Novruz Məmmədov:  “Kosovonu Abxaziya və Şimali Osetiyadan ayırmaq çətindir”
Prezident Aparatının şöbə müdiri Gürcüstandakı hadisələr və Qərb-Rusiya qarşıduması fonunda Azərbaycanın sərgilədiyi siyasəti “Amerikan
Azərbaycan Prezidentinin İcra Aparatının beynəlxalq əlaqələr şöbəsininmüdiri Novruz Məmmədov son zamanlar Gürcüstandakı hadisələr və Qərb-Rusiyaqarşıduması fonunda rəsmi Bakının yürütdüyü siyasəti "Amerikanın səsi"nəaçıqlayıb. Cənab Məmmədovla müsahibəni təqdim edirik. Son günlər Rusiya-Gürcüstan qarşıdurması fonunda Azərbaycanın tutduğu siyasət beynəlxalq dairələrdə birmənalı qarşılanmadı. GürcüstanAzərbaycanın stratejı tərəfdaşıdır, Rusiya isə müttəfiqi. Bununla belə,Aərbaycan rəsmiləri bildiriblər ki, ölkə hər iki qonşusu ilə eyni məsafədədir.Burada bir ziddiyyət yoxdurmu? Yox, burada ziddiyyət yoxdur. Birincisi, ona görəki, Gürcüstanda baş verən hadisələrdə, bu ölkəni sevən, onun hər birtəşəbbüsünü möhkəm-möhkəm dəstəkləyən Qərbin özü Tbilisiyə lazım olan köməyigöstərə bilmir. Yəni, bütün bu proseslərdə Gürcüstan elə Qərblə birlikdə,hələlik, uduzan bir tərəfdir. Bizim Gürcüstanla əlaqələrimiz olduğu kimi qalır.Gürcüstanın rəhbərləri, hətta prezident səviyyəsində bizə minnətdarlığınıbildirirlər. Və bizim bütün bu proseslərlə bağlı onlarla birgə nə etdiyimiziGürcüstan prezidenti daha yaxşı bilir. Digər tərəfdən, son proseslər bizim özümünü də düşündürür. Yəni əgərbelə bir hadisə nə vaxsta Azərbaycanlabağlı baş versə, onda Qərb nə edəcək?Bu suala Qərb cavab verməlidir. Əgər doğrudan da Qərb ona göstərilənetimadı doğrulda bilərsə, beynəlxalq hüququn ayaqlar altında tapdanmasına imkanverməzsə, onda başqa məsələ. ABŞ vitse-prezidenti Dik Çeyninin regiona səfəri, xüsusilə də Bakıdavə Tbilisidə keçirdiyi görüşlər Azərbaycan üçün nə ilə xarakterik oldu? Əvvəlcə onu deyim ki, Dik Çeyninin Azərbaycanasəfəri hələ son hadisələrdən çox qabaq planlaşdırılırdı. Sonradan isə buhadisələr baş verdi və onlar üst-üstə düşdü, dünya da elə bildi ki, ola bilsinÇeyni bura belə hadisələr olduğu üçün gəlib. Çünki Qərbdə də bu proseslərhaqqında fikirlər söylənirdi ki, məsələn, sabah Azərbaycanla bağlı da müəyyənproblem yaransa, onda nə olacaq? Bu suala cavab tapılmırdı. Ona görə də, elə başa düşdülər ki, məhz həminmənada, yəni hansısa hadisələrin qarşısını almaq üçün edilən bir səfərdir.Əslində, doğrudan da bu mühüm bir səfər idi. Ümumiyyətlə, Azərbaycan-Ameirkaəməkdaşlığı tarixində bu, çox mühüm hadisə idi, biz bu səfəri çoxqiymətləndiririk. Və görüşlər zamanı həm regionda gedən proseslər, həm dəAmerika-Azərbaycan münasibəstlərinin keçmişi, bu günü və gələcək perspektivlərihaqqında ətraflı fikir mübadiləsi aparıldı, Eləcə də gələcəkdə müəyyənaddımların atılması üçün mövqelər daha da konkretləşdi. Ümumilikdə bizim dövlətimizin və cəmiyyətimizin seçimi həmən seçimdir,heç bir şey dəyişməyib. Rusiyanın Gürcüstana hücumundan və üstəlik da oradakı separatçırejimləri tanımasından sonra beynəlxalq dairələrdə diqqət Azərbaycana yönəlib.Belə çağırışlar səslənir ki, Bakı son proseslərdən özü üçün