'Nuốt trái đắng' đi… đổi tiền lẻ
- Tết Nguyên đán cận kề, dịch vụ đổi tiền lẻ cũng bắt đầu mùa làm ăn. Mặc dù dịch vụ đổi tiền lẻ tư nhân nở rộ như nấm sau mưa, nhưng người dân có nhu cầu đổi tiền để mừng tuổi hay đi lễ chùa đều phải chấp nhận “nuốt trái đắng” vì tỉ lệ đổi chác cắt cổ.
10 ăn… 8! Đinh Lễ được biết đến là phố sách giảm giá, nhưng những ngày cuối năm còn được nhiều người tìm đến để… đổi tiền lẻ. Những người có nhu cầu tiền lẻ, theo “tin đồn” hay được mách bảo, đều tìm đến “phố đổi tiền” Đinh Lễ. Người phụ nữ tên H. được biết đến là “đại lý” tiền lẻ ở phố Đinh Lễ. Vừa kiêm nhiệm việc trông giữ xe, bà H. đảm nhiệm cả việc đổi tiền. Theo mức giá mà bà H. đưa ra, thì với dịch vụ này, một ngày bà có thể thu lời cả triệu đồng. Lượn mấy vòng trước đoạn phố Đinh Lễ, nhìn thấy dáng vẻ ngơ ngác của tôi, bà H. đã khoát tay: “Em muốn đổi tiền phải không? Vào đây chị đổi cho!”. Mấy cọc tiền các mệnh giá 10 nghìn đồng, 5 nghìn đồng, 5 trăm đồng được bà H. lôi từ túi xách ra, còn nguyên giấy niêm phong của ngân hàng. Khi được biết tôi có nhu cầu đổi nhiều tiền, bà H. mở cốp xe máy dựng sát chỗ ngồi, cả một cốp xe đầy các cọc tiền mới cứng, đủ các loại mệnh giá 10 nghìn đồng, 5 nghìn đồng, 1-2 nghìn đồng, 5 trăm đồng. “Tùy vào số lượng tiền em đổi, nếu nhiều, chị sẽ bớt tỷ lệ cho!” - bà H. tiếp thị. Mức giá đổi tiền lẻ của bà H. đưa ra là 10 nghìn đồng “ăn” 8 nghìn đồng. Các loại tiền mệnh giá nhỏ hơn thì giá hoán đổi đắt hơn: tiền 5 nghìn đồng giá đổi chênh lệch 2,5 nghìn đồng/tờ; tiền 5 trăm đồng, 1-2 nghìn đồng cũng phải chịu mức cao hơn. “Nếu em đổi 1 triệu tiền 10 nghìn đồng thì chị sẽ bớt cho em 10 ăn 9!”. Bà H. cho biết, tại Đinh Lễ, bà là “mối” lớn nhất, vì các mối nhỏ hơn thường phải lấy lại tiền lẻ của bà để bán. “Một ngày chị đổi được cả chục triệu đồng, nên em cứ yên tâm ở đây là giá cả rẻ nhất!”. Khi tôi thắc mắc về giá cao hơn so với các điểm đổi tiền lẻ ở các điểm đình, chùa…, bà H. giải thích: “Tiền lẻ ở các điểm trước cửa đình, chùa là tiền quay vòng, còn tiền của chị 100% mới, còn nguyên sêri ngân hàng, nên giá phải cao hơn!”. Đối diện với điểm bà H. ngồi bên kia đường, một phụ nữ trung niên cũng cầm vài cọc tiền mới các mệnh giá nhỏ, nửa kín nửa hở dưới chiếc mũ vải. Những người có nhu cầu ghé đến hỏi giá, đổi tiền. “Năm nay hiếm người đổi tiền lắm vì công an phường đi dẹp nhiều, nên em đừng phân vân về giá đổi. Đây là điểm đổi rẻ nhất. Nếu em đổi nhiều, chị sẽ bớt cho!” - chị này nói. Một chiếc xe tuần tra của công an phường đi qua, bà H. giấu vội xấp tiền vào chiếc túi. Trong chiếc cốp xe của bà H. chất đầy những cọc tiền mới cứng. Với mức giá đổi tiền như bà H. vừa ra giá, một ngày, bà có thể kiếm lời bạc triệu! “Phố tài chính” Hà Đông! Không “trầm” như phố tiền lẻ Đinh Lễ, phố Quang Trung (TP Hà Đông) tấp nập hơn với hàng loạt các điểm đổi tiền lẻ. Một cọc tiền 50 nghìn đồng có mệnh giá 500 đồng, bạn sẽ phải trả 75 nghìn đồng, mua cọc 1 triệu đồng tiền mệnh giá 10 nghìn đồng, phải trả 1,1 triệu đồng... Cứ như vậy hằng ngày những người làm công việc buôn bán tiền ở đây kiếm lời tới vài trăm ngàn đồng. Bất chấp gió lạnh và bụi bẩn, có đến hàng chục chủ buôn tiền đứng dàn hàng trên đoạn phố dài cả trăm mét, trên tay họ là những tập tiền lẻ còn nguyên dấu niêm phong của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Theo những người dân sống ở đây thì cái “phố buôn tiền” này chỉ họp khoảng 10 ngày vào mỗi dịp Tết. Những người có nhu cầu biết đến đều tìm về, khiến khu “phố tài chính” Quang Trung càng đông khách, và càng nhiều các điểm đổi tiền nở rộ như nấm sau mưa. Những xấp tiền mới còn nguyên đai, nguyên dấu niêm phong của