پوخته‌ی وتاری ساڵانه‌ی سه‌رۆک ئۆباما
له‌ باره‌ی شه‌ڕی دژه‌ تێرۆریش گوتی، یه‌که‌م ئێمه‌ له‌ پاڵ ئه‌و خه‌ڵکانه‌ ده‌وه‌ستین که‌ له‌ لایه‌ن تێرۆرسـتانه‌وه‌ کراونه‌ته‌ ئامانج هه‌ر له‌ خوێندنگه‌که‌ی پاکستانه‌وه‌ هه‌تا جاده‌کانی پاریس
سه رۆک ئۆباما شه وی سێشه ممه له به رده م کۆنگرێسی ویلایه ته یه کگرتووه کانی ئه مه ریکا وتاری سـاڵانه ی خۆی پـێشـکه شکرد. سه ره تا سه رۆک ئۆباما گوتی وا 15 سـاڵ له م سه ده یه تێپه ڕبوو که به گه یشتنی تێرۆر بۆ که ناره کانمان ده سـتپـێـکرد و ئه وه ش وه های کرد نه وه یه کی نوێمان بکه وێته دوو شه ڕی درێژخایه ن که زۆر له سه رمان که وتن و هه روه ها له و مه وه یه دا سستیـیه کی ئابوری له سه رانسه ری وڵاته که مان و جیهان ڕوویدا. بۆیه ئه و ساڵانه و ئێسـتاشی له گه ڵدا بێت بۆ زۆر که س کاتێـکی سه خت بوون. پاشان سه رۆک ئۆباما گوتی ئه مشه و ئه و په ڕه یه هه ڵده دینه وه ، چونکه له وه تای سـاڵی 1999 وه ئه مه یه که م جاره به و خێرایی یه ئابوریـیه که مان گه شه ی ده کات و هه لی کار زیاتر له وڵاته که ده بن. هه روه ها ڕێژه ی بێکاری که متره به به راورد له گه ڵ کاتی ده سـتپـێـکردنی قه یرانی دارایی و له هه موو کاتێـک زیاتر منداڵانمان خوێندن ته واو ده که ن و خه ڵکێـکی زیاتر بیمه ی ته ندروسـتیـیان هه یه . له گه ڵ ئه وانه شدا له چنگی نه وتی بیانی ڕزگارمان بووه که وا بۆ نزیکه ی 30 سـاڵه گیرۆده ی بووبووین. سه رۆکی ئه مه ریکا هه روه ها گوتی ئه مشه و بۆ یه که م جاره له وه تای 11 ی سێپته مبه ره وه ئه رکی شه ڕکردنمان له ئه فغانسـتان به کۆتایی هات. ئاماژه ی به وه کرد پـێش 6 سـاڵ له مه وبه ر نزیکه ی 180 هه زار سه ربازی ئه مه ریکایی له عێراق و ئه فغانسـتان خزمه تیان ده کرد، به ڵام ئه مڕۆ که متر له 15 هه زار سه رباز له و دوو وڵاته هه ن. پاشان سوپاسی هه موو ئه و ژن و پـیاوانه ی کرد که له و نه وه یه ن له پاش 11 ی سێپته مبه ر خزمه تیان کردووه بۆ ئه وه ی ئه مه ریکایـیه کان بـپارێزن. پاشان براک ئۆباما باری گوزه رانی خێزانێـکی ئه مه ریکایی به نمونه هێنایه وه که چۆن 7 سـاڵ له مه وبه ر به قه یرانێـکی ئابوری سه ختدا تێپه ڕبوون و ئێستا به هه وڵ و ماندووبوونی خۆیان ژیانیان ئاسایی بووه ته وه . سه رۆک ئۆباما گوتی ئه م خێزانه نمونه یه که له و ملیۆنان ئه مه ریکایـیه ی به ڕژدی کاریان کردووه بۆ ئه وه ی له و قه یرانه ڕزگاریان ببێت. ئۆباما گوتی " ئه وه ئێوه هۆکاری ئه وه بوون من خۆم بۆ ئه م پـۆسته کاندید بکه م، ئێوه ئه و خه ڵکه