URECA - Ирээдүйгээ аврахад алхам дөхөх нь 
<div class="article-body">
          <h2><div><div><div><br></div><div>Уншигч та урьд өмнө нь байгальд ялгаруулаагүй нүүрстөрөгчөө хэмжиж, түүнийгээ худалдаж болдог тухай сонсож байсан уу? Бид энэ удаа  дэлхийд анх удаа нүүрстөрөгчийн кредитийг өрхийн түвшинд тооцож баталгаажуулдаг платформ бүтээж буй URECA-ийн хамт олныг танилцуулж байна.</div><div><br></div><div>URECA бол Монгол залуучуудын байгуулсан Сингапурт төвтэй  уур амьсгалын технологийн гарааны компани юм. Тэд нүүрстөрөгчийн дүйцүүлэлтийн системийг (Carbon Offsetting) хүн бүрд хүртээмжтэй түгээх зорилгоор сэргээгдэх эрчим хүчний баталгаажуулалт хийж, зөвлөх үйлчилгээ үзүүлж, харилцагч талуудыг холбох зах зээлийг бэлдэж байна. Хүн төрөлхтөний хүчин мөхөсдөөд буй уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг Монгол залуучуудын санаачлан хэрэгжүүлж технологийн бизнестэй илүү ойроос танилцъя. </div></div></div><div><br></div></h2><p></p><p><b>Нэр</b>: URECA <br><b>Хаяг</b>: Сүхбаатар дүүрэг, Шангри-Ла оффис 1208 тоот <br>36 Robinson Road, #13-01 City House, Singapore 068877 <br><b>Чиглэл:</b> Байгаль орчин, уур амьсгал, технологи, хөрөнгө оруулалт <br><b>Үүсгэн байгуулагч: </b>Б.Амар, Э.Орчлон, Э.Өнөрбат, Ж.Золбаяр<br><b>Үүсгэн байгуулагдсан он</b>: 2021 он <br><b>Холбоос</b>: <a href="https://www.facebook.com/urecaofficial" target="_blank">URECA</a> (Фэйсбүүк), <a href="https://www.instagram.com/urecaofficial/" target="_blank">urecaofficial</a> (Инстаграм) <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/47d55a5923839991fa0e5828fc1a50ef.jpg"></p><div class="image-caption">Удирдлагын баг: Б.Амар, Э.Орчлон, Ж.Золбаяр, Э.Өнөрбат</div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">сэдэл</h3><p></p><p>Бид АНУ-д сурч байхдаа танилцсан оюутан ахуйн найзууд. Би /Амараа/ электроник компьютерын инженер, Өнөрөө физик математикийн чиглэлд бакалавр хамгаалж, байгаль орчин, эдийн засгийн чиглэлээр мэргэжил дээшлүүлсэн. Орчлон эдийн засагч мэргэжилтэй, сэргээгдэх эрчим хүчний салхин станцын төслүүд дээр ажиллаж байсан туршлагатай. Харин Золоо Бээжингийн Их Сургуулийг олон улсын харилцаа чиглэлээр төгссөн. </p><p>URECA бол гэнэтхэн төрсөн шинэ санаа биш. Бид цаг үе, нөхцөл байдал, ажил мэргэжлийн шалтгаанаар хоорондоо ярилцсаар явсан санаа юм. Харин өнгөрсөн зун тохиосон Сибирийн түймэр URECA-г эхлүүлэх бодитой сэдэл нь болсон. Түймрийн утаанаас болж Улаанбаатар бүхэлдээ утаанд автсаныг хэн хүнгүй тод санаж байгаа байх. Тэр үед том охин маань дөнгөж ой гарантай байсан учир хотоос холдож хөдөөг зорьсон. </p><p>Хэдэн мянган км туулж холдсон ч гашуун утаа хаа сайгүй хэвээр байсан. Тэр үед цаашид миний хүүхэд амьдрах орчин улам бүр дордоно гэдгийг ойлгосон юм. Бид бүгдээрээ шинэхэн эцэг эхчүүд. Үр хүүхдийнхээ өмнө үүрэг хүлээсэн аавууд. Тиймээс бидний хүүхдүүд 10, 20 жилийн дараа ямар орчинд амьдрах вэ гэдэгт сэтгэл түгшиж, ямар нэгэн зүйл хийх ёстойг тэр үед тодоор ухаарсан.</p><p> Түүний дараахан бид MIT (Massachusetts Institute of Technology)-аас гаргасан нэгэн <a href="https://en-roads.climateinteractive.org/scenario.html?v=22.11.0" target="_blank">тооцоололтой</a> танилцсан юм. Хүн төрөлхтөн дэлхийн дулаарлын эсрэг юу ч хийлгүй энэ хэвээр үргэлжилбэл 2100 он гэхэд дэлхийн дундаж температур 3.6 цельсээр нэмэгдэж хүн, амьтан амьдрахад хүндрэлтэй болох урьдчилсан тооцоо гарсан. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/678c1edc085354926faeee8b0c440653.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/ade3b893fa12bc4f27b9c5ebe7f35b3e.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/16811a51cb8c3a7ee60f965839c34368.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>Хэрэв дэлхий нийтээрээ одооноос арга хэмжээ авч, нүүрсэнд өндөр татвар ноогдуулах, сэргээгдэх эрчим хүчийг бүх түвшинд дэмжих, байшин, орон сууц, нийтийн тээврийн хэрэгслүүдийг цахилгаан болгох зэрэг олон салбарыг өөрчлөн шинэчилж байж ердөө 2.5 градус хүртэл буулгах боломжтой юм байна. </p><p>Өөрөөр хэлбэл хүн төрөлхтөн дэлхий даяараа нэгдэж, эдийн засаг, улс төр, бодлогын хувьд нягт хамтран ажилласнаар температурын өсөлтийг нэг градусаар багасгана гэсэн үг. Харин нүүрсхүчлийн кредит (carbon credit)-ийг зөв ашиглаж чадвал уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хамгийн өндөр нөлөө үзүүлж, үр дүнг гаргах боломжтойг уг тооцоо харуулсан.<br></p>
<p></p><p>Тиймээс URECA нүүрстөрөгчийн кредитийн зах зээлийг нэвтрүүлж байна. Нүүрстөрөгчийн кредитийн тогтолцоо нь 1997 онд Киотогийн протокол хүчин төгөлдөр болсноос хойш 25 гаруй жилийн хугацаанд хэрэгжиж байгаа тогтолцоо юм. </p><p>Энэ талаар мэддэг цөөхөн хүмүүсийн хүрээнд өрнөдөг маш том зах зээл гэж хэлж болно. Үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхэлж буй томоохон корпорац, компаниуд нийгмийн хариуцлагын хүрээнд <a href="https://netzeroclimate.org/what-is-net-zero/" target="_blank">Net Zero-</a>д (Олон улсын хэмжээнд тохиролцсон дэлхийн дулаарлыг сааруулах зорилт) нэгдэж, ирэх 10-30 жилийн дараа үйл ажиллагаандаа нүүрсхүчлийн хий ялгаруулахгүй болно хэмээн амладаг. Энэ нь мэдээж амаргүй ажил. </p><p>Жишээ нь, нэг салхин парк барихад 5-7 жил зарцуулна. "Google" шиг олон дата төвтэй, нүсэр бүтэцтэй компани бүх ажиллагаандаа сэргээгдэх эрчим хүч нэвтрүүлэхэд хөрөнгө мөнгө, цаг хугацааны олон асуудал үүсдэг. Амлалтынхаа хүрээнд хүлэмжийн хийн ялгарлыг багасгаж болох олон ажил, төсөл хэрэгжүүлэх хэдий ч үйл ажиллагаагаа Net Zero болгохын хооронд зөрүү үүснэ. </p><p>Тиймээс тэрхүү зөрүүг арилгаж амлалтаа биелүүлэхийн тулд нүүрстөрөгчийн кредит худалдан авч дүйцүүлэн тооцож (offset) болох юм. Нэг карбон кредит гэдэг нь нэг тонн нүүрсхүчлийн хийг агаар мандалд оруулаагүйн төлөөх нэгж. Нэг талдаа хүлэмжийн хий ялгаруулагч аж ахуйн нэгжид байгальд ээлтэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулах боломжийг, нөгөө талдаа хүлэмжийн хийг бууруулах төсөл хэрэгжүүлэгчид төслөө санхүүжүүлэх боломжийг олгож байгаа юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Ялгарал</h3><p></p><p>Саяхан Нью Йорк хотноо болсон уур амьсгалын чуулганы үеэр “2030 он гэхэд гэхэд хүн төрөлхтөн дэлхийн дундаж температурыг 1.5 градусаар барьж чадах уу? гэхэд 100 гаруй хүнээс ганцхан хүн гар өргөсөн. Хүн төрөлхтөн хойшдын ирээдүйдээ үнэхээр итгэл алдарч байна. Мэдээж бууж өгөх амархан ч бид илүү өөдрөгөөр харж, олон талууд далайцтайгаар хамтарч, хүн бүр гар бие оролцоотой байх хэрэгтэй. Энэ бол бидний философийн нэг хэсэг юм. </p><p><b>Өрхийн түвшний дижитал баталгаажуулалт </b>- Бид Азийн сангийн санхүүжилтээр дэлхийд анх удаа өрхийн түвшинд нүүрстөрөгчийн кредитийг хиймэл оюун ухаан ашиглан баталгаажуулж, блокчейн дээр бүртгэж буй туршилтын төслийг Гэр Өргөө ТББ-тай хамтран хэрэгжүүлж байгаа. </p><p>Нүүрс, мод түлдэг байсан айл өрхүүд сэргээгдэх эрчим хүч ашиглан, халаалтын асуудлаа шийдэж байна. Энэ нь өрхийн аж байдал, амьжиргаа, эрүүл мэндийг дээшлүүлээд зогсохгүй, нүүрсэнд зарцуулдаг зардлыг хэмнэж, нэмэлтээр нүүрстөрөгчийн кредитийг зарж, нэмэлт орлогын эх үүсвэрийг олгож буй юм. </p><p>Төслийн тооцооллоор гэрт амьдарч буй нэг өрх жилд дунджаар 10-20 тонн CO2 бууруулах боломжтой. Эхний ээлжид Азийн сангийн Монгол дахь оффис тэдгээр өрхүүдийн кредитийг худалдан авч, өөрсдийн үйл ажиллагааны хүрээнд бий болсон хүлэмжийн хийн ялгаруулалтдаа дүйцүүлэх юм. </p><p>Өмнө нь томоохон төслүүдийн хүрээнд нүүрстөрөгчийн кредитийг тооцож байснаас иргэн Амарын гэрийн кредитийг хаана ч тооцож байгаагүй. Бид тэрхүү тооцоолж болох технологи болон аргачлал стандартыг нэвтрүүлсэн. Ирэх 12 сарын эхээр платформоо танилцуулах үед төслийн таван айлаас тооцсон тонн кредитийг олон улсад дуудлага худалдаагаар зарлах юм. Томоохон олон компаниуд оролцоно гэдгээ илэрхийлсэн. Олсон орлого нь тэдгээр гэр бүлүүд болон энэ төслийг илүү өргөн хүрээнд хэрэгжүүлэхэд зарцуулагдана.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/0ddd2cc906eab2416d0de78416c02c07.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/12047369ed0ddd39198a5e655a1dd801.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/9dbb01a19a9c9f128cab8dc37e0e6b3c.