چه‌وسـاندنه‌وه‌ی ئاینی له‌ ئێران
به‌پـێـی ڕاپـۆرتی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا له‌ یه‌ك سـاڵی ڕابوردوو له‌ ئێران ڕێزگرتن له‌ ئازادی دین یه‌كجار زۆر خراپتری لـێـهاتوو
له‌ كۆنفـرانسـێـكی ڕۆژنامه‌وانی له‌ واشـنتۆن دی سی سه‌رۆك جۆرج ده‌بلیو بوش باسی ڕێز و هیوای خۆی بۆ گه‌لی ئێران كرد: " ئێمه ڕێـز له مێژوویان ده نێـین، ئێمه ڕێز له دابونه ریته كانیان ده گرین، ئێمه ڕێزی ئه وه ده گرین خه ڵـكی ده بێت به ئازادی دینداری بكه ن. ئێمه هیوادارین خه ڵـكی بتوانن ڕای خۆیان به ئاشـكرایی ده ربـبڕن." دواترین ڕاپـۆرتی وه زاره تی ده ره وه ی ئه مریكا سه باره ت به باری ئازادی ئاین له سه رانسه ری جیهان نیشـان ده دات هیوای سه رۆك بوش كه ده بێت گه لی ئێران بتوانن به ئازادی دینی خۆیان به كاربهێنن دانی پـێـنه هێـنراوه . به پـێـی ڕاپـۆرتی وه زاره تی ده ره وه ی ئه مریكا له یه ك سـاڵی ڕابوردوو له ئێران" ڕێزگرتن له ئازادی دین یه كجار زۆر خراپتری لـێـهاتووه به تایبه تیش بۆ به هایی یه كان و سـۆفیـیه موسـڵمانه كان، زه رده شـتیـیه كان، مه سیحیـیه كان و كۆمه ڵـگای بچـوكی جوله كانیش له لایه ن حكومه ت هه راسـان كرابوون." به هایی یه كان گه وره ترین كۆمه ڵـگای ئاینی ناموسـڵمان له ئێرانن زیاتر له 300 هه زار په یڕه ویان هه یه . به هایی یه كان كه له لایه ن حكومه ت كۆمه ڵـێـكی هه ڵـخه ڵه تاو ناو ده هێنرێن له مافی ئازادی دین و په یڕه ویـكردنی دینی خۆیان بێـبه شـن ئه وان له شـوێنی كار له په روه رده و خوێـندنـدا فه رق و جیاوازیـیان له گه ڵ ده كرێت له كاری حكومه تی و پـۆسـتی له شـكریشـدا به ربه ندكراون. له وه ته ی شـۆڕشی ئیسلامی 1979، حكومه ت ده سـتی به سه ر ژماره یه كی زۆر له موڵـك و ماڵی تاكی و كارداری به هایی یه كاندا گرتووه . مانگی سـێی ڕابوردوو له سه رانسه ری وڵات ده ست به ده سـتگیركران و زیندانیكرانی به هایی یه كان به ژماره یه كی زۆر كرا. به پـێی ڕاپـۆرتی وه زاره تی ده ره وه ی ئه مریكا، سـۆفیـیه موسـڵمانه كانی ئێران به پـێی ته خمینی نا ڕه سـمی نێوان دوو تا پـێنج ملیۆن كه سن كه هه روادێ و زیاتر له لایه ن حكومه ت ده چه وسـێـنرێنه وه . ڕێبه ره ناوداره كانیان به رده وام له لایه ن هێزه كانی زانیاری و ئاسایش هه راسان و ته نگاو ده كرێن" هه روه ها حكومه ت سـنووری بۆ كۆمه ڵانی سـۆفی و په رسـتگه كانیان دیار كردووه ." له مانگی دووی سـاڵی 2006 ، هێزه كانی ئاسایش له شـاری قوم شـوێنێـكی ئاینی سـۆفیـیه كانیان وێران كرد پاش ئه وه ی گازی فرمێسك ڕێژ و ته قه مه نیـیان له دژی پـیاوان و ژنان و منداڵان كه له ناو باڵه خانه كه دابوون به كارهێنا، له دوای ئه و هێرشـانه 500 كه س له نه خۆشـخانه كه وتن، پـتر له یه ك هه زار كه س ده سـتگیركران. زۆرتر له یه ك سه د كه سیش زیندانی كران و به پـێی ڕاپۆرتان ئه شـكه نجه دران بۆ ئه وه ی ده ست له دینیان بكێشـنه وه . ڕاپـۆرته كه ی وه زاره تی ده ره وه ده ڵێت "حكومه تی ئه مریكا ناڕازیبوونی له حكومه تی ئێران به ڕوونی ئاشـكرا ده كات كه ئاوا كه مایه تیـیه كان ده چه وسـێنێـته وه و به دڕه فتاریـیان له گه ڵ ده كات." جان هانفۆرد باڵیۆزی ئه مریكا بۆ ئازادی ئاین ڕاپـۆرته كه ی پـێـشـكه ش كرد به پـیاوان، ژنان و منداڵانی ئازا و به جه رگ كه بۆ خاتری ئاینیان ئێش و ئازار ده بینن.