Avropa Birliyinin rəsmisi: `Pul da var,  siyasi iradə və cəsarət də…`
Amerikanın səsinə müsaibəsində Pyer Morel Nabukko layihəsilə bağlı Azərbaycana sual edib: `Suda üzə bilənin qayıqda nə işi var?`
Qərb dairələri Avropanın enerji mənbələrinin müxtəlifləşməsiişində Azərbaycan, Türkiyə və Türkmənistan prezidentlərinin bu gün və sabahAşqabadda keçirilən birgə müzakirələrinə ümidsiz yanaşdıqları halda, Avropadabu məsələ ilə bağlı nikbindirlər. Baxmayaraqki, birlik nümayəndələri hesab edirlər ki, Gürcüstandakımünaqişə «Nabucco» qaz kəmərini müəyyən dərəcədə söndürə bilib. Xüsusilə dəRusiya Gürcüstanın separatçı bölgələrini müstəqil dövlət kimi tanıyandan sonra,sərmayəçilərin «Nabucco»ya pulqoyacaqları barədə şübhələr yaranıb. Ancaq AşqabaddaAzərbaycan, Türkiyə və Türkmənistan prezidentlərinin tarixi sammiti ərəfəsindəsəslənən bəyanatlar üç Türk dövlətinin Avropanın enerji asılığını azaltmaq təşəbbüsləriətrafında müxtəlif mülahizələr doğurur. Məsələn belə suallar varki, Azərbaycanla Türkiyə öz aralarınsa qaz nəqlinin kommersiya qiymətlərinirazılaşdıəra bilmədiyi halda, Türkmənistanı necə yola gətirəcəklər? Başqamülahizələrdə isə qeyd olunur ki, Bakı ilə Aşqabad enerji resurlarının nəqlindəQərblə Rusiya arasında seçimlərini qətiləşdirə bilməyib. Mülahizələrdən biri də Nabukko layihəsinin ümumiyyətlə realolmamasıdır, baxmayaraq ki, Amerika və Avropa xeyli vaxtdır Bakı ilə Ankaranı türkmən liderlərinibu işə həvəsləndirməyə səsləyirlər. Bu gün Aşqabadda bir araya gələn İlham Əliyevlə Qurbanqulu Berdiməhəmmdovbəyan ediblər ki, Türkmənistan və Azərbaycanözlərinin enerji təhlükəsizliyini tam təmin ediblər və indi də başqa ölkələrinenerji təhlükəsizliyinin təminatında mühüm rol oynamaqdadırlar. Gözlənilir ki,sabah bu iki prezidentin Abdulla Gülün iştirakı ilə keçiriləcək üçtərəflidanışıqlarında Nabukko layihəsinin taleyilə bağlı mühüm qərarlar verilə bilər.Ancaq siyasi təhlilçilər bəribaşdan Aşqabad danışıqlarının effektivliyini onunmümkün nəticələrinə Avropa Birliyi tərəfindən yüksək təminat verilməsi zərurətiilə əlaqələndirirlər. Aşqabad danışıqlarını kənardan izləyən Avropa rəsmiləri isə diqqətiona yönəldirlər ki, Birlik özünün Rusiya qazından asılılığını azaltmaq üçün bulayihəni dəstəkləsə də, onun qarşısında maliyyələşdirmə və siyasi amillər daxilolmaqla bir sıra çətinliklər durur. Avropa Birliyinin Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə İqtisadi Mərkəzininkoordinatoru Pyer Morell Ameirkanın səsinə müsahibəsində deyibki, onlar prosesi diqqət mərkəzində saxlayırlar, amma bütün hallarda nikbindirlərki, layihəni həyata keçirə biləcəklər. Cənab Morellə görə, layihənin gerçəkləşməsi üçünlazım olan siyasi iradə hamıda var – həm kəmərin keçəcəyi ölkələrdə, həm də onuqazla təmin edəcək