ABŞ Mətbuatı: İqtisadi böhran dərinləşir
Washington Post qəzetinin yazdığına görə dünya hökumətlərinin kütləvi xilas və stimul paketləri qəbul etməsinə baxmayaraq böhran nöqtəl
Dünya boyu mərkəzi banklartarixdə ən iri kredit böhranından çıxmaq üçün sələm faizlərini kəsməkdə davamedir. ABŞ-da MərkəziBank funksiyasını yerinə yetirən Federal Ehtiyatlar Fondu cəmi 2 həftə ərzindəsələm faizlərini ikinci dəfə kəsmək üzərində düşünür. Avropa Mərkəzi Bankı da bu arada eyni addımıatacağını bəyan edib. Washington Post qəzetininyazdığına görə dünya hökumətlərinin kütləvi xilas və stimul paketləri qəbuletməsinə baxmayaraq böhran nöqtələri artmaqda davam edir. Analitiklər deyir ki, hökumətlər qlobalmaliyyə böhranının panikaya saldığı investorların davranışını nizamlamağa vəmüəyyən istiqamətə yönəltməyə çalışırlar.İstehlakçılardan tutmuş multi-milyard dollarlıq fondlaradək investorlaritkilərini azaltmaq üçün bazardan kütləvi qaçır və pullarını ABŞ qiymətlikağızlarına axıdırlar. Lakin sələm faizləri əvvəlkieffekti vermir. Adətən mərkəzi banklarsələm faizini endirəndə bizneslər və fərdlər üçün pul borc götürməkucuzlaşır. Amma indi vəsait çatışmazlığıilə üzləşən banklar və başqa maliyyə institutları kredit verməkdənçəkinirlər. İnvestorların çəkinməsi isəqlobal səhm birjalarında ağır enişlərlə müşayiət olunur. Honq Konqun səhm bazarı dünən 1989-cu ildənbəri ən kəskin enişini yaşadı. TokyonunNikkey indeksi isə son 26 ildə ən aşağı səviyyəyə düşüb.Postun yazdığına görə dünyaölkələrində cərəyan edən təlatüm valyuta mübadiləsinə də ciddi təsirgöstərib. Hərçənd ki, Amerikaiqtisadiyyatına etimad zəifləyib, xarici investorlar ABŞ dollarına başqavalyutalarla müqayiqəsədə daha çox etibar edirlər. Braziliya, Meksiko və Cənubi Koreya kimiinkişaf etməkdə olan bazarlarda korporasiyalar külli miqdarda pul itirdiklərinəgörə həmin ölkələrin pul vahidləri dəyərlərini itirib. Yaponiyada isə bunun əksi baş verir. Çoxlu yen borc alan investorlar yapon pulunundəyərini dollar və avroya nisbətdə qaldırıblar. New York Times qəzetinin yazdığına görə Amerikada Avqustayında ev qiymətləri kəskin enib. Ötənillə müqayisədə Avqust ayında Amerikanın 20 şəhərində ev qiymətləri 16.6 faizdüşüb. Bu Case-Shiller Ev Qiyməltəriİndeksində bir il ərzində qeydə alınan ən iri qiymət enişidir. Sorğuda nəzərdən keçirilən hər bir şəhərdəqiymətlər 5 ay ardıcıl olaraqdüşüb. Ən pis təsirəməruz qalan şəhərlər Feniks və Las Veqas olub.Burada qiymətlər 31 faiz düşüb.Qiymətlər həmçinin Los Anceles, Mayami, San Dieqo və San Fransiskoşəhərlərində də enib. Avqustla İyularasında qiymətlər yalnız 1 faiz düşüb ki, bu, da qiymət enişində yavaşımanıngöstəricisi kimi dəyərləndirilə bilər.Həmin ay ərzində yalnız 2 şəhərdə - Klivlend və Bostonda qiymətlər cüziolaraq artıb. Çikaqo və Denverdə isəqiymətlər sabit qalıb.Artıq bir neçə aydır ki, ABŞ-da ev qiymətlərikəskin düşməkdədir. Bu, isə işlərinitirilməsinə və ev inşaatı sənayesində, eləcə də qlobal maliyyə sistemindədərin böhrana yol açıb. Evbazarındakı tənəzzülü əsas gətirərək ləvazimat istehsalçısı olan Whirlpoolşirkəti bu yaxınlarda yüzlərlə işçini ixtisara salıb. Bununla da ev sahibləri gəlirlərininazaldığını müşahidə edirlər. Eynizamanda Times ucuzlaşan qiymətlərin əvvəl-axır iqtisadi dirçəlişə yol açabiləcəyini qeyd edir.