Hình tượng nghệ sĩ: Gập ghềnh lối đi hẹp
– Trong khuôn khổ bài báo này, tác giả không muốn đề cập đến những hình tượng “vụ mùa” đang là trào lưu theo cấp số nhân như búp bê, công chúa, hoàng tử… của Showbiz Việt hiện hành mà là hình tượng và cũng là bản sắc, hình tượng đó… chính là con người, là âm nhạc của họ.
Hình tượng - “chất” là ở bản sắc Vào những thập niên 90, khi nhạc Việt chưa nhiều biến động và mang lại nhiều dấu ấn mới lạ, hình ảnh những ca sĩ quốc tế lẫy lừng đã biết xây dựng hình tượng của mình. Hơn ai hết, ca sĩ, nghệ sĩ đều hiểu rằng hình tượng của họ chính là cá tính, con người, điểm nhấn của họ, tất cả những yếu tố ấy kết hợp tạo nên một hình tượng hoàn hảo, chinh phục công chúng và tồn tại bền lâu. Khi nhắc đến SpiceGirls, nhóm nhạc Anh quốc nổi đình nổi đám một thời. Họ trở thành biểu tượng cho sức mạnh nữ giới (Girl Power), mỗi cô biểu trưng một phong cách: Victoria Beckham thanh lịch - Posh, Melanie Brown đáng sợ - Scary, Emma Bunton đáng yêu - Baby, Melanie Chisholm thể thao - Sporty và Geri Halliwell khêu gợi - Ginger. Ở Việt Nam, bỏ ngoài tai mấy cái hình tượng “gượng ép, chín sớm, tự phong” hẳn… chúng ta vẫn có những hình tượng âm nhạc đã gắn liền với dấu ấn cá nhân. Khi nhắc đến Thu Huyền, khán giả thường gán luôn chữ Thị Mầu vào vì trên sân khấu chèo, Huyền đã “đóng đinh” nhân vật này vào mình và Huyền chèo nổi lên… nhờ “bản sắc Thị Mầu” rất sẵn có của mình. Trong nhạc nhẹ, khán giả cũng biết đến một Thị Mầu Ngọc Khuê nhưng… những cái tưởng chừng không liên quan trực tiếp đến nhân vật điển hình Thị Mầu lại khiến Ngọc Khuê mang cái cá tính rất riêng. Đôi mắt lúng liếng, trang phục và những bản nhạc mang âm hưởng dân gian đã mang đến cho Ngọc Khuê nhiều hơn khi khoác cái áo Thị Mầu này. Nói Minh Thư trung thành với hình tượng ca sĩ hát Rock, hẳn không sai, ngay từ khi cô xuất hiện trên sân chơi Sao Mai điểm hẹn, cô đã tự hướng mình đi theo dòng nhạc Rock, biết là khó khăn nhưng cô vẫn theo. Qua thời gian vẫn không lung lay được hình ảnh đó, cô được gọi là “kiều nữ Rock” từ công chúng. Luôn ăn mặc hợp mốt, xinh đẹp, biết sáng tác để hướng đến mẫu ca sĩ độc lập để sẵn sàng chinh phục công chúng. Ở nước ngoài, dòng nhạc Teenpop rất được ưa chuộng. Hàng năm hãng Disney cho ra lò những ngôi sao mới như Vannessa Hudgen, Ashley Tisdale, Selena Gomez…. Ở Việt Nam, teenpop vẫn là trào lưu ngắn dù lực lượng ca sĩ teen khá đông đảo, tuy nhiên, nhiều nhưng chất lượng chẳng bao nhiêu, ca sĩ teen lần lượt mọc ra như nấm. Nhìn chung, Lương Bích Hữu là một ca sĩ teen “toàn tập”, dù chẳng cần phải phát hành album, ca khúc có chữ teen như các ca sĩ khác thì chẳng ai phủ nhận Lương Bích Hữu từ ngoại hình, giọng hát… và ca khúc của cô rất teen. Nói thế để khẳng định, phải rạch ròi giữa cô và những ca sĩ không teen, vẫn phải ép thành teen cho… hợp mốt. Và… những con đường hẹp khó đi Nhiều người quan tâm cho rằng hình tượng ca sĩ ngày nay đang bão hòa bởi sự nhân bản vô tính nhiệt tình của các ca sĩ. Vài năm trước “cơn bão” Rock bỗng chốc trở lại cuốn theo sự Rock hóa ồ ạt của các ca sĩ từ “sao” sáng đến “sao” chưa kịp sáng. Người ta thấy Mỹ Tâm lắc tóc, Ngọc Khuê rock hóa với Ơ kìa, hay rì rầm lan truyền về một cô ca sĩ trẻ “đi giày búp bê và hát Rock Gothic”. Đến khi những ngôi sao mới của Disney làm say lòng các bạn trẻ thì cũng là lúc Vpop chứng kiến sự “vỡ tan” của các “Rocker thời vụ” để nhường chỗ cho sự bùng nổ của hình tượng “Công chúa, hoàng tử”. Lãnh địa cạnh tranh hẳn vẫn chưa dừng lại ở những công chúa tuyết Thủy Tiên, công chúa bong bóng Bảo Thy, công chúa dâu tây Khổng Tú Quỳnh, hoàng tử mưa Thiên Minh… khi mà “thị hiếu teen” vẫn