د.به‌شیر حه‌داد:ئەو داهاتەی ئێستا بەدەست عێراق دەگات بەشی موچەی فەرمانبەرانی ناكات
"ئه‌گه‌ر عێراق نه‌توانێت موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی خۆی بدات ئیتر چۆن ده‌توانێت موچه‌ی هه‌رێمی كوردستانش بدات؟ ئێمه‌ له‌ خه‌یاڵدا ناژین، هه‌رێم پێویست به‌وه‌ ناكات كه‌ پرس به‌ به‌غدا بكات بۆ ده‌ستكاری كردنی موچه‌ "
د.به شیر حه داد جێگری دووه می سه رۆكی په رله مانی عیراق ده ڵێت" ئه گه ر نرخی نه وت به م شێوه یه دابه زێت ڕه نگه عیراقیش بیر له ده ستكاری كردنی موچه ی فه رمانبه رانی بكاته وه ، به ڵام زۆر ڕێگه ی تر هه یه له عیراق و هه رێم پێش ئه وه بگیرێته به ر، ده شڵێت: له ئێستادا لیژنه كانی ته ندروستی و دارایی له كاردان له به دواداچوون دان بۆئه وه ی بودجه یه ك ته رخان بكرێت بۆ ڕووبه ڕووبوونه وه ی كۆرۆنا وه بڕه پاره یه ك ته رخان بكرێت بۆ یارمه تی دانی ئه و كه سانه ی كه بژێوی ژیانیان له سه ر كاری ڕۆژانه یه ، هه رێمی كوردستانیش ده گرێته وه ، سه باره ت به ئه گه ری ده ستكاری كردنی موچه ی فه رمانبه رانی هه رێمیش جێگری دووه می سه رۆكی په رله مانی عیراق، هه ڵوێستی عیراق له وڕوه وه قسه ده كات." له سه ره تای وتووێژه كه دا جێگری دووه می سه رۆكی په رله مانی عیراق وتی" ئه م په تایه جیهانیه ، بۆیه بارودۆخی وڵاتانی خراپ كردووه ، له به رئه وه ی چالاكی ئابوری وڵاتان وه ستاوه ، سه باره ت به عێراق بارودۆخی ئابوری و ئه منی ته واو نیه ، وه ئه م بارودۆخه له سه ر عێراق كه مێك قورستر ده كه وێت به تایبه تی پاش دابه زینی نرخی نه وت، ئێستا ئه و داهاته ی به ده ست عێراق ده گات به شی موچه ی فه رمانبه رانی ناكات وه پێویست به وه ده كات كه قه رز بكات له هه ندێك داموده زگا یان له یه ده گی نه ختینه یی خۆی." د.به‌شیر حه‌داد وتیشی " سیسته‌می ته‌ندروستی عێراق ، سیسته‌مێكی لاوازه‌، ئێستا داموده‌زگاكان ژێرخانێكی ئه‌وتۆیان نیه‌ كه‌ به‌رگه‌ی ئه‌م بارودۆخه‌ بگرێت، ئێمه‌ له‌په‌رله‌مان لیژنه‌یه‌كی په‌رله‌مانیمان پێكهێناوه‌ بۆ به‌دواداچوون و چاودێری كردنی كاروباره‌كانی حكومه‌ت و كاروباره‌كانی شانه‌ی قه‌یرانه‌كان، لیژنه‌كانی ته‌ندروستی و دارایی له‌كاردان له‌ به‌دواداچوون دان بۆئه‌وه‌ی بودجه‌یه‌ك ته‌رخان بكرێت بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی كۆرۆنا وه‌ بڕه‌ پاره‌یه‌ك ته‌رخان بكرێت بۆ یارمه‌تی دانی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ بژێوی ژیانیان له‌سه‌ر كاری ڕۆژانه‌یه‌. " جێگری دووه‌می سه‌رۆكی په‌رله‌مانی عیراق