Tổ chức của Ðức xóa mù chữ cho phụ nữ C'Tu ở Tây Giang
Không biết đọc và viết tiếng Kinh khiến phụ nữ C'Tu đã nghèo lại càng gặp nhiều khó khăn trong việc kiếm thêm thu nhập
Có mặt từ những năm đất nước Việt Nam còn đang chìm trong chiến tranh và bom đạn, 30 năm qua, tổ chức Malteser International của Đức đã thực hiện vô số những hoạt động nhân đạo để giúp những người dân ở những vùng sâu, vùng xa của Việt Nam thoát khỏi cái vòng nghèo khó luẩn quẩn. Một trong những hoạt động có ý nghĩa đó là chương trình xóa nạn mù chữ cho phụ nữ C’Tu ở vùng núi Tây Giang, miền trung Việt Nam. Tây Giang, một huyện miền núi thuộc tỉnh Quảng Nam của Việt Nam, có 96% dân số là người dân tộc C’Tu sống dọc theo biên giới với Lào. Điều kiện sống của người dân ở đây hiện vẫn còn thiếu thốn, dịch vụ giáo dục và chăm sóc y tế cũng yếu kém, tỷ lệ người nghèo chiếm tới 70% và tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng ở độ tuổi dưới 5 lên tới 28%*. Phụ nữ C’Tu đặc biệt lại càng gặp khó khăn hơn nam giới, hầu hết phụ nữ ở độ tuổi trên 30, đều không biết đọc và viết tiếng Kinh. Theo tục lệ truyền thống của địa phương ngoài nhiệm vụ chăm sóc con cái thì họ còn là những người lao động chính trong gia đình. Tuy nhiên, những người phụ nữ này lại không được đi học, không có điều kiện tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản cũng như các hoạt động tạo thu nhập khác ngoài việc đồng áng. Tổ chức Malteser International bắt đầu hoạt động ở Việt Nam từ năm 1966 với ba lĩnh vực hoạt động chính là phát triển-hợp tác về y tế và sinh kế, cứu trợ nhân đạo và các dự án sẵn sàng đối phó với thảm họa cho người dân ở khu vực có nguy cơ thiên tai cao. Bà Cordula Wasser, giới chức cao cấp phụ trách các chương trình ở Việt Nam và Thái Lan của Malteser International tại trụ sở chính ở Đức, cho biết người dân ở Tây Giang cho tới trước năm 2003 chủ yếu sống ở trong các ngôi làng nhỏ nằm rải rác khắp huyện và trong rừng cho nên ở những làng này trước đó không hề có trường học. Bà Wasser nói: Tuy nhiên, việc tái định cư này cũng dẫn đến việc người dân C’Tu mất dần đất canh tác nông nghiệp trước đây thuộc về họ. Bà Wasser cho biết vào năm 2005 Malteser International đã khởi động một chương trình xóa đói giảm nghèo tại huyện Tây Giang. Quá trình tái định cư ở Tây Giang đã tạo nên những cơ hội mới để phụ nữ ở đây có thể kiếm thêm thu nhập. Tuy nhiên những cơ hội này chỉ đến với những người biết đọc và biết viết, và phải biết đếm, biết đọc thì họ mới có thể bán hàng ở trong làng. Bà Nguyễn Thúy Nga, Điều phối viên của Malteser International ở Việt Nam cho biết thêm: Ý tưởng về một chương trình xóa mù chữ cho phụ nữ ở vùng núi xa xôi này bắt đầu được nhen nhóm từ đó, bà Nga cho hay tới năm 2007 thì chương trình xóa mù chữ và phát triển cộng đồng được chính thức khởi động. Bà Wasser cho biết về phương pháp được sử dụng trong chương trình này: Bà Wasser nói rằng Kể từ khi bắt đầu thực hiện chương trình này đến nay, Malteser International đã đào tạo cho gần 1.400 phụ nữ ở huyện Tây Giang bằng phương pháp Reflect. Sau 20 tháng tham gia chương trình, những phụ nữ này có trình độ học vấn tương đương với lớp 5 về kỹ năng viết, đọc và làm toán. Còn theo bà Nga thì chương trình mới chỉ đạt được những kết quả khiêm tốn vì muốn giảm nghèo và nâng cao thu nhập cho người dân còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Mặc dù vậy Bà Nga cho rằng thành công lớn nhất của chương trình xóa mù chữ của tổ chức Malteser là việc giúp cho người dân, nhất là phụ nữ có được sự tự tin hơn trong cuộc sống. Các dự án của Malteser International được Bộ Hợp tác phát triển của Đức và Tổ chức Vì tương lai của Trẻ em Thế giới tài trợ. Bà Nga cho hay dự án xóa mù chữ và giảm nghèo được chính quyền địa phương đánh giá rất cao và vào cuối năm nay tổ chức Malteser sẽ đánh giá lại nhu cầu của địa phương để có thể tiếp tục xây dựng một dự án mới. Khi được hỏi liệu Malteser có kế hoạch mở rộng chương trình này sang các tỉnh miền núi nghèo khó khác hay không, bà Nga cho hay trước hết Malteser International muốn tập trung xây dựng Tây Giang thành một mô hình phát triển bền vững và khi có thêm tài trợ và nhân lực thì mới có thể nhân rộng dự án. Quí vị có thể tìm hiểu thêm thông tin về tổ chức Malteser International cũng như các hoạt động của tổ chức ở Việt Nam tại địa chỉ . *Số liệu do Malteser International cung cấp