Əkbər Azad : “Məni günahsız yerə həbs etdilər...”
Tehrandakı iftar mərasimində həbs olunmuş azərbaycanlı başına gələnləri “Amerikanın səsi”nə danışdı
IrandakıAzərbaycan türklərinin tanınmış fəallarından biri Əkbər Azad ötən ay ölkəninpaytaxtında bir iftar mərasimində hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həbsolunub. Ə.Azad vaxtı ilə Tehranda Azərbaycan türkcəsində çıxan «Varlıq»jurnalının redaksiya heyətinin üzü olub. 2004-cü ildə Babək qalasına yürüşdənsonra 67 gün Təbriz zindanında və Tehranın məşhur Evin həbsxanasında təkadamlıqkamerada saxlanmışdı. Ötən ay isə Ə.Azadla birlikdə daha 10-12 azərbaycanlıhəbs olunub. Bu günlərdə məhkəmətərəfindən zaminə buraxılmış Ə.Azad başına gələnləri "Amerikanınsəsi"nın əməkdaşı ƏləkbərRaufoğluna nəql edib. Müsahibəni təqdim edirik: Sizi nə üçün həbs etmişdilər? Bizi Ramazan ayında həbs etdilər. Dostlar ailələri ilə birlikdə bizi özevlərində iftar qonaqlığına dəvət etmişdilər. Amma mərasim başlamamışdan əvvəlmühafizə qüvvələri evə soxularaq, heç yemək yeməyimizə də imkan vermədən biziyaxaladılar. Ac halda getdik həbsə. İndi hadisənin üzərindən 34 gün keçir. Mənözüm 23-24 gün dustaqda qaldım. Bir nəfərlik kamerada saxlanılırdım. Bizə qarşımüxtəlif ittihamlar irəli sürürdülər ki, guya Azərbaycanı İrandan ayırmaq istəyirik.Amma qətiyyəylə deyirəm ki, dostlarımızın heç birində nəinki belə bir plan, heçbelə təfəkkür də yoxdur. Ola bilər, onların hamısı sadəcə Azərbaycanfəallarıdırlar. Və bir sıra bəşəri insani haqlar var ki, hamı kimi biz də onlarımütaliə edirik. Amma burada bir qəbahət yoxdur axi. Biz də hamı kimi bütündünyəvi haqlara hörmət bəsləyirik. İstəyirik ki, uşaqlarımızöz ana dillərində təhsil alsınlar, öz ərazimizdə iş olsun. İndi İranın harasınaəlini uzatsan, orada azərbaycanlılar işləyirlər. Öz evlərinin yanında, özrayonlarında iş olmadığına görə, vətənlərində didərgin yaşayırlar. Əsas məsələbudur. Amma bu düçüncə tərzi bizim həbsimiz üçün səbəb olmamalı idi. Axı bizorada heç nə etmirdik, iftara toplaşmışdıq. Orada da heç nədən danışılmırdı.Lap tutaq ki, bir söz danışılsa belə, axı bu adi söz idi. Axı ortada heç birplan da yox idi. Ancaq nədənsə bizi bu vəziyyətdə yaxaladılar və dostlarınhamısı da həbs müddətində müxtəlif xəstəliklərə düçar qaldılar. Mədə, ürəkxəstəlikləri və sair... Sizi həbs edənlər kimlər idi: polis, yoxsa kəşfiyyat işçiləri? Nəyə görə məhzsizin toplaşdığınız mənzilə gəlmişdilər? Onlar Təhlükəsizlik Nazirliyinin işçiləri idi - ETTELAAT-dan gəlmişdilər. Bəs necə oldu ki sizi azad etdilər? Sizə qarşı irəli sürülən ittihamlartəsdiqlənmədi, yoxsa istintaq hələ də davam edir? Hələ istintaq davam edir. Bizi ittihamedirdilər ki, guya təhlükəsizliyi pozmuşuq. İndi də bizi zaminə buraxıblar.Birinci növbədə konkret adamlar bizə zamin durdu. Amma sona dedilər ki, vəsiqəgətirin. "Vəsiqə" deyəndə burada ya adambaşına müəyyən məbləğdə pul, ya dadəyəri İran pulu ilə 