هۆشیار عومەر: وه‌كو بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان سورین له‌سه‌رئه‌وه‌ی كه‌ سیسته‌می حوکمڕانی لە دەستوردا دەبێت په‌رله‌مانی بێت
"ناشمانه‌وێت ده‌ستورێك هه‌بێت كه‌ شێوازێك له‌حكومڕانی سه‌رۆكێك دروستبكات به‌پله‌ی سوڵتانه‌كانی سه‌ده‌ی ناوه‌ڕاست و هاوڵاتیانی كوردستان بكات به‌هاوڵاتی كۆیله‌ی بێده‌ست و پێ"
هۆشیار عومەر ڕێکخەری ژووری پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانی بزوتنەوەی گۆڕان لەموتووێژەدا باس لە بۆچوونی بزوتنەوەی گۆڕان دەکات لەسەر پرسی دەستوری هەرێمی کوردستان. لەسەرەتای وتووێژەکەدا ڕێکخەری ژووری پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانی بزوتنەوەی گۆڕان سەبارەت بە بۆچوونی بزوتنەوەکە لەسەر دانانی دەستور بۆ هەرێمی کوردستان، وتی" بوونی ده ستورێكی دیموكراتی هاوچه رخ بۆ هه رێمی كوردستان گرنگه ئێستا به شێكی زۆر له گفتوگۆكان له سه رئه وه یه بۆچی ده ستور ئێستا ده نوسرێت؟ په یوه ندی به چییه وه هه یه ؟ ئێمه پێمانوایه گفتوگۆكه زیاتر ده بێت ته ركیز بخاته سه ر چۆنیه تی ئه و ده ستوره ، پێمانوایه ده بێت ده ستورێكی ڕێكوپێكمان هه بێت كه سیسته می حوكمڕانی له هه رێمی كوردستان ڕێكبخاته وه ، ده سه ڵاته كان چ ده سه ڵاتی یاسادانان بێت چ دادوه ری بێت چ جێبه جێكردن بێت به ته واوه تی لێكجیابكاته وه هه مووشیان بكات به ده سه ڵاتی ڕاسته قینه ، هەروەها له ده سه ڵاتی كارتۆنی بیانهێنێته ده ره وه كه زۆرجار ده سه ڵاتی ڕاسته قینه یان نه بووه ئه و ده سه ڵاتانه ، ناشمانه وێت به ڕاستی ده ستورێك هه بێت كه شێوازێك له حكومڕانی سه رۆكێك دروستبكات به پله ی سوڵتانه كانی سه ده ی ناوه ڕاست و هاوڵاتیانی كوردستان بكات به هاوڵاتی كۆیله ی بێ ده ست و پێ به ڵكو ده مانه وێت ده ستورێكی سه رده میانه مان هه بێت كه له گه ڵ ئازادی و پێشكه وتنه كانی ئه مڕۆ بگونجێت لەگەڵ ئەوەشدا ده سته به ری سه رله به ری ماف و ئازاده سیاسی و شارستانییه كان بۆ هه موو هاوڵاتیانی كوردستان بكات." هۆشیار عومەر ئەوەشی وت" له هه رێمی كوردستان به به رده وامی ململانێ هه بووه له سه رئه وه ی ده ستور هه بێت یان نه بێت، وه چۆن ده ستورێك هه بێت ده توانم بڵێم پێش 2005 ململانیه كه له سه ر ئه وه بووه به شێك له پارته سیاسیه كان ویستویانه ده ستور هه بێت و هه ندێكیان ویستویانه نه بێت، له دوای 2005 وه ململانێیه كه له سه ر چۆنیه تی ئه و ده ستورەیه ، له سه ر چۆنیه تی سیسته مه كه یه تی دیاره ڕوانینی ئێمه یه كجار ڕوونه ، له ساڵی 2009 وه بزوتنه وه ی گۆڕان دژی ئه و ڕه شنوسه ی كه هه بووه وه ستایه وه چونكه پێمانوابوو هه م له ڕووی سیسته مه وه هه م له ڕووی ئازادییه كانه وه كه موكوڕی یه كجار مه زنی هه یه پێویسته ئه وانه چاره سه ربكرێن، به شێكی زۆریش ئه و ململانێیانه ی ئه م چه ندساڵه ی له نێوان ئێمه و لایه نه كانی تردا هه بووه په یوه ندی به سیسته می سیاسیه وه هه بووه ، ئه وه ی بۆچی ئێستا له مكاته دا ؟ ڕه نگه به شێكی په یوه ندی به و مه ترسیانه هه بێت له سه ر هه رێمی كوردستان هه یه كه ده ستورێكی هه بێت ڕه نگه به شێك له وانه بپارێزێت به ڵام به شێكی تری په یوه ندی به وه وه هه یه ئێمه بتوانیین هه نگاوێكی نوێ بنێین." ڕێکخەری ژووری پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانی بزوتنەوەی گۆڕان دەشڵێت" ئه مڕۆ كه ئێمه قسه ده كه ین گوشارێكی یه كجار گه وره له سه ر هه رێمی كوردستان هه یه له سه ر حكومه تی هه رێمی كوردستان به دیاریكراوی، ئه وه ی كه په یوه ندی به ئازادییه كان و پێشێلكردنی ئازادییه شارستانییه كانه وه هه یه ، كۆمه ڵگه ی نێوده وڵه تی كه له ساڵی 1992 وه كوردستان ده پارێزێت به تایبه تی ئه مه ریكا، فه ڕه نسا، به ریتانیا، ئه ڵمانیا و وڵاته دیموكراتیه كان واته به ڕاده ی ڕاشكاوی ده ڵێن بێزاربووین له مامه ڵه كردن له گه ڵ ئه م سیسته مه دا له و گه نده ڵیه ی كه هه یه له پێشێلكاری ئازادییه كان كه هه یه ، له یه كنه گرتنه وه ی هێزی پێشمه رگه هه تا دوایی له به ر ئه وه ده ستور ده توانێت ده ره چه یه ك بێت به شێك له و شتانه ڕێكبخرێته وه ." دەربارەی بوونی مەترسی لەسەر هەرێمی کوردستان هۆشیار عومەر وتی" پێموایه ئێمه ده بێت دووشت جیابكه ینه وه قه واره ی هه رێمی كوردستان وه كو بڕیاری 688 كه پارێزراوه جیاوازه له ده سه ڵاتی حیزبه كان، ئه وه نده ی هه ندێكجار ده سه ڵاتی حیزب و كه سه كان ده كه وێته مه ترسیه وه خودی هه رێمی كوردستان نییه چونكه دواجار ئه م وڵاتانه له كاتێكدا هاتونه ته ئێره حكومه ت و په رله مانی هه رێمی كوردستان نه بووه له پێناوی پاراستنی هاوڵاتیانی هه رێمی كوردستاندا هاتوون كه ئه مه ئیستیغلال كراوه زۆرجار ئه و پشتیوانییه نێوده وڵه تیه بۆ ده ستكه وتی حیزبی و كه سی هه ندێكجار به ڵام له هه موو بارێكدا ده بێت گفتوگۆكه له سه رئه وه بێت كه له گه ڵ سه رۆكایه تی هه رێم كۆبوونه وه كراوه و ئه م گفتوگۆیه كراوه له ڕووی مه بده ئیه وه پێمانوایه به ڵێ ده ستور گرنگه به ڵام دووشتی تر یه كجار گرنگه یه كه م ئه و پرسانه كه هه ن له گه ڵ لیژنه كان پارته سیاسیه كان پێكیده هێنن له په رمان باسده كرێت ئه وه هه نگاوێكی سه ره تایی ده بێت پێویسته ئه م پڕۆسه یه به شه فافی بڕوات و بۆ هاوڵاتیانی هه رێمی كوردستان بڵاوبكرێته وه هه تا ته واوی هاوڵاتیان ڕۆشنبیران و نوسه ران و كۆمه ڵگه ی مه ده نی هه موو بتوانن ڕوانینی ڕوونی خۆیان هه بێت له سه ركۆی پرۆسه كه پێش ئه وه ی هه ر هه نگاوێك بچێته پێشه وه واته نابێت