ژیان لە فەرهەنگدا: ناڵە حەسەن- بەشی یەکەم
جوانبینی هەمیشە لای ناڵە حەسەن ئامادەیی هەیە، یارییەکی ناوازە لەگەڵ زماندا دەکات و وریایانە سنورەکانی زمان تێدەپەڕێنێت و ئیدی شاعیرانە، ڕۆیشتن و گەڕانەوە، تاریکی و ڕوناکی، ژیان و مەرگ و خۆشی و ناخۆشی بە شێوازێکی ناڵەییانە دەنوسێتەوە.
لەسەر شیعر یەکێک لە پرسە هەرە گرنگەکان و سەرەکییەکانیش تایبەتە بەو گریمانانەی ئایا شیعر دەگاتە جێ و ڕێ و پێگەی خۆی؟ ئەگەر گەیشت چی ڕوودەدات. شاعیر هەمیشە لە هەڵبەز و دابەزێکی دەرونیدایە، ڕۆحی شاعیر بەردەوام لە هەڵکشان و داکشاندایە، بینایی شاعیر ناسرەوێت، بیرکردنەوەکانی شاعیر تا ئاستی ئەوپەڕی دنیا، دەشێت جیاواز ببینێت، لەو سۆنگەیەوەی شیعر وەک زۆرێک لە لێکۆڵەرەوە جەختی لێدەکەنەوە بریتییە لە "کارکردن لەسەر ڕۆشنبیری." شیعر پانتاییەکانی زمان بەکاردەهێنێت و بەو زمانە دەتوانێت هەموو دەربڕینەکانی خۆی نومایشت بکات لە بەردەمماندا و وێنە شیعرییەکان پڕ بکات لە ئاواز و تانوپۆیەکی جوانکارانە ببەخشێت بە دیدی خوێنەر، بێگومان ئا لێرەوە دەتوانرێت شاعیربوون و شاعیر نەبوون لێک جیا بکرێنەوە. ناڵە حەسەن، نوسەر و شاعیر دەڵێت "شاعیربوون جێگاکەی لە هەورازێکە، هەموو شیعر نوسێک ناتوانێت بیگاتێ." هەرچۆنێک بێت یەکێک لە مەرجەکانی مانەوەی شیعر بە زیندوویی، وەک ئاماژەی پێدەکرێت ئەو تێکستانەن هەمیشە بە شوێن نوێبوونەوەدا دەگەڕێن و لەگەڵ هەر نوێبوونەوەیەکیشدا پرسیاری گەورە دروست دەکات و دەیخاتە بەردەم مرۆڤایەتییەوە؛ پرسیارگەلێک کە هەر لە گەڕاندایە و لە پاش هەر دۆزینەوەیەکیش دەبێت گەڕانێکی نوێ بۆ دۆزینەوەیەکی نوێتر دەستپێبکاتەوە. دەمێکە خوێنەری شیعر و نوسینەکانی ناڵە حەسەنم، هەمیشەش ئەو هەستەم لەلا دروست بووە کە ناڵەی شاعیر خۆی دەنوسێتەوە و نازانم وەک مرۆڤێک بڕوای بە "منی باڵا" هەیە یان ئەم چەمکە هەر تەنها وەک شاعیربوون سەروسەودای لەگەڵدا دەکات. جوانبینی هەمیشە لای ناڵە حەسەن ئامادەیی هەیە، یارییەکی ناوازە لەگەڵ زماندا دەکات و وریایانە سنورەکانی زمان تێدەپەڕێنێت و ئیدی شاعیرانە، ڕۆیشتن و گەڕانەوە، تاریکی و ڕوناکی، ژیان و مەرگ و خۆشی و ناخۆشی بە شێوازێکی ناڵەییانە دەنوسێتەوە و ئەم شێوازەش هەروا لە خۆڕا دروست نەبووە، بەڵکو لە پاشخانێکی فراوانی خوێندنەوەی ئەدەبی پێش خۆی و دوای خۆیەوە سەرچاوە دەگرێت. ئەڵبەت ئەو خوێندنەوانەش هەر تەنها لە سنوری خۆیدا ناهێڵێتەوە و دەچێتە کلتور و فەرهەنگەکانی تریشەوە. *زۆر شاعیر هاوڕان کە شیعر پێناسە ناکرێت، بۆچی شیعر پێناسە ناکرێت؟ *چەمکی شیعر و فەلسەفە لە چیدا تەریبن بە یەکتر و لە چیشدا جیاوازن؟ *چ شتێکە شیعری پۆست مۆدێرنە لە قۆناغی پێش خۆی جیادەکاتەوە؟ ئایا لە مۆدێرنە و پۆست مۆدێرنەدا، شیعر توانیویەتی خۆی لە ئایدیۆلۆژیا دابماڵێت؟ ناڵە حەسەن، نوسەر و شاعیر لە بەرنامەی ئەم هەفتەیەی ژیان لە فەرهەنگدا، وەڵامی ئەم پرسیارانە و ژمارەیەک پرسی تریش دەداتەوە: