د.هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر: هه‌موو كات مه‌ترسی هه‌یە دۆخی سلێمانی وه‌ك عه‌فرین و كه‌ركوك و شه‌نگال و حه‌له‌بی لێبێت
"یا هه‌ر پارچه‌یه‌كی تری كوردستان وه‌ك ڕۆژئاوای لێبێت ئه‌گه‌ر ئیداره‌یه‌كی باش نه‌درێت."
لە وتووێژێکی ژیار محەمەد لەبەشی کوردی دەنگی ئەمریکا لەگەڵ د.هەڤاڵ ئەبوبەکر پارێزگاری سلێمانی دەڵێت له باره ی ده ستگیركردنی چه ند چالاكوانێكی سیاسی له ڕۆژانی ڕابردوو له شاره كه ده ڵێت" هیچ کەسێک داوای مۆڵەتی فەرمی لە ئێمە نەکردووە بۆ ئەنجامدانی کۆبونەوە و گردبونەوەیەک ، وە دامودەزگاکانی ئاسایش لەو چوارچێوەیه مامەڵە دەکەن، بەشێکی زۆری ئەو خۆشەویستانە ئێستا ئازادن، وە ئەوانی تریش ئەگەر مابێتنەوە ئێمە بەگەرمی لەسەر خەتین تا لێکتێگەیشتنی هاوبەش هەبێت، وەک دەزانرێت بارودۆخی ناوچەکە ئێستا بە بارودۆخێکی ناهەمواردا تێدەپەڕێنێ وە ئەو بارودۆخانەی کە لەناوچەکەدا هەیە پێویستیان بە ئیدارەدانە بۆیە ئەمە لەچوارچێوەی ئەو بەرنامەیەیە نەک ڕێگری کردن بێت لە ئازادی چالاکی سیاسی و ڕادەربڕین ، ده شڵێت: له خۆپیشاندانه كانی ساڵی ڕابردوو مه ترسی هه بوو دۆخی سلێمانی وه ك حه له ب و كه ركوك و شه نگال و عه فرینی لێبێت، به ڵام به هه وڵی خه ڵك و داموده زگا ئه منی و حكومیه كان ئه و دۆخه ئیداره درا، وه ئه و مه ترسیه به ئێستاشه وه به رده وامه ، وه ئێستاش و هه موو كات مه ترسی هه یه دۆخی سلێمانی وه ك عه فرین و كه ركوك و شه نگال و حه له بی لێبێت ئه گه ر ئیداره یه كی باش نه درێت، وه هه ر بستێكی كوردستان ئه گه ری ئه وه ی هه یه "معرض" ه بۆ ئه وه ی دۆخه كه ی وه ك "ڕۆژئاوا"ی لبێت ئه گه ر خه می پرسه نیشتمانیه كانی تێدا نه خورێت و ئیداره یه كی باشی تێدا نه نرێت."، بۆیه كه حكومه تی خه ڵك و هاوڵاتیمان دروست كردووه سه روه ری یاسامان په یڕه وكردووه پێویسته پشتیوانی بكرێین پارێزگاری سلێمانی (د.هه ڤاڵ ئه بوبه كر) ده شڵێت،" دۆخی كوردستان ئێستا له ئاستێكی زۆر باشدایه ، كێ-ش پێی وایه له سلێمانی دۆخه كه له هه ولێر و دهۆك باشتر نیه ده توانێت چالاكیه كانی به رێته هه ولێر و دهۆك، كه ركوك و به غداد، ئه و كه ناڵانه شی پێیان وایه ڕێگریكردن له "فیلم" ێك تاوانێكی گه وره ی ده توانن فلیمه كه له كه ناڵه كانی خۆیانه وه په خش بكه ن." لەسەرەتای وتووێژەکەدا د.