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>Урьд өмнө нь URECA шиг <b>олон нийтийг хамарсан платформ</b> байгаагүй. Ойр дотнын найзууд, залуус дунд уур амьсгалын өөрчлөлтийн төлөө хувь нэмрээ оруулах хүсэлтэй хүмүүс олон байдаг ч хэрхэн, юу хийхээ мэддэггүй хүмүүс олон бий. </p><p>URECA-аар дамжуулан дэлхийн хаанаас ч ямар ч хүн сонирхсон төслөө дэмжих, түүгээр дамжуулан уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хөрөнгө оруулах (climate investing) боломжтой. Зөвхөн Монгол биш дэлхий даяар хэрэгжиж буй үр өгөөжтэй төслүүдийг цуглуулан байршуулна. </p><p>Одоогоор бид Перугийн ой хамгааллын төслүүд, Кени, Конго зэрэг дэлхий даяарх төслүүдтэй хамтрахаар ярилцаж байна. Манай платформд байршсанаар цөөн компанид биш олон нийтэд нээлттэйгээр хэнд ямар ханшаар худалдаалахыг мэдэх боломжтой нь төсөл хэрэгжүүлэгч нарт таатай байгаа. Хэн хаанаас авч яаж арилжиж буй тухай блокчэйнээр бүртгэх учир бүх мэдээлэл нийтэд нээлттэй. </p><p>Нөгөө талдаа хүмүүс хувьцаа, бонд авахын тулд хаана, ямар газар баталгаатай, үр ашигтай өсөж болохыг судалдаг. Түүн шиг карбон кредитийг хөрөнгө оруулалтын хэрэгслээр ашиглаж эхэлбэл <b>уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай судалж, анхаарал хандуулдаг болох нь</b> бидний зорилго.</p><p>Ямар төслүүд нүүрсхүчлийн ялгаруулалтыг багасгах, аль нь сайн вэ зэргээр суурь ойлголтыг бий болгох том давуу талтай. Цаашид уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэхэд иргэд нийтээрээ мэдээлэлтэй болж байж үйлчлүүлдэг компани, үйлдвэрүүддээ шаардлага тавьж чаддаг болно. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ureca гэж юу вэ?</h3><p></p><p>URECA Pte. Ltd. нь Сингапурт төвтэй Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй уур амьсгалын технологийн гарааны компани бөгөөд нүүрстөрөгчийн дүйцүүлэлтийн системийг (Carbon Offsetting) хүн бүрд хүртээмжтэй болгох зорилготой. Бид одоогоор дараах чиглэлээр ажиллаж буй юм. </p><p><b>REC</b> (Renewable Energy Certification/Сэргээгдэх эрчим хүчний сертификатжуулалт) <br><b>Enterprise Solution</b> (Аж ахуйн нэгжүүдэд үзүүлэх зөвлөх үйлчилгээ) <br><b>Carbon Credit Marketplace</b> (Төсөл хэрэгжүүлэгч болон карбон кредит худалдан авагчдыг холбох гүүр – карбон кредитэд хөрөнгө оруулах боломж) зэрэг үйлчилгээнүүдийг үзүүлж байна.<br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">нэр</h3><p>URECA гэдэг нь <b>Universal Renewable Energy Certificate Accreditor</b> үгийн товчлол бөгөөд “Eureka” гэх “Би олчихлоо” гэх утга бүхий эртний Грек үгээс санаа авч, компанийнхаа нэрийг өгсөн.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Одоо</h3><p></p><p>Бид тун удахгүй нүүрстөрөгчийн кредитийн арилжааг явуулах URECA платформыг олон улсад нээхээр зорин ажиллаж байна. Бид платформд байршуулах төслүүдээ өөрсдөө нягталж, сонгон шалгаруулдаг. </p><p>Өнөөдөр өглөө гэхэд Өмнөд Африкийн Малави улсын нэгэн төсөлтэй танилцлаа. Гал түлж буй зуухаа солиод уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх тухай төсөл юм. Одоогоор 100 мянган айлыг хамруулж, хөрөнгө оруулалтаа шийдэж чадвал нэг сая гаруй айл өрхөд нэвтрүүлэх боломжтой гэнэ. Тиймээс URECA шиг платформ хэрэгтэй байна гэсэн. </p><p>Мөн олон улсын дүрвэгчдэд тусалдаг НҮБ дүрвэгчдийн сантай (UNHCR) хамтарч ажиллахаар ярьж байгаа. Бангладеш улсад нэг сая хүн амтай хамгийн том дүрвэгчдийн кемп байдаг. Голдуу Мьянмараас зугтаж ирсэн дүрвэгчид байдаг нь бараг л Улаанбаатар хот шиг гэсэн үг. </p><p>НҮБ-ээс бидэнтэй холбогдож энэхүү кемпэд ашиглаж буй дизель генераторын оронд сэргээгдэх эрчим хүчний нарны панел ашиглах, мод тарих төслүүд хэрэгжүүлэх тухай ярьсан юм. </p><p>Түүнээс гарах карбон кредитийг бид баталгаажуулан, манай платформоор дамжуулан борлуулснаар эргээд дүрвэгчдийн кемпэд хөрөнгө оруулъя гэсэн. Улаанбаатарт байгаа бид Бангладешт буй сая дүрвэгчдийн кемпэд сэргээгдэх эрчим хүч холбож, түүнээс гарах нүүрстөрөгчийн хийн бууралтыг нь борлуулна гэхээр сонсоход үнэмшмээргүй боловч энэ л бидний хэрэгжүүлэхээр зорьсон ажил.<br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/cc86c34867519e4aeed441172d6082f5.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/6cd1d02db01d0ff804168fe149afbee9.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/a64c274186405c5ded1ea3a8d79da61f.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>Бид байгууллагуудыг Net Zero руу дөхөх туслах цогц үйлчилгээ үзүүлж байна. Угтаа энэ төрлийн маркетинг хийгээгүй боловч олон компаниудаас байгаль орчинд ээлтэй болохын тулд юу хийж болох, зөвлөх үйлчилгээ өгөх эсэх тухай холбогдсон. Тиймээс зөвлөх үйлчилгээ нэвтрүүлж Монголын томоохон банктай хамтарч ажиллаж эхэлсэн. </p><p>Компаниудын хувьд хэчнээн хэмжээний хүлэмжийн хийг ялгаруулж буйг тогтоох нь хамгийн чухал. Тэгж байж хэрхэн бууруулах тухай арга хэмжээг нь мэднэ. Тухайн компанийг жилд хэчнээн хэмжээний хүлэмжийн хий ялгаруулж буй, эх үүсвэр нь юу болохыг тодорхойлж бодитой бууруулах боломжтой зорилтуудыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй тооцож өгдөг. </p><p>Хэрэв хүсвэл үйл ажиллагааны системүүдтэй нь холбогдож бодит цагт хүлэмжийн хийн ялгаралтыг хянах боломжтой. URECA-г эхлүүлж байхад ийм хэрэгцээ гарна гэж бодоогүй шүү.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">БАГ </h3><p></p><p>Дадлагажигч нар болон үндсэн ажилчид нийлээд 20 орчим залуус ажилладаг. Тогтвортой хөгжил, технологи, үйл ажиллагаа гэх үндсэн гурван хэсэгтэй. Дийлэнх нь өөрсдөө бидний тухай сонсож, энэ ажилд гар бие оролцъё хэмээн тэмүүлж, сайн дураараа нэгдсэн. Санхүүжилтээ ч шийдэж чадаагүй байхад цалин авалгүй ажиллаж байсан залуус ч бий. Ажиллах зарчмын хувьд бид ажил амьдралын тэнцвэрийг эрхэмлэн ажлын цаг, оффисын зарчимд баригдалгүй гэрээсээ ажиллах, хүссэн цагаараа ажиллах боломжийг олгодог.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/f051ffb49d7b8d9fc58af64d2959ac5d.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/93cc804b8955a2f6bfc1a71367e41e6c.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/6077daece777fab7b8779f350cf389e7.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>Намайг Б.Бямбаа гэдэг. 22 настай. МУИС-ийг Мэдээлэл технологийн чиглэлээр өнгөрсөн жил төгссөн. URECA-ийн анхны ажилчдын нэг. Одоогоор хиймэл оюун ухааны тооцооллын ахлахын алба хашдаг. </p><p>Би оюутан байхдаа хичээлийнхээ хажуугаар онлайн сургалт, курсээр дамжуулан хиймэл оюун ухааны талаар шимтэн судалж эхэлсэн юм. Өнгөрсөн жил судалгааны ажлаа дуусмагц дадлага хийх газар хайж явахдаа Онон эгчийн постыг фейсбүүкээс харсан. Санаа нь тун сонирхолтой, зөв санагдсан тул зорьж ирж уулзсан. </p><p>Нүүрстөрөгчийн кредитийг хиймэл оюун ухаан ашиглан тооцож, баталгаажуулалтын систем гаргах тухайгаа хэлсэн. Нэгдүгээрт, дэлхий нийтэд тулгамдсан асуудлыг шийдэхээр ажиллаж буй, хоёрдугаар, технологийг нийцүүлэн зөв ашигласан нь надад таалагдсан. </p><p>Жишээ нь, ой мод хэр их нүүрстөрөгч шингээдгийг тооцохын тулд хиймэл дагуул эсвэл дроноор газрын зургийг нь авч 3D дүрслэл ашиглан моддыг хэмжиж тооцдог. Манайх ухаалаг метр ашиглан, сэргээгдэх эрчим хүчний дата цуглуулан, хиймэл оюун ухаанаар боловсруулж, хэдий хэмжээний хүлэмжийн хийг агаар мандалд ялгаруулаагүйг тооцож байгаа. Цаашид мод, бэлчээр зэрэг бусад төрлийн төслүүдийн тооцооллыг хийхээр зорин ажиллаж байна. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ирээдүй</h3><p></p><p>Олон нийтийг уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хувь нэмрээ оруулахад хөшүүрэг болох зорилготой. Хүн бүр өөрсдийн чадах чинээгээр хувь нэмрээ оруулах боломжтой гэх сэдлийг төрүүлж, үйлдэл хийх платформыг бүтээж байна. </p><p>Нөгөө талдаа хамгийн сайнаар төсөөлбөл ирээдүйд өөрсдийгөө ажилгүй болгохын төлөө хичээж байна даа. Бүх компаниуд Net Zero болж, хэрэгтэй технологиудаа нэвтрүүлж, нүүрстөрөгчийн кредитээс үл хамааран төслүүд цэцэглээд эхэлбэл бид ажилгүй гэсэн үг дээ. /инээв/ </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">эрсдэл</h3><p></p><p>Нялх хүүхдүүдтэй, 30 гарсан эцэг эхчүүдийн хувьд хувийн ажлаа орхиод гарааны бизнес эхлүүлнэ гэдэг маш том үүрэг хариуцлага. Таван сараас хойш идэвхтэй хөрөнгө оруулалт босгоход ойр дотнын найзууд, танилууд бүгд эергээр хүлээн авч өөрсдийн хадгаламж, хуримтлалаараа хөрөнгө оруулж эхэлсэн. Том компани, сан бус зөвхөн хувь хүн, ойр дотнынхон маань тул илүү хариуцлагатай байхыг хичээдэг.</p><p>Өмнө нь хийж байгаагүй зүйлийг шинээр бүтээж, хөрөнгө босгож, баг бүрдүүлнэ гэж жилийн өмнө бодоход ямар ч боломжгүй санагдаж байсан. Гэхдээ бүх зүйл бүтэмжтэйгээр өнөөдөр энд ирсэн байна. Энэ бүхэн мэдээж эхлэл. Тэрхүү нөлөөллийг хүн бүрд хүргэж платформоо томруулна гэдэг амаргүй. Чадна гээд өдийг хүртэл зорьсон тул үргэлжлүүлэн хийнэ ээ.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/58370aef9e9f2f688b237286c3238924.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/3cf86f0a674b8b724694fd45add19785.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/56ee39a54c7b1c3de20c3540beafe548.jpg"></p>          </div>

