ده‌شتی جه‌مال: په‌نابه‌ران، چ له‌ پێش كۆرۆنا و ئێستاش له‌ ده‌ورە‌ی كۆرۆنایه،‌ قوربانی ڕیزی پێشه‌وه‌ی ئه‌م هه‌لومه‌رجه‌ن
 "ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ی به‌ ڤایڕه‌سی كۆرۆنا گیانییان له‌ده‌ست داوه‌، لێره‌ نێژراون، به‌هۆی قه‌ده‌غه‌كردنی هاتوچۆ و وه‌ستانی گه‌شتی ئاسمانییه‌وه‌ به‌ناچاری ته‌رمه‌كانییان لێره‌ نێژراون"
سبه ینێ ڕۆژی جیهانی په نابه رانه ، ده شتی جه مال، سكرتێری فیدراسیۆنی سەرتاسەری پەنابەرانی عێراق، له م وتووێژه دا باس له دۆخی په نابه رانی كورد، له وڵاتان ده كات، له م دۆخه ی بڵاوبوونه وه ی ڤایره سی كۆرۆنا له جیهاندا. له سه ره تای وتووێژه كه دا، سكرتێری فیدراسیۆنی سه راسه ری په نابه رانی عیراق وتی: "به داخه وه دۆخێك ئه مساڵ كه ڕۆژی په نابه رانی تێدا ده چێته پێشه وه دۆخێكی یه كجار جیاوازه ، له دۆخێكدایه كه ڤایڕه سی كۆرۆنا بۆته مه ترسییه كی گه وره به سه ر ژیانی كۆمه ڵگه ی ئه مڕۆی مرۆڤایه تییه وه، كه به میلۆنان مرۆڤ له سه رتاسه ری جیهان توشی ئه م په تایه بووه . دیاره قوڵبوونه وه ی قه یرانی ئابوری، په ره سه ندنی پشێوی كۆمه ڵایه تی، هه ژاری و بێكاری و نه داری، كه مكردنه وه ی خزمه تگوزارییه كان، هه تا به رزبوونه وه ی ڕێژه ی تاوان و توندوتیژی هه لومه رجێكه كه كۆمه ڵگه ی جیهانی داگرتووه . له م دۆخه دا ئه گه ر ئێمه سه یربكه ین، بارودۆخی په نابه ریش خه ڵكێكی دانه بڕاو نییه له نێو ئه م هه لومه رجه دا، به ڵكو هه ر له نێو ئه م دۆخه دا كه په تای كۆرۆنا هه موو دنیای داگرتووه ، په نابه ران، چ له پێش كۆرۆنا و ئێستاش له ده ورە ی كۆرۆنایه، قوربانی ڕیزی پێشه وه ی ئه م هه لومه رجه بوون كه ڕووبه ڕووی دنیا بۆته وه ، هەر وه كو ده بینین له سه ره تای ئه م قه یرانه دا، زۆربه ی وڵاتانی ئه وروپا سنوره كانی خۆیان به ڕووی په نابه ران داخست، له ژێر ناوی پاراستنی خه ڵكی ئه و كۆمه ڵگایانه دا، په نابه رانییان ڕاگرت، ته نانه ت داواشیان له وڵاتانی ئه وروپا كرد كه په یڕه وی له هه مان سیاسه ت بكه ن، ئه مه جگه له وه ی كه هه ریه ك له م وڵاتانه به سه دان په نابه ریان ڕه تكردبوویه وه ، ئه وانه ی كه داوای مافی په نابه رییان كردبوو. " ده‌شتی جه‌مال ئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد" هه‌لومه‌رجی ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ له‌گه‌ڵ هاتنی په‌تای كۆرۆنادا، به‌داخه‌وه‌ ئێمه‌ كه‌سانێكی زۆرمان هه‌بوو كه‌ له‌ناو گرتووخانه‌ ده‌ست به‌سه‌ره‌كاندا ڕاگیرابوون، بۆیه‌ ئێمه‌ هاوشانی ڕێكخراوه‌ په‌نابه‌رییه‌كان له‌و وڵاتانه‌دا فشارمان كرد كه‌ ئه‌مانه‌ پێویسته‌ له‌ نێو زیندان و گرتوخانه‌كاندا نه‌مێننه‌وه‌ فشارمان بۆ ئه‌و وڵاتانه‌ هێناوه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ وه‌ڵامی په‌نابه‌رییان وه‌رگرتووه‌ و شوێنی حەوانەوەی كاتییان هەبووه،‌ له‌ ئێستادا له‌م دۆخی په‌تای كورۆنایه‌ شوێنه‌كانییان لێ وه‌رنه‌گرنه‌وه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ به‌ ده‌یان په‌نابه‌ر مابوون له‌ سنوره‌كانی به‌ڵقان وتا یۆنان و توركیا و ته‌نانه‌ت جه‌نگه‌ڵه‌كانی فه‌ڕه‌نسا ده‌بینین، كه‌ له‌ دۆخێكی یه‌كجار خراپدا بوون، كاتێك ڤایڕه‌سی كۆرۆنا بڵاوبوویه‌وه‌ كه‌مپه‌ په‌ناهینده‌كانیشی گرته‌وه،‌ ئه‌مه‌ وایكرد كه‌ ئه‌و وڵاتانه‌ سیاسه‌تی كه‌ره‌نتینه‌كردنی ده‌سته‌جه‌معی له‌و شوێنانه‌دا به‌ره‌و پێش به‌رن، و‌ سه‌رباری مه‌حرومكردنی ئه‌و مرۆڤانه‌ له‌‌و پێداویستییانه‌ی كه‌ پێویستن بۆ خۆپارێزی له‌ په‌تای كۆرۆنا به‌داخه‌وه‌ ته‌نانه‌ت ڕێكخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان ئه‌و په‌نابه‌رانه‌یان ڕاگرت، كه‌ وه‌ڵامی په‌نابه‌رییان پێدرابوو، كه‌ پێویست بوو ئه‌وانه‌ بنێردرێن بۆ وڵاتی سێیه‌م. " هه روه ها ئه وه شی وت" هه موو سیاسه ته دژ به مرۆڤانه یانەی وڵاتانی ئه وروپا و ڕێكخراوی نه ته وه یه كگرتووه كان له ڕیزی پێشه وه دا هه ر له ده وره ی كۆرۆنایه چووه پێشه وه و هه ر له ده وره ی كۆرنابوو جارێكی تر مه سه له ی په نابه ری بوو به كارتێكی سیاسی به ده ستی حكومه ته كه ی ئه ردۆغانه وه ، كه 142 هه زار له خه ڵكی په نابه ری سوری و په نابه ری دیکەیان له توركیا هاندا ته نانه ت خۆیان پاس-یان بۆ ده گرتن به ڕێیانكردن، بۆ سنوره كانی نێوان توركیا و یۆنان. له وێ بینیمان كه به شێوه یه كی یه كجار دڕندانه به پشتیوانی حكومه ته كانی ئه وروپا، حكومه تی یۆنان ده ستییان كرد به ته قه كردن و به كارهێنانی بۆمبی ده نگی فرمێسك ڕێژ به رامبه ر به په نابه ران. به ده یان ژن و مناڵ و پیرو په ككه وته كه وتنه هه لومه رجێكی یه كجار ترسناكه وه له و سنورانه ی نێوان توركیا و یۆناندا. ئه مانه به گشتی ئه و دۆخه بوون كه ڕووبه ڕووی په نابه ران بوونه وه. " ده شتی جه مال ده شڵێت: "سه رباری ئه وه ی كه خودی وڵاتانی ئه وروپاش له پێش كۆرۆنا و له ده وره ی كۆرۆنادا خه ڵكێكی زۆر ڕووی كردبووه ئه م وڵاتانه، له هه لومه رجێكی یه كجار خراپدا بڕیاریاندا سه رباری ئه وه ی په نابه ران له م وڵاتانه دا هیچ بیمه یه كی ته ندروستییان نه بوو، هیچ شتێكی خزمه تگوزارییان نه بوو، په نایه كییان نه بوو تیایدا بژین به شێوه ی ده سته جه معی یان له ڕێگه ی هاوڕێكانییانه وه جێگه ی ئه مانه كرابوونه وه یان له ڕێگه ی كه سوكار و خزم و خه ڵك و ڕێكخراوە مرۆڤدۆستییەکانە وه ئه مانه داڵده درابوون. ئه مانه هه مووی ڕووبه ڕووی مه ترسی گه وره بوونه وه