Lo? Ai cho mà lo?
Song song với sự kiện trái ngư lôi tuy trên thân có Hoa ngữ trôi giạt gần bờ biển Việt Nam nhưng chỉ được xác định chung chung là đồ tập chơi của… hải quân nước ngoài, vừa có phóng sự xác định: Việt Nam có 3.000 cây số bờ biển nhưng thiếu cá.
Sự kiện ngư dân huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên vớt được một trái ngư lôi cách bờ biển Việt Nam chỉ chừng bảy cây số (bốn hải lý) đã thổi âu lo cho tương lai quốc gia, vận mệnh dân tộc bùng lên trên mạng xã hội. Sau vài ngày gọi chung chung là… vật thể lạ, cuối cùng, giới hữu trách tại Việt Nam miễn cưỡng xác định đó là ngư lôi dùng trong tập luyện của… hải quân nước ngoài và trái ngư lôi đã được bàn giao cho Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân. Không phải tự nhiên dân chúng Việt Nam chú ý, tỏ ra âu lo khi một trái ngư lôi trôi giạt trên biển rồi tấp vào lưới của ngư dân Việt Nam. Trái ngư lôi ấy khiến người ta nhớ tới sự kiện, một trong những chiếc thuyền thúng của tàu đánh cá mang số hiệu QNg 96399, do ông Nguyễn Chín, ngụ tại xã An Hải, huyện Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, làm thuyền trưởng, từng nổ tung hồi hạ tuần tháng 5, sau khi vớt nhầm “vật thể lạ”, khiến ba ngư dân uổng mạng (1). Nhiều facebooker như Tran Tien Dung lưu ý đến khoảng cách vớt được trái ngư lôi với bờ (7,5 cây số) và với căn cứ hải quân Cam Ranh (chừng 100 cây số) để nhấn mạnh nỗi lo về an ninh duyên hải, an toàn bờ biển (2). Nhiều facebooker khác như Khanh Nguyen thì liên kết sự kiện ngư dân vớt được ngư lôi với sự kiện Tập đoàn quân 75 của Trung Quốc đang tập trận sát biên giới Việt – Trung (chỗ tiếp giáp hàng loạt tỉnh phía Bắc và Tây Bắc: Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên) (3), kèm thắc mắc: Sao Quân đội nhân dân anh hùng hay ai đó anh hùng trong bộ máy lãnh đạo nhà nước Việt Nam không nói tiếng nào (4)? Tương tự, Trần Chí Kông đòi Bộ Quốc phòng phải trả lời cho dân chúng biết trái ngư lôi đã được “ai” bắn tập, bắn hồi nào, bắn ở đâu (5)? Thắc mắc, yêu cầu của những Khanh Nguyen, Trần Chí Kông,… dẫu chính đáng và giống như lẽ đương nhiên song lại trở thành… thái quá vì trong trường hợp này, đối tượng là Bộ Quốc phòng và chính phủ… Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam! Cho dù Bộ Quốc phòng và chính phủ… Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khăng khăng phủ nhận, trái ngư lôi mà ngư dân Việt vừa vớt được là của hải quân Trung Quốc nhưng dân chúng thì nhất mực tin rằng đó là “quà tặng” của người bạn đề ra “16 chữ vàng” và xưa nay vẫn thúc giục Việt Nam bằng mọi giá phải duy trì “tinh thần bốn tốt”. Cũng đã có những facebooker như Manh Kim, chứng minh trái ngư lôi ấy không lạ! Kim dẫn một cảnh báo của Scott C. Truver, đăng trongNaval War College Review từ mùa Xuân 2012, rằng Trung Quốc có một kho thủy lôi khổng lồ và sẵn sàng sử dụng chúng để bảo vệ lợi ích của mình. Rằng cơ quan tình báo của hải quân Hoa Kỳ từng xác định Trung Quốc có nhiều tàu, trực thăng, thủy phi cơ rải thủy lôi. Rằng việc chế tạo thủy lôi của Trung Quốc đã tiến một bước dài, giờ Trung Quốc đã có để sử dụng thủy lôi điều khiển từ xa bằng sóng âm thanh, thủy lôi thông minh vừa có thể dò tìm mục