Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг: Гурван хүүгийн ээж Энэрэл
<div class="article-body">
          <h2>Уншигч та бүхэндээ 2022 оны эхний дугаараа хүргэж буйдаа таатай байна. Бидний ээлжит зочноор "Légèrement" брэндүүдийн үүсгэн байгуулагч, гурван бяцхан үрсийн ээж М.Энэрэл оролцсон юм. Тэрээр хүүхдүүдээ өсгөн хүмүүжүүлэхийн хажуугаар хувцасны брэнд ажиллуулж, давхар ютүб хөтөлдөг тун чиг завгүй нэгэн. Ийнхүү түүний хүүхдээ өсгөдөг сонирхолтой арга барилтай танилцсанаа хүргэе.</h2><p><b>Нэр:</b> М.Энэрэл<br><b>Ажил:</b> "Légèrement" брэндийн үүсгэн байгуулагч, хувцас дизайнер, загвар зохион бүтээгч<br><b>Ам бүл:</b> 5<br><b>Сошиал хуудсууд:</b> <a href="https://www.instagram.com/aboutenerel?utm_medium=copy_link%5C%22" target="_blank">@aboutenerel</a> (Инстаграм), <a href="https://www.youtube.com/user/enerelly" target="_blank">enerel</a> (Ютүб)</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?</h3><p>Сайн байна уу? Намайг М.Энэрэл гэдэг. Одоогоор хүүхдүүдээ өсгөн хүмүүжүүлэхийн хажуугаар өөрийн үүсгэн байгуулсан "Légèrement" хувцасны брэндийг онлайнаар ажиллуулж байна. Манай нөхрийг Ж.Баянжаргал гэдэг. Бид гурван хүүтэй, ам бүл тавуулаа. Том хүү зургаан настай, дунд хүү дөрвөн настай бол бага маань удахгүй долоон сар хүрнэ. <br> <br>Бага хүү төрөхөөс өмнө том хүү хэдийнээ гараас гарчихсан байсан тул хоёр хүүгээ харахад асуудал тулгардаггүй байлаа. Харин бага хүүгээ гэдсэндээ тээж эхэлсэн цагаас хойш манай гэр бүлийн үүрэг нэлээн өөрчлөгдсөн. Жирэмсний хордлогоос эхсүүлээд би том хоёр хүүхдэдээ хангалттай цаг гаргаж чадахгүй байсан учир нөхөр маань ажлаасаа гарах шийдвэр гаргаж, гэр бүлдээ цаг зарцуулах болсон. Одоо ч гэсэн манай хүн ихэнхдээ арын албаа даасаар л явна. Гэхдээ бид ажил үүргээ нарийн төлөвлөж, энэ нь энийг, тэр нь тэрийг гэхээс илүүтэй яг тухайн мөчид хэн нь боломжтой байна, тэр хүн нь л гэрийн ажлаа хийгээд явдаг. Өглөөдөө гэхэд л хэн бүтэн нойртой хоносон нь хүүхдүүдээ хооллох жишээний. Нэмээд би бүтэн сайн өдөр бүтэн амардаг болохоор амралтын өдрөө 100 хувь хүүхдүүдтэйгээ өнгөрүүлэхийг хичээдэг. Амарсан өдрүүддээ би хүүхдүүдтэйгээ ярилцаж, сэтгэл санаанд нь анхаарч өнгөрүүлдэг бол манай хүн ихэвчлэн тоглох, ном уншиж өгөх ажлыг хийдэг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?</h3><p>Бага хүү маань сэрснээр бидний өглөө эхэлдэг. Нөхөр бид хоёр бага хүүгийнхээ чимээнээр сэрээд удаагүй байтал том хоёр маань өрөөнд орж ирээд халуун ам бүлээрээ хэсэг хугацаанд ноололдож хэвтдэг зуршилтай. Ингээд бүгдийнх нь нойр гүйцэд сэргэтэл орон дээрээ бужигнаж байгаад босоцгоодог доо. <br> <br>Оройдоо хүүхдүүдэд ном уншиж өгөх нь аавын ажил байдаг бол би хүүхдүүдийнхээ ариун цэврийг сахих үүрэгтэй. Мөн нөхөр бид хоёр хүүхдүүдээ унтуулахаас өмнө заавал үнсэж, тэвэрч, маргааш яах тухайгаа цухасхан ярилцдаг дадалтай. Унтлагын цагийн хувьд бид хүүхдүүдээ есөн цагаас өмнө унтуулж сургасан. Ер нь хүүхдүүд маань том болоод цаг мэддэг болсноосоо хойш унтах цагаа дөхөхөөр өөрсдөө ороо засаад, унтлагын хувцсаа өмсдөг болчихсон байна лээ.