Eldar Namazov: `Qarabağ problemi 3 məsələdə ilişib`
Prezident katibliyinin sabiq rəhbəri hesab edir ki, danışıqlar illərdir ki, olduğu yerdə qalıb
Qarabağ danışıqlarının son bir ildə haqqında çox bəhs olunan Madridprinsipləri üzə çıxıb. İndiyədək nə Azərbaycanda, nə də Ermənistandaictimaiyyətə açıqlanmamış bu prinsiplərin mətnini erməni mətbuatı qeyri-diplomatikmənbəyə istinadən yayıb. Madrid sənədi olduğu iddia edilən bu layihədə münaqişə tərəflərilə yanaşı,ATƏT-in Minsk Qrupu və Avropa Birliyinin də üzərinə bir sıra öhdəliklərqoyulur. Sənəd konkret olaraq,təhlükəsizliyə və beynəlxalq sülhməramlıların yerləşdirilməsinə zəmanətverilməsi, erməni silahlı qüvvələrinin Kəlbəcər və Laçın üçün xüsusi şərtlərolmaqla, Dağlıq Qarabağ ətrafında işğal olunmuş bütün ərazilərdən çıxarılması,deportasiya olunmuş əhalinin qayıtması, Dağlıq Qarabağın yekun statusunun sondasəsvermə ilə müəyyənləşdirilməsi; buna qədər müvəqqəti statusun təyin edilməsivə digər öhdəlikləri nəzərdə tutur. Layihədə habelə yekun konsensus alınmayanda,razılaşdırılması mümkün olanı razılaşdırmaq və mübahisəli bəndləri dəqiqlikləgöstərmək tövsiyə olunur. İki həftə əvvəl MoskvadaAzərbaycan, Rusiya və Ermənistan prezidentləri arasında imzalanmış bəyannamədə dəanışıqların Madrid prinsipləri üzərində sona çatdırılması zəruri sayılır. Vaxtı ilə Qarabağdanışıqlarının yaxından iştirakçısı olmuş Prezident Katibliyinin sabiq rəhbəri,hazırda “Azərbaycan Naminə” İctimai Forumun prezidenti Eldar Namazov Amerikanınsəsinə müsahibəsində Madrid sənədini və bütövlükdə nizamlama prosesinin sondurumunu təhlil edib: Mətbuatda dərc edilən Madrid sənədihəqiqidirmi? Əgər belədirsə o, əvvəlkilərdən nə ilə fərqlənir və Azərbaycanüçün hansı müsbət və ziddiyyətli tərəfləri var? Fikirversək, mətbuatda açıqlanan sənəd bir neçə hissədən ibarətdir. Yalnız birincihissədə Madrid prinsiplərinin arasından ən vacibləri öz əksini tapıb. Ondansonrakı bölmələrdə isə daha çox Avropa Birliyinin bü məsələyə münasibəti,atılmalı addımlar və sair. bəhs olunur. Yəni orada birbaşa Minsk Qrupununmandatına aid olmayan məsələlər var. Məndə olan məlumata görə, Madrid prinsipləri təxminən 10-a yaxındır. Busənəddə isə yalnız 5-6 prinsip öz əksini tapıb. Yəni siz dərc olunan sənədin etibarlılığına şübhə edirsiniz? Əslindəbu sənədin məzmunundan hiss olunur ki, o hansısa Avropa İnstitutlarının birindəhazırlanaraq ortaya atılıb. Yəqin ki, məqsəd ictimai rəyi öyrənib, onu nəyəsəhazırlamaqdır. Məncə bu, planlaşdırılmış aksiyadır. Bəs bu məzmunda sənəd Azərbaycan ictimaiyyəti üçün qəbul olunandırmı? Açığını deyim, bundan da ətraflı sənədlər olub. 2 il bundan öncə Minsk Qrupununhəmsədrləri Vyanada daha geniş bir bəyanat hazırlayaraq, orada əsas prinsipləriəks etdirdilər və sənəd internet vasitəsilə yayıldı. Amma o dövrdə nəAzərbaycan, nə də Ermənistan hakimiyyəti bu məsələlərin ictimaiyyətinmüzakirəsinə çıxarılmasında maraqlı deyildi, ona görə də geniş müzakirəaparılmadı. Prinsipial olaraq, artıqaydındır ki, ən ciddi problemlər Qarabağın ətrafında işğal olunmuş rayonlarınboşaldılması, Kəlbəcərlə Laçının xüsusi statusu və referendum məsələsidir. Problembu üç məsələ ətrafında ilişib və illər boyu bir razılığa gəlmək mümkün olmayıb,bu gün də vəziyyət elədir. Danışıqlar illərdir ki, olduğu yerdə qalıb. Maraqlıdır ki, son zamanlar həm yazılı, həm də şifahi bəyanatlarda AzərbaycanlaErmənistan, öz aralarında konsensul əldə etməyənə qədər, razılaşdırılmasımümkün olanı razılaşdırmağa çağırılır. Habelə beynəlxalq zəmanətingücləndirilməsi zəruri sayılır... Gəlin bu məsələləri dəqiqləşdirək. Belə fikirlər səslənir ki, razılaşdırılmayanmnəsələlər qalsın sonraya. Bu, əslində mərhələli plana bir işarədir və oradaAzərbaycan üçün bir təhlükə yoxdur. İkinci məsələ isə bizim üçün təhlükəlidir.Azərbaycan razılıq verib ki, sülh sazişi imzalanandan sonra onun ərazisindəbeynəlxalq sülhməramlılar yerləşdirilsin. Bu, bizim tərəfimizdən çox böyükgüzəştdir və ölkə ərazisində xarici dövlətlərin kontingentinin yerləşdirilməsideməkdir. Ancaq sülhməramlı qüvvələrin statusu, mandatı, onların hansı ölkələritəmsil edəcəkləri olduqca vacibdir. Bu məsələlərdə Azərbaycan diplomatları çoxdiqqətli olmalıdırlar. Çünki bu bizim milli təhlükəsizliyimizə hədədir və onunəzərə almalıyıq.