Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг: Хоёр охины ээж Одмаа
<div class="article-body">
          <h2>Бид ээлжит дугаартаа залуу гэр бүлийн төлөөлөл – Г.Бямбажав, О.Одмаа нарыг урилаа. Тэд хүүхдүүдээ хэрхэн өсгөдөг бол? Хамтдаа сонирхоцгооё.</h2><p><b>Нэр:</b> О.Одмаа<br><b>Ам бүл: </b>4<br><b>Сошиал хуудсууд: </b><a href="https://www.instagram.com/odmaastarmaa/" target="_blank">@odmaastarmaa</a> (Инстаграм), <a href="https://www.youtube.com/@oodmaa" target="_blank">Odmaa Oyungerel </a>(Ютүб)</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?</h3><p>Манай нөхрийг Г.Бямбажав гэдэг. Бид хоёул “Найрамдал” төвд багшилж байсан. Би 2014 онд багшилж байсан бол манай хүн 2015 онд багшилж байсан юм билээ. Найрамдлын хүрээллээрээ дамжуулан хоорондоо танилцсан гэхэд болно. Харин одоо хоёр охиноор бүл нэмж, ам бүл дөрвүүлээ болсон байна. Том охин Б.Тэргэлжин маань одоо нэгдүгээр ангид суралцдаг, бага охин Б.Цэлмүүжин маань саяхан нэг нас хүрсэн. <br> <br>Гэр бүл гэдэг хамтын амьдрал. Хамтдаа хичээж, хамтдаа хөгжих ёстой. Тийм ч учраас бид нэгэндээ түшигтэй байж хэн хэнийхээ дутагдалтай талыг нөхөх байдлаар гэр бүлээ авч явахыг хичээдэг. Заавал эрэгтэй нь ингэх ёстой, эмэгтэй нь тэгэх ёстой гэж ажил үүргээ сүрхий хуваарилахаас илүүтэйгээр аль боломжтой нь л хийчихдэг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?</h3><p>Бид яаж ч яарсан бай өглөөний цайг заавал уухыг чухалчилдаг. Бусдаар бага насны хүүхэдтэй айл учраас хүүхдийнхээ аясаар л амьдарч байна даа (инээв). Өглөөдөө эхний ээлжид цайгаа уучхаад эгчийнх нь хичээлийг хийлгэх шаардлагатай. Тэр үед дүү нь хэсэг тоглоно. Удалгүй өдрийн хоолны цаг болж хоол унд хийсээр байтал дүү нь унтах болчихдог гэх мэтчилэн өдөр хоногууд асар хурдан хөвөрч байна. Том охиныг нялх байхад нь орой цагийн хуваарийн дагуу унтуулдаг байсан бол бага хүүхэд дээрээ хараахан тэгэх боломжгүй байна. Багын маань нойрны асуудал их хүндхэн л дээ. Гэхдээ аль болох 22:30 гэхэд унтуулахыг хичээдэг юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?</h3><p>Нөхөр бид хоёр хүүхдэдээ битгий худлаа хэлээрэй, бүх зүйлд үнэн байгаарай гэж захидаг. Бас урдуур нь орж бүх юмыг нь хийж бөөцийлөөд байхыг хүсдэггүй. Хүүхдийнхээ насанд тохирсон ажлыг хийж чадах хэмжээнд нь заавал хийлгэхийг боддог. Хүүхэд өөрөө маш сониуч. Тэрхүү сониуч байдлыг нь алдагдуулахгүйгээр хүмүүжүүлбэл хүүхдийн цаашдын амьдралд хэрэгтэй гэдэг зарчимтай. <br> <br>Би өөрөө баярын уур амьсгалд их дуртай, чухал ач холбогдол өгдөг хүн. Шинэ жил гэхээр л бага байхад тэгдэг байсан даа гэдэг дурсамж бидэнд байдаг шиг хүүхдүүдийн минь дурсамж ч тийм гэгээлэг сайхан байгаасай гэж хүсдэг. Тэр утгаараа тэмдэглэлт өдрүүдийг дурсамж дүүрэн тэмдэглэхийг хичээдэг. Угтаа энэ нь хүүхдүүддээ жижигхэн зүйлээс ч аз жаргал мэдэрч болдгийг үлгэрлэж байгаа үйлдэл гэхэд болно.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/e618ffcc750cdbbb9dc03a1505a5a518.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/7add4423471b22d50538639943c5dc5f.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН/ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?