قه‌ڵاچۆكردنی ئه‌نفلۆنزای باڵـنده‌
حكومه‌تی وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا به‌ڵـێنی 320 ملیۆن دۆلار زیاتری داوه‌ بۆ یارمه‌تی هه‌وڵه‌ نێونه‌ته‌وه‌یی‌یه‌كان له‌پـێناو به‌گ
حكومه تی وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا به ڵـێنی 320 ملیۆن دۆلار زیاتری داوه بۆ یارمه تی هه وڵه نێونه ته وه یی یه كان له پـێناو به گژداچوونه وه ی ئه نفلۆنزای باڵنده و ئاماده كردنی خه ڵـك بۆ شـیانی بڵاوبوونه وه ی ئه و درمه له ئاینده دا. ئه مریكا ئه م به ڵـێنه ی له كۆنفرانسـی نێونه ته وه یی وه زیراندا له شه رم ئه لشێخی میسر خسته ڕوو سـه باره ت به ئه نفلۆنزای باڵـنده و درمی ئه نفلۆنزا. به م به شـداریـیه له وه ته ی مانگی یه كی سـاڵی 2006 وه ئه مریكا 949 ملیۆن دۆلاری به خشیوه له پـێناو پـشـتیوانیكردنی هه وڵه نێونه ته وه یی یه كان له زیاتر له 100 وڵاتدا بۆ باشـكردنی ڕه وشی ئاماده باشـی بۆ درم و نه خۆشـی و چاودێریـكردنی نه خۆشـیـیه كان و دۆزینه وه یان و به رپه رچی بڵاوبوونه وه یان و به ربه ستـكردنیان. جێـگری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا بۆ كاروباری دیموكراسی و په‌یوه‌ندیـیه‌ نێونه‌ته‌ویی‌یه‌كان پاوڵا دۆبرێنسـكی بۆ ئاماده‌بووانی كۆنفرانسی شه‌رم ئه‌لشێخی ڕاگه‌یاند: " با دڵنیاتان بكه مه وه ئه مریكا به رده وامه له سه نگی خستنه سه ر ئه و هه ڕه شـانه ی كه هه موو به ره و ڕووی ده بینه وه ." ئه م به ڵێنه ی ئه مریكا چالاكیـیه كانی ئاژانسی ئه مریكی بۆ گه شه كردنی نێونه ته وه یی و وه زاره تی ته ندروسـتی و خزمه تگوزاریـیه مرۆیی یه كان و وه زاره تی كشـتوكاڵ و وه زاره تی ده ره وه ی ئه مریكا ده گرێته وه . له ناو به ڵێنه كانی تری ئه مریكادا 94 ملیۆن دۆلار بۆ پـشـتیوانی پـێـكهێنانی توانا و چالاكیـیه كانی ئاماده باشی بۆ درمی ئه نفلۆنزای باڵـنده له ڕێـكخراوه پـێشـه وایی یه كانی نێونه ته وه یـیدا به ڕێـكخراوی خۆراك و كشـتوكاڵی نه ته وه یه كگرتووه كان و ڕێـكخراوی ته ندروسـتی نێونه ته وه یی و ڕێـكخراوی گه شه كردنی نه ته وه یه كگرتووه كانه وه . هه روه ها 86 ملیۆن دۆلار بۆ پـشـتیوانیـكردنی چالاكیـیه كانی یه ك لایه نی هه نووكه یی له 48 وڵاتدا له گه ڵ 83 ملیۆن دۆلار بۆ چاره سه ركردنی سـروشـتی په ره سه ندووی مه ترسی ئه نفلۆنزای باڵنده ئه گه ر له جیهاندا بڵاوبێته وه و 57 ملیۆن دۆلاری دیكه بۆ توێژینه وه نێونه ته وه یی یه كانی ئه نفلۆنزا و پشـتیوانی هه نووكه یی بۆ هه رێمه كان سه باره ت به تۆڕكاری دۆزینه وه ی نه خۆشـیـیه كانی جیهان و هاوكاریـكردنی نێونه ته وه یی. له وه ته ی سـاڵی 2003 وه به سه دان ملیۆن باڵـنده له به لای كه م 60 وڵاتدا به هۆی جۆره كانی ڤایرۆسی ئه نفلۆنزای باڵنده H5N1 كه زۆر كوشـنده ن مردوون یان كوژراون بۆ ڕێـگه گرتن له بڵاوبوونه وه ی ئه و ڤایرۆسـه . 387 كه س له 15 وڵاتدا تووشـی ئه و ڤایرۆسه بوون و 245 كه س گیانیان له ده سـتداوه . هه وڵه كان له سه رانسه ری جیهاندا بۆ كۆنتڕۆڵـكردنی ئه م كاره سـاته یارمه تی زیاتر له 30 وڵاتی جیهانیان داوه ڤایرۆسی H5N1 له ناو په له وه ڕه كانیاندا له ناوبه رن. له 6 وڵاتدا- به نگلادیش و چین و میسـر و ئه نده نووسـیا و پاكسـتان و ڤێتنام ڤایرۆسی H5N1 جێـگیره . وڵاته یه كگرتووه كانی ئه مریكا ئه ندامێـكی دامه زرێنه ری ڕێـكخراوی هاوكاری نێونه ته وه یی یه سه باره ت به درمی ئه نفلۆنزای باڵـنده كه له وه ته ی سـاڵی 2006 وه به گژ ئه و مه ترسیـیه دا ده چێته وه و ئه مریكا پابه نده به هاوكاریكردنی كۆمه ڵـگای نێونه ته وه یی بۆ به ربه ستكردنی ئه نفلۆنزای H5N1 له باڵـنده دا و خۆئاماده كردن بۆ شـیانی بڵاوبوونه وه ی له مرۆڤدا له ئاینده دا.