Abdulla Gül:  “Sarkisyan mənim məktubumdan sonra matç dəvətini cəsarətlə irəli sürdü”
Türkiyə prezidentinin “Amerikanın səsi”nə müsahibəsi (Eksklüziv)
Nyu Yorkda səfərdə olan Türkiyə prezidentiAbdulla Gül "Amerikanın səsi"nin Azərbaycan bürosuna müsahibə verib. Cənab GülQafqazdakı son vəziyyət, Türkiyə-Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri vəGürcüstan-Rusiya qarşıdurması barədə danışıb. Türkiyə prezidenti iləmüsahibənin tam mətnini təqdim edirik. Cənab prezident, bu yaxınlarda Bakıya və Yerevana səfərləriniz hər iki ölkədəmüxtəlif cür qarşılandı: Buna müsbət baxanlar da oldu, tənqidi yanaşanlar da.Bu səfərlərdən sonra Azərbaycanla Ermənistanın siyasilərinə, xalqlarına hansımesajları vermək istərdiniz? Əslində, Yerevana səfərim bir təsadüf nəsicəsində başladı. Yəni bir futbolmatçı ilə. Əgər Ermənistanla Türkiyə bu matçda bir yerə düşməsəydilər, bəlkə dəbu səfərim gerçəkləşməyə bilərdi. Amma açığını deyim ki, bunun əvvəli də var.Hələ Serj Sarkisyan prezident seçiləndə, mən ona bir təbrik məktubu göndərdimvə məktubda münasibətlərimizin arzuolunan nöqtəyə gəlməsi üçün zəhmət sərfetməyin, çalışmağın doğru olacağını, bütün Qafqazda sülhə və inkişafa çox önəmverdiyimizi yazdım. O da bəlkə elə bunun qarşılığında matç dəvətini cəsarətləirəli sürdü. Amma bunu demək istəyirəm ki, Qafqazdadonmuş problemlər var. Biz bu donmuş problemlərin belə qala bilməyəcəyinidüşünürük. Onun üçün işləmək lazımdır. Problemlər bəllidir: Qarabağın işğalıortadadır, Gürcüstandan bəhs edərkən Abxaziya və Osetiya məsələləri ortadadır,Türkiyə ilə Ermənistan arasındakı problemlər də ortadadır. Bunlar bilinənproblemlərdir. Və bu münaqişələr əbədi qala bilməz. Qalarsa, onun zərərinibölgədə özümüz, xalqlarımız çəkir. Halbuki, problemlər həll edilsə, danışılsa,anlayış göstərilsə, bunun üçün səy sərfgöstərilsə, onda böyük bir işbirliyi ortaya çıxardı. Bundan da kimfaydalanar? Yenə də bölgənin xalqları. Türklər, azərilər, ermənilər, gürcülər –hamı bundan qazanar. Onun üçün də biz belə bir siyasət yürüdürük. Əlbəttə, bu odemək deyil ki, problemlər elə bir gecədə asanlıqla həll oluna bilər. Amma həllüçün yaxşı bir mühit yaratmaq lazımdır, bunun üçün də dialoq olmalıdır.Gürcüstanla Rusiya arasında ötən ay yaşanan olaylar problemləri özbaşınaburaxmağın nə qədər təhlükəli olduğunu göstərdi. Rusiya ilə Gürcüstan savaşandabundan təkcə iki ölkə zərər görmədi ki. Azərbaycan da narahat oldu, Ermənistanda və əlbəttə ki, biz də. Qara dəniz kimi kiçik bir dənizə bir çox hərbi gəminin gəlməsi hamımızı narahat etdi.Əminəm ki bundan Rusiya da məmnun deyil. Mən onların da son hadisələrdən o qədər xoşbəxt olmadığı qənaətindəyəm. Onunüçün də, biz dialoqa önəm verən ölkə kimi, yaranmış bu böhrandan bir fürsətçıxarmaq ümidi ilə Qafqaz Əməkdaşlıq Platformasını ortaya atdıq. Bunuməmnuniyyətlə deyə bilərəm ki, Rusiya təklifimizə çox güclü dəstək verdi,Azərbaycan və Ermənistan da həmçinin. Gürcüstan da əslində bu məsələnidəstəkləyir, amma hazırda düşdükləri psixoloji vəziyyət bəlkə bir qədər önəçıxmaqlarına imkan vermədi. Amma mən inanıram ki, belə bir əməkdaşlıqdanhamı faydalanacaq. Sadəcə bu mesajı vermək istəyirəm. Düşmənçilik hisləriylə bir yerə getmək olmaz. Birdənbirə onlar çox alovlanır və beləliklə də müharibə ortaya çıxır. Halbukidanışaraq, anlaşaraq məqbul bir həll yoluna yetişmək üçün hər kəsin səygöstərməsi