Уншигч та урьд өмнө нь байгальд ялгаруулаагүй нүүрстөрөгчөө хэмжиж, түүнийгээ худалдаж болдог тухай сонсож байсан уу? Бид энэ удаа  дэлхийд анх удаа нүүрстөрөгчийн кредитийг өрхийн түвшинд тооцож баталгаажуулдаг платформ бүтээж буй URECA-ийн хамт олныг танилцуулж байна.
URECA бол Монгол залуучуудын байгуулсан Сингапурт төвтэй  уур амьсгалын технологийн гарааны компани юм. Тэд нүүрстөрөгчийн дүйцүүлэлтийн системийг (Carbon Offsetting) хүн бүрд хүртээмжтэй түгээх зорилгоор сэргээгдэх эрчим хүчний баталгаажуулалт хийж, зөвлөх үйлчилгээ үзүүлж, харилцагч талуудыг холбох зах зээлийг бэлдэж байна. Хүн төрөлхтөний хүчин мөхөсдөөд буй уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг Монгол залуучуудын санаачлан хэрэгжүүлж технологийн бизнестэй илүү ойроос танилцъя.
Нэр
: URECA
Хаяг
: Сүхбаатар дүүрэг, Шангри-Ла оффис 1208 тоот
36 Robinson Road, #13-01 City House, Singapore 068877
Чиглэл:
Байгаль орчин, уур амьсгал, технологи, хөрөнгө оруулалт
Үүсгэн байгуулагч:
Б.Амар, Э.Орчлон, Э.Өнөрбат, Ж.Золбаяр
Үүсгэн байгуулагдсан он
: 2021 он
Холбоос
:
URECA
(Фэйсбүүк),
urecaofficial
(Инстаграм)

