ئه‌سه‌سه‌رد:ناردن و مانه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ له‌زینی وه‌رتێ بیره‌وه‌رییه‌كانی شه‌ڕی ناوخۆمان بیرده‌خاته‌وه‌ پێویسته‌ له‌وێ نه‌مێنن
"خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌ش ده‌ڵێن بوونی هه‌ر هێزێك یاده‌وه‌رییه‌كانی شه‌ڕی ناوخۆمان بیرده‌خاته‌وه‌ "
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد سكرتێری ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان ده‌ڵێت" هه‌ردوو هێزه‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌ (پارتی و یه‌كێتی) چوار ساڵ زیاتر له‌شه‌ڕدا بوون، زۆر كاری نه‌خوازراو به‌رامبه‌ر به‌یه‌كتری كراوه‌ ، ناوچه‌ی وه‌رتێ ناوچه‌یه‌ك بوو كه‌ زۆر شه‌ڕی به‌خۆوه‌ بینیووه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئه‌م ناوچه‌یه‌ زۆر هه‌ستیاره‌، ئێمه‌ ترسی ئه‌وه‌مان هه‌بوو ئه‌گه‌ر ئه‌مجاره‌ شه‌ڕی ناوخۆ سه‌رهه‌ڵبداته‌وه‌ له‌وێ سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ زۆر پێداگیرمان كرد خۆمان بپارێزین له‌وشه‌ڕه‌ وه‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ هیچ هێزێكی تێدا نه‌بێت بۆیه‌ هۆكاری نیگه‌رانی یه‌كێتی له‌مانه‌وه‌ی ئه‌و هێزه‌ی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ كه‌ پێشتر ڕه‌وانه‌ی (زینی وه‌رتێ-ی) كرابوو بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ بوون و مانه‌وه‌ی هێزه‌كه‌ بیره‌وه‌رییه‌كانی شه‌ڕی ناوخۆی بیرخستینه‌وه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌شه‌وه‌ به‌گونجاومان زانی كه‌ ئه‌و هێزه‌ له‌وێ نه‌مێنێت ئێستاش ئه‌م كێشه‌یه‌ ده‌كرێت له‌ڕێگای نه‌مانی ئه‌و هێزه‌ له‌و شوێنه‌ كۆتایی پێبێت، ده‌شڵێت، پڕۆژه‌ی یه‌كێتی دوو ئیداره‌یی نیه‌ به‌ڵكو یه‌ك ئیداره‌ییه‌ به‌ڵام ڕایه‌كی گشتی هه‌یه‌ كه‌ جیاوازی ده‌كرێت له‌نێوان شاره‌كان، وه‌ جێگری سه‌رۆكی حكومه‌ت خۆ-شی هه‌میشه‌ هه‌ر باسی ئه‌وه‌ی كردووه‌، وه‌ زۆریش هه‌وڵیداوه‌ زۆریش ناخۆشه‌ هه‌مووجار بكه‌وێته‌گه‌ڕ بۆ دابینكردنی بودجه‌یه‌ك بۆ پڕۆژه‌یه‌ك، یا شه‌قامێك یاخود بۆ دروستكردنی شتێكی دیاریكراو بۆ سلێمانی، خۆی ئه‌مه‌ ئه‌ركی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌ ناكرێت هه‌مووجار بیری حوكمه‌ت بخرێته‌وه‌ پێی بوترێت ناوچه‌یه‌ك هه‌یه‌ ناوی ناوچه‌ی (سلێمانی) پێویستی به‌ناردنی بودجه‌ و یارمه‌تی هه‌یه‌" له سه ره تای وتووێژه كه دا سكرتێری ئه نجومه نی سه ركردایه تی یه كێتی نیشتمانی كوردستان ده ڵێت" تاچه ند ڕۆژێك له مه وبه ر په یوه ندی و دۆخێكی گرژ و ناله بار له ئارادا بوو من ئێستا ناتوانم بڵێم ئه و دۆخه ڕه ویوه ته وه ، به ڵام ئومێدێك هه یه كه بتوانین كارێكی وابكه ین كه ئه و په یوه ندییه زیانی به رنه كه وێت هه ردولا له سه ر ئاستی سه ركردایه تی و مه كته ب سیاسی كۆده بینه وه ، به درێژایی ئه و ماوه یه په یوه ندی هه رهه بووه به ڵام به شێوه ی ڕاسته وخۆ نا نوێنه رمان هه یه له ناو حكومه ت، ئه و نوێنه رانه ی ئێمه ڕۆڵێكی باشیان گێڕاوه له و ڕوه وه په یوه ندی به رده وام هه بووه له نێوان