Tomas Hammerberq:  `Hələ də işıq yolu var…`
Avropa Şurasının insan haqları üzrə komissarı Azərbaycanda insan haqlarının vəziyyətini Amerikanın səsinə şərh edib
Bu gün Beynəlxalq İnsan Haqlarıgünüdür. Dünyanın əksər ölkələrində, o cümlədənAzərbaycanda insan haqları üzrə fəallar və hüquq müdafiəçiləri BMT-nin Ümumbəşəriİnsan Haqları Bəyənnaməsinin qəbulunun 60 illiyini qeyd edirlər. Bəyannamə əslində o dövrdə müharibəniniztirablarından doğmuş insan ləyaqətinə hörmətsizliyə etiraz olaraq ərsəyəgəlmişdi. Lakin indinin özündə də dünyanın insan haqları ilə məşğul olanqurumları bu bəyannamənin aktuallığını qeyd edirlər. Hətta bir qədər pessimistlər, indiki vəziyyətin son 60 ildə getdikcəpisləşdiyini söyləyirlər. Avropa Şurasının insan haqları üzrəkomissarı Tomas Hammerberq hesab edir ki, bu gün, dünyanın müxtəlifregionlarında məsələn Yaxın Şərq, Qafqaz və bigər bölgələrdə baş verənhadisələrə nəzər salanda, insanın ən sadə hüquqlarının necə pozulduğunun şahidolmaq mümkündür. “Amerikanın səsi”nə müsahibəsində komissar deyir ki, Avropanındemokratik institutlarını rədd edən hökumətlər böyük səhv edirlər. Belə ki, bir çoxhallarda insan hüquqlarından bəhs olunanda hökumətlər bunu onların daxili işinəmüdaxilə kimi qəbul edirlər. Halbuki, Hammerberqdeyir ki, insan hüquqları universaldır və onlar bütün sahələrdə - iqtisadi,sosial, insan hüquqları - mütləq tətbiq və şamil edilməlidir. Postsovet regionunda, xüsusilə də Azərbaycandainsan haqlarının vəziyyəti barədə sualımıza Hammerberq belə cavab verdi ki,mənzərə kifayət qədər tünddür, lakin hələ də işıq gələn səmt var... “Faktiki olaraq, biz bu ölkələrlə bütün problemləri nəzərdənkeçiririk. Azərbaycan höküməti hələ iki il əvvəl ölkədə insan haqlarınınqorunmasına dair milli plan qəbul edib. Biz Əliyev hökumətinini ən yüksək səviyyəlinümayəndələri ilə Avropa Şurasının tövsəyələrini müzakirə etmişik və edəcəyik. Mənözüm vaxtaşırı olaraq Bakıda səfərlər edirəm. İstəyirəm görək ki, tövsiyələrimizinhansını reallaşdırmaq mümkün olub. Əlbəttə, əvvəllər verdiyimiz tövsiyələr də nəzərdəsaxlayırıq”. Hammerberq deyir ki, Azərbaycankimi ölkələrdə hökumətlərin neft pullarının artması hesabına müqavimətiningüclənməsi ilə Avropa Şurasının təsir imkanlarının zəifləməsi bir-birinə bağlıprosesdir. Amma o, bu qüvvələr nisbətindən hansının üstün olduğunu deməkdəçətinlik çəkir. Belə ki, Avropa Şurası ancaq əlində olan təsir imkanlarındanistifadə edir, bundan başqa heç nə edə bilməz. Amma komissar diqqəti ona yönəldir ki, insan hüquqlarının yerinə yetirilməsinənəzarət daimi olmalıdır. Belə olmayantəqdirdə, buna qarşı etimad azala bilər. “Sərbəst toplaşmaazadlığı, ifadə azadlığı, söz azadlığı ən fundamental insan hüquqlarındandır.Hər hansıbir ölkədə insan hüquqlarının pozulması baş verirsə, mütləq onlara qarşıtədbirlər görülməlidir, onların üstü açılmalıdır. Digər məsələ ondan ibarətdirki,hesabatların verilməsi, məlumatlarınötürülməsi ədalətli şəkildə həyata keçirilməlidir. Ədalətli dedikdə, biz vəziyyəti doğru dərketmək, düzgün qiymətləndirmə və hər hansı bir məlumat barəsində düzgün məlumatverməyi nəzərdə tuturuq. Əlbəttə ki,gerçək faktlara söykənməyən hansısa bir məlumatın ötürülməsi heç bir şəkildəsəmərəli ola bilməz və bunların nəticəsində insan hüquqlarını qorumaq mümkündeyil. Siyasi hakimiyyətdə kimin olmasındaasılı olmayaraq bu hüquqların müdafiə edilməsi vacibdir”. Eyni zamanda, Hammerberq deyir ki, insan haqlarının müdafiəsində kamildövlət yoxdur, istənilən dövlətdə insan hüquqlarını müəyyən bir şəkildəpozulması halları mövcuddur. Hammerberq yaxın aylarda bir neçə postsovet ölkəsinə səfər etməyi planlaşdırır.O deyir ki, bəzi hallarda müəyyən beynəlxalq mexanizmlər və Avropa çərçivəsindəfəaliyyət göstərən qurumlar bu bölğədə hər hansı bir problemin həllində kifayətqədər yaxından iştirak edə bilmirlər. Komissarın sözlərinə görə, bu, ona görəbaş verir ki, həmən məlumat barəsində o qurumlara yetəri dərəcədə məlumatçatdırılmış olmur.