Удирдлагын баг: Б.Амар, Э.Орчлон, Ж.Золбаяр, Э.Өнөрбат
сэдэл
Бид АНУ-д сурч байхдаа танилцсан оюутан ахуйн найзууд. Би /Амараа/ электроник компьютерын инженер, Өнөрөө физик математикийн чиглэлд бакалавр хамгаалж, байгаль орчин, эдийн засгийн чиглэлээр мэргэжил дээшлүүлсэн. Орчлон эдийн засагч мэргэжилтэй, сэргээгдэх эрчим хүчний салхин станцын төслүүд дээр ажиллаж байсан туршлагатай. Харин Золоо Бээжингийн Их Сургуулийг олон улсын харилцаа чиглэлээр төгссөн.
URECA бол гэнэтхэн төрсөн шинэ санаа биш. Бид цаг үе, нөхцөл байдал, ажил мэргэжлийн шалтгаанаар хоорондоо ярилцсаар явсан санаа юм. Харин өнгөрсөн зун тохиосон Сибирийн түймэр URECA-г эхлүүлэх бодитой сэдэл нь болсон. Түймрийн утаанаас болж Улаанбаатар бүхэлдээ утаанд автсаныг хэн хүнгүй тод санаж байгаа байх. Тэр үед том охин маань дөнгөж ой гарантай байсан учир хотоос холдож хөдөөг зорьсон.
Хэдэн мянган км туулж холдсон ч гашуун утаа хаа сайгүй хэвээр байсан. Тэр үед цаашид миний хүүхэд амьдрах орчин улам бүр дордоно гэдгийг ойлгосон юм. Бид бүгдээрээ шинэхэн эцэг эхчүүд. Үр хүүхдийнхээ өмнө үүрэг хүлээсэн аавууд. Тиймээс бидний хүүхдүүд 10, 20 жилийн дараа ямар орчинд амьдрах вэ гэдэгт сэтгэл түгшиж, ямар нэгэн зүйл хийх ёстойг тэр үед тодоор ухаарсан.
Түүний дараахан бид MIT (Massachusetts Institute of Technology)-аас гаргасан нэгэн
тооцоололтой
танилцсан юм. Хүн төрөлхтөн дэлхийн дулаарлын эсрэг юу ч хийлгүй энэ хэвээр үргэлжилбэл 2100 он гэхэд дэлхийн дундаж температур 3.6 цельсээр нэмэгдэж хүн, амьтан амьдрахад хүндрэлтэй болох урьдчилсан тооцоо гарсан.

