ژیان له‌ فه‌رهه‌نگدا: ئه‌رسه‌لان ڕه‌حمان
ئازادییەکانی ڕا دەربڕین و ڕۆژنامەوانی تەوەرەکانی بەرنامەی ئەم هەفتەیەی ژیان لە فەرهەنگدان و نوسەر و ڕۆژنامەوان ئەرسەلان ڕەحمان وەڵامی پرسیارەکانی بەرنامە و ئێوەی ئازیزیش دەداتەوە.
ده ربڕینی ڕا و دید و بۆچونه کان به بێ هیچ کۆسپ و کۆت و به ندێک یانی ئازادی ڕاده ربڕین، به و مه رجه ی نه چێته خانه ی پێشێلکردنی یاساکان و مافه کانی تاکه که س. له هه موو قۆناغه کاندا ئازادی ڕاده ربڕین پره نسیپێکی گرنگی دیموکراسییه ، به ڵام ئه مه ش به و مانایه نییه که له کۆمه ڵگا دیموکراسییه کاندا جۆرێک له تێنه گه یشتن و به ره نگاربوونه وه له م مافه دا بۆ ئازادی ڕاده ربڕین دروست نه بێت. زۆر جاریش ڕوویداوه کاتێک ئه م مافه بنچینه ییه پیاده ده کرێت و به پیرۆزییه کی باڵا تر داده نرێت له به رامبه ر پیرۆزییه کانی تر، وه ڕه هایانه بیروڕا ده رده بڕدرێت به تایبه تیش کاتێک دێته سه ر ئاین ئه وا به دوور نازانرێت به ره نجامه که ی قه یرانی ئاڵۆز بن به شێوه یه ک زیان له ئاسایش و هه روه هاش ئابووری کۆمه ڵگا بدات. که م نین ئه وانه ی له و بڕوایه دان هه رگیز ناکرێت ئازادی و سنوردار کردن پێکه وه له یه ک به ره دا کۆبکرێنه وه و هه موو که سێکیش به ئازاد داده نێن تا بتوانێت به قسه یان به نوسین یان له ڕێی هونه ره وه ڕای خۆی ده رببڕێت. له به رامبه ریشدا بیرکردنه وه یه کی تریش هه یه ده ڵێت مه رج نییه ئه و ئازادیه ڕه هایه ی داوا ده کرێت ببێته بنه مایه ک بۆ ئاسوده یی و ئارامی له ناو کۆمه ڵگه دا. ئه م دیده یان ده ڵێت مه رج نییه هه ر ته نها یاساکان ڕێکخه ربن بۆ ئازادییه کان به ڵکو ده کرێت بیرکردنه وه ی ژیرانه ی خودی مرۆڤ ببێته سه نگی مه حه ک تا ڕێگه له به کارهێنانه خراپه کانی ئه م ئازادییه بگیرێت بۆ مه به سته سیاسی و کۆمه ڵایه تی و ئاینی و ئابوری و...هتد وه کاریگه رییه نه رێنیه کانی ئه م ئازادیانه به نمونه ده هێننه وه وه ک ئه و په رچه کردارانه ی له به رامبه ر دەربڕینی ئازادانه دێنه ئاراوه . ئازادی ڕۆژنامه وانییش به شێکه له و ئازادیانه ی که گرنگییه کی تایبه تی خۆی هه یه له ژیانی دیموکراسیدا. زۆر جار یه کێک له گرفته سه ره کییه کان له و ڕوانگه یه وه سه رهه ڵده دات که ده سه ڵات له هه ر کۆمه ڵگایه کدا بێت داوای به رپرسیارێتی له ڕۆژنامه وانان ده کات به بێ ئه وه ی پێناسه یه کی وردی هه بێت بۆ به رپرسیارێتی و دیاریکردنی سنوره کانی ئه و به رپرسیارێتیه، لێره شه وه ڕۆژنامه وانان داوای ئازادی ده که ن. بمانه وێت و نه مانه وێت به قسه و به نوسین ئێجگار سانایه باس له ئازادی ڕۆژنامه وانی بکرێت به ڵام له ڕووی پراکتیکییه وه کارێکی زۆر زۆر قورسه گه ر بڕوایه کی ڕاسته قینه ت به