ڕێزان شێخ دلێر: وای لێدێت نه‌ك ته‌نها چاره‌كه‌ موچه‌ ڕه‌نگه‌ له‌بری مووچه‌ به‌ڕه‌مزی پاره‌یه‌ك به‌سه‌ر هاوڵاتیاندا دابه‌ش بكرێت
 "به‌ڕاستی گه‌نده‌ڵیان كردووه‌و هه‌ندێك له‌داهاتی خاڵه‌ سنورییه‌كان ڕه‌نگه‌ هه‌ر نه‌چوبێته‌ داهاتی هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ "
ڕێزان شێخ دلێر په رله مانتاری فراكسیۆنی یه كێتی نیشتمانی كوردستان له په رله مانی عیراق ده ڵێت" هه م به یاننامه كه ی وه زاره تی دارایی حكومه تی عیراقی هه ندێك ڕاستی تێدایه هه م به شێك له قسه كانی حكومه تی هه رێمیش، به ڵام حكومه تی هه رێم هیچ چارێكی تری نیه ده بێت له گه ڵ حكومه تی عیراق ڕێكبكه وێت، سه باره ت به مووچه ی فه رمانبه رانی هه رێم-یش ده ڵێت" وای لێدێت نه ك ته نها چاره كه موچه ڕه نگه به ڕه مزی پاره یه ك به سه ر هاوڵاتیاندا دابه ش بكه ن له هه رێمی كوردستاندا له بری مووچه ، وه ئه وه شی كه ناخۆشه له ئێستادا قورسه حكومه تی هه رێمی كوردستان جوابێكی واقیعیشی نیه بۆ موچه خۆرانی، هه روه ها ده رباره ی ئه و ده نگانه ی باس له لامه ركه زییه ت ده كه ن كه موچه ی پارێزگای سلێمانی بخرێته وه سه ر به غداد؟ ڕێزان شێخ دلێر وتی" نه خێر من به هیچ شێوه یه ك له گه ڵ ئه وه دا نیم و ئه وه ش ڕاست نییه ، هاوڵاتیانی دهۆك و هه ولێر و هه ڵه بجه ئه مانه هه مووی وه كو یه ك پێویستیان به باری گوزه ران و داراییه هیچ حیزبێكی سیاسی ناتوانێت به ته نها بڕیار بدات له سه رچاره نوسی كورد مادام حكومه ت هه یه ، حیزبی سیاسی ده بێت هه مووی پێكه وه بڕیار بده ن كه ئایا موچه كانیان لێره وه رده گیرێت له ناو ئه م حكومه ته ، ئه گه ر هاتوو بڕیارێكی وا بده ن و واژوو كۆبكه نه وه داوای ئه وه بكه ن واته تێكچوونی هه رێمی كوردستانه و به ڕای من ئه وه واته هه ڵوه شاندنه وه ی ئه م هه رێمه ." له سه ره تای وتووێژه كه دا ڕێزان شێخ دلێر له باره ی وته كانی حكومه تی هه رێم و وه زاره تی دارایی عیراقی ڕایگه یاند" هه م وه ڵامه كه ی حكومه تی هه رێم و هه م وه ڵامه كه ی وه زیری دارایی عێراق زۆر له كاتێكی ناخۆشدا بوو به تایبه تی بۆ خه ڵكی هه رێمی كوردستان چونكه هه رێمی كوردستان بارودۆخی داراییه كه ی ئه وه نده خراپه چاوه ڕوانیه ك و ته نها ئومێدێكی هه یه كه ئه م دوو حكومه ته بتوانن وه كو ته نها ڕێگه چاره یه ك ڕێككه وتنێك ڕێكبكه ون تا خه ڵك بتوانێت موچه كه ی خۆی وه ربگرێت ئه گه ر موچه هه بێت بارودۆخی ئه و خه ڵكانه ی كه كاسبن و كار ده كه ن تۆزێك به ره و باشتر