Хэрэв дэлхий нийтээрээ одооноос арга хэмжээ авч, нүүрсэнд өндөр татвар ноогдуулах, сэргээгдэх эрчим хүчийг бүх түвшинд дэмжих, байшин, орон сууц, нийтийн тээврийн хэрэгслүүдийг цахилгаан болгох зэрэг олон салбарыг өөрчлөн шинэчилж байж ердөө 2.5 градус хүртэл буулгах боломжтой юм байна.
Өөрөөр хэлбэл хүн төрөлхтөн дэлхий даяараа нэгдэж, эдийн засаг, улс төр, бодлогын хувьд нягт хамтран ажилласнаар температурын өсөлтийг нэг градусаар багасгана гэсэн үг. Харин нүүрсхүчлийн кредит (carbon credit)-ийг зөв ашиглаж чадвал уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хамгийн өндөр нөлөө үзүүлж, үр дүнг гаргах боломжтойг уг тооцоо харуулсан.

Тиймээс URECA нүүрстөрөгчийн кредитийн зах зээлийг нэвтрүүлж байна. Нүүрстөрөгчийн кредитийн тогтолцоо нь 1997 онд Киотогийн протокол хүчин төгөлдөр болсноос хойш 25 гаруй жилийн хугацаанд хэрэгжиж байгаа тогтолцоо юм.
Энэ талаар мэддэг цөөхөн хүмүүсийн хүрээнд өрнөдөг маш том зах зээл гэж хэлж болно. Үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхэлж буй томоохон корпорац, компаниуд нийгмийн хариуцлагын хүрээнд
Net Zero-
д (Олон улсын хэмжээнд тохиролцсон дэлхийн дулаарлыг сааруулах зорилт) нэгдэж, ирэх 10-30 жилийн дараа үйл ажиллагаандаа нүүрсхүчлийн хий ялгаруулахгүй болно хэмээн амладаг. Энэ нь мэдээж амаргүй ажил.
Жишээ нь, нэг салхин парк барихад 5-7 жил зарцуулна. "Google" шиг олон дата төвтэй, нүсэр бүтэцтэй компани бүх ажиллагаандаа сэргээгдэх эрчим хүч нэвтрүүлэхэд хөрөнгө мөнгө, цаг хугацааны олон асуудал үүсдэг. Амлалтынхаа хүрээнд хүлэмжийн хийн ялгарлыг багасгаж болох олон ажил, төсөл хэрэгжүүлэх хэдий ч үйл ажиллагаагаа Net Zero болгохын хооронд зөрүү үүснэ.
Тиймээс тэрхүү зөрүүг арилгаж амлалтаа биелүүлэхийн тулд нүүрстөрөгчийн кредит худалдан авч дүйцүүлэн тооцож (offset) болох юм. Нэг карбон кредит гэдэг нь нэг тонн нүүрсхүчлийн хийг агаар мандалд оруулаагүйн төлөөх нэгж. Нэг талдаа хүлэмжийн хий ялгаруулагч аж ахуйн нэгжид байгальд ээлтэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулах боломжийг, нөгөө талдаа хүлэмжийн хийг бууруулах төсөл хэрэгжүүлэгчид төслөө санхүүжүүлэх боломжийг олгож байгаа юм.

Ялгарал
Саяхан Нью Йорк хотноо болсон уур амьсгалын чуулганы үеэр “2030 он гэхэд гэхэд хүн төрөлхтөн дэлхийн дундаж температурыг 1.5 градусаар барьж чадах уу? гэхэд 100 гаруй хүнээс ганцхан хүн гар өргөсөн. Хүн төрөлхтөн хойшдын ирээдүйдээ үнэхээр итгэл алдарч байна. Мэдээж бууж өгөх амархан ч бид илүү өөдрөгөөр харж, олон талууд далайцтайгаар хамтарч, хүн бүр гар бие оролцоотой байх хэрэгтэй. Энэ бол бидний философийн нэг хэсэг юм.
Өрхийн түвшний дижитал баталгаажуулалт
- Бид Азийн сангийн санхүүжилтээр дэлхийд анх удаа өрхийн түвшинд нүүрстөрөгчийн кредитийг хиймэл оюун ухаан ашиглан баталгаажуулж, блокчейн дээр бүртгэж буй туршилтын төслийг Гэр Өргөө ТББ-тай хамтран хэрэгжүүлж байгаа.
Нүүрс, мод түлдэг байсан айл өрхүүд сэргээгдэх эрчим хүч ашиглан, халаалтын асуудлаа шийдэж байна. Энэ нь өрхийн аж байдал, амьжиргаа, эрүүл мэндийг дээшлүүлээд зогсохгүй, нүүрсэнд зарцуулдаг зардлыг хэмнэж, нэмэлтээр нүүрстөрөгчийн кредитийг зарж, нэмэлт орлогын эх үүсвэрийг олгож буй юм.
Төслийн тооцооллоор гэрт амьдарч буй нэг өрх жилд дунджаар 10-20 тонн CO2 бууруулах боломжтой. Эхний ээлжид Азийн сангийн Монгол дахь оффис тэдгээр өрхүүдийн кредитийг худалдан авч, өөрсдийн үйл ажиллагааны хүрээнд бий болсон хүлэмжийн хийн ялгаруулалтдаа дүйцүүлэх юм.
Өмнө нь томоохон төслүүдийн хүрээнд нүүрстөрөгчийн кредитийг тооцож байснаас иргэн Амарын гэрийн кредитийг хаана ч тооцож байгаагүй. Бид тэрхүү тооцоолж болох технологи болон аргачлал стандартыг нэвтрүүлсэн. Ирэх 12 сарын эхээр платформоо танилцуулах үед төслийн таван айлаас тооцсон тонн кредитийг олон улсад дуудлага худалдаагаар зарлах юм. Томоохон олон компаниуд оролцоно гэдгээ илэрхийлсэн. Олсон орлого нь тэдгээр гэр бүлүүд болон энэ төслийг илүү өргөн хүрээнд хэрэгжүүлэхэд зарцуулагдана.

