵێک بڵێت به رده وام له و شوێنانه ی به ریه که وتن و لێک نزیکبوونه وه هه یه ماسک ببه ستێت یاخود ده ستی بشوات به ڵام ئێمه داوا له لیژنه ی باڵای ڕووبه ڕوو بوونه وه ی کۆرۆنا ده که ین که بڕیاره کان به هه ستیاری بدرێت به تایبه تی له کوردستاندا له به رئه وه ی بۆماوه یه کی زۆر زۆره خوێندنگاکان ده رگاکانیان داخراوه بۆیه ده بێت به وریاییه وه مامه ڵه بکرێت هه وڵبدرێت هاوسه نگیه ک ڕابگیرێت له نێوان سووده کانی داخستنی خوێندنگه و زیانه کانی داخستنی خوێندنگاکان زیانێکی زۆر زۆری به کۆمه ڵگه و مناڵ ده گه یه نێت له ڕووی په روه ردە و فێرکردنه وه بۆیه داوایان لێده که ین له م بابه ته دا زۆر هه ستیاربن زۆر وردبن داخستنی خوێندنگاش له حاڵه تی زۆر زۆر پێویست نه بێت جارێ دانه خرێت ئه گه ر داشبخرێت بۆماوه یه کی کاتی بێت." ئەو پزیشکە پسپۆڕەی مناڵان باسی لەوەشکرد پێویستە لەڕێگای پڕۆگرامەکانەوە هۆشداری بۆ مناڵان بڵاوبکرێتەوە، لەو ڕووەوە وتی" له ته له فزیۆنه کان هه وڵبدرێت به رده وام وشیاری ته ندروستی له ڕێگه ی ئه فلام کارتۆنی سه رنج ڕاکێش بۆ مناڵان چونکه مناڵان له ڕێگه ی بینینه وه ئاشنای شته کان ده بن بۆیه ده کرێت ئه م به رنامانه دابه زێنرێت بۆئه وه ی مناڵان له کاتی بینیندا سودێکی ته واوی لێ ببینن هەروەها ئه گه ر خوێندنگه کانیش ده وامی تێدا کرا هه وڵبدرێت په نجه ره ی به رده وام کراوه بێت و مناڵه کان له دووری یه کتربن له هه مانکاتدا ئامێره کانی پاککردنه وه ده ست شۆردن ئه مانه دابنرێت بۆئه وه ی مناڵان بتوانن له کاتی به ریه ککه وتنیشدا که مترین گواستنه وه ی ڤایڕه سه که له نێوان ئه واندا هه بێت." دەربارەی ڕاگرتنی پڕۆسەی خوێندن لەناوەندەکانی خوێندن بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی د.جەمال ئەحمەد ڕەشیدی منداڵانی فێرکاری لەشاری سلێمانی بۆچوونی پێچەوانەی هەیە، لەو ڕووەوە وتی" من له گه ڵیدا بووم له سه ره تای کۆرۆناوه نه مانده زانی کۆرۆنا به چ ئاڕاسته یه کدا ده ڕوات به ڵام دوایی له چه ند ڕاگه یاندندا ئه وه مان بڵاوکرده وه به ڕاستی زۆر ئه سته مه قورسه بتوانیت هه رئاوا به ئاسانی بتوانرێت بڕیار له داخستنی ده رگای خوێندنگاکان بدرێت چونکه له وکاته دا پرۆسه ی په روه رده و فێرکردن به ته واوه تی په کی ده خرێت له هه مانکاتدا مناڵ ئالوده ی کۆمه ڵێک ئامێری ته له فزیۆن و ئامێره زیره کەکان ده بێت ئه مه ش کاریگه ری زۆر زۆر خراپی ده بێت، وه مناڵه که والێده کات نه وه یه کی داهاتووی ئیفلیج دروست بکات له هه مانکاتدا مناڵ دورده خرێته وه له پرۆسه ی په روه رده و فێرکردن و وایلێده کرێت مناڵێکی ته مه ڵ ده ربچێت له داهاتوودا گیرۆده ی کۆمه ڵێک نه خۆشی بێت وه کو فشاری خوێن له هه مانکاتدا شه کره و کۆمه ڵێک نه خۆشی ده رونی که ئه مانه کاریگه ری زۆر خراپتریان ده بێت چه ند به رامبه ر کاریگەری زیاتری ده بێت له کۆرۆنا." د.پشدەر عەبدوڵا ئەوەشی وت" له ئستادا بڕیاره کان قورسن من پێموایه ده بێت خه ڵکی زۆر شاره زا دابنیشێت بڕیار له سه ر ڕاگرتنی پڕۆسەی خوێندن بدات به ڵام پێموایه تائێستاش ئه گه ر داشبخرێت ده بێت به شێوه یه کی کاتی بێت بۆ دوو هه فته هه تا سێ هه فته نابێت به هیچ شێوه یه ک لەوە زیاتربێت داخستنی ده رگای خوێندنگاکان." د.