30 năm, tiếng chuông đêm giao thừa bên hồ Hoàn Kiếm...
- Giữa hối hả phố phường, chỉ còn ít người để ý đến tiếng chuông điểm của nó mỗi ngày. Có lẽ chỉ vào giây phút chuyển giao giữa năm mới và năm cũ, người người mới lặng nghe tiếng nhích giây phút điểm 12 tiếng lúc 0h đêm giao thừa. Năm nay là lần thứ 30 chiếc đồng hồ điểm chuông đêm 30…
Lặng nghe tiếng chuông … Chiếc đồng hồ vẫn điểm chuông mỗi ngày, nhưng 12h đêm lại lặng yên để giữ khoảng không gian yên lặng cho thành phố. Chỉ một đêm duy nhất trong năm, 12h đêm giao thừa, mới gióng chuông chào mừng xuân mới trong sự hân hoan của đất trời và lòng người. Đã 30 năm, kể từ ngày chiếc đồng hồ ở bưu điện Hà Nội gắn bó với người dân thủ đô. Đối với nhiều người, sự hiện diện của nó gắn với những ký ức đẹp. Ông Nguyễn Quý Thăng, ở số 19 Hàng Khay từ năm 1953, năm nay đã 69 tuổi và vẫn chú ý đến chiếc đồng hồ này từ khi nó xuất hiện. Ông nhớ lại ngày xưa, khi chiếc đồng hồ mới có ở giữa Thủ đô còn lạ lẫm với mọi người như thế nào. Hồi đó, có những chiếc đồng hồ công cộng của Pháp ở đài phun nước Hàng Đào, chân cầu Chương Dương, nhưng chỉ là loại đồng hồ bé, một mặt, không có âm thanh. Khi chiếc đồng hồ to, bốn mặt được đặt ở nóc Bưu điện Hà Nội đem lại cho người dân sự háo hức lạ kỳ. Vào đêm giao thừa, khi thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới đến, trong ngàn vạn tín hiệu chào đón mùa xuân, trong những âm thanh nô nức của phố xá, ông chỉ ngóng chờ cái nhích phút và tiếng điểm chuông của nó. Với ông Thăng, đó là thứ âm thanh đặc biệt muốn nghe nhất, là tín hiệu mừng rỡ và thiêng liêng nhất của một năm. Chăm chú lắng nghe tiếng chuông, ông lại nhớ về ngày xưa, mỗi lần đi công tác về, xa nhà mấy cây số đã nghe thấy tiếng chuông điểm là biết khi ấy mấy giờ. Năm 2000, ông Thăng về hưu, trong giây phút chuyển giao năm và chuyển giao thế kỷ, thanh âm ấy còn đọng lại mãi trong ký ức. Một giao thừa an nhàn sau ngày nhận sổ hưu đầu tiên. Sau những tháng ngày vất vả, giữa giây phút ấy trong âm thanh của tiếng chuông vang vọng chuyện xưa, chuyện nay. Nhìn lại những gì đã qua, ngắm con cháu đón giao thừa trong hạnh phúc, lòng ông thấy thanh thản. Tiếng chuông đồng hồ tưởng xa lạ mà gắn bó với bao giây phút lạ lùng của đời người. Thế mà đã 30 lần – 30 năm... Chẳng riêng ông, cả với những người trẻ tuổi thì tiếng chuông đồng hồ ấy cũng có ý nghĩa đặc biệt. Anh Nguyễn Chí Thanh (làm việc ở một cửa hàng đồng hồ ở Hàng Khay), vẫn lắng nghe tiếng chuông điểm mỗi đêm giao thừa. Sinh năm 1973, khi chiếc đồng hồ xuất hiện, cậu bé 5 tuổi ấy lần nào đi qua bưu điện thành phố cũng ngước mắt lên nhìn. Khi tránh tàu điện, khi theo mẹ xếp hàng mua báo ở quầy bách hóa tổng hợp Tràng Tiền, chẳng khi nào cậu không ngắm nghía chiếc đồng hồ và lắng nghe giai điệu đoạn nhạc sau tiếng chuông. Với anh, âm thanh ấy gắn với mỗi giao thừa đã qua mà nếu không có nó không hiểu sẽ hụt hẫng như thế nào... Là một người gốc Huế đã ở Hà Nội 46 năm, ông Nguyễn Hữu Ký (65 tuổi), nhà ở phố Trần Nguyên Hãn, nhưng năm nào cũng ra bờ hồ để lắng nghe tiếng chuông. Ông bảo: “Khi 12 tiếng chuông điểm, mặt đồng hồ sáng soi xuống hồ Hoàn Kiếm, lung linh và đẹp vô cùng!”