د.فوئاد حسێن: له‌به‌غداده‌وه‌ موچه‌ی مانگه‌كانی 4,3,2,1 مان به‌ته‌واوی به‌پێی یاسای بودجه‌ی عیراق ناردووه‌ بۆ هه‌رێمی كوردستان
"هه‌تا من له‌و پۆسته‌دا بم پابه‌ندی یاسا ده‌بم ده‌سه‌ڵاتی خۆم به‌كارده‌هێنم هیچ كات ناهێڵم موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم ببڕدرێت"
له وتوێژێكی ژیار محه مه د له به شی كوردی ده نگی ئه مریكا له گه ڵ د.فوئاد حسێن وه زیری دارایی و ئابوری حكومه تی عیراقی فیدراڵ ده ڵێت"موچه ی مانگی یه ك و دوو بڕی(317) ملیار دینار نێردرا بۆ هه رێم به ڵام مانگی سێ له گه ڵ موچه كه دا ئه و بڕه ی كه می هه بوو له مانگی یه ك و دوو به پێی یاسا زیاده ی ئه و پاره یه نێردرا بۆ هه رێم وه مانگی چواریش هه روا، ئیتر بابه تی پاشه كه وت لای ئێمه له یاسای بودجه دا نیه ئێمه به پێی یاسای بودجه كارمان كردووه موچه ی مانگی4,3,2,1 به ته واوی نێردراوه بۆ كوردستان ئیتر خه ڵك و په رله مانتار چۆن "ته فسیری" ده كات كه یفی خۆیانه خۆ "قورئانیش" ته فسیری جیای بۆ ده كه ن هه ندێك خه ڵك، به ڵام دۆخی كوردستان په یوه ندی هه یه به و دۆخه ی سێ ساڵی ڕابردوو كه بودجه نه نێردرا بۆ كوردستان ئێستا كه پاشه كه وتی موچه لاچووه هه ر دواكه وتنی موچه كه یه كه ئه وه ش له ئاینده دا چاك ده كرێت." ده شڵێت" وه ك وه زیری دارایی وه سه رۆك وه زیرانی عیراق وه ك وه زیری به رگری ڕه زامه ندیمان نواند له سه ر خه رجكردنی (68)ملیار دیناره كه ی وه زاره تی پێشمه رگه ، له م ڕۆژانه دا به سه ریه كه وه ڕه وانه ی هه رێم ده كرێت، هه روه ها باس له شێوازی هاوتاكردنی موچه ی هێزه كانی پێشمه رگه له گه ڵ وه زاره تی به رگری عیراق، د.فوئاد حسێن ئه وه ش ده ڵێت"من یاسایه ك به ده ستمه وه یه كه یاسای بودجه یه و گرنگه ، هه تا من له و پۆسته دا بم پابه ندی یاسا ده بم، ده سه ڵاتی خۆم به كارده هێنم هیچ كات ناهێڵم موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم ببڕدرێت ئه گه ر منیش له و پۆسته دا نه مام ئه وا هه ركه سی تر بێت خۆ ده بێت ئه ویش پابه ندی یاسا بێت." له سه ره تای وتووێژه كه دا د.فوئاد حسێن ئاماژه ی به په یوه ندییه كانی نێوان حكومه تی عیراقی و هه رێمی كوردستان دا و ڕایگه یاند" ئێستا ئه و په یوه ندییانه ی له نێوان هه ولێر و به غداد هه یه زۆرباشه ، واته من ناڵێم كێشه نیه به ڵام كێشه كان به ڕێگای تر چاره سه ر ده كرێت واته هه میشه به گفتوگۆ چاره سه رده كرێت، ئه و كێشانه ی كه هه ن دیارن، مه سه له ی بودجه و موچه ی فه رمانبه ران بوو كه یه كێك بوو له كێشه گه وره كان چاره سه ر كرا له یاسای بودجه ی عیراقی و چه سپا له یاساكه ، هه موو كاتێك موچه ی هه رێمی كوردستان چاره سه ر ده كرێت." وتیشی" بابه تی تر په یوه ندی هه یه به "نه وت"ه وه كه ئه ویش دوو به شه ، به شی یه كه م، ئه و به شه ی كه له ناو یاسای بودجه دا هه یه كه بری(250)هه زار به رمیل نه وته ، پێویسته هه رێمی كوردستان ڕاده ستی كۆمپانیای سۆمۆ-حكومه تی فیدراڵی عیراقی بكات،به شی دووه م په یوه ندی هه یه به سیاسه تی نه وت به گشتی له كوردستان و له عیراق،وه ئه وه ی به شی یه كه م به بۆچونی من به م نزیكانه دانوستاندن له نێوان هه رێم و به غداد له سه ر ئاستی باڵا له و ڕوه وه ده ست پێده كات." له وه ڵامی ئه و پرسیاره ی ئایا له ئه گه ری سه رهه ڵدانه وه ی هه ر كێشه یه كی سیاسی نێوان هه ولێر و به غداد ده بێته هۆی ئه وه ی بودجه ی هه رێم ببڕدرێته وه ؟ د.فوئاد حسێن وتی" نه خێر من باسی یاسای بودجه ده كه م، "مه عقول" نیه ئه مساڵ بودجه بدرێت و ساڵێكی تر نه درێت، ئێمه ئێستا كه به شدارین له حكومه ت به شداری ئێمه هه ر پۆسته كه نیه به ڵكو له سه ر بنه مایه كه كه ڕۆڵمان هه یه و به شێكین له بڕیار به بۆچونی من تا په یوه ندی هه رێم و به غداد به ره و باشی بڕوات هیچ كێشه یه ك نیه ، بابه تی دووه م، دانوستاندن ده ست پێده كات." ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی ده‌وترێت تا ئێستا هه‌رێم پابه‌ند نه‌بووه‌ به‌ڕاده‌ستكردنی بڕی "250" هه‌زار به‌رمیل نه‌وتی ڕۆژانه‌ به‌ به‌غداد؟ د.فوئاد حسێن وتی" ئه وه ئه و خاڵی دووه مه یه كه پێشتر باسم كرد كه به م نزیكانه دانوستانی له سه ر ده كرێت، ئه مه له میدیاكانی عیراق و كوردستانیش باس ده كرێت هه تا ڕاستی بڵێم ئه وه به شێكی په رله مانتاره كوردسه كانی خۆمانن، به ڵام ئه مه تا ئێستا نه بۆته كێشه ، چونكه ڕاسته بابه تی موچه ته نها ژماره یه ، به ڵام بابه تی نه وت ڕیشه ی هه یه كه بابه تی ئابوری و په یوه ندی هه رێمه له گه ڵ ئه و كۆمپانیانه ی كاری له گه ڵ كردوون ئه مه هه مووی پێویسته دانوستاندنی له سه ر بكرێت هه روه ك بابه تی ناوچه كێشه له سه ره كانی مادده ی ( 140 )ی ده ستور كه چۆن پێویسته گفتوگۆی له سه ر بكرێت بابه تی نه وت-یش وا وه ئه وه دانوستاندن ده ست پێده كات له سه ری." له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ده‌وترێت ڕاده‌ستنه‌كردنی نه‌وتی هه‌رێم به‌ به‌غداد جۆرێك له‌ "ئیحراجی" و فشاری بۆ سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق و خۆت وه‌ك وه‌زیرێكی كورد دروست كردووه‌ له‌شه‌قامی عیراقی كه‌بودجه‌ نه‌نێرن بۆ هه‌رێمی كوردستان تا ڕاده‌ستكردنی نه‌وت؟ د.فوئاد حسێن له وه ڵامدا ده ڵێت" فشاره كه به وجۆره بوو كه هه ندێك له په رله مانتاره كان كه له نێویشیاندا كورد هه بوو ئه م بابه ته یان له میدیا باسكرد بێگومان هه م ده گاته وه به سه رۆك وه زیران هه م به من، به ڵام من پابه ندم به یاسایه كه وه كه یاساكه یاسای بودجه یه ، ئه وان ده توانن بۆ خۆیان قسه بكه ن و فشار بكه ن ئازادن به ڵام هیچ كاریگه رییه كی نابێت چونكه من یاسایه ك به ده ستمه وه یه كه یاسای بودجه ی عیراقه ." به‌ڵام په‌رله‌مانتاره‌ كورده‌كان چ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كیان له‌مه‌دا هه‌یه‌ كه‌خۆت ده‌ڵێی به‌شێك له‌وانه‌ كوردن له‌كاتێكدا ئه‌مه‌ بابه‌تی موچه‌ی خه‌ڵكه‌؟ وه زیری دارایی و ئابوری حكومه تی عیراقی وتی" من ڕێزم هه یه بۆ په رله مانتاران و په رله مان به ڵام هه ندێك جار هه ندێكیان نه ك هه موویان لێدوان ده ده ن زانیارییه كانیان دروست نیه ، وه هه ندێكیان وا نیشان ده ده ن كه هه ندێكجار موچه دواده كه وێت بیكه نه خه تای یه كێك كه موچه دێت بیكه نه ده ست كه وتی خۆیان كه ئه مه نابێت، نابێت مه سه له ی موچه و بژێوی خه ڵك بكرێته سیاسی، به ڵام وه ك وتم یاسایه ك هه یه كه یاسای بودجه یه په رله مان په سه ندی كردووه به شێكی ئه و یاسایه تایبه ته به بودجه و موچه ی كوردستان من وه ك لایه نی جێبه جێكار واجبی "وه زیفی" و سیاسی و ئه خلاقی و یاسایی-م ئه وه یه كه جێ به جێی بكه م ئیتر فشار هه بێت یاخود نا من جێ به جێی ده كه م. ." وه ك لایه نی حكومه تی عیراقی ئێوه ئاگادارن ئێستا له هه رێمی كوردستان موچه ی مانگی(1) دابه شده كرێت له گه ڵ ئه وه ی بودجه ی چوار مانگی هه رێم-تان ناردووه ؟ وه زیری دارایی و ئابوری حكومه تی عیراقی وتی" ئه وه بابه تێكی تره چونكه كه بودجه بڕا له هه رێمی كوردستان هه رێمی كوردستان قۆناغێكی "ته قه شوف"ی ده ستپێكرد، له قۆناغێكی دیاریكراو زه حمه ت بوو بۆی موچه بدات وه هه م موچه دواده كه وت هه م پاشه كه وت هه بوو جا ئه وه په یوه ندی هه بوو به و دۆخه ی هه رێمی كوردستانی تێدا بوو، واته ئه مه تێده گه م ئه م بابه ته په یوه ندی هه یه به و دۆخه ی چه ند ساڵبوو هه رێمی كوردستانی تێدابوو." ڕایگه‌یاند" به‌غداد موچه‌ی سێ مانگی هه‌رێمی ناردووه‌ به‌ڵام به‌"تاڵان" براوه‌ و نه‌دراوه‌ به‌ فه‌رمانبه‌ران به‌ڵكو دراوه‌ به‌ وه‌به‌رهێنه‌ران به‌پێی زانیارییه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانمان" د.فوئاد حسێن له وه ڵامدا ده ڵێت" ئه وه ی كه وتی به غداد پاره ی سێ مانگی ناردووه ئه وه من وتم و په رله مانتاره كورده كان دوباره یان كرده وه ، وه من له به غداده وه قسه ده كه م وه ك وه زیری حكومه تی فیدراڵ، ئنجا سیاسه تی حكومه تی هه رێم دۆخه كه ی په یوه ندی هه یه به و دۆخه ئابوریه ی كه تێیدا بوو، وه ئێمه له سه ره تای مانگی سێ كه یاسای بودجه مان په سه ندكرد پێشتر وه ك ساڵی ڕابردوو پاره مان ناردبوو بۆ هه رێم به ڵام له مانگی سێ له گه ڵ جێ به جێ كردنی یاسای بودجه ی عیراقی ئه وه ی كه ممان ناردبوو بۆمانگی یه ك و دوو له گه ڵ مانگی سێ ناردمان واته مانگی سێ و چوار به و ئه ندازه یه ی له یاسای بودجه دا دیاریكراوه پاره مان ناردووه بۆ هه رێمی كوردستان وه ئه وه ی چۆن ده درێت له هه رێمی كوردستان ئه وه په یوه ندی هه یه به و سیاسه ته " ته قه شوفه "ی هه بوو له كوردستان وه ئێستا كه نه ماوه هه وڵی ئه وه ده ده ن چاره سه ری بكه ن به ڵام خۆ ناتوانن هه موی چاره سه ر بكه ن وه من ناتوانم به ناوی حكومه تی هه