Mikloş Haraşti: `Bu, qanundan daha çox etika məsələsidir`
Beynəlxalq təşkilatlar Azərbaycanda söz azadlığı ilə əlaqədar Konstitusiyaya təklif edilən dəyişiklikləri ciddi təhlil edirlər
Media azadlığı üzrəbeynəlxalq ekspertlər Azərbaycanda gələn ilin mart ayında elan olunmuşreferendumda söz azadlığı ilə əlaqədar Konstitusiyaya təklif ediləndəyişiklikləri ciddi təhlil edirlər. Bu dəyişikliklər arasında ənmübahisəlisi - şəxsin iradəsi əleyhinə onun video, audio və fotoçəkilişlərinin qadağan edilməsidir. “Amerikanın səsi”nin əməkdaşı Ələkbər Raufoğlu bu sahədə beynəlxalqtəcrübəni və mümkün dəyişiklliyə reaksiyanı öyrənmək üçün ATƏT-in mediaazadlığı üzrə xüsusi nümayəndəsi Mikloş Haraşti ilə əlaqə saxlayıb. Cənab Haraştideyib ki, kiminsə şəklini, görüntüsünü çəkmək və ya səsini yazmaq üçün əvvəlcəondan icazə alıb-almamağın lüzumluluğu barədə Avropa təcrübəsi daha çoxjurnalistlərin xeyrinədir. Onun sözlərinəgörə, əslində bu, nə qədər hüquqi məsələ olsa da, media nümayəndələri üçün dahaçox etik və professionallıq problemidir.Çünki, məsələn ictimai əhəmiyyətli tədbirlərdə - mitinqdə, yaxud da başqa ictimaiyerdə kiminsə çıxışını yazanda ya da şəkil çəkəndə, xüsusi icazə istəmək bir qədərgülünc görünür. Eyni zamanda bunu tələbetmək medianın sərbəst fəaliyyətinə məhduduyyət kimi anlaşıla bilər. Amma bu o deməkdeyil ki jurnalistlər istimai tələbat olmadan kiminsə özəl hesab etdiyi məlumatlarıəldə edib yayımlaya bilər. Ümimyyətlə, cənab Haraşti deyir ki, oturuşmuş Avropatəcrübəsi bu problemi uzun illər əvvəl həll edib. Azərbaycanda isə indi –dahadoğrusu 3 aydan sonra keçiriləcək referendumda şəxsin iradəsi əleyhinə onunvideo, audio və foto çəkilişlərinin qadağan edilməsi barəcə Konstitusiyaməhdudiyyətinin tətbiqi nəzərdə tutulur. Cənab Haraştixatırladır ki, başqa post sovet ölkələrində də hakimiyyətdəkilər bu məsələniqanunla tənzimləməyə cəhd göstəriblər,lakin sonradan bu, tənzimləmədən daha çox söz azadlığının qanunla boğulmasıxarakteri alıb: “Avropada jurnalistikanınpraktiki təcrübəsinə görə jurnalistin müsahibə götürdüyü adamdan əvvəlcə icazəalması əslində etika məsələsidir. Xususilə də əgər bu müsahibə hansısa xəbərinhazırlanması üçün lazımdırsa”. Cənab Haraştideyir ki, əgər hər hansı məsələ, cəmiyyətin bilmək hüququna aiddirsə, yəni hansısa ictimai-siyasi fiqurun əməlində cəmiyyətinmaraqlarına toxunan hallar varsa, qanunu pozmaqla olsa da jurnalistin onu yazıbyayması etik pozuntu hesab edilmir. Şərq ölkələrindəisə təcrübə belədir ki, cəmiyyətin bilmək marağı üstün olanda jurnalistlər həbsəatılmaları hesabına olsa da, kiminsə şəklini, videosunu çəkir və ya səsiniyazırlar. Cənab Haraşti deyib ki,məsələnin mahiyyəti Azərbaycanın ATƏT qarşısında öhdəlikləridir. Ölkədə plüralizmi sıxışdırmamaq və əksinə, onudaha da artırmaq, müdafiə və inkişaf etdirmək ATƏT qarşısındakı ciddiöhədliklərdəndir. ATƏT nümayəndəsiqümid edir ki, Konstitusiyaya dəyişikliklər baş tutsa belə, bu sonradan mediayaqarşı təzyiqlər üçün skepulyasiya predmeti olmayacaq. Cənab Haraştisonra bir daha Azərbaycan hakimiyyətini ölkədə diffamasiya haqqında qanunun qəbuluilə bağlı işləri sürətləndirməyə və bu məsələni cinayət məcəlləsindən çıxarmağaçağırıb.