Bò dự án 'rước' dịch lở mồm cho bò nhà?
- Tháng 1/2009, dự án GIP, một nhánh của dự án KE tại Bắc Kạn đưa về xã Xuân Lạc, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn 6 con bò cái lai Sind một tuổi nhập từ Bắc Giang. Ngay từ khi bắt đầu nuôi, người dân tại đây đã thấy bò có dấu hiệu của bệnh lở mồm long móng như chảy nước dãi, đau chân, đái đỏ, bỏ ăn… Lo lắng đã thành thật khi ngày 12/2, hàng loạt trâu, bò trên địa bàn bắt đầu có biểu hiện nhiễm bệnh.
Bò dự án truyền bệnh cho bò nhà Sáng 12/2, như thường lệ, trưởng thôn Nà Dạ, xã Xuân Lạc lên rừng tìm trâu thả rông về cày ải đất chuẩn bị cho sản xuất vụ xuân. Tìm được rồi mới tá hỏa khi thấy trâu có biểu hiện đau chân, đi khập khiễng, chảy dãi… Qua kiểm tra sơ bộ, thú y viên cơ sở nhận thấy có dấu hiệu của bệnh lở mồm long móng. Trong 3 ngày tiếp theo, Chi cục Thú y Bắc Kạn cùng UBND huyện đã tiến hành kiểm tra đàn gia súc tại thôn Bản Tưn và Nà Dạ. Tuy nhiên, mới chỉ kiểm tra được 53 con trâu của 14 hộ, số còn lại đành “chịu” vì bà con thả rông chưa tìm được. Chỉ riêng thôn Nà Dạ còn tới 102 con vẫn chưa được tìm về. Qua kiểm tra có 30 con bao gồm 21 trâu và 9 bò có triệu chứng lâm sàng của bệnh lở mồm long móng như chảy dớt dãi, có nốt loét, mụn nước ở miệng, lưỡi, kẽ móng chân, đau chân khó đi lại, bỏ ăn. Ông Triệu Tiến Định, thôn Nà Dạ cho biết : Trước đó bà con vẫn giữ thói quen thả rông trâu bò lên rừng chờ tới thời vụ thì tìm về. Sang tháng 1, bà con có nhận 6 con bò dự án về nuôi, ngay từ khi đó đã thấy những biểu hiện lâm sàng như trên ở những con bò này nhưng bà con vẫn nuôi mà không báo cho chủ dự án hay cơ quan thú y. Theo báo cáo nhanh số 034/BC- TY của Chi cục Thú y Bắc Kạn thì đây có thể là nguyên nhân cơ bản làm xuất hiện ổ dịch tại xã Xuân Lạc. Ngoài ra do trâu, bò được tiêm phòng vắc xin lở mồm long móng đợt 2 đã từ tháng 10/2008, đến nay đã sắp hết thời gian miễn dịch. Trước đó vào năm 2006, cũng tại xã Xuân Lạc đã có một ổ dịch và phải tiêu hủy 4 con. Ông Hoàng Việt Thường, Chi cục trưởng Chi cục Thú y Bắc Kạn cho hay: Hiện tại các mẫu bệnh phẩm, kể cả mẫu của 06 con bò dự án đã được gửi xuống Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương để xét nghiệm và định tuýp virus gây bệnh lở mồm long móng. Tuy nhiên, số gia súc thực bị nhiễm bệnh bao nhiêu thì cũng khó mà khẳng định được vì lượng thả rông là rất lớn. Nguy cơ lây lan cao Cũng theo ông Thường, trong thời gian đó, người dân tại thôn Nà Kẹn, xã Bản Thi, giáp ranh với xã Xuân Lạc đã đem 2 con trâu mượn của chính người dân Xuân Lạc về cày để trả lại. Điều này có nghĩa, việc người dân thả rông rồi cho mượn trâu tới các xã khác là khá nhiều, thậm chí còn sang các huyện khác như Ba Bể, rồi sang cả tỉnh Tuyên Quang. Người dân khu vực này thường xuyên thả rông trâu bò nên giờ khoanh vùng, tìm gia súc về xét nghiệm cũng mất một thời gian dài. UBND xã Xuân Lạc đã ra thông báo yêu cầu người dân đi tìm trâu, bò thả rông về. Chi Cục Thú y cũng yêu cầu đánh dấu, cách ly số trâu, bò mắc bệnh, phun thuốc khử trùng tiêu độc, lập trạm gác 24/24 chung quanh vùng có dịch. Chi cục đã khẩn trương đưa 500l dung dịch phun tiêu độc, 500 đôi găng tay và 6.800 liều vắc xin vào Chợ Đồn để dập dịch. Hiện tại ngành thú y Bắc Kạn đang đau đầu với tình trạng người dân “thờ ơ” trong việc báo cáo tình hình gia súc với cơ quan chức năng vì sợ bị tiêu hủy mất trâu, bò. Trong khi đó thú y viên cơ sở thì không thể nào bao quát hết khi có những thôn đi bộ hàng giờ mới tới, muốn xem trâu, bò lại phải đi bộ lên rừng tìm tiếp. Cũng thời gian này, tại xã Bằng Thành, huyện Pác Nặm có 13 con trâu, bò thả rông lên đồi bị nhiễm bệnh tụ huyết trùng. Một số con đã chết rồi, thú y viên vẫn không hay. Một số người dân đã giấu giếm rồi tập trung giết thịt những con còn lại để ăn cho “ đỡ phí”. Theo Pháp lệnh Thú y thì một tỉnh phải có từ 2 huyện trở lên có dịch mới công bố là tỉnh có dịch lở mồm long móng, nhưng với hàng ngàn con trâu, bò vẫn đang “lang thang” trong rừng thì rõ ràng nguy cơ về lây lan dịch với tốc độ cao ở Bắc Kạn là điều luôn trực chờ. Linh Sơn