Transparency International: Azərbaycanda rüşvət geniş yayılıb
Azərbaycan vətəndaşlarının 46 faizi son bir il ərzində rüşvət verdiklərini deyirlər
Transparency Internationaltəşkilatı "Qlobal Korrupsiya Barometri 2009" başlıqlı illik hesabatınıaçıqlayıb. Hesabatda dünya ölkələrindəkorrupsiyanın səviyyəsi əks olunur. 69ölkədə 73132 adam 2008-ci ilin oktyabrından 2009-cu ilin fevralına qədərsorğuya cəlb edilib. 2003-cü ildə start götürəndənbəri ilk dəfə olaraq Azərbaycanı da əhatə edən sorğuların nəticələri göstərirki, korrupsiyaya ən çox məruz qalan sahələr özəl sektor və dövlətxidmətləridir. Ən geniş yayılmışkorrupsiya vasitəsi isə xırda rüşvətlər formasında özünü büruzə verir. Xırda rüşvətxorluğun ən genişyayıldığı ölkələr sırasında Ermənistan, Azərbaycan, Kamboca , Kamerun, İraq,Sierra Leone və Uqanda göstərilir.Azərbaycanda politoloq Rasim Musabəyovun rəhbərliyi altında PULS-RSosioloji Xidmətinin keçirdiyi sorğu müəyyən edib ki, insanlar ən çox dövlətxidmətində çalışan məmurlardan şikayətlidirlər.Azərbaycanlıların 49 faizi məmurları, 29 faizi isə ədliyyə orqanlarınıən korrupsioner təssisatlar hesab edir."Son 12 ayda siz və ya ailənizin üzvü rüşvət veribmi?" sualına keçmişSovet ölkələri arasında müsbət cavab verən ən çox faiz Azərbaycanın payınadüşür. Azərbaycan vətəndaşlarının 46faizi bu müddət ərzində rüşvət verdiklərini açıqlayıblar. Qonşu Ermənistanda bu rəqəm 46 faiz,Gürcüstanda isə cəmi 2 faiz təşkil edir.Onu da qeyd edək ki, bu sahədə Gürcüstanın göstəriciləri BirləşmişŞtatlar və Kanada ilə eyni səviyyədədir.Maraqlıdır ki, Çili və Yaponiyada insanlar korrupsiyanın səviyyəsininekspertlərin hesablamalarından daha yüksək səviyyədə olduğunu güman etdiklərihalda Azərbaycan, Belarus və Kamboca kimi ölkələrdə ictimaiyyət korrupsiyanınsəviyyəsinin həqiqi göstəricilərdən daha az olması qənaətindədir. Azərbaycanda vətəndaşların 62faizi hökumətin korrupsiyaya qarşı mübarizə səylərini qeyri-effektiv hesabedir. Bu sahədə Azərbaycanı üstələyənGürcüstanda isə əhalinin 57 faizi hökumətin gördüyü tədbirlərin effektivolduğunu düşünür. Ermənistanda bu rəqəm38, Moldovadan isə 39 faiz təşkil edir. Maraq doğuran faktor iqtisadi inkişafgöstəricilərinin cəmiyyətdə korrupsiya haqda mövcud təsəvvürlərəmütənasibliyidir. Məsələn, ŞimaliAmerika və Qərbi Avropa dövlətlərində korrupsiyanın əsas mənbəyi kimiparlament, siyasi partiyalar və özəl biznes görüldüyü halda, Azərbaycan, Rusiyavə Yaxın Şərq ölkələrində başlıca qınaq obyekti dövlət məmurlarıdır. Dünya boyu korrupsiyanın əvvəlkiillərlə müqayisədə genişləndiyini vurğulayan hesabatda təkcə regionlar deyil, habeləsiniflər arasında rüşvət hallarında əhəmiyyətli fərqlərin nəzərə çarpdığı qeydedilir. Məlum olur ki, polis, ədliyyərəsmiləri və ya torpaq idarələri ilə təmaslarında aşağı sinifli adamlar varlılarlamüqasiədə daha çox rüşvət ödəyir. Rüşvətin yayılmasına başlıca səbəblərdən birikimi vətəndaşların bu haqda şikayət etməməsi və bir çox hallarda onlarınşikayət mexanizmini effektiv hesab etməməsi göstərilir.