رێمه وه قسه بكه م به ڵام وه ك كه سێك كه خۆم له وێ بوم و ئاگاداربوم له دۆخه كه ناتوانن هه موو شت به یه كجار چاره سه ر بكه ن." ده‌رباره‌ی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا ئێوه‌ به‌دواداچون ناكه‌ن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و پاره‌یه‌ی ده‌ینێرن بۆ پارێزگا و هه‌رێمه‌كان له‌عیراق له‌نێویاندا هه‌رێمی كوردستان كه‌بزانن ئه‌و پاره‌یه‌ چۆن خه‌رج ده‌كرێت؟ د.فوئاد حسێن وتی" دۆخی هه رێمی كوردستان جیاوازه له شوێنه كانی تری عیراق چونكه یاسای خۆی هه یه ، حكومه تی خۆی هه یه وه په رله مانی خۆی هه یه، په رله مانی كوردستان ده زانێت كه پاره چووه بۆ هه رێمی كوردستان كاری ئه وه به دواداچوون له وباره یه وه بكات." له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا له‌به‌غداده‌وه‌ به‌شه‌ موچه‌ی هه‌رێمی كوردستان-تان به‌ پاشه‌كه‌وته‌وه‌ ناردووه‌ بۆ مانگه‌كانی(1,2,3) واته‌ بڕی ( 317) ملیار دینار یاخود به‌بێ پاشه‌كه‌وت وه‌ك له‌یاسای بودجه‌دا هاتووه‌( 522) دینار؟ وه زیری دارایی و ئابوری حكومه تی عیراقی فیدراڵ وتی" پاشه كه وت په یوه ندی نیه به ئێمه وه ، مانگی یه ك و دوو وه ك ساڵی ڕابردوو پاره ڕۆیشت بۆ هه رێمی كوردستان به ڵام مانگی سێ زیاتر بوو جگه له وه ی مانگی سێ وه ك ئه وه ی له یاسای بودجه دا هاتبوو نێردرا، هاوكات زیاده یه كیشی هه بوو وه ك ته واوكاری مانگه كانی (یه ك و دوو) وه مانگی سێ وه مانگی چوار-یش بودجه به ته واوی وه ك ئه وه ی له یاسای بودجه ی عیراقیدا هاتووه نێردراوه بۆ هه رێمی كوردستان." وەڵامی ئەو پرسیارەی ئایا حکومەت بەنیازە پاشەکەوتی موچەکانی فەرمانبەران بداتەوە؟ ڕێباز حەملان وتی" بەغداد بودجەی هەرێمی بڕی خۆ ئەگەر بودجە-شی بڕی دەبوو هەر موچەی بناردایە بۆیە ئەگەر حکومەتی هەرێم دەستی کرد بەدانەوەی موچە دەبێت بەشە زۆرەکەی حکومەتی عیراق ئەو ئەرکە لە ئەستۆ بگرێت." سه باره ت به وه ی ئایا حكومه تی عیراقی ئاماده یه ئه و ئه ركه له ئه ستۆ بگرێت؟ وه زیری دارایی و ئابوری حكومه تی عیراقی فیدراڵ وتی" مه به ستی وه زیری دارایی هه رێم ئه و سێ ساڵه ی ڕابردووه ، به ڵام لێره ش هه ندێك له به رپرسانی عیراقی ده ڵێن ئێوه ش نه وتتان فرۆشتووه خۆی ئه وه لایه كی بابه ته كه یه به ڵام "واقیعه كه " ئه وه یه كه كێشه یه كی سیاسی گه وره هه بوو، به بۆچونی من هه رێم ئه م بابه ته ده كاته خاڵێكی گفتوگۆكانی ئه و شانده ی كه دێنه به غداد، واته ئه م بابه ته پێویستی به دانوستانه ." ڕۆژی هه ینی ڕایگه یاند" حكومه تی هه رێم ده ستی ده ستی ده كات له پێدانی موچه ی فه رمانبه ران ئه گه رنا موچه ی ته واو له به غداده وه هاتۆته هه رێم، دواتر قسه كانی ئه و په رله مانتاره ی ڕه تكرده وه ." لای خۆیه وه د.