İrandan Hindistana gedəcək boru kəmərinin Vaşinqton-Yeni Dehli münasibətlərinə təsiri
7.5 milyard dollarlıq xəttin 2013-cü ildə işə düşməsi gözlənilir
Hindistan inkişaf edən iqtisadiyyatınıyanacaqla təmin etmək üçün İrana üz tutur. 2600 kilometrlik qaz boru xəttitəklifi Hindistanın artan enerji tələbatını ödəmək üçün təbii qazı İrandanHindistana nəql edəcək. 7.5 milyard dollar dəyəri olan xətt Pakistanərazisindən keçəcək. İran prezidenti Mahmud Əhmədinejadın Dehlivə İslamabada son səfərlərindən sonra İslam respublikasının lideri və Pakistanprezidenti Pərviz Müşərrəf planlaşdırılmış boru kəməri qarşısında maneələriaradan qaldıra biliblər. Boru xəttinin İrana kömək edəcəyini anlayan Vaşinqtonlayihəyə etirazlarını davam etdirir. Vaşinqtonun Yaxın Şərq İnstitutundaaraşdırmalar direktoru Patrik Klausonun sözlərinə görə, ABŞ İranın nüvəproqramı məsələsində Hindistanın dəstəyindən razıdır. Ancaq Vaşinqtonİran-Hindistan boru kəmərinin tikintisini heç cür qəbul edə bilmir: "Narahtlıqondan ibarətdir ki, İranın neftinə və qazına beynəlxalq yatırımlar İranhökumətində özünə inam yaradır". ABŞ İranın bu layihədən qazanc götürəcətinideyir və qorxur ki , bu, Tehrana qoyulan sanksiyaların təsirini azaldacaq. Bununla yanaşı, Hindistanın marağı aydıngörünür. İran dünyanın ən çox neft-qaz istehsal edən ölkələrindən biri,Hindistan isə ən böyük 6 enerji istehlakçısından biridir. Ölkə xam neftinin 70faizini idxal edir. Hindistan xaric işlər naziri Şiv Şankar Menondeyir ki, İran və Hindistan arasında istər boru xətti, istərsə də əlaqələrolsun bu, nə Vaşinqton, nə də başqa 3-cü dövləti narahat etməməlidir: "Bizimİranla bütün fəaliyyətlərimiz açıqdır və hamıya aşkardır". Birləşmiş Ştatlar prezident Corc BuşABŞ-Hindistan strateji tərəfdaşlığını inkişaf etdirmək səylərinin bir hissəsikimi ölkəyə nüvə reaktorları verməyi təklif edir. BBC-nin keçmiş jurnalisti Viyan Rana deyirki, ABŞ-ın Hindistana qaz boru kəmərindən imtina etməsi üçün təzyiq göstərməsiəks-təsirə səbəb ola bilər: "Hindistan ictimaiyyəti görəndə ki, amerikalılarHindistana İranla yaxşı münasibətlər qurmaq istədiyinə görə təzyiqlər göstərir,onda soyuq müharibə xatirələri geri qayıdır və insanların çoxu xüsusilə dəsolçu partiyalar deyir ki, Amerika kimi superdövlətlər bizə təzyiqgöstərməməlidir və biz kiminlə istəsək əlaqələr qurmaqda azad olmalıyıq." Pakistan da bu layihənin həyata keçməsindəmaraqlıdır, çünki İrandan qaz əldə etməkdən əlavə, ölkə tranzit xərci kimi həril bir milyard dollar gəlir götürəcək.