'Tết này, con gái nó sẽ đón tôi về nhà...'
- Ở cái tuổi “thất thập cổ lai hy”, lẽ ra các cụ già phải được vui vầy bên con cháu. Nhưng cảnh đời trớ trêu đã đưa đẩy các cụ vào Trung tâm Bảo trợ người già và tàn tật Thạnh Lộc (Q.12, TP.HCM) sống lặng lẽ những ngày cuối đời...
Lận đận “Tết đến ai chẳng vui nhưng cái vui chỉ dăm ba ngày qua nhanh còn nỗi buồn thì cứ dai dẳng mãi. Thực ra chúng tôi buồn tủi, nhớ nhà, nhớ gia đình lắm!”- ông Đoàn Sơn Hải, 84 tuổi, quê Phú Yên mở đầu câu chuyện. Ở cái tuổi “thất thập cổ lai hy” này, lẽ ra các cụ già phải được vui vầy bên con cháu. Nhưng cảnh đời trớ trêu đã đưa đẩy các cụ vào Trung tâm Bảo trợ người già và tàn tật Thạnh Lộc (Q.12, TP.HCM) sống lặng lẽ những ngày cuối đời. Nơi đây đã trở thành mái nhà chung của 522 người già neo đơn, cơ nhỡ. Các cụ ở đây mỗi người một hoàn cảnh riêng, cực chẳng đã họ mới phải nhờ sự cưu mang của trung tâm để sống những năm cuối đời. “Cô hỏi sao cho khéo chứ khơi gợi những nỗi đau của các cụ về chuyện bị con cháu đối xử tệ bạc, đánh đập đuổi ra đường… lỡ các cụ đổ bệnh thì tội” - anh Võ Trung Tâm, Chánh văn phòng Sở Lao động Thương binh và Xã hội TP.HCM dặn dò chúng tôi... Đến bữa ăn, các cụ lủi thủi một mình cầm thìa xúc cơm, tay run run. Chốc chốc có cụ bỏ chén cơm xuống ghế đá nhìn xa xăm. Khuôn mặt gầy guộc nhăn nheo như buồn hơn... Giờ nghỉ trưa, mỗi người tự trải cho mình một manh chiếu nhỏ. Các cụ miên man nghĩ về quá khứ chứ ít ai chịu ngủ. Cụ Vũ Thị Độ, quê Thanh Hóa, 84 tuổi nhưng còn tỉnh táo và minh mẫn. Cụ kể: Cụ có ba người con gái, một lấy chồng ở Hà Đông rồi lập nghiệp ở đó; hai cô còn lại lên Tây Nguyên. Cô con gái út bán căn nhà được 200 triệu liền cho mẹ và chị gái mỗi người 7,5 triệu. “Thế mà con chị nỡ cầm hết tiền rồi đưa một ít tiền vừa đủ để tôi từ Bắc vào Nam một mình…”- cụ Độ than. “Tôi xuống Bình Chánh (TP.HCM) ở với em gái cũng không xong. Tôi đi lang thang ở Bến xe miền Đông, sống lay lắt ở đó gần 2 tháng trời”. Không dám mở miệng xin ai rủ lòng thương nhưng nhiều người tốt bụng hỏi chuyện rồi cho cụ 300.000 đồng. Tối tối, cụ thuê cái chiếu 5.000 đồng ở bến xe để ngủ. Ban ngày, cụ rảo quanh bến xe, ai uống nước xong thì xin vỏ lon, chai để bán. Lâu dần, cô bán nước và mọi người thương tình gom góp vỏ chai cho cụ để cụ bán lấy tiền đắp đổi qua ngày. “Được gần tháng thì bảo vệ đuổi đi không cho ở bến xe nữa. Tôi ra ngoài đường nằm… Bảo vệ thương lại gọi vào. Đến khi được mọi người ở Trung tâm Hỗ trợ xã hội Bình Thạnh đưa về rồi giới thiệu lên đây”- cụ Độ hồi tưởng lại quãng thời gian khốn khó tưởng như mới hôm qua. Cụ Độ kể chuyện vanh vách nhưng