و سه ره نجام ڤایڕه سی كۆرۆنا له ناو ئه مانه ته شه نه یسه ند، و به شێكیش له و ئاماری قوربانییانه په نابه رانیشن، له ڕیزی ئه و داتای قوربانییانه ی گرتنی ڤایڕه سی كۆرۆنایه بوون، به داخه وه ئێمه ژماره یه كی ئه و تۆمان له به ر ده ستدا نییه ، به ڵام دیاره خه ڵكێكی زۆر له م وڵاتانه دا ، ئه وانه ی كه به ڤایڕه سی كۆرۆنا گیانییان له ده ست داوه ، لێره نێژراون، به هۆی قه ده غه كردنی هاتوچۆ و وه ستانی گه شتی ئاسمانییه وه به ناچاری ته رمه كانییان لێره نێژراون، ته نانه ت من خۆم یه كێك بووم له و كه سانه ی كه به ركه وته ی په تای كۆرۆنا بووم، به داخه وه خه ڵكێكی زۆر ڕووبه ڕووی ئه م په تایه بوویه وه . هه تا ئێستاش بۆ هاوكاریكردنی ئه م كه سانه له سه ره تای كارمان تۆڕه كۆمه ڵایه تییه كانمان بۆ به هاناوه چوونی په تای كۆرۆنا دروست كرد، ئێمه له گه ڵ كۆمه ڵێك دكتۆری خۆبه خش، خه ڵكانی ئازادیخواز و مرۆڤدۆست، له م وڵاتانه ی كه هه ین بۆ به هاناچوونی هاوڵاتیانێك كه به زمانی دایكی خۆیان قسه ده كه ن و بێبه شبوون بوون له و ڕێنماییانه ی كه پێویست بوو بدرێت به مانه ، ئێمه ده ست به كار بووین، بۆ ئه وه ی كه ڕێنموونی ئه و كه سانه بكه ین و ئه م دكتۆرانه به شێوه ی خۆبه خش هاوكاری ئه و كه سانه بكه ن". سه باره ت به دۆخی په نابه رانیش له توركیا ده شتی جه مال ده ڵێت: "به داخه وه له بارودۆخێكی یه كجار خراپدان و دوای ئه وه ی كه حكومه تی توركیا بڕیاری لابردنی قه ده غه ی هاتوچۆی ده ركرد جارێكی تر ده بینین شه پۆلی به لێشاوی په نابه ران ده ستیپێكردۆته وه و جۆرێك ڕیسككردن، به ژیانی خۆیانه وه له ماوه ی ڕابردوودا خه ڵكێكی زۆر ڕوویان كردۆته وه به كارهێنانی چوپ، بۆ خۆگه یاندنه سنوره كانی یۆنان، به ڵام به داخه وه ئێستا ده بینین كه حكومه تی یۆنان له درێژه ی سیاسه تی پێشویاندا سیاسه تی به زۆر ناردنه وه یان گرتۆته به ر و ده بینین له ماوه ی چه ند ڕۆژ و چه ند هه فته ی ڕابردوودا، ژماره یه كی زۆر له په نابه ران ده ستگیركراون، و ئه مانه له لایه ن حكومه تی یۆنانییه وه ، به زۆره ملێ دیپۆرتی سنوره كانی توركیا كراونه ته وه. ئێستا له وێ ده ستگیركراون و له نێو زیندانه كان له بارودۆخێكی ئێجگار خراپدان". ئاماژه ی به وه شكرد "ئه وانیش به ده ر نین له خه ڵكی ئه و كۆمه ڵگایه كه له ژێر هه ڕه شه و مه ترسی ئه م په تایه دایه ، دیاره په نابه رانیش له به رده م مه ترسی ئه م په تایه دان، به تایبه تی كه ئه مانه به شێوه ی ده سته جه معی زیندانیده كرێن و ناچاركراون له و كۆمه ڵگایانه ژیان به سه ربه رن، و به شێك له وانه تا ئێستاش له نێو سنوری ئه و وڵاتانه گیریانكردووه ، یاخود له نێو گرتوخانه و كامپ و خانووه پلاستكیه كاندا ڕاگیراون.