د.سه‌رخێڵ ئاراز: ئێستا ماڵ و گه‌ڕه‌ك و شوێن نه‌ماوه‌ كه‌یسی كۆرۆنای تێدا تۆمارنه‌كرێت
 "ئێستا ئاستی سه‌ردانیكردن بۆ كلینكه‌كه‌ی ئێمه‌ ده‌ هێنده‌ی جاران زیادی كردووه‌"
د.سه رخێڵ ئاراز به ڕێوه به ری كلینیكی عه لی ناجی تایبه ت به كۆرۆنا ده ڵێت" ئێستا ئاستی سه ردانیكردن بۆ كلینكه كه ی ئێمه ده توانم بڵێم ده هێنده ی جاران زیادی كردووه ، ئێستا ماڵ نه ماوه ، گه ڕه ك نه ماوه ، شوێن نه ماوه كه یسی كۆرۆنای تێدا تۆمارنه كرێت، به پێی ئه م حاڵه تانه له شاری سلێمانیدا ئه گه ر ڕێنماییه ته ندروستیه كان به مشێوه یه جێبه جێ بكرێت بكرێت دۆخه كه زۆر مه ترسیدار ده بێت، ده شڵێت" جاران خۆمان ده گه ڕاین به دوای كه یسه كاندا واته كه یسێك هه بووایه له گه ڕه كێكدا له شوێنێكدا ته له فونمان بۆ ده كرد بێت یاخود ده ماننارد به شوێنیدا له ڕیگه ی ده زگای ئه منیه كانه وه ئاگادارمان ده كرده وه بێت بۆ كلینیكه كه بۆ ئه وه ی پشكنینی بۆ بكه ن به ڵام ئێستا خۆی كه سه كه به پێی خۆی دێت بۆ كلینیكه كه ، ئێستا هاوڵاتیانی شاری سلێمانی "سوپاس بۆ خوا" به شێوه یه كی باش ئاستی هۆشیاریان زیادی كردووه به وه ی كه نیشانه یه ك یان چه ند نیشانه یه كیان هه بێت سه ردانی كلینیكه كه ده كه ن." له سه ره تای وتووێژه كه دا به ڕێوه به ری كلینیكی عه لی ناجی له سلێمانی ڕایگه یاند." جاران له م كلینیكه ته نها سه نته رێك بوو كه پشكنینمان بۆ هاوڵاتیان وه رده گرت و ته واو به ڵام ئێستا كلینیكه كه مان تایبه ت كردووه به كۆرۆنا پشكنینی توشبوون به ڤایڕه سی كۆرۆنا ده كه ین هه م پشكنینینی چاكبوونه وه ی كه سانی تووشبوون به كۆرۆنا ده كه ین هه روه ها چاره سه ر ده درێت به و كه سانه ی كه باری ته ندروستیان جێگیره ، واته پێویستیان به نه خۆشخانه نییه داخلی ناو نه خۆشخانه بكرێت كه چاره سه ره سه ره تاییه كانه . هه روه ها لێره پشكنین بۆ ئه و كه سانه ده كرێت كه چاكبوونه ته وه و دژه ته نیان دروستكردووه و ده یانه وێت پلازمای خوێن ببه خشن، ئێستا ئاستی سه ردانیكردن بۆ كلینكه كه ی ئێمه ده توانم بڵێم ده هێنده ی جاران زیادی كردووه ، پێشوتر ڕۆژانه له وانه یه 150- 200 هاوڵاتیمان هه بووبێت ئێستا ڕێژه كه زۆر له مه زیاتربووه بۆ نموونه ڕۆژانه 500-600 هاوڵاتی سه ردانی كلینكه كانمان ده كه ن به مه به ستی ئه و بابه تانه ی كه باسم كردن، پشكنینی كۆرۆنا یان پشكنینی دڵنیابوون یان پشكنینی دژه ته ن و به رگری یاخود كه سانێك دێن بۆ به خشینی پلازمای خۆێن." د.