Ceymstaun Fondunda Türkiyə-Qafqaz münasibətləri mövzusunda forum keçirilib
Türkiyə, Rusiya və Amerika ekspertləri rəsmi Ankaranın Cənubi Qafqazdakı siyasətinin müxtəlif aspektlərinə nəzər yetirdilər
Forumun səhər panelində çıxış edən politoloq Mitat Çelikpala TürkiyəninRusiya-Gürcüstan müharibəsinə reaksiya verərkən ilk öncə öz maraqlarından çıxışetdiyini bildirdi. Dr. Çelikpalanınsözlərinə görə Soyuq Müharibədən sonra regionda baş verən dəyişiklikərTürkiyəyə də sirayət edib və bunun nəticəsi olaraq son onillikdə rəsmi Ankara regionalqüdrətə çevrilmək yönümündə siyasət yürüdüb.Uzun müddət Qərb alyansının dayanıqlı üzvü olmuş Türkiyə bu illərərzində Rusiya ilə də sağlam münasibətlər qurmağa can atıb. Lakin Rusiya-Gürcüstan münaqişəsi TürkiyəniQərblə Rusiya arasında seçim qarşısında qoydu.Ədalət və İnkişaf Partiyasının rəhbərlik etdiyi hökumət bu böhrandanminimum itki ilə çıxmaq üçün Qafqaz Sabitlik Paktı kimi təşəbüslə çıxış etdi vəmüəyyən mənada Rusiyanı razı salmağa səy göstərdi. Lakin Dr. Çelikpala inanır ki, TürkiyəninQərblə birgə bölüşdüyü dəyərlər və maraqlar hansısa ciddi geosiyasi dəyişməninqarşısını alacaq. Türkiyənin regionalçəkisinə gəldikdə isə Ankaranın resurslarının azlığı hələlik bir çox iddialarıqeyri-mümkün edir. Daha sonra çıxış edən Sakarya Universitetininprofessoru Şaban Kardaş diqqəti başlıca olaraq Qafqaz Sabitlik Paktı, onuntarixi qaynaqları və perspektivlərinə yönəltdi.Dr. Kardaş söylədi ki, bu ideya Yuqoslaviyanın tənəzzülü zaman ortayaçıxan Balkan Sabitlik Təşəbbüsünə əsaslanır.O zaman Avropa Birliyi və ABŞ Bosniyada və Serb-Xorvat cəbhəsində qanlıdöyüşləri dayandırmaq üçün tərəflərə Avropa ilə inteqrasiya yönümündəhəvəsləndirici təkliflər verməklə sülhə nail olmağa çalışırdılar. Lakin Balkan regionundan fərqli olaraq CənubiQafqazdakı çoxsaylı münaqişədə tərəflər ümumi hədəf bölüşmür. Bu pakta ən böyük maneələrdən biri kimi Dr.Kardaş Dağlıq Qarabağ münaqişəsini qeyd etdi.Onun fikrincə regional dövlətlər arasında mövcud olan münaqişə, rəsmiVaşinqtonun paktdan kənar qalması, və Moskvanın rəsmi Ankaradan gələn təşəbbüsəsoyuq münasibəti Qafqazda Sabitlik Təşəbbüsünün uğurunu sual altına alır. Eyni zamanda Türkiyəli ekspert hesab edir ki,rəsmi Ankaranın gözündə təşəbbüs daha çox yayındırıcı xarakter daşıyır və bunuirəli sürməklə Türkiyə Cənubi Qafqazda cərəyan edən proseslərin iştirakçısıolmaq sorağındadır. FinlandiyaBeynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun aparıcı tədqiqatçısı İqor Torbakov özçıxışında Rusiya-Gürcüstan müharibəsinin əslində Moskva ilə Ankara arasındakıəlaqələrə mənfi təsir göstərdiyini vurğuladı.Rusiya ilə Türkiyə arasında istiləşmə görünütünsnə baxmayarq, Torbakovunnəzərində rusların Ossetiyada və Abxaziya cəbhəsində aqressiv davranışıtürkləri həyəcanlandırır, belə ki, Ankaranın regionda böyük maraqları var. Hərçənd ki, hazırda Rusiya Türkiyənin ən iriticarət partnyorlarından biridir, Qafqaza gəldikdə bu iki dövlət arasında daimrəqabət mövcud olub, və əgər Qərbin regionda nüfuzu azalarsa, bu rəqabət dahaaçıq qarşıdurma xarakteri alacaq.Rusiyanın Cənubi Qafqazı zor gücünə öz nüfuz dairəsinə qaytarmaqcəhdləri Ankara tərəfindən razılıqla qarşılanmayacaq, deyə Torbakov bildirdi.