ڕێکخراوی ته‌ندروستی جیهانی ده‌ڵێت ئه‌گه‌ری بڵاوبونه‌وه‌ی په‌تای ئه‌نفلوه‌نزای باڵنده‌ پتر له ڕاده‌ گه‌وره‌ نه‌کراوه‌
سه‌رۆکی ڕێکخراوی ته‌ندروستی جیهانی ده‌ڵێت ئه‌زمونه‌که‌ی تورکیا ده‌ریده‌خات که‌ ئه‌م نه‌خۆشیه‌ تا چه‌ندێک مه‌ترسیداره‌ و چه‌ندێک گرنگه‌
به ڕێوبه ری ڕێکخراوی ته ندروستی جیهانی ده ڵێت مه ترسی بڵاوبونه وه ی ئه نفلوه نزایباڵنده ڕاسته قینه یه و پتر له ڕاده گه وره نه کراوه . دکتۆر لی به شانده کانی ئاماده ی کۆنگره ی تایبه ت به م نه خۆشیه ی ڕاگه یاندبوو که وا ده بێت ئه م مه ترسیه گرنگی پێ بدرێت و هه نگاوی پێویست بنرێت بۆ ڕێگه گرتن له بڵاوبونه وه ی و گۆڕانی بۆ شێوه ی ئاڵۆزی تری جۆری ڤایرۆسه که . به ڕێوبه ری ڕێکخراوی ته ندروستی جیهانی لی ژۆنگ ووک ئه و ڕاگه یاندنانه ی ڕه ت کرده وه که وا ئه م نه خۆشی ئه نفلوه نزای باڵنده یه پتر له ڕاده گه وره کراوه که له وانه یه ببێته هۆی کوشتنی ملیۆنه ها که س له سه رانسه ری جیهاندا. ڕێکخراوی ته ندروستی جیهانی پێشبینی ده کات نزیکه ی 2 بۆ 7.4 ملیۆن که س به په تای ئه نفلوه نزای باڵنده گیان له ده ست بده ن. جۆری H5N1 ئه نفلوه نزای باڵنده تاوه کو ئێستا 80 که سی له شه ش ووڵاتدا کوشتووه له وه تای له ساڵی 2003 ه وه سه ری هه ڵداوه . تاوه کو له م دواییه دا، هه موو قوربانیه کان له کیشوه ری ئاسیا ڕوویاندا. به ڵام ئه مجاره یان نه خۆشیه که له باڵنده ی تووشبووه وه بۆ مرۆڤ گوێزراوه ته وه وه ک ئه و حاڵه تانه ی له تورکیا ده رکه وتن. ڕاپۆرته کانی ڕێکخراوی ته ندروستی جیهانی ده ڵێت زیاتر له 20 که س له تورکیا تووشی ئه م نه خۆشیه بوون و چوار له مانه که منداڵ بوون گیانیان له ده ستدا. دکتۆر لی ده ڵێت بارودۆخه که ی تورکیا شازه . ده رکه وتنی ئه نفلوه نزای باڵنده له مرۆڤ له و ووڵاته دا پێشبینی نه کرابوو. ئه م حاڵه تانه جیاوازن وه ک له وه ی له ئاسیادا ده رکه وتن کاتێک نه خۆشیه که له باڵنده و په له وه ڕدا زۆر زووتر پێش ده رکه وتنی له مرۆڤدا سه ری هه ڵدا. سه رۆکی ڕێکخراوی ته ندروستی جیهانی ده ڵێت هیچ هۆشدارییه کی پێش له وه خت بۆ ده رکه وتنی ئه م جۆری هه وبونه له په له وه ڕه کانی ڕۆژهه ڵاتی تورکیادا نه بوو. هه ربۆیشه ئه زمونه که ی تورکیا ده ریده خات که ئه م نه خۆشیه تا چه ندێک مه ترسیداره و چه ندێک گرنگه چاودێری بکرێت و ئاگاداری نیشانه کانی ببین. له وانه شه ئه م په تایه بڵاوببێته وه بێ ئه وه ی له پێشدا له باڵنده و په له وه ڕدا به دی بکه ین. ئاژانسی ناوبراو ڕاشده گه یه نێت که وا حاڵه ته کانی تووشبونی مرۆڤ له تورکیا به ره و که می ده ڕۆن پاش ئه وه ی ژماره یه کی زۆری باڵنده و په له وه ڕ له و ووڵاته دا سه ربڕان. هه روه ها شاره زایان یارمه تی ووڵاتانی دراوسێی تورکیا وه ک سوریا، ئێران، عێراق، ئۆکرانیا، گورجستان و ئازه ربه یجان ده ده ن بۆ هه ڵسه نگاندنی ڕه وشه که که وا پێده چێت له مه ترسی ده رکه وتنی نه خۆشی ئه نفلوه نزای باڵنده بن.