سه رخێڵ ئاراز ئاماژه ی به وه شكرد" ئه م كلینیكه یه كه م خاڵی ڕووبه ڕووبوونه وه ی ڤایڕه سی كۆرۆنایه ، واته یه كه م كه یس له سلێمانی كه پێش ئه وه ی داخل بێت له نه خۆشخانه كاندا له م كلینیكه وه پشكنینی بۆ ده كرێت دواتر بڕیاری له سه رده درێت كه ئه م كه سه "پی سی ئاڕی" پێویسته یاخود داخڵكردنی پێویسته له نه خۆشخانه كه یاخود گواستنه وه ی پێویسته بۆ نه خۆشخانه وه لێره كه سانێك هه ن كه هه موو جۆره چاره سه ره كان وه رده گرن هه موو ئه و چاره سه ره ده گمه نانه ی كه ئێستا له بازاڕه كانی جیهان به شێوه یه كی گران ده فرۆشێت، له كلینیكه كه ی ئێمه خۆشبه ختانه ئێستا به رده سته و بۆ ئه و نه خۆشانه ی كه پێویستیان پێیه تی وه تازه ترین ئامێری پێشكه وتووی جیهانی له كلینیكه كه مان هه یه بۆ پشكنینی ئه و كه سانه ی ڕوو له كلینیكه كه مان ده كه ن." سه باره ت به ڕێژه ی چاكبوونه وه كان به به راورد به تووشبووانی كۆرۆنا؟ به ڕێوه به ری كلینیكی عه لی ناجی شاری سلێمان ده ڵێت" كه ڕێژه ی تووشبوون زیاتر بوو ڕێژه ی چاكبوونه وه ش زیاترده بێت به ڵام ڕێژه ی چاكبوونه وه به و واتایه نییه كه هه ركه سێك توشی نه خۆشیه كه بوو چاك ده بێته وه ، به داخه وه ئێستا ڕێژه ی مردنیش زیادی كردووه به حوكمی ئه وه ی كه یسه كان زیاد بوون و ڕێژه ی مردنیش زیاتر بووه ، جاران خۆمان ده گه ڕاین به دوای كه یسه كاندا واته كه یسێك هه بووایه له گه ڕه كێكدا له شوێنێكدا ته له فونمان بۆ ده كرد بێت یاخود ده ماننارد به شوێنیدا له ڕیگه ی ده زگای ئه منیه كانه وه ئاگادارمان ده كرده وه بێت بۆ كلینیكه كه بۆ ئه وه ی پشكنینی بۆ بكه ن به ڵام ئێستا خۆی كه سه كه به پێی خۆی دێت بۆ كلینیكه كه ، ئێستا هاوڵاتیانی شاری سلێمانی "سوپاس بۆ خوا" به شێوه یه كی باش ئاستی هۆشیاریان زیادی كردووه به وه ی كه نیشانه یه ك یان چه ند نیشانه یه كیان هه بێت سه ردانی كلینیكه كه ده كه ن." د.سه رخێڵ ئاراز ده شڵێت" له هه مانكاتدا به رامبه ر به مه ش به شێك له هاوڵاتیان به داخه وه پابه ندنین به ڕێنماییه ته ندروستیه كانه وه به تایبه تی كۆڕ و كۆبوونه وه كان، دانانی پرسه كه ئه مه وایكردووه كه یسه كان ڕوو له هه ڵكشان بكه ن، وه هه روه ها ئه و په یوه ندیه كۆمه ڵایه تیه ی له ناو هاوڵاتیاندا تائێستا به رده وامی هه یه بۆ نموونه له دانیشتنی كۆڕ و كۆبوونه وه كاندا به رده وام ئه و كێشه یه مان هه یه له گه ڵ هاوڵاتیان كه ئێمه ڕه نجی چه ند مانگه مان بۆ ڕووبه ڕووی ڤایڕه سی كۆرۆنا ده بینه وه ، جاری به دانیشتن و كۆڕو كۆبوونه وه یه ك یان دانانی پرسه یه ك واده كات كه هه رچی ڕه نجمانه به زیاده