Freedom House: `Azad ölkələrin sayı azalır…`
İnsan haqları üzrə nüfuzlu beynəlxalq təşkilat Azərbaycanın adını yenə də qeyri-azad dövlətlərin siyahısına saldı. Hesabatda Dağlıq Qar
2008-ci ildə dünyanın 193 ölkəsindən89-u azad sayılırdısa, indi bu rəqəm 88 olub. Azad ölkələr dünyanın yarıdan az hissəsini təşkil edirlər, qeyri-azad sayılan ölkələrinsayı isə azala-azala gedir. Vaşinqtonda yerləşən insan haqları üzrə beynəlxalq Freedom House təşkilatınınson hesabatından bu qənaətə gəlmək olar. Sənəddətəəssüflə qeyd olunur ki, dünya boyunca hakimiyyətlərin insan haqlarına hörmətivə ümumən azadlıqlar 2008-ci ildə də tənəzzülə yuvarlanıb. Avtoritar dövlətlərin bəzilərindəinsan azadlıqlarına açıq müdaxilə və zorakılıqların rəsmi sayı, göstərilən rəqəmlərəgörə, azalsa da, hökumətlər demokratiya və azad mətbuatı boğmağın dahasəriştəli metodlarına keçiblər. Üstəlik, bu tip ölkələrin bəzilərində durğunluqbaşlanıb. Rusiya, Venesuella kimi dövlətlərdəazadlıqlar daha da pisləşib. Hesabatın konkret olaraq keçmişSovet ölkələrinə həsr olunmuş bölməsində qeyd edilir ki, Rusiyanın öz ətrafındahərbi təcavüzkarlığını artırması ilə Vladimir Putinin daha da avtoritarlaşması paraleltendensiya təşkil edib. Belə ki, Putin hətta prezidentlikdən baş nazirliyəkeçsə də, bu ölkədə avtoritarlıq qətiyyən azalmayıb. Rusiyanın qonşuluğunda yerləşən Azərbaycan, Ermənistan, hətta Gürcüstanda da azadlığın dərəcəsi tənəzzüldədir. Belə ki,ötən il Gürcüstanın da daxil olduğu “seçilmiş demokratiyalı ölkələr”in sayı 121idisə, indi bu rəqəm 119 təşkil edir. Və siyahıdan Mavritaniya ilə yanaşı,Gürcüstan da çıxarılıb. Hesabatda buna səbəb kimi iki arqument göstərilir: 2007-ciildə elan olunmuş fövqəladə vəziyyət və Rusiya ilə müharibə... Ermənistanda isə ötən yazda müxalifətinmitinqinin zorakılıqla dağıdılması və yüzlərlə müxalifətçinin həbsi bu ölkəninazadlıq göstəricələrinə mənfi təsir edib. Buna baxmayaraq, hər iki CənubiQafqaz ölkəsi - həm Gürcüstan, həm də Ermənistanın adları hesabatda qismən-azadölkələr sırasındadır. Azərbaycana gəldikdə, Freedom Housetəşkilatı hesab edir ki, prezident İlham Əliyevin və hakim Yeni AzərbaycanPartiyasının hakimiyyətdə monopoliyası ötən il saxtalaşdırılmış oktyabrseçkilərindən sonra daha da möhkəmlənib. Bu istiqamətdə prezidentlik müddətlərininsayındakı məhdudiyyəti aradan qaldırılması cəhdləri edilir: “Oktyabrdakeçirilən prezident seçkisində müxalifət boykot yolunu tutdu və hakimiyyətdəolanlar prezidentlik müddətinin ləğviylə bağlı işə başladı”. Bu ilki hesabatda mübahisə doğuracaq məsələlərdən biri sənədə ayrıca bənd qismində, münaqişəli ərazilərin daxil edilməsidir. Hesabat müəllifləri Azərbaycanı qeyri-azad ölkə hesab etdikləri halda, onun Dağlıq Qarabağ ərazisini "qismən azad" kimi göstəriblər. Halbuki, bu bənddə ərazilərin əksəriyyəti azad olmayan statusuna malikdirlər. Yeganə azad bölgə kimi Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti göstərilir. Bu ilki hesabatda da Qərbi Avropa ölkələri azadlıqlarıngöstəricilərinə görə həmişə olduğu kimi, öndədirlər. Sənəddə o da vurğulanır ki, getdikcə dərinləşən qlobal maliyyəböhranı fonunda bütün dünyada insan azadlıqları ilə bağlı yeni Amerikaadministrasiyasının daha ciddi problemləri olacaq. Bununla yanaşı, müəlliflər ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Barak Obamaya demokratiyaya münasibətdə bir sıra tövsiyələr verirlər. Bu tövsiyələrin məğzi odur ki, avtoritar rejimlərə güzəştə getmək olmaz...