ئێران و ئاژانسی وزه‌ی ئه‌تۆمی نێوده‌وڵه‌تی و ئه‌نجومه‌نی ئاسایش
ئاژانسی وه‌زی ئه‌تۆمی نێوده‌وڵه‌تی، ده‌ڵێت ئێران كاتێـكی دیاریكراوی په‌سه‌ندكردووه‌ بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی پـرسـیاره‌كانی تایبه‌ت به‌ پـرۆگ
ئاژانسی وه زی ئه تۆمی نێوده وڵه تی، ده ڵێت ئێران كاتێـكی دیاریكراوی په سه ندكردووه بۆ وه ڵامدانه وه ی پـرسـیاره كانی پـرۆگرامی ناوه كی. جێـگری به ڕێوه به ری گشتی ئاژانسه كه ئۆڵی هێنێنن ده ڵێت په یڕه ویـكردنی ئێران بۆ كاتێـكی دیاریكراو تا وه ڵامی پـرسـیاره هه ڵـپه سـێردراوه كان بداته وه ده بێته " تاقیكردنه وه یه كی سه نگین" بۆ خواسته ڕاسـته قینه كانی. وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكاش ده‌ڵێت وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا پـێشـوازی له‌ قایل بوونی ئێران ده‌كات كه‌ له‌ مێژه‌وه‌ ده‌بوایه‌ داواكاریـیه‌كانی ئاژانسی وزه‌ی ئه‌تۆمی نێونه‌ته‌وه‌یی به‌جێبهێنایه‌، هه‌رچه‌ندێـكه‌ جێـگری گوته‌بێژ تۆمی كه‌یسی ده‌ڵێت ئه‌مریكا هه‌ر گومانی له‌ به‌ڵـێنه‌كانی حكومه‌تی ئێران هه‌یه‌: تۆم كه یسی ده ڵێت" ئه وان [ واته حكومه تی ئێران] پـێویست بوو بـیانتوانـیایه له مێژه وه وه ڵامیان بدایایه وه . ڕاسـتیـیه كه ی ئه وان نه یانتوانیوه و یاخود نه یانویسـتووه ئه و كاره بكه ن بۆ چه نده ها ساڵ سه باره ت به پـرۆگرامێـك كه هه وڵـیان داوه بۆ زیاتر له بـیست سـاڵ له جیهانی بـشـارنه وه ، به دڵنـیایی یه وه چه ند هۆیه كی نیگه رانی به كراوه یی ده هێـڵـێته وه ." به‌ڕێز كه‌یسی ده‌ڵێت جگه‌ له‌ قایل نه‌بوون بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی پـرسـیاره‌كان له‌لایه‌ن ئاژانسی وزه‌ی ئه‌تۆمی نێونه‌ته‌وه‌یـی‌یه‌وه‌ لێـیانكراوه‌، حكومه‌تی ئێران هه‌روه‌ها شـكستی هێناوه‌ له‌ به‌جێهێنانی داواكاریـیه‌كانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان بۆ ڕاگرتنی پـرۆگرامی چڕكردنی یۆرانیۆمیان: تۆم كه یسی ده ڵێت" ڕاستیـیه كه ی كه ئه و پـرۆگرامه به رده وامه و پـێش ده كه وێت نیشـانی ده دات كه ڕژێمی ئێران به رده وامه له ئاڕاسته ی به ره نگاربوونه وه ی كۆمه ڵـگای نێوده وڵه تی، له بری ئه وه ی بێـته پاڵمانه وه له وتووێـژكردن بۆ به ده سـتهێنانی ئه وه ی هه میشه گوتوویانه ئامانجه ئاشـكراكه یان، كه پـرۆگرامی ناوه كی مه ده نی ئاشتـی یانه یه و بۆ به رهه مهێنانی وزه بۆ گه له كه ی داڕێژراوه ." جێی باسه حكومه ت له تاران قایل نه بوو چه ككردنی ناوه كی ڕابگرێت به گوێره ی بڕیاره كانی 1737 و 1747 ی ئه نجومه نی ئاسایشی نه ته وه یه كگرتووه كان. ئه نجامه كه ش ئێران سووده كانی به رنامه یه كی متمانه یی به لاوه ناوه كه له لایه ن ئه ڵمانیا و پـێـنج ئه ندامه هه میشـه یـیه كه ی ئه نجومه نی ئاسایشه وه پـێشـنیاركرابوو. ئه و به رنامه یه بریتـیـیه له یارمه تی ئێران بۆ گه شه پـێـكردنی پـرۆگرامی وزه ی ناوه كی. به ڕێز كه یسی ده ڵێت كه گه لی ئێرانیش به هاكه ی ده دات: تۆم كه یسی ده ڵێت " گه لی ئێران ئازار ده كێشن وه ك ئه نجامی حكومه تێـك كه قایل نیـیه به شـداری بكات له ده رفه تێـكی هێـجگار چاك بۆ مامه ڵه كردن له گه ڵ كۆمه ڵـگای نێوده وڵه تی بۆ به ده ستهێنانی وزه یه ك كه ئیدیعا ده كات بۆ گه له كه یه تی و بۆ گه شه پـێـكردنی وڵاته كه یه تی، كار بكات له گه ڵمان بۆ وه ڵامدانه وه ی ئه و پـرسـیارانه ." جێـگری گوته بێژی وه زاره تی ده ره وه تۆم كه یسی ده ڵێت چونكه ئێران قایل نه بووه پـرۆگرامی چـڕكردنی یۆرانیۆمی ڕابگرێت له مانگی دوانزه ی سـاڵی 2006 دوو كه ڕه ت ئابڵـۆقه كانی نه ته وه یه كگرتووه كانی به سه ردا سه پـێنراوه و ئێران دووچاری سـزای تری نه ته وه یه كگرتووه كان ده بێته وه ئه گه ر بیروبۆچوونه كانی خۆی نه گۆڕێت.