بچێت." " ئێستا ماڵ نه‌ماوه‌، گه‌ڕه‌ك نه‌ماوه‌، شوێن نه‌ماوه‌ كه‌یسی كۆرۆنای تێدا تۆمارنه‌كرێت، به‌پێی ئه‌م حاڵه‌تانه‌ له‌شاری سلێمانیدا ئه‌گه‌ر ڕێنماییه‌ ته‌ندروستیه‌كان به‌مشێوه‌یه‌ جێبه‌جێ بكرێت دۆخه‌كه‌ زۆر مه‌ترسیدار ده‌بێت، له‌ڕێگه‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ته‌ندروستی سلێمانیه‌وه‌ كه‌ ئاماژه‌ی به‌وه‌ كردووه‌ ئێستا له‌نه‌خۆشخانه‌كاندا جێگه‌ نه‌ماوه‌ و به‌ڕاستیش جێگه‌نه‌ماوه‌، نه‌خۆشێك ئه‌گه‌ر هه‌بێت ده‌بێت چاوه‌ڕێ بكات تا نه‌خۆشێكی تر ده‌رده‌چێت و چاك ده‌بێته‌وه‌ یاخود جێگه‌یه‌كی چۆڵ هه‌بێت ئه‌و كاته‌ نه‌خۆش داخڵبكرێت، بۆیه‌ ئێستا نه‌خۆش له‌شاری سلێمانیدا به‌زه‌حمه‌ت داخڵ ده‌بێت له‌نه‌خۆشخانه‌كانی تایبه‌ت به‌كۆرۆنا."د.سه‌رخێڵ ئاراز وای وت" له وه ڵامی ئه و پرسیاره ی ئایا به ته نها له شاری سلێمانییه كه وه ك خۆت ده ڵێیت" ماڵ نه ماوه ، گه ڕه ك نه ماوه ، شوێن نه ماوه كه یسی كۆرۆنای تێدا تۆمارنه كرێت؟ به ڕێوه به ری كلینیكی عه لی ناجی ڕوونیكرده وه " له هه رێمی كوردستان له هه موو شوێنه كانه وه له عێراق به گشتی له وانیه كه سانێك هه بن هه ڵگربن و نیشانه یان تێداده رنه كه وتبێت و ده توانن كه سانی تریش تووش بكه ن، بۆیه له هه رێمی كوردستانیش به شێوه یه كی گشتی و له عێراقیشدا له وڵاتانی دراوسێی ئێران و توركیاش له م وڵاتاندا به شێوه یه كی به رچاو ڕێژه ی ڤایڕه سه ڕوو له هه ڵكشانه ، وه چه ند ڕۆژێكی تر ڕوو له سه رما ده كه ین ئێستا له وه رزی پایزداین ئه گه ری حاڵه ته كانی ئه نفلۆنزای وه رزیش بێته پاڵی ئه مه واده كات به ئاسانی جیانه كرێته وه و پێویستی به پشكنینی تایبه تی تاقیگه بێت كه ئه نفلۆنزای وه زی و كۆرۆنا جیابكرێته وه ." هه روه ها ده شڵێت" له سلێمانیدا وه كو وتم شوێن نه ماوه كه یسێكی تیانه بێت، به ڵام به شێكی ئه مانه ی كه ده ستنیشان ده كرێن له كلینیكه كانی ده ره وه ده ستنیشان ده كرێن به تایبه تی كلینك و نه خۆشخانه ئه هلییه كان كه سانێك هه ن په نا بۆ ئه و نه خۆشخانانه ده به ن وه كه سانێكیش هه ن نیشانه یان هه یه له ماڵه وه خۆیان كه ره نتینه ده كه ن، ئه و چاره سه رانه ی كه چاره سه رێكی پرۆتۆكۆڵیه به كاری ده هێنن و به ئاسانی نه خۆشیه كه یان تێ ده په ڕێنن و زاڵ ده بن به سه ر نه خۆشیه كه ." به ڕێوه به ری كلینینكی عه لی ناجی ڕاشیگه یاند" ئێمه چه ندجارێك ئه وه مان وتووه پێویستمان به وه یه یه كه م شت هۆشیاریه كی وه ها لای هاوڵاتیان دروست ببێت كه هاوڵاتیان به شێوه یه كی باشتر خۆیان بپارێزن و پابه ندی