کاتی ڕاده‌سـتکردنی ده‌سه‌ڵات له‌ یه‌مه‌ن هاتووه‌
ئه‌گه‌ر سه‌رۆک سـاڵح به‌ ته‌ن ئاینده‌ی یه‌مه‌ن و باشی خه‌ڵـکی یه‌مه‌نه‌وه‌ بێت، ئه‌وا ده‌بێت ده‌سـتبه‌جێ ده‌سـتپـێشـخه‌ری ڕاده‌سـتکردنی ته‌واوی ده‌سه‌ڵات ئه‌نجام بدات
به درێژایی 10 مانگی ڕابردوو له یه مه ندا خۆپـیشـاندانی جه ماوه ری له پـێناو ڕووخاندنی حوکمڕانی سه رۆک عه لی عه بدوڵڵا سـاڵح به رده وام بووه . زۆر جار هێزه کانی سه ر به سـاڵح ده که ونه شه ڕوپـێـکدادانی خوێناویدا له گه ڵ پـیاوانی چه کداری خێڵه کان و ئه و که سـانه ی که له سوپا هه ڵگه ڕاونه ته وه و پـشتیوانی له خۆپـیشـانده ران ده که ن له شـاره گه وره کانی یه مه ن. جاروباریش له باشوری یه مه ندا میلتانه په یوه نداره کان به تۆڕی ئه لقاعیده وه ده ست به سه ر ته واوی شارۆچکه کاندا ده گرن. له ئاکامی چه ندان مانگ له توندوتیژی پـتر له 80 هه زار له دانیشـتوانی هه رێمی زنجبار ناچاربوون ماڵ وحاڵیان به جیبهێڵن و په نا بۆ پارێزگاکانی دراوسێ به رن. به گوێره ی چاودێری مافه کانی مرۆڤ له یه مه ندا و له وه ته ی هه ڵگیرسـاندنی خۆپـیشـاندانه کان له مانگی دووی ڕابردووه وه ، نزیکه ی 400 که س گیانیان له ده سـتداوه . گوته بێژی ڕێـکخراوه که جه لیل وه ضاح ده ڵێت ژماره ی ئه وانه ی له باشور و هه رێمی ئه ڕحه ب کوژراون ڕه نگه زۆر زیاتر بن. ناوبراو ده شڵێت ڕێـکخراوه که ی به ڵگه نامه کانیان هه یه سه باره ت به حاڵه ته کانی چه ندان زیندانی سیاسی که تیایاندا هێزه کانی ئاسایشی حکومه ت له سه نعای پایته خت و شاری ته عزی دووه م شـاری گه وره ی یه مه ن مافی ئه و زیندانکراوانه یان پـێشـێلکردووه . وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا زۆر نیگه رانه سه باره ت به ڕاپـۆرته کانی په یوه ست به هێرشه کان له دژی خه ڵـکانی سیڤیلی یه مه ن. ئه مه ریکا توندوتیژی سه رجه م لایه نه کان سه رزه نشت ده کات و داواش له هه موو لایه نه کان ده کات هه تا ئه وپه ڕی دان به خۆدابگرن. ڕازی نه بوونی سه رۆک سـاڵح بۆ ڕاده سـتکردنی ده سه ڵات ئه وه نده ی دیکه ڕه وشی ته ناهی یه مه نی تێـکداوه و وڵاته که شی زه وتکردووه له ده رفه تی جێـگیرکردنه وه ی ئاشـتی و هه ڵبژاردنی حکومه تێـکی نوێ له ده رئه نجامدا. ڕه وشی ئابوریش به رده وام ڕوو له خراپـبوون ده کات له سایه ی گوشـاری خۆپـیشـاندانه په ره سه ندووه کان و زیادبوونی که لێن و په رتبوون له سه رانسه ری یه مه ندا. گرانیـیه کی زۆر بڵاوبووه ته وه به به رزبوونه وه ی نرخی کاڵاکان، ئه و کاره ی که زیانی له هه موو خه ڵـکانی یه مه ن داوه . هاوکات له به ر خراپـبوونی ڕه وشی ئابوری، وه گه ڕخه رانی سه رمایه له ناوه وه و ده ره وه ی یه مه ن وازیان له وه گه ڕخسـتنی سه رمایه هێناوه یان به رفراوانکردنی کاروباریان له یه مه ندا ڕاگرتووه . درێژه کێشـانی ڕه وشی بێ ته نایی سیاسی و نه بوونی دڵنیایی سه باره ت به ڕه وشی سه رکردایه تی یه مه ن، بوون به مایه ی بنکۆڵـکردنی چاکسـازیـیه کانی په یوه ست به به ڕێوه بردنی ئابوری به شێوه یه کی به رپـرسـانه و بنکۆڵـکردنی هه وڵه کانی به ره نگاربوونه وه ی گه نده ڵی و کاروباری باج و که مکردنه وه ی پـشـتگیری حکومه ت بۆ نرخی کاڵاکان. ئه گه ر سه رۆک سـاڵح به ته ن ئاینده ی یه مه ن و باشی خه ڵـکی یه مه نه وه بێت، ئه وا ده بێت ده سـتبه جێ ده سـتپـێشـخه ری ڕاده سـتکردنی ته واوی ده سه ڵات ئه نجام بدات، ئه وه ی زه مینه بۆ هه ڵبژاردنی پـێشـوه ختی سه رۆکایه تی خۆشـده کات که له چوارچێوه ی ده سـتپـێشـخه ری گواستنه وه ی ده سه ڵاتی ئه نجومه نی هاوکاری وڵاتانی که نداو سـازبدرێت. وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا داوا له به ڕێز سـاڵح ده کات که به بێ دواخستن به ڵێنه کانی جێبه جێ بکات. ته نها ئه و کاته ش خه ڵـکانی یه مه ن ده توانن پـێـکڕا کێشه بێ شوماره کانی که به رۆکی ڵاته که یانی گرتووه چاره سه ریان بکه ن.