Faruk Dəmir:  ‘Avropa liderləri təcili Bakıya və Aşqabada səfər etsinlər’
Enerji məsələləri üzrə müstəqil ekspert hesab edir ki, Türkiyə rəhbərliyi Nabukko ilə bağlı son bəyanatlarını kənara qoymalıdır
Türkiyədə enerji məsələləri ilə məşğul olan müstəqilekspertlər ölkə hakimiyyətini NABUKKO layihəsi ətrafında riskli addımlardan çəkinməyəçağırırlar. Ankaradakı STEAM İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin eksperti Faruk Dəmirmövzu ilə bağlı “Amerikanın Səsi”nə müsahibə verib. Türkiyə Nabukko layihəsinin baş tutması üçünAvropa Birliyinin Ankara ilə təmaslara başlamasını şərt qoyur. Baş nazirƏrdoğanın Brüsseldəki bəyanatından sonra kəmərin reallaşma ehtimalı nə qədərdir? Əslində, Türkiyənin baş naziri bu bəyanatlaAvropa Birliyində yunanlıların Ankara ilə dialoqa dair yaratdığı əngəllərəqarşı öz etirazını ortaya qoydu. Amma məncə, bu etirazı uzatmaq lazım deyil.Nabukko həm Avropanın qaz ehtiyacının artması ilə əlaqədar Türkiyənin önəmini artıracaqkəmərdir, həm də bu ölkəni Avropaya bağlayan mühüm bir yoldur. Və Ankarada bulayihənin reallaşması istiqamətində əslində, heç bir tərəddüd yoxdur. 2003-cü ildən gündəmdə olan Nabukkonun çəkilməsi onsuz da maliyyə,rentabellik və digər problemlər baxımından xeyli vaxtdır ki, sual altında idi.Və indi həmin layihədə açar rolu oynamalı olan Türkiyənin bu şəkildə mövqeyinidəyişmək niyyəti, kəmər üçün yeni təhlükələr yarada bilərmi? Əvvəla,NABUKKO üçün hazırda ilk vacib sual kəmərin işə düşməsi üçün ilkin qazıntapılmasıdır. Və bunun da yeganə ünvanı Azərbaycanın Şahdəniz yatağındakıikinci faza qazıdır. Buna görə də, Azərbaycan qazı hazırda həm Rusiya, həm dəİranın regiondakı qaz mübarizəsinin əsas açarıdır. Bu açar kimdə olsa, mübarizəninqalibi də odur. İndiki mərhələdə Nabukkonun məhz qaz qaynaqlarına görə təhlükəyədüşməsi real deyil. Amma Rusiya ilə Ukrayna arasında yaşanan son problemlərinfonunda Avropada enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların artdığı birvaxtda Türkiyənin belə bəyanatla çıxış etməsi heç doğru deyildi. Buna görə də məhzbaş nazir Ərdoğanın sözügedən bəyanatını sadəcə onun Brüsseldəki adi gündəm bəyanatıkimi qəbul edib, unutmaq lazımıdır. Bundan sonra isə növbəti mərhələyə -Nabukkonun inşa edilməsi və ilkin qazın müəyyənləşməsi istiqamətində müzakirələrəbaşlamaq lazımdır. Nabukkoya beynəlxalq inamı artırmaq və Azərbaycanla Türkmənistanın bu layihədəiştirakını qətiləşdirmək üçün bundan sonra hansı addımlar atılmalıdır? Hazırkı mərhələdə qaz bazarınınoyunçuları Şahdəniz yatağının ikinci fazasındakı qazın necə bölüşdürülməliolduğu və onun kimə satılacağı ilə bağlıtəklifləri bağlı qapılar arxasında müzakirə edirlər. Azəri qazının Türkmənqazı ilə birlikdə Nabukkoya buraxılması, Nabukko üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.Bu nöqtədə həm Azərbaycan, həm də Türkmənistan liderləri Türkiyə ilə bərabər ciddişəkildə işləyirlər. Bu işlərin daha daciddiləşməsi və reallığa çevrilməsi üçün Avropa liderlərinin, eləcə də Nabukkodakı6 ortaqdan biri kimi Türkiyə rəhbərlərinin təcili şəkildə Bakıya və Aşqabada səfərlər etməsi vacibdir.Bu məsələnin artıq masa üzərində ciddi müzakirəsinə ehtiyac var. Çünki 2009-cuil qaz oyunu üçün son dərəcə kritik bir ildir.