nəticəçıxarmalıdır... Bizim bununla bağlı heç bir qorxumuz yoxdur. Bizbir daha başa düşdük ki, kiçik dövlət olanda, mürəkkəb geosiyasi regiondayerləşərkən, yalnız özünə arxayın olmaq lazımdır. Başqa dəstəkəlrin hamısıbəzən bogazdan yuxarı olur. Biz artıq nümunəni görürük. Ona görə də özümüzə, özxalqımıza və öz xarici siyasət kursumuza daha çox arxalanmağı nəzərdətuturuq. Belə bir hadisə bizim ölkədəbaş versəydi, yanımıza heç kim gəlib çıxa bilməzdi. Bizim okeana birləşən QaraDənizimiz yoxdur... Bu o deməkdir ki AzərbaycanQərb-Rusiya qarşıdurmasında heç birinin yanında deyil? Azərbaycan niyə hər hansı bir bloka girməlidir ki?Azərbaycan beynəlxalq hüququn yanındadır. Hansı ki, onu da Qərb və Rusiyabirlikdə formalaşdırıb. Bəs niyə Qərb, Rusiya və Avropa özləri buna riayətetmirlər? Niyə bununla bağlı bir söz demirlər ki, indi dünyada gedən proseslərdə normal məcraya düşsün? Niyə indinin özündə 19-cu, 18-ci əsrlərdə olduğukimi, geosiyasi maraqlar hər şeyi tapdalayıb keçir? Nə üçün? Siz Gürcüstandakı müəyyən mənada separatçı rejimlərin adlarınıçəkdiniz. Amma Kosovonu onlardan ayırmaq çətindir əslində. Niyə belə olmalıdır?Bir çox başqa proseslər də var, onları da görmək lazımdır. Yəni bir şeyiqabardıb, başqasını unutmaq düzgün deyil. Dünya hər şeyi gözəl görür və başadüşür... Son vaxtlar Qərblə Rusiya arasındakı qarşıdurmanın fonunda ATƏT-inMinsk Qrupunun gələcəyinə də şübhələr yaranıb... Ola bilsin ki, belə şübhələr var. Amma biz Qərbdənbu 20 il ərzində ədalətli mövqe görmədik. Münaqişənini həlilə bağlı ədalətli vəaçıq mövqe nümayiş etdirmək Qərbin birmənalı və ən mühüm borcu idi. Lakin mənindi Metyu Brayzanın müsahibəsində oxuyuram ki, deyir, biz heç kimə münaqişəilə bağlı təzyiq göstərə bilmərik. Nə üçün? Axı əsas məsələ də bundanibarətdir. Biz istəyirik ki Qərb bütün bu prosesləri özünün maraqlarıçərçivəsində bir oyuncaq kimi oynatmasın. Dünya indi hər şeyi başa düşür. Əlbəttə,Minsk Qrupu bu qədər müddət ərzində bir dəfə də konkret mövqe tutmayıb. Ammabiz hələ susuruq və onun fəaliyyətinin davam etməsini istəyirik. Çox təəssüflərolsun ki, torpaqlarımız işğal oluna-oluna, Dağlıq Qarabağdan əlavə ondan daböyük ərazi 20 ildir ki, işgal altındadır, Qərb isə bir dəfə də konkret bir sözdeməyib bununla bağlı. Bu, əlbəttə ki, bizi əndişələndirir, cox narahat edir.Və biz də gələcəyimiz üçün hansı addımlar atmalı oldugumuzu düşünürük. Minsk Qrupunun amerikalı həmsədri Metyu Brayza bugünlərdə Bakıdasəfərdədir. Vaşinqtonda bir sıra politoloqlar, o cümlədən Hadson İnstitutununekspreti Zeyno Baran hesab edir ki Amerika və Avropa Qarabağ probleminiRusiyasız daha asan həll edə bilər... Əgər Amerika da, Avropa da özlərininformalaşdırdığı beynəlxalq hüquqa saymamazlıq və etinasızlıq göstərməsəydilər,ilk gündən kimin haqlı, kimin haqsız olduğunu, kimin torpaqlarının işğalolunduğunu desəydilər, bu gün burada indiki situasiya yaranmazdı. Məhzbeynəlxalq hüquqa bu cür münasibətin nəticəsidir ki, biz bugünkü siyasi dünyamənzərəsi ilə qarşılaşmışıq. Bu isə Qərb üçün də təhlükəlidir, Şərq üçün də,Şimal üçün