فوئاد حسێن ده ڵێت "هه روه ك وتم موچه ی مانگی یه ك و دوو بڕی(317) ملیار دینار نێردرا بۆ هه رێم به ڵام مانگی سێ له گه ڵ موچه كه دا ئه و بڕه ی كه می هه بوو له مانگی یه ك و دوو به پێی یاسا زیاده ی ئه و پاره یه نێردرا بۆ هه رێم وه مانگی چواریش هه روا، ئیتر بابه تی پاشه كه وت لای ئێمه له یاسای بودجه دا نیه ئێمه به پێی یاسای بودجه كارمان كردووه ، "ئه ساسی مه سه له كه "ئه وه یه موچه ی مانگی یه ك چووه بۆ هه رێم به ڵێ، مانگی دوو، به ڵێ، مانگی سێ به ڵێ، مانگی چوار به ڵێ، واته پاره ی موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم بۆ مانگه كانی 4,3,2,1 به ته واوی به پێی یاساكه نێردرا بۆ كوردستان ئیتر خه ڵك و په رله مانتار چۆن "ته فسیری"ده كه ن كه یفی خۆیانه ، خۆ "قورئانیش" ته فسیری جیای بۆ ده كه ن هه ندێك خه ڵك، به ڵام دۆخی كوردستان په یوه ندی هه یه به و دۆخه ی سێ ساڵی ڕابردوو ئێستا كه پاشه كه وتی موچه لاچووه هه ر دواكه وتنی موچه كه یه كه ئه وه ش له ئاینده دا چاك ده كرێت." ڕاشیگه یاند "به دڵنیایی "موتابه عه "ده كه ین وه پرسیاركردن مافی هه مومانه له سه ر دواكه وتنی موچه به ڵام دڵنیام ناردنی بودجه له به غداده وه بۆ هه رێم به رده وام بێت له چه ند مانگی داهاتوو دواكه وتنی موچه -ش نامێنێ، هه ر لێپرسینه وه یه كیش كاری په رله مانی هه رێمی كوردستانه ." ڕایگه یاندبوو" وه زاره تی به رگری عیراق مانگانه بڕی 68 ملیار دینار ده نێرێت بۆ وه زاره تی پێشمه رگه ، -ش له ڕۆژی هه ینی به شێك له پاره ی هاتوو له به غداد له بری ئه و 68 ملیار دیناره بۆ وه زاره تی پێشمه رگه خه رج كراوه ." د.فوئاد حسێن وتی" كێشه یه ك هه بوو ئه و كێشه یه چاره سه ر كرا ئێستا من وه ك وه زیر واژۆم كردووه وه سه رۆك وه زیرانی عیراقیش وه ك وه زیری به رگری به وه كاله ت ڕه زامه ندی نواندووه له م ڕۆژانه دا بڕی ئه و 68 ملیاره هی چوار مانگ به سه ریه كه وه ڕه وانه ی هه رێم ده كرێت." ده رباره ی هاوتاكردنی موچه ی هێزه كانی پێشمه رگه له گه ڵ وه زاره تی به رگری عیراق؟د.فوئاد حسێن وتی" ئه وه كێشه ی هه یه ، یه كێك له و كێشانه ی كه هه یه مه سه له ی "میلاكاته " كه وه زاره تی به رگری عیراق له گه ڵ "میلاكی"وه زاره ت چۆنه و چۆن نیه كێشه ی هه یه پێویسته ڕێكبخرێت، كێشه ی دووه م، ژماره ی پێشمه رگه یه كه دیاریكراوه جا ئه مانه بابه تی وردن و پێویسته گفتوگۆی له سه ر بكرێن و چاره سه ربكرێن." د.فوئاد حسێن له دوا به شی وتووێژه كه دا وه ك په یامێك بۆ خه ڵكی هه رێمی كوردستان ڕایگه یاند" ئێستا حكومه ته كه جیاوازه ، كه سه كان جیاوازن، پێویست ناكات به وشێوه یه بیربكرێته وه كه بودجه ده بڕردرێت من یاسایه ك به ده ستمه وه یه كه یاسای بودجه یه و گرنگه ، هه تا من له و پۆسته دا بم پابه ندی یاسا ده بم، ده سه ڵاتی خۆم به كارده هێنم هیچ كات ناهێڵم موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم ببڕدرێت ئه گه ر منیش له و پۆسته دا نه مام ئه وا هه ركه سی تر بێت خۆ ده بێت ئه ویش پابه ندی یاسا بێت."