ئه‌فریقای باشور و میوانداری جامی جیهانی تۆپی پێ
شه‌ش ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ئه‌فریقای باشور یه‌که‌م جار سه‌رکه‌وتوو بوو بۆ ئه‌وه‌ی هه‌وڵ بدات ببێته‌ یه‌که‌م وڵاتی ئه‌فریقی که‌ میوانداری جامی جیهانی تۆپی پێ بێت
شه ش ساڵ له مه وبه ر ئه فریقای باشور یه که م جار سه رکه وتوو بوو بۆ ئه وه ی هه وڵ بدات ببێته یه که م وڵاتی ئه فریقی که میوانداری جامی جیهانی تۆپی پێ بێت. په یامنێری ده نگی ئه مریکا سکات باب له ڕاپۆرتێک دا ده نووسێت: یه که م سه رۆک کۆماری دوای سه رده می جیاوازی ڕه گه زی له ئه فریقا، نێلسون ماندێلا به سه ختی ره که به رایه تی بۆ ئه و یاریه ی جامی جیهانی به نرخه کرد چونکه ئه و دوای ده یان ساڵ جیاوازی ره گه زی و کێشه وه ک رێگایه کی بۆ ئاشتبوونه وه ی نیشتمانی زیاتر دیت. سه رۆکی کومیته ی ڕێکخستنی ئه فریقای باشور، ده نی جوردان، یاری زانی پێشوو، چالاکی دژی ئاپارتاید له سه ره تاوه له وێ بوو. جوردان و کاربه ده ستانی تر له ماوه ی جامی جیهانی 1994 له ئه مریکا یه کتریان دیت و بڕیاریان دا هه وڵ بۆ میوانداری کردنی جامی جیهانی له ساڵی 2006 دا بده ن. دوای سه رکه وتنی هه وڵ بو میوانداری خۆلی یاری 2010 ، حکومه تی ئه فریقای باشور ده ستی به هه وڵێکی به رفراوان بۆ بنیاتنانی به شی خزمه تگوزاری پێویستی یانه که کرد. ئه و وڵاته میلیاره ها دۆلاری له یانه کانی وه رزشی، به شی گوازتنه وه ، ئاسایش و پیوه ندیـیه کان ته رخان کرد. به ڵام له م رێگایه دا، ڕێکخه ران به رده وام ڕووبه روی ئه و که سانه بوون که گومانیان سه باره ت به توانایی ڕێکخستنی خولی یاریه که و ته واوکردنی په یوه ندیه کانی هات وچۆی یانه کانی وه رزشی له کاتی خۆیدا و دابینکردنی ئاسایشی گونجاو بۆ هه زاران له پشتیوانانی بیانی هه بوو. به ڵام وه ک بلاتر له ماوه ی یاری تیمه که له شاری که یپ تاون شه ش مانگ له مه وبه ر، گوتی هه میشه بڕوایان هه ر به هیز بوو. ئه و بیره ی به ئامانج گه یشتن له نێو خه ڵکێکدا ده هێڵێته وه ئه وانه ی قه د گومان و له رزۆکیان له باوه ڕیان دا نه دیت که ئه فریقا شایانی جێگایه ک له سه ر ئاستی جیهانیدا هه یه .