کورده‌کانی ئێران
ملیۆنه‌ها کورد له‌ ئێران بۆ ماوه‌ی ده‌یان ساڵه‌ به‌ جیاوازی ته‌ماشا ده‌کرێن و زۆریشـیان به‌ هۆی داخوازی مافه‌کانی یه‌کسانی له‌ حکومه‌تی ئیسلامی له‌ تاران زیندانی کراون یان له‌سێداره‌دراون
ملیۆنه ها کورد له ئێران بۆ ماوه ی ده یان ساڵه به جیاوازی ته ماشا ده کرێن و زۆریشـیان به هۆی داخوازی مافه کانی یه کسانی له حکومه تی ئیسلامی له تاران زیندانی کراون یان له سێداره دراون. به ڵام ڕاپه ڕینی عه ره ب له ڕۆژهه ڵاتی ناڤین و مه ترسی هێرشه له شکه ریـیه کان بۆ ڕاگرتنی به رنامه ی ناوکی ئێران هه ندێـک هیوای به دیهێنانی گۆڕانی به کورده کانی ئێران به خشیوه . میردیث بوێڵ له واشنتنه وه ڕاپـۆرتی له و باره یه وه ئاماده کردووه و جانی دیلان وه ریگێڕاوه ته سه ر کوردی. داوه که به زوویی دێت، ڤیدیۆیه کی ئه ماتۆر که ناکرێ پشت ڕاست بکرێت سه رهه ڵداوه کورده کان پێشان ده دات هێڕش ده که نه سه ر کاروانێکی له شکه ری ئێرانی، ئه وان ئه ندامانی پژاک ( پارتی ژیانی ئازادی کوردستان)ن که گروپێکی گه ریلان شه ڕی حکومه تی ئێران ده که ن. ڕێزان جاڤید فه رمانده یانه . پژاک له ساڵی 2004 به ره و دواوه داخوازیه کانی له چاپه مه نیه کاندا ڕاگه یاندووه ، ئێمه له گه ڵ مافه ڕه واکانی گه ڵی کوردین له ڕۆژهه ڵاتی کوردستان وه سیستمی دیموکراسی له سه رانسه ری ئێران. ئێمه له و بڕوایه داێن مافه ڕه واکانی کورد له لایه ن حکومه تی ناوه ندی ئێرانه وه ژێر پێ خراوه ، که ناسنامه ی نه ژادیان تێکدراوه وه تووشی جیاوازی بوونه له لایه ن تارانه وه وه هه رله به ر ئه وه ئێمه تووشی ئه م شه ڕه بوێنه بۆ ئه وه ی ئازادی و ڕه وایی کۆمه ڵایه تی بۆ هه موو ئێران به ده ست بێنین. پژاک له لایه ن ئێرانه وه وه کو رێکخراوه یه کی تیروریستی ناسراوه وه له سه ر لیستی ڕه شی دارایی وڵاته یه کگرتوه کاندایه ، به ڵام به ئه رکی پاسه وانی کورد له ئێران هه ستاوه . پشت به ستن به بنکه کانی له وبه ری سنوره وه له کوردستانی عێراق سه رهه ڵداوه کان به به رده وامی له گه ڵ پاسدارانی شورشی ئیسلامی دا به شه ڕ هاتوون. له ساڵی ڕابووردو ئێران پێشنیاری ئاگر به سێکی له لایه ن پژاکه وه په سه ند نه کرد. ڕێزان جاڤید جارێکی تر ده‌ڵێت "ته ماشاکه ئێمه لایه نگیری پێکه وه ژیانی ئاشتیانه داێن له نێوان گه لان دا وه تا ئێستا داوای جیاکردنه وه ی گه لی کورد له ئێرانمان نه کردووه ، ئێمه ده مانه وی گه لی کورد له گه ڵ گه لانی تری ئێراندا یه کسان و ئاشتیانه بژین." زۆربه ی کورد له ناوچه یه کی فراواندا له ئێران، عێراق، سوریا و تورکیا ده ژێن، نزیکه ی 12 ملیۆن کورد له ئێران ده ژین به زۆری له باکوری ڕۆژئاوای وڵاته که دا نزیک به سنوری عێراق. تاران ده ڵێت به گشتی باری ژیان وپه روه رده و فێرکردنی کورده کانی باشتر کردووه و هه ر وه ها به شێکن له پرۆسه کانی ڕامیاری. به ڵام کورده کان ده ڵێن مافێکی که متریان هه یه . کامه ران باڵنور کوردێکه له و ده مه ی له کولیژ بوه له لایه ن کاربه ده ستانی ئێرانیه وه ده ستگیر کرابوو، ئه و ده ڵێت به به رده وامی ئه شکه نجه درابوو و پاشان له وڵاته که هه ڵاتوه . هه ندێ جار له نێوه شه ودا ڕاده بم و دهست ده که م به هاوار کردن ، به هه ڵه لێم تێ مه گه ، ئه مه ته نها بیره وه ریه که وه من وا بیر ده که م هێشتا له زینداندام و ئه و هه موو شتانه . هه ر به ماوه یه کی که م پاش شورشی ساڵی ی1979 ئێران ، ئایه تولا خومه ێنی شه ڕی دژ به کورد راگه یاند که به زورینه سونیین له وڵاتێکی به زورینه شیعه دا. پێشمه رگه شه ڕکه رانی کورد له لایه ن له شکه ری ئێرانه وه شکه شت درابوون،هه زاران گوندی کورد ته خت کرابوون و کوردێکی زۆریش کوژرابوون. جارێکی تر کامه ران بالنور. پاش ئه وه ی ده ستیان به سه ر شاره کاندا گرت، ده ستیان به سێداره دان کرد، سێداره دانی به کۆمه ڵ له ناوچه کوردیه کان. من له بیرمه له شاروچکه ی بچووکی ئێمه که مه هاباده ، له ڕۆژێکدا 59 که س له سێداره دران. کورده کانی ئێران ته ماشای شه ڕه که له سوریا ده که ن که سه رهه ڵداوه کان له هه وڵی هه ڵوه شانه وه ی حکومه تی دیمه شق دان . هه ندی به هیوای روبه روبونه وه ی له شکه ریدان له نێوان تاران و ڕۆژئاوا له باره ی به رنامه ی ناوکی وڵاته که وه ، ئه وان به هیوان هێڕشێک له وانه یه بۆ ڕاپه ڕینێک دژ به حکومه تی ئیسلامی ئێران سه رکێشی بکات وهه ڵس و که وتێکی باشتر به رامبه ر به کورده کان له لایه ن حکومه ته نویه که وه . بروس فریمان چالاکێکی کورده له ئێرانه وه . من له و بڕوایه دام زۆرینه ی کورد له گه ڵ جۆره ده ستێکه ڵاوێکی له شکه ریدان بۆ چاره سه رکردنی ئه م باره . ئاخۆ ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ روو بدات یان نه‌ هه‌ندی له‌ کورده‌کانی ئێران به‌رده‌وام ده‌بن له‌ پێکدادان له‌گه‌ڵ هێزه‌کانی حکومه‌تدا و خه‌ون به‌ ئاێنده‌یه‌کی رووناکتر بۆ کوردستان ده‌بینن.