بوون که 6 سـاڵ له مه وبه ر له هزرمدا بوون. له مانگه تاریـکه کانی کاتی قه یرانه که که له سه ر پلیکانه کانی بینای کۆنگرێس وه ستام به ڵێنم دا ئابوریـیه که مان ببوژێنینه وه ، هه وڵه کانی ئێوه ش وه های کرد وڵاته که مان به هێزتر بـبێته وه ." گوتیشی له ماوه ی 5 سـاڵی ڕابردوو زیاتر له 11 ملیۆن کاری نوێ له وڵاته که دا په یدابوون. سه باره ت به وزه ، سه رۆک ئۆباما گوتی ده کرێت ئه مه ریکا که متر پشـت به نه وتی بیانی بـبه ستێت، ئه مه ریکا ئه مڕۆ یه که مه له بواری نه وت و گازدا. هه روه ها یه که میشه له بواری به رهه مهێنانی وزه ی ئه لیکتریک به با، به وزه ی خۆریش بڕێـکی زیاتری وزه ی ئه لیکتریک به رهه م ده هێنرێت و هه موو سێ هه فته یه ک هێنده ی ته واوی سـاڵی 2008 وزه ی ئه لیکتریکی زیاتر ده چێته سه ر هێڵه کانی ئه لیکتریک. له‌ باره‌ی ئاستی خوێندن له‌ ئه‌مه‌ریکا، سه‌رۆک ئۆباما گوتی ئه‌مڕۆ خوێندکاره‌کانمان به‌رزترین ئاستی ماتماتیک ده‌خوێنن و پله‌ی به‌رز به‌ده‌سـتده‌هێنن و له‌ هه‌موو کاتێـک زیاتر کۆلێژ ته‌واو ده‌که‌ن. پاشان سه‌رۆک ئۆباما باسی له‌ بیمه‌ی ته‌ندروسـتی کرد و گوتی ته‌نها له‌ ماوه‌ی سـاڵی ڕابردوو نزیکه‌ی 10 ملیۆن که‌س که‌ بیمه‌ی ته‌ندروسـتیـیان نه‌بوو وا ئێسـتا هه‌یانه‌. سه رۆک ئۆباما به شێوه یه کی ناڕاسته وخۆش هه ڕه شه ی له کۆماریـیه کان کرد که له ئێسـتا زۆرینه ن له هه ردوو ئه نجومه نی کۆنگرێسدا، گوتی کۆنگرێس هیچ پـرۆژه بڕیارێـک پـێشـنیار نه کات بۆ نه هێشـتنی یاسای نوێی بیمه ی ته ندروسـتی ئه وه ی له سـاڵی ڕابردووه وه کاری پێ ده کرێت. سه رۆک ئۆباما گوتی هه ر پـرۆژه بڕیارێـک له دژی ئه و یاسایه و هه روه ها یاسای نوێی کۆچبه ری پـێشـنیاربکرێت، ئه وا مافی ڤیتۆی سه رۆک به کارده هێنێت. له باره ی ئه و ڕه خنانه ی لێی گیرابوون که ده یانگوت ئه و هه نگاوانه ی ده ینێت ده بنه مایه ی که مبوونه وه ی هه لی کار و ئه وه نده ی دیکه ئابوری وڵاته که خراپتر ده کات، سه رۆک ئۆباما گوتی به پـێچه وانه ئابوری له هه موو کات زیاتر گه شه ی کردووه و ڕێژه ی خه رجیـیه کانی بیمه ی ته ندروستی بۆ که مترین ئاستی هاتوونه ته خوارێ به به راورد له گه ڵ 50 سـاڵی ڕابردوودا. سه باره ت به چۆنێتی باشکردنی باری گوزه رانی چینی موچه خۆران، سه رۆک ئۆباما گوتی له به رنامه یه تی سـاڵانه بۆ هه موو منداڵێـکی ئه و خێزانانه 3 هه زار دۆلار له باج بۆیان بگه ڕێنێته وه . هه روه ها سـاڵانه حه وت ڕۆژ پـشوویان بدرێتێ به موچه ی ته واوه بۆ حاڵه ته کانی نه خۆشی خۆیان و خێزانه کانیان. له گه ڵ ئه وانه شدا داوای زیادکردنی موچه کانیانی کرد. بۆ خوێندکارانیش پـێشـنیاری کرد وه کو ویلایه تی تێنسی ژێر ده سه ڵاتی کۆماریـیه کان و هه روه ها شاری شیگاکۆی ژێر ده سه ڵاتی دیموکراته کان، له هه موو ئه مه ریکا خوێندی دوو سـاڵی یه که می کۆلێژ به خۆڕایی بێت. پاشان سه باره ت به سیاسه تی ده ره وه سه رۆک ئۆباما دووپاتی کرده وه له گه ڵ ئه وه دایه کێشه کان هه تا ده کرێن به ڕێگه ی دیپـلۆماسی چاره سه ربکرێن به ر له وه ی په نا بۆ هێزی له شـکری ببرێت. له باره ی شه ڕی دژه تێرۆریش گوتی، یه که م ئێمه له پاڵ ئه و خه ڵکانه ده وه ستین که له لایه ن تێرۆرسـتانه وه کراونه ته ئامانج هه ر له خوێندنگه که ی پاکستانه وه هه تا ده گاته جاده کانی پاریس. به رده وامیش ده بین له ڕاوه دونانی تێرۆرسـتان و هه ڵوه شـاندنه وه ی تۆڕه کانیان، وه مافی خۆمانه ئه و تێرۆسـتانه نه هێڵین که مایه ی هه ڕه شه ن بۆ سه ر ئێمه و هاوپه یمانانمان. پاشان گوتی له ماوه ی 13 سـاڵی ڕابردوو وانه ی چاک فێربووین. له بری ئه وه ی سه ربازانی ئه مه ریکایی ڕه وانه ی دۆڵه کانی ئه فغانسـتان بکه ین، هه ستاین به مه شق و ڕاهێنانی هێزه کانی ئه فغانسـتان خۆیان و ئێسـتا ئه وان به رپـرسیارێتی ئاسایشی وڵاته که یان له ئه ستۆ گرتووه . بۆیه ئێسـتا له بری ئه وه ی هێزی زه مینی گه وره بۆ ده ره وه ی وڵات ڕه وانه بکه ین، هاوکاری وڵاتان ده که ین هه ر باشوری ئاسیاوه هه تا ده گاته باکوری ئافریکا بۆ نه هێشتنی شوێنی ئارام بۆ تێرۆرسـتان. له عێراق و سوریا سه رکردایه تی ئه مه ریکا به هێزه له شکریکه شیـیه وه پـێشـڕه وی داعشی ڕاگرت. له بری ئه وه ی بکه وینه شه ڕێـکی دیکه ی زه مینی له ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست، ئێستا ڕابه رایه تی هاوپه یمانێتیـیه کی گه وره ده که ین که وڵاتانی عه ره بی له نێودایه بۆ شکاندن و له ناوبردنی ئه م گرووپه تێرۆرستیـیه . گوتیشی ئێمه یارمه تی ئۆپـۆزسیۆنی میانڕه وی سوریا ده ده ین تاوه کو له م هه وڵه دا یارمه تیمان بده ن، وه هه روه ها له هه موو شوێنێـک یارمه تی ئه و خه ڵکانه ده ده ین که ڕووبه ڕووی ئه و بیروباوه ڕه توندڕه وه ده بنه وه . ئه م هه وڵه کات و کاری ده وێت، به ڵام له کۆتایـیدا سه رکه وتوو ده بین. بۆیه ئه مشه و داوا له کۆنگرێس ده که م نیشانی جیهانی بده ن که ئێمه له م ئه رکه یه کگرتووین، ئه مه ش له ڕێگه ی په سه ندکردنی پـرۆژه بڕیارێـک بۆ به کارهێنانی هێز له دژی داعش. پاشان سه رۆکی ئه مه ریکا ڕه خنه ی له هه ڵوێستی ڕووسیا له به رامبه ر ئۆکرانیا گرت و گوتی نابێت وڵاته گه وره کان وڵاتانی بچوک بترسێنن. گوتی ئه مه ریکا پشـتیوانی له دیموکراتیـیه تی ئۆکرانیا ده کات و هاوپه یمانانی خۆی له ناتۆ دڵنیا ده کاته وه . سـاڵی ڕابردوو کاتێـک ئێمه له گه ڵ هاوپه یمانانمان سه رقاڵی سه پاندنی سزا بووین به سه ر ڕووسیا هه ندێـک پـێیان وابوو ڕه فتاری به ڕێز پـوتن نیشـانه ی به هێزیـیه تی، به ڵام ئه مڕۆ ئه وه تا ئه مه ریکا له گه ڵ هاوپه یمانه کانی به هێزن و ڕووسیاش گۆشه گیرکراوه و ئابوریـیه که ی له خراپـبووندایه . سه باره ت به گۆڕانی سیاسه تی ئه مه ریکا له به رامبه ر کوبا، سه رۆک ئۆباما گوتی کۆتایی به و سیاسه ته ده هێنین که له مێژه وه سوودی نه ماوه . کاتێـک تۆ بۆ ماوه ی 50 سـاڵ شتێـک ده که یت و سوودی نابێت، ئیتر کاتی ئه وه دێت هه وڵی شتێـکی نوێ بده یت. گۆڕانکاری له سیاسه تمان له به رامبه ر کوبا شیانی هه یه ئه و بێ متمانه یـیه ی که له مێژه وه له م به شه ی زه ویدا هه یه به کۆتایی بگات. له باره ی ئێرانیشه وه سه رۆک ئۆباما گوتی دیپـلۆماسیـیه تمان له گه ڵ ئێراندا کارده کات و بۆ یه که م جاره له پاش 10 سـاڵ به ره وپـێشچوونی به رنامه ی ناوکی ئێرانمان ڕاگرت و که ره سته ناوکیـیه کانیمان له عه مباره کانی که مکرده وه . و له ئێسـتاوه هه تا به هار بوارمان هه یه به ڕێـکه وتنێـکی گشتگیر بگه ین که وه ها بکات ئێران نه توانێت بـبێته خاوه نی چه کی ناوکی، ئه مه ش تاوه کو ئه مه ریکا و هاوپه یمانانی، له وانه ئیسرائیل دڵنیا بـبنه وه و هه روه ها خۆمان له شه ڕێـکی دیکه له ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست لابده ین. سه رۆک ئۆباما گوتیشی هیچ زامنێـکیش نیـیه وتووێژه کان سه رکه وتووبن، بۆیه هه موو بژاره کان له به رده می خۆمدا ده هێڵمه وه بۆ ڕێگه گرتن له وه ی ئێران بـبێته وڵاتێکی خاوه ن چه کی ناوکی. به ڵام گوتیشی ئه و سزا نوێـیانه ی له م کاته دا له لایه ن کۆنگرێسه وه په سندکراون زیان به هه وڵه دیپـلۆماسیـیه کان ده گه یه نن و ئه مه ریکا له هاوپه یمانه کانی جیاده کاته وه و بێ گومان ئێرانیش جارێـکی دیکه ده ستده کاته وه به به رنامه ناوکیـیه که ی، گوتیشی ئه مه هیچ مانایه کی نیـیه ، بۆیه من هه موو پـرۆژه بڕیارێک بۆ سه پاندنی سزای نوێ ڤیتۆ ده که م که ده بنه مایه ی هه ڕه شه بۆ سه ر ئه و به ره وپـێشچوونه ی به ده سـتهاتوون. گوتی ئه مه ریکایـیه کان وه ها لێمان چاوه ڕێ ده که ن شه ڕ ته نها دوا ڕێگه چاره مانه ، بۆیه منیش به نیازم وابه سته ی ئه م بۆچوونه ژیرانه