Урьд өмнө нь URECA шиг
олон нийтийг хамарсан платформ
байгаагүй. Ойр дотнын найзууд, залуус дунд уур амьсгалын өөрчлөлтийн төлөө хувь нэмрээ оруулах хүсэлтэй хүмүүс олон байдаг ч хэрхэн, юу хийхээ мэддэггүй хүмүүс олон бий.
URECA-аар дамжуулан дэлхийн хаанаас ч ямар ч хүн сонирхсон төслөө дэмжих, түүгээр дамжуулан уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хөрөнгө оруулах (climate investing) боломжтой. Зөвхөн Монгол биш дэлхий даяар хэрэгжиж буй үр өгөөжтэй төслүүдийг цуглуулан байршуулна.
Одоогоор бид Перугийн ой хамгааллын төслүүд, Кени, Конго зэрэг дэлхий даяарх төслүүдтэй хамтрахаар ярилцаж байна. Манай платформд байршсанаар цөөн компанид биш олон нийтэд нээлттэйгээр хэнд ямар ханшаар худалдаалахыг мэдэх боломжтой нь төсөл хэрэгжүүлэгч нарт таатай байгаа. Хэн хаанаас авч яаж арилжиж буй тухай блокчэйнээр бүртгэх учир бүх мэдээлэл нийтэд нээлттэй.
Нөгөө талдаа хүмүүс хувьцаа, бонд авахын тулд хаана, ямар газар баталгаатай, үр ашигтай өсөж болохыг судалдаг. Түүн шиг карбон кредитийг хөрөнгө оруулалтын хэрэгслээр ашиглаж эхэлбэл
уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай судалж, анхаарал хандуулдаг болох нь
бидний зорилго.
Ямар төслүүд нүүрсхүчлийн ялгаруулалтыг багасгах, аль нь сайн вэ зэргээр суурь ойлголтыг бий болгох том давуу талтай. Цаашид уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэхэд иргэд нийтээрээ мэдээлэлтэй болж байж үйлчлүүлдэг компани, үйлдвэрүүддээ шаардлага тавьж чаддаг болно.

ureca гэж юу вэ?
URECA Pte. Ltd. нь Сингапурт төвтэй Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй уур амьсгалын технологийн гарааны компани бөгөөд нүүрстөрөгчийн дүйцүүлэлтийн системийг (Carbon Offsetting) хүн бүрд хүртээмжтэй болгох зорилготой. Бид одоогоор дараах чиглэлээр ажиллаж буй юм.
REC
(Renewable Energy Certification/Сэргээгдэх эрчим хүчний сертификатжуулалт)
Enterprise Solution
(Аж ахуйн нэгжүүдэд үзүүлэх зөвлөх үйлчилгээ)
Carbon Credit Marketplace
(Төсөл хэрэгжүүлэгч болон карбон кредит худалдан авагчдыг холбох гүүр – карбон кредитэд хөрөнгө оруулах боломж) зэрэг үйлчилгээнүүдийг үзүүлж байна.

нэр
URECA гэдэг нь
Universal Renewable Energy Certificate Accreditor
үгийн товчлол бөгөөд “Eureka” гэх “Би олчихлоо” гэх утга бүхий эртний Грек үгээс санаа авч, компанийнхаа нэрийг өгсөн.

Одоо
Бид тун удахгүй нүүрстөрөгчийн кредитийн арилжааг явуулах URECA платформыг олон улсад нээхээр зорин ажиллаж байна. Бид платформд байршуулах төслүүдээ өөрсдөө нягталж, сонгон шалгаруулдаг.
Өнөөдөр өглөө гэхэд Өмнөд Африкийн Малави улсын нэгэн төсөлтэй танилцлаа. Гал түлж буй зуухаа солиод уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх тухай төсөл юм. Одоогоор 100 мянган айлыг хамруулж, хөрөнгө оруулалтаа шийдэж чадвал нэг сая гаруй айл өрхөд нэвтрүүлэх боломжтой гэнэ. Тиймээс URECA шиг платформ хэрэгтэй байна гэсэн.
Мөн олон улсын дүрвэгчдэд тусалдаг НҮБ дүрвэгчдийн сантай (UNHCR) хамтарч ажиллахаар ярьж байгаа. Бангладеш улсад нэг сая хүн амтай хамгийн том дүрвэгчдийн кемп байдаг. Голдуу Мьянмараас зугтаж ирсэн дүрвэгчид байдаг нь бараг л Улаанбаатар хот шиг гэсэн үг.
НҮБ-ээс бидэнтэй холбогдож энэхүү кемпэд ашиглаж буй дизель генераторын оронд сэргээгдэх эрчим хүчний нарны панел ашиглах, мод тарих төслүүд хэрэгжүүлэх тухай ярьсан юм.
Түүнээс гарах карбон кредитийг бид баталгаажуулан, манай платформоор дамжуулан борлуулснаар эргээд дүрвэгчдийн кемпэд хөрөнгө оруулъя гэсэн. Улаанбаатарт байгаа бид Бангладешт буй сая дүрвэгчдийн кемпэд сэргээгдэх эрчим хүч холбож, түүнээс гарах нүүрстөрөгчийн хийн бууралтыг нь борлуулна гэхээр сонсоход үнэмшмээргүй боловч энэ л бидний хэрэгжүүлэхээр зорьсон ажил.

Бид байгууллагуудыг Net Zero руу дөхөх туслах цогц үйлчилгээ үзүүлж байна. Угтаа энэ төрлийн маркетинг хийгээгүй боловч олон компаниудаас байгаль орчинд ээлтэй болохын тулд юу хийж болох, зөвлөх үйлчилгээ өгөх эсэх тухай холбогдсон. Тиймээс зөвлөх үйлчилгээ нэвтрүүлж Монголын томоохон банктай хамтарч ажиллаж эхэлсэн.
Компаниудын хувьд хэчнээн хэмжээний хүлэмжийн хийг ялгаруулж буйг тогтоох нь хамгийн чухал. Тэгж байж хэрхэн бууруулах тухай арга хэмжээг нь мэднэ. Тухайн компанийг жилд хэчнээн хэмжээний хүлэмжийн хий ялгаруулж буй, эх үүсвэр нь юу болохыг тодорхойлж бодитой бууруулах боломжтой зорилтуудыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй тооцож өгдөг.
Хэрэв хүсвэл үйл ажиллагааны системүүдтэй нь холбогдож бодит цагт хүлэмжийн хийн ялгаралтыг хянах боломжтой. URECA-г эхлүүлж байхад ийм хэрэгцээ гарна гэж бодоогүй шүү.

БАГ
Дадлагажигч нар болон үндсэн ажилчид нийлээд 20 орчим залуус ажилладаг. Тогтвортой хөгжил, технологи, үйл ажиллагаа гэх үндсэн гурван хэсэгтэй. Дийлэнх нь өөрсдөө бидний тухай сонсож, энэ ажилд гар бие оролцъё хэмээн тэмүүлж, сайн дураараа нэгдсэн. Санхүүжилтээ ч шийдэж чадаагүй байхад цалин авалгүй ажиллаж байсан залуус ч бий. Ажиллах зарчмын хувьд бид ажил амьдралын тэнцвэрийг эрхэмлэн ажлын цаг, оффисын зарчимд баригдалгүй гэрээсээ ажиллах, хүссэн цагаараа ажиллах боломжийг олгодог.

