ڕۆژی وشـیاربوونه‌وه‌ له‌ مین
چواری ئه‌م مانگه‌ ڕۆژی نێونه‌ته‌وه‌یی بۆ وشـیاربوونه‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌ مین و هاوكاریكردن له‌ كرداری سه‌باره‌ت به‌ مین بوو
چواری ئه م مانگه ڕۆژی نێونه ته وه یی بۆ وشـیاربوونه وه سه باره ت به مین و هاوكاریكردن له كرداری سه باره ت به مین بوو، واته كاتێـك بۆ وه بیرهێنانه وه ی ئه و هه ڕه شـه مه رگ هێنرانه ی مینه سه ر زه ویـیه كان بۆ ملیۆنه ها كه س لایه نی كه م له حه فتاوهه شت وڵاتی جیهانیان پـێـكهێناوه . به پـێی ڕێـكخراوی نه ته وه یه كگرتووه كان مینه كانی سه رزه وی و پاشماوه كانی كه ره سته ی ته قینه وه ی شه ڕ هه ر سـاڵه ی هه زاران كه س ده كوژێت و یان برینداریان ده كات. سـندوقی نه ته وه یه كگرتووه كان بۆ یارمه تیكردن به منداڵان ده ڵێت زیاتر له یه ك له سێ به شی هه موو قوربانیـیانی مه ده نی له ئاكامی مین له منداڵان پـێـكدێت. هیچ خه ڵـكێـك باشـتر له خه ڵـكی ئه فغانسـتان كاریگه ری تراژیدی مینه كانی سه رزه وی نازانن. له ماوه ی بیست سـاڵی ڕابردوودا زیاتر له حه فتاهه زار ئه فغانی به هۆی مین و یان ته قه مه نی تری نه ته قێنراو كوژراو و یان برینداربوونه . به پـێی وته كانی دكتۆر محه مه د ڕزا به ڕێوه به ری پـرۆگرامی ناوه ندی كرده وه ی مین بۆ ئه فغانسـتانی سه ر به ڕێـكخراوی نه ته وه یه كگرتووه كان ده ڵێت هه ر مانگه ی شه ست ئه فغانی به هۆی ئه م جۆره چه كانه كوژراو و یان برینداربوونه . دكتۆر ڕه زا گوتی ئێمه باسی ئه و كه سـانه ده كه ین كه پاش چه ندین سـاڵان بوون به په ناخواز و گه ڕاونه ته وه وڵاته كه یان، ته نانه ت بۆ وێنه وه زاره ته كانی حكومه ت وه كو وه زاره تی كاروباری گشتی ئه گه ر بیانه وێت ڕێـگاوبان سـازبكه ن و یان وه زاره تی وزه ئه گه ر بیه وێت كاره با بۆ شـارێـك به رێت هه ڵه ده كه ن و مینه كان نابینن. دكتۆر ڕه زا ده ڵێت مینه كان به ربه سـتی جدین له ئاوه دانكردنه وه و گه شه پـێدانی ئه فغانسـتانن. وڵاته یه كگرتووه كان له وه تای سـاڵی 1988 ی زاینی له حاڵی هه وڵداندایه بۆ ئه وه ی یارمه تی به خه ڵكی ئه فغان بكات له و هه ڕه شه مه رگ هێنه رانه یه ڕزگاریان بێت و له كاریگه ره سـامناكه كانیشی ساڕێژ بـبنه وه . له 1993 وڵاته یه كگرتوه كان پـرۆگرامی كرده وه ی له به رامبه ر مین له نێو ئاژانسـه كانی مرۆڤایه تی ئه و وڵاته بنیادنا كه گه وره ترین له چه شنی خۆی له جیهاندایه . وڵاته یه كگرتووه كان زیاتر له ملیارێـك و دووسه دهه زار ملیۆن دۆلاری خسـتۆته گه ڕه وه بۆ ئه وه ی ئه و مینانه ی سه رزه وی پاك بكه نه وه ، پـشتیوانی له زانیاری و مه شـقپـێـكردنی سه باره ت به مه ترسی مین دابینبكرێت و یارمه تی به و كه سـانه بكرێت كه له مه ترسی مین ڕزگاریان هاتووه ، هه روه ها دابینكردنی مه شق له لایه ن كه سـانی بیانیـیه وه كه چۆن مینه كان پـوچه ڵ بكه نه وه و هه روه هاش ته كنیكی پـێشـكه وتووی پاكــكردنه وه ی مین دابین بكرێت. هاوكاری ئه مریكا یارمه تی به كۆسـتاریكا، جیبوتی، گواتیمالا، هندۆراس، كۆسۆڤۆ، مه كه دۆنیا، نامیبیا و سورینامیشی گرتۆته وه بۆ ئه وه ی له كه مكردنه وه ی ژماره ی مردن به مینه كان ڕزگاریان بێت. له ڕاگه یه ندراوێـكدا وه زاره تی ده ره وه ی ئه مریكا گوتی هه وڵه كانی ئێمه ئه و ئاكامه ی به دوادابووه كه ژماره یه كی به رچاو له كوژراوی خه ڵـك به مین و پاشـماوه كانی كه ره سـته ی ته قینه وه له سه رانسه ری جیهاندا كه م بـبێته وه . ڕاگه یه ندراوه كه ده ڵێت چوار سـاڵ له مه وبه ر به پـێی به راورد 26 هه زار كه س به مین كوژراون له حاڵێـكدا به پـێی ڕاپـۆرتان له سه رانسه ری جیهان له سـاڵی 2006 پـێنج هه زار و حه وت سه د و په نجا و یه ك كه س گیانیان له ده ستداوه . له ڕێگای پـێـكه وه كاركردن ئه مریكا و وڵاتانی خێرخوازی دیكه و كۆمه ڵـگای كردار سه باره ت به مین ده توانن هه وڵدانیان پـێـكه وه به ره و جیهانێـك به رن كه مین كاریگه ریـیان تێ نه كات.