'Ước mơ nghèo' khi Tết cận kề...
- Trong khi nhiều người đang hối hả nghĩ đến chuyện Tết này sẽ mua sắm gì, chơi cây cảnh nào cho sang, mang về nhà món gì lạ, đặc biệt để đãi khách thì vẫn có những con người lặng lẽ kiếm sống qua ngày mà quên đi ý niệm Tết gần kề…
Kiếm ăn qua ngày còn khó, mong chi tới sắm Tết Đêm đêm, khi mọi nhà đều cửa đóng then cài, người sửa soạn đi ngủ, người đã say giấc nồng thì trong một vài con hẻm trên đường Đinh Tiên Hoàng, Bình Thạnh vẫn có hai bà cháu lầm lụi dắt nhau qua từng căn nhà dừng lại ở những đống rác trước cửa, bới tìm những thứ người ta bỏ đi nhưng còn bán ve chai được. Hai bà cháu, một già khoảng 60 tuổi, 1 trẻ mới hơn 2 tuổi cứ đi như thế, len lỏi qua các con hẻm và không bỏ sót bất kỳ đống rác của nhà nào. Lúc bà dừng lại bới rác thì cháu vừa ngồi nghịch một vài thứ đồ bà mới nhặt từ đống rác, vừa bi bô bên cạnh. Xong bà cháu lại dắt nhau đi, có khi cháu mỏi chân bà phải vừa xách bịch rác, vừa bế cháu. Đã có đêm, tôi đứng rất lâu trên ban công nhà mình quan sát và thắt lòng khi thấy hai bà cháu bế nhau lầm lũi đi về trong đêm. Nhiều khi, lúc tôi đã mơ màng thì chợt tỉnh vì bị đánh thức bởi chính tiếng nói bi bô của đứa trẻ và lại miên man suy nghĩ xót xa cho thân phận người. Hỏi chuyện, bà Trương Thị Lan cho biết mẹ đứa bé vốn là một người đàn bà dở người, bị làm nhục và sinh ra đứa trẻ. Tự dưng, bà mang thêm gánh nặng phải nuôi cả mẹ lẫn con. Đứa trẻ lớn lên gần như chỉ biết bà vì chưa bao giờ có sự chăm sóc của người mẹ. Và đến đêm, khi các nhà đã vứt rác ra ngoài chờ người thu rác tới mang đi thì bà lại đánh thức cháu dậy và hai bà cháu cùng đi. Bà bảo: Tôi phải đưa nó đi theo vì nhỡ để ở nhà, thằng bé thức dậy không thấy ai lại khóc hết nước mắt, mà mẹ nó có biết gì đâu mà dỗ. Và gần như trở thành thói quen, đứa bé thường ngủ từ chập tối cho đến khi bà chuẩn bị đi là tự động thức dậy. Mỗi đêm đi như thế, hai bà cháu chỉ kiếm được nhiều nhất bốn chục ngàn, có khi chỉ mười ngàn đồng. Hôm nào nhiều, cháu được thêm hộp sữa tươi, hôm nào ít thì chỉ có nước cơm hoặc cháo loãng. Nhắc đến chuyện Tết nhất, bà chỉ cười: kiếm ăn qua ngày còn khó thì nghĩ gì đến Tết chứ. Kiếm được ngày nào hay ngày ấy nên cũng chẳng có tiền mà sắm Tết. Từ mấy tháng nay, ve chai rớt giá thê thảm, số tiền bà kiếm được không bằng 1 nửa trước kia nên khái niệm ăn Tết càng trở nên xa xôi. Nhưng bà cũng mong đến Tết vì bịch rác nhà người ta thường phong phú hơn, có nhiều thứ để lượm hơn và bữa ăn của gia đình vì thế cũng đầy đủ hơn. Với bà, ý nghĩa của Tết chỉ đơn giản như vậy. Giá không có Tết thì tốt biết mấy Ngồi bên chậu nút chai đang cắt dở dang, bà Nguyễn Thị Bảy (Q.2) năm nay đã 71 tuổi than thở như vậy. Mặc dù mắt đã mờ, tay hơi run rồi nhưng hàng ngày bà vẫn phải ngồi cả mấy tiếng đồng hồ chỉ để kiếm hơn mười ngàn sống qua ngày. Bao nhiêu năm vật lộn với đời, nhưng cho đến tuổi này, bà chưa một lần được ăn một cái Tết đúng nghĩa. Thậm chí cái việc quan trọng nhất là phải có miếng thịt cúng ông bà, tổ tiên bà cũng không làm được. Con gái của bà, chị Nguyễn Thị Hồng Yến không có nghề nghiệp nên hàng ngày cũng phải ngồi cắt vỏ chai cùng với mẹ. Mỗi ngày, số tiền hai mẹ con kiếm được cũng chỉ đủ để mua gạo ăn nên không mong gì đến chuyện sắm