ڕێنماییه ته ندروستیه كان بن، وه به پێی ئه و ڕێنماییه ته ندروستیانه مامه ڵه له گه ڵ یه كتر بكه ن چونكه به رزكردنه وه ی ئاستی هۆشیاری و پیشاندانی نمونه ی ڕاستی ڕووداوه كه بگاته لای خه ڵك چونكه ئه مه نه به كه ره نتین چاره سه ر ده كرێت نه ته نها به كه رتی ته ندروستی و حكومه ت چاره سه رده كرێت، له به شێك له وڵاتان ته نها ڕێنماییه ته ندروستیه كان جێبه جێده كرێن و كه یسه كانیشیان ڕوو له كه مییه ، وه تێكه ڵاوبوونیش هه یه و شوێنه گشتیه كانیش به هیچ شێوه یه ك دانه خراون له وڵاتێكی وه كو سوید هیچ شوێنێك دانه خراوه له سه ره تای كه ره نتینه وه به ڵام ئاستی مردنیان كه متره به ڵام پابه ندبوونی هاوڵاتیان به بنه ما ته ندروستیه كانه وه زۆرتره ئێمه ش پێویستمان به وه یه ، واته ئێمه یه كه م خاڵ كه پێویسته ڕوووبه ڕووی ببینه وه ئاستی هۆشیاری هاوڵاتیانه بۆیه به پابه ندبوون به ڕێنماییه ته ندروستیه كانه وه له گه ڵ ئه وه شدا زیادكردنی ئه و پشكنینانه و زیادكردنی چه ند كلینكێكی تایبه ت به كۆرۆنا له ده ره وه ی شاره كان یاخود له ناو شاره كان بۆ ئه وه ی بتوانرێت به ئاسانی كه یسه كان ده ستنیشان بكرێت و بزانرێت حاڵه ته كان له كوێدا هه یه و له كوێدانییه ." هه روه ها وتیشی" ده بێت ئێمه لۆد كه متر بكه ینه وه له شوێنه كاندا، زیادكردنی كلینكه كان، هه ر ته نها زیادكردنی ژماره ی شوێنه كان نییه ، پێویسته ئیداره ی نه خۆشخانه كانه به كارمه ند و ستافێكی باش و ڕاهێنراو بكرێت، زیادكردنی ژماره ی نه خۆشخانه و دروستكردنی نه خۆشخانه و بنیادنانی نه خۆشخانه و دابینكردنی ئامێر به ته نها به س نییه ، پێویسته حكومه ت بیر له وه بكاته وه هاندانی ستافی ته ندروستی زیاتر بكات چ پزیشكه كان چ كارمه ند و ستافی كارگێڕییه كانی ناو كه رتی ته ندروستی، له ئێستادا بارودۆخێك تێكه وتووین كه هاوڵاتیان و مووچه خۆرانی هه رێمی كوردستان چه ند مانگ جارێك نیوه مووچه یان چاره كه مووچه یه ك وه رده گرن كه ئه مه ش وایكردووه كاریگه ری كردۆته سه ر ئاستی ده روونی ستافی ته ندروستی پزیشك و كارمه نده كان و ستافی كارگێڕی كه نه توانن به شێوه یه كی به رده وام پابه ندی ده وام كردن بن، به ڵام به شێك هه یه كه له خه می شاره كه و له خه می هاوڵاتیاندایه به رده وام له خزمه تگوزاری ته ندروستی بۆیه ئه مه پێویستی به چاو پیاخشاندنه وه ی حكومه ت هه یه ، پێویسته حكومه ت به گرنگییه وه بایه خ بدات به ته ندروستی گشتی چونكه به ته نها دروستكردنی نه خۆشخانه به س نییه كه ده توانرێت ماڵێك یان ژوورێك بكرێت به نه خۆشخانه، یان بینای قوتابخانه یه ك بكرێت به نه خۆشخانه ، واته ده توانیت ئه مانه دابین بكه یت و پێداویستیشی بۆ دابین بكه یت هه م له ڕووی "بێده " هه م له ڕووی ئۆكسجینه وه به ڵام كێ ئه م شتانه ت بۆ ده كات پێویستمان به په رستاره پێویستیت به پزیشكی پسپۆڕه بۆیه پێویسته حكومه ت به شێوه یه كی جددی ئاوڕ له م بارودۆخه بداته وه ." د.