Việt Nam về đâu với thân phận tiểu quốc trên bàn cờ thế cuộc?
Cụ Phan Châu Trinh, trong bài viết Hiện Trạng Vấn Đề, Đăng cổ Tùng báo 1907, nói rằng: “Không trông người nước ngoài, trông người nước ngoài tất ngu!”
Trung Quốc (TQ) đang mở ra một mặt trận trận tổng lực và đa diện trên khắp bốn phương, trừ Nga. Dù trong nước có mưa lũ, động đất, thời tiết thất thường: mưa đá, vòi rồng, lũ dâng cao dẫn đến nguy cơ vỡ đập Tam Hiệp, tái bùng phát dịch Vũ Hán; thêm nhiều chỉ trích từ các nước về luật an ninh Hongkong, đàn áp, triệt sản người Duy Ngô Nhĩ. Và nhất là ánh nhìn của thế giới về TQ giờ đây đã khác xưa. Vậy mà quả bong bóng Trung Quốc vẫn chưa vỡ. Tom Orlik, tác giả của cuốn sách mới xuất bản "China: The Bubble That Never Pops" nhận định sức mạnh của Trung Quốc (TQ) nằm ở 3 điểm sau:  (1). Sau nhiều phân tích, Tom Orlik thừa nhận: “.”(2) Nếu ngày bong bóng TQ vỡ rất xa xôi thì tình hình Việt Nam (VN) sẽ ra sao? Trong lúc đó thì Hoa Kỳ, đối thủ chính trị lớn nhất của TQ trên thế giới, đang chật vật trong hai mặt trận chống dịch Vũ Hán và bất ổn chính trị từ sự kiện George Floyd tạo nên. Lòng người chia rẽ, hao tổn nhiều nhân mạng và thiệt hại về kinh tế. Cũng như các cuộc tái đàm phán với các nước đồng minh, Âu Châu và Á Châu, làm cho các đồng minh của Hoa Kỳ ít nhiều bất mãn. Nhưng Hoa Kỳ vẫn đang bảo toàn được sức mạnh trên trường quốc tế. Vấn đề ở đây là VN sẽ phải có đồng minh thân cận để nương tựa, và cộng sản VN đã chọn một đồng minh gần, dẫu có nhiều nguy cơ tiềm ẩn. Tại sao VN không chọn Hoa Kỳ hay một nước nào đó? Lý do vì nước xa không cứu được lửa gần, khi mà thằng hàng xóm cơ bắp ngày đêm lăm le bắt nạt, thì thôi đành chọn làm đàn em nó, còn hơn đi chơi với mấy anh cơ bắp xóm bên, lỡ có mâu thuẫn, đợi anh xóm bên đến cứu thì mình cũng đã tang thương, bầm dập hết mình mẩy rồi. Đó chính là thân phận của các quốc gia nhỏ yếu, thiếu sức cạnh tranh trong các mặt trận kinh tế hay đối kháng. Trên thế giới, VN xếp thứ 65 về tổng diện tích (3), và thứ 15 về dân số (4). Tuy nhiên, nếu xét về mặt chính trị, kinh tế, quân sự và văn hóa thì VN chỉ là một quốc gia đang phát triển, cần gia tăng các chỉ số phát triển về mọi mặt. Vì thế, VN vẫn là một quyền lực nhỏ. Điều đang nói ở đây là VN có vị trí địa lý núi liền núi, sông liền sông với TQ, một cường quốc đang khao khát thống lĩnh thế giới và họ không hề dấu diếm lòng tự tôn dân tộc của mình. Chơi với TQ, VN đã chịu ngậm bồ hòn làm ngọt để TQ vẽ đường lưỡi bò, cấm đánh bắt cá, húc chìm tàu thuyền ngư dân. Thậm chí VN cũng âm thầm xếp lại các dự án dầu khí dù nó nằm trên thềm lục địa hay vùng đặc quyền kinh tế nước mình. Nhưng chưa dừng lại ở đó, VN còn phải dan díu vào Sáng kiến Vành đai Con đường của TQ, tự biến mình thành các điểm tập kết hay sản xuất hàng hóa. Biến các cảng biển chiến lược quan trọng thành tư hữu của TQ. Các đặc khu kinh tế đã mở toang cánh cửa vào VN. Khi dân TQ qua lại VN không cần visa, thì người VN muốn qua TQ phải dọc dài xếp hàng chờ đợi. Nói đến đây, chúng ta cần lật lại quyển sách “The Hundred-Year Marathon”, của Micheal Pillsbury. Trong đó, tác giả đã cảnh báo thế giới cần chú ý những biện pháp kỹ xảo, trí trá, thâm hiểm của dàn lãnh đạo TQ. Họ đang âm mưu những chiến lược bí mật giúp TQ tuần tự nhi tiến và dần thay thế vị trí siêu cường của Hoa Kỳ. Nói thế để nhấn mạnh đến cán cân quyền lực trên thế giới vẫn chưa đến mức có nước sẽ sụp đổ như cuối thời Chiến Tranh Lạnh. Thế cuộc vẫn chưa ngã ngũ, và VN vẫn chưa biết sẽ đi về đâu. Những gì đang diễn ra tại VN cho thấy chơi với bạn 16 vàng 4 tốt chỉ có mất chứ chưa được lợi bao nhiêu. VN tựa con tốt mà khi cần TQ sẽ mang ra thí mạng, chứ VN không được quý chuộng như các quân cờ vai vế khác. Trong tình huống hiện tại, VN nên làm gì? Hiển nhiên là nương tựa vào ai cũng đều ngu cả. Cụ Phan Châu Trinh, t bài , Đăng cổ Tùng báo 1907, Không trông người nước ngoài, trông người nước ngoài tất ngu!” Vấn đề ở đây không phải là nhất thiết phải ngả theo cường quốc nào, mà chính là cần gợi lên lòng tự trọng dân tộc: tự lực tự cường để trước hết là đứng trên đôi chân của chính mình. Không có kiểu lép vế, thần phục hay chịu lệ thuộc để rồi câm lặng không dám hó hé, mặc cho mất biển, mất đảo, mất luôn các đặc khu kinh tế vào tay TQ để gán nợ. Tình trạng VN chơi vơi giữa sóng ba đào hiện nay chính là do thái độ nhu nhược, thiếu minh bạch và nhất quán trong đường lối ứng xử, kể cả chiến lược chủ đạo trong nội bộ lẫn ngoại giao của CSVN. Cái tinh thần khiếp nhược, chực chờ gió chiều nào ngả theo chiều ấy, hay mặc ai xâu xé chủ quyền nước nhà. Nó không phải là thái độ của những người làm chính trị chân chính. Họ không hề có tính cách của lãnh đạo quốc gia. Đó chỉ là trò đu dây trẻ con, vốn là thói quen lâu ngày thành quen thói, mà trước đây VN sử dụng, đu đưa giữa Liên Xô và TQ. Giờ tái diễn cho thấy bệnh cũ của VN đã quá nặng không có lối thoát. Cứ quẩn quanh cái trò chơi với ai mà quên mất tu thân, rèn luyện cái tâm, cái khí và cái chí của người dân trong nước. Chính lối nghĩ nhỏ bé, thiển cận của một số nhà lãnh đạo CSVN trong quá khứ cũng như hiện tại đã góp phần biến VN mãi là một tiểu quốc: đi năn nỉ nhóm này, chạy sau lưng nước nọ, bám theo đuôi liên minh kia. Và rốt cuộc tự biến mình thành con tốt trên bàn cờ mà không biết tương lai mình sẽ đi về đâu. Ghi chú: 3. (4)