Amerikalı ekspertlər Türkiyənin Qafqaz təşəbbüsünü müsbət qiymətləndirir
Ekspertlərin fikrincə rəsmi Ankara güman ki, Rusiya ilə Qərb arasında vasitəçi rolunu oynamağa çalışacaq
Rusiyanın Gürcüstana qəfil qoşun yeritməsi Qərbdövlətləri arasında dərin hiddət doğurub.21-ci əsrdə suveren dövlətin sərhədlərini kobudcasına pozmaqla vəseparatçı Abxaziya və Cənubi Osetiya regionlarının müstəqilliyini tanımaqla,Rusiya təkcə Qərbi narahat etmir.Regiondakı dövlətlər sırasında son hərbi müdaxilənin Türkiyəyə də cidditəsriləri var. Alman Marşall Fondunun transatlantik münasibətlərüzrə mütəxəssisi İan Lesser Rusiya-Gürcüstan münaqişəsinin Türkiyəni çətinvəziyyətə saldığını söyləyir. Belə ki,Türkiyənin regional maraqları ilə onun Rusiya ilə ticarət münasibətləriarasında təzad meydana çıxır: “Rusiya Türkiyənin ən böyük ticarəttərəfdaşıdır. Moskva ilə siyasiəlaqələr də gündən günə inkişaf edir.Türkiyədə bzi dairələr Rusiya ilə strateji münasibətləri qurulmasınasəsləyirlər. O biri tərəfdən TürkiyəNATO üzvü olaraq həm Avropa həm də ABŞ-la yaxşı münasibətlərə malikdir. Bu üzdən Türkiyə Qərbin Rusiya ilə bağlıyürüdəcəyi siyasəti diqqətlə izləməlidir.” İan Lesserin sözlərinə görə Türkiyə Monro anlaşmasıçərçivəsində Amerikanın humanitar yardım gəmilərini Qara Dənizə buraxdı. Lakin mümkündür ki, qarşıda daha çətinveriləsi qərarlar var. Əgər Qərb Gürcüstana hərbi yardım verməyə başlasa vəNATO Qara Dənizdə iri donanma saxlamaq istəsə onda Türkiyə daha böyük dilemmailə üzləşəcək. Ekspertin fikrincə rəsmi Ankara güman ki, Rusiya iləQərb arasında vasitəçi rolunu oynamağa çalışacaq. Amma qarşıdurma gücləndiyi halda Türkiyə NATO alyansı daxilindəkimövqeyini qorumaq məcburiyyətində qalacaq.Türkiyənin Rusiya ilə münasibətlərdən bəhrələnməsinə baxmayaraq ölkəninuzun müddətli maraqları Qərblə ittifaqdadır. Beynəlxalq və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin ekspertiStefen Flanaqan da İan Lesserin fikirlərini bölüşür. Onun sözlərinə görə Rusiya-Gürcüstan qarşıdurmasında Türkiyəxeyli neytral mövqe sərgiləyib. LakinAnkaranın Qafqaz Evi adlı son təşəbbüsündə müsbət siqnallar mövcuddur. Belə ki, regionda dövlətlərin əməkdaşlıqetməsi, enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyatının təminatı kimi məsələlər uzunmüddətli dönəmdə ABŞ maraqlarına uyğun gəlir.“Birləşmiş Ştatlara hökmən lazım deyil ki, Gürcüstan və Azərbaycan NATOüzvü olsunlar. Amma bu dövlətlərinsuveren və müstəqil qalması Amerika üçün mühümdür,” deyə o, bildirib. Flanaqanın fikrincə Türkiyənin Ermənistanlabağlı son hərəkətləri Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə də yardımçı olabilər. belə ki, regiondakı dövlətlərbir daha gördülər ki, bu növ donmuş konfliktlər gələcəkdə qeyri-sabitlikmənbəyi ola bilər və arzuedilməz nəticələrə gətirib çıxarar. Regional dövlətlər analyırlar ki,problemlərə məşğul olmağın anı indidir. Ekspert Antoni Kordesman Ermənistanla Türkiyəarasında başlıca nifaq nöqtələrindən olan soyqırım məsələsinə reaksiyaverərəkən hadisələrin uzaq keçmişdə, Birinci Dünya Müharibəsində baş verdiyinibildirmiş və əvəzində öləkələrin gələcəyə və yaşayan insanlara diqqətyetirməyin vacibliyini vurğulamışdır.Kordesmanın rəyinə görə Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində irəliləyişbaş verərsə bu, təkcə iki ölkəyə yox, bütün regiona təsir göstərə bilər. Belə olan halda regionda sərhədlərsabitləşər, iqtisadi münasibətlər yaxşılaşar, vətəndaşların hərəkətlərinəqoyulan məhdudiyyətlər aradan qalxar.