ئاڵا تاڵه‌بانی: یه‌كێتی به‌ته‌نها پێداگری له‌سه‌ر پۆستی پارێزگاری كه‌ركوك ناكات، به‌ڵكو ده‌یه‌وێت ڕێكه‌وتنی سیاسی له‌گه‌ڵ پارتی هه‌بێت
"پارتی قسه‌ له‌سه‌ر بوونی حه‌شدی شه‌عبی ده‌كات له‌كه‌ركوك، كه‌چی له‌به‌غداد خۆیان هاوكارییان ده‌كه‌ن و ده‌بنه‌ هاوپه‌یمانیان "
له وتووێژێكی ژیار محه مه د له به شی كوردی ده نگی ئه مریكا له گه ڵ ئاڵا تاڵه بانی ئه ندامی ئه نجومه نی سه ركردایه تی یه كێتی نیشتمانی كوردستان، له باره ی پاساوی پارتی بۆ بونی سوپای عیراق و حه شدی شه عبی له شاره كه له دانه نانی پارێزگار بۆ كه ركوك، ئاڵا تاڵه بانی وتی،با به ڕاشكاوی بڵێم، پارتی دیموكراتی كوردستان كه ئه و هه موو قسه یه ی كرد له سه ر هاتنی حه شدی شه عب بۆ كه ركوك، خۆ دواتر خۆی له گه ڵی ڕێككه وت و سه ردانی هه موو سه ركرده كانی حه شدی شه عبی كرد له به غداد، ئێستا به شێكه له " ئیئتلافی بینا" كه هه موو سه ران و لایه نه كانی حه شدی شه عبی تێدایه ، هه ر پێش ماوه یه ك وه زیری شاره وانی و نیشته جێكردنی حكومه تی عیراقی كه سه ر به پارتی-یه ، ناوی (به نگین ڕێكانی-یه ) ده زگایه ك " شه ریكه یه ك"ی گه وره ی له وه زاره ت لێكرده وه ڕاده ستی ده زگای حه شدی شه عبی كرد، وه كو داهات بۆ ئه وان بێت، واته یه كێك له "شه ریكاته كانی" وه زاره ته كه ی خۆی داوه ته ده ستی حه شدی شه عبی، خۆ ناكرێت به ئێمه بڵێن هاوكاری حه شدی شه عبی ده كه ن له كاتێكدا خۆیان له به غداد هاوكارییان ده كه ن و دێن له گه ڵیان داده نیشن و حكومه تیان له گه ڵ پێكده هێنن، هاوكات ڕه تیكرده وه كه یه كێتی به ته نها پێداگری له سه ر پۆستی پارێزگاری كه ركوك بكات، وتی" ئه و قسه یه ی به و شێوه یه ده كرێت دروست نیه به ڵكو ئێمه ده مانه وێت ڕێكه وتنی سیاسی هه بێت من وه ك كه ركوكیه ك، وه وه ك ئه ندامێكی سه ركردایه تی ده مه وێت ڕێكه وتنی سیاسیمان له گه ڵ پارتی هه بێت له سه ر بنه مای هاوسه نگی ڕاسته "ئیستحقاقی"هه ڵبژاردن ڕۆڵی هه بێت له پۆسته كان به ڵام كه ده ڵێین پارێزگاری كه ركوك مه به ست ته نها پۆسته كه نیه به ڵكو ئیداره ی شاره كه یه ، كه داوای ڕێكه وتن ده كه ن له هه ولێر بۆ حكومه تی هه رێم ئه ی ئه وان بۆ هاوكاری ئێمه ناكه ن له دانانی پارێزگار و ئاسایی كردنه وه ی دۆخی شاره كه و ئیداره دانی؟، یا وه رگرتنی وه زاره تێك له به غداد؟ تا ئێستاش پارتی "ئیعتراف" به سه رۆك كۆماری ئێمه ناكات له به ر ئه وه ی نه یویستووه بۆ یه كێتی بێت و "د.