سه رخێڵ ئاراز له كۆتا به شی وتووێژه كه دا ئه وه شی وت" ئێمه هه تا ئه م ساته له مانگی سێ-وه هیچ ڕۆژێك پێداویستی پزیشكی و پێداویستی سه لامه تی بۆ ستافه كه له ئێمه نه بڕاوه به ڵام ئێمه له "تموحماندایه " بۆ نموونه پشكنینی زیاتربكه ین حه زمان ده كرد ڕۆژانه 500 پشكنین بكه ین له به رئه وه ی به دوو شه فت ده وام ده كه ین، حه زمان ده كرد بمانكردایه به چوار یان پێنج شه فتی ده وام كردن، بۆیه "تموحی" ئه وه ی له ڕووی پێداویستیه وه پشت به خوا و به پشتیوانی به ڕێز به ڕێوه به ری گشتی ته ندروستی سلێمانی، به ڕێوه به رایه تی گشتی ته ندروستی سلێمانی نه یهێشتووه هیچ مادده یه ك له م كلینكه ببڕێت ته نانه ت تازه ترین ئامێری تاقیگه یی بۆ ئه م كلینكه دابینكراوه له م كاتی قه یرانه دا وه تازه ترین جۆری ده رمان له كلینیكه كه ی ئێمه هه یه كه له ده ره وه نرخی 300 دۆلاره ، لێره بێ به رامبه ر ده درێت به و نه خۆشانه ی پێویستیان پێیه تی، هه موو ئه و چاره سه رانه ی كه له م كلینیكه ده كرێت بێ به رامبه ر ده درێت به و كه سانه ی كه سه ردانی ئه م كلینه كه ده كه ن و پێویستیان پێیه تی، له ڕووی پێداویستیه وه له ڕووی بابه تی خۆپارێزییه وه له ڕووی ئامێری تاقیگه وه ئه م كلینكه ی ئێمه هیچ كات بێ مه واد نه بووین و پێداویستی ئه وتۆمان لێ نه بڕاوه چونكه ئیداره كردنی كلینكێكی وه هاش ئیداره كردنێكی زۆر قورسه له سه رشانی به ڕێوه به رایه تی گشتی ته ندروستی سلێمانی هه م له ڕووی دابینكردنی پێداویستیه وه به تایبه تی پێداویستی خۆپارێزی و پێداویستی ڕۆژانه ی پاكژكردنه وه بێجگه له وه ی بۆ نموونه پشكنینێكی (PCR ) 50دۆلاری تێده چێت كه ئه مه كولفه یه كه له سه ر به ڕێوه به رایه تی گشتی ته ندروستی سلێمانی وه پشكنینی دژه ته ن 15 دۆلاری تێده چێت، هه روه ها ئه و پێداویستیانه ی كه به كارده هێنرێت بۆ نموونه ماسك و ده ستكێش و بابه تی پاكژكردنه وه بۆ ستافه كه ڕۆژانه دابین ده كرێت چه ند جارێك و به چه ند شێوه یه ك به كارده هێنرێت ئه مانه هه مووی كولفه یه له سه ر به ڕێوه به رایه تی گشتی ته ندروستی سلێمانی به ڵام "له خوا به زیادبێت" تا ئێستا هیچ مادده یه كمان لێنه بڕاوه ."