Azərbaycan neft hasilatını azalda bilər
Amerikanın səsinə açıqlama verən Azərbaycanın sənaye və energetika naziri Natiq Əliyev OPEK-in belə qərara gələcəyi təqdirdə, Bakının o
Neft ixrac edən ölkələrın təşkilatı – OPEK-in bu həftəƏlcəzairdə keçiriləcək sammitinə ilk dəfə olaraq, Azərbaycan da dəvət edilib. Məqsəd neftin qiymətinin aşağıdüşməsi fonunda beynəlxalq səviyyədə hasilatın azaldılmasına dair yekdil qərarqəbul etməkdir. Əslindəbelə razılaşma qeyri-rəsmi də olsa, OPEK ölkələri arasında mövcuddur, lakintəşkilatda belə hesab edirlər ki, hasilatı azaltmağı OPEK-dən kənarda qalan Rusiya,Suriya, Oman və Azərbaycan kimi neft ixracatçıları ilə də razılaşdırmaq dahaeffektiv olardı. Səbəb budur ki, dünya neft hasilatının 42 faizini təmin edən13 OPEK ölkəsi artıq bir neçə dəfə hasilatı azaltmaq barədə qərar veriblər,amma bu qərar bir barreli 147 dollardan kəskin aşağı düşən qiymətlərinqalxmasına ciddi təsir göstərmədi. Hazırda isə “Brent” markalı neftin birbarrelinin qiyməti 46 dollara satılır. OPEK rəsmiləri deyirlər ki, əgərindi neftin hasilatı onun satış qiymətindən baha başa gəlirsə, o zaman ixracatıazaltmaqla “qara qızıl”ın dəyərini bazarlarda artırmaq olar. Təşkilat hesab edir ki,qiymətlər bir barrel üçün heç olmasa 60-100 dollar arasında dəyişməlidir. Bu gün Əlcəzairə yola düşməzdən öncə“Amerikanın səsi”nin sulalını cavablandıran Azərbaycanın Sənaye və Energetikanaziri Natiq Əliyev OPEK-in neft hasılatını azaltmaq barədə qərarırəsmiləşdirəcəyi təqdirdə, Bakının da bununla razılaşağını istisna etməyib. “Əgər orada belə bir qərar qəbulolunsa, ola bilsin ki Azərbaycan bunu dəstəkləyəcək” – deyə nazir bəyan edib. Azərbaycanlayanaşı, OPEK-in sammitinə dəvət olunan Rusiya da bəyan edib ki, onlar neftinqiymətlərini tənzimləmək üçün bu təşkilatla səylərinı birləşdirəcəklər. Ammamüstəqil iqtisadçılar isə diqqəti buna yönəldirlər ki, Azərbaycan əgər OPEK-əqulaq asıb neftin hasilatını azaltmaq barədə öhdəlik götürsə, bu, ölkəqarşısında yeni problemlər aça bilər. Enerjiməsələləri üzrə ekspert İlham Şaban “Amerikanın səsi”nə müsahibəsində belə birqərarı Azərbaycan üçün perspektivsiz adlandırıb. Çunki onun sözlərinə görə, digərölkələrdən fərqli olaraq, Azərbaycanın hasil etdiyi neft özününkü deyil: “Gələnil Azərbaycanda hasil ediləcək 60 milyon ton barrel neftdən 53 milyonu ABƏŞ-invə Şahdənizin üzərinə düşür. Yəni hasil edilən neftdən 90 faizdən artığıhasilatın pay bölgüsü tipli kontraktlarla tənzimlənir. Və o kontraktlar qanun şəklində həyata keçirilir – onun geriyə yolu yoxdur.İndi təsəvvür edin ki, OPEK qərar qəbul edərək Azərbaycandan gələn il neftinixracını 10 faiz aşağı salmağı istəyir. Azərbaycan hökümətinin isə bununlabağlı məsələn, ABƏŞ-ə müraciət etmək hüququ yoxdur. Çünki şirkətlər kommersiyamarağı güdürlər və bu da onlar üçün qəbuledilməzdir. Bu isə o deməkdir ki ARDNŞ faktiki olaraq öz hasilatınıdayandıracaq. Bunun Azərbaycana nə xeyri var?” HazırdaAzərbaycanın dünya neft hasilatında ümumi payı o qədər də yüksək deyil - ölkəsutkada 850 min barrel neft ixrac edir. OPEK ölkələri isə təkcə ötən il 35milyon barrel neft hasil ediblər.