Tại sao Israel cảm thấy bị đe dọa?
Nhiều người Israel cảm thấy những bức tường và lịch sử đang bao vây nhà nước 60 tuổi của họ, cái cảm giác tương tự hồi đầu tháng 6/1967 ngay trước khi Israel tiền hành Cuộc chiến tranh 6 ngày phá hủy quân đội Ai Cập, Jordan, Syria ở Sinai, bờ Tây và Cao nguyên Golan.
Cách đây hơn 40 năm, người Ai Cập đã đẩy lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ khỏi biên giới Sinai-Israel, đóng cử eo biển Tiran đối với tàu bè Israel và triển khai 7 sư đoàn thiết giáp và bộ binh trên biên giới với Israel. Ai Cập đã ký một loạt hiệp định quân sự với Syria và Jordan, đồng thời triển khai quân ở bờ Tây. Các đài phát thanh Ảrập phát đi những thông điệp về việc Israel sắp bị hủy diệt. Người Israel, chính xác hơn là người Do Thái ở Israel, đang bắt đầu có cảm giác tương tự như cha mẹ họ mặc dù ngày nay Israel là một quốc gia thịnh vượng và hùng mạnh hơn. Trong năm 1967, chỉ có khoảng 2 triệu người Do Thái ở đất nước này và quân đội Israel không có vũ khí hạt nhân. Ngày này, con số đó đã lên tới 5,5 triệu song đa số họ nhìn về tương lai trong tâm trạng lo âu trĩu nặng. Theo các nhà phân tích, sự lo âu này xuất phát từ hai nguồn chung và 4 nguyên nhân cụ thể. Thứ nhất, thế giới Ảrập và rộng hơn là Hồi giáo, chưa bao giờ thực sự chấp nhận tính hợp pháp của việc thành lập Israel và tiếp tục phản đối sự tồn tại của Israel bất chấp việc Israel đã ký các hiệp ước hòa bình với Ai Cập và Jordan. Thứ hai, sự ủng hộ của công chúng phương Tây đối với Israel đang giảm dần khi phương Tây nghi ngại hành động đối xử của nhà nước Do Thái với người Palestine láng giềng. Nạn tàn sát người Do Thái do Hitler tiến hành đang ngày càng trở thành một ký ức nhạt nhòa và các nước Ảrập ngày càng mạnh và quyết đoán. Cụ thể hơn, Israel đối mặt với nhiều mối đe dọa kết hợp. Ở phía đông, Iran đang gấp rút tiến hành dự án hạt nhân mà hầu hết người Israel và các cơ quan tình báo nước ngoài tin là nhằm sản xuất vũ khí hạt nhân. Thực trạng này, cùng với việc Tổng thống Ahmedinejad của Iran công khai đe dọa phá hủy Israel, khiến giới lãnh đạo chính trị và quân sự Israel lo sốt vó. Ở phía bắc, nhóm Hồi giáo Hezbollah ở Lebanon, cũng thề sẽ phá hủy Israel và nhận được nhiều sự hậu thuẫn của Iran. Hezbollah đã tái vũ trang hoàn toàn kể từ cuộc chiến tranh với Israel năm 2006. Theo đánh giá của tình báo Israel, Hezbollah giờ có khoảng 30.000-40.000 tên lửa do Nga chế tạo, gấp đôi kho vũ khí năm 2006. Số vũ khí này do Iran và Syria cung cấp. Một số tên lửa này có khả năng vươn tới Tel Aviv và Dimona, nơi tọa lạc cơ sở hạt nhân của Israel. Nếu chiến tranh nổ ra giữa Israel và Iran, Hezbollah có thể tham gia. Ở phía nam, Israel đối mặt với phong trào Hồi giáo Hamas - nhóm kiểm soát dải Gaza với hiến chương thề hủy hoại Israel và đưa mọi phân đất Palestine nằm dưới sự lãnh đạo và Luật Hồi giáo chính thống. Ngày nay, Hamas có quân đội hàng nghìn người, cũng như một kho tên lửa lớn. Đó là tên lửa Kassams tự chế, tên lửa Katyushas và Grads do Nga chế tạo với sự tài trợ của Iran. Những tên lửa này được đưa vào Gaza qua các đường hầm từ Sinai, Ai Cập. Tháng 6/2008, Israel và Hamas đã nhất trí với một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 6 tháng. Sự yên tĩnh không mấy chắc chắn này thường bị phá vỡ bởi các nhóm vũ trang ở Gaza khi họ nã tên lửa vào các khu định cư dọc biên giới của Israel. Israel đáp trả bằng cách thỉnh thoảng ngừng các chuyến hàng chở nhu yếu phẩm vào Gaza. Trong tháng 11 và đầu tháng 12, Hamas tăng cường các cuộc tấn công bằng tên lửa và sau đó đơn phương chính thức tuyên bố chấm dứt ngừng bắn. Công chúng Israel và chính phủ nước này sau đó đã trao cho Bộ trưởng Quốc phòng