chưa nguôi. Vẫn biết hình ảnh gắn liền với ca sĩ nếu là bản sắc sẽ thực sự có đất sống lâu bền hơn. Tuy nhiên, chuyện đâu chỉ có vậy khi bản sắc cũng đang gặp phải những con đường hẹp khó đi… Huyền chèo đã phải đầu tư suy nghĩ, dám thử nghiệm với nhiều nhân vật cá tính hơn như nàng Sita, Hoạn Thư… để vượt qua cái bóng Thị Mầu. Thu Huyền chia sẻ rằng: “Diễn ít nhưng phải chất lượng, nhân vật Hoạn Thư là một nhân vật cá tính, nếu lột tả được những suy tư của một người đàn bà đã và đang yêu sẽ đẩy được nhân vật lên thành tính cách điển hình”. Dẫu biết rằng, khi nhắc đến Huyền chèo, người ta lại nhớ đến Thị Mầu nhưng… cái cách mà Huyền chèo đang làm để vượt qua cái bóng cũ đang rất khả quan. Tuy nhiên, Ngọc Khuê cũng là Thị Mầu nhưng… lại gắn chặt với dòng nhạc dân gian đương đại, nơi cá tính của cô được thể hiện nhiều nhất. Do vậy, khi dân gian đương đại không mang lại nhiều ấn tượng như những phút ban đầu thì có vẻ Ngọc Khuê đang loay hoay tìm hướng đi mới cho mình. Với những gì thể hiện ở Vol. 1 Bên bờ ao nhà mình, Ngọc Khuê đã có bước ra mắt thời hậu kì Bên bờ ao nhà mình trên sân khấu Sao Mai cực kì ấn tượng. Nhưng khi dân gian đương đại thời thoái trào, Vol. 2 của cô không mấy khả quan và đến Vol. 3 thì dường như cô đã gặp phải đường đi hẹp, cô phát hành một album ít chất Thị Mầu nhất, cái vốn được xem là bản sắc của cô. Chính vì loay hoay không “thoát ra khỏi cái ao” nên Ngọc Khuê có vẻ kém tiếng hơn những Tùng Dương, Ngọc Anh… cùng thời, dù đường đi của cô có thể thênh thang vì chẳng ai phủ nhận được… cô là giọng hát hay, kĩ thuật tốt. Minh Thư hay Anh Khoa, được xem là những Rocker hiện đại, hội tụ đủ những yếu tố sẵn sàng nhập cuộc cho Showbiz hiện đại. Vậy mà mãi vẫn “lận đận” với con đường này? Thực tế cho thấy, Rock không đơn thuần là một dòng nhạc, vượt ra khuôn khổ này, nó là một phạm trù văn hóa. Không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới, Rock bao giờ cũng khó phát triển hơn. Hàn Quốc hay Nhật Bản, cũng chẳng mấy Rock band nổi tiếng, trong khi thị trường của Việt Nam quá nhỏ bé, bên cạnh đó, bản thân Rocker ở Việt Nam chưa thể áp đặt suy nghĩ của mình cho khán giả. Chơi Rock cần bày tỏ thái độ nhưng chính một phần dè dặt trong suy nghĩ, văn hóa và ngôn ngữ không cho phép, nên cái gọi là Rock Việt rất gượng ép, nếu không muốn nói là thiếu định hướng. Rốt cuộc, Minh Thư hay Anh Khoa cũng chẳng “chơi được với Rock”, Minh Thư trong năm 2008 lại… “ăn nên làm ra” với một ca khúc chẳng liên quan đến Rock là… Bỗng dưng muốn khóc, còn Anh Khoa thì có vẻ mất hút. Ca sĩ teenpop tăng theo cấp số nhân nhưng chất lượng chẳng bao nhiêu. Lương Bích Hữu nổi lên nhờ bản sắc “thuần teen” nhất. Ngay khi chưa ai “chỉ mặt, đặt tên” cho dòng nhạc teen thì Lương Bích Hữu đã chơi được với teen. Ngừng lại một quãng thời gian để những tên tuổi khác nhăm nhe tiếm ngôi, bất ngờ trở lại với It’s not over. Lương Bích Hữu khẳng định lại tên tuổi khi phát hành một Album thuần chất và lấy thế mạnh của mình làm bản sắc riêng cho Album. Tuy nhiên, những cụm từ như “cố đấm ăn xôi” hay “thấy bở đào mãi” cũng từ đó dùng để chỉ nhạc teen thời thoái trào. Lại… loay hoay chuyện bản sắc Vẫn biết bản sắc của ca sĩ thể hiện qua hình tượng, và thị hiếu là một phần tác động không nhỏ đến con đường xây dựng hình tượng của mỗi ca sĩ. Nhưng phải chăng vì đường người ta đi thì dài ngắn khác nhau nên cái bản sắc cũng “sớm nở - chóng tàn?” Và nếu những “dấu ấn nghệ sĩ” vẫn còn khiến nhiều người e dè vì… dễ vỡ thì phải chăng, những trào lưu âm nhạc đương tại Showbiz Việt vẫn nhòe nhoẹt và chỉ là cái áo màu mè, chưa chạm được vào cốt lõi của từng dòng nhạc? Vĩnh Khang