</h3><p>Манайх гэр бүлээрээ “<a href="https://www.facebook.com/hairaarbuteev" target="_blank">Made with Love</a>” брэндийн халуунаа барьдаг усны савыг өдөр тутам хэрэглэдэг. Нэмээд “<a href="https://www.munchkin.com/" target="_blank">Munchkin</a>” брэндийн аяга таваг, “<a href="https://www.pigeon.com/" target="_blank">Pigeon</a>”-ийн соруултай аягыг нэрлэе. Өөр бүтээгдэхүүн гэвэл манай том охинд зургийн хэрэгсэл их бий. Өдөрт хэчнээн ч зураг зурдаг юм, бүү мэд. Энийг ээждээ, энийг аавдаа, энийг эмээдээ гээд л хүн болгонд зориулж зураад л байна шүү дээ. Бас хүүхдүүд маань зурагтай номд их дуртай. Зураг ихтэй номыг эргүүлж, тойруулаад удаан саатдаг юм. Мөн сүүлийн үед том охиноо “Нандин” брэндийн ярьдаг цагаан толгойтой найзлуулж байна даа. <br> <br>Контентын хувьд, манай бага охин “<a href="https://www.youtube.com/channel/UCI8RJKzD-Yo7X0hUwUdXt2w/videos" target="_blank">Консуни</a>” хүүхэлдэйн киног их үздэг. Дуу нь яваад эхэлбэл бүжиглээд л эхэлнэ шүү дээ. Эгч дүүсийн амьдралыг өгүүлдэг нь биднийг төлөөлүүлээд хийчихсэн юм шиг санагддаг. Тэр ч утгаараа илүү ойр тусаж, ойлгож, сурах юм ихтэй. Харин том охины хувьд багадаа <a href="https://www.youtube.com/user/BabyTVChannel/%22" target="_blank">Baby TV</a> их үздэг байсан бол одоо <a href="https://www.disneyinternational.com/" target="_blank">Disney</a>-ийн хүүхэлдэйн кинонуудыг үзэх болсон. Охин маань гурван настай байхдаа англи хэл сурчихсан болохоор англи хэл дээрх контентуудыг үзэх хандлагатай байдаг. Ер нь хүүхдийн юмсыг ойлгож, хүлээж авах цар хүрээ нь цаг тутам өргөжин тэлж байдаг учир илүү өргөн хүрээний контентуудыг үзүүлэхийг эрмэлздэг. Монгол хэл дээрх хүүхдийн контентын хязгаарлагдмал байдал өөрчлөгдөж төрөл бүрээр хөгжөөсэй гэж хүсдэг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?</h3><p>Би угаас их тайван хүн. Болбол тэр л биз, болохгүй бол тэр л биз гээд орхичихдог хандлагатай хүн байсан л даа. Гэхдээ хүүхэдтэй болчхоор асуудлыг тэгж орхиж болохгүй болсон (инээв). <br> <br>Ээж болсноор илүү тэвчээртэй болж, үг үйлдэл хоёртоо цензуртай хандах болсон. Хүүхэд гэдэг эцэг эхийнхээ тусгал. Ямар үг, үйлдэл гаргана, тэр болгоныг дуурайдаг учир хариуцлагатай байх ёстой. Жишээлбэл, би хүүхдэдээ тэнэг гэж хэлж болохгүй гэчхээд найзтайгаа утсаар ярихдаа санамсаргүй өнөөх үгээ хэлчихсэн байх жишээний. Тэгэхэд охин маань “<i>болохгүй гэж хэлчхээд өөрөө хэлээд байх юм</i>” гэнэ. Үүнээс харахад зөвхөн эцэг, эх л хүүхдээ өсгөдөг юм биш, хүүхэд ч гэсэн эцэг эхээ хүмүүжүүлдэг юм шиг. Түүнээс гадна би урьд урьдаас илүүтэйгээр нийгмийн асуудалд анхаарах болсон. Адаглаад л хүүхдээ гудамжаар түрээд явахад явган хүний зам ямар байна гэдгийг харахаас өгсүүлээд агаарын бохирдол, дуу чимээний бохирдол гээд томчуудын өөрсдийн тэр бүр анзаардаггүй зүйлийг хүүхдийнхээ өмнөөс анзаарч эхэлдэг юм байна лээ. Тэрийг, энийг гээд л засаж, залруулах юмс их байх юм. Ер нь тэгээд чадахаараа бага багаар хувь нэмэр оруулж л явна. Миний зүгээс улсдаа хийж буй хамгийн том зүйл нь монгол улсын иргэнийг хариуцлагатай, сайн иргэн болгож хүмүүжүүлэх шүү дээ. Тэр ч утгаараа улсдаа бие хүн болон төлөвшсөн, сайн иргэнийг хүлээлгэж өгөх гээд хичээж л явна (инээв).</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?</h3><p></p><p>Би гүн нойроо авчих л юм бол юуг ч хийх хүчтэй болдог. Харин гүн нойроо авахын тулд агаарт гарвал тохиромжтой юм шиг санагддаг. Би агаарт гарах, тэр дундаа ууланд гарах дуртай. Байгальд байгалийн чимээ сонсоод амрах шиг таатай амралт байхгүй шүү дээ. Хүүхдүүдээ байгальд хайртай, байгальтай ойрхон байгаасай гэж хүсдэг болохоор өвөл, зуны аль алинд уул руу дагуулан явж элдэв юмстай танилцуулж, сониуч байдлыг нь хөхиүлэн дэмжихийг хичээдэг.