ئاماژه‌ی به‌وه‌كرد ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ ئه‌گه‌ر ته‌رخانكرا هاوڵاتیانی هه‌رێمی كوردستانیش ده‌گرێته‌وه‌ له‌و ڕوه‌وه‌ ده‌ڵێت" تا ئێستا بودجه‌ی ساڵی 2020 په‌سه‌ند نه‌كراوه‌، ئێستا عێراق له‌سه‌ر بودجه‌ی ساڵی 2019 ده‌ڕوات به‌ میكانیزمی یه‌ك له‌سه‌ر دوانزه‌ بۆ وه‌زاره‌ته‌كان بۆ به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری خۆیان. ئه وه ی له عێراقدا ئه نجام ده درێت بۆ هه موو عێراقه ، چونكه ئێستا بودجه ی هه رێمی كوردستان له عێراق ده نێردرێت كه ئه م بڕه پاره یه له بودجه ی ساڵی 2019 بڕیاری له سه ر دراوه و كاری پێ ده كرێت، هه ر پاره دابه شكردنێك له عێراقدا بكرێت، هه رێمی كوردستانیش ده گرێته وه ، ئێمه چاوه ڕێ ده كه ین ئه و هاوكاریانه ی كه بۆ عێراق ده كرێن به شی هه رێمی كوردستانی لێ وه ربگیرێت جا چ یارمه تی دارایی بێت یان داوده رمان یاخود هه ر كه ره سته یه كی تر ." حه داد زیاتر ڕونیكرده وه " ئێمه داوامان كردووه بۆ ئه وانه ی كه مووچه یان نیه یان كه مده رامه تن، بڕه پاره یه ك یان موچه یه ك ته رخان بكرێت، به دڵنیاییه وه ئه گه ر ئه م بڕیاره بدرێت له عێراقدا ئه وا هه رێمی كوردستانیش ده گرێته وه چونكه ئه ركی حكومه ته كه یارمه تی ئه و كه سانه بدات، ئێستا بودجه په سه ند نه كراوه چونكه حكومه ته كه كاربه ڕێكه ره ، ئێمه چاوه ڕێ ده كه ین حكومه تێكی هه میشه یی پێك بهێنرێت كه یه كه م كاری حكومه ت ئه وه یه بودجه بنێرێت بۆ په رله مان بۆ ئه وه ی په سه ند بكرێت." د.به‌شیر حه‌داد له‌باره‌ی ده‌ستكاری كردنی موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم ده‌ڵێت" تا ئێستا به‌فه‌رمی باس له‌وه‌ نه‌كراوه‌ كه‌ ده‌ستكاری موچه‌ بكرێت نه‌ له‌ عێراق وه‌ نه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان. ئێمه‌ له‌ خه‌یاڵدا ناژین بارودۆخه‌كه‌ مه‌ترسیداره‌، باره‌كه‌ قورسه‌ ، ئه‌گه‌ر نه‌وت ئاوا نرخه‌كه‌ی دابه‌زێت و درێژه‌ بكێشێت زۆربه‌ی وڵاتانی به‌رهه‌م هێنی نه‌وت زیان ده‌كه‌ن وه‌ له‌ناویاندا عێراق له‌هه‌موویان زیاتر زیان ده‌كات، ئه‌گه‌ر عێراق نه‌توانێت موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی خۆی بدات ئیتر چۆن ده‌توانێت موچه‌ی هه‌رێمی كوردستانش بدات؟ هیوادارم بارودۆخی كۆرۆنا و جیهان به‌ره‌و باشتر بڕوات و نرخی نه‌وت به‌رز ببێته‌وه‌ له به رئه وه ی هه رێمی كوردستان قه واره یه كی ده ستوریه و تایبه تمه ندی خۆی هه یه ، ده سه ڵاتی یاسادانان و ڕاپه ڕاندن و ئه نجومه نی دادوه ری هه یه و پێویست به وه ناكات كه پرس به به غدا بكات بۆ ده ستكاری كردنی موچه ، ئه گه ر گه یشته حاڵ و بارودۆخێكی ئاوه ها كه به غداد موچه ی نه نارد و نه وتیش ئه وه نده نرخه كه ی دابه زی، له وانه یه چه ند ڕێكارێك بگیرێته به ر ." له وه ڵامی ئه و پرسیاره ی ئایا هه رێمی كوردستان ده توانێت بێ گه ڕانه وه بۆ به غداد ده ستكاری موچه ی فه رمانبه رانی هه رێم بكات، له كاتێكدا موچه ی فه رمانبه ران له به غداده وه دێت؟ د.به شیر حه داد له وه ڵامدا وتی" به ڵێ هه رێمی كوردستان ده توانێت به بێ به غداد ڕێوشوێنی گونجاو بگرێته به ر بۆ به ڕێوه بردنی بارودۆخی خۆی، من هیوای ئه وه ناخوازم كه هه رێمی كوردستان ده ستكاری موچه بكات، به ڵام ئێستا داهاتی هه رێمی كوردستان نزیك بۆته وه له سفر، داهات نیه كه داهاتیش نه بێ چۆن ده توانرێت موچه دابین بكرێت؟ دوور نیه كه حكومه ت هه ر گۆڕانكاریه ك یان میكانیزمێك بگرێته به ر له وانه شه هه رێمی كوردستان قه رز له كۆمپانیاكانی ناوخۆ بكات." كه‌واته‌ بۆچی وڵاتان له‌م كاته‌دا هاوكاری خه‌ڵك و موچه‌ خۆرانیان ده‌كه‌ن به‌ڵام عیراق به‌هه‌رێمی كوردستانیشه‌وه‌ ده‌كرێت ده‌ستكاری موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێمی بكات؟ له وه ڵامدا جێگری دووه می سه رۆكی په رله مانی عیراق ده ڵێت" وڵاتان پاره یه كی زه به لاحی یه ده گی خۆیان هه یه ، به داهاتی نه وت عێراق ناتوانێت موچه ی خۆی دابین بكات چونكه ئێستا داهاتی نه وتی عێراق 2 ملیار دۆلاره ، یه ك ملیار ده ڕوات بۆ كرێی كۆمپانیاكان، وه یه ك ملیار ده مێنێته وه بۆ عێراق." ڕونیشیكرده وه " عێراق به ده یان ملیار دۆلار یه ده گی هه یه وه به ده یان ته ن زێڕی یه ده گی هه یه به ڵام ده ست بردن بۆ یه ده گی نه ختینه یی شتێكی باش نیه ، له وانه یه عێراق بتوانێت بۆ ماوه ی دوو مانگ قه رز له یه ده گی خۆی بكات به ڵام ئه گه ر یه ده گی دارایی هه ر وڵاتێك كه م بووه وه ، ئه وا نرخی دراوه كه ی نامێنێت واته ئه وكاته به های دیناری عێراقی زۆر داده به زێت و هیچ به هایه كی نابێت له ده ره وه ." د.به شیر حه داد ئه وه ش ده ڵێت" من پێم وایه پێش ده ست بردن بۆ كه مكردنه وه ی موچه ی فه رمانبه ران زۆر ڕێگه ی دیكه هه یه ده كرێت له عێراق و هه رێمی كوردستان بگیرێته به ر، بۆ نموونه یه كه م ئه و پارانه ی كه ته رخان ده كرێت بۆ پڕۆژه كان بوه ستێنرێت، دووه م دامه زراندن ڕابگیرێت، بار قورسی سه ر بودجه كه م بكرێته وه ، سێیه م ده وڵه ت موڵكی هه یه خانوو و زه وی و زاری هه یه ، ده كرێت ئه مانه بفرۆشێت، له هه رێمی كوردستانیش به هه مان شێوه ده كرێت هه رێم ئه و زه وی و زارانه ی كه هه یه تی بیفرۆشێت وه خه رجیه كانی كه م بكاته وه ئه مانه چه ند ڕێكارێكن ده كرێت بگیرێته به ر، وه تاك-یش ده توانێت خه رجی خۆی كه م بكاته وه ." پێشتر د.