Kaan Nazlı: “Ciddi qida böhranı gözlənilir”
Ekspertin fikrincə, Azərbaycanda ərzaq bahalaşması süni amillərlə bağlı ola bilər
Dünyabazarlarında qiymətlərin tədricən enməyə başladığı bir vaxtda Azərbaycanrəsmiləri ölkədə qiymət artımının son 1 ildə 21 faizi ötdüyünü bəyan ediblər.Dövlət Statistika Komitəsi 2008-ci ilin geridə qalan dövrü üçün inflayasiyagöstəricilərini açıqlayıb. Rəsmi qurumun bahalaşmanın 21,3 faizə çatdığınıgöstərməsi, həm yerli, həm də beynəlxalq ekspertlər səviyyəsində ciddi müzakirələrəsəbəb olub. Hökumətin elanetdiyi rəqəmlərə görə, ötən ilin sentyabr ayı ilə müqayisədə olkədə ərzaqmalları 30, qeyri-ərzaq məhsulları 11,3, xidmətlər isə 11,5 % bahalaşıb. Ölkədəalternativ inflyasiyanı hesablayan İqtisadi Tədqiqatlar Mərkəzinin həftəninəvvəlində açıqladığı məlumata görə isə, son 1 ildə Azərbaycanda qiymtələr 28,34faiz artıb. Təşkilatın mütəxxəssisləri bildirirlər ki, ilin axırınainflyasiyanın 25 faiz səviyyəsində olacağı proqnozlaşdırılır. Ümumilikdə, dünya boyunca ölkələr bir neçəaydır ki, yüksək qiymət artımı və inflyasiya ilə qarşılaşmaqda idi. Lakin buiqtisadi fenomen artıq qismən aradan qalxmağa başlayıb. İndi hamınıtəccübləndirən odur ki, qlobal maliyyə böhranı neftlə zəngin Azərbaycanda davarlığını belə kəskin hiss etdirməyə başlayıb. Bəs bu problemin real səbəblərinədir və onunla Azərbaycanda necə rəftar etmək lazımdır? Nyu Yorkda yeləşən "Medli" İqtisadiMəsləhətlər Mərkəzinin eksperti Kaan Nazlınınfikrincə, Azərbaycan kimi ölkələrdə ərzaq qiymətlərinin böyük fərqlə artımıreal vəziyyətə adekvat deyil, burada süni problemlər də ola bilər. "Qəribədir.Çünki Aəzrbaycanda əsas qiymət artımı problemi ötən illərdə başqa amillərdənqaynaqlanırdı. Yəni neft pullarının kəskinaxını və böyük yatırımlardan. Amma indi ortada belə kəskin qiymət artımının olması yenə təəccüblüdür.Çünki dünya bazarlarında bu prosesin əksi gedir – qiymətlərdə düşmə var. Onagörə də mənim fikrimcə, burada başqa probılemlər var. Məncə, bu, süni əngəllərvə ölkədəki seçkiöncəsi xərclərlə bağlı ola bilər". Cənab Nazlınınfikrincə, ümumilikdə qlobal maliyyə sisteminin mənzərəsi dəyişib. Belə ki,Amerikanın üzləşdiyi problemlər artıq Avropaya da sıçrayıb: "İnkişaf etməkdəolan ölkələrdə iqtisadi sürət azalıb. İqtisadi böhran dövründə qidaya tələbatazaldığı üçün, qiymətlərdə müvəqqətienmə də gözlənilir. Amma bu qısamüddətli prosesdir. Uzunmüddətli perspektivdəisə dünyanı ciddi qida böhranı gözləyir. Çünki qidaya beynəlxalq tələbat artırvə bu da qiymətlərin artmasına, həttaqida çatışmazlığılna səbəb ola bilər". Beləliklə, gümanlarmüxtəlifdir. Ən bədbin fikir odur ki, Amerika Birləşmiş Ştatlarındakı iqtisadigerilələmələrin çoxluğu enerji qiymətlərindəəlavə azalmaya və bütün dünyadainflyasiyanın azlamasına gətirib çıxara bilər. Bir qədər radikal fikir isəbundan ibarətdir ki, Amerika iqtisadiyyatını tərk etməyə başlayan reqressiyaAvropaya yayılacaq, iqtisadi fəaliyyət məhdudlaşacaq, işsizlik aratacq,inflyasiya isə deflyasiyaya çevriləcək. Amma bütün hallarda ekspertlərinfikrincə, iqtisadi proqnozlara düzgün əməl edilsə, bu problemlər Azərbaycankimi ölkələrə o qədər də təsir etməməlidir.