trong ánh mắt luôn phảng phất nỗi buồn… Đến giờ ăn trưa, cụ vẫn chưa chịu xuống nhà ăn. Mấy hôm nay gần đến Tết, ngày nào cũng có đoàn từ thiện xuống thăm nên cụ thỏa sức trò chuyện. Cụ trò chuyện cho thỏa nỗi nhớ những ngày xuân xa xưa... Mong mỏi một mùa Xuân Hoàn cảnh của cụ Đoàn Sơn Hải, 84 tuổi cũng không sáng sủa hơn. Cụ bảo trước nhà cụ khá giả lắm, có nhà ở quận Tân Bình (TP.HCM) nhưng gặp thằng con trai dính vào ma túy nó phá hết tài sản. Còn con gái cụ ra Hải Phòng lập nghiệp rồi lấy chồng xuất cảnh sang Canada chưa biết bao giờ về… Cụ buồn đứa con trai “phá gia chi tử” nên khăn gói lên Gia Lai ở với cháu. Thế nhưng cụ nghĩ: “Lớn tuổi rồi, lỡ bệnh ra đó thì ai chăm sóc vì con cháu đi làm cả. Vả lại, chỉ có cha mẹ ruột, vợ chồng mới chăm sóc nhau tận tình chứ cháu thì sao trách nó được. Mẹ nó cũng nằm liệt giường mấy năm nay” - cụ nói như phân trần. Rồi cụ khăn gói xin vào Trung tâm Thạnh Lộc. Chúng tôi hỏi con cụ đi Canada mà sao không bảo lãnh cụ qua? Cụ chỉ cười buồn, ánh mắt nhìn xa xăm. Thằng con trai của cụ ở ngay trong TP.HCM nhưng cũng không thấy đến thăm mẹ, dù chỉ một lần, huống chi đứa con gái... Cụ Lê Văn Long, 86 tuổi, quê Hà Nội còn hai con trai nhà khá giả nhưng chẳng ai muốn đón ông về. Cụ cũng không muốn con cái đeo gánh nặng tuổi già của mình nên cứ ở đây đón Tết. Thấm thoát đã được 3 năm. Cụ Long kể sau giải phóng, cụ phải đi cải tạo mất 7 năm. Lúc trở về, gia đình lý tán. Mãi sau này ông mới liên lạc được với gia đình ngoài quê nhưng ông nói không muốn về quê với cái tiếng “đi cải tạo”. Thế là ông lang thang ở Sài Gòn suốt 19 năm rồi xin vào nương tựa ở trung tâm. Cụ Đỗ Trọng Tải còn một con gái ở Q.11 (TP.HCM) nhưng cụ phải ở trung tâm nhiều năm nay. “Tết tụi nhỏ sẽ đón tôi về. Năm nào nó cũng đón tôi về ăn Tết với gia đình hết”- cụ Tải nói. Nhân viên trong trung tâm nhìn cụ với ánh mắt đồng cảm: “Cụ chỉ mong mỏi và hy vọng chừng đó nhưng giờ này vẫn chưa thấy con gái cụ đâu…”. Còn bao hoàn cảnh như cụ Long, cụ Hải, cụ Độ… Một năm mới lại đến, các cụ thêm tuổi mới, có cụ năm nay 90, 100 tuổi. Nhưng thay vì được được sum họp gia đình, được con cháu mừng thọ thì các cụ lại thui thủi một mình, bầu bạn cùng những người già đồng cảnh ngộ. Chúng tôi rời Trung tâm Bảo trợ người già và tàn tật Thạnh Lộc ra về mà nghe cổ họng như nghẹn lại. Chẳng biết nói gì ngoài lời chúc sáo rỗng “chúc các cụ một năm mới vui vẻ, mạnh khỏe và sống lâu trăm tuổi…”. “Mong mọi người một lần đến Thạnh Lộc để nhìn lại mình và đối xử với ông bà, cha mẹ mình tốt hơn”- câu nói của chị nhân viên trong trung tâm cứ văng vẳng trong đầu… Thái Phương