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/138138b3b84132ae35a10aa76aa95450.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?</h3><p>Анх 2016 онд том хүүгээ төрүүлэхээс өмнө "Монтессори" арга барилын талаар олж мэдэж байлаа. "Монтессори" нь хүүхдийг хүн болгоход бэлддэг арга юм. Нэг ёсондоо хүүхдийг биеэ даахад нь сургах ухаан гэхэд болно. Энэхүү аргыг мэдсэн цагаасаа эхлэн би "<a href="https://www.facebook.com/groups/MariaMkntessoriMN/" target="_blank">Монгол дахь Монтессори групп</a>"-ийг нээж, том хүүгээ долоо, найман сартай байхаас нь хэрэгжүүлж эхэлсэн. Ийнхүү хүүгээ гурван нас хүртэл энэ аргыг дангаар нь хэрэгжүүлсний эцэст цаашдаа өөрсдийн арга барилаа ч мөн нэмэх хэрэгтэйг ойлгосон. Ингэхдээ хаанаас ч юм уншсан номон дээрх хүүхэд хүмүүжлийн арга барилыг ягштал хэрэгжүүлэхийн оронд хүүхэд бүрийнхээ онцлогийг л сайтар мэдрэх хэрэгтэй мэт санагдсан. Угаас хүүхэд хүмүүжлийн арга барил нь бага багаар бий болдог үйл явц юм билээ. Тиймдээ ч хүүхэд бүрийнхээ онцлогт таарсан арга барилыг бага багаар бий болгосоор яваа. Үүнийгээ дагаад нөхөр бид хоёр ч хүүхдүүдээсээ суралцан, өөрсдийгөө хүмүүжүүлсээр байгаа юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН/ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?<br></div></h3><p>Манай гэр бүлийнхэн англи хэл дээрх контентуудад дуртай. Жишээлбэл, "<a href="https://www.youtube.com/channel/UCngkVoq8aayyK6qX9JJitRg" target="_blank">Peter Rabbit</a>"-ийн ном, хүүхэлдэй, CBeebies сувгийн "<a href="https://www.sarahandduck.com/" target="_blank">Sarah and Duck</a>" зэргийг нэрлэж болно. Эдгээр контентууд нь хүүхдэд яг тохирсон, намуухан мэдрэмж төрүүлэхээр аятай. Монгол контентуудаас гэвэл том хүүхдэдээ дээр үеийн "<a href="https://www.youtube.com/watch?v=iWGQvVhMsJY" target="_blank">Хөхөө намжил</a>" тэргүүтэй үлгэрүүдийг ютүбээс үзүүлж эхэлж байгаа. Мөн хааяа "<a href="https://www.youtube.com/c/Maamuu" target="_blank">Маамуу</a>"-г үзүүлдэг. <br> <br>Бүтээгдэхүүний хувьд манай хүүхдүүд номд л маш их дуртай. Ялангуяа шинжлэх ухааны номуудад. Аав нь багадаа шинжлэх ухаанд сонирхолтой байсан болоод ч тэр үү түүнтэй холбоотой номуудыг уншиж өгч, хүүхдүүдтэйгээ нийлж шинжлэх ухааны янз бүрийн туршилтууд хийдэг нь үүнд нөлөөлсөн байх. Манай хэд гэртээ хоёр соронзон нийлүүлэхээс өгсүүлээд хүнсний содыг цуутай холих зэргээр маш олон төрлийн туршилт хийдэг.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/15093f68d0adba046c5c9f958bf20ec1.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/114c764e0010d1077cb848ee0a85b8cb.