. Trong những giây phút ấy ông lại nhớ về những cái Tết nghèo chưa xa. Những cái Tết chỉ có cân gạo, lạng thịt, ít đỗ, gói trà phân phối theo tem, phiếu. Phố phường khi ấy còn thưa lắm, những cụ già và em nhỏ, những đôi bạn trẻ tay trong tay đi ung dung dạo quanh bờ hồ chờ bắn pháo hoa. Gần chục năm nay, âm thanh của tiếng chuông đồng hồ mỗi ngày thêm khó nhận thấy, bởi phố phường bộn rộn, ồn ào và đông đúc quá. Có lẽ chỉ đêm giao thừa mới cảm nhận được, để lại hoài niệm, để lại rưng rưng… Đối với những người trong tổ đồng hồ của Bưu điện Hà Nội trực tiếp theo dõi, đêm 30 nào cả tổ cũng ở lại trực để đảm bảo chiếc đồng hồ chạy chính xác từng giây. Ai cũng tâm niệm, người dân thủ đô, người dân cả nước đều đang bồi hồi, mong ngóng thời khắc xuân mới theo chiếc kim đồng hồ nên chăm sóc để gióng chuông không sai một khắc. Đã 57 tuổi, mới về hưu chưa lâu, bà Lê Thị Yến là người gắn bó với chiếc đồng hồ từ những vòng quay đầu tiên. Theo nhịp gõ của thời gian, đã gần 30 đêm giao thừa bà ngồi trực trong phòng điều hành, hồi hộp đón chờ chuông điểm. Với bà, khi tiếng chuông vừa vang lên, không gian trở nên sâu lắng, linh thiêng lạ lùng. Những người ở thế hệ tiếp sau như anh Thái, anh Tú không rành nhiều về lịch sử của chiếc đồng hồ nhưng thấy ngân rung trong lòng niềm tự hào vì đã chăm sóc chiếc đồng hồ báo hiệu xuân mới đúng khắc cho tất cả mọi người. Thanh âm quen thuộc lần thứ 30 "Coong!" - chuông đồng hồ ngân lên, cả rừng người quanh hồ ồ lên trong niềm hạnh phúc đón chào năm mới. 11 tiếng chuông sau nhỏ dần, lẫn trong âm thanh tưng bừng của pháo hoa, chuông, trống, nhạc, nhưng vẫn ngân trong bản đồng ca vang vọng đất trời và lòng người Hà Nội. Thời gian như ngưng đọng. Sau 15 phút bắn pháo hoa, đường phố quanh hồ lại náo nhiệt, người người tạm quên đi sự hiện diện của chiếc đồng hồ, náo nức hưởng tiết xuân trong, rũ bỏ mọi bon chen, buồn khổ năm cũ, ước mong an lành năm mới. Từ trên cao, ngay từ những giờ đầu tiên của năm mới, chiếc đồng hồ cũ kỹ lại cần mẫn đếm thời gian. Ông Thăng vẫn kê ghế ra ngoài hè phố hàng Khay ngồi xem bà con, thanh niên đi lại chúc mừng năm mới. Sau màn bắn pháo hoa, khi mọi người đã tản đi hết, ông mới lên gác thắp hương. Chỉ có giây phút ấy, khi phố phường đã yên ắng hơn, không gian sâu lắng lại và linh thiêng, ông kính cẩn thắp nén hương đầu năm, cầu mong những điều may mắn, tốt lành cho đại gia đình. Ông bảo, trước đây, tiếng chuông ấy vang xa lắm, ra tận chợ Hôm, Hàng Ngang, Hàng Đào vẫn còn nghe thấy được. Không gian bây giờ ồn ào, náo nhiệt quá, cách chưa đầy 50m không còn nghe được. Nếu không lắng nghe không nhận ra là còn thứ âm thanh bình dị ấy, nhưng đêm giao thừa nào ông vẫn háo hức chờ mong. Mỗi giao thừa xong ông lại thoáng buồn. Có năm, cả dãy phượng ven hồ tan hoang, nam thanh nữ tú thi nhau bẻ cành về lấy may. Khi không còn phong trào bẻ cành cây lấy lộc nữa, người ta tấp nập mua lộc (mía cây, hoa hồng lộc, cành táo, khế...) được bày bán la liệt ven hồ, xả rác ngập đường ngay trong những giờ đầu tiên của năm mới. Theo bước chuyển của thời gian, cuộc sống cũng đổi khác nhưng chiếc kim đồng hồ vẫn lặng lẽ nhích từng bước, chứng kiến những điều mới đang diễn ra. Mỗi giao thừa qua đi, người người vội vã trở về nhà với niềm vui rạng rỡ đầu xuân mới. Riêng chiếc đồng hồ vẫn ở đó, trầm mặc, nhích từng phút giây lặng lẽ. Đến mùa xuân sau, người người lại nín thở chờ nghe chuông điểm, ngóng phút giao thừa... Trà My