Về/đi/đi/về
Tôi nhìn Sài Gòn qua một màn sương mờ đục của ngày tháng cũ. Những thân quen chồng lên những lạ lẫm. Những cũ pha đầy những mới
Trước đây, trong một bài viết trên Talawas, tôi đã từng bàn về chuyện “về” của một người chưa có dịp về. “Về” như một khái niệm. Lần này, tôi nói chuyện “về”. Như một câu chuyện. Vì về thật. Trước đây, tôi mang cái tâm tưởng về. Lần này, tôi mang thân xác tôi về. Về, trong một cảm giác bồn chồn ray rứt, đi. Đi Việt Nam. Trên chuyến bay dài hai mươi mấy tiếng đồng hồ, tôi lửng lơ trong tâm trạng của một chuyến đi vào vùng đất lạ, hiểm trở và chông gai. Sài Gòn đây rồi! Đông và chật. Không thấy đường, chỉ thấy người. Và khẩu hiệu. Và bảng quảng cáo. Và tiếng xe nổ. Và nắng. Và xa lạ. Tôi nhìn Sài Gòn qua một màn sương mờ đục của ngày tháng cũ. Những thân quen chồng lên những lạ lẫm. Những cũ pha đầy những mới. Muốn hình dung tên mới của một con đường, phải hỏi cho ra tên cũ. Tôi trôi dạt giữa một Sài Gòn khác. Khác với Sài Gòn của tôi. Sài Gòn Sài Gòn cơn biển động Đàn cá lao nhanh mọi tuyến đường Sài Gòn hối hả trời sắp sập Cuống cuồng như thể mới bị thương Sài Gòn lái xe rất tài năng lách, lạn, vọt, vượt, rú, chen, băng Sài Gòn đêm ngày dồn dập nổ Quành, quẹo, tuôn, lao, chạy khẩn trương Sài Gòn bây giờ không tóc tai Không đùi không tay không mặt người Tất tả tới lùi rất đồng dạng Bơi giữa Sài Gòn, tôi lạc tôi Sài Gòn Sài Gòn lạ lẫm nhau Sài Gòn Sài Gòn bất chấp nhau Sài Gòn inh tai còi thúc hối Giành nhau những khoảng hẹp tan mau Sài Gòn ban ngày không trời xanh Sài Gòn đêm về mất ánh trăng Sài Gòn chật ních. Không khe hở Khoảng trống nào tôi tới để dìu em! Em bên kia đường hồi hộp đợi Tôi lội qua giòng xe nghênh ngang Nhảy phóc lên lề hồn thất tán Bần thần quên mất cả tên em (TDN) Rời Sài Gòn ra Huế. Chuyến bay đáp xuống phi trường Phú Bài buổi tối. Đến Huế cũng đã khuya. Lấy phòng, tắm rửa xong là vội vàng gọi tắc xi về thăm nhà. Nửa đêm. Gõ cửa như gõ vào một dĩ vãng. Nghe kẻ đi xa về, mọi người thức dậy. Nhà bà con quanh quanh cũng dậy. Nào o, nào chị, nào cháu. Cháu đâu thật nhiều: cháu lớn, cháu nhỏ, cháu bên anh, cháu bên chị, cháu bên dì, cháu bên o, cháu bên chú và có cả con của cháu. Một thế hệ mới ra đời, hồn nhiên lớn lên, nghe thưa nghe chào chóng cả mặt, chẳng biết rõ đưa nào ra đứa nào. Trong cái ồn ào cháu chắc, ngậm ngùi thắp nhang, nhìn ảnh ba người đã ra đi: mẹ và hai người chú. Vĩnh viễn đi. Những cũ âm thầm mất. Những mới lao xao đến. Về nhà! Chạm vào đâu cũng thấy mình ngày cũ. Sờ vào cây khế già trước sân, một bầy keo sà xuống, kêu inh ỏi. Gõ vào cột nhà, thấy đèn khuya, bút mực và những đêm học bài. Gõ vào cửa sổ, thấy mẹ ngồi đăm chiêu đắm đuối nỗi nhọc nhằn nuôi nấng. Ra vườn, nghe tiếng vạt sành, tiếng dế, sợ hãi những con ễnh ương hót vào cổ. Đêm về, nhớ những con ma: ma rà, ma le, ma trơi, ma trứng lộn, ma Mậu Thân. Thành phố rộng và đông. Mọi đường đã thành phố. Người và xe và cửa hàng và sạp bán. Tất cả mọi con đường hầu như đặc kín các cửa hàng lớn nhỏ, tiệm ăn, quán cà phê. Các tên tiệm nghe khá vui, nhất là tiệm cà phê. Thông thường thì “Vườn cau”, “Sông xanh”, “Sầu đông”, nghiêm túc thì “Cát đằng”, “Thủy tinh”. Văn vẻ thì “Khoảnh khắc”, “Góc hẹp”, “Cũng đành”, “Vườn tình”, “Thưởng nguyệt”. Văn vẻ hơn: “Đời nghiêng”, “Giọt đắng”, “Góc trời”, “Chốn này”, “Giọt buồn” và …“Chợt nhớ”. Có đến mấy “Chợt nhớ”: “Chợt nhớ 1”, “Chợt nhớ 2”, “Chợt nhớ 3”. Ngộ nghĩnh: “Cây si”, “Nhứt Huế”, “Lang bạt”, “Rất Huế”, “Cơm nguội” và…”Lu” (với cái lu để trước quán). Hấp dẫn thì “Nhất dạ đế vương”, một tiệm ăn. Sáng, cà phê. Chiều chưa về, đã nhậu. Chiều về, càng nhậu. Dường như cả thành phố ăn nhậu. Chạy xe đường Trịnh Công Sơn dọc theo bờ sông Hương, phải thắng gấp nhiều lần vì được mấy chủ nhân sai đàn em ra chận ngang giữa đường mời vào quán nhậu. Nghiệm ra rằng cái thế giới trịnh công sơn ngày nào đã hoàn toàn biến mất. Mưa e chẳng còn “bay bay”, mùa thu e chẳng còn biết “đi”; “lá thu mưa” e chẳng thèm “rơi mòn gót nhỏ”…Đâu rồi cái êm ả, lặng lẽ, âm thầm, kín đáo, e ấp. Huế ơi! tôi trở về một chỗ được gọi là quê hương tôi lạc tôi đâu đó như một gã đi hoang từ đường khoe mái mới chạnh bước lối mòn xưa cây khế già lẩm cẩm rụng mấy chiếc vu vơ nửa đêm choàng thức giấc đứng ngó ra vườn trăng ai níu tàu lá chuối thoáng động bóng ma quen tới viếng thăm thằng đính móm mém vết đời đau tạt ngang nhà nguyệt hạ nắng úa đẫm hàng cau bụi tre vườn thằng lợi lên một cửa hàng ăn ghé góc lều thằng thụ ôm vai lão bạn buồn dăm đứa ngồi cụng chén ấm lạnh cuộc hơn thua mềm môi nhìn ngoái lại bên song tiếng gió lùa quê hương là vết cắn bầm tím lớp da đời quê hương là dấu hỏi ném vào mỗi cuộc chơi quê hương là ẩn ngữ đánh đố nỗi hoài mong về! đất trời xao xác lạ lẫm như chưa từng chiều lên nghe gió chướng thổi buốt trái tim câm nội thành tôi, ai gọi hơi hụt giữa trời không (TDN) Về. Rồi lại đi. Sau hàng chục tiếng trên máy bay, khi đáp xuống phi trường Houston, tôi cảm thấy mình vừa Và yên tâm. Ô hay! Sao lại ? Sao lại ? Tôi đã chẳng vừa  thăm  ở Việt Nam sao! đi về về đi Rốt cuộc, tôi treo tôi giữa hai sợi đi/về. Lơ lửng. Trần Doãn Nho, sinh trưởng ở Huế, định cư ở Hoa Kỳ năm 1993, hiện cư ngụ tại thành phố Worcester, bang Massachusetts. Cộng tác với nhiều tạp chí văn học trong nước (trước 1975) như Văn, Bách Khoa, Khởi Hành, Vấn Đề và ngoài nước như Văn Học, Hợp Lưu, Văn, Talawas, Da Màu, Tiền Vệ, Thế Kỷ 21… Đã xuất bản tám tác phẩm gồm truyện ngắn, truyện dài, ký và tùy bút và biên khảo văn học. Tác phẩm mới nhất, “” do Người Việt xuất bản năm 2015, là tập biên khảo với tên thật là Trần Hữu Thục.