</p><p>Бусдын туслалцааг авалгүй яах вэ. Гэхдээ манай ээж завгүй хүн байдаг тул чадахаараа томыгоо даатгадаг. Ер нь хоёр төрөлт маань нэлээн ялгаатай л даа. Би томыгоо дөрөвдүгээр курс төгсдөг жилдээ төрүүлж байсан. Тухайн үед охиноо 22 хоногтойд нь буцаад хичээлдээ орж байлаа. Азаар ихэнх хичээлээ өмнөх жилүүдэд нь шахаад үзчихсэн байсан тул гэртээ байх нь элбэг байсан юм. Гэхдээ удалгүй сургуулиа төгсөөд шууд л МУЗН-т ажилд орсон. Том охин маань намайг ажилдаа явсан хойгуур эмээтэйгээ, ах, эгч нартайгаа гээд хэнтэй л бол хэнтэй ч хамаагүй үлдчихдэг байсан болохоор хавьгүй хурдан нийгэмшсэн. Харин бага охиноо тээж байх үед коронавирус ид дэлгэрч, хөл хорио тогтсон. Ерөөс охины минь амьдрал нийгмээс зайдуу эхэлчхэж байгаа юм. Тэгэхээр нийгэмшил нь удаан явагдах нь аргагүй. Бусдаар хүүхдээ харуулъя гэсэн ч өвчин гарчихсан тул харуулах боломжгүй, тэгээд ч охин маань ээж ааваасаа өөр хүн дээр очихгүй тул нөхөр бид хоёр 100 хувь өөрсдөө хүүхдээ харж таарч байна даа. Хүүхэд олон хүнтэй зэрэг өсөх, зөвхөн гэр бүлийн хүрээнд өсөх нь тэдний өсөлт, хөгжилд асар ялгаатай тусдаг юм байна. Мөн чадахаараа тусалдаг бүх гэр бүлийн гишүүд, найз нөхдөдөө баярлалаа гэж хэлье.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/deaa6096bb14ea6720400633f20f6b84.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/252efe7f2c239ade70739e6954abc7a1.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?</h3><p>Хүүхдээ нийгэмшээд явж байгааг нь харах таатай байдаг юм билээ. Өөрөөр хэлбэл эцэг эх нь хажууд байхгүй үед хүүхэд биеэ хэрхэн авч явж байгаагаас хүмүүжлийг нь харах боломжтой. Охин маань найзуудтай болох, багшийнхаа зааж байгаа зүйлийг сурах зэрэгт нээрээ л би хүүхдээ дажгүй сайн хүмүүжүүлж байгаа юм байна гэдэг мэдрэмжийг авдаг. Бага охины тухайд бол, ямар ч асуудалгүй хүндрэх, унтах үед нь л баярладаг даа (инээв).</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?</h3><p>Ээжийн захиас санаанд бууж байна. Яагаад ч билээ би нэг удаа уйлаад байж байсан юм. Тэгэхэд ээж “<i>Чи нэгэнт эцэг эх болсон болохоор хүүхдэдээ нулимсаа харуулж болохгүй. Ялангуяа гунигийн нулимсаа хэзээ ч харуулж болохгүй. Чи тийм хариуцлагыг үүрч байгаа шүү</i>” гэж хэлж байсан. Үнэхээр л аз жаргалтай гэр бүлд аз жаргалтай хүүхэд өсдөг учир нөхөр бид хоёр хүүхдүүддээ амьдралд тулгарч буй хүнд хэцүү, муу муухай зүйлсийг мэдэгдэхийг хүсдэггүй. Мөн өөрсдийн туршлагаар олж мэдсэн зүйл гэвэл хүүхдээ өөр өөр орчинд аваачиж байх хэрэгтэйг ойлгосон. Хүүхдийн тархины хөгжил гурван нас хүртлээ асар хурдан хөгжиж байдаг тул аль болох шинэ содон юм үзүүлж, таниулж, мэдрүүлж, сонсгож байх хэрэгтэй. Энэ нь ч судалгаагаар батлагдсан ойлголт юм билээ. Манай том охины хувьд гэхэд л найман сартайгаасаа хойш аялж байна. Орчноо солих бүрдээ үгийн баялаг нь ихсэж, сэтгэлгээ нь задарч, бие даах байдал нь сайжирч байгааг анзаарсан.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?</h3><p>Худлаа хэлдэггүй, аливаад хариуцлагатай, бусдад энэрэнгүй, өөртөө хайртай хүн байгаасай. Тэгээд мэдээж эрүүл, аз жаргалтай нэгэн болоосой л гэж хүсдэг дээ. Нэмээд хоёр охиноо эвтэй найртай, нэгэндээ хайртай эгч дүүс болгохыг л зорьж байна.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/c1e129a0886933f4859b51261de35987.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/846ecb50990095b2820966fdad2d9b57.jpg"></p>          </div>

Бид ээлжит дугаартаа залуу гэр бүлийн төлөөлөл – Г.Бямбажав, О.Одмаа нарыг урилаа. Тэд хүүхдүүдээ хэрхэн өсгөдөг бол? Хамтдаа сонирхоцгооё.
Нэр:
О.Одмаа
Ам бүл:
4
Сошиал хуудсууд:
@odmaastarmaa
(Инстаграм),
Odmaa Oyungerel
(Ютүб)

БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Манай нөхрийг Г.Бямбажав гэдэг. Бид хоёул “Найрамдал” төвд багшилж байсан. Би 2014 онд багшилж байсан бол манай хүн 2015 онд багшилж байсан юм билээ. Найрамдлын хүрээллээрээ дамжуулан хоорондоо танилцсан гэхэд болно. Харин одоо хоёр охиноор бүл нэмж, ам бүл дөрвүүлээ болсон байна. Том охин Б.Тэргэлжин маань одоо нэгдүгээр ангид суралцдаг, бага охин Б.Цэлмүүжин маань саяхан нэг нас хүрсэн.

