Tết này đành lỗi hẹn với quê nhà
- Với người Việt, Tết vốn được hiểu như là dịp để sum họp. Người đi xa sẽ trở về, ngồi dưới mái nhà xưa với những người trong gia đình để cảm nhận tình thân. Chính vì những giây phút sum họp thiêng liêng trong đêm giao thừa mà nhiều người bỏ quê đi làm ăn xa đều cố gắng trở về nhà trước khi đồng hồ điểm thời khắc báo hiệu hết năm. Và để có được những giây phút đó, nơi xứ người họ phải hối hả chạy đua kiếm tiền.
Gửi ước vọng qua những tấm vé số 10 giờ đêm, tại một quán nhậu trên đường Lý Tự Trọng, hầu như mọi người đều tập trung vào bàn nhậu với những câu chuyện tiếu lâm tầm phào, “canh me” xem ai uống nhiều, ai uống ít nên ít ai chú ý đến một cụ ông đang đẩy xe lăn đưa một cụ bà bị mù len lỏi qua từng bàn nhậu mời mua vé số. Mặc dù không ai chú ý nhưng hai con người ấy vẫn kiên trì đến từng bàn chìa tập vé số ra mời. Giữa khung cảnh ấy, hai mái đầu bạc như một dấu lặng buồn chấm vào không khí náo nhiệt ồn ào. Cụ ông tên Lương Văn Trương cho biết, năm nay mình đã 70 tuổi, cùng với người em gái năm nay cũng gần 70 tuổi từ một làng chài ven biển Quy Nhơn trôi dạt vào Sài Gòn kiếm sống. Cả ông và em gái đều không có gia đình nên mặc dù ở cái tuổi “thất thập” lẽ ra phải được nghỉ ngơi thì hai con người tội nghiệp ấy vẫn phải miệt mài kiếm sống từng ngày. Quê ông vốn là một làng chài nên người dân sinh sống chủ yếu bằng nghề biển. Nhưng với tuổi già như của ông Trương, không còn sức để đi biển, cũng chẳng biết làm gì để sinh sống nên ông quyết định rủ cô em gái vào Sài Gòn bán vé số kiếm sống qua ngày. Hằng ngày, từ 6 giờ sáng hai anh em rời căn phòng trọ thuê chung với gần chục người khác bắt đầu một ngày làm việc mới. ông Trương đẩy xe cho em gái vừa bị mù, vừa bị liệt mất một chân len lỏi qua các con đường, khắp các quán nhậu nhưng cũng chẳng kiếm được bao nhiêu. Hôm nào nhiều thì được năm, sáu chục ngàn, hôm nào ít chỉ được ba, bốn chục. Ông Trương ngậm ngùi tâm sự: Chúng tôi già rồi, lại không có gia đình, con cái gì nên tự nhủ phải cố gắng tiết kiệm để có chút tiền lo hậu sự sau này. Chúng tôi không muốn phiền hà đến bà con xung quanh. Và để có chút tiền dành dụm lo cho cái phần hậu sự mai sau ấy, ngoài việc phải trả tiền nhà hằng tháng, hai anh em gần như không dám ăn, không dám tiêu pha gì. Khi Tết đã cận kề, để có tiền về quê mà không phải tiêu vào khoản tiền dành dụm, hai anh em phải đi sớm và về muộn hơn, con đường cũng dài hơn, len lỏi vào những ngõ hẻm sâu hơn để kiếm thêm tiền về quê tiêu Tết. Nói đến chuyện về quê, ông Trương nhìn xa xăm: Tết về quê tốn tiền thật nhưng chúng tôi vẫn cố về vì không muốn bàn thờ ông bà, tổ tiên lại lạnh ngắt không khói nhang trong đêm giao thừa. Cũng giống như anh em ông Trương, vợ chồng ông Phùng Hữu Thưởng (Phú Yên) cũng tranh thủ những ngày cuối năm kiếm tiền để về quê tiêu Tết. Nhưng khác với anh em ông Trương, ông Thưởng cho biết, vợ chồng ông chỉ vào Sài Gòn bán vé số mấy tháng cận Tết, khi việc ở quê đã vãn. Tranh thủ mấy tháng, kiếm ít tiền cho Tết rồi lại trở về. Chật vật đường về quê Ngày