ڕێبوار كه ریم مه حمود په رله مانتاری سه ربه خۆ له په رله مانی عیراق له وتووێژێكدا له گه ڵ به شی كوردی ده نگی ئه مریكا ڕایگه یاندبوو" له مانگی سێ-دا عیراق دووجار موچه ی فه رمانبه رانی هه رێمی كوردستانی ناردووه ." له وه ڵامدا د.به شیر حه داد ده ڵێت" ئه و دوو موچه یه ی كه هاتووه بۆ هه رێمی كوردستان هی مانگی 2 و3 یه ، دووجار له یه ك مانگدا موچه نه هاتووه عیراق خواخوایه تی بتوانێت موچه ی مانگانه دابین بكات بۆ هه رێمی كوردستان و بۆ هه موو پارێزگاكانی تری عیراق چۆن له یه ك مانگدا دوو موچه ده دات ئه مه به هه ڵه تێگه یشتنێك هه یه مانگی دوو موچه دواكه وت له به ر مه سه له ی كۆرۆنا و له به ر مه سه له ی قه ده غه ی هاتوچۆ و ئه وانه چونكه ده وام له وه زاره ته كان نه بوو كه وته سه ره تای مانگی سێ، وه موچه ی مانگی سێ-ش دیسان له 17و18 ی سێ-دا هات كه چی ئه وان ده ڵێن دوو موچه له یه ك مانگدا هاتووه ئێ ڕاسته ئه وه به ڵام ئه و دوو موچه یه هی دوو مانگه وه ك ئاماژه م پێكرد، به داخه وه ئه و "به ڕێزانه " ده یانه وێت وا به خه ڵكی هه رێمی كوردستان پیشان بده ن و بڵێن كه به غداد له یه ك مانگدا دوو موچه ی ناردووه ئه مه ش كه وانیه ، ئه مه چۆن عه قڵ قبوڵی ده كات، عیراق ئێستا پێی ناخۆشه كه موچه ی هه رێمی كوردستان ده نێرێت به ڵام له به ر ئه وه ی كه یاسایه ده ینێرێت ئێمه به زه حمه تی و به هاندان هه موو مانگ موچه ی هه رێمی كوردستان له عیراق وه رده گرین ئیتر چۆن عه قڵ قبوڵی ده كات كه دوو موچه له یه ك مانگ بنێرێت، هه ر لایه نه شیعیه كانیش قبوڵی ناكه ن كه بڵێن تۆ دوو موچه بۆ هه رێم ده نێریت له مانگێكدا به ڵام خه ڵكی خۆت له برسدا بمرێت ." د.به شیر حه داد ئه وه شی وت" ئه وه بۆ ئه و په رله مانتارانه زیاتر له 10 جار شیكراوه ته وه كه ئه وه وانیه ، ته نانه ت له لایه ن ئه ندام په رله مانی عه ره ب بۆیان شیكراوه ته وه كه ئه و موچه یه هی مانگی پێشوتر بووه كه دواكه وتووه و دوو موچه نیه له یه ك مانگدا، به ڵام به داخه وه "ئه و به ڕێزانه " واده زانن ئۆپۆزسیۆن بوون واتای ئه وه ی خه ڵك هان بده یت له هه موو بابه تێكدا دژی هه رێمه كه ی خۆت، له كاتێكدا ده بوو له م كاتی قه یران و نه خۆشیه دا هه موو لایه ك به ئۆپۆزسیۆن و ده سه ڵاته وه یه ك بوینایه وه ك وڵاتانی تر دژ به م قه یرانه ."