də. Hamımız üçün. Ona görə də, istəsəydilər bu münaqişəni çoxdan həll etmək olardı. Necəolur ki, 1 milyondan cox adam küçələrdə qalır və heç kim buna bir şey demir,amma Bakıda bir adama bir sözü başqa cür deyən kimi, dünyanın bütün qəzetləriAzərbaycanda vəziyyətin düz olmadığını yazırlar? Dəfələrlə xanım Kondoliza RaysAzərbaycan haqqında danışıb – bir adama, bir jurnalistə görə. Amma bir milyonadam üçün bir dəfə də konkret mövqedeməyib. Nə üçün? Belə ədalətsizliklərbizi incidir. İndi Metyu Brayza gəlir,danışır. Gəlməmişdən əvvəl deyir ki biz heç kimə təsir edə bilmərik Onda necəiş görmək olar? Axı biz o qədər də axmaq deyilik... Belə bir mənzərədə Türkiyənin vasitəçilik səyləriniintensivləşdirməsi də diqqəti çəkir... Bəli, bütün mən dediyim səbəblərdəndir ki, indi dünyada tamamilə başqa mənzərə yaranıb.Bunun da günahı isə aparıcı dövlərlərdədir, onların ədalətsiz mövqeyidir. Onagörə də bəli, Rusiya da fəallıq göstərəcək, Türkiyə də. Qüvvələr nisbəti dədəyişə bilər, qüvvələrin münasibəti də. Hər bir şey baş verə bilər. Amma buprosesi bu qədər tezləşdirməyə ehtiyac yox idi. Heç kimə lazım deyildi. Çoxtəəssüf olsun ki bunu edirlər. Türkiyənin vasitəçilik təşəbbüslərinin Azərbaycan üçün perspektivivarmı? Hələlik mənbir söz deyə bilmərəm. Çünki bütün bu proseslərlə bağlı indi proqnoz verməkməsuliyyətli işdir... Azərbaycan, Ermənistan və Türkiyəxarici işlər nazirlərinin qarşıda nəzərdə tutulan görüşü yeni prosesdənxəbər verirmi? Mən bir sözdeyə bilmərəm. Çünki Ermənistan rəhbərlərinin də bu situasiyada öz məqsədlərivə manevrləri ola bilər. Çünki onların dəstəyi çoxdur - Amerikada da, Avropadada. Gürcüstandakı hadisələrdən sonra regionun enerji təhlükəsizliyiməsələləri yenidən gündəmə gəlib. Nabukko layihəsilə bağlı narahatlıqlarsəslənir. Bu layihə indi realdırmı? Nabukkolayihəsinin real olub-olmaması ilə bağlı sualı bu lahiyə daha çox kiməlazımdır, ona vermək lazımdır. Azərbaycan kiçik bir dövlətdir və Qərb üçün hərşey edib, əvəzində isə bircə ədalətli mövqe istəyir münaqişəsi üçün. Onu daetmirlər. İndi Azərbaycan kimi balaca bir dövlət belə çətin situasiyada Nabukkolayihəsini kürəyinə alıb Asiyaya, Macarıstana və o biri ölkələrə çatdıran deyilki. Kimə lazımdırsa gəlsin, oturub danışsın və konkret qərar alınsın. Ondagörünsün nə alınır. Yoxsa hərə bir tərəfdən oturub Nabukko deyəndə, bunu kim həyatakeçirməlidir? Kimin pulu ilə? Hansı formada? Qazı buradan ora göndərmək olmur.Böyük bir iş görülməlidir. Bu işi görmək üçün də konkret addım atılmalıdır. Buda çox mürəkkəb məsələdir. Biz öz rolumuzu həyata keçiririk və bu işlə bağlıəlimizdən gələni edirik. Amma başqaları etmirlər axı. Niyə hər dəfə suallarıAzərbaycana veririlər? Niyə gedib Avstriyanın Macarıstanın BolqarıstanınRusıniyanın rəhbərlərinə deyən yoxdur ki, bu Nabukko ilə nə etmək istəyirlər? Azərbaycan enerji məsələsində Qərbə çox xitmət göstərib. Amma onlarımaraqlandıran əsas məsələ təkcə budur. Azərbaycanla bağlı başqa heç bir şeyləmaraqlanmırlar. Bu da bizi incidir. Çünki haqq ədalət olmayan yerdə proseslərindiki kimi gedir.