ده ڕوات به ڵام به داخه وه ئه وه وه ڵامه كان بوو كه هه موو بینیمان، ده توانم ئه وه بڵێم هه م حكومه تی عێراقی هه ندێك ڕاستی تێدایه له به یاننامه كه ی وه زیردا به به ڵگه وه قسه كان ده كات، هه رێمی كوردستانیش به هه مان شێوه ئه و بیانوانه ی كه هه یانه به وه ی كه له پێشتردا ئه و مه له فاتانه ی كه پێشكه شیان كردووه بۆ وه زاره تی دارایی ، ئه و مه له فاتانه یه كه به ڕاستی له لای حكومه ته به شێوه ڕه سمیه كه ی." ڕێزان شێخ دلێر ئاماژه ی به وه كرد" به داخه وه ئێمه ده زانین كه فرۆشتنی نه وت و داهاتی خاڵه سنوریه كان، ئه و هه موو وه به رهێنانه ی كه پێشتر خۆیان كردبوویانه حكومه تی هه رێم له گه ڵ ده ره وه ئه مانه هه مووی به ڕه سمی نه چۆته ناو كاره كانی حكومه تی هه رێمه وه و نه چۆته ناو ئه و دۆسیه هونه ریانه ی كه بردویانه ته به غداد، به دڵنیانییه وه ئه وان شاره زایی ئه وه یان هه یه چونكه خۆیان زۆر شاره زان ئه وه ڕاستیه كه كه له عێراقدا ئه وه نده گه نده ڵی زۆره له فه رمانگه كانی حكومه تدا له هه موو وه زاره ته كاندا هه ر وه زیرێك ده ڕوات خێرا دۆسیه ی گه نده ڵی هه یه ، ئه وه نده ی ساڵێك له وێ بوبێت به شی ده ساڵی گه نده ڵی كردووه له به ر ئه وه شاره زان و ده زانن له هه رێمی كوردستاندا هه موو ئه م گه نده ڵیانه بوونی هه یه ، خۆیان له یاریه كه ده زانن له ئێستادا ئه مه وه ڵامی هه رێمی كوردستانه كه ده ڵێت ئه و داهاته ی كه هه مانه چه ند بێت ئه وه نده ی دابه ش ده كه ین به سه ر هه رێمی كوردستاندا به ڵام ئایا ئه مه به سه ؟! هاوڵاتی ده توانێت به م داهاته كه مه بژی؟! ئه ی كه سێك كه كرێكاره و پێویستی به كاركردنه كاتێك موچه ده بێت ئه مه بازاڕ گه شه ده كات و ئیش وكار ده بێت بۆ هاوڵاتی، ئایا ئه مه به شی ژیان و بژێوی خه ڵك ده كات." سه باره ت به چاره نووسی موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم؟ ئه و په رله مانتاره ی یه كێتی له په رله مانی عیراق ده ڵێت" وای لێدێت نه ك ته نها چاره كه موچه ڕه نگه به ڕه مزی پاره یه ك به سه ر هاوڵاتیاندا دابه ش بكه ن له هه رێمی كوردستاندا له بری مووچه ، وه ئه وه شی كه ناخۆشه له ئێستادا قورسه حكومه تی هه رێمی كوردستان جوابێكی واقیعیشی نیه بۆ موچه خۆرانی، موچه خۆر ده توانێت هه موو به رنامه ی ژیانی خۆی له سه ر موچه یه كی تایبه ت بووه و چه ند ساڵ خوێندویه تی و ئیشی كردووه خزمه تی ئه و دامه زراوه یه ی خۆی كردووه له كۆتایدا له بری ئه وه ی ژیانی به ره و باشتر بڕوات ئایا هه موویان ته حه مولی ئه م ژیانه ده كه ن كه به ره و خراپتر بڕوات؟! بێجگه له وه ی كه مووچه نادات هه موو ساڵێك كه له هه موو وڵاتێك وایه چه ندین خه ڵك خانه نشین ده بن و چه ند خه ڵكێكی تر دامه زرێنێت، ئایا له هه رێمی كوردستان به م شێوه یه دامه زراندن ده بێت ئه گه ر به م شێویه بێت، كه واته له دوای ئه وكه سانه ی خانه نشین ده كرێن ناتوانرێت هیچ كه سێك دابمه زرێنرێت. " "یه‌كه‌م له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستان ڕێگه‌ چاره‌ی تری نه‌ماوه‌ ، پێشتر ئه‌و گرێبه‌سته‌ نه‌وتیانه‌ی كه‌ كردویه‌تی به‌ڕوونی په‌رله‌مانتاران له‌ ناو په‌رله‌مانی كوردستاندا باسیان لێوه‌ كردووه‌ و واقیعێكی هه‌یه‌ و حكومه‌ت خۆیشی له‌ پێشتردا باسی كردووه‌، ئه‌و گرێبه‌ستێكی كردووه‌ و گرێبه‌ستێكی 50 ساڵه‌ و ڕێژه‌ی نه‌وتی زۆر به‌كه‌متر فرۆشتووه‌ له‌ عێراق، ئه‌مه‌ هه‌مووی زیان بووه‌ بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان و بۆ سه‌ر داهاتی هه‌رێمی كوردستان، ئێستا ئه‌م ناتوانێت ئه‌وه‌ چاره‌سه‌ر بكات، به‌ڕاستی گه‌نده‌ڵیان كردووه‌و هه‌ندێك له‌داهاتی خاڵه‌ سنورییه‌كان ڕه‌نگه‌ هه‌ر نه‌چوبێته‌ داهاتی هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ كه‌ ئه‌مه‌ زۆر قورسه‌ هه‌ندێك له‌لایه‌نه‌كان ده‌ستیان گرتبێت به‌سه‌رداهاتی خاڵه‌ سنورییه‌كان، ڕه‌نگه‌ ئێستا ئه‌م حكومه‌ته‌ نه‌توانێت هه‌مووی بگه‌ڕێنێته‌وه‌ سه‌رده‌سه‌ڵاتی خۆی به‌زووترین كات وه‌ ئه‌مه‌ش هه‌مووی زیانه‌ له‌ هاوڵاتی و له‌ مووچه‌خۆر."ڕێزان شێخ دلێر وایوت" ڕێزان شێخ دلێر به دووری ده زانێت حكومه تی عیراق بودجه بۆ هه رێم بنێرێت، له و ڕوه وه ده ڵێت " حكومه تی عێراقیش ناتوانێت وه كو پێشتر كه بڕێك بودجه دانرابوو بۆ هه رێمی كوردستان و دواتریش هه بووه كه بڕه بودجه ی دانرابوو ته نها بۆ موچه ی موچه خۆرانه به ڵام به رامبه ری هه بووه كه ده بێت داهاتی نه وت بگه ڕێنرێته وه بۆ حكومه تی فیدڕاڵ له گه ڵ داهاتی خاڵه سنوریه كان، ئێ حكومه تی هه رێمیش ئه مه ی نه كردووه و كه نه شیكات شه قامی عێراقیش ئه مه ی لێ قبوڵ ناكات خۆپیشانده ران لێی قبوڵ ناكات خۆیشی وه كو ویژدان قبوڵی ناكات، ئێمه ش ده زانین موچه ی موچه خۆران له ناو عێراقدا ده بێت هه مووی وه كو یه ك ڕه چاو بكرێت به ڵام نه ك شوێنێك و ناوچه یه ك كه نه توانێت ئه و داهاته ی هه یه تی كه پێویست ده كات هه م بگه ڕێنرێته وه بۆ خه زێنه ی ده وڵه ت هه م له هه رێمی كوردستانیشدا بێت به ڵام ده بێت هه