پشدەر عەبدوڵا جەختی لەقسەکانی کردەوە و دەڵێت" من پێموایه ئه و بڕیارانه ی که دراون بڕیارێکی دروست نه بوون سه باره ت به مناڵان و داخستنی ده رگای خوێندنگاکان، من چه ندین جار وتوومه ئه م بڕیارانه به هیچ شێوه یه ک بڕیارێکی دروست نه بوون ئه وانه ی بۆ داخستنی ده رگای خوێندنگاکان دراون، وه له ئێستاشدا خوێندنگه ده بێت دواشوێن بێت که دابخرێت، وه یه که م شوێنیش بێت بکرێته وه ، به داخه وه ده ڵێم هه میشه خوێندنگاکان یه که م شوێن بوون داخراون و دواشوێنیش بوون که ده کرێنه وه ئه مه بڕیارێکی زۆر زۆر هه ڵه یه له زۆربه ی وڵاتانی دنیا خوێندنگاکان دواشوێن که داده خرێن و یه که م شوێنن که ده کرێنه وه ." واتە ڕێژەی تووشبوون بەکۆرۆنا لەناو مناڵاندا لە پێش کردنەوەی دەرگای خوێندنگاکان و دواتر جیاوازی نەبووە؟ لەوەڵامدا د.پشدەر عەبدوڵا وتی" به داخه وه بینیمان زۆربه ی کات ده رگای خوێندنگاکان داخراوبوون به ڵام کردنه وه ی ده رگای خوێندنگا به دڵنیاییه وه ژماره کان زیاد ده کات ئێمه هه رگیز نه مان وتووه هیچ جیاوازیه کی نییه به ڵێ جیاوازی هه یه به ڵام ئه و جیاوازییه گه وره یه یه که ئه م هه موو پرۆسه گرنگه ی بۆ دوابخه ین! یاخود په کی بخه ین! واته پرسیاره گرنگه که ئه وه یه هه رشتێک ده کرێت ده بێت زیان و قازانجه که ی به راورد بکرێت، ئایا زیانه که ی چه نده و قازانجه که ی چه نده ؟ بۆچی داخستنی خوێندنگاکان له وڵاتان خۆیان نه یانده زانی ژماره کان که مده کاته وه به ڵام له به رئه وه ی پرۆسه ی په روه رده و فێرکردن زۆر زۆر گرنگه لای ئه وان بۆیه خستیانه دواشت که ده رگاکه ی دوابخرێت، وه یه که م شوێنیش ده رگای کرایه وه خوێندنگاکان بوون بۆیه به ڵێ کردنه وه ی ده رگای خوێندنگا ژماره زیاد ده کات به ڵام ئه م ژماره یه که زیاد ده کات ئه وه ده هێنێت بێن ئه م هه موو پرۆسه گرنگه ی بۆ په کبخرێت ئه وه پرسیاره گرنگه که یه به ڕاستی.!" د.پشدەر عەبدوڵا ئەوەش دەڵێت" ماده م مناڵان تاڕاده یه کی زۆر له چاو گه وره دا سه لامه ترن له کۆرۆنادا واته به دڵنیاییه وه ئه و پرۆسه گرنگه سه باره ت به مناڵان یاخود ئیفلیج کردنی ئه و پرۆسه گرنگه ناهێنێت، دۆخه که به ره و ئه وه نییه تائێستا به ڵام من پێموایه له وانه یه ڕۆژێک له ڕۆژان پێویست بکات ده رگای خوێندنگاکان دابخرێت ئه ویش به شێوه یه کی کاتی ته نها بۆ هێواشکردنه وه ی ژماره ی توشبوون." واتە ئێستا کەقسەی تێدا دەکەیت بڕیاری داخستنی قوتابخانەکان تا 10/04دراوە پێویستی نەدەکرد ئەو بڕیارە بدرێت واتە دەبوو پڕۆسەی خوێندن بەردەوام بێت؟ وەڵامەکەی د.پشدەر عەبدوڵا بەمجۆرە بوو" ئێستا من پێموایه دۆخەکە یه ک دوو هه فته یه کی ماوه کاتی ئه وه بێت پڕۆسەی خوێندنی بۆ ڕابگیرێت به ڵام کێشه ئه وه یه که لێره بڕیار ده درێت ئیتر بڕیاری داخستنی خوێندنگاکان زۆر ئاسانه به ڵام بڕیاری کردنه وه که یان زۆر قورسه ، کێشه گه وره که ئه وه یه ." ئایا پرس بەئێوە وەک پسپۆڕان نەکراوە لەڕاگرتنی پڕۆسەی خوێندن وەک شارەزایەک؟ لەوەڵامدا بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی د.جەمال ئەحمەد ڕەشیدی مناڵانی فێرکاری لەشاری سلێمانی وتی" من ناحه قیان ناگرم ئه گه ر ڕاوێژ به من نه که ن به ڵام خۆ ده بێت ڕاوێژ به کۆمه ڵێک پزیشکی شاره زا و به ئه زموونی ئه م وڵاته بکرێت که گوێیان لێ بگیرێت به ڵام پێموانییه ئه و ڕاوێژه گرنگه ی که پێویست بوو کرابێت."