Ehud Barak toàn quyền hành động. Các cuộc không kích hiệu quả cao của Israel vào hàng trăm mục tiêu của lực lượng an ninh Hamas kể từ hôm 27/12 tới nay, là động thái đầu tiên của ông Barak. Hầu hết các cơ sở an ninh và chính quyền của Hamas giờ chỉ còn là đống gạch vụn, hàng trăm các chiến binh Hamas bị tiêu diệt và không ít dân thường cũng chịu chung số phận. Tuy nhiên, cuộc tấn công đẫm máu này sẽ không giải quyết được vấn đề cơ bản ở dải Gaza, nơi 1,5 triệu người đang lâm vào cảnh cùng quẫn do các chiến dịch phong tỏa và tấn công của Israel. Một chiến dịch tấn công trên bộ, quy mô lớn của Israel nhằm chinh phục Gaza và tiêu diệt hoàn toàn Hamas có lẽ sẽ sa lầy trước khi đạt được mục tiêu. Khả năng chắc chắn hơn là Israel mở các cuộc tấn công nhỏ, hạn chế trên bộ nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa và tiêu diệt các chiến binh Hamas. Tuy nhiên, những cuộc tấn công đó chắc cũng không khuất phục được Hamas mặc dù áp lực từ các hành động quân sự cuối cùng có thể dẫn tới một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời dưới sự trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Ai Cập. Mối đe dọa thứ tư đối với sự tồn tại của Israel đến từ bên trong quốc gia này. Đó là cộng đồng Ảrập thiểu số. Trong hai thập kỷ qua, 1,3 triệu người Ảrập tại Israel đã trở nên cấp tiến. Nhiều người công khai tuyên bố nhận dạng Palestine và ủng hộ các mục tiêu của nhà nước Palestine. Những người phát ngôn của họ nói rằng sự trung thành của họ được đặt vào dân tộc họ chứ không phải nhà nước Israel. Nhiều lãnh đạo của cộng đồng Ảrập ít nhiều cũng công khai ủng hộ Hezbollah trong năm 2006 và tiếp tục kêu gọi "tự trị’’ và giải tán nhà nước Do Thái. Tỷ lệ sinh của người Ảrập Israel đứng vào hàng cao nhất trên thế giới, với 4-5 con/gia đình, so với 2-3 con/giai đình Do Thái. Nếu xu hướng nhân khẩu này tiếp tục, người Ảrập sẽ chiếm số đông trong cấu trúc dân số Israel vào năm 2040-2050. Chưa hết, trong 5-10 năm tới, người Palestine (người Ảrập Israel cùng với những người sống ở bờ Tây và dải Gaza) sẽ là lực lượng chính trong dân số Palestine (vùng đất nằm giữa sông Jordan và Địa Trung Hải). Mâu thuẫn giữa người Ảrập Israel và người Do Thái vốn đã là một nhân tố chính trị dai dẳng. Trong năm 2000, vào thời điểm bắt đầu cuộc nổi dậy thứ hai của người Palestine, hàng nghìn thanh niên Ảrập đã gây bạo động dọc các tuyến quốc lộ lớn của Israel và tại các thành phố đa chủng tộc ở nước này. Hành động đó đã tái diễn trong hai tuần qua, mặc dù quy mô nhỏ hơn. Khi ra đường, người Do Thái ở Israel giờ lo sợ người Ảrập Israel sẽ gây bạo động và khủng bố nhiều hơn. Hầu hết người Do Thái coi thiểu số người Ảrập ở Israel là một nhóm có tiềm năng tiếp tay cho các nhóm bên ngoài phá hoại nhà nước Do Thái. Điểm chung đối với những mối đe dọa cụ thể nói trên là tính không theo quy luật bình thường. Từ năm 1948 tới 1982, Israel đã đối phó tương đối tốt với mối đe dọa từ các quân đội Ảrập thông thường. Quả thật, Israel đã nhiều lần đánh bại những đội quân này. Tuy nhiên, mối đe dọa hạt nhân của Iran, sự trỗi dậy của các tổ chức như Hamas và Hezbollah và sự bất mãn ngày càng tăng của người Ảrập Israel đối với nhà nước Do Thái và sự gắn bó của những người này với Palestine đặt ra một loạt thách thức hoàn toàn khác biệt. Và đó là những thách thức mà các lãnh đạo và công chúng Israel cảm thấy khó có thể chống lại bởi họ bị ràng buộc bởi các tiêu chuẩn hành vi dân chủ và tự do phương Tây. Cảm giác bị những bức tường bao vây tứ phía đã dẫn tới một phản ứng bạo lực của Israel trong tuần qua. Căn cứ vào tình hình hiện nay, sẽ chẳng có gì ngạc nhiên nếu những phản ứng bạo lực tiếp tục nổ ra. Minh Sơn (theo IHT)