Гэр бүл гэдэг хамтын амьдрал. Хамтдаа хичээж, хамтдаа хөгжих ёстой. Тийм ч учраас бид нэгэндээ түшигтэй байж хэн хэнийхээ дутагдалтай талыг нөхөх байдлаар гэр бүлээ авч явахыг хичээдэг. Заавал эрэгтэй нь ингэх ёстой, эмэгтэй нь тэгэх ёстой гэж ажил үүргээ сүрхий хуваарилахаас илүүтэйгээр аль боломжтой нь л хийчихдэг.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Бид яаж ч яарсан бай өглөөний цайг заавал уухыг чухалчилдаг. Бусдаар бага насны хүүхэдтэй айл учраас хүүхдийнхээ аясаар л амьдарч байна даа (инээв). Өглөөдөө эхний ээлжид цайгаа уучхаад эгчийнх нь хичээлийг хийлгэх шаардлагатай. Тэр үед дүү нь хэсэг тоглоно. Удалгүй өдрийн хоолны цаг болж хоол унд хийсээр байтал дүү нь унтах болчихдог гэх мэтчилэн өдөр хоногууд асар хурдан хөвөрч байна. Том охиныг нялх байхад нь орой цагийн хуваарийн дагуу унтуулдаг байсан бол бага хүүхэд дээрээ хараахан тэгэх боломжгүй байна. Багын маань нойрны асуудал их хүндхэн л дээ. Гэхдээ аль болох 22:30 гэхэд унтуулахыг хичээдэг юм.

ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Нөхөр бид хоёр хүүхдэдээ битгий худлаа хэлээрэй, бүх зүйлд үнэн байгаарай гэж захидаг. Бас урдуур нь орж бүх юмыг нь хийж бөөцийлөөд байхыг хүсдэггүй. Хүүхдийнхээ насанд тохирсон ажлыг хийж чадах хэмжээнд нь заавал хийлгэхийг боддог. Хүүхэд өөрөө маш сониуч. Тэрхүү сониуч байдлыг нь алдагдуулахгүйгээр хүмүүжүүлбэл хүүхдийн цаашдын амьдралд хэрэгтэй гэдэг зарчимтай.

Би өөрөө баярын уур амьсгалд их дуртай, чухал ач холбогдол өгдөг хүн. Шинэ жил гэхээр л бага байхад тэгдэг байсан даа гэдэг дурсамж бидэнд байдаг шиг хүүхдүүдийн минь дурсамж ч тийм гэгээлэг сайхан байгаасай гэж хүсдэг. Тэр утгаараа тэмдэглэлт өдрүүдийг дурсамж дүүрэн тэмдэглэхийг хичээдэг. Угтаа энэ нь хүүхдүүддээ жижигхэн зүйлээс ч аз жаргал мэдэрч болдгийг үлгэрлэж байгаа үйлдэл гэхэд болно.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН/ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Манайх гэр бүлээрээ “
Made with Love
” брэндийн халуунаа барьдаг усны савыг өдөр тутам хэрэглэдэг. Нэмээд “
Munchkin
” брэндийн аяга таваг, “
Pigeon
”-ийн соруултай аягыг нэрлэе. Өөр бүтээгдэхүүн гэвэл манай том охинд зургийн хэрэгсэл их бий. Өдөрт хэчнээн ч зураг зурдаг юм, бүү мэд. Энийг ээждээ, энийг аавдаа, энийг эмээдээ гээд л хүн болгонд зориулж зураад л байна шүү дээ. Бас хүүхдүүд маань зурагтай номд их дуртай. Зураг ихтэй номыг эргүүлж, тойруулаад удаан саатдаг юм. Мөн сүүлийн үед том охиноо “Нандин” брэндийн ярьдаг цагаан толгойтой найзлуулж байна даа.

Контентын хувьд, манай бага охин “
Консуни
” хүүхэлдэйн киног их үздэг. Дуу нь яваад эхэлбэл бүжиглээд л эхэлнэ шүү дээ. Эгч дүүсийн амьдралыг өгүүлдэг нь биднийг төлөөлүүлээд хийчихсэн юм шиг санагддаг. Тэр ч утгаараа илүү ойр тусаж, ойлгож, сурах юм ихтэй. Харин том охины хувьд багадаа
Baby TV
их үздэг байсан бол одоо
Disney
-ийн хүүхэлдэйн кинонуудыг үзэх болсон. Охин маань гурван настай байхдаа англи хэл сурчихсан болохоор англи хэл дээрх контентуудыг үзэх хандлагатай байдаг. Ер нь хүүхдийн юмсыг ойлгож, хүлээж авах цар хүрээ нь цаг тутам өргөжин тэлж байдаг учир илүү өргөн хүрээний контентуудыг үзүүлэхийг эрмэлздэг. Монгол хэл дээрх хүүхдийн контентын хязгаарлагдмал байдал өөрчлөгдөж төрөл бүрээр хөгжөөсэй гэж хүсдэг.

ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Би угаас их тайван хүн. Болбол тэр л биз, болохгүй бол тэр л биз гээд орхичихдог хандлагатай хүн байсан л даа. Гэхдээ хүүхэдтэй болчхоор асуудлыг тэгж орхиж болохгүй болсон (инээв).

Ээж болсноор илүү тэвчээртэй болж, үг үйлдэл хоёртоо цензуртай хандах болсон. Хүүхэд гэдэг эцэг эхийнхээ тусгал. Ямар үг, үйлдэл гаргана, тэр болгоныг дуурайдаг учир хариуцлагатай байх ёстой. Жишээлбэл, би хүүхдэдээ тэнэг гэж хэлж болохгүй гэчхээд найзтайгаа утсаар ярихдаа санамсаргүй өнөөх үгээ хэлчихсэн байх жишээний. Тэгэхэд охин маань “
болохгүй гэж хэлчхээд өөрөө хэлээд байх юм
” гэнэ. Үүнээс харахад зөвхөн эцэг, эх л хүүхдээ өсгөдөг юм биш, хүүхэд ч гэсэн эцэг эхээ хүмүүжүүлдэг юм шиг. Түүнээс гадна би урьд урьдаас илүүтэйгээр нийгмийн асуудалд анхаарах болсон. Адаглаад л хүүхдээ гудамжаар түрээд явахад явган хүний зам ямар байна гэдгийг харахаас өгсүүлээд агаарын бохирдол, дуу чимээний бохирдол гээд томчуудын өөрсдийн тэр бүр анзаардаггүй зүйлийг хүүхдийнхээ өмнөөс анзаарч эхэлдэг юм байна лээ. Тэрийг, энийг гээд л засаж, залруулах юмс их байх юм. Ер нь тэгээд чадахаараа бага багаар хувь нэмэр оруулж л явна. Миний зүгээс улсдаа хийж буй хамгийн том зүйл нь монгол улсын иргэнийг хариуцлагатай, сайн иргэн болгож хүмүүжүүлэх шүү дээ. Тэр ч утгаараа улсдаа бие хүн болон төлөвшсөн, сайн иргэнийг хүлээлгэж өгөх гээд хичээж л явна (инээв).

ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Би гүн нойроо авчих л юм бол юуг ч хийх хүчтэй болдог. Харин гүн нойроо авахын тулд агаарт гарвал тохиромжтой юм шиг санагддаг. Би агаарт гарах, тэр дундаа ууланд гарах дуртай. Байгальд байгалийн чимээ сонсоод амрах шиг таатай амралт байхгүй шүү дээ. Хүүхдүүдээ байгальд хайртай, байгальтай ойрхон байгаасай гэж хүсдэг болохоор өвөл, зуны аль алинд уул руу дагуулан явж элдэв юмстай танилцуулж, сониуч байдлыг нь хөхиүлэн дэмжихийг хичээдэг.
Бусдын туслалцааг авалгүй яах вэ. Гэхдээ манай ээж завгүй хүн байдаг тул чадахаараа томыгоо даатгадаг. Ер нь хоёр төрөлт маань нэлээн ялгаатай л даа. Би томыгоо дөрөвдүгээр курс төгсдөг жилдээ төрүүлж байсан. Тухайн үед охиноо 22 хоногтойд нь буцаад хичээлдээ орж байлаа. Азаар ихэнх хичээлээ өмнөх жилүүдэд нь шахаад үзчихсэн байсан тул гэртээ байх нь элбэг байсан юм. Гэхдээ удалгүй сургуулиа төгсөөд шууд л МУЗН-т ажилд орсон. Том охин маань намайг ажилдаа явсан хойгуур эмээтэйгээ, ах, эгч нартайгаа гээд хэнтэй л бол хэнтэй ч хамаагүй үлдчихдэг байсан болохоор хавьгүй хурдан нийгэмшсэн. Харин бага охиноо тээж байх үед коронавирус ид дэлгэрч, хөл хорио тогтсон. Ерөөс охины минь амьдрал нийгмээс зайдуу эхэлчхэж байгаа юм. Тэгэхээр нийгэмшил нь удаан явагдах нь аргагүй. Бусдаар хүүхдээ харуулъя гэсэн ч өвчин гарчихсан тул харуулах боломжгүй, тэгээд ч охин маань ээж ааваасаа өөр хүн дээр очихгүй тул нөхөр бид хоёр 100 хувь өөрсдөө хүүхдээ харж таарч байна даа. Хүүхэд олон хүнтэй зэрэг өсөх, зөвхөн гэр бүлийн хүрээнд өсөх нь тэдний өсөлт, хөгжилд асар ялгаатай тусдаг юм байна. Мөн чадахаараа тусалдаг бүх гэр бүлийн гишүүд, найз нөхдөдөө баярлалаа гэж хэлье.

ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Хүүхдээ нийгэмшээд явж байгааг нь харах таатай байдаг юм билээ. Өөрөөр хэлбэл эцэг эх нь хажууд байхгүй үед хүүхэд биеэ хэрхэн авч явж байгаагаас хүмүүжлийг нь харах боломжтой. Охин маань найзуудтай болох, багшийнхаа зааж байгаа зүйлийг сурах зэрэгт нээрээ л би хүүхдээ дажгүй сайн хүмүүжүүлж байгаа юм байна гэдэг мэдрэмжийг авдаг. Бага охины тухайд бол, ямар ч асуудалгүй хүндрэх, унтах үед нь л баярладаг даа (инээв).

ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Ээжийн захиас санаанд бууж байна. Яагаад ч билээ би нэг удаа уйлаад байж байсан юм. Тэгэхэд ээж “
Чи нэгэнт эцэг эх болсон болохоор хүүхдэдээ нулимсаа харуулж болохгүй. Ялангуяа гунигийн нулимсаа хэзээ ч харуулж болохгүй. Чи тийм хариуцлагыг үүрч байгаа шүү
” гэж хэлж байсан. Үнэхээр л аз жаргалтай гэр бүлд аз жаргалтай хүүхэд өсдөг учир нөхөр бид хоёр хүүхдүүддээ амьдралд тулгарч буй хүнд хэцүү, муу муухай зүйлсийг мэдэгдэхийг хүсдэггүй. Мөн өөрсдийн туршлагаар олж мэдсэн зүйл гэвэл хүүхдээ өөр өөр орчинд аваачиж байх хэрэгтэйг ойлгосон. Хүүхдийн тархины хөгжил гурван нас хүртлээ асар хурдан хөгжиж байдаг тул аль болох шинэ содон юм үзүүлж, таниулж, мэдрүүлж, сонсгож байх хэрэгтэй. Энэ нь ч судалгаагаар батлагдсан ойлголт юм билээ. Манай том охины хувьд гэхэд л найман сартайгаасаа хойш аялж байна. Орчноо солих бүрдээ үгийн баялаг нь ихсэж, сэтгэлгээ нь задарч, бие даах байдал нь сайжирч байгааг анзаарсан.

ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Худлаа хэлдэггүй, аливаад хариуцлагатай, бусдад энэрэнгүй, өөртөө хайртай хүн байгаасай. Тэгээд мэдээж эрүүл, аз жаргалтай нэгэн болоосой л гэж хүсдэг дээ. Нэмээд хоёр охиноо эвтэй найртай, нэгэндээ хайртай эгч дүүс болгохыг л зорьж байна.


Бид ээлжит дугаартаа залуу гэр бүлийн төлөөлөл – Г.Бямбажав, О.Одмаа нарыг урилаа. Тэд хүүхдүүдээ хэрхэн өсгөдөг бол? Хамтдаа сонирхоцгооё.
**Нэр:** О.Одмаа
**Ам бүл:** 4
**Сошиал хуудсууд:** @odmaastarmaa (Инстаграм), Odmaa Oyungerel (Ютүб)
### БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Манай нөхрийг Г.Бямбажав гэдэг. Бид хоёул “Найрамдал” төвд багшилж байсан. Би 2014 онд багшилж байсан бол манай хүн 2015 онд багшилж байсан юм билээ. Найрамдлын хүрээллээрээ дамжуулан хоорондоо танилцсан гэхэд болно. Харин одоо хоёр охиноор бүл нэмж, ам бүл дөрвүүлээ болсон байна. Том охин Б.Тэргэлжин маань одоо нэгдүгээр ангид суралцдаг, бага охин Б.Цэлмүүжин маань саяхан нэг нас хүрсэн.
Гэр бүл гэдэг хамтын амьдрал. Хамтдаа хичээж, хамтдаа хөгжих ёстой. Тийм ч учраас бид нэгэндээ түшигтэй байж хэн хэнийхээ дутагдалтай талыг нөхөх байдлаар гэр бүлээ авч явахыг хичээдэг. Заавал эрэгтэй нь ингэх ёстой, эмэгтэй нь тэгэх ёстой гэж ажил үүргээ сүрхий хуваарилахаас илүүтэйгээр аль боломжтой нь л хийчихдэг.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Бид яаж ч яарсан бай өглөөний цайг заавал уухыг чухалчилдаг. Бусдаар бага насны хүүхэдтэй айл учраас хүүхдийнхээ аясаар л амьдарч байна даа (инээв). Өглөөдөө эхний ээлжид цайгаа уучхаад эгчийнх нь хичээлийг хийлгэх шаардлагатай. Тэр үед дүү нь хэсэг тоглоно. Удалгүй өдрийн хоолны цаг болж хоол унд хийсээр байтал дүү нь унтах болчихдог гэх мэтчилэн өдөр хоногууд асар хурдан хөвөрч байна. Том охиныг нялх байхад нь орой цагийн хуваарийн дагуу унтуулдаг байсан бол бага хүүхэд дээрээ хараахан тэгэх боломжгүй байна. Багын маань нойрны асуудал их хүндхэн л дээ. Гэхдээ аль болох 22:30 гэхэд унтуулахыг хичээдэг юм.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Нөхөр бид хоёр хүүхдэдээ битгий худлаа хэлээрэй, бүх зүйлд үнэн байгаарай гэж захидаг. Бас урдуур нь орж бүх юмыг нь хийж бөөцийлөөд байхыг хүсдэггүй. Хүүхдийнхээ насанд тохирсон ажлыг хийж чадах хэмжээнд нь заавал хийлгэхийг боддог. Хүүхэд өөрөө маш сониуч. Тэрхүү сониуч байдлыг нь алдагдуулахгүйгээр хүмүүжүүлбэл хүүхдийн цаашдын амьдралд хэрэгтэй гэдэг зарчимтай.