cuối cùng của năm, chị Lương Thị Hoài mới sửa soạn để về quê. Ve chai mấy tháng cuối năm xuống giá thê thảm, cả ngày trầy trật ngoài đường nhưng số tiền kiếm được chẳng đáng bao nhiêu. Với cái giá ve chai như năm nay, chị cho biết số tiền kiếm được chưa bằng nửa năm ngoái, trong khi đó thì giá cả mọi thứ đều leo thang khiến cuộc sống của những người như chị vô cùng khốn khổ. Chị cho biết, rất nhiều người cùng đi ve chai với chị đã bỏ về quê cả hai tháng trước do mỗi ngày chỉ kiếm được vài chục ngàn, chẳng đủ tiền ăn, tiền nhà. Còn chị, sở dĩ còn ở lại vì hoàn cảnh gia đình quá khó khăn. Ở quê, ruộng không có nên hai vợ chồng phải đi làm thuê kiếm sống. Nhưng công xá ở quê chẳng đáng bao nhiêu, lại ít việc nên chị quyết định xa chồng, xa con vào Sài Gòn kiếm sống. Nếu chị về sớm thì cũng chỉ ăn chơi vì thời gian này ở quê không có việc. Chính vì thế chị quyết định ở lại, kiếm được đồng nào hay đồng ấy. Và để có tiền gửi về hằng tháng cho mấy bố con ở nhà chị đành phải chấp nhận sống kham khổ tằn tiện. Chị tâm sự: Ve chai ế ẩm nhưng cũng kiếm được đồng ra, đồng vào chứ về quê thì lấy đâu ra. Thôi thì mình chấp nhận hi sinh một chút cho chồng con ở nhà đỡ khổ là được rồi. Vì kiếm được đồng nào chị lại dành dụm gửi cho chồng con hết nên đến ngày cuối cùng của năm, chị mới đủ tiền để lo liệu tàu xe về quê sum họp với chồng con. Cũng giống như chị Hoài, chị Phan Thị Ái đang cố gắng để có mặt ở nhà vào đêm giao thừa. Từ Nam Định, chị theo một người bà con vào Sài Gòn bán trái cây dạo để có tiền gửi về lo cho mấy đứa em ăn học. Đã 3 năm rồi chị chưa về quê, trong khi đó mẹ ở nhà lại đang ốm nên cái khát khao được về quê trong chị càng cháy bỏng. Nhưng với tình hình buôn bán khó khăn như hiện nay của chị thì đường về quê dường như vẫn còn xa vời vợi. Chị bảo chỉ khi nào chắc chắn ngồi trên xe rồi mới biết có về hay không. Thôi đành lỗi hẹn với quê hương Đó là nỗi niềm của những người ở lại, biết chắc chắn rằng dù có cố gắng mấy cũng không thể sum họp với gia đình vào dịp cuối năm. Để có chút tiền gửi về quê cho những người thân tiêu Tết, họ chấp nhận ở lại Sài Gòn dù biết rằng ở lại sẽ là buồn tủi và nước mắt. Chị Nguyễn Thị Thùy tâm sự: Đi làm cả năm nhưng chẳng dành dụm được bao nhiêu nên đành chấp nhận ở lại để chút tiền xe đó gửi về quê cho mẹ sắm Tết. Vậy là lại một cái Tết nữa không được sum họp với gia đình. Nhớ lại những cái Tết nơi xứ người chị Thùy vẫn còn thấy rùng mình. Đêm giao thừa, mấy chị em cùng cảnh xa quê quây quần lại chỉ còn biết nhìn nhau khóc. Sáng mùng một, gọi điện về cho mẹ thì hầu như cả mẹ cả con chẳng nói được bao nhiêu vì còn lo khóc. Nghĩ đến Tết, chị không thấy vui mà chỉ thấy sợ vì đấy là lúc để những người như chị nhìn rõ nhất cái tủi cực của kẻ tha hương. Đó không chỉ là tâm trạng của chị Thùy mà là tâm trạng của biết bao nhiêu người dân nhập cư phải ở lại TP.HCM khi Tết về. Và những ngày đó, nhiều người vẫn ra đường đi làm như là một cách “bắt” mình bận rộn để quên đi nỗi nhớ nhà, để tự lừa mị mình quên đi nỗi niềm tha hương ngày Tết. Hà Dịu