lazımdır. Biz də bunu edirik... Mən inanıram ki, Ermənistana səfərimə qarşıçıxanlar daha sonra hansı yaxşı niyyətlərlə hərəkət etdiyimi görüb, onlar daanlayışla qarşılayıblar. Mən Yerevandansonra tezliklə Bakıya səfər etdim vəcənab İlham Əliyevə bütün niyyətlərimi və gözləntilərimi izah etmək fürsətiəldə etdim. Doğrusu, onunla da çox faydalı və yararlı bir görüş keçirdik. O daQafqazda sülhə və inkişafa üstünlük verir. Ümid edirəm ki qarşıdakı aylardahamımız birlikdə gözəl işlər görəcəyik. ErmənistanınAzərbaycanla yanaşı, Türkiyə ilə də problemləri var. Söhbət tarixi iddidalardangedir. Yerevanda olarkən ermənilərin bu idiialarında çəkilmək niyyətindəolduğunu hiss etdinizmi? Problemlər olmasaydı, sərhədimiz açıq olardı. Problem olmasaydı, tam diplomatikəlaqə qurardıq. Demək ki ortada problemlər var. Məhz bu problemləri qaldırmaqüçün də dialoq olmalıdır. Və bu problemlərin həlli də bir gecədə olacaq iş deyil. Bu, illərdir ki sürənməsələlərdir. Amma siyasi iradələrimizi ortaya qoyub bu problemlərimizi çözəlimvə qarşımızda münasibətlərimizi zəhərləyən nədirsə bu zəhərləri ortadanqaldıraq. Niyyətimiz budur. Doğrusu mənim səfərdə də niyyətim məhz bu idi. Mənbunu cənab Sarkisyanda da gördüm. O mənimləQafazdakı lazımsız proseslərin onlara necə təsir etdiyini açıq danışdı.Onların da prosesləri dərin təhlil etməyə başladıqlarını gördüm. Biz dəvəziyyəti yenidən təhlil edirik. Azərbaycanda, hamı bunu edir. Mən buna ehtiyacolduğu qənaətindəyəm. Əvvəlcə yaxşı niyyət lazımdır. Ondan sonra cəsur şəkildəproblemləri danışmaq lazımdır. Məncə, belə bir fürsət indi var. Rusiya-Gürcüstan qarşıdurmasında Türkiyəkimin yanındadır? Təəssüf ki, Cənubi Osetiyada və Abxaziyada donmuş problemlər var idi və bunlarda bu hadisələrə yol açdı. Biz əvvəldən Gürcüstanın siyasi bütünlüyünə və ərazi bütövlüyünə önəm veririk. Amma təbiiki dialoqla bu problemləri həll etmək daha yaxşı olardı. Yenə də təkrar edirəm.Mən ortaya çıxan vəziyyətdən rusların da çox məmnun olduğu qənaətində deyiləm.Çünki onlar da bölgədə bir gərginliyin yaranmasını arzu etmirlər. Onlar daQafqazda əməkdaşlığı və inkişafı arzu edirlər. Hər halda, keçirdiyimizgörüşlərdə və müzakirələrdə biz bu mesajı aldıq. Ona görə də indi danışmqvaxtıdır. Danışarkən də qıcıqlandırmadan, daha çox ritorikaya yol vermədəndanışmağın problemlərin həllinə yardımçı olacağı qənaətindəyəm. Bu müharibənin regiondakı enerji infrastrukturuna hansı təsirləri oldu? Mən heç də o qənaətdə deyiləm. Ruslar istəsəydilər, enerji boru xəttlərinibombalaya bilərdilər. Belə bir niyyətləri heç vaxt olmayıb. Bakı-Tbilisi-Ceyhanboru xətti olduqca gözəl işləyir və işləməkdə də davam edəcək.Bakı-Tbilisi-Ərzurum da işləyir. Mən bölgədə əməkdaşlıq və inkişaf başlayarsa,yeni boru xəttlərinin, yeni yolların və yeni gözəl layilələrin gerçəkləşəbiləcəyinə inanıram. O baxımdan da Qars-Tbilisi-Bakı dəmir yolu layihəsi dəeyni şəkildə davam edəcək. Cənabprezident, regionun ziddiyyətlərinə baxmayaraq, Qafqazda vahid əməkdaşlıgınalınacağı ilə bağlı nikbinliyinizi görürük. Yəni bunun üçün həqiqətən realsiqnallar varmı? Mən ümidliyəm. Liderlərlə keçirdiyim görüşlərdə - həm cənab Əliyev, həm cənabSarkisayanla apardığım danışıqlarda, həm də baş nazirimizin cənab Putinləkeçirdiyi görüşlərdə biz belə bir qənaət əldə etmişik. Əlbəttə ki, həm də cənabSaakaşvili ilə keçirdiyimiz görüşlərdən də bu qənaətimiz var...