Mətbuat İcmalı: İranda mühafizəkar düşərgə sarsılıb
NYT qəzetinin yazdığına görə Musəvinin qəzəbli tonu 12 iyun seçkilərinin ardınca həbs olunanların həbsxanada öldürülməsini və ölənlərin
İranmüxalifətinin lideri Mir Hüseyn Musəvinin etiraz nümayişçilərinin həbslərinə vəöldürülməsinə qarşı kəskin çıxışının ardınca ölkənin ali dini rəhbəri məsələni tezaradan qaldırmaq üçün həbsxananın bağlanmasına göstəriş verdi.“Necə ola bilərki, bizim ölkəmizin rəhbərləri bu faciələrə göz yaşı axıtmır və öz səsləriniucaltmırlar?” deyə Musəvi müəllimlər assosiasiyasına xitab edib. “Onlar bunu görmür və ya hiss etmirmi? Bunlarbizim ölkəmizi qaralayır, ürəklərimizi qaralayır. Əgər biz sükut saxlasaq bu bizi məhv edərək cəhənnəməaparacaq,” deyə Musəvi bildirib. NYTqəzetinin yazdığına görə Musəvinin qəzəbli tonu 12 iyun seçkilərinin ardıncahəbs olunanların həbsxanada öldürülməsini və ölənlərin sayının tədricənartmasını əks etdirir. Bazar ertəsi TehrandaƏmir Cavadi Fər üçün dəfn mərasimi keçirildi.O, bir çox başqaları kimi həbsxanada qətlə yetirilmişdi. Musəvi və başqa müxalifət liderləri İrandaetiraz dalğasının simvoluna çevrilmiş demokratiya şəhidi Neda Ağa Soltanınqırxını qeyd etmək üçün icazə istəyiblər.Şiə ənənəsində ölənlərin qırxını qeyd etmək mühüm bir hadisədir, və1979-cu ildə şah qüvvələri tərəfindən öldürülmüş insanların oxşar matəmmərasimləri inqilabla nəticələnmişdi. Hazırdamüxalifət liderləri nümayişlər əsnasında həbs olunmuş yüzlərlə adamın azadedilməsini tələb edir. Ötən həftə qətləyetirilənlərin dairəsi prezidentliyə mühafizəkar namizəd Möhsen Rezayinin müşavirinin oğlu Möhsen Ruholamininöldürülməsi ilə bir qədər də genişlənib. Parlamentin yüksək rütbəli nümayəndələri buməsələ barədə şikayət ediblər. Tehranınbaş prokuroru Səid Mortəzəvi qətlin araşdırılması üçün xüsusi hakim təyin edib. Buarada İranda hakimiyyət daxili gərginliklər artmaqda davam edir. Röyterzin xüsusi müxbiri Alsteyr Lyonprezident Mahmud Əhmədinejadın çox qəribə vaxtda ali dini rəhbər Ayətulla ƏliXameneyi ilə qılınclaşmasını təhlil edir.Onsuz da İranın ona səs verməmiş böyük əksəriyyətini qəzəbləndirən Əhmədinejadindi də ona qahmar çıxan mühafizəkarları özündən uzaq salıb. Prezidentin İsrail haqda müsbət fikirlərsəsləndirən qudasını baş vitse prezident təyin etməsindən sonra baş qaldıranixtilaf hakimiyyət düşərgəsini çalxalayıb. Britaniyanın Durham Universitetindən İranüzrə ekspert Anuş Ehteşami deyir ki, legitimlik böhranından əlavə ƏhmədinejadınTehrandakı apparatçiklər və Qumdakı üləma ilə münaqişəyə girməsi kabinetinformalaşmasını çətinləşdirəcək. Hələlikmühafizəkarlar Əhmədinejad prezident liyinin bərkiməsinə çalışırlar. “Lakin elə bir vaxt gələcək ki, onda Əhmədinejad hakimiyyətə nəzarəti itirəbilər,” deyə Ehteşami bildirir. Seçkilərzamanı təkidlə Əhmədinejadın tərəfini saxlayan Xameneyi indi əhmədiejadıözündən uzaqlaşdıra bilməz, lakin son kabinet dəyişiklikləri ilə prezidentmüstəqil fəaliyyət göstərmək arzusunu artıq aydın edib. Əhmədinejadın yeni kabinet formalaşdırması iləbağlı atdığı addımlar indiki geniş böhran çərçivəsində sabit hökumət yaratmağıproblematik edir. Virciniyanın CorcMeyson Universitetinin tarix professoru Şaul Baxaş Əhmədinejadın mövqeyinin əhəmiyyətlidərəcədə zəiflədiyini deyir. O, həmişəkənarda insanlarla açıq qarşıdurmaya getməyi sevən adam kimi tanınıb. İndi isə o, bu taktikanı ali dini rəhbərəqarşı işlədir. O biri tərəfdənmühafizəkarlar hesab edirlər ki, Əhmədinejadın qələbəsi onlara baha başa gəlib,və bunun nəticəsi olaraq onlar prezidentə nəzarət etmək istəyirlər.