tiêu, vừa vô hiệu hóa các phương tiện rà phá. Với Kim, chuyện Trung Quốc rải thủy lôi khắp biển Đông không phải là chuyện lạ, điều đáng lấy làm “lạ” là chỉ có thể tìm thấy những thông tin ấy trên báo chí và chuyên san quân sự của ngoại quốc. Tờ Quân Đội Nhân Dân của Việt Nam vẫn chỉ chú trọng tới “suy thoái chính trị” và khuyến cáo đề cao cảnh giác với “thế lực thù địch, phản động” (6)… Có một điểm đáng chú ý là càng ngày, “luận điệu” của những “thế lực” mà đảng CSVN, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam xác định là “thù địch, phản động” về hiểm họa lệ thuộc Trung Quốc đang được thực tế chứng minh là đúng! Đúng đến não lòng! Sự kiện trái ngư lôi mà ngư dân tìm thấy ở Tuy An, Phú Yên là lý do Mai Quốc Ấn cho rằng: “Cần gọi đúng tên kẻ thù”. Ấn nhấn mạnh, kẻ thù mà hệ thống chính trị và hệ thống công quyền Việt Nam đang cố gắng né tránh nhận diện, gọi tên không chỉ chặn đường ra biển của người Việt, khiến ngư dân Việt nản lòng, mà còn vây người Việt về mọi mặt: Từ công nghệ lạc hậu gây ô nhiễm, những dự án đội vốn,… tới các trò bẩn thỉu như mua móng trâu bò,… Cho dù bẫy nợ và mô hình đặc khu ở Sri Lanka, Venezuela, các quốc gia châu Phi đã rõ như ban ngày nhưng Việt Nam vẫn và sẽ còn bị “ngư lôi” vây theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng (7). Ngày càng nhiều người nhìn ra ẩn họa như Mai Quốc Ấn. Facebooker Vu Kim Hanh đặt vấn đề: Họ muốn mua hết, chiếm hết, giám sát hết? Ngoài dấu hiệu dường như hải quân Trung Quốc đang tập luyện trong lãnh hải Việt Nam, còn những Quảng Ninh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Phú Quốc... tràn ngập du khách Trung Quốc sang Việt Nam du lịch theo những tour 0 đồng (tour do Trung Quốc cung cấp toàn bộ dịch vụ trên lãnh thổ Việt Nam, không để Việt Nam có thể kiếm được đồng nào từ du lịch) và mới đây, công dân Trung Quốc đang dẫn đầu về nhóm mua bất động sản ở TP.HCM. Bên cạnh chiếm hết, mua hết, facebooker Vu Kim Hanh còn cung cấp thêm dẫn chứng Trung Quốc đang… giám sát hết bằng hệ thống camera. Philippines đang rúng động vì 12.000 camera giám sát Manila, Davao mà họ từng nhờ Huawei lắp đặt, đe dọa an ninh quốc gia này. Các chuyên gia đang cảnh báo chính phủ các quốc gia về việc hợp tác – sử dụng những Huawei, Alibaba, Tencent,… của Trung Quốc có thể đặt quốc gia của họ dưới sự giám sát của Trung Quốc. Việt Nam đã mời và đã mở cửa cho cả ba cùng vào (8)! *** Song song với sự kiện trái ngư lôi tuy trên thân có Hoa ngữ trôi giạt gần bờ biển Việt Nam nhưng chỉ được xác định chung chung là đồ tập chơi của… hải quân nước ngoài, vừa có những phóng sự mà Phuong Nguyen – một facebooker – xác định là “kinh dị” (9): Việt Nam có 3.000 cây số bờ biển nhưng thiếu cá. Vào lúc này, có hàng ngàn tàu đánh cá thả neo tại bờ vì ngư trường thu hẹp, ngư dân thi nhau đánh bắt ven bờ nên hải sản cận duyên cạn kiệt (10). Rõ ràng giữa những vụ rượt đuổi, bắt giữ, đánh đập, bắn chết, húc chìm tàu đánh cá của ngư dân Việt Nam trong nhiều năm gần đây, rồi “vật thể lạ” từng lấy mạng ba ngư dân hồi hạ tuần tháng 5, trái ngư lôi vừa vớt được gần bờ hồi đầu tuần này, với hải sản cận duyên cạn kiệt, ngư dân bế tắc về sinh kế có quan hệ nhân – quả. Cho dù quan hệ nhân – quả ấy hết sức đáng ngại nhưng âu lo chỉ là tâm trạng phổ biến nơi những người đã trưởng thành, phần lớn giới trẻ Việt Nam vẫn hết sức thờ ơ. Hoang Le Giang – một thân hữu của Phuong Nguyen đùa mà như than: Có đá banh, thi hoa hậu để coi là vui rồi! Với khuynh hướng đó, Le Duc Duc xem chuyện trái ngư lôi như chuyện… ông bà xui để nhắc nhở con cháu để ý tới biển, đừng mải lo vô địch bóng banh mà quên họa ở gần (11). Tuy nhiên không dễ hướng giới trẻ Việt Nam đến vận mệnh quốc gia, tương lai dân tộc. Trong bối cảnh như hiện nay, khi nhiều người lớn không giấu được sự sững sờ, sửng sốt trước tin, Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, Thứ trưởng Công an, thay mặt Bộ Công an Việt Nam trao tặng “đồng chí Uông Tế Châu, người đứng đầu cơ quan đại diện Bộ An ninh quốc gia Trung Quốc tại Việt Nam”, Kỷ niệm chương “Bảo vệ an ninh Tổ quốc” vì những đóng góp để “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Trung Quốc phát triển tích cực, sâu rộng, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, an ninh, quốc phòng…” (12), trang facebook có tên “Vì bình yên xứ Nghệ” đã chửi sự sững sờ, sửng sốt ấy là “xuyên tạc các hoạt động của nhà nước”, kèm lời hăm dọa: Chờ vài ngày nữa đến 1/1/2019 khi Luật An ninh mạng có hiệu lực thì vào… “trại” mà xuyên tạc nhé (13). Cũng với giọng điệu đó, khi hình ảnh một cô gái trẻ, giương cao tấm bảng “Phản đối Luật An ninh mạng” giữa dòng thanh niên đang nhảy múa, reo hò trước chiến thắng của đội tuyển Bóng đá Việt Nam tại AFF Cup 2018, được nhiều người coi như một tích cực nên chuyển cho nhau xem, nhiều thành viên của “Vì bình yên xứ Nghệ” - nơi tập hợp những facebooker thề suốt đời trung thành với đảng CSVN, học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, nhất loạt bình: Bóp v.. nó (14)! Với những thành viên trung kiên như thế, hệ thống chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam có thể giáo dục được những gì cho giới trẻ và dẫn dắt quốc gia, dân tộc tới đâu? (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9) (10) (11) (12) (13) (14) Tự kể điều mình biết, tự nói điều mình nghĩ với hàng triệu người đã trở thành chuyện đơn giản và bình thường. Khi một người nói, nhiều người có thể cùng nghe, bất kể người nói là ai, làm gì, ở đâu thì vai trò, vị trí của cá nhân trong tương tác với xã hội đã khác trước và chắc chắn sẽ càng ngày càng khác. Đó cũng là lý do để dù muốn hay không, hệ thống truyền thông chính thống phải tự thay đổi. Ban Việt ngữ VOA cũng thấy phải tự thay đổi... Trước mặt bạn là “Thiên hạ luận” – chuyên mục mới của Ban Việt ngữ VOA. Tuy nhiên đây chỉ là bước đầu tiên - tập hợp thông tin, ý kiến của nhiều người sử dụng mạng xã hội bằng Việt ngữ về những sự kiện, vấn đề đang được nhiều người quan tâm và có thể là mọi người nên biết, nên bàn thêm - của một tiến trình. Liệu “Thiên hạ luận” có thể trở thành nơi mà độc giả chủ động đóng góp mọi thứ (thông tin, ý kiến, hình ảnh) về những sự kiện, vấn đề mà theo họ, mọi người cần biết, cần bàn hay không sẽ do các bạn quyết định. Các bài viết của Thiên Hạ Luận là blog cá nhân và được đăng tải với sự đồng ý của đài VOA nhưng không phản ánh quan điểm chính thức của chính phủ Hoa Kỳ.