Намайг Б.Бямбаа гэдэг. 22 настай. МУИС-ийг Мэдээлэл технологийн чиглэлээр өнгөрсөн жил төгссөн. URECA-ийн анхны ажилчдын нэг. Одоогоор хиймэл оюун ухааны тооцооллын ахлахын алба хашдаг.
Би оюутан байхдаа хичээлийнхээ хажуугаар онлайн сургалт, курсээр дамжуулан хиймэл оюун ухааны талаар шимтэн судалж эхэлсэн юм. Өнгөрсөн жил судалгааны ажлаа дуусмагц дадлага хийх газар хайж явахдаа Онон эгчийн постыг фейсбүүкээс харсан. Санаа нь тун сонирхолтой, зөв санагдсан тул зорьж ирж уулзсан.
Нүүрстөрөгчийн кредитийг хиймэл оюун ухаан ашиглан тооцож, баталгаажуулалтын систем гаргах тухайгаа хэлсэн. Нэгдүгээрт, дэлхий нийтэд тулгамдсан асуудлыг шийдэхээр ажиллаж буй, хоёрдугаар, технологийг нийцүүлэн зөв ашигласан нь надад таалагдсан.
Жишээ нь, ой мод хэр их нүүрстөрөгч шингээдгийг тооцохын тулд хиймэл дагуул эсвэл дроноор газрын зургийг нь авч 3D дүрслэл ашиглан моддыг хэмжиж тооцдог. Манайх ухаалаг метр ашиглан, сэргээгдэх эрчим хүчний дата цуглуулан, хиймэл оюун ухаанаар боловсруулж, хэдий хэмжээний хүлэмжийн хийг агаар мандалд ялгаруулаагүйг тооцож байгаа. Цаашид мод, бэлчээр зэрэг бусад төрлийн төслүүдийн тооцооллыг хийхээр зорин ажиллаж байна.

ирээдүй
Олон нийтийг уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хувь нэмрээ оруулахад хөшүүрэг болох зорилготой. Хүн бүр өөрсдийн чадах чинээгээр хувь нэмрээ оруулах боломжтой гэх сэдлийг төрүүлж, үйлдэл хийх платформыг бүтээж байна.
Нөгөө талдаа хамгийн сайнаар төсөөлбөл ирээдүйд өөрсдийгөө ажилгүй болгохын төлөө хичээж байна даа. Бүх компаниуд Net Zero болж, хэрэгтэй технологиудаа нэвтрүүлж, нүүрстөрөгчийн кредитээс үл хамааран төслүүд цэцэглээд эхэлбэл бид ажилгүй гэсэн үг дээ. /инээв/

эрсдэл
Нялх хүүхдүүдтэй, 30 гарсан эцэг эхчүүдийн хувьд хувийн ажлаа орхиод гарааны бизнес эхлүүлнэ гэдэг маш том үүрэг хариуцлага. Таван сараас хойш идэвхтэй хөрөнгө оруулалт босгоход ойр дотнын найзууд, танилууд бүгд эергээр хүлээн авч өөрсдийн хадгаламж, хуримтлалаараа хөрөнгө оруулж эхэлсэн. Том компани, сан бус зөвхөн хувь хүн, ойр дотнынхон маань тул илүү хариуцлагатай байхыг хичээдэг.
Өмнө нь хийж байгаагүй зүйлийг шинээр бүтээж, хөрөнгө босгож, баг бүрдүүлнэ гэж жилийн өмнө бодоход ямар ч боломжгүй санагдаж байсан. Гэхдээ бүх зүйл бүтэмжтэйгээр өнөөдөр энд ирсэн байна. Энэ бүхэн мэдээж эхлэл. Тэрхүү нөлөөллийг хүн бүрд хүргэж платформоо томруулна гэдэг амаргүй. Чадна гээд өдийг хүртэл зорьсон тул үргэлжлүүлэн хийнэ ээ.