Ngân hàng Nhà nước, khi có khách mua, người bán không cần đếm mà giao cả cọc tiền còn thơm mùi mực in, đếm số seri… Tất cả đều là tiền có mệnh giá thấp, từ 200 đồng đến 20 nghìn đồng, nhưng chủ yếu là tiền lẻ có mệnh giá 5.00đ đến 1.000 đồng. Chúng tôi chưa kịp tấp xe vào lề đường, ngay lập tức ba bốn chị tuổi sồn sồn đã đon đả mời chào. Cũng giống như Đinh Lễ, mức đổi tiền cũng tùy thuộc vào các mệnh giá, mệnh giá càng thấp, giá đổi càng cao. Một cọc tiền mệnh giá 500 đồng (100 tờ = 50 nghìn đồng) người mua phải trả 75 nghìn đồng cho một cọc tiền như thế. Nếu mua số lượng lớn, giá đổi sẽ được “hạ nhiệt”. Người buôn tiền cho biết nếu chỉ mua 100 nghìn đồng (tiền 10.000đ) thì mất 110 nghìn đồng, còn nếu em mua 1 triệu đồng trở lên thì cứ 100 nghìn đồng người bán sẽ được hưởng 5 nghìn đồng tiền chênh lệch. Nghĩa là 100 nghìn đồng, người mua ăn 95 nghìn đồng. "Chúng tôi cần mua ngay 20 triệu tiền 10 nghìn đồng, chị có không?". Chị buôn tiền tiền tỉnh bơ: “Em mua trăm triệu cũng có luôn. Nếu mua thật thì chờ 5 phút nhé. Chị không dám mang theo người nhiều, nhỡ bị cướp thì mất Tết!”. Theo ước tính, hằng ngày với vài chục người buôn tiền ở chợ này thì có đến hàng tỉ đồng tiền lẻ sẽ được họ mang ra bán. Tiếp tục tiến tới chỗ một người buôn tiền khác đang có dáng vẻ thậm thụt đứng ngay trước cửa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (chi nhánh Hà Tây). Khi biết chúng tôi muốn mua tiền lẻ với số lượng lớn chị nhìn có vẻ ngờ vực và cho biết: “Ở đây cứ ai cần mua tiền lẻ là tôi bán, không phân biệt đẳng cấp, tiền 200 đồng thì 100 nghìn đồng ăn 60 nghìn đồng, tiền 500đ “ăn” 80, tiền 1.000đ "ăn" 85… Nếu lấy số lượng lớn thì bớt cho chút ít. Các anh không mua, để giáp Tết còn lên gấp đôi cũng không có đâu!”. Dò hỏi “nguồn” của những cọc tiền mệnh giá thấp mới, còn nguyên đai niêm phong của ngân hàng, chị giơ tập tiền 2 nghìn đồng còn nguyên dấu đỏ niêm phong ra chỉ và bĩu môi: “Thì từ ngân hàng chứ ở đâu, dấu đỏ đây này, nhưng để tới tay chúng tôi thì qua 6, 7 cửa rồi”. Cuối giờ chiều, khách tới mua tiền mỗi lúc một đông hơn, những người buôn tiền sau một lúc nháo nhác lại tiếp tục tràn ra sát mép đường mời chào. Chị Nguyễn Thị Hà (Cầu Giấy) cho biết, chị đi tìm cả ngày, cuối cùng được người ta “mách” đến “phố tài chính” Quang Trung. Chị muốn đổi vài trăm ngàn tiền lẻ để Tết mừng tuổi cho trẻ con. “Năm nay, với mức giá đổi như thế này là còn thấp. Tại các điểm đổi tiền lẻ ở những nơi không tin tưởng, thấy khách lạ, họ thường “chém đẹp”. “Các em thanh niên nên cẩn thận kiểm tra kỹ, vì không cẩn thận mua phải tiền giả. Một chị đồng nghiệp ở cơ quan chị, đổi 1 triệu tiền 10.000đ phải chịu chênh lệch 200 ngàn đồng, thế mà “dính” mất 4-5 tờ tiền giả!”. Chị Hà khuyên nhủ chúng tôi như thế. Nhìn vào số lượng các điểm đổi tiền lẻ nở rộ dọc con phố Quang Trung (Hà Đông) cũng đủ nhận thấy lợi nhuận từ dịch vụ này như thế nào, và nhu cầu sử dụng tiền lẻ của người dân vào dịp Tết là rất lớn. Thế nhưng, theo như lời chị Hà, “ra ngân hàng khó mà “chen chân” được em ạ, vì nếu không có người quen làm ở ngân hàng, em đừng mong đổi được tiền lẻ còn nguyên sêri. Cho nên, dù biết phải chấp nhận mức giá cao, nhưng mình vẫn phải chấp nhận!”. Không chỉ đổi tiền cho gia đình mình, chị Hà còn nhận đổi giúp mấy người hàng xóm, đồng nghiệp làm cùng công ty. Đổi 3 triệu tiền 10.000đ, chị Hà mất 500 ngàn đồng tiền chênh lệch. “Đấy là họ bảo mình đổi nhiều, nên “giảm giá”, bớt cho 100 ngàn đồng! Nhiều người lo xa, thường “tích lũy” tiền lẻ từ trong năm. Thế nhưng, những người bận mải như chị Hà, thường chấp nhận những mức phí cao ở các điểm đổi tiền lẻ mọc lên tự phát như thế!