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?</h3><p>Том хүүгээ төрүүлээд, энгэртээ тэвэрсэн цаг мөчөөс эхлээд л шууд ээж болчихдог юм билээ. Төрөхөөс өмнөх үеүдэд юуг яаж хийх ёстойг мэдэхгүй, нэг л айдастай байдаг байсан бол төрсний дараа хэзээний л бүх зүйлийг мэддэг байсан хүн шиг бүхнийг чадаад байсан нь сонин. Мөн би хүүхэдгүй байхдаа бусад хүмүүсийн сэтгэл санаа нь ямар байгаа бол гэж сонирхдоггүй байсан бол хүүхэд төрүүлснийхээ дараа хүмүүсийн болоод хүүхдийнхээ сэтгэлзүйг их анхаардаг болсон. Хувь хүнийхээ хувьд ч тэр хэрээрээ өөрчлөгдсөн. Хайр түгээх дуртай нэгэн болсон гэх юм уу. <br> <br>Ажлын арга барилын хувьд би гэрээсээ ажилладаг болохоор нэг их өөрчлөлт ороогүй гэж хэлж болно. Харин ажлаас гадна хүүхдүүддээ цаг гаргах шаардлагатай болсон. Тэр ч утгаараа ажлаа сайтар төлөвлөн заавал нэг өдрийг хүүхдүүдтэйгээ өнгөрүүлэхийг зорьдог. Мөн ажилтай завгүй үедээ хүүхдүүдийнхээ яриаг дагуулаад "<i>за, за</i>" гэх маягаар худлаа амлалт өгөхийг хүсдэггүй. Үнэхээр завгүй бол учраа хэлээд, дараа нь ямар арга зам байгааг тайлбарлахыг хичээдэг. Тэгэхгүй тэрхэн үедээ хүүхдүүдээ аргалаад асуусан зүйлийг нь зөвшөөрчхөөд амлалтдаа хүрэхгүй байхад дургүй. Энэ тал дээр ч чанга байж чаддаг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?</h3><p></p><p>Манай хүүхдүүд оройны есөн цагт орондоо орчихдог болохоор амрах цаг нэлээн гардаг шүү. Тэр үедээ би ваннд хэвтэж алжаалаа тайлах дуртай. Хааяа гадуур гарч ажил хөөцөлдөхийнхөө хажуугаар кофе ууж, амрах нь бий. Ер нь одоогоор бага хүү нялх болохоор нэлээн ачаалалтай байгаа болохоос том хоёр маань багаасаа биеэ даачихсан тул дөрөв, тав хүрээд л ээжийгээ эрх чөлөөтэй болгосон гэхэд болно.</p><p>Манай гэр бүлийнхэн бусад хүмүүсээс нэг их туслалцаа аваад байдаггүй. Ер нь нөхөр бид хоёрт хүүхдүүдээ хүнээр харуулах боломж ч байдаггүй юм. Бид анхнаасаа өөрсдийн гараар бий болгосон хүүхдүүдийнхээ хүмүүжилд гаднын хүний нөлөө орж ирээсэй гэж хүсдэггүй. Гэвч манай монголчууд хүний хүүхдийн хүмүүжил рүү халдахдаа гаргуун. Жишээлбэл, гадуур явж байхад хүүхэд маань уйллаа гэж бодоход "мангас аваад иднэ шүү, чамайг аваад явчихна шүү" гэх зэргээр хүүхдүүдийн сэтгэл санаанд нөлөөлөхөөр үг хэллэг хэлж, үйлдэл хийдэг нь ерөөсөө таалагддаггүй. Энэ ч утгаараа хүүхдүүдээ зургаан нас хүртэл нь 100 хувь өөрсдөө бие даан өсгөж, өөрсдийн гэр бүлийн хүмүүжлийг олгохыг зорьдог.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?</h3><p>Ажилтай ээж байхын хамгийн хэцүү нь хүүхдүүддээ хангалттай цаг гаргаж чадахгүй нь л юм даа. Өдөржин завгүй байсныхаа дараа орой нь бага зэрэг харамсах сэтгэл төрдөг. Гэхдээ тэгж санагдах бүрдээ би хүүхдүүддээ байж болох хамгийн сайн ээж нь гэдгээ л санах хэрэгтэй юм шиг.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/6c58392f69b912e1df60aee6473ceafb.