ندێكیشی ئه گه ر 20% بێت بۆ خۆی سودی لێ ببینێت، ئێستا له هه رێمی كوردستاندا هه ریه ك له م شارانه به تایبه تی سلێمانی كه باس ده كه ن چه ندێك داهاتی ناوخۆی هه یه هه مووی ده گه ڕێنێته وه ناو خه زێنه ی حكومه تی هه رێمی كوردستان، شاره كه خۆی سودی لێ نابینێت ئه ی كه سێك كه له به سڕه یه چۆن قبوڵی ده كات هیچ له م داهاتانه نه یه ته وه ناو خه زێنه ی ده وڵه ت له كاتێكدا پاره ی بداتێ و بودجه ی بۆ بنێرێت." ڕێزان شێخ دلێر له باره ی ڕۆڵی ئه وان وه ك په رله مانتار ڕایگه یاند " ڕۆڵی ئێمه وه كو نوێنه ران هه موو فشارێكمان له سه ر حكومه تی هه رێمی كوردستان بووه كه بگه نه ڕێكه وتنێك بۆ ئه وه ی پێكه وه له گه ڵ حكومه تی فیدڕاڵدا هه رچیه ك بێت بتوانن ئیتر به ناردنی نیوه ی داهات بێت به ڵام له كۆتایدا په رله مانتاریان ده سه ڵاتی یاسادانانن، ده سه ڵاتی چاودێرییه ، واته ده سه ڵاتێك نییه كه بتوانرێت ئیجباری هه م حكومه تی هه رێمی كوردستان و هه م حكومه تی عێراق بكه ی چونكه له كۆتاییدا ئه وان ده سه ڵاتی جێبه جێكردنن، ئێمه به رده وام ده بین به وه ی كه به یاننامه له دژی هه ردووكیان ده ربكه ین ده بێت بگه نه ڕێكه وتن ئه گه ر حكومه تی هه رێمی كوردستان چه ند گه نده ڵی هه بێت ناگات به گه نده ڵیه كانی ئه وان(حكومه تی عیراق)، ئه وانیش به هه مان شێوه ن ئه گه ر كاتێك حكومه تی هه رێمی كوردستان داهاتی نه گه ڕاندبێته وه له 2005 وه بۆ حكومه تی فیدڕاڵ و خه له لی هه بوو بێت هه مووی له كه موكوڕی حكومه تی فیدڕاڵدایه بۆ قبوڵی كردووه ؟ چه نده ها ساڵه بۆ نه یتوانیووه ئه و كێشانه چاره سه ر بكات؟ وه زیری دارایی ده ڵێت به هیچ شێوه یه ك پاره نانێرم بۆ هه رێمی كوردستان له به ر ئه م كێشانه ئه ی بۆ ئه و كاته ئه مه ی نه كرد؟ هه تا كێشه كانیان چاره سه ر بكردایه ." له وه ڵامی ئه و پرسیاره ی ڕای حیزبه كه ت چیه له سه ر ڕێككه وتنی نێوان هه رێم و به غداد له كاتێكدا سه رۆكایه تی وه فدی هه رێم له حیزبه كه ی خۆته ؟ ڕێزان شێخ دلێر ده ڵێت" حزبه كه ی من له خه می هاوڵاتیاندا ده بێت چونكه ئێستا كه ڕێكنه كه ون خۆ ئه مه كۆتایی نییه ، وه زیری دارایی به م شێوه یه وه ڵامی حكومه تی هه رێمی داوه ته وه له به ر ئه وه ی وه زیری دارایی له حكومه تی عێراقدا ده سه ڵاتی ته واوه تی هه یه له خه رجكردنی مووچه كه ئه م ده سه ڵاته ی له ڕێگه ی په رله مانه وه پێدراوه بۆ هه موو باره داراییانه ی كه له عێراقدایه چونكه باری دارایی عێراق له ئێستادا زۆر زۆر خراپه داوای