به رهه م "بێت، ئێستاش قبوڵی نیه وه زاره تێك له حكومه تی عیراقی بۆ یه كێتی نیشتمانی بێت، من باسی ڕێكه وتنی سیاسی ده كه م نه ك ته نها پۆستێك، ناكرێت ئێمه له هه ولێر ئیداره یان له گه ڵ بكه ین به ڵام ئه وان نه یه ن له كه ركوك له گه ڵ ئێمه هاوكاربن یا له به غداد قبوڵی نه كه ن وه زاره تێك بۆ ئێمه بێت، یه كێتی ده یتوانی له گه ڵ توركمان و عه ره ب ڕێكبكه وێت پارێزگار دابنێت به ڵام ئه مه ی نه كرد كوردایه تی ده كات و ده ڵێت با لیستی برایه تی هه مووی به شداربێت له دانانی پارێزگار ."ده شڵێت"یه كێتی نیشتمانی كوردستان ده یه وێت ڕێكه وتنی سیاسی بكات له گه ڵ پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ ئیداره ی حكومڕانی به پاكێجێك كه به شداریمان له ئیداره ی ده وڵه ت و حوكم له كوردستان پابه نده به ئیداره دانی ناوخۆ له كه ركوك وه هاوكاری و هه ماهه نگی له به غداد، تێكه ڵاوكردنی مه سه له ی دانانی پارێزگارێكی كورد پێش ئه وه ی كه كوردی یه كێتی بێت به " مه سه له ی" ڕووداوه كانی 16ی ئۆكتۆبه ر كاره سات و غه ڵه ته هه ر كوردێك بیكات غه در له كه ركوك ده كات، ، ئاڵا تاڵه بانی ده ڵێت" قه یچێكه ئه وه تێڕوانینی خۆیه تی، ئێمه پێمان وایه ڕاست نیه ، له یه كه م ڕۆژه وه دوای لادانی "د.نه جمه دین كه ریم" داوامان كردووه كه پارێزگارێكی كورد وه ك ئیستحقاقی نه ته وه یی وه وه ك ئیستحقاقی هه ڵبژاردن یه كێتی بێت دابنرێت بۆ كه ركوك، ڕاست نیه ئه م داوایه مان هی ئێستا بێت وه تێكه ڵاویشی ناكه ین، ئه وه ئه وانن "وه ره قه كان" تێكه ڵاو ده كه ن." له ده سپێكی گفتوگۆكه دا ئاڵا تاڵه بانی ده ڵێت" سه ره تا تێكه ڵاوكردنی مه سه له ی دانانی پارێزگارێكی كورد پێش ئه وه ی كه كوردی یه كێتی بێت به " مه سه له ی" ڕووداوه كانی 16ی ئۆكتۆبه ر كاره سات و غه ڵه ته هه ر كوردێك بیكات غه در له كه ركوك ده كات چونكه ئه مه جارێ مه سه له یه كی نه ته وایه تیه كه ده مانه وێت پارێزگارێكی كورد دابنێین، زۆر شاری تر له ژێر ده ستی داعش بوون وه ك سه ڵاحه دین و ئه نبار و شاره كانی تر پاش ڕزگاركردنیان له ژێر ده ستی داعش پارێزگاری نوێیان بۆ دانراوه ، ده بوو پێش 16ی ئۆكتۆبه ر دوای لادانی د. نه جمه دین كه ریم به فه رمی له لایه ن په رله مانی عیراقه وه پارێزگاری نوێ دیاریبكرایه به ڵام به هۆی ناكۆكی سیاسیه وه نه توانرا پارێزگاری نوێ دابنرێت بۆیه مه سه له ی دانانی پارێزگار جگه له وه ی بابه تێكی نه ته واییه بابه تێكی ئیدارییه ، تێكه ڵاوكردنی دانانی پارێزگار به 16ی ئۆكتۆبه ر له لایه ن هه ندێك لایه نه وه جگه له قورس"ته عقید"كردنی مه سه له كه هاوكات دژی ئه وه ن كه كوردێك پارێزگار ی كه ركوك بێت پێش ئه وه ی یه كێتی بێت، ئنجا بۆ پارێزگاره كه یه كێتی بێت؟ چونكه یه كێتی دوو هه ڵبژاردنه له 12 كورسی پارێزگاكه شه ش كورسی ده هێنێت، وه ك پارێزگاكانی تری نه جه ف و یا هه ر پارێزگایه كی دیكه حیزبی زۆرینه مافی خۆیه تی پۆستی پارێزگار وه ربگرێت، به ڵام ئه و لایه نانه ی نایه نه كه ركوك بۆ كۆبونه وه ی ئه نجومه نی پارێزگا، كه ركوك به داگیركراو ده زانن غه در له كه ركوك ده كه ن ." ده رباره ی ئه وه ی ئه گه ر له م كاته دا پارێزگار بۆ كه ركوك دابنرێت ئایا ده توانێت ده سه ڵاتی به سه ر سوپای عیراق و حه شدی شه عبی له شاره كه دا هه بێت؟ ئاڵا تاڵه بانی ده ڵێت" من هه ندێك وه ڵامی "واقیعی" لێره دا ده ده مه وه ، حه شدی شه عبی له زۆر شاری تر هه یه به ڵام پارێزگار له و پێكهاته یه یه كه زۆرینه یه ،ئه وه (ئه نبار، موسڵ، سه ڵاحه دین) حه شدی شه عبی تێدایه به ڵام پارێزگاری هه ر سێ شاره كه سوننه -ن، ناڵێم گرفتیان نیه به ڵام زیاتر هاوكاری ده كه ن و كاروباره كان ده به ن به ڕێوه ، سیاسه ت به دژایه تی كردن ناكرێت سیاسه ت به عه قڵ ده كرێت، به ڵێ دوای 16ی ئۆكتۆبه ر گۆڕانكاری عه سكه ری له شاری كه ركوك ڕویداوه به ڵام پارێزگاری شاره كه كورد و یه كێتی بێت یا هێزێكی تر بێت سه ر به به غداده ، خۆ ده بێت مامه ڵه له گه ڵ هێزه عیراقیه كان بكات هه وڵیش بدات دۆخی كه ركوك چاك بكاته وه من ناڵێم ئه و پارێزگاره ی كه دێت هه موو ده سه ڵاتێكی ده بێت خۆی هه ر ئێستا پارێزگاری به غداد و نه جه ف سكاڵایان هه یه كه هه موو ده سه ڵاته كانیان نیه به ڵام به هه موو شێوه یه ك ده بێت كوردایه تی بخه ینه پێش هه موو شتێك و بابه تی پارێزگاری كه ركوك به زوترین كات یه كلایی بكرێته وه ." واته پێت وایه ئه گه ر پارێزگارێكی یه كێتی یا كورد دانرا ده توانێت ده سه ڵاتی به سه ر حه شدی شه عبی له ناو كه ركوك هه بێت؟ ئاڵا تاڵه بانی به م شێوه یه وه ڵامی دایه وه و وتی" ئه مه پرسیارێكه به (ئا، یا نا)، ناتوانرێت وه ڵام بدرێته وه ، به ڵام ده توانن هاوكاری یه كتر بن، یا له گه ڵ حكومه تی به غداد-دا باشتر مامه ڵه بكه ن چونكه حه شدی شه عبی ئێستا دامه زراوه یه كه سه ر به حكومه ت و فه رمانده ی گشتی هێزی چه كداره ، چۆن پارێزگاری ئه نبار و دیاله مامه ڵه له گه ڵ حه شدی شه عبی ده كات، پارێزگاری كه ركوكیش له ڕێگای كه ناڵه ڕه سمیه كانه وه مامه ڵه بكات ئه مه مانای ئه وه نیه كه كێشه ی نابێت، له به غداد پارێزگار كێشه ی له گه ڵ لایه نه چه كداره كان هه یه كه پارێزگارێكی عه ره بی شیعه یه ،حه تمه ن ئه وه ی كه ركوكیش كێشه ی ده بێت، به ڵام له زۆر شوێنی تر هاوكارن،ئه وه ی ده مێنێته وه ده كه وێته سه ر ئه وه ی چۆن هه ماهه نگی ده كه ن، بۆیه ده بێت هه رچی زووه هه موو لاینه كان به وانه -شی دژی ئه وه ن په له بكه ن له دانانی پارێزگارێكی كورد بۆ كه ركوك چونكه مه ترسی گۆڕینی دیمۆگرفیا له سه ر كه ركوكه . "تاڵه بانی وتیشی" یه كێتی له و كاته وه ی هه یه به رگری له كه ركوك ده كات ده یه وێت به پێی ده ستور و یاسا كێشه ی كه ركوك له گه ڵ به غداد چاره سه ر بكات، له و ڕۆژه وه ی د.