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/e523255ec0f1a90c4c3c2aefda23d7cd.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?</h3><p>Нөхөр бид хоёр бага хүүг гэдсэнд байхад хоёр томыгоо гэрт нь бага багаар хоёуланг нь үлдээж дасгасан юм. Эхэн үедээ арван минут ойрхон дэлгүүр ордог байсан бол цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр хугацаагаа уртасгах болсон. Шаардлагатай тохиолдолд онлайнаар дүрсээ хараад ярилцчихдаг болохоор амар. Бага хүүг төрүүлэх өдөр бид юугаа ч бэлдээгүй байхад гэнэт төрөхөөр болчихсон учраас яалт ч үгүй хоёр хүүгээ гэртээ үлдээхээр болсон юм л даа. Тухайн үед мэдээж хүүхдүүддээ санаа зовж л байлаа. Гэхдээ азаар жирэмсэн байхдаа хоёр томыгоо гэрт нь үлдээж, дасгаж сургаж байсны ач гарсан. Тухайн үед манай хоёр аавтайгаа онлайнаар холбогдоод, том нь дүүгээ хооллоод л дүүтэйгээ хөөрхөн байцгаасан гэсэн. Хамгийн хөөрхөн нь манай хоёр аав ээжийгээ байхгүй хойгуур бид хоёрын орыг засаад тэврэлдээд унтацгаасан. Тэр үед шинэхэн төрсөн үрээ харахынхаа хажуугаар хоёр хүүгээрээ бахархаад их уйлж байснаа санаж байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?</h3><p>Монтессори арга барилаас үлдсэн зүйлс байна л даа. Хүүхэд бол эцэг эхийнхээ толь. Тэдний хажууд янз бүрийн муухай үг хэлэх нь битгий хэл муухай үйлдэл гаргаж болохгүй. Ямагт өөрийн биеэ цэгнэх хэрэгтэй. Мөн тэдэнтэй хэзээ ч өөрсөд шиг нь шулганаж, жоохон хүүхэд шиг ярих ёсгүй, яг том хүнтэй харилцаж буй мэт хүндэтгэлтэй ярилцах хэрэгтэй. Нэмээд хүүхэд юм чинь мартчихна гэж хэзээ ч сэтгэл санааных нь байдлыг үгүйсгэж болохгүй. Болж өгвөл сэтгэл зүйн байдалд нь анхаарч, юу мэдэрч байгааг нь асуух хэрэгтэй гэх арга барилууд санаанд тод үлдсэн байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?</h3><p>Бусдыг хайрлах, дэлхийг хайрлах, амьтныг хайрлах сэтгэлтэй хайр цацруулсан хүн байгаасай. Тархиараа бүгдийг удирдаад байлгүйгээр сэтгэл зүрхээ дагадаг байгаасай. Өөрийгөө зовоолгүйгээр хүнийг уучилдаг нэгэн байгаасай л гэж хүсдэг дээ.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/3cc873b8930d7a3f85b7b9234aa4ca94.jpeg"></p><p><b><a href="https://www.youtube.com/user/enerelly" target="_blank">enerel</a> : Түүний хөтлөн явуулдаг ютүб хуудсаар нь зочлоорой.</b></p>
<div class="uk-margin-bottom uk-margin-top"><iframe width="614" height="380" frameborder="0" allowfullscreen src="//www.youtube.com/embed/user/enerelly?rel=0"></iframe>
</div>          </div>

Уншигч та бүхэндээ 2022 оны эхний дугаараа хүргэж буйдаа таатай байна. Бидний ээлжит зочноор "Légèrement" брэндүүдийн үүсгэн байгуулагч, гурван бяцхан үрсийн ээж М.Энэрэл оролцсон юм. Тэрээр хүүхдүүдээ өсгөн хүмүүжүүлэхийн хажуугаар хувцасны брэнд ажиллуулж, давхар ютүб хөтөлдөг тун чиг завгүй нэгэн. Ийнхүү түүний хүүхдээ өсгөдөг сонирхолтой арга барилтай танилцсанаа хүргэе.