Уншигч та урьд өмнө нь байгальд ялгаруулаагүй нүүрстөрөгчөө хэмжиж, түүнийгээ худалдаж болдог тухай сонсож байсан уу? Бид энэ удаа  дэлхийд анх удаа нүүрстөрөгчийн кредитийг өрхийн түвшинд тооцож баталгаажуулдаг платформ бүтээж буй URECA-ийн хамт олныг танилцуулж байна.    URECA бол Монгол залуучуудын байгуулсан Сингапурт төвтэй  уур амьсгалын технологийн гарааны компани юм. Тэд нүүрстөрөгчийн дүйцүүлэлтийн системийг (Carbon Offsetting) хүн бүрд хүртээмжтэй түгээх зорилгоор сэргээгдэх эрчим хүчний баталгаажуулалт хийж, зөвлөх үйлчилгээ үзүүлж, харилцагч талуудыг холбох зах зээлийг бэлдэж байна. Хүн төрөлхтөний хүчин мөхөсдөөд буй уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг Монгол залуучуудын санаачлан хэрэгжүүлж технологийн бизнестэй илүү ойроос танилцъя.
**Нэр**: URECA
**Хаяг**: Сүхбаатар дүүрэг, Шангри-Ла оффис 1208 тоот
36 Robinson Road, #13-01 City House, Singapore 068877
**Чиглэл:** Байгаль орчин, уур амьсгал, технологи, хөрөнгө оруулалт
**Үүсгэн байгуулагч:** Б.Амар, Э.Орчлон, Э.Өнөрбат, Ж.Золбаяр
**Үүсгэн байгуулагдсан он**: 2021 он
**Холбоос**: URECA (Фэйсбүүк), urecaofficial (Инстаграм)
Удирдлагын баг: Б.Амар, Э.Орчлон, Ж.Золбаяр, Э.Өнөрбат
### сэдэл
Бид АНУ-д сурч байхдаа танилцсан оюутан ахуйн найзууд. Би /Амараа/ электроник компьютерын инженер, Өнөрөө физик математикийн чиглэлд бакалавр хамгаалж, байгаль орчин, эдийн засгийн чиглэлээр мэргэжил дээшлүүлсэн. Орчлон эдийн засагч мэргэжилтэй, сэргээгдэх эрчим хүчний салхин станцын төслүүд дээр ажиллаж байсан туршлагатай. Харин Золоо Бээжингийн Их Сургуулийг олон улсын харилцаа чиглэлээр төгссөн.
URECA бол гэнэтхэн төрсөн шинэ санаа биш. Бид цаг үе, нөхцөл байдал, ажил мэргэжлийн шалтгаанаар хоорондоо ярилцсаар явсан санаа юм. Харин өнгөрсөн зун тохиосон Сибирийн түймэр URECA-г эхлүүлэх бодитой сэдэл нь болсон. Түймрийн утаанаас болж Улаанбаатар бүхэлдээ утаанд автсаныг хэн хүнгүй тод санаж байгаа байх. Тэр үед том охин маань дөнгөж ой гарантай байсан учир хотоос холдож хөдөөг зорьсон.
Хэдэн мянган км туулж холдсон ч гашуун утаа хаа сайгүй хэвээр байсан. Тэр үед цаашид миний хүүхэд амьдрах орчин улам бүр дордоно гэдгийг ойлгосон юм. Бид бүгдээрээ шинэхэн эцэг эхчүүд. Үр хүүхдийнхээ өмнө үүрэг хүлээсэн аавууд. Тиймээс бидний хүүхдүүд 10, 20 жилийн дараа ямар орчинд амьдрах вэ гэдэгт сэтгэл түгшиж, ямар нэгэн зүйл хийх ёстойг тэр үед тодоор ухаарсан.
Түүний дараахан бид MIT (Massachusetts Institute of Technology)-аас гаргасан нэгэн тооцоололтой танилцсан юм. Хүн төрөлхтөн дэлхийн дулаарлын эсрэг юу ч хийлгүй энэ хэвээр үргэлжилбэл 2100 он гэхэд дэлхийн дундаж температур 3.6 цельсээр нэмэгдэж хүн, амьтан амьдрахад хүндрэлтэй болох урьдчилсан тооцоо гарсан.
Хэрэв дэлхий нийтээрээ одооноос арга хэмжээ авч, нүүрсэнд өндөр татвар ноогдуулах, сэргээгдэх эрчим хүчийг бүх түвшинд дэмжих, байшин, орон сууц, нийтийн тээврийн хэрэгслүүдийг цахилгаан болгох зэрэг олон салбарыг өөрчлөн шинэчилж байж ердөө 2.5 градус хүртэл буулгах боломжтой юм байна.
Өөрөөр хэлбэл хүн төрөлхтөн дэлхий даяараа нэгдэж, эдийн засаг, улс төр, бодлогын хувьд нягт хамтран ажилласнаар температурын өсөлтийг нэг градусаар багасгана гэсэн үг. Харин нүүрсхүчлийн кредит (carbon credit)-ийг зөв ашиглаж чадвал уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хамгийн өндөр нөлөө үзүүлж, үр дүнг гаргах боломжтойг уг тооцоо харуулсан.
Тиймээс URECA нүүрстөрөгчийн кредитийн зах зээлийг нэвтрүүлж байна. Нүүрстөрөгчийн кредитийн тогтолцоо нь 1997 онд Киотогийн протокол хүчин төгөлдөр болсноос хойш 25 гаруй жилийн хугацаанд хэрэгжиж байгаа тогтолцоо юм.
Энэ талаар мэддэг цөөхөн хүмүүсийн хүрээнд өрнөдөг маш том зах зээл гэж хэлж болно. Үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхэлж буй томоохон корпорац, компаниуд нийгмийн хариуцлагын хүрээнд Net Zero-д (Олон улсын хэмжээнд тохиролцсон дэлхийн дулаарлыг сааруулах зорилт) нэгдэж, ирэх 10-30 жилийн дараа үйл ажиллагаандаа нүүрсхүчлийн хий ялгаруулахгүй болно хэмээн амладаг. Энэ нь мэдээж амаргүй ажил.
Жишээ нь, нэг салхин парк барихад 5-7 жил зарцуулна. "Google" шиг олон дата төвтэй, нүсэр бүтэцтэй компани бүх ажиллагаандаа сэргээгдэх эрчим хүч нэвтрүүлэхэд хөрөнгө мөнгө, цаг хугацааны олон асуудал үүсдэг. Амлалтынхаа хүрээнд хүлэмжийн хийн ялгарлыг багасгаж болох олон ажил, төсөл хэрэгжүүлэх хэдий ч үйл ажиллагаагаа Net Zero болгохын хооронд зөрүү үүснэ.
Тиймээс тэрхүү зөрүүг арилгаж амлалтаа биелүүлэхийн тулд нүүрстөрөгчийн кредит худалдан авч дүйцүүлэн тооцож (offset) болох юм. Нэг карбон кредит гэдэг нь нэг тонн нүүрсхүчлийн хийг агаар мандалд оруулаагүйн төлөөх нэгж. Нэг талдаа хүлэмжийн хий ялгаруулагч аж ахуйн нэгжид байгальд ээлтэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулах боломжийг, нөгөө талдаа хүлэмжийн хийг бууруулах төсөл хэрэгжүүлэгчид төслөө санхүүжүүлэх боломжийг олгож байгаа юм.
### Ялгарал
Саяхан Нью Йорк хотноо болсон уур амьсгалын чуулганы үеэр “2030 он гэхэд гэхэд хүн төрөлхтөн дэлхийн дундаж температурыг 1.5 градусаар барьж чадах уу? гэхэд 100 гаруй хүнээс ганцхан хүн гар өргөсөн. Хүн төрөлхтөн хойшдын ирээдүйдээ үнэхээр итгэл алдарч байна. Мэдээж бууж өгөх амархан ч бид илүү өөдрөгөөр харж, олон талууд далайцтайгаар хамтарч, хүн бүр гар бие оролцоотой байх хэрэгтэй. Энэ бол бидний философийн нэг хэсэг юм.
**Өрхийн түвшний дижитал баталгаажуулалт** - Бид Азийн сангийн санхүүжилтээр дэлхийд анх удаа өрхийн түвшинд нүүрстөрөгчийн кредитийг хиймэл оюун ухаан ашиглан баталгаажуулж, блокчейн дээр бүртгэж буй туршилтын төслийг Гэр Өргөө ТББ-тай хамтран хэрэгжүүлж байгаа.
Нүүрс, мод түлдэг байсан айл өрхүүд сэргээгдэх эрчим хүч ашиглан, халаалтын асуудлаа шийдэж байна. Энэ нь өрхийн аж байдал, амьжиргаа, эрүүл мэндийг дээшлүүлээд зогсохгүй, нүүрсэнд зарцуулдаг зардлыг хэмнэж, нэмэлтээр нүүрстөрөгчийн кредитийг зарж, нэмэлт орлогын эх үүсвэрийг олгож буй юм.
Төслийн тооцооллоор гэрт амьдарч буй нэг өрх жилд дунджаар 10-20 тонн CO2 бууруулах боломжтой. Эхний ээлжид Азийн сангийн Монгол дахь оффис тэдгээр өрхүүдийн кредитийг худалдан авч, өөрсдийн үйл ажиллагааны хүрээнд бий болсон хүлэмжийн хийн ялгаруулалтдаа дүйцүүлэх юм.
Өмнө нь томоохон төслүүдийн хүрээнд нүүрстөрөгчийн кредитийг тооцож байснаас иргэн Амарын гэрийн кредитийг хаана ч тооцож байгаагүй. Бид тэрхүү тооцоолж болох технологи болон аргачлал стандартыг нэвтрүүлсэн. Ирэх 12 сарын эхээр платформоо танилцуулах үед төслийн таван айлаас тооцсон тонн кредитийг олон улсад дуудлага худалдаагаар зарлах юм. Томоохон олон компаниуд оролцоно гэдгээ илэрхийлсэн. Олсон орлого нь тэдгээр гэр бүлүүд болон энэ төслийг илүү өргөн хүрээнд хэрэгжүүлэхэд зарцуулагдана.
Урьд өмнө нь URECA шиг **олон нийтийг хамарсан платформ** байгаагүй. Ойр дотнын найзууд, залуус дунд уур амьсгалын өөрчлөлтийн төлөө хувь нэмрээ оруулах хүсэлтэй хүмүүс олон байдаг ч хэрхэн, юу хийхээ мэддэггүй хүмүүс олон бий.
URECA-аар дамжуулан дэлхийн хаанаас ч ямар ч хүн сонирхсон төслөө дэмжих, түүгээр дамжуулан уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хөрөнгө оруулах (climate investing) боломжтой. Зөвхөн Монгол биш дэлхий даяар хэрэгжиж буй үр өгөөжтэй төслүүдийг цуглуулан байршуулна.
Одоогоор бид Перугийн ой хамгааллын төслүүд, Кени, Конго зэрэг дэлхий даяарх төслүүдтэй хамтрахаар ярилцаж байна. Манай платформд байршсанаар цөөн компанид биш олон нийтэд нээлттэйгээр хэнд ямар ханшаар худалдаалахыг мэдэх боломжтой нь төсөл хэрэгжүүлэгч нарт таатай байгаа. Хэн хаанаас авч яаж арилжиж буй тухай блокчэйнээр бүртгэх учир бүх мэдээлэл нийтэд нээлттэй.
Нөгөө талдаа хүмүүс хувьцаа, бонд авахын тулд хаана, ямар газар баталгаатай, үр ашигтай өсөж болохыг судалдаг. Түүн шиг карбон кредитийг хөрөнгө оруулалтын хэрэгслээр ашиглаж эхэлбэл **уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай судалж, анхаарал хандуулдаг болох нь** бидний зорилго.
Ямар төслүүд нүүрсхүчлийн ялгаруулалтыг багасгах, аль нь сайн вэ зэргээр суурь ойлголтыг бий болгох том давуу талтай. Цаашид уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэхэд иргэд нийтээрээ мэдээлэлтэй болж байж үйлчлүүлдэг компани, үйлдвэрүүддээ шаардлага тавьж чаддаг болно.
### ureca гэж юу вэ?
URECA Pte. Ltd. нь Сингапурт төвтэй Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй уур амьсгалын технологийн гарааны компани бөгөөд нүүрстөрөгчийн дүйцүүлэлтийн системийг (Carbon Offsetting) хүн бүрд хүртээмжтэй болгох зорилготой. Бид одоогоор дараах чиглэлээр ажиллаж буй юм.
**REC** (Renewable Energy Certification/Сэргээгдэх эрчим хүчний сертификатжуулалт)
**Enterprise Solution** (Аж ахуйн нэгжүүдэд үзүүлэх зөвлөх үйлчилгээ)
**Carbon Credit Marketplace** (Төсөл хэрэгжүүлэгч болон карбон кредит худалдан авагчдыг холбох гүүр – карбон кредитэд хөрөнгө оруулах боломж) зэрэг үйлчилгээнүүдийг үзүүлж байна.
### нэр
URECA гэдэг нь **Universal Renewable Energy Certificate Accreditor** үгийн товчлол бөгөөд “Eureka” гэх “Би олчихлоо” гэх утга бүхий эртний Грек үгээс санаа авч, компанийнхаа нэрийг өгсөн.
### Одоо
Бид тун удахгүй нүүрстөрөгчийн кредитийн арилжааг явуулах URECA платформыг олон улсад нээхээр зорин ажиллаж байна. Бид платформд байршуулах төслүүдээ өөрсдөө нягталж, сонгон шалгаруулдаг.
Өнөөдөр өглөө гэхэд Өмнөд Африкийн Малави улсын нэгэн төсөлтэй танилцлаа. Гал түлж буй зуухаа солиод уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх тухай төсөл юм. Одоогоор 100 мянган айлыг хамруулж, хөрөнгө оруулалтаа шийдэж чадвал нэг сая гаруй айл өрхөд нэвтрүүлэх боломжтой гэнэ. Тиймээс URECA шиг платформ хэрэгтэй байна гэсэн.
Мөн олон улсын дүрвэгчдэд тусалдаг НҮБ дүрвэгчдийн сантай (UNHCR) хамтарч ажиллахаар ярьж байгаа. Бангладеш улсад нэг сая хүн амтай хамгийн том дүрвэгчдийн кемп байдаг. Голдуу Мьянмараас зугтаж ирсэн дүрвэгчид байдаг нь бараг л Улаанбаатар хот шиг гэсэн үг.
НҮБ-ээс бидэнтэй холбогдож энэхүү кемпэд ашиглаж буй дизель генераторын оронд сэргээгдэх эрчим хүчний нарны панел ашиглах, мод тарих төслүүд хэрэгжүүлэх тухай ярьсан юм.
Түүнээс гарах карбон кредитийг бид баталгаажуулан, манай платформоор дамжуулан борлуулснаар эргээд дүрвэгчдийн кемпэд хөрөнгө оруулъя гэсэн. Улаанбаатарт байгаа бид Бангладешт буй сая дүрвэгчдийн кемпэд сэргээгдэх эрчим хүч холбож, түүнээс гарах нүүрстөрөгчийн хийн бууралтыг нь борлуулна гэхээр сонсоход үнэмшмээргүй боловч энэ л бидний хэрэгжүүлэхээр зорьсон ажил.
Бид байгууллагуудыг Net Zero руу дөхөх туслах цогц үйлчилгээ үзүүлж байна. Угтаа энэ төрлийн маркетинг хийгээгүй боловч олон компаниудаас байгаль орчинд ээлтэй болохын тулд юу хийж болох, зөвлөх үйлчилгээ өгөх эсэх тухай холбогдсон. Тиймээс зөвлөх үйлчилгээ нэвтрүүлж Монголын томоохон банктай хамтарч ажиллаж эхэлсэн.
Компаниудын хувьд хэчнээн хэмжээний хүлэмжийн хийг ялгаруулж буйг тогтоох нь хамгийн чухал. Тэгж байж хэрхэн бууруулах тухай арга хэмжээг нь мэднэ. Тухайн компанийг жилд хэчнээн хэмжээний хүлэмжийн хий ялгаруулж буй, эх үүсвэр нь юу болохыг тодорхойлж бодитой бууруулах боломжтой зорилтуудыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй тооцож өгдөг.
Хэрэв хүсвэл үйл ажиллагааны системүүдтэй нь холбогдож бодит цагт хүлэмжийн хийн ялгаралтыг хянах боломжтой. URECA-г эхлүүлж байхад ийм хэрэгцээ гарна гэж бодоогүй шүү.
### БАГ
Дадлагажигч нар болон үндсэн ажилчид нийлээд 20 орчим залуус ажилладаг. Тогтвортой хөгжил, технологи, үйл ажиллагаа гэх үндсэн гурван хэсэгтэй. Дийлэнх нь өөрсдөө бидний тухай сонсож, энэ ажилд гар бие оролцъё хэмээн тэмүүлж, сайн дураараа нэгдсэн. Санхүүжилтээ ч шийдэж чадаагүй байхад цалин авалгүй ажиллаж байсан залуус ч бий. Ажиллах зарчмын хувьд бид ажил амьдралын тэнцвэрийг эрхэмлэн ажлын цаг, оффисын зарчимд баригдалгүй гэрээсээ ажиллах, хүссэн цагаараа ажиллах боломжийг олгодог.
Намайг Б.Бямбаа гэдэг. 22 настай. МУИС-ийг Мэдээлэл технологийн чиглэлээр өнгөрсөн жил төгссөн. URECA-ийн анхны ажилчдын нэг. Одоогоор хиймэл оюун ухааны тооцооллын ахлахын алба хашдаг.
Би оюутан байхдаа хичээлийнхээ хажуугаар онлайн сургалт, курсээр дамжуулан хиймэл оюун ухааны талаар шимтэн судалж эхэлсэн юм. Өнгөрсөн жил судалгааны ажлаа дуусмагц дадлага хийх газар хайж явахдаа Онон эгчийн постыг фейсбүүкээс харсан. Санаа нь тун сонирхолтой, зөв санагдсан тул зорьж ирж уулзсан.
Нүүрстөрөгчийн кредитийг хиймэл оюун ухаан ашиглан тооцож, баталгаажуулалтын систем гаргах тухайгаа хэлсэн. Нэгдүгээрт, дэлхий нийтэд тулгамдсан асуудлыг шийдэхээр ажиллаж буй, хоёрдугаар, технологийг нийцүүлэн зөв ашигласан нь надад таалагдсан.
Жишээ нь, ой мод хэр их нүүрстөрөгч шингээдгийг тооцохын тулд хиймэл дагуул эсвэл дроноор газрын зургийг нь авч 3D дүрслэл ашиглан моддыг хэмжиж тооцдог. Манайх ухаалаг метр ашиглан, сэргээгдэх эрчим хүчний дата цуглуулан, хиймэл оюун ухаанаар боловсруулж, хэдий хэмжээний хүлэмжийн хийг агаар мандалд ялгаруулаагүйг тооцож байгаа. Цаашид мод, бэлчээр зэрэг бусад төрлийн төслүүдийн тооцооллыг хийхээр зорин ажиллаж байна.
### ирээдүй
Олон нийтийг уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хувь нэмрээ оруулахад хөшүүрэг болох зорилготой. Хүн бүр өөрсдийн чадах чинээгээр хувь нэмрээ оруулах боломжтой гэх сэдлийг төрүүлж, үйлдэл хийх платформыг бүтээж байна.
Нөгөө талдаа хамгийн сайнаар төсөөлбөл ирээдүйд өөрсдийгөө ажилгүй болгохын төлөө хичээж байна даа. Бүх компаниуд Net Zero болж, хэрэгтэй технологиудаа нэвтрүүлж, нүүрстөрөгчийн кредитээс үл хамааран төслүүд цэцэглээд эхэлбэл бид ажилгүй гэсэн үг дээ. /инээв/
### эрсдэл
Нялх хүүхдүүдтэй, 30 гарсан эцэг эхчүүдийн хувьд хувийн ажлаа орхиод гарааны бизнес эхлүүлнэ гэдэг маш том үүрэг хариуцлага. Таван сараас хойш идэвхтэй хөрөнгө оруулалт босгоход ойр дотнын найзууд, танилууд бүгд эергээр хүлээн авч өөрсдийн хадгаламж, хуримтлалаараа хөрөнгө оруулж эхэлсэн. Том компани, сан бус зөвхөн хувь хүн, ойр дотнынхон маань тул илүү хариуцлагатай байхыг хичээдэг.
Өмнө нь хийж байгаагүй зүйлийг шинээр бүтээж, хөрөнгө босгож, баг бүрдүүлнэ гэж жилийн өмнө бодоход ямар ч боломжгүй санагдаж байсан. Гэхдээ бүх зүйл бүтэмжтэйгээр өнөөдөр энд ирсэн байна. Энэ бүхэн мэдээж эхлэл. Тэрхүү нөлөөллийг хүн бүрд хүргэж платформоо томруулна гэдэг амаргүй. Чадна гээд өдийг хүртэл зорьсон тул үргэлжлүүлэн хийнэ ээ.