Yust Hilterman: Kərkükə xüsusi status verilməlidir
Beynəlxalq Böhran qrupunun eksperti deyir ki, Kərkük məsələsinin ideal həlli yoxdur
Birləşmiş Ştatların hərbi qüvvələri İraqdan bu ilin sonuna qədərçıxmağa hazırlaşdığı bir vaxt ölkənin şimalında Kərkük şəhərinin satutusu iləbağlı müzakirələr davam edir. BeynəlxalqBöhran qrupunun Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionu üzrə eksperti YustHilterman bildirir ki, Kərkükün statusu ABŞ hərbi qüvvələri hələ ölkədən tamçıxarılmamış müəyyən edilməlidir. Onunlamüsahibəni Amerikanın səsinin türk xidməti aparıb. 2003-cü ildə SəddamHüseynin hakimiyyətdən devrilməsindən sonra paytaxtı Kərkük şəhəri olan vəəslində Kərkük adı ilə tanınan Əl-Tamim bölgəsinin statusu hələ dəqeyri-müəyyən olaraq qalır. Regionda kürdhökuməti ərəblərin buraya Səddam Hüseynin hakimiyyəti dövrü yerləşdirildiyinihesab edərək Kərkükü öz idarəsi altına almağa çalışır. Regiondakı ərəblərKərkükün mərkəzi hökumətə tabe edilməli olduğunu hesab edir. İllər uzunu ərəbləşdirmə siyasətininqurbanların olduqlarını düşünən türkmənlərsə Kərkükə özəl status verilməsini istəyir. Tərəflərin bu iddilarını tarixi baxımdan əsaslandırmağa çalışmasınabaxmayaraq, bölgənin əhəmiyyəti onun neftlə zəngin olması ilə ölçülür. Iraqın neft ixracatının yarısı məhz Kərkükünpayına düşür. Şiddətli hərbi əməliyyatlardan uzaq olan bu bölgədə narahatlıqdoğuran əsas məsələ etnik qruplar arasında toqquşmadır. Beynəlxalq Böhran qrupundan Just Hofman deyir ki, Kərkükün statusuilə bağlı ideal bir həll yolu yoxdur. "Fikrimcə, Kərkük bir qədər Bağdadda mərkəzi hökumətə tabe olub, birqədər Ərbildəki kürd idarəsinin təsir göstərə biləcəyi özəl federal statusalsa, bu, işə yaraya bilər. Bu məsələdəçatışmazlıq olmayan bir həll yolu yoxdur və bütün tərəflərin güzəştlərə getməsilazımdır." Hilterman Kərkükün müstəqilliyinin təmin edilməsinə qarantiyaolmadığını düşünür. Onun fikrincə,Kərkük məsələsinin sülh yolu ilə həllinin bundan daha yaxşı variantıyoxdur. Hilterman Kərkükün regional kürdidarəçiliyi altında olmasını istəyən kürdlərin məsələni bu şəkildə qəbul edəbilməsini mümkün sayır. "Fikrimcə, onlar bunu qəbul edəcək.Çünki bu, məntiqi görünür, lakin eyni zamanda həm də çətinməsələdir. Kürd höküməti kürdlərəKərkükün tarixən onlara aid olduğunu və onların hakimiyyəti altında olmalıolduğu fikrini aşılayıb. İndi adamları lazımolan bir varianta hazırlamaq çox çətindir.Lakin yenə də mümkündür, çünki bu variant məntiqə uyğundur. Üstəlik də burada kürdlərin faktiki olaraqKərkükü idarə etməsi nəzərdə tutlur.Baxın, vəziyyət belədir." Hilterman Kərkükün statusu məsələsinin ABŞ silahlı qüvvələri İraqdançıxana qədər təcili həll edilməli olduğunu vurğulayır. Lakin ekspertin fikrincə, bu ilin sonundaümümi seçkilərə hazırlaşan İraq siyasətçiləri məsələnin həllilə məşğulolmayacaqlar. O, seçkilər başa çatıbyeni hökumət təşkil edildikdən sonra Kərkük məsələsinin uzun müddətli həllinəçalışmaq və hazırlıqlar görülməsinin vacibliyini önə çəkir. O, Türkiyənin Kərkük məsələsində mövqeyinə toxunaraq rəsmi Ankaranın vasitəçiola biləcəyini qeyd edir. "Türkiyə burada mühüm rol oynaya bilər. Ankara Kərkükün kürd hökumətinə tabe olmasınımünasib hesab etmir. Bu, onlarıkürdlərlə çətin vəziyyətə salır. Lakiniqtisadi əlaqələri genişləndirmək həm Türkiyə, həm də kürdlər üçün faydalıdır.Kürdlərin Bağdad hökumətinə etibarsızlığı nəzərə alınsa, ABŞ silahlı qüvvələriİraqdan çıxdıqdan sonra kürdlərin xaricdən müdafiə olunmağa ehtiyacıolacaq. Türkiyə bunun bir qarşılığıolsa, bunu təmin edə bilər. Bununqarşılığı da məhz Kərkük məsələsdir." Yust Hilterman əlavə edir ki, Türkiyənin normal münasibətlərmüqabilində kürd hökumətindən istəyəcəyi bir şey də, PKK məsələ ilə bağlıolacaq.