قه رزی ناوخۆیی و ده ره كی كردووه ، ئێمه ده نگمان له سه ر ئه و قه رزانه داوه هه ر پاره یه ك ئێستا سه رف ده كرێت له سه ر حیسابی قه رزه هه تا چه ند مانگێك بتوانێت وه به رهێنان بكات و هه ندێك له لایه نه داراییه كان چاك بكات و له ناو وه زاره ته كاندا گه نده ڵی كه م بكاته وه و كه داهات بگه ڕێنرێته وه بۆ خه زێنه ی ده وڵه ت، كه واته ئه مه بارودۆخێكی زۆر قورسه هه م بۆ حكومه تی عێراقیش له م كاته دا ئێمه پێویستمان به وه هه یه هه رچی بكه ن ئه م دوو حكومه ته جارێكی تربكه ونه وه قسه كردن چونكه خه ڵكی هه رێمی كوردستان ناتوانێت بژی له وه زیاتر به وه ی كه ته حه مول بكات كه موچه ی نه بێت كه داهاتی نه بێت و بازاڕی نه بێت." هه روه ها وتی " حیزبه كه شم كه دانشتنی كردووه له گه ڵ پارتی دیموكراتی كوردستان داوا ده كات كه ده بێت بتوانرێت بارودۆخی هه رێمی كوردستان چاك بكرێت." به‌ڵام خاڵه‌ گومرگه‌كان به‌شێكی له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستانه‌، له‌وه‌ڵامدا ڕێزان شێخ دلێر ده‌ڵێت " خۆ خاڵه‌ گومرگیه‌كان به‌ته‌نها حیزبی من نایگه‌ڕێنێته‌وه‌ ، پۆلسی لێیه‌ ئه‌مانه‌ سه‌ر به‌ حكومه‌تن خۆ سه‌ر به‌ یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان نیین. هیچ خاڵێكی سنوری نییه‌ كه‌ یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان پێشمه‌رگه‌ی خۆی لێبێت و بگه‌ڕێته‌وه‌ ژێر ئیداره‌ی خۆیه‌وه‌، هه‌مووی هی حكومه‌ته‌ ئه‌گه‌ر داهاتی یه‌كێك له‌ خاڵه‌ سنورییه‌كان نه‌گه‌ڕێته‌وه‌ ناو خه‌زێنه‌ی حكومه‌ت، كه‌واته‌ ئه‌و حكومه‌ته‌ لاوازه‌ حیزبه‌كان نییه‌ حكومه‌ته‌كه‌ لاوازه‌ و نه‌یتوانیووه‌ ئیداره‌ی ئه‌م حیزبه‌ سیاسیانه‌ بكات. " هه روه ها ده رباره ی ئه و ده نگانه ی باس له لامه ركه زییه ت ده كه ن كه موچه ی پارێزگای سلێمانی بخرێته وه سه ر به غداد؟ ڕێزان شێخ دلێر وتی" نه خێر من به هیچ شێوه یه ك له گه ڵ ئه وه دا نیم و ئه وه ش ڕاست نییه ، هاوڵاتیانی دهۆك و هه ولێر و هه ڵه بجه ئه مانه هه مووی وه كو یه ك پێویستیان به باری گوزه ران و داراییه هیچ حیزبێكی سیاسی ناتوانێت به ته نها بڕیار بدات له سه رچاره نوسی كورد مادام حكومه ت هه یه ، حیزبی سیاسی ده بێت هه مووی پێكه وه بڕیار بده ن كه ئایا موچه كانیان لێره وه رده گیرێت له ناو ئه م حكومه ته ، ئه گه ر هاتوو بڕیارێكی وا بده ن و واژوو كۆبكه نه وه داوای ئه وه بكه ن واته تێكچوونی هه رێمی كوردستانه و به ڕای من ئه وه واته هه ڵوه شاندنه وه ی ئه م هه رێمه ."