ووتاری سه‌رۆك بۆش بۆ جه‌نگاوه‌رانی دێرینی شه‌ڕه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا
باسی له‌ ڕه‌هه‌نده‌ سیاسی و ئاسایشی وئابوری‌یه‌كان كرد له‌و ستراتیجیه‌دا بۆ سه‌ركه‌وتن له‌ عیراق كه‌ به‌ گۆڕه‌پانی سه‌ره‌كی دژه‌ تیرۆر
ڕۆژی سێ شه ممه به ڕێز جۆرج بوش سه رۆكی ووڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا ووتارێـكی پـێشـكه ش به جه نگاوه رانی دێرینی شه ڕه كانی ده ره وه ی ئه مریكا كرد و تیایدا به چڕی باسی له ڕه هه نده سیاسی و ئاسایشی و ئابوری یه كان كرد له و ستراتیجیه دا بۆ سه ركه وتن له عیراق كه به گۆڕه پانی سه ره كی دژه تیرۆر ناو زه ند ده كرێت. سه رۆك بوش له ووتاره كه یدا جارێـكی دیكه باسی له هه ر سێ لایه نی گرنگی سه ركه وتن كرد له عیراقدا، لایه نی سیاسی، ئاسایش، ئابوری، به وه ش ده ستی پـێـكرد كه سه ركه وتنانه كانی كه له عیراقدا به ده ست هێنراوه له ساڵی ڕابوردوودا. سه رۆك بوش باسی له وه كرد كه چۆن له دوانزه مانگی ڕابوردوودا عیراق توانیویه تی گۆڕانكاری سیاسی زۆر مه زن و بێ وێنه به خۆی ببینێ به تایبه تی له هه ڵبژاردنه گشتی یه كاندا، له دانانی ده ستوردا، له دانانی حكومه تێـكی كاتی دا، وه هه روه ها رفرا ندۆم و هه ڵبژاردنه كه ی ئه م دوای یه دا. ده رباره ی ده ستوری نوێ عیراق، سه رۆك بوش به پـێشكه وتووترین و دیموكراتی ترین ده ستوره له جیهانی عه ره بی دا له قه ڵه مدا. له به رده وامی گوته كه یدا باسی له وه كرد كه عیراقی یه كان به ڕاستی توانیویانه پـێشـتر وئێسـتاش نیشانی بده ن كه ده توانن به یه كه وه هاوكاری بكه ن وچه ندین جار له هه ڵبژاردنه كان و دامه زراندنی حكومه تی تازه دا گفت و گۆیان كردووه له ناو خۆیاندا به هه موو هێزه سیاسی یه كان و ئاینی یه كان و ڕه گه زی یه كانی ناو كۆمه ڵـگای عیراقیدا و ڕێـككه وتوون له سه ر فۆرمێـكی گشتی دا. سه رۆك بوش له میانه ی گوته كه ی دا سه رنجی دا به شیعه كان و كورده كان، گوتی دامه زراندنی دیموكراسی یه كی سه ركه وتوو له ناو وڵاتێـكدا پـێویسـتی به ڕێزكرتن له مافی كه مایه تی (سونی یه كان) هه یه ، هه ر جۆره دیموكراسی یه كیش ئه وه نه پاریزێت ئاینده ی ده كه وێته مه ترسی یه وه . هه روه ها گوتیشی ئه ركه كانی سه ركردایه تی تازه ی عیراق ئه وه یه ده بێت بڕیاری زۆر قورس بده ن بۆ چه سپاندی دیموكراسی له عیراقدا له ڕێـگه ی چاكسازی كردن له بواره كانی ئاسایش، ئاوه دانكردنه وه ، ئابوری ، هه روه ها پـێویسـتی به گۆڕانكاری له ده ستوریشـدا هه یه . ته وه رێـكی دیكه ی وتاره كه ی سه رۆك بوش ته رخان بوو بۆ مه سه له ی ئاسایشی و سه ركه وتن له عیراق و گوتی وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا وهاوپه یمانه كانی كۆمه كی عیراقی یه كان ده كه ن بۆ پاراستنی ئه و دیموكراسی یه ته ی له وڵاته كه یان هاتـۆته كایه وه ، هه روه ها سه رۆك بوش گوتی هێزه ئاسایشی یه كانی عیراقی هه م له ڕوی قه وه اره و هه م له ڕوی توانای هێزه وه هه ر وا دێت و له گه شه كردندان. وه ك به رنامه یه كیش بۆ ساڵی 2006 سه رۆك بوش گوتی هاوپه یمانان سه نه د ده خه نه سه ر هه وڵه كان بۆ چۆنێتی ئه نجامدانی ئه ركه كانی پۆلیس وكار كردن بۆ په ره پـێدانی هێزه تایبه ته كانی پـۆلیس له نێو وه زاره تی ناوخۆدا و گوتیشی هاوپه یمانان یارمه تی عیراقی یه كان ده ده ن بۆ زیاكردنی ژماره ی پۆلیسی پاراستنی سنوره كان به مه به ستی پارێزگاری كردنی سنوره كانی عیراق و ڕێـگه گرتن له تێرۆریستانی بیـيانی له وه ی دزه بكه نه ناو عیراقه وه . هه ر له درێژه ی وتاره كه یدا سه رۆك بوش گوتی، هاوپه یمانان یارمه تی عیراقی یه كان ده ده ن بۆ گه