م ئازادییه نه بێت. له زۆرێکیش له کۆمه ڵگاکاندا ئه م دیارده یه به ئاسانی ده بینرێت له کاتێکدا مافی ڕۆژنامه وانێک پێشێلده کرێت و ده سه ڵاتی یاسایی لێی بێده نگه ، یان هه ر ئه م ده سه ڵاته یاساییه ده بێته مایه ی چه واشه کردنی ڕای گشتی له و کۆمه ڵگایه دا. تۆماس جێفه رسن، سێهه مین سه رۆکی وڵاته یه کگرتووه کانی ئه مریکا له نێوان حکومه تێکی بێ ڕۆژنامه و ڕۆژنامه یه کی بێ حکومه تدا وه ک ده ڵێت " یه ک چرکه ش چییه دوو دڵ نابێت له هه ڵبژاردنی دووهه میاندا." میدیا ئه گه ر ئازاد بێت ژماره یه ک ئه رکی گرنگی له ئه ستۆیه له وانه چاودێریکردنی ده سه ڵاته سیاسییه کان و فه رمانڕه واکان و ئاشکراکردنی گه نده ڵییه کان و وابه سته کردنی به رپرسان بۆ وه ڵامدانه وه ی پرسیاره کانی ڕای گشتی، بڵاوکردنه وه ی زانیارییه دروسته کان له سه ر دۆسێ گرنگه کانی په یوه ندییان به ژیان و گوزه ران و ئاینده ی خه ڵکه وه هه یه به مه به ستی دروستکردنی ڕای گشتی و یارمه تیدانی هاوڵاتیان بۆ بڕیاردان و هه روه هاش بوون به پارێزه رێکی ڕاسته قینه ی خه ڵک و به رژه وه ندی گشتی. له کۆمه ڵگا دواکه وتووکاندا کێشه سه ره کییه که به رامبه ر ئازادییه کانی ڕۆژنامه وانی له هه بوون یان نه بوونی یاساکاندا نییه ، هێنده ی ئه وه ی له هه بوون یان نه بوونی چۆنیه تی بیرکردنه وه و تێگه یشتندایه له چه مکه کانی ئازادی، له و ڕوانگه یه وه ی نه توانێت له گواستنه وه ی قۆناغی دیکتاتۆرییه وه بۆ دیموکراسی، ڕه هه نده کانی ئازادیی مرۆڤه کان دیاربکات. به درێژایی مێژوو ئازادی مه ترسی نه بووه بۆ سیاسه ت، به ڵکو به پێچه وانه وه هه میشه سیاسه تکردنی فه رمانڕه واکان له کۆمه ڵگه دواکه وتووه کاندا مه ترسی بوون بۆ سه ر ئازادییه کان، به بێ ئه وه ی بیر له و ڕاستییه بکرێته وه که ئایا سیاسه تی کۆنترۆڵکردن و ده ستبه سه رداگرتن چ به ره نجامێکی کۆمه ڵایه تی و فه رهه نگی و ده روونیی ده بێت له سه ر پێکه وه ژیان. ئایا فه راهه مکردنی ئازادییه کانی ڕاده ربڕین و ئازادی ڕۆژنامه وانی له ئه ستۆی کێیه ؟ ئایا له کۆمه ڵگای کوردیدا ده رفه ت هه یه بۆ به کولتور کردنی ئازادییه کان؟ له کاتێکدائازادی ڕاده ربڕین و به ده ستهێنانی زانیاری و خستنیانه به رده م ڕای گشتی مافی ڕه وای ڕۆژنامه وانانه له کۆمه ڵگایه کی دیموکراسیدا، ئایا له کۆمه ڵگای کوردیدا هه موو لایه نه کانی ئه م هاوکێشه یه وه ک یه ک به رپرسیارن له به رامبه ر ئه م مافه بنچینه ییه دا؟ کامیان کۆسپی گه وره ن له به رده م ئازادییه کانی ڕا ده ربڕیندا، سیاسه ت یان ئاین، یان نه ریته باوه کان؟ (ئه‌رسه‌لان ڕه‌حمان) نوسه‌ر و ڕۆژنامه‌وان وه‌ڵامی ئه‌م پرسیارانه‌ و پرسیار و سه‌رنجه‌کانی ئێوه‌ی ئازیزیش ده‌داته‌وه‌: