Andris Piebalqs: “Bəli, biz Rusiya ilə rəqibik”
Amerikanın səsinə müsahibə verən Avropa Komissarı Birliyin Azərbaycanla münasibətlərinin gələcəyinə dair planlarını şərh edib
Qərb agentlikləri Avopa Birliyinin Azərbaycanda daxil olmaqla bir neçə post-Sovet ölkəsi ilə münasibətlərinə dair yeni planhazırladığını xəbər verirlər. Rəsmi olaraq, sabah açıqlanacağı gözlənilən planınbəzi müddəaları isə artıq informasiya agentliklərinə sızdırılıb. Avropa Birliyi xeylivaxtdır ki, post-Sovet ölkələrinin buquruma inteqrasiyasını sürətləndirmək üçün strateji yol elan edib. Bu yol demokratikislahatlar və iqtisadi əməkdaşlığı hədəfləyir. Amma bu həftəaçıqlanacaq yeni əməkdaşlıq hesabatında isə Azərbaycan daxil olmaqla, altısabiq sovet ölkəsinə iqtisadiinteqrasiya və siyasi islahatların detallı şəkildə təklif olunacağı bildirilir. Assoşieyted Press agentliyinın yaydığı məlumata görə,Avropa Birliyi Azərbaycan, Ukrayna,Belarus, Gürcüstan, Ermənistan və Moldovanın Rusiyanın təsirindən uzaqlaşdırmağıözü üçün əsas prioritet elan edəcək. Baxmayaraq ki, hesabatda bu ölkələrinİttifaqa üzvlüyünə dair heç nə deyilmir. Ancaq qeyd edilir ki, münasibətlərin növbətimərhələyə qaldırılması, ölkələrin demokratiyaya doğru qənaətbəxş tərəqqisindən,qanunun aliliyi və insan hüquqları kimi meyarlardan asılı olacaq. Hesabat bu ölkələrə İttifaqınyardımını 2020-ci ilə kimi üç dəfə artıraraq, 1.5 milyard avroya çatdırmağı da təklifedir. Avropa Komissiyası habelə xatırladır ki, Birlik enerji marşrutlarınındiversifikasiyasına çalışacaq.Komissiyabu hesabatı dərc edəndən sonra ona Avropa liderləri yazda keçiriləcək zirvə görüşündəbaxmalı və təsdiq etməlidirlər. Əslində, Avropa rəsmiləriözləri də etiraf edirlər ki, Azərbaycan ona çatmaq üçün çox iş görməlidir vəbu, bəlkə də onillərlə vaxt ala bilər. Amma Brüsseldə yeni əməkdaşlıqplanını onunla izah edirlər ki, bu, Azərbaycan kimi ölkələrə yalnız şəraityaradır, Avropa isə onun əvəzindən iş görə bilməz. Artıq AzərbaycanınAvropa Birliyi ilə Qonşuluq Siyasətini imzalamasından iki il keçir. Bu layihəniAzərbaycanla bir yerdə Gürcüstan və Ermənistan da imzalamışdı. Gürcüstanla Ermənistanartıq Birliyə azad ticarət zonasına daxil olmaq və siyasi islahatlar naminəyeni əməkdaşlıq planlarına başlamaq barədə müraciət ediblər. Azərbaycan bunu edəbilmir, çünki birincisi, Dünya Ticarət Təşkilatının üzvü deyil, ikincisi isədemokratik islahatlarını ləngidir. 2007-ci ildəQonşuluq Siyasəti Proqramının necə yerinə yetirilməsi barədə hesabatda Azərbaycaninsan haqları, söz azadlığı baxımından qonşularına nəzərən daha çox tənqidolunur. Brüsseldə yerləşən Beynəlxalq Böhran Qrupunun Avropa proqramınındirektoru Sabina Frayzer Amerikanın səsinə müsahibəsində deyib ki, yeni plan həmAzərbaycanı, həm də Avropanı ciddiseçimlər qarşısında qoyur. «Biz bilirik ki,Azərbaycan demokratiya və söz azadlığı ilə bağlı çox iş görməlidir. Amma Avropa da öz iqtisadi imkanları iləsiyasi hədəflərini uzlaşdırmalıdır. Məncə yeni mərhələ hər iki tərəf üçün çətinolacaq. Amma məsələn Azərbaycan əvvəlki qaydada öhdəliklərinə etinasız yanaşsa, Avropa nə edəcək? Yenə dəenergidən bəhs edəcək, yoxsa sanksiyalar tətbiq edəcək? Hesabat bu suallaraaydınlıq gətirməlidir. Mən inanmıram ki sanksiya olacaq”. Amma AvropaBirliyinin rəsmiləri də bütün hallarda bəyan edirlər ki, onlar məsələn, «Nabucco»nunreallaşmasını istəyirlər. Bu layihə reallaşsa, Azərbaycan öz neft və qazı başaçatandan sonra belə regionda tranzit əhəmiyyətini saxlayacaq, bu isə ölkənin təhlükəsizliyinədaha çox təminat deməkdir. Siyasiislahatlara gəldikdə, birliyin enerji məsələləri üzrə komissarı Andris Piebalqsbunu regional inkişafın əsas elementi sayır. Amma o, Avropanın prioritetləriarasında hansısa seçim etməyin, konkret birinə üstünlük verməyin də əleyhinədir.Amerikanın səsinə müsahibəsində cənab Piebalqs birliyin regionda siyasi və iqtisadi maraqları ugrunda Rusiya ilə qarşıdurma əhval-ruhiyyəsindəyox, məs Moskvaya rəqib olduğunu vurğulayıb. «Məncə bunuRusiya və Qazprom əleyhinə siyasi aksiya kimi təqdim etmək düz olmazdı. Əlbəttə,başa düşürəm ki, bu məsələdə rəqabət olduqca mürəkkəbdir. Amma nəzərə alın ki,hazırda Avropa Birliyi ilə Azərbaycan arasında ümumi sərhəd yoxdur. Yəni ilknövbədə tranzit və iqtisadi islahatlar məsələsini həll etmək lazımdır ki, qazıAvropa Birliyinə nəql etmək mümkün olsun. O ki qaldı regional müstəvidə əməkdaşlığa,mən açıq deyirəm, bəli, biz Rusiya ilə rəqiblərik. Çünki Rusiya da qazlamaraqlıdır və biz beləliklə rəqabət aparırıq. Bu gün qazın həcmi məhduddur.Düşünürəm ki, bizim təkliflərdə bəzi zəifliklər var, amma müəyyən pozitivaddımlar da var”. AvropaBirliyinin rəsmisi sonda dönə-dönə vurğulayıb ki, bazar iqtisadiyyatının hökmsürdüyü Avropa Birliyində energetika siyasətlə bağlı deyil, hərçənd bunlarbir-birini kənarlaşdırmır da.