یه بم. پاشان سه رۆک ئۆباما هاته سه ر باسی هه ڕه شه کانی سه ر ئنته رنێت و گوتی نابێت هیچ وڵاتێـک یان هاککه رێـک بتوانێت تۆڕی کۆمپـیوته ره کانمان بشکێنێت و ده ستی به نهێنیـیه ئابوریـیه کانمان بگات و هه روه ها ژیانی تایبه تی خێزانه ئه مه ریکایـیه کان بزانێت به تایبه تی له باره ی منداڵه کانمانه وه. سه رۆک ئۆباما گوتی ئێمه به دڵنیایـیه وه ته واوی ده زگا موخابه راتیـیه کانمان پـێکه وه ڕووبه ڕووی ئه و مه ترسیانه ی سه ر ئاسایشی کۆمپـیوته ره کانمان ده بنه وه ، هه ر وه کو چۆن له شه ڕی دژی تێرۆرزم کارده که ن. پاشان باسی له‌ نه‌خۆشی ئیبۆلا کرد و گوتی سه‌ربازان و زانایان و پـزیشکان و کارمه‌ندانی ته‌ندروستی ئه‌مه‌ریکا ڕۆڵی خۆیان ده‌بینن له‌ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئه‌م نه‌خۆشیـیه‌ و ژیانی خه‌ڵکێـکی زۆریان له‌ مردن ڕزگار کرد. هه روه ها باسی له هه ڕه شه کانی سه ر ژینگه کرد و گوتی هیچ شتێـکی دیکه ئه مه جێی هه ڕه شه نیـیه بۆ نه وه کانی داهاتوو. سه رۆک ئۆباما باسی له به ها مرۆیـیه کان کرد و گوتی ئێمه ڕێز له شکۆمه ندی مرۆڤ ده گرین ته نانه ت ئه گه ر له ژێر هه ڕه شه شدا بین، بۆیه من ئه شکه نجه دانم قه ده غه کرد و جه ختم له سه ر به کارهێنانی فڕۆکه ی بێ فڕۆکه وان کرد به شێوازێکی ڕاست. گوتیشی ده نگیان له ئاست دژایه تی سامیـیه ت به رزده که نه وه که جارێـکی دیکه له چه ند شوێنێـکی جیهاندا سه ری هه ڵداوه ته وه . گوتیشی هه روه ها وێنه کێشانی موسڵمانانیش ڕه تده که ینه وه له کاتێـکدا زۆربه ی زۆری موسڵمانان به ئاشتیـیانه له گه ڵماندان. گوتیشی داکۆکی له ئازادی ڕاده ربڕین ده که ین و به رگری له زیندانیانی سیاسی ده که ین و سه رزه نشتی سه رکوتکردنی ژنان و که مینه ئاینیـیه کانیش ده که ین. سه رۆک ئۆباما گوتی ئێمه ئه مانه ده که ین نه ک ته نها له به ر ئه وه ی کاره ڕاسته که ن، به ڵکو وه هاش ده که ن زیاتر پارێزراوتر بین. دواتر سه رۆکی ئه مه ریکا له شه شه م وتاری سـاڵانه ی خۆی باسی له زیندانی گوانتانامۆ به ی کرد و گوتی هیچ مانای تیادا نیـیه 3 ملیۆن دۆلار بۆ هه ر زیندانکراوێـک خه رج بکه ین له به ندیخانه یه کدا که هه موو جیهان سه رزه نشتی ده کات و تێرۆرستان وه کو بابه تێـک سوودی لێ ده بینن بۆ په یداکردنی که سانی لایه نگر بۆخۆیان. بۆیه له وه تای بوومه ته سه رۆک ژماره ی زیندانیانی ئه و به ندیخانه یه م بۆ نیوه که مکردووه ته وه و ئێستاش کاتی ئه وه هاتووه کار بۆ داخستنی بکه م و واز له و هه وڵه م ناهێنم هه تا داده خرێت.