وره كردنی قه باره ی بنكه كانی پۆلیسی عیراق و هه روه هاش په ره پـێدانی توانای یه كانیان و گوتیشی هه ر چه ندێـك هێزی سه ربازی و ئاسایشی عیراقی بكه ونه سه ر ڕێڕه وی خۆیان ئه وا ئه وه نده هاوپه یمانان سه نه د ده خه نه سه ر ئه و هێزانه تا به رپـرسـێتی هه میشه یی باری ئاسایشی وڵاته كه یان له ئه ستۆ بگرن. گوتیشی ئه وه نده ی هێزی سه ربازی ئاماده یی عیراق هه بێت ئه وه نده ژماره ی هێزه سه ربازی یه كانی ئه مریكا كه م ده كرێـته وه وه له گه ڵ بوونی توانایی پـێویست له لایه ن هێزه سه ربازی یه كانی عیراقه وه بۆ سه ركه وتن ئه وا هێزه سه ربازی یه كانی ئه مریكا تا به هاری داهاتوو له 17 یه كه ی له شكری یه وه كه م ده كرێته وه بۆ 15 یه كه . هه ر له م ته وه ری ئاسایشی یه یدا سه رۆك بوش جه ختی كرده وه له سه ر ئه و گه نده ڵیانه ی له نێو هێزه كانی پۆلیسی عیراقیدایه ، گوتی "مه سه له یه كه هه رگیزا و هه رگیز نه حكومه تی وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا پـێی قایل ده بێت و نه حكومه تی عیراقیش". له به شی سێ یه می وتاره كه یدا سه رۆك بوش باسی له لایه نی ئابوری وئاوه دانكردنه وه ی ژێرخانی ئابوری له عیراقدا كرد وه كه چۆن هێزی هاوپه یمان و وڵاتانی هاوپه یمان یارمه تی عیراقی یه كان ده ده ن بۆ ئه و مه به سته ، هه روه ها باسی له و هه نگاوانه كرد كه چۆن ئێستا دراوێـكی ڕێـك و پـێـكی عیراق هه یه و ئێستا بازاڕی سه هم وسه نه د له عیراق دامه زراوه و بانقێـكی مه ركه زی سه ر به خۆ هه یه و هه روه ها چۆن ئێستا ڕێز له موڵكی تایبه تی ده گیرێت وهه وڵ ده درێت بۆ ڕاكێشانی پـیشـه سازی بێـگانه و سه رمایه ی بێـگانه بۆ خستنه گه ڕ له عیراقدا. هه روه ها سه رۆك بوش باسی له دوو كه رتی تایبه ت كرد كه په یوه ندیان به ئاوه دانكردنه وه هه یه له عیراقدا ئه ویش ژێر خانی وزه ی كاره با ونه وته . گوتی به هاوكاری وڵاتانی هاوپه یمان یارمه تی عیراقی یه كان ده ده ین له و بواردا. سه رۆك بوش هه ر له میانه ی قسه كانی ڕه خنه ی گرت له كۆمه ڵـگای جیهانی كه له ساڵی ڕابوردووه وه گفتی 13 بلیون دۆلاریان دابوو بۆ یارمه تی وئاوه دانكردنه وه ی عیراق به ڵام هه تا ئێستا به شی زۆری ئه و پاره یه نه دراوه و نه خراوه ته گه ڕ بۆ ئه و پـرۆسه یه . هه روه ها زۆر وڵاتیش گفتی ئه وه یان دابوو له قه رزه كانی عیراق خۆشببن به ڵام ته نها ئه مریكاو سلۆڤاكیا وماڵـتا ئه و كاره یان كردووه . هه ر له درێژه ی قسه كه یدا سه رۆك بوش باسی له وه كرد كه چۆن سندوقی دراوی جیهانی بڕیاری داوه 680 ملیۆن دۆلار بداته عیراق بۆ پـێشخسـتنی ئابوری. له دوا به شی وتاره كه ی دا سه رۆك بوش داوای كرد له ناوه وه ی وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا گفت و گۆی ڕاست گۆیانه و به رپـرسانه بكرێت، گوتی ده بێت له ئه مریكا گفت و گۆكان له سه ر جیاوازی یه كان ڕاست گۆیانه بێت و گوتیشی ئێستا له ئه مریكا گفت وگۆیه كی چڕ وپڕ وگه رم وگوڕ هه یه له سه ر مه سه له ی شه ڕی عیراق، سه رۆكیش به خۆشحاڵی یه وه پـێشـوازی له و گفت و گۆیانه ده كات به ڵام ده بێت به شێوه یه كی به رپـرسانه ئه نجام بدرێت له ده مێـكدا هێزه سه ربازی یه كانی ئه مریكا له ده ره وه ی وڵات ژیانیان ده خه نه مه ترسی یه وه . سه رۆك بوش ده ڵێت له كاتی شه ڕدا ئه و به رپـرسێتی یه مان له سه ره یه كـگرتوویی ئه مریكا نیشان بده ین، ئینجا جیاوازی سیاسی له ناو ئه مریكا هه ر چیـیه ك بێت وهه ر چونێـكیش بێت. وه ده ڵێت ئه وه به رپرسێتی ئێمه یه به رامبه ر به ژنان و پیاوانی سه رباز كه شایسته ی ئه وه ن بزانن له ڕۆژانی خۆشی وناخۆشیدا پـیشـتیوانیان له گه ڵدایه .