هەڤاڵ ئەبوبەکر ئاماژەی بەهۆکاری دۆخی سلێمانی کرد و وتی" هۆکاری دۆخی سلێمانی دەگەڕێتەوە بۆ ئەو بڕیار و ڕێنماییانەی کە ئەنجومەنی وەزیران دەریکردووە بۆ ڕێکخستنەوەی ئەو بابەتانەی کەهەن پەیوەست بن بەدەرەوەی هەرێمی کوردستان پێویستیان بەوەرگرتنی مۆڵەتی فەرمی دامودەزگا فەرمیەکان هەیە." پارێزگاری سلێمانی ڕونیكرده وه " مه به ستم له ئەو "ئیجرائاتانە"ی لەسلێمانی دەکرێت لەسەر بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران نیە، بەڵام بڕیار لە ئەنجومەنی وەزیرانەوە هەیە هەر لایەنێکی سیاسی بیەوێت چالاکی سیاسی بکات دەىێت مۆڵەتی فەرمی لەحکومەتی هەرێمی کوردستان وەرگرتبێت." ئایا نمایش کردنی فیلم و بڵاوکردنەوەی کتێب پێویستی بە وەرگرتنی مۆڵەت هەیە؟ پارێزگاری سلێمانی بەم شێوەیە وەڵامی دایەوە و وتی" ئەو "فیلمانە" ئەگەر تێبینیەکی دامودەزگا ئەمنیەکانی لەسەر بێت لایەنی پەیوەندیدار ئاگادار دەکرێتەوە ئەگەرنا هیچ سینەمایەک دانەخراوە بە سینەما سالم-یشەوە، ئێستا کراوەتەوە ئه م ساته ی كه قسەدەکەین، ئێمە ئەرکمانە سینەما لە (یەک)ەوە بکەینە هەزار نەک (یەک)ێکمان هەبێت دایبخەین، بەڵام دەربارەی ناوەڕۆکی ئەو فیلمانەی کەهەن وەک دەزانرێت ئێـمە پەیوەستین بەو یاسا و دەستور و پەیڕەوانەی کە له یەکەمدا عیراق هەیەتی دووەم هەرێمی کوردستان، مامەڵەی ئەو کەیسانە بەوشێوازە دەکرێت کەیاسا و دەستورەکان ڕێنماییەکانیان پێدەرکردووە وە ئەگەڕێتەوە بۆ ویستی دامودەزگا ئەمنیەکان کە دەیانەوێت تێبگەن لەگەڵ ئەو لایەی دەیەوێت کارەکە نمایش بکات تەنها ئەوەیە." هەروەها لەبارەی ئەوەی ئایا دەستگیرکردنی ئەوکەسانەی ئەندام و بەرپرسی" تەڤگەری ئازادی "بوون بە ئاگاداری تۆ بوو وەک پارێزگار و سەرۆکی لیژنەی ئەمنی له هه مانكاتدا ؟ د.هەڤاڵ ئەبوبەکر وتی" هیچ کەسێک داوای مۆڵەتی فەرمی لە ئێمە نەکردووە بۆ ئەنجامدانی کۆبونەوە و گردبونەوەیەک، وە دامودەزگاکانی ئاسایش لەو چوارچێوەیه مامەڵە دەکەن، بەشێکی زۆری ئەو "خۆشەویستانە" ئێستا ئازادن، وە ئەوانی تریش ئەگەر مابێتنەوە ئێمە بەگەرمی لەسەر خەتین تا لێکتێگەیشتنی هاوبەش هەبێت، وەک دەزانرێت بارودۆخی ناوچەکە ئێستا بە بارودۆخێکی ناهەمواردا تێدەپەڕێ، وە ئەو بارودۆخانەی کە لەناوچەکەدا هەیە پێویستیان بە ئیدارەدانە بۆیە ئەمە لەچوارچێوەی ئەو بەرنامەیەیە نەک ڕێگری کردن بێت لە ئازادی چالاکی سیاسی و ڕادەربڕین چونکە سلێمانی شانازی بەوەوە دەکات کە سەرچاوەی ئازادی ڕادەربڕین و میدیا و بڵاوکردنەوەیە." وتیشی" وەک وتم ئەو "خۆشەویستانە" مۆڵەتی فەرمیان لێوەرنەگرتوین وە کە دەستگیکراوین لەگەڵ دەستگیرکردنیشیاندا نین چونکە نابێت کەس لەسەر دەربڕینی ڕای ئازاد دەستگیربکرێت، بەڵام ئەو "خۆشەویستانە " چ لەناو زیندان بن یا دەرەوەی زیندان مامەڵەیەکی زۆر مرۆڤانەیان لەگەڵ دەكرێت، ئێمـە لەسەر خەتین، تەنها لێکتێنەگەیشتن هەیە کە ئەویش چارەسەر دەکرێت." کەواتە چارەنوسی "تەڤگەری ئازادی" چی لێ بەسەر دێت لەسلێمانی؟ پارێزگاری سلێمانی له وه ڵامدا وتی" ئەوە پرسیارێکە دەبێت لە "بەڕێزان و خۆشەویستان" ی تەڤگەری ئازادی بکرێت، ئێمە لایەنی خزمەتگوزارین لەشارەکە تێکەڵ بە دۆسیەی ئەمنی نابین تەنها بۆ پشتیوانی کردن و ڕێکخستنی نەبێت." دەنگۆی ئەوە هەیە کۆی ئەو ڕێ و شوێنانەی گیراوەتە بەر لەسلێمانی لەسەر داوای تورکیایە وەک مەرجی کردنەوەی فڕۆکەخانەکانی بەڕووی فڕۆکەکانی فڕۆکەخانەی نێوده وڵه تی سلێمانی؟ د.هەڤاڵ وتی" نەخێر هەر وڵاتێک کەدرواسێی وڵاتێکی ترە پەیوەندییە نێودەوڵەتیەکان و یاسا نێودەوڵەتیەکان پەیوەندی نێوان ئەو دوو دەوڵەتە دیاری دەکەن، کوردستان یا سلێمانی ناتوانێت پشتیوانی هیچ کەس بکات کە مامەڵەکردنی لەگەڵ شوێنێکی تردا بێت واتە لەدەرەوەی چوارچێوەی لۆکاڵی بێت بۆیە ئەمە دەبێت حکومەتی هەرێم وەڵامی ئەو پرسیارە بداتەوە کە ئەگەر هێزێک لە ناوخۆی هەرێم بێت جێی مەترسی بێت بۆ وڵاتێکی تر چۆن مامەڵەی لەگەڵ بکرێت، ئەمە پەیوەندی بە ئێمەوە نیە ئەوەی پەیوەندی بە ئێمەوە هەیە هیچ شوێنێک بە قەد سلێمانی وە هیچ لایەنێکی سیاسی بەقەد هێزە سەرەکیەکانی سلێمانی بەبزوتنەوەی گۆڕان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان-یشەوە کەس ناتوانێت "موزایەدە"ی ئەوەیان بەسەردا بکات کە دڵسۆز نەبوون بۆ دۆزە نیشتمانی و نەتەوایەتیەکان بۆیە دەبینن فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی داخراوە، پەیوەندییەکانی یەکێتی و گۆڕان لەحاڵەتی پچڕاندایە لەگەڵ تورکیا، لێرە پرد وچوارڕیان ناونراوە بەناوی عەفرین و کۆبانی-ەوە ، دوازدە هەزار گوڵ چێنراوە، پرسەی گشتی و هاوخەمی گشتی ڕاگەیەنراوە وە سلێمانی سەنگەرێکە ئەرکی هەموو لایەکە کەخۆی بەدڵسۆزی کورد و کوردستان و ئامانجەکەی دەزانێت سەنگەری دووهەم و پشتەوەیە ئەوەی کورد و کوردستان و ئامانجەکانی خۆش دەوێت دەبێت سلێمانی بپارێزێت بۆ ئەوەی سەنگەری کارکردنی خۆی بە ئازادانە بمێنێتەوە نەک خۆی ببێت بەمەترسی بۆ ئەو ئازادیەی کە لەسلێمانیدا هەن." كێ مه‌ترسیه‌ له‌سه‌ر ئازادییه‌كانی سلێمانی وه‌ك خۆت ئاماژه‌ت پێدا ؟ د.