ABŞ Dövlət Departamenti: Azərbaycanda təməl azadlıqların məhdudlaşdırılması davam edir
Dövlət Departamenti dünya ölkələrində insan haqlarının durumuna dair illik hesabatını açıqlayıb
ABŞ Dövlət Departamentinin hesabatına görə, Azərbaycanda 2016-cı il ərzində çox ciddi işgəncə iddiaları araşdırılmayıb, ölkədə siyasi və dini fəalların həbsi, azad medianın boğulmasına da məlumatların ardı-arası kəsilməyib. ABŞ Dövlət Departamentinin dünya ölkələrindən insan haqlarının durumuna dair illik deyilir ki, 2016-cı ildə ölkədə əsas insan haqları problemlərinin təbiəti əvvəlki illərdən çox da fərqlənməyib, fəqət bu pozuntuların miqyası bir qədər də genişlənib. Hökumət təməl azadlıqların məhudlaşdırılmasını davam etdirib. Bunlar - hökumət tərəfindən təhdidlər yolu ilə ifadə, sərbəst toplaşma və təşkilatlanma azadlıqlarının məhdudlaşdırılması, insanların sual doğuran ittihamlarla həbsi, ictimai fəalların, müxalifət nümayəndələri və dini təşkilatların təmsilçilərinin hədəfə alınmasıdır. Bu da əlavə olunur ki, azadlıqlar üzərinə hücumlara 2006-cı ilədək müstəqil olmuş yeganə yarımmüstəqil telekanalın bağlanması da daxildir. Bu müddətdə müxalifətin aparıcı mətbu orqanının da bağlanmasına səbəb olmuş hərəkətlər edilib. Hesabatda deyilir: "Azərbaycan hökuməti fərqli düşüncəni cəzalandırmaq üçün ədliyyə sistemindən istifadə edib, siyasi fəallar məhkəməyəqədərki dövrdə uzun müddətdə həbsxanada saxlanıb, qanunvericiliyin tələbləri pozulmaqla mühakimələr aparılıb. Bundan başqa, hakimiyyət belə hallarda vəkillik etmək istəyən və buna qadir olan hüququşünasların sayını azaldıb. Hakimiyyət təməl azadlıqlarından istifadəyə görə həbs edildikləri düşünülən 17 nəfəri həbsxanadan azad etsə də, bundan daha çox adamı həbs edib. Vətəndaşlara öz hökumətlərini demokratik yolla seçmək imkanı hələ də verilmir." Sənəddə qeyd edilir ki, aşağı səviyyələrdə rüşvətxorluğun qarşısının alınması üçün davamlı tədbirlər həyata keçirilsə də, hakimiyyətin bütün səviyyələrində sistematik korrupsiyanın mövcudluğuna dair iddialar qalır. Hakimiyyət insan haqları pozuntuları törətmiş rəsmiləri cəzalandırmayıb. Hesabatda deyilir kİ, insan haqları müdafiəçiləri və media qurumları ötən il ərzində azı dörd işgəncə faktının mövcudluğundan yazıblar, lakin işgəncələrin dəqiq statistikasını verən vahid qurum mövcud deyil. Məsələn, aprel ayında 37 yaşlı Sumqayıt şəhər polis idarəsində pis rəftara məruz qaldıqdan sonra dünyasını dəyişdiyi bildirilib. Rəsmi məlumatda onun yıxılaraq təsadüf nəticəsində öldüyü qeyd olunur. Mərhumun yaxınları bu iddiaları rədd ediblər. N!DA gənclər hərəkatının fəalı Daxili İşlər Nazirliyinin Mütəşəkkil Cinayətkarlıq İdarəsində ətraf aləmlə heç bir əlaqəsi olmadan 6 gün saxlanıb. Onun bu müddətdə işgəncələrə məruz qaldığı iddia olunub. Dövlət Departamentinin hesabatında də söhbət açılır və qeyd olunur ki, və daha 16 nəfər, yuxarıda adı çəkilən polis qurumunda işgəncələrə məruz qalıblar. Sənəddə bu da qeyd olunur ki, həbsdə olan N!DA fəalları və onlara işgəncə verildiyini bildiriblər. Heydər Əliyevin abidəsinə