هه ردولادا پێم وایه هه ردولا هه ست به وه ده كه ن كه پێویست ناكات ئه م دۆخه گرژه به رده وام بێت هه وڵده ده ن ده رچه یه ك بدۆزنه وه تا په یوه ندییه كه به ره و خراپتر نه ڕوات ئومێدمان هه یه كه بگه ینه چاره سه ر بۆ ئه و قه یرانه ی كه ماوه یه ك له مه وبه ر له ئارادابوو هێشتا چاره سه ر نه كراوه به وشێوه یه ی كه پێویسته به ڵام پێم وایه ئه و دانیشتنه ی كه به شێوه ی ڕاسته وخۆ له ه وان پارتی و یه كێتیدا ده كرێت ده توانێت بناغه یه ك دابنێت بۆ چاره سه ر." فه رید ئه سه سه رد ده رباره ی ئه و بابه تانه ی له م دواییانه دا بونه بابه تی ناكۆكی و شه ڕی ساردی ڕاگه یاندنی نێوان پارتی و یه كێتی له وانه (ده نگۆی ڕاده ستكردنه وه ی هاوڵاتیه كی كوردی ئێران (مسته فای سه لیمی) له لایه ن ئاسایشی پێنجوێنه وه به كۆماری ئیسلامی ئێران و مه سه له ی جوڵه ی هێزه كان له زینی وه رتێ) وتی" بابه تی ئه و هاوڵاتیه كورده ی ئێران په یوه ندی به هه رێمی كوردستان و هیچ لایه نێكه وه نیه له هه رێمی كوردستان چونكه ئه و هاوڵاتیه له ناو خاكی ئێران ده ستگیركرابوه وه وه پێشتر حوكم درابوو دواتر حوكمه كه ی به سه ردا جێ به جێ كرا به هیچ شێوه یه ك نه هاتبووه ناو خاكی هه رێمی كوردستان." ئه سه سه رد ده شڵێت" مه سه له ی زینی وه رتێ یه كێكه له پاشماوه كانی شه ڕی ناوخۆ به داخه وه هه موو جارێك كه گرژییه ك له نێوان دوو لایه نه سه ره كیه كه په یدا ده بێت شوێنه واری شه ڕی ناوخۆ هه ست پێده كرێت كه هێشتا ماوه لاوازی متمانه له نێوان هه ردوو لایه ندا كه زۆرجار له كاتی سه رهه ڵدانی قه یرانێكی وادا ده بینین كه كێشه كه زوو چاره سه ر ناكرێت و به ره و په ره سه ندن ده چێت." هه روه ها فه رید ئه سه سه رد ڕایگه یاند"هه مووان ده زانین كه شه ڕی ناوخۆ له هه رێمی كوردستان وه ك گرژییه ك له نێوان دوو لایه ندا هه ڵنه گیرساوه به ڵكو له سه ر چه ند دوكانێك سه ری هه ڵداوه له به ر ئه وه كاتێك كه كێشه ی زینی وه رتێ هاته ئاراوه هه موو هاوڵاتیه ك له هه رێمی كوردستان ده ترسا ئه وه ی كه له 1994 سه ریهه ڵدا جارێكی تر دووباره بێته وه ، وه ئێمه له ناو حیزب ئه وه مان تاوتوێ كرد كه جارێكی تر نابێت ڕێگه بده ین هه رێمی كوردستان به ره و شه ڕی ناوخۆ بچێته وه به تایبه ت له م مه سه له یه ی كه بابه تێك نیه نه توانرێت چاره سه ر بكرێت وه زیر فرمانێكی ده ركردووه ده توانرێت هه ر به فرمانێكی تری وه زیر فرمانه كه ی هه ڵبوه شێنرێته وه هه روه ها فه رمانده ی گشتی هێزه چه كداره كان تا ئێستا ڕۆڵێكی باشی گێراوه و نه یهێشتووه كێشه كه به ره و هه ڵكشانی زیاتر بچێت به ڵام پێویستی به كاری زیاتره كه نه هێڵین كێشه كه به ره و كێشه ی تر بچێت كه تا ئێستاش ده رفه تی چاره سه ر هه رماوه وه كاری سه ره كیمان گه ڕانه وه ی متمانه بێت له نێوان هه ردوولایه ندا." له وه ڵامی ئه و پرسیاره ی بۆچی یه كێتی به ناردنی ئه و هێزه ی پێشمه رگه كه له سه ر فرمانی كاندیدی خۆتانه هێزتان نارد و پێی نیگه ران بوون؟ فه رید ئه سه سه رد وتی" چونكه هه ردوای ناردنی ئه و هێزه داوامان كرد كه ئه و هێزه له وێ نه مێنێت به ڵام مانه وه ی هێزه كه بیره وه رییه كانی شه ڕی ناوخۆی بیرخستینه وه به هۆی ئه وه شه وه به گونجاومان زانی كه ئه و هێزه له وێ نه مێنێت ئێستاش ئه م كێشه یه ده كرێت له ڕێگای نه مانی ئه و هێزه له و شوێنه كۆتایی پێبێت." بۆچی به‌وه‌زیری پێشمه‌رگه‌ كه‌ كاندیدی خۆتانه‌ ناڵێن كه‌ ئه‌و هێزه‌ بكشێنێته‌وه‌؟ ئه سه سه رد له وه ڵامدا ده ڵێت" وه زیری پێشمه رگه و سه رۆكی هه رێمیش ده توانن ئه و هێزه بكشێننه وه پێم وایه هه ماهه نگی و هاوكاری باش له نێوانیاندا هه یه ، به ڵێ داوامان له وه زیری پێشمه رگه كردووه فرمانی كشانه وه ی ئه و هێزه ده ربكات ئه ویش به ڵێنی ئه وه یدابوو كه له كاتێكی دیاریكراودا فرمانی هه ڵوه شاندنه وه ی ناردنی ئه و هێزه ده ربكات به ڵام داوای كردبوو كه كات بدرێت به ڕێگای دیبلۆماسی پێێش ئه وه چاره سه ر بكرێت ئێمه ش هه روامان كردووه ، پێم وایه وه زاره تی پێشمه رگه له گه ڵ سه رۆكایه تی هه رێم ده سه ڵاتی ئه وه ی هه یه ئه م كێشه یه چاره سه ر بكات ." ڕایگه یاندبوو" ناردنی ئه و هێزه ی پێشمه رگه له سه ر بڕیاری وه زاره تی پێشمه رگه بووه له چوارچێوه ی گرتنه به ری ڕێ و شوێنه كان بووه بۆ روبه ڕووبونه وه ی كۆرۆنا و ڕێگریكردن له هاتنی هاوڵاتیان به قاچاغی." به ڵام سكرتێری ئه نجومه نی سه ركردایه تی یه كێتی نیشتمانی كوردستان ده ڵێت" له به ر ئه وه ی كاتێك هێز له سه ر شاخ بوو ناتوانێت كۆنترۆڵی خواره وه بكات ئه گه ر دزه كردنی به قاچاغ له ئێرانه وه هه بێت بۆناو هه رێم ناچێته سه ر چیاكه و له چیاكه وه بێته خواره وه به دۆڵه كه دا ده ڕوات له به رئه وه پێویست به هێز ناكات بچێته سه رچیاكه ئه گه ر هێزی-شی پێویست بێت ده بێت هێزه كه بێته سه ر ڕێگاكه و ڕێگاكه بگرێت." هاوكات ڕه تیشیكرده وه " یه كێتی و هێزه كانی حه فتای ئه و حیزبه هه ماهه نگییان هه بوبێت له گه ڵ (چه كدارانی پارتی كرێكارانی كوردستان) په كه كه ، ده شڵێت" به ڵام ئه و سنوره په كه كه ی لێیه ئه وان پێیان وایه ئه و هێزه ی كه هاتووه هه ندێك ئه ركی پێسپێردراوه كه ڕه نگه دژی ئه وان بێت ئێمه په یوه ندیمان به وه وه نیه ، به ڵام پێمان وایه بوونی ئه و هێزه له وێ بیره وه رییه كانی شه ڕی ناوخۆمان بیرده خاته وه وه خه ڵكی ناوچه كه ش خۆیان داوایان كردووه نه هێزه كانی حكومه تی هه رێم، نه هی پارتی، نه یه كێتی نه په كه كه كه س له وێ نه مێنێت چونكه بیره وه رییه كانی شه ڕی ناوخۆیان بیرده خاته وه . فه رید ئه سه سه رد له درێژه ی وتووێژه كه ی ده نگی ئه مریكا ئه وه شی وت" ئێمه ه ده بێت "واقیعیانه " سه یری بابه ته كان بكه ین، هه ردوو هێزه سه ره كیه كه چوار ساڵ زیاتر له شه ڕدا بوون، زۆر كاری نه خوازراو به رامبه ر به یه كتری كراوه به تایبه تی له و شوێنانه ی كه له سه ر سنوری هه ردولا بوون، ناوچه ی وه رتێ ناوچه یه ك بوو كه زۆر شه ڕی به خۆوه بینیووه له به ر ئه وه ئه م ناوچه یه زۆر هه ستیاره ، ئێمه ترسی ئه وه مان هه بوو ئه گه ر ئه مجاره شه ڕی ناوخۆ سه رهه ڵبداته وه له وێ سه رهه ڵده داته وه ، له به ر ئه وه زۆر پێداگیرمان كرد خۆمان بپارێزین له وشه ڕه وه ئه و ناوچه یه هیچ هێزێكی تێدا نه بێت." به‌ڵام ئه‌و هێزه‌ی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ ده‌وترێت هێزی هاوبه‌شی نێوان پارتی و یه‌كێتیه‌؟ له وه ڵامدا سكرتێری ئه نجومه نی سه ركردایه تی یه كێتی نیشتمانی كوردستان وتی" هێزی هاوبه ش-یش بێت خۆ ئه گه ر شه ڕ قه وما ئه و هێزه شه ڕ له گه ڵ یه كتر ده كه ن، چه كداری هه ردولای تێدایه ئه گر مه سه له هاتسه رگرژی یه كگرتووی له ناو ئه و هێزه هاوبه شه نامێنێت له ناوخۆیدا ده بێته دوو له ت و شه ڕ له گه ڵ یه كتریدا ده كات، ده بێت "حه ساسیه ت"ی ئه و دوو لایه نه هه میشه به رامبه ر یه كتری وه ربگیرێت ئێمه پێمان وایه شه ڕی ناوخۆ كارێكی زۆر قێزه ون بوو هه وڵبده ین جارێكی تر ئه مه دووباره نه بێته وه چونكه كاریگه ری زۆر خراپی له سه ر هه ردولا هه بوو." ده رباره ی بانگه شه ی هه ندێك كادیری یه كتی نیشتمانی كوردستان بۆ دوو ئیداره یی، فه رید ئه سه سه رد ده ڵێت" ئێمه تا ئێستا حوكمه تێكی هاوبه شمان هه یه به شێوه یه كی فه رمی هیچ پڕۆژه یه كمان بۆ دوو ئیداره یی پێشكه ش نه كردووه ، له گه ڵ پارتی دیموكراتی كوردستانیش پڕۆژه مان یه كخستنی ئیداره و یه ك ئیداره بوو وه تا ئێستاش هه رماوه ، به ڵام ڕایه كی گشتی هه رهه یه ئه ویش ئه وه یه نایه كسانیه ك هه یه له شێوه ی دابه شكردنی یارمه تی و خزمه تگوزارییه كان و بودجه ی ته رخانكراو بۆ ناوچه كان هه ر بۆ نمونه كه ده چیته لای هاوڵاتی نه ك كادیری حیزبی باسی ئه وانه ناكه م هاوڵاتی ئاسایی بچۆره لای باسی ئه وه ده كه ن پێش مانگێك له دهۆك لافاو ڕویدا زیانێكی زۆری به هاوڵاتیانی ئه و ناوچه یه گیاند، حكومه تی هه رێمی كوردستان یه كسه ر قه ره بووی ئه و زیان لێكه وتووانه ی كرده وه به ڵام كاتێك هه مان لافاو له هه مان شوێن وه دوو ساڵ له مه وبه ریش له قه ڵادزێ و ڕانیه ڕویدا به ڵێنیشیان پێدرا كه قه ره بوویان بكرێته وه به ڵام تا ئێستا قه ره بوو نه كراونه ته وه بۆ نمونه پارێزگاری سلمانی هاته سه ر ته له فزیۆن باسی له وه كرد كه نزیكه ی شه ش مانگ ده بێت پارێزگای سلێمانی له لایه ن حكومه تی هه رێمی كوردستانه وه بودجه ی بۆ نه نێردراوه به ڕێچاوكردنی ئه وه ی پارێزگاری سلێمانی له یه كێتی نیشتمانی كوردستان نیه له بزوتنه وه ی گۆڕانه ئه مه ڕایه كی گشتیه له م ناوچیه دا ئه ركی سه رۆكی حكومه ت و هه موو وه زیره كانه كه چاره سه رێكی ئه م هه ستكردنه بكه ن به چه وساوه یی و سته ملێكراوه یی ئه م ناوچه یه (سلێمانی)." به ڵام جێگری سه رۆكی حكومه ت له حیزبه كه ی به ڕێزته ئه و باسی ئه م بابه ته ی ڕای گشتی نه كردووه له ئه نجومه نی وه زیران ؟ له وه ڵامدا فه رید ئه سه سه رد ده ڵێت"خۆی جێگری سه رۆكی حكومه ت خۆ-شی هه میشه هه ر باسی ئه وه ی كردووه ، وه زۆریش هه وڵیداوه زۆریش ناخۆشه هه مووجار بكه وێته گه ڕ بۆ دابینكردنی بودجه یه ك بۆ پڕۆژه یه ك، یا شه قامێك یاخود بۆ دروستكردنی شتێكی دیاریكراو بۆ سلێمانی، خۆی ئه مه ئه ركی حكومه تی هه رێمی كوردستانه ناكرێت هه مووجار بیری حوكمه ت بخرێته وه پێی بوترێت ناوچه یه ك هه یه ناوی ناوچه ی (سلێمانی) پێویستی به ناردنی بودجه و یارمه تی هه یه ."