کۆڵسـترۆڵ و کاریگه‌ری بۆ سه‌ر ژیانی مرۆڤ
دکتۆر چالاک به‌رزنجی ده‌ڵێت کۆڵسـترۆڵ بریتیـیه‌ له‌ چه‌وریـیه‌ک که‌ به‌ ڕێژه‌یه‌کی که‌م له‌ خوێنی هه‌موو که‌سێـکدا هه‌یه‌ و ئه‌م چه‌وریـیه‌ زۆر پـێویسته‌ بۆ دروسـتبوونی خانه‌کانی له‌ش و گه‌شه‌کردنیان
دکتۆر چالاک سه ید عومه ر به رزنجی پـسپۆڕی نه خۆشیـیه کانی هه ناو و دڵ له ئه مه ریکا له گفتوگۆیه کدا له گه ڵ هاوکارمان حه یده ر که ریم ده ڵێت کۆڵسـترۆڵ بریتیـیه له چه وریـیه ک که به ڕێژه یه کی که م له خوێنی هه موو که سێـکدا هه یه و ئه م چه وریـیه زۆر پـێویسته بۆ دروسـتبوونی خانه کانی له ش و گه شه کردنیان. ده شڵێت گیروگرفت دروست ده بێت کاتێـک ڕێژه ی ئه و چه وریـیه یاخود ئه م کۆڵسـترۆڵه به رز ده بێته وه بۆ ئاسـتێـکی زیان به خش. دکتۆر چالاک ده ڵێت له کاتی شیکردنه وه ی خوێن بۆ زانینی کۆڵسـترۆڵ، چوار ژماره مان ده سـت ده که وێت، یه کێـکیان بریتیـیه له ڕێژه ی کۆڵسـترۆڵ به گشـتی که ئه مه ش وا په سه ند ده کرێت له 200 میلیگرام له ناو خوێندا که متر بێت. پاشان کۆڵسـترۆڵی خراپ و کۆڵسـترۆڵی باش هه یه . خراپه که به LDL ناسراوه و ئه گه ر ڕێژه که ی له ئاسـتی ئاسایی خۆی به رز بـبێته وه ئه وا زیان به له ش ده گه یه نێت، به تایبه تی له خوێنبه ره کانی خوێن که ئه وه ده بێته مایه ی ته نگ بوونه وه و ئه سـتوربوونی ئه و خوێنبه رانه و ڕه قبوونیان و له ئه نجامدا که مبوونه وه ی خوێن بردن بۆ هه ر شوێنێـک که ئه و خوێنبه ره بۆی بچێت، ئه مه ش وا باشه که ڕێژه که ی له 130 که متربێت و بۆ ئه و که سانه ی نه خۆشی شه کره یان نه خۆشی دڵیان هه یه له 100 که متربێت باشتره و به پـێی زانستی نوێ باشتریش وایه له 70 که متربێت. کۆڵسـترۆڵی باش که به HDL ناسراوه به شێوه یه کی ڕاسته وخۆ کار ده کاته سه ر پاکـکردنه وه ی له ش له کۆڵسـترۆڵی زیان به خش و ئه مه تا ڕێژه که ی زیاتر بێت زیاتر سوود به له ش ده گه یه نێت، وه ئه گه ر له 60 میلیگرام بۆ هه ر لیترێـک له خوێن زیاتربێت ئه وا زۆر باشه ، به ڵام ئه گه ر له 40 تا 45 که متربێت ئه وا ئه و که سه ئه گه ری ئه وه ی لێـده کرێت که وا زیاتر کۆڵسـترۆڵ زیان به له شی بگه یه نێت و پـێویستی به وه رزش و خواردنی سه وزه مه نی هه یه تا بتوانێت ئه م ڕێژه یه به رز بکاته وه . چواره م پـێی ده گوترێت Triglycerides هه رچه نده له سه ر کۆڵسـترۆڵ داده نرێت، به ڵام له ڕاستیدا ئه م چه وریـیه له خوێندا په یدا ده بێت له ئه نجامی خواردنی کاربۆهایدرایت، وه کو برنج، په تاته یاخود هه ر جۆره دانه وێڵه یه ک که وا ده بێته به رزبوونه وه ی شه کر له خوێن و له هه مان کاتدا ئه گه ر ئه و شه کره زیاتربێت ئه وا له ش ده یگۆڕێت بۆ ئه م چه وریـیه و باشتر وایه ڕێژه که ی له 150 که متربێت. پاشـان دکتۆر چالاک ده ڵێت کۆڵسـترۆڵی HDL ئه گه ر له 60 میلیگرام بۆ هه ر لیترێـک له خوێن زیاتربێت ئه وا زۆر باشه ، بۆ نموونه چه ند خانه واده یه ک له ژاپـۆن و ئیتالیا هه بوون ئه ندامه کانیان ته مه نیان درێژبوو و تووشی نه خۆشی جه ڵته ی دڵ و مێشـک نه ده بوون. دوای ئه وه ی سه یری خوێنه کانیان کرا ده رکه وت ڕێژه ی HDL کۆڵسـترۆڵیان زۆر به رزبووه . دکتۆر چالاک هه روه ها باس له مه ترسیـیه کانی کۆڵسـترۆڵ ده کات و ده ڵێت به رزبوونه وه ی له خوێندا هیچ نیشـانه یه کی نیـیه تا ئه و ده مه ی مرۆڤ تووشی چه ڵته ی دڵ یان مێشـک ده کات یاخود گێرانی خوێنبه ره کانی خوێن و کاریگه ری به سه ر ئه ندامه کانی له شدا ده بێت. ده توانن گوێبیسـتی ده قی گفتوگۆكه بن له ڕێـگه ی كلیـكـكردنی ئه و فایله ده نـگیـیانه ی سه ره وه ی ده سته چه پ ، ماوه كه ی 12:08 خوله كه .