şüar yazdıqlarına görə həbs olunduqları deyilən iki gənc polis tərəfindən döyüldüklərini, soyunmağa məcbur edilkdikləri və butulkadan istifadə ilə zorlanacaqları ilə hədələndiklərini bildirib. Bu da əlavə edilir ki, onların vəkillə görüşməsinə yalnız narkotik maddə ittihamı üzrə təqsirlərini etiraf etdikdən sonra icazə verilib. Hər iki gənc etirafın onlardan işgəncə ilə alındığını bildiriblər. Məmmədov və İbrahimovun üzərində məhkəmə prosesi zamanı pis rəftarın fiziki izlərinin olmasına və Baş Prokurorluq İdarsii və Ombudsmanın Ofisinə apelyasiya müraciətlərinə baxmayaraq rəsmilər bu iddiaları aradırmayıb. Hesabatda deyilir ki, rəsmi məlumata görə, həbsxana xidməti 2009-2013-cü illər arasında işgəncə iddialı 334 şikayəti araşdırıb. Bu dövrdə Daxili İşlər Nazirliyinə 984, baş prokurorluğa 678 belə şikayət ərazəsi daxil olub. Hesabata əsasən, bu rəqəmlər Azərbaycanda işgəncə iddialarının dərhal, səmərəli və tərəfsiz araşdırılmadığını göstərir. ABŞ Dövlət Departamentinin hesabatında bildirilir ki, hüquq-mühafizə orqanları zabitlərinin arasında korrupsiya problem olaraq qalır və buna xidmət edən məqamlardan biri də bu sahədə maaşların aşağı olmasıdır. Bu da xatırladılır ki, Azərbaycan DİN ötən il ərzində 16 əməkdaşına dair 8 korrupsiya iddiası ilə inzibati tədbirlər görsə də, heç bir zabit barəsində cinayət işi açılmayıb. Hesabatda siyasi məhbuslardan da söz açılır. Qeyd edilir ki, geniş miqyasda siyasi məhbus olduqları düşünülən 14 fərddən başqa, jurnalistlər və, eləcə də insan haqları müdafiəçisidə azad ediliblər. Bu 17 nəfərin azad olunmasına baxmyaraq, QHT-lər bildirirlər ki, ölkədə siyasi məhbusların sayı 119-160 arasında olaraq qalır. Bundan başqa, Human Rights Watch insan haqları təşkilatının məlumatına görə ötən ilin sonlarında azı 25 hökumət tənqidçisi məhbəsdə qalırdı. Hesabatın ayrıca bölümündə , saytları və Almaniyada mənzillənmiş müxalif MeydanTV-nin internet səhifələri ötən il ərzində vaxtaşırı bloklandığı bildirlir. AzadlıqRadiosu və müxalifətin "Azadlıq qəzeti" müvafiq olaraq noyabrın 28-də və dekabrın 2-də saytlarına girişin bloklandığını xəbər verilblər. Həmin günlərdə bu media qurumları parlamentdə təklif olunmuş seçki məcəlləsi düzəlişlərini tənqid edən materiallar vermişdilər. Bu da qeyd edilir ki, ötən il dekabrın ortalarında Amerikanın Səsi və AzadlıqRadiosunun saytlarına giriş müntəzəm şəkildə blok edilib. Bu bloklanmaların hökumətə bağlı Delta Telecom provayderi ilə əlaqəsi bəlli olub. Delta Telecom Azərbaycanda internetə girişin 90 faizinə nəzarət edir. ABŞ Dövlət Departamentinin illik hesabatı martın 3-də açıqlanıb. Hələlik orada səslənən məlumatlar və qiymətləndirmələrə Azərbaycandan hər hansı rəsmi reaksiya yoxdur. Amma Bakıda siyasi hakimiyyət bir qayda olaraq insan haqlarına görə tənqidləri rədd edir. Prezident İlham Əliyev də daxil olmaqla ölkə rəhbərliyi hər dəfə beynəlxalq təşkilatlardan bu cür tənqidlər gələndə ölkədə bütün azadlıqların tam təmin olunduğunu, belə hesabatlarla hansısa dairələrin Bakıya təzyiq etmək istədiyini bildirirlər.