Нэр:
М.Энэрэл
Ажил:
"Légèrement" брэндийн үүсгэн байгуулагч, хувцас дизайнер, загвар зохион бүтээгч
Ам бүл:
5
Сошиал хуудсууд:

@aboutenerel
(Инстаграм),
enerel
(Ютүб)

БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Сайн байна уу? Намайг М.Энэрэл гэдэг. Одоогоор хүүхдүүдээ өсгөн хүмүүжүүлэхийн хажуугаар өөрийн үүсгэн байгуулсан "Légèrement" хувцасны брэндийг онлайнаар ажиллуулж байна. Манай нөхрийг Ж.Баянжаргал гэдэг. Бид гурван хүүтэй, ам бүл тавуулаа. Том хүү зургаан настай, дунд хүү дөрвөн настай бол бага маань удахгүй долоон сар хүрнэ.

Бага хүү төрөхөөс өмнө том хүү хэдийнээ гараас гарчихсан байсан тул хоёр хүүгээ харахад асуудал тулгардаггүй байлаа. Харин бага хүүгээ гэдсэндээ тээж эхэлсэн цагаас хойш манай гэр бүлийн үүрэг нэлээн өөрчлөгдсөн. Жирэмсний хордлогоос эхсүүлээд би том хоёр хүүхдэдээ хангалттай цаг гаргаж чадахгүй байсан учир нөхөр маань ажлаасаа гарах шийдвэр гаргаж, гэр бүлдээ цаг зарцуулах болсон. Одоо ч гэсэн манай хүн ихэнхдээ арын албаа даасаар л явна. Гэхдээ бид ажил үүргээ нарийн төлөвлөж, энэ нь энийг, тэр нь тэрийг гэхээс илүүтэй яг тухайн мөчид хэн нь боломжтой байна, тэр хүн нь л гэрийн ажлаа хийгээд явдаг. Өглөөдөө гэхэд л хэн бүтэн нойртой хоносон нь хүүхдүүдээ хооллох жишээний. Нэмээд би бүтэн сайн өдөр бүтэн амардаг болохоор амралтын өдрөө 100 хувь хүүхдүүдтэйгээ өнгөрүүлэхийг хичээдэг. Амарсан өдрүүддээ би хүүхдүүдтэйгээ ярилцаж, сэтгэл санаанд нь анхаарч өнгөрүүлдэг бол манай хүн ихэвчлэн тоглох, ном уншиж өгөх ажлыг хийдэг.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Бага хүү маань сэрснээр бидний өглөө эхэлдэг. Нөхөр бид хоёр бага хүүгийнхээ чимээнээр сэрээд удаагүй байтал том хоёр маань өрөөнд орж ирээд халуун ам бүлээрээ хэсэг хугацаанд ноололдож хэвтдэг зуршилтай. Ингээд бүгдийнх нь нойр гүйцэд сэргэтэл орон дээрээ бужигнаж байгаад босоцгоодог доо.