Dəyirmi Masa: ‘Sincanda uyğurlara qarşı edilən zorakılıqlar və Çində insan haqları’
Uyğur məsələləri üzrə ekspert Erkin Emet deyir ki, Türkiyədə insanlar Çin mallarını boykot etməyə başlayıb
Bu gün Amerikanın səsi radiosundan keçirilən dəyirmimasa söhbətin mövzusu “Çinin Sincan vilayətindəuyğurlara qarşı edilən zorakılıqlar və Çində insan haqları”, iştirakçılar isə XəzərAraşdırmalar mərkəzinin prezidenti Vəfa Quluzadə, politoloq Rasim Musabəyov və TürkiyədəkiAnkara Universitetinin Müasir Türk Ləhçələri və ədəbiyyatları fakultəsinindosenti Erkin Emet olub. Vəfa Quluzadə bildirib ki, ÇininSincan muxtar bölgəsində baş verən hadisələr Azərbaycana çox tanışdır. Belə ki,1990-ci il yanvar hadisələrində də Azərbaycan xalqı eyni aqibətlə üzləşmişdi. Eksperthesab edir ki, Çin, Rusiya kimi hegemon dövlətlərə təsir etmək çox çətindir vəona görə də bu gün Çində baş verənlərə verilən reaksiyalar çox yumşaqdır. O, bukimi imperiyalarda həmişə azlıqlara qarşı belə siyasət yürüdüldüyünü bildirib. Politoloq Rasim Musabeyov da deyirki, hazırda Çinə güclü təzir müxanizmi mümkün ola bilməz. O, bir çoxdövlətlərin və təşkilatların bəyanatlarla çıxışlarını vurğulasa da,belə reaksiyalarıntəsirsiz olduğunu bildirib: “Çində öldürülənlər müsəlmanlardır. Baxın görün hərhansı bir müsəlman dövləti sərt reaksiya veribmi? İranı götürək. İran İslamRespublikasıdır. Amma Çində ölən müsəlmanlara qarşı heç bir söz deməyiblər.Eləcədə ərəb dövlətləri. Hamı siyasət yürüdür”. Rasim Musabəyovun sözlərinəgörə, regionda güclü separatçı hərəkat baş verə biləcəyindən ehtiyat edərək Çinhökuməti zorakı yolla aksiyalarda iştirak edən insanları ya öldürmək ya da həbsetmək yolunu tutub. Dəyirmi Masa söhbətinə Türkiyədənqoşulan Uyğur məsələləri üzrə ekspert Erkin Emet isə Türkiyənin Çində baş verənhadisələrə sərt reaksiyasını diqqətə çatdırıb. O deyib ki, bu gün ilk dəfə olaraq Ankararəsmilərindən biri və Türkiyə İstelakçılar Birliyi Türkiyədə Çin mallarınınboykot olunmasına çağırıb. O, bu boykotun hökumət tərəfindən çətin olduğunusöyləsə də, artıq sadə insanların boykota başladığını bildirib: “İnsanlar çindəistehsal olunmuş qələmləri sındırır, onlardan istifadədən imtina edir, dükansahibləri çin mallarının satışı sayandırır və s. Bu indiyədək Türkiyəninuyğurlarla bağlı Çində göndərdiyi ən güclü mesajdır.” Çində internetə çıxışın və mətbuat azadlığınınməhdudlaşdırıldığını vurğulayan iştirakçılar Çin hakimiyyətinin bunuzorakılıqların dünyaya yayılmaması üçün etdiyini bildirib. Onlar hesab edir ki,dünya içtimaiyyət bu məsələni diqqətdə saxlamalı və daha sərt addımlaratmalıdır.