Tết. “Cả năm cứ sống như thế không sao, nhưng Tết đến thì lại thấy chạnh lòng khi nhìn thiên hạ tấp nập sắm Tết và đi chơi. Lúc đấy mới thấy tủi cái phận nghèo”, bà Bảy thở dài. Tết không chỉ khiến bà Bảy nhìn rõ thân phận mình mà còn là những ngày khốn đốn vì không có hàng làm, hoặc có làm cũng chẳng ai nhận vì chủ bận nghỉ Tết nên sẽ không có tiền mua gạo ăn. Những lúc ấy chỉ còn biết trông chờ vào sự đùm bọc của hàng xóm và sự giúp đỡ của chính quyền địa phương. Chị Yến, con bà Bảy tâm sự: Nhận như thế cũng tủi lắm, nhưng nghèo quá biết làm sao được. Chính vì thế mà cứ mỗi khi Tết đến cả gia đình lại thấy sợ hãi. Cũng giống như gia đình bà Bảy, gia đình chị Nguyễn Thị Hồng (Q.6) chẳng bao giờ có được một cái Tết tử tế. Trước đây chồng chị vốn đi làm phu hồ nhưng sau đó sức khỏe yếu, anh bị đau sống lưng do những ngày làm việc quá lao lực nên phải nghỉ ở nhà đi lượm ve chai. Do bị bệnh nên anh cũng chỉ đi được bữa đực, bữa cái còn lại phải nằm ở nhà. Chị Hồng cũng không có nghề nghiệp gì nên ban ngày đi lượm ve chai, tối về ngồi lột tỏi thuê cho người ta kiếm thêm đồng ra, đồng vào. Chính vì thế mà sắm Tết với gia đình chị là chuyện xa xỉ. Chị bảo Tết có gì ăn nấy, không có thì thôi chứ cũng chẳng câu nệ gì. Quần áo của hai đứa con thường chị đi xin của những gia đình mà chị ghé mua ve chai. Cũng có năm may mắn, xin được những bộ quần áo còn mới, các con chị cũng xúng xính trong những bộ đồ mới như nhiều đứa trẻ khác. “Nhưng nhìn cảnh con mình và mấy đứa bé hàng xóm tụ tập lại với nhau so sánh xem quần áo của đứa nào mới hơn mà thấy thương vì quần áo của chúng cũng là quần áo đi xin người ta. Trẻ nhà nghèo tội vậy đó.” -Chị Hồng ngậm ngùi. Phận nghèo giấc mơ cũng nghèo Đêm giao thừa, khi tất cả các gia đình đang chuẩn bị cúng giao thừa thì ông Nguyễn Văn Tài lại ngồi trước cửa căn chòi của mình nhìn ra cái ao tối sẫm trước mặt và suy nghĩ mông lung. Lên thành phố hơn hai chục năm nay, ngày làm việc hùng hục như trâu, có khi đêm vẫn phải tranh thủ làm nhưng cái nghèo vẫn cứ đeo bám cả gia đình. Vất vả quanh năm nhưng chưa năm nào gia đình ông có tiền sắm Tết như người ta. Trong thời khắc đất trời chuyển giao ấy, ông chỉ ước có một giao thừa nào đó, vợ ông sẽ lăng xăng nấu nấu nướng nướng đồ bưng lên cho ông cúng, rồi cả nhà sẽ quây quần lại ăn giao thừa. Nhưng khi nhìn vào trong nhà, thấy vợ và các con đã ngủ vì chẳng biết làm gì, chẳng biết đi đâu vào đêm giao thừa, ông thở dài ngao ngán, quay vào bàn thờ, đốt cho ông bà nén hương rồi lên giường nằm trong tâm trạng dằn vặt áy náy vì Tết không biết hương hồn ông bà phải lưu lạc chốn nào. Với chị Nguyễn Thị Hồng, chị chỉ mong có được 3 ngày Tết thảnh thơi, chị ở nhà nấu nướng đồ cho chồng nhậu với vài người hàng xóm, con đi chơi về có cái ăn mà không phải lo nghĩ gì đến chuyện đi làm kiếm tiền vì sợ hôm nay mà ở nhà, ngày mai không biết lấy gì ăn. Ước mơ giản dị thôi nhưng suốt bao nhiêu năm trời bỏ quê lên thành phố sống chị vẫn không thực hiện được. Sau cả năm làm việc vất vả không có thời gian suy nghĩ, cứ mỗi giao thừa, khi con người ta thảnh thơi, có thời gian để ngẫm nghĩ về cuộc đời thì những người như ông Tài, chị Hồng lại ngồi mơ những giấc mơ của năm cũ mà không biết khi nào mới thành hiện thực… Hà Dịu