پرۆسه یه ك بێت ته نها له پشتی ده رگا داخراوه كانه وه بێت چونكه ئه مه په یوه ندی به ئێستا و ئاینده ی وڵاتی ئێمه وه هه یه ." هۆشیار عومەر باسی لە شێوازی ئەو دەستورەکرد کە بۆ هەرێمی کوردستان پێویستە، لەو ڕووەوە وتی" ئێمه ده ستور بۆ ئێستا نانوسین ئێستا گفتوگۆیه ك هه یه له كوردستاندا پارته سیاسیه كان له دیدی خۆیانه وه دێن باسی ئه وه ده كه ن ده ستور ده بێت چۆن بێت؟ نوسینه وه ی ده ستور پرنسیپی خۆی هه یه نوسینه وه ی ده ستور شتێك نییه كورد دایهێنابێت له دنیادا چه ندین جۆر ده ستور هه یه شێوازی نوسینه وه ی ده ستور هه یه پێویسته خه ڵكی ئه م بواره قسه یان هه بێت له م پرسه دا واته ئێمه ده بێت ده ستورێكی دیموكراتی وامان هه بێت كه پرنسیپ و به ها بنچینیه كانی وڵاته كه مان پێناسه بكات، ئه و به هایانه چین كه ئێمه له سه ری ئه م سیسته مه بونیاد ده نێین، وه ده بێت سنورێك بۆ حكومه تیش دابنێت زۆرجار كه باسی ده ستورده كرێت و جیاكردنه وه ی ده سه ڵاته كان ده كرێت یه كێك له تایبه تمه ندییه كانی ده ستوری دیموكراتی ئه وه یه كه ده سه ڵاتی جێبه جێكردن، ده سه ڵاتی یاسادانان، ده سه ڵاتی دادوه ری هه موو سنوری ده سه ڵاتیان دیاریكراوه واته ده سه ڵاتی ڕه ها له ده ستی هیچ كامیاندا نییه ، وه خه ڵكیش سه رچاوه یه و سه روه ری له خه ڵكه وه وه رده گیرێت مه رجه عیه ت له خه ڵكه وه وه رده گرن نه ك له هیچ دامه زراوه و كه سێكه وه ." باست لە بابەتی ئازادی کرد کە پەیوەستتکرد بە دەستور و هەروەها گللەیی وڵاتان لە هەرێم لەوبارەیەوە ئایا دەستور دەتوانێت ئەو کەموکورتییانە چارەسەر بکات؟ لە وەڵامدا هۆشیار عومەر وتی" ئه وه ی كه هه یه به رامبه ر هه رێمی كوردستان گله یی نییه ، ڕه خنه یه كی زۆر جدییه له و دوانزه ساڵه ئێمه له بواری دیبلۆماسیدا كارده كه ین زۆرجار په یامه كان له پشتی ده رگاكانه وه به نه رمی ده درێت به لایه نه كان ئێستا كه به ئاشكرا ده بینرێت چ یۆنامی چ پارته سیاسیه كه چ كونسوڵخانه و وڵاتانی دیكه به ئاشكرا قسه ده كه ن مانای ئه وه یه ئیتر پشوو درێژییان كۆتایی هاتووه له وه ی كه به نه رمی بجوڵێنه وه ، ئه م په یامانه زیاتر بۆ خه ڵكی كوردستانه كه ئێستا قسه ده كه ن به ئاشكرا بۆ خه ڵكی كوردستانه ، دووه م ئێستا كۆمه ڵگه ی ئێمه كۆمه ڵگه یه كی دابه شبووه ، ده ستور تاچه ند ده توانێت ئه و كه لێنانه پڕبكاته وه ؟ چونكه له ئێستادا به شێكی زۆر له هاوڵاتیانی كوردستان خۆیان به و سیسته مه نازانن له به رئه وه پێناسه ی شوناسی ئێمه دیاریده كات ئه و ده ستوره ، ئه وه ی كه په یوه ندی به ئازادییه كانه وه هه یه ئه وه شتێكه قابیلی گفتوگۆ نییه واته ئازادییه بنچینه ییه كان چ ئازادی سیاسی بێت چ ئازادی شارستانی یاخود مه ده نی بێت ئه مانه ده بێت له م ده ستوره ی ئێمه ڕه نگبداته وه ." هەروەها ڕاشیگەیاند" هه موو هاوڵاتیانی هه رێمی كوردستان به بێ له به رچاوگرتنی ئه وه ی سه ر به چ نه ته وه یه ك و ئاینێكن هه تا دوایی پێویسته مافه كانیان وه كو هاوڵاتی له سه ر بنه مای هاوڵاتی بوون پارێزراوبێت له به رئه وه ی له كوردستاندا هه موو شتێك به سیاسی ده كرێت ئێستا خودی ئه م پرۆسه یه ش كه باسی ده ستوره به سیاسی كراوه ، ئه وه ی كه دژیه تی، دژیه تی و ئه وه ی كه له گه ڵیه تی زۆر به توندی له گه ڵیه تی به بێ ئه وه ی ڕوونی بكاته وه بۆچی وایه ! ئه مه ش هۆكه ی ئه وه یه كه باسی ئه وه ده كرێت ده بێت ده ستور هه بێت باسی ئه وه ناكرێت ئێمه چۆن ده ستورێك ده نوسینه وه هه میشه ئه و ململانێیه ی له هه رێمی كوردستاندا هه یه له سه ر دووشته كه باسی ئه وه كراوه بۆنموونه ده وڵه تی سه ربه خۆمان هه بێت به شێكی ده ڵێت گرنگ ئه وه یه ده وڵه ت هه بێت دوایی بیر له وه ده كه ینه وه چه ند دیموكراتیه و ئازادی هه یه و هه تا دوایی، ئێمه وتومانه نه خێر ده بێت پایه كانی دروست بكرێت و بنه ماكانی دروست بكرێت ئینجا هه نگاو بنرێت بۆ ئه وه ، بۆ ده ستوریش هه مان شت ڕاسته ، هه یه ده ڵێت با ده ستور هه بێت به هه ر نرخێك دوایی هه مواری ده كه ینه وه و ده ستكاری ده كه ین و چاكی ده كه ینه وه ئه مه پێمانوایه دیدگایه كی هه ڵه یه ، ده بێت ده ستورێكی وابنوسین كه كه مترین كه موكوڕی هه بێت، ده ستور شتێك نییه بۆساڵێك و دووساڵ و ده ساڵ بنوسرێت به ڵكو بۆ ده یان ساڵ ده نوسرێت بۆنه وه كانی ئاینده ش ده نوسرێت." لەوەڵامی ئەو پرسیارەی ئایا بزوتنەوەی گۆڕان لەسەر هەڵوێستی خۆی سورە سەبارەت بەوەی سیستمی حوکمڕانی پەرلەمانی بێت؟ لەوەڵامدا هۆشیار عومەر وتی" هه ڵوێستی ئێمه نه گۆڕه ئه ویش په یوه ندی به سێ بابه ته وه هه یه ، یه كه م له ئاستی دنیادا ئه گه ر سه یری پرۆسه ی به دیموكراتیزه كردن بكه ین له 1950كان به دواوه ئه و سیسته مانه ی كه به ئاراسته ی دیموكراسی چوون سه رۆكایه تیان هه ڵبژێردراوه كه به داتا و ژماره هه یه له ماوه ی حه وت هه شت ساڵدا گه ڕاوه ته وه به ره و دواوه ، گه ڕاوه ته وه به ره و دیكتاتۆری، ئه وه ی كه په رله مانی بووه لانی كه م سه رو حه فتا ساڵ توانیویه تی به رده وام بێت ئه و سیسته مه ، ئه گه ر سه یری ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست بكه ین سه رچاوه ی هه موو نه هامه تیه كان، سه رچاوه ی هه موو وێرانییه كان له میسر له سوریا له یه مه ن و له لیبیا و له زۆربه ی ئه و وڵاتانه ی دیكه و له عێراق له سه رده می (سه دام)دا هه مووی ئه وه یه كه سیسته مێكی سه رۆكایه تی هه بووه و یه ك كه س حوكمی كردووه ، خۆی ده وڵه ت بووه ،خۆی سوپا بووه ، خۆی هێز بووه و خۆی هه مووشتێك