نه جمه دین لادراوه یه كێتی داوا ده كات پارێزگار بۆ كه ركوك دابنرێت ئه وه لایه نه كانی ترن كێشه دروست ده كه ن نایه نه پێش ده مێك ده ڵێن كه ركوك داگیركراوه ده مێك-یش نایه ن بۆ كۆبونه وه ی ئه نجومه نی پارێزگا، یه كێتی ده یتوانی له گه ڵ توركمان و عه ره ب ڕێكبكه وێت پارێزگار دابنێت به و ژماره ئه ندامه ی هه یه تی له ناو لیستی برایه تی، به ڵام یه كێتی ئه مه ی نه كرد كوردایه تی ده كات و ده ڵێت با لیستی برایه تی هه مووی به شداربێت له دانانی پارێزگار ." ئاڵا تاڵه بانی هه ندێك له ڕه خنه كانی له سه ر یه كێتی له باره ی 16ی ئۆكتۆبه ر ڕه تكرده وه كه ده ڵێن یه كێتی كه ركوكی ڕاده ست كرد و ئێستا داوای پارێزگار ده كات، وتی" من ناوی نانێم ڕاده ست، به ڵكو ئه وه "واقیعێك" بوو له كه ركوك هه موو لایه ك ئاگادار كرابوه وه ئه وه باجی هه ڵه ی سیاسیه كانی كوردستان بوو، من له شه وی ڕیفراندۆم نوسیم ئه وه ڕیفراندۆم ده كرێت له كه ركوك به ڵام هیوادارم نه گه ڕێینه وه بۆ پێش 2003 هه موو لایه ك به ڕاشكاوانه پێیان وتین كه كه ركوك به هاوبشی به ڕێوه بچێت ، به رگری نه كه ین، ئه وه تا یه كێتی تاكه حیزبه له ناو كه ركوك مایه وه ڕاسته هێزی پێشمه رگه له شاره كه نه ما، با ڕاشكاوانه بیڵێم پارتی بۆ موسڵی چۆڵ كرد؟ با ئه وان چۆڵیان نه كردایه ."ئه و ئه ندامه ی ئه نجومه نی سه ركردایه تی یه كێتی نیشتمانی كوردستان ڕه تیكرده وه كه یه كێتی به ته نها پێداگری له سه ر پۆستی پارێزگاری كه ركوك بكات، وتی" ئه و قسه یه ی به و شێوه یه ده كرێت دروست نیه به ڵكو ئێمه ده مانه وێت ڕێكه وتنی سیاسی هه بێت من وه ك كه ركوكیه ك، وه وه ك ئه ندامێكی سه ركردایه تی ده مه وێت ڕێكه وتنی سیاسیمان له گه ڵ پارتی هه بێت له سه ر بنه مای هاوسه نگی ڕاسته "ئیستحقاقی" هه ڵبژاردن ڕۆڵی هه بێت له پۆسته كان به ڵام كه ده ڵێین پارێزگاری كه ركوك مه به ست ته نها پۆسته كه نیه به ڵكو ئیداره ی شاره كه یه ، كه داوای ڕێكه وتن ده كه ن له هه ولێر بۆ حكومه تی هه رێم ئه ی ئه وان بۆ هاوكاری ئێمه ناكه ن له دانانی پارێزگار و ئاسایی كردنه وه ی دۆخی شاره كه و ئیداره دانی؟، یا وه رگرتنی وه زاره تێك له به غداد؟ تا ئێستاش پارتی "ئیعتراف" به سه رۆك كۆماری ئێمه ناكات له به ر ئه وه ی نه یویستووه بۆ یه كێتی بێت و "د.به رهه م "بێت، ئێستاش قبوڵی نیه وه زاره تێك له حكومه تی عیراقی بۆ یه كێتی نیشتمانی بێت، من باسی ڕێكه وتنی سیاسی ده كه م نه ك ته نها پۆستێك، ناكرێت ئێمه له هه ولێر ئیداره یان له گه ڵ بكه ین به ڵام ئه وان نه یه ن له كه ركوك له گه ڵ ئێمه هاوكاربن یا له به غداد قبوڵی نه كه ن وه زاره تێك بۆ ئێمه بێت." "كه واته به بۆچونی تۆ پاسا و و باسكردنی داگیركردنی كه ركوك، بونی حه شدی شه عبی و سوپای عیراق پاساوی دروستن له دانه نانی پارێزگار بۆ كه ركوك له م كاته دا؟ ئاڵا تاڵه بانی له وه ڵامدا ده ڵێت" با به ڕاشكاوی بڵێم، پارتی دیموكراتی كوردستان كه ئه و هه موو قسه یه ی كرد له سه ر هاتنی حه شدی شه عب بۆ كه ركوك، خۆ دواتر خۆی له گه ڵی ڕێككه وت و سه ردانی هه موو سه ركرده كانی حه شدی شه عبی كرد له به غداد، ئێستا به شێكه له " ئیئتلافی بینا" كه هه موو سه ران و لایه نه كانی حه شدی شه عبی تێدایه ، هه ر پێش ماوه یه ك وه زیری شاره وانی و نیشته جێكردنی حكومه تی عیراقی كه سه ر به پارتی-یه ، ناوی (به نگین ڕێكانی-یه ) ده زگایه ك " شه ریكه یه ك"ی گه وره ی له وه زاره ت لێكرده وه ڕاده ستی ده زگای حه شدی شه عبی كرد، وه كو داهات بۆ ئه وان بێت، واته یه كێك له "شه ریكاته كانی" وه زاره ته كه ی خۆی داوه ته ده ستی حه شدی شه عبی، خۆ ناكرێت به ئێمه بڵێن هاوكاری حه شدی شه عبی ده كه ن له كاتێكدا خۆیان له به غداد هاوكارییان ده كه ن و دێن له گه ڵیان داده نیشن و حكومه تیان له گه ڵ پێكده هێنن." " به ڵام ئاڵا تاڵه بانی له سه ر ئه م قسانه وتی" قه یچێكه ئه وه تێڕوانینی خۆیه تی، ئێمه پێمان وایه ڕاست نیه ، له یه كه م ڕۆژه وه دوای لادانی "د.نه جمه دین كه ریم" داوامان كردووه كه پارێزگارێكی كورد وه ك ئیستحقاقی نه ته وه یی وه وه ك ئیستحقاقی هه ڵبژاردن یه كێتی بێت دابنرێت بۆ كه ركوك، ڕاست نیه ئه م داوایه مان هی ئێستا بێت وه تێكه ڵاویشی ناكه ین، ئه وه ئه وانن "وه ره قه كان" تێكه ڵاو ده كه ن." ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی كه‌ په‌رله‌مانی عیراق چۆن پارێزگاری كه‌ركوكی له‌پۆسته‌كه‌ی لادا له‌كاتێكدا به‌پێی یاسای"بریمه‌ر" ئیداره‌ی شاره‌كه‌ ده‌كرێت؟ ئاڵا تاڵه بانی وتی" ڕاسته هه ڵبژاردن له كه ركوك نه كراوه و به پێی یاسایه كی تر ئیداره ی ئه و شاره ده كرێت، به ڵام په رله مانی عیراق به رزترین ده سه ڵاتی یاسادانانه به هۆی كۆمه ڵێك سه رپێچی كه د.نه جمه دین هه یبوو، له كاتی خۆی باسمان كرد په رله مانی عیراق له پۆسته كه دوورخسته وه ." له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا بێ دانانی پارێزگار كه‌ركوك بڕیاری كۆتایی-تانه‌ كه‌به‌شداری له‌حكومه‌تی هه‌رم و په‌رله‌مان نه‌كه‌ن؟ ئاڵا تاڵه بانی وتی" من وای ناڵێم به ڵكو ده ڵێم یه كێتی نیشتمانی كوردستان ده یه وێت ڕێكه وتنی سیاسی بكات له گه ڵ پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ ئیداره ی حكومڕانی به پاكێجێك كه به شداریمان له ئیداره ی ده وڵه ت و حوكم له كوردستان پابه نده به ئیداره دانی ناوخۆ له كه ركوك وه هاوكاری و هه ماهه نگی له به غداد."