50 milyon olan mənzil sənədi nəzərdə tutulur. Bu isə bizdəyoxdur. Ona görə də təxminən sabah - birisi gün hər şey məlim olacaq. Bəlkəyenidən həbsə saldılar bizi. Sual:Hazırda neçə nəfər yoldaşınız həbsdədir? Cavab:Bu günə qədər həbsdəki yoldaşlarımızı üç mərhələdə azadlığa buraxıblar. Əvvəlcəqadınlarla uşaqları azad etdilər. Sonra daha üç dostumuzu buraxdılar. Üçüncümərhələdə məni və digər 3 nəfəri buraxdılar. Hazırda isə daha 5 nəfər həbsdəqalır. Onların arasında mühəndis Həsən Raşidi olduqca ağır vəziyyətdədir. Onunhəm ürək xəstəliyi var, həm də astmaya tutulub. Bu yaxınlarda bağlanmış"Dilmanc" jurnalının Əlirza Sərrafi də hələ həbsdədir. Ondan əlavə SəidMuğanlı, Həsən Rəhimli Bayat və Mehdi Nəimi da həbsdədirlər. Mehdi tələbədir vəAzərbaycan mədəni mərasimlərində gözəl aparıcılıq edir. Mən bir məsələnivurğulamaq istəyirəm ki, bizim bütün dostlarımız hamısı sülhsevən dincinsanlardırlar. Onlar sadəcə hamı kimi, öz haqlarının qayğısını çəkirlər.İranda 30 milyon Azərbaycan türkü yaşayır.Öz ana dilimizdə danışmaq və öz mədəniyyətimiz altında yaşamaq biziməsas haqqımıqdır. Amma bu məsələ bu günün məsələsi deyil. Ona görə də biziəsassız yerə həbs etdilər. İran azərbaycasnlılarının haqları 100 ildir kitapdanır, özləri isə döyülürlər. Hələ də bu davam edir... Həbsxanada sizinlə necə davranılırdı? Bizim hamımızı tək-tək 6-7 metrlik kameralarda saxlayırdılar. Demək olar ki,hamımızı 10-12 dəfə istintaqa çağırıblar. Mənim özümü 11 dəfə istintaq etdilər.Və bir sıra ittihamlar irəli sürdülər. Deyirdilər ki guya təhlükəsizliyi pozmuşuq. Daha sonra 10-15 ilbundan qabaqkı hansısa hadisədənbəhs etdilər ki, belə bir şey də bizim yadımıza düşmürdü. Bizə daha çoxpsixoloji təzyiq edirdilər. Arada dostların ikisini sıxma-boğmaya salırdılar.Amma döymə yox idi. Daha əvvəl İranda belə bir hal olubmu ki,iftar mərasimində, yaxud da adi bir qonaqlıqda toplaşanlar həbs edilsin? Yənibu ölkədə yığıncaqlarla bağlı hansısa qadağa varmı? Bu gün İran Azərbaycanındavəziyyət belədir ki, ictimai təşkilatların hamısı bağlanıb. Biz isə çoxdan idiki, qeyri-siyasi bir təşkilat yaratmağı arzu edirdik. 9-10 ay öncə bununlabağlı Mədəniyyət Nazirliyinə müraciət etdik. Açmaq istədiyimiz qeyri-höküməttəşkilatının adını da artıq müəyyənləşdirmişdik. Dil və mədəniyyət ocağı – yəniqısaca olaraq DEMO. Bu, 9 ayda ərzində bizə heç bir cavab verilmədi. Ammagörünür, günahlarımızın biri budur ki, biz belə bir təşkilat yaratmaqistəmişik. Mən onun təsisçilərindən biri olmalı idim. Digər həmtəsisçi isəHəsən Raşidi olmalı idi ki, o da indi həbsdədir. Dünən ailəsi ona həbsxanadabaş çəkib. Deyilənə görə, vəziyyəti ağırdır, danışa bilmir. Amma yenə dədeyirəm ki, bu məsələnin Tehrandakı iftar qonaqlığı ilə heç bir əlaqəsi yoxidi. Əgər bizim bir yerə toplaşmağımızı istəmirdilərsə, gəlib qapının ağzındadeyərdilər ki, bura yığışmayın, qonaqlıq olmasın. Daha belə bir hadisəni gərəkyaratmayaydılar...