ABŞ Mətbuatı: Qərbin İran siyasəti
Vaşinqtonun 4 il davam edən yalvarışları və hədələri zəif BMT sanksiyaları və Rusiyanın İrana anti-təyyarə raketləri satması ilə nəticə
Bu günlərdə İsrailin İranınnüvə obyektlərinə qarşı hücum məqsədilə təlimlər keçirməsi haqda xəbəraçıqlanıb. Uol Strit Cornal qəzetininbaş məqaləsində İsrailin İranın nüvə proqramına rekasiyası haqda bəhsedilir. Rəsmi Tel Əviv adətən özününhəssas hərbi planlarını dünya ictimaiyyətinə açıqlamır. Lakin məqalə müəlliflərinin yazdığına görə100 təyarədən ibarət hücum təliminin qəzet manşetlərində yer tapması təsadüfideyil. İsrail uzaq məsafəli təlimlərlə İranrejiminə aydın mesaj göndərir: Ya nüvə proqramını dayandır, ya da hücumedəcəyik! Baş məqalədə məsələnin bunöqtəyə gəlib çatılmasına görə Qərb dövlətləri günahlandırılır. Son 6 ildə İsrail Buş administrasiyasının vəAvropanın İranla bağlı diplomatik səylərini təmkinlə müşahidə edib. Lakin diplomatiya işləməyib, deyə yazıdabildirlir. İran indiyə qədər bütüntexniki və iqtisadi yardımla dolu insentivlər paketini rədd edərək atombombasının istehsalı üçün mühüm olan uran zənginləşdirilməsini dayandırmaqdanboyun qaçırıb. Vaşinqtonun 4 il davamedən yalvarışları və hədələri zəif BMT sanksiyaları və Rusiyanın İranaanti-təyyarə raketləri satması ilə nəticələnib. Belə olan halda İsrailin İranla bağlı məsələni öz əlinə götürməsitəəccüb doğurmur. Baş nazirin müaviniŞaul Mofaz bu yaxınlarda xəbərdarlıq edib ki, əgər İran nüvə silahlarnıninkişafını dayandırmasa onda İsrail hücum edəcək. Ötən Sentyabrda İsrailin Suriyadakı obyektlərə zərbələr endirməsideməyə əsas verir ki, İsrail boş hədələr etmir. Eyni zamanda İrana havazərbələri Suriya əməliyyatından çox fərqlənəcək. Əvvəla İran İsraildən qat-qat uzaqdadır və onun müdafiəsi dahamöhkəmdir. Bundan əlavə İranın cavab qaytarma imkanları böyükdür. Bəzi ekspertlər bu növ hava zərbələrininregional münaqişəyə gətirib çıxaracağından ehtiyat edirlər. Uol Strit Cornalın müəllif heyətininfikrincə İrana qarşı son illərdə zəif mövqe tutulması müharibəni mümkün edir. İfrat güzəştlərin müharibə ilə nəticələnməsiisə tarixdə yad fenomen deyil. Vaşinqton Post yazarı Fred Hiatt Buşadministrasiyasında son zamanlar cərəyan edən maraqlı debat haqda oxuyucalaraməlumat verir. ABŞ DövlətDepartamentinin yüksək rütbəli rəsmiləri Tehranda ABŞ-ın maraq nümayəndələyininaçılmasını nəzərdən keçirirlər. Bu,əlbəttə, ABŞ-ın İranı diplomatik tanıması demək deyil. Amerikanın oxşar nümayəndəliyi Havanada dafəaliyyət göstərir. Müəllif Hiattınfikrincə İran rejimi ilə münasibətlərin son dərəcə soyuq olmasında baxmayaraqİran xalqı içərisində ABŞ-ın reytinqləri yüksəkdir. Bundan əlavə İran cəmiyyəti daxilində ciddi fikir ayrılıqları vəiqtisadi problemlər mövcuddur ki, bunlar hökumətin mövqeyini zəiflədir. Hiattın fikrincə belə bir nümayəndəliyinaçılması ABŞ rəhbərliyinə İranın gəncləri və ümümilikdə cəmiyyəti ilə təmasqurmağa imkan verər ki, bu, da ABŞ-ın İran siyasətindəki məqsədlərinə doğruirəliləyiş əldə etməsinə yol aça bilər.