Qlen Hovard: ‘Rusiya Minsk Qrupunu Qarabağ danışıqlarından kənarlaşdırıb’
Ceymstaun Fondunun prezidenti hesab edir ki, munaqişənin həllində enerji diplomatiyası amili önə çıxmaqdadır
Vaşinqtonda yerləşən nüfuzlu Ceymstaun Fondunun prezidenti Qlen Hovard hesab edir ki, hazırda Qarabağ nizamlanasında aparıcı rolu Minsk Qrupu yox, Rusiya ələ alıb. Ekspertə görə, Kremlin məqsədi Qərbi regiondan kənarlaşdıraraq, özünün bölgədəki nüfuz dairəsini qoruyub saxlamaqdır. Yenicə Bakıdan qayıtmış Hovard hesab edir ki, Qafqazdakı münaqişələr və region ölkələrinin sabitliyi kimi məsələlər hələ də ABŞ-la Rusiya arasında nüfuz mübarizəsinin predmeti olaraq qalır. Birləşmiş Ştatların prezidenti Barak Obamanın iyulun əvvəllərində Moskvaya səfəri belə bir təəsürat yaratdı ki, iki böyük güc arasında Cənubi Qafqazdakı münaqişələrə dair fikir ayrılıqları azalmaqdadır. Lakin bu yaxınlarda regiona getmiş ABŞ-ın Vitse-Prezidenti Co Baydenin Tbilisidə səsləndirdiyi bəyanatlar Moskvada yenidən qəzəbləri artırıb. Qlen Hovad bu vəziyyəti belə izah edir: “Prezident Barak Obama Rusiya ilə münasibətlərin bərpasında olduqca qərarlıdır. Vaşinqton ötən ilin avqust ayında Rusiya ilə Gürcüstan arasında baş vermiş müharibənin zərərlərini aradan qaldırmağa və Moskva ilə yeni inam yaranmasına çalışır. Lakin Vaşinqtonun Moskvaya digər mesajı da budur ki, Rusiyanın sabiq Sovet respublikasında nüfuz dairəsi deyilən bir şey yoxdur. Yəni Moskva öz sərhədləri kənarında bu ölkələrə öz maraqlarını diqtə edə bilməz. Vitse-prezident Baydenin Gürcüstana və Ukraynaya səfər etməsində də məqsəd bu ölkələrin ABŞ üçün əhəmiyyətini və onlara dəstəyini nümayiş etdirmək idi”. Ekspert diqqəti ona yönəldir ki, Vaşinqton üçün Rusiyanın sabiq nüfuz dairəsi saydığı ölkələrə təsir etmək cəhdləri qəbuolunmazdır. Vitse-prezident Bayden bu yaxınlarda bəyan edib ki, demokratik dəyərlərə əsaslanmayan və qonşuları ilə ziddiyyətli münasibətdə olan Kreml regionda uzun müddət böyük güc kimi qala bilməz. Regiondakı donmuş münaqişələrin donunun açılması perspektivi barədə sualımıza cənab Hovardın cavabı belə oldu ki, danışıqlar prosesində ümumi dinamika qalsa da, qüvvələr nisbəti dəyişib: “Məncə münaqişənin həllində enerji diplomatiyası amili önə çıxmaqdadır. Bu yaxınlarda Azərbaycanın Rusiya ilə imzaladığı qaz müqaviləsi özü özlüyündə belə bir siqnal ifadə edir ki, mövcud qaz resusrlarından istifadə ilə Bakıda Rusiyanın münaqişənin həllində pozitiv rol oynamasını istəyirlər”. Bunula yanaşı, ekspertə görə, Rusiyanın sülh danışıqlarında təşəbbüsü ələ alması Qərbin, xüsusilə də ABŞ-ın nizamlama prosesindən uzaqlaşması bahasına başa gəlib. “Minsk Qrupu hazırda Rusiya tərəfindən danışıqlardan kənarlaşdırılıb. Moskva birbaşa Bakı və Yerevanla dialoq aparır. Onların Minsk Qrupuna ehtiyacı yoxdur, təkbaşına və Qərbin təsirindən kənar tərəflərlə dialoq aparırlar. Beləliklə də hazırda Qarabağ nizamlamasında Minsk Qrupu yox, məhz Rusiyanın səyləri yenidən daha artlıq hiss olunur”, - deyə Qlen Hovard vurğuladı. Ekspert habelə hesab edir ki, böyük dövlətlərin regional qarşıdurmalarının fonunda Azərbaycan diplomatiyası düzgün kursa istiqamətlənib. Belə ki, bu ölkə heç bir tərəfə meyllənmir, həm Rusiya, həm İran, həm də ABŞ-la dostluq edir. Ancaq ekspert əlavə edir ki, Azərbaycan Avropa strukturlarına inteqrasiya kursunu elan edib. Prezident Əliyevin bu yaxınlarda Brüsselə və Praqaya səfərləri, Nabukko layihəsi ilə bağlı imzalanmış saziş Bakı üçün əlavə rol və bu rolların artmasına işarə edir. Qlen Hovarda sonuncu sualımız BMT Baş Assambleyasının bu ilin sentyabrında keçiriləcək 64-cü sessiyası çərçivəsində Dağlıq Qarabağ və digər donmuş münaqişələrin müzakirəsinin bu problemlələrin həllinə mümkün təsirləri barədə oldu. Ekspert hesab edir ki, BMT donmuş münaqişələrin çözümündə əhəmiyyətli rola malik olmasa da, məsələni gündəlikdə saxlanması ona beynəlxalq diqqəti artırır.