Tokyo và Washington xích lại gần nhau vì thái độ “hung hãn” của Bắc Kinh
Thái độ “hung hãn” của TQ đã khiến cho Nhật Bản từ bỏ chủ trương giữ khoảng cách đồng đều trong quan hệ với Washington và Bắc Kinh
Một sách lược ngoại giao quan trọng của đảng Dân chủ đương quyền Nhật Bản đã thay đổi sau những phản ứng của Trung Quốc mà Tokyo mô tả là “cuồng loạn” đối với vụ tranh chấp chủ quyền một dãy đảo ở Biển Đông Trung Quốc. Các nhà phân tích cho biết thái độ “hung hãn” của Trung Quốc đã khiến cho Nhật Bản từ bỏ chủ trương giữ khoảng cách đồng đều trong quan hệ với Washington và Bắc Kinh để chuyển sang việc tăng cường quan hệ đồng minh với Hoa Kỳ. Mời quí vị theo dõi một số chi tiết về việc này trong tiết mục Nhìn Về Á Châu do Duy Ái phụ trách. Trong cuộc họp báo chung tại Hawaii hôm thứ 5 (28 tháng 10, 2010) với Ngoại trưởng Nhật Bản Seiji Maehara, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton tuyên bố rằng mối quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật là nền tảng của sự giao tiếp chiến lược của Hoa Kỳ trong vùng Á châu Thái bình dương. Bà Clinton cũng tái khẳng định rằng quần đảo Senkaku – một dãy đảo do Nhật cai quản và đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc, nằm trong phạm vi của Điều 5 của Hiệp ước Phòng thủ chung mà Hoa Kỳ ký kết với Nhật Bản năm 1960, và Hoa Kỳ có quyết tâm tuân hành nghĩa vụ bảo vệ người dân Nhật Bản. Nhà ngoại giao hàng đầu của Hoa Kỳ đã tuyên bố như vậy sau vụ tranh cãi dữ dội giữa Tokyo và Bắc Kinh liên quan tới việc Nhật Bản bắt giữ viên thuyền trưởng của một chiếc tàu đánh cá Trung Quốc đụng nhau với hai chiếc tàu tuần duyên Nhật trong vùng biển gần quần đảo Senkaku mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư Đài. Các nhà phân tích cho rằng vụ tranh chấp này mang lại cho Washington một cơ hội mới để tăng cường quan hệ với Tokyo sau khi các nhà lãnh đạo đảng Dân chủ đương quyền Nhật Bản cổ xướng cho việc theo đuổi một đường lối ngoại giao “độc lập hơn” với Hoa Kỳ. Giáo sư Kerri Brown của Viện Nghiên cứu Quốc tế Sự vụ Hoàng gia Anh cho biết như sau: Giáo sư Dương Trung Mỹ, Giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Quốc Đương đại ở Nhật Bản, cũng tán đồng nhận định vừa kể. Ông nói như sau trong cuộc phỏng vấn mới đây dành cho ban Hoa Ngữ đài VOA: Những hành động của Trung Quốc trong thời gian gần đây mà một số người cho là “lấy đá ghè chân mình” không chỉ giới hạn trong vụ xích mích với Nhật Bản trong vùng Đông Bắc Á. Các nước Đông Nam Á cũng đang ngày càng lo ngại nhiều hơn về điều mà họ cho là sự chèn ép của Trung Quốc, đặc biệt là các nước có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc ở Biển Nam Trung Hoa mà Việt Nam gọi là Biển Đông. Sự lo ngại này đã khiến nhiều nước, trong đó có Việt Nam, ra sức tăng cường quan hệ với Hoa Kỳ và các nước khác để cân bằng với sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc. Họ cũng thành công trong việc vận động để Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á thu nhận Hoa Kỳ và Nga làm thành viên vào năm 2011. Về việc này, cựu Ngoại trưởng Australia Stuart Harris cho biết đài VOA biết như sau: Giáo sư Trịnh Vũ Thạc, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á của Đại học Thành phố Hồng Kông, cũng có một nhận định tương tự: Sự mong muốn vừa kể của các nước láng giềng của Trung Quốc đã nhận được đáp ứng tích cực từ Washington. Trong bài diễn văn đọc tại ở Hawaii hôm 28 tháng 10 trước khi lên đường đến Hà Nội để dự các cuộc họp cấp cao của ASEAN, Ngoại trưởng Clinton tuyên bố rằng Hoa Kỳ không có ý định bao vây Trung Quốc và không ai được lợi khi Hoa Kỳ và Trung Quốc xem nhau như địch thủ, nhưng bà nhấn mạnh rằng sự hiện diện quân sự mạnh mẽ là một yếu tố quan trọng trong sự giao tiếp chiến lược của Hoa Kỳ ở Á châu Thái bình dương: Bà cho biết: Trong chuyến viếng thăm Việt Nam lần trước hồi hạ tuần tháng 7, bà Clinton đã làm cho Trung Quốc giận dữ khi tuyên bố tại hội nghị của Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) rằng việc thông qua đường lối đa phương để giải quyết vụ tranh chấp chủ quyền Biển Đông là phù hợp với “lợi ích quốc gia” của Hoa Kỳ.