dövlətlərdə... “Məncə, burda habelə deyilməlidir ki, indi biz bir çox bazarqüvvələrinin idarə etdiyi dünyada yaşayırıq. Konkret olaraq, AzərbaycanlaTürkmənistana gəldikdə, hərçənd ki, burda həm də resursların istismarı iləməşğul olan neft şirkətləri var, onların mövqeləri koordinasiya olunmalıdır. Vəziyyətbelə gətirib ki, ölkə və şirkətlərenerji mənbələrinin Avropa və başqa bazarlara çıxarılması üçün ən yaxşıyol və üsulları tapmalıdırlar. Və burada bildiyimiz kimi bir çox variantlarvar. Amma hər ölkə öz maraqlarını üstün tutmalıdır. «Nabukko» ilə bağlı deməkolar ki, onu həyata keçirmək üçün çatışmayan heç nə yoxdur – pul da var, siyasi iradə və cəsarət də... Lakin bəzənçətinliklər olur və biz onların necə çözüləcəyini bilmirik. Məncə, burda məsələTürkmənistan, yaxud Avropanın siyasi iradəsində deyil. Biz azad dünyadayaşayırıq və dövlətlər öz malını hara,necə və nə vaxt satmaq barədə qərar verməlidirlər”. Avroparəsmisi deyir ki, Brüsseldə İlham Əliyevin bir neçə gün əvvəl İtaliyada verdiyibəyanatları müsbət qarşılayıblar, belə ki, orada Əliyev Nabukko layihəsinəmüsbət baxdığını deyib. Amma əlavə edib ki, kəmərin reallaşması təkcəAzərbaycandan asılı deyil. Morell hesabedir ki, prezidentin bu bəyanatı Azərbaycanın öz qazının Avropaya alternativyollarla nəqlində maraqlı olmasına işarədir. Onun fikrincə, indi növbəTürkmənistanındır. BəsAşqabadda tərəflər Nabukko kəmərinə dəstək verərlərsə, o zaman bu dövlətlərinRusiya ilə münasibətləri necə olacaq? Axı Moskva artıq Azərbayxcan qazının tamhəcmini yüksək qiymətlərlə almağı təklif edib. Avropa rəsmisinin bu barədəsualımıza cavabı belə oldu... “Məncə, bu, çox yaxşı təklifdir. Xüsusilə də kommersiya maraqlarıbaxımından Azərbaycan üçün cəlbedicidir. Amma Rusiyada yəqin başa düşürlər ki, AvropaBirliyi üçün məsələ qapanıb. Məncə Bakıda da anlayırlar ki, Rusiya marşrutubütün hallarda Avropaya neft və qaz nəqledən müxtəlif yollardan biri kimi qalır. Elə isə Azərbaycan özü niyə həminyollardan biri olmasın? Qazı hara satmaq əlbəttə Bakının öz qərarıdır amma mənsual edirəm – suda üzə bilənin qayıqda nə işi var? Ekspert deyir ki, bu məsələyə Avropa Birliyi ona görə qarışmırki, o hansısa qaz təchizatı şirkəti deyil.Buna görə də Birlik Bakıya alternativ təklifi belə sadə şəkildə verə bilmir. Ammasual yaranır ki, Azərbaycanda Avropayaqazı cənub dəhlizi ilə, müstəqil şəkildə keçirmək istəyirlər, yoxsa kiminsəəlaltısına çevrilməklə. Ekspert yada salır ki, Nabukko reallaşsa buAzərbaycanın transit ölkə kimi də rolunu və beynəlxalq imicini artıracaq. Nəzərdə tutulub ki, üç min kilometrlik «Nabucco» kəməriOrta Asiya qazını Azərbaycandan keçməklə Avropanın mərkəzinə, Avstriyayadaşıyacaq. Kəmər tikilsə, Azərbaycanın öz enerji ehtiyatları qurtarandan sonrada regionda əhəmiyyətini saxlayacaq.