بووه ، خۆی یاسادانه ربووه و جێبه جێكاریش بووه بۆیه كاتی خۆی له كاتی نوسینه وه ی ده ستوری هه میشه یی عێراقدا (نه وشیروان موسته فا ئه مین)، (مام جه لال)، (مه سعود بارزانی) به تایبه تی (مام جه لال)، (مه سعود بارزانی) زۆر به توندی كاریان له سه رئه وه ده كرد كه سیسته مێكی په رله مانی هه بێت بۆئه وه ی ئه و ئه زموونه له عێراقدا دوباره نه بێته وه كه واته دوفاقیه ك دروستده بێت، دژبه یه كیه ك دروستده بێته وه ، له عێراقدا سیسته می په رله مانیان داواكردبێت چونكه ئه زموونه كه به ره و دیكتاتۆریان بردووه لێره بیانه وێت سیسته مێكی پێچه وانه ی ئه وه دابنێن له به رئه وه دیدگا و ڕوانینی ئێمه له سه ر بنه مای ئه زموونی وڵاتانی دیكه ، ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست ، ڕابردووی عێراق، وه ئه و داتایانه ی له به رده ستدایه بۆ گۆڕانكاری به ئاراسته كردنی دیموكراتیزه كردنی سیسته مێك ئه وه یه كه سیسته می په رله مانی باشترین سیسته مه ، وه ئه مه شتێكه قابیلی گفتوگۆ نییه ." ڕێکخەری ژووی پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانی بزوتنەوەی گۆڕان ئەوەشی وت" جیاوازیه کانی نێوان سیستمی سەرۆکایەتی و سیستمی پەرلەمانی هێنده گه وره یه ، وه سیسته می په رله مانی هێنده باشتره له سیسته می سه رۆكایه تی كه ئێمه وه كو بزوتنه وه ی گۆڕان سورین له سه رئه وه ی كه سیسته م ده بێت سیسته مێكی په رله مانی بێت." ڕێکخەری ژوووری پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانی بزوتنەوەی گۆڕان زیاتر وتی"خۆی هه ر له ڕووی پراكتیكیشه وه ئێستا كه هه رێمی كوردستان هیچ هێزێك زۆرینه ی نییه ، وه هیچ كه سێك ناتوانێت به ته نها ده نگی زۆرینه بهێنێت، ئه وه ی كه واشیكرد ئه مجاره سه رۆكی هه رێم له په رله مانه وه هه ڵبژێردرێت ئه وه بوو ئه وكاته ئێمه پشتیوانی ئه وه بووین چونكه خواستێكی ئێمه بوو به به رده وامی كه ده بێت سه رۆك له په رله مانه وه هه ڵبژێردرێت و به رامبه ر به په رله مان به رپرسیاربێت هه ركه سێك بێت، ئه وه یه كێكه له و پرسانه ی كه نابێت له ئێستاوه یه كلایی بكرێته وه له م بابه ته دا." ئێمه له هه رێمی كوردستاندا له وه ته ی پرسی ده ستور هه یه سێ چوار ناكۆكی ڕیشه یمان هه یه كه من پێموایه له م پرۆسه یه شدا دێنه وه به رباس، یه كێكیان سیسته می سیاسیه كه ئایا په رله مانی بێت یان سه رۆكایه تی بێت؟ ئه زموون پیشانمان ده دات سیسته می په رله مانی باشتره له سه رۆكایه تی نه ك بۆ ئێمه به ڵكو بۆهه موو دنیا، دووه م سنوری هه رێمی كوردستان، له ڕه شنوسی پێشوودا سنوری هه رێمی كوردستان دیاریكراو كه ركوك و ئه و ناوچانه ی تێدابوو له ڕووی نێوده وڵه تیه وه لای نه ته وه یه كگرتووه كان ئیشكالی دروستكرد و دژی وه ستانه وه ، ئێمه ئێستا كه ده ستور ده نوسینه وه دوای 16ی ئۆكتۆبه ر ئه و ناوچانه له و دۆخه دان كه ئێمه ده یبینیین، وه هه رێمی كوردستان هیچ ده سه ڵاتێكی نییه ، ئه ی سنوری هه رێمی كوردستان كوێ ده بێت! خۆ ناكرێت ئێمه ده ستورێك بنوسینه وه و واز له نیوه ی خاكی كوردستان بهێنیین. " ڕێکخەری ژووری پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانی بزوتنەوەی گۆڕان دەشڵێت" پرسی دووه م ئازادییه سیاسی و شارستانییه كانه واته هه ندێكجار كاردانه وه كانی ئێمه به توند سه یرده كران له ڕابردوودا، له ڕه شنوسی پێشوودا مادده یه كی تێدابوو بڕگه یه كی تێدابوو باسی ئه وه ی ده كرد وه رزش مافی هه موو هاوڵاتیه كه ئێ ئه مه گاڵته جاڕییه ! نوسینه وه ی ده ستور كه ئازادییه سیاسیه كان و ئازادییه شارستانییه كان به ڕوونی دیاری بكات ئه مه شتێكه پێناسه كراوه ، وه ك وتم ئێمه داماننه هێناوه ، ده یان نموونه هه یه نموونه ی باش هه یه و نموونه ی خراپ هه یه ، وه له ناوه نده ئه كادیمییه كانی دنیادا هه زاران سه رچاوه ی له سه ر هه یه كه ده ستور چۆن ده نوسرێته وه و ده ستوری دیموكراتی جیاوازی چیه له ده ستورێكی دیكه ." هۆشیار عومەر زیاتر دەشڵێت" خاڵێكی تر جیاكردنه وه ی ده سه ڵاته كانه له هه رێمی كوردستاندا، ده سه ڵاتی جێبه جێكردن هه میشه زاڵ بووه به سه ر ده سه ڵاتی یاسادانان و ده سه ڵاتی دادوه رییدا، ئه وه ی له كوردستاندا ئێستا بووه به سه رچاوه ی كێشه ی گه وره ئه وه یه كه په رله مانێك هه یه ناتوانێت ئه ركه كانی خۆی جێبه جێ بكات، به حیزبی كراوه ، وه حكومه ت پێیوایه كاری په رله مان ئه وه یه هه رشتێك ئه و وتی مۆری بكات بۆی، ده سه ڵاتی دادوه ریش به هه مان شێوه بووه به ئامڕازێك له جیاتی ئه وه ی یاسا بۆ پاراستنی ئازادییه كان بێت بۆ پاراستنی مافی هاوڵاتیان بێت بووه به په تی سێداره بووه به ئامڕازی سزادانی هاوڵاتیان به بێ هیچ هۆیه ك، وه ئه مه شتێك نییه بزوتنه وه ی گۆڕان بیڵێت، ئه مه شتێك نییه له ناو كوردستاندا باسبكرێت به ڵكو له ئاستی نێوده وڵه تیدا ئه م قسه یه ده كرێت كه سیسته می دادوه ری و دادگاكانی ئێمه سه ربه خۆ نیین خۆشیان ئه و پارته سیاسیانه دانی پێداده نێن كه پێویست بكات." ڕێکخەری ژووری پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانی بزوتنەوەی گۆڕان ئەوەشی خستەڕوو کە پێویستە لە دەستوردا سنورێک بۆ دەسەڵاتەکانی حکومەت دابنرێت، لەو ڕوەوە وتی" له هه مانكاتدا حكومه ت ده بێت حكومه تێكی سنورداربێت نابێت حكومه تێك بێت كه له ده ستوردا ده نوسرێته وه ده سه ڵاتێكی وای هه بێت وه كو (ئه خته بووت) په ل بهاوێژێت بۆهه موو پنته كانی كۆمه ڵگه ده بێت ده رفه ت بهێڵدرێته وه بۆ هاوڵاتیان و ده رفه ت بهێڵدرێته وه بۆ ڕێكخراوه