هه ڤاڵ ئه بوبه كر وه ڵامكه ی به م شێوه یه بوو" هه ركه سێك سلێمانی نه پارێزێت وه بیخاته ژێر ئه و بارودۆخه نێوده وڵه تیه ی كه هه یه ، مه ترسی بۆ سه ر سلێمانی دروست ده كات ئومێد ده كه م ئه م قسه یه ی ئێمه كه س به هی خۆی نه زانێت ئه و كه سه به خۆی بزانێت كه بۆی ده بێت چونكه ئه وه بارودۆخی كه ركوك-ه له ته نیشتمانه وه ، بارودۆخی شه نگال، ڕۆژئاوا، عه فرین، بۆیه كورد پێویسته به لۆژیكێكی تر مامه ڵه بكات كه ئامانجه نیشتمانیه كانی یه ك بخات خه باتی نیشتمانی پارچه یه ك نه بێته ئامانج و ئه نجام بۆ پارچه و شوێنێكی تر وه ئه جێندایه كی نیشتمانی واشمان هه بێت كه هه نگاوێك بچینه پێشه وه پارچه یه ك چووه پێشه وه له سه ر حسابی پارچه یه كی تری كوردستان نه بێت كه هاتینه "دواوه هۆكاری پاشه كشه كه مان فشاری لایه نێكی سیاسی كوردستان نه بێت. بۆچی هیچ مه ترسیه ك هه یه كه سلێمانی هاوشێوه ی شه نگال و كه ركوك و عه فرین ببێته شوێنی ململانێی نێوده وڵه تی و ناوچه ی كێشه ؟ له وه ڵامدا پارێزگاری سلێمانی ڕایگه یاند" له خۆپیشاندانه كانی ساڵی (پار)یشدا ئه م مه ترسیه هه بوو به ڵام به ئیراده ی خه ڵك و داموده زگا ئه منیه كان و حكومیه كان و هه موو لایه ك "ئیداره " درا من ئومێد ده كه م ئێمه بتوانین خزمتگوزارییه كان به رینه پێشه وه ده رفه تی وه به رهێنان و ئازادییه كان زیاتر بكه ین به مانای وشه كه حكومه تی خه ڵك و هاوڵاتیمان دروست كردووه سه روه ری یاسامان په یڕه وكردووه پشتیوانی بكرێین كورد پێویستی به وه یه وه كو جوله كه كان دوو شت به بنه ما بگرن یه كه م ئاشتی دووه م به هێزكردنی ئابوری، چونكه بینیمان له سه د ساڵی رابردوو بژارده ی چه ك نه یگه یاندین به ئامانج بۆیه كورد پێویسته به میكانیزمی كاركردنی خۆیدا بچێته وه هه وڵی زیادكردنی دۆسته كانی بدات نه ك له ده ستدانی هه روك له ڕیفراندۆم بینیمان، له له ده ستدانی كه ركوك، هه روه ها له ڕۆژئاوا بینیمان." ده مه وێت ڕونتر پرسیاره كه بكه م هه ندێك مه ترسی هه بوو كه به شێك له چاودێران له ڕابردوو ده یانوت سلێمانی "كاندیده " بۆ ئه وه ی ببێته حه له ب، تۆش له وه ڵامه كانتدا ئاماژه ت به كه ركوك و شه نگال و عه فرین كرد؟ ئایا مه ترسی بون به حه له ب و عه فرین و شه نگال و كه ركوكی سلێمانی هه یه له ڕووی دۆخه وه ؟ پارێزگاری سلێمانی وتی" به ڵێ ئه و مه ترسیه هه میشه هه یه چونكه له عیراقدا ده ستور جێ به جێ ناكرێت، ته نها لاوازه كان داوای جێ به جێ كردنی ده ستور ده كه ن، سوپایه كی نیشتمانی یه كگرتوومان نیه ، ئه وه دۆخی سنوره كان ده زانین، بۆیه كورد له هه ر شوێنێكه به ڕه وه ندی كوردی-شه وه پێویسته هه وڵی پاراستنی ده سكه وته نیشتمانیه كان بده ن نه ك ئێمه له ناو خۆماندا "دیزه به ده رخۆنه " یان پێ بكه ین و "میر و گوزیری پێبكه ین" بۆیه هه ر بستێكی كوردستان ئه گه ری ئه وه ی هه یه "معرض" ه بۆ ئه وه ی دۆخه كه ی وه ك "ڕۆژئاوا"ی لبێت ئه گه ر خه می پرسه نیشتمانیه كانی تێدا نه خورێت و ئیداره یه كی باشی تێدا نه نرێت." د.هه ڤاڵ ئه بوبه كر له كۆتایی وتووێژه كه ی ده نگی ئه مریكا وه ڵامی هه ندێك ده نگۆ و داوای دایه وه كه پێییان وایه دوای قه ده غه كردنی نمایشكردنی "فیلم"و داخستنی سینه ما "سالم" و قه ده غه كردنی كتێب و ده ستگیركردنی چالاكوانان پێویسته نازناوی "پایته ختی ڕۆشنبیری" له سلێمانی بسه نرێته وه "، له و ڕووه وه پارێزگاری سلێمانی وتی" ئه ركی داموده زگای ده وڵه ت پاراستنی ئازادی و ڕێكخستنی ئازادیه ، ئازادی ئه وه نیه هه ركه س ویستی چۆنی بیركرده وه له ده رونی خۆی وای ده ربڕێت ئه گه ر وابێت نه ئۆتۆمبێل له سه ر شه قامه كان ده توانێت بڕوات نه خوێندكار له پۆلدا داده نیشێت، نه ده شتوانێت له پۆلێكه وه بچێته پۆلێكی تر، ئێمه وه ك ده وڵه ت بۆ پاراستن و ڕێكخستنی ئازادی پشت به ڕێنماییه كانی حكومه تی هه رێمی كوردستان ده به ستین ئه مه ش له پێناو پاراستنی خه ڵك و ده سكه وته كان، ئێمه له گه ڵ داخستنی سینه ما و قه ده غه كردنی كتێب و یاساغ كردنی بیروباوڕی كه س نین، وه ئه و هه موو نمونه ئازادیه ی له سلێمانی هه یه جیاوازی بیروڕای سیاسی و شوێنی دروستبونی حیزبی نوێ و به رده وامی چالاكی حیزبه كانی تر كه هه بوون له پێشوتر بێ ئه وه ی هیچ به ریه ك كه وتنێك هه بێت یه ك نمونه ناتوانێت ئه وانه ی سلێمانی بسڕێته وه ئومێد ده كه م ڕێز له م ئازادیی بگیرێت." د.هه ڤاڵ ئه بوبه كر ئه وه شی وت" به هیچ شێوه یه ك بانگه شه ی لێسه ندنه وه ی نازناوی پایته ختی ڕۆشنبیری له سلمانی دروست نیه ، چونكه ئه و تایبه تمه ندیه به ته نها "سینه ما"یه ك نه یبه خشیووه ئه و تایبه تمه ندییه پیره مێرد و نالی و سالم پێیان به خشیووه كه ئه وكات سینه ما نه بوو." پارێزگاری سلێمانی (د.هه ڤاڵ ئه بوبه كر) جه ختی كرده وه " دۆخی كوردستان ئێستا له ئاستێكی زۆر باشدایه ، كێ-ش پێی وایه له سلێمانی دۆخه كه له هه ولێر و دهۆك باشتر نیه ده توانێت چالاكیه كانی به رێته هه ولێر و دهۆك، كه ركوك و به غداد، ئه و كه ناڵانه شی پێیان وایه ڕێگریكردن له "فیلم" ێك تاوانێكی گه وره ی ده توانن فلیمه كه له كه ناڵه كانی خۆیانه وه په خش بكه ن."