Би өөрөө баярын уур амьсгалд их дуртай, чухал ач холбогдол өгдөг хүн. Шинэ жил гэхээр л бага байхад тэгдэг байсан даа гэдэг дурсамж бидэнд байдаг шиг хүүхдүүдийн минь дурсамж ч тийм гэгээлэг сайхан байгаасай гэж хүсдэг. Тэр утгаараа тэмдэглэлт өдрүүдийг дурсамж дүүрэн тэмдэглэхийг хичээдэг. Угтаа энэ нь хүүхдүүддээ жижигхэн зүйлээс ч аз жаргал мэдэрч болдгийг үлгэрлэж байгаа үйлдэл гэхэд болно.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН/ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Манайх гэр бүлээрээ “Made with Love” брэндийн халуунаа барьдаг усны савыг өдөр тутам хэрэглэдэг. Нэмээд “Munchkin” брэндийн аяга таваг, “Pigeon”-ийн соруултай аягыг нэрлэе. Өөр бүтээгдэхүүн гэвэл манай том охинд зургийн хэрэгсэл их бий. Өдөрт хэчнээн ч зураг зурдаг юм, бүү мэд. Энийг ээждээ, энийг аавдаа, энийг эмээдээ гээд л хүн болгонд зориулж зураад л байна шүү дээ. Бас хүүхдүүд маань зурагтай номд их дуртай. Зураг ихтэй номыг эргүүлж, тойруулаад удаан саатдаг юм. Мөн сүүлийн үед том охиноо “Нандин” брэндийн ярьдаг цагаан толгойтой найзлуулж байна даа.
Контентын хувьд, манай бага охин “Консуни” хүүхэлдэйн киног их үздэг. Дуу нь яваад эхэлбэл бүжиглээд л эхэлнэ шүү дээ. Эгч дүүсийн амьдралыг өгүүлдэг нь биднийг төлөөлүүлээд хийчихсэн юм шиг санагддаг. Тэр ч утгаараа илүү ойр тусаж, ойлгож, сурах юм ихтэй. Харин том охины хувьд багадаа Baby TV их үздэг байсан бол одоо Disney-ийн хүүхэлдэйн кинонуудыг үзэх болсон. Охин маань гурван настай байхдаа англи хэл сурчихсан болохоор англи хэл дээрх контентуудыг үзэх хандлагатай байдаг. Ер нь хүүхдийн юмсыг ойлгож, хүлээж авах цар хүрээ нь цаг тутам өргөжин тэлж байдаг учир илүү өргөн хүрээний контентуудыг үзүүлэхийг эрмэлздэг. Монгол хэл дээрх хүүхдийн контентын хязгаарлагдмал байдал өөрчлөгдөж төрөл бүрээр хөгжөөсэй гэж хүсдэг.
### ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Би угаас их тайван хүн. Болбол тэр л биз, болохгүй бол тэр л биз гээд орхичихдог хандлагатай хүн байсан л даа. Гэхдээ хүүхэдтэй болчхоор асуудлыг тэгж орхиж болохгүй болсон (инээв).
Ээж болсноор илүү тэвчээртэй болж, үг үйлдэл хоёртоо цензуртай хандах болсон. Хүүхэд гэдэг эцэг эхийнхээ тусгал. Ямар үг, үйлдэл гаргана, тэр болгоныг дуурайдаг учир хариуцлагатай байх ёстой. Жишээлбэл, би хүүхдэдээ тэнэг гэж хэлж болохгүй гэчхээд найзтайгаа утсаар ярихдаа санамсаргүй өнөөх үгээ хэлчихсэн байх жишээний. Тэгэхэд охин маань “*болохгүй гэж хэлчхээд өөрөө хэлээд байх юм*” гэнэ. Үүнээс харахад зөвхөн эцэг, эх л хүүхдээ өсгөдөг юм биш, хүүхэд ч гэсэн эцэг эхээ хүмүүжүүлдэг юм шиг. Түүнээс гадна би урьд урьдаас илүүтэйгээр нийгмийн асуудалд анхаарах болсон. Адаглаад л хүүхдээ гудамжаар түрээд явахад явган хүний зам ямар байна гэдгийг харахаас өгсүүлээд агаарын бохирдол, дуу чимээний бохирдол гээд томчуудын өөрсдийн тэр бүр анзаардаггүй зүйлийг хүүхдийнхээ өмнөөс анзаарч эхэлдэг юм байна лээ. Тэрийг, энийг гээд л засаж, залруулах юмс их байх юм. Ер нь тэгээд чадахаараа бага багаар хувь нэмэр оруулж л явна. Миний зүгээс улсдаа хийж буй хамгийн том зүйл нь монгол улсын иргэнийг хариуцлагатай, сайн иргэн болгож хүмүүжүүлэх шүү дээ. Тэр ч утгаараа улсдаа бие хүн болон төлөвшсөн, сайн иргэнийг хүлээлгэж өгөх гээд хичээж л явна (инээв).
### ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Би гүн нойроо авчих л юм бол юуг ч хийх хүчтэй болдог. Харин гүн нойроо авахын тулд агаарт гарвал тохиромжтой юм шиг санагддаг. Би агаарт гарах, тэр дундаа ууланд гарах дуртай. Байгальд байгалийн чимээ сонсоод амрах шиг таатай амралт байхгүй шүү дээ. Хүүхдүүдээ байгальд хайртай, байгальтай ойрхон байгаасай гэж хүсдэг болохоор өвөл, зуны аль алинд уул руу дагуулан явж элдэв юмстай танилцуулж, сониуч байдлыг нь хөхиүлэн дэмжихийг хичээдэг.
Бусдын туслалцааг авалгүй яах вэ. Гэхдээ манай ээж завгүй хүн байдаг тул чадахаараа томыгоо даатгадаг. Ер нь хоёр төрөлт маань нэлээн ялгаатай л даа. Би томыгоо дөрөвдүгээр курс төгсдөг жилдээ төрүүлж байсан. Тухайн үед охиноо 22 хоногтойд нь буцаад хичээлдээ орж байлаа. Азаар ихэнх хичээлээ өмнөх жилүүдэд нь шахаад үзчихсэн байсан тул гэртээ байх нь элбэг байсан юм. Гэхдээ удалгүй сургуулиа төгсөөд шууд л МУЗН-т ажилд орсон. Том охин маань намайг ажилдаа явсан хойгуур эмээтэйгээ, ах, эгч нартайгаа гээд хэнтэй л бол хэнтэй ч хамаагүй үлдчихдэг байсан болохоор хавьгүй хурдан нийгэмшсэн. Харин бага охиноо тээж байх үед коронавирус ид дэлгэрч, хөл хорио тогтсон. Ерөөс охины минь амьдрал нийгмээс зайдуу эхэлчхэж байгаа юм. Тэгэхээр нийгэмшил нь удаан явагдах нь аргагүй. Бусдаар хүүхдээ харуулъя гэсэн ч өвчин гарчихсан тул харуулах боломжгүй, тэгээд ч охин маань ээж ааваасаа өөр хүн дээр очихгүй тул нөхөр бид хоёр 100 хувь өөрсдөө хүүхдээ харж таарч байна даа. Хүүхэд олон хүнтэй зэрэг өсөх, зөвхөн гэр бүлийн хүрээнд өсөх нь тэдний өсөлт, хөгжилд асар ялгаатай тусдаг юм байна. Мөн чадахаараа тусалдаг бүх гэр бүлийн гишүүд, найз нөхдөдөө баярлалаа гэж хэлье.
### ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Хүүхдээ нийгэмшээд явж байгааг нь харах таатай байдаг юм билээ. Өөрөөр хэлбэл эцэг эх нь хажууд байхгүй үед хүүхэд биеэ хэрхэн авч явж байгаагаас хүмүүжлийг нь харах боломжтой. Охин маань найзуудтай болох, багшийнхаа зааж байгаа зүйлийг сурах зэрэгт нээрээ л би хүүхдээ дажгүй сайн хүмүүжүүлж байгаа юм байна гэдэг мэдрэмжийг авдаг. Бага охины тухайд бол, ямар ч асуудалгүй хүндрэх, унтах үед нь л баярладаг даа (инээв).
### ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Ээжийн захиас санаанд бууж байна. Яагаад ч билээ би нэг удаа уйлаад байж байсан юм. Тэгэхэд ээж “*Чи нэгэнт эцэг эх болсон болохоор хүүхдэдээ нулимсаа харуулж болохгүй. Ялангуяа гунигийн нулимсаа хэзээ ч харуулж болохгүй. Чи тийм хариуцлагыг үүрч байгаа шүү*” гэж хэлж байсан. Үнэхээр л аз жаргалтай гэр бүлд аз жаргалтай хүүхэд өсдөг учир нөхөр бид хоёр хүүхдүүддээ амьдралд тулгарч буй хүнд хэцүү, муу муухай зүйлсийг мэдэгдэхийг хүсдэггүй. Мөн өөрсдийн туршлагаар олж мэдсэн зүйл гэвэл хүүхдээ өөр өөр орчинд аваачиж байх хэрэгтэйг ойлгосон. Хүүхдийн тархины хөгжил гурван нас хүртлээ асар хурдан хөгжиж байдаг тул аль болох шинэ содон юм үзүүлж, таниулж, мэдрүүлж, сонсгож байх хэрэгтэй. Энэ нь ч судалгаагаар батлагдсан ойлголт юм билээ. Манай том охины хувьд гэхэд л найман сартайгаасаа хойш аялж байна. Орчноо солих бүрдээ үгийн баялаг нь ихсэж, сэтгэлгээ нь задарч, бие даах байдал нь сайжирч байгааг анзаарсан.
### ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Худлаа хэлдэггүй, аливаад хариуцлагатай, бусдад энэрэнгүй, өөртөө хайртай хүн байгаасай. Тэгээд мэдээж эрүүл, аз жаргалтай нэгэн болоосой л гэж хүсдэг дээ. Нэмээд хоёр охиноо эвтэй найртай, нэгэндээ хайртай эгч дүүс болгохыг л зорьж байна.