كانی كۆمه ڵگه ی مه ده نی و بۆ ڕێكخراوه ناحكومیه كان و هه روه ها هه تا دوایی له به رئه وه ئه م پرسانه كه هه ن من پێموایه مشتومڕ ده هێنێته وه به ڵام زۆر گرنگه بۆئه وه ی كه بتوانیین ده ستورێكی ڕێكوپێكمان هه بێت یه كه م ئه م پرۆسه یه شه فاف بێت، ئێمه هیچمان نییه بۆ شاردنه وه هه موو هاوڵاتیانی كوردستان، هه موو خه ڵكی ئه كادیمی، خه ڵكی سه ربه خۆ، ڕۆشنبیران لێره و له ده ره وه ی وڵات ته نانه ت خه ڵكی بیانی پێویستی كرد بیهێننه ناو ئه م پرۆسه یه وه ، دووه م بڕیاری پێشوه ختمان نه بێت كه ده چینه ناو ئه و پرۆسه یه وه ." هۆشیار عومەر ئاماژەی بەخاڵێکی تر کرد و دەڵێت" سێیه میش- ئێمه ئه زموونی شكستخواردوومان هه یه له به شێك له و وڵاتانه ئه زموونی سه ركه وتوشمان هه یه ، پێویسته ئێمه وانه له ئه زموونه سه ركه وتووه كانه وه وه ربگرین نه وه كو به ره و تونێلێكی تاریك بڕۆین دواجار ده ستوریش هێنده ی ئه و یاسایانه ی هه یه بووه به كێشه چونكه ئێستا له هه رێمی كوردستاندا ئێمه ئه گه ر بمانه وێت دادپه روه ری هه بێت، بمانه وێت گه نده ڵی نه بێت و شه فافی هه بێت، مافی هاوڵاتیان پارێزراوبێت خۆ نه بوونی ده ستور ڕێگر نییه له وه ی ڕێگری بكرێت حوكمڕانیه كی باش بكرێت له و چه ندساڵه دا،ده ستور ڕه نگه زیاده یه كی هه بێت به ڵام به م بیركردنه وه ی ئێستا بۆ حكومڕانی و به جێنه هێشتنی ڕابردووش شیوازی حوكمڕانیه به مشێوه یه ی ئێستا به رده وام بێت ده ستور ناتوانێت ته واوی ئه و كێشانه بۆ ئێمه چاره سه ربكات ڕه نگه كۆمه ڵگه ی ئێمه دابه شتربكات." هۆشیار عەلی جەختیکردەوە" پێویسته ده ستور بكه ین به پرۆسه یه ك كه هاوڵاتیان كۆده كاته وه چونكه كۆمه ڵگه ی ئێمه كۆمه ڵگه یه كی دابه شبووه ، به شێك له هاوڵاتیان هه ست به گۆشه گیری ده كه ن خۆیان له م سیسته مه دا نابیننه وه مافی خۆیان له م وڵاته دا نابیننه وه ده ستور تاچه ند ده توانێت ئه وه بكات ڕه نگه باشترین نموونه ئه وه بێت ئیسرائیل له 1948 بڕیار بوو ده ستوری هه بێت هه تا ئه مڕۆ دایاننه ناوه ، له 2003 وه لیژنه یان هه یه له په رله ماندا هه تا ئه م ده قیقه یه دایاننه ناوه چونكه پێیان وایه ئه و پرۆسه یه دابه شیان ده كات نه ك یه كیان بخات، گرنگه ئه م پرۆسه یه به ئاراسته یه ك بێت كه یه كمان بخات و به چاوێكی ڕۆشنه وه و به عه قڵێكی كراوه له پرۆسه كه بڕوانیین، هه موو ڕوانیین و ڕه خنه و بیروڕا جیاوازه كانیش وه ربگرین بۆئه وه ی ده ستورێكی وامان هه بێت سبه ینێ نه بێت به كێشه یه كی وا كه نه توانیین چاره سه ری بكه ین، ئه و كێشانه ی ئه مڕۆ هه مانه له ڕێی یاسایه وه ده توانیین ئاسانتر ده ستكاری بكه ین چوارچێوه یه كی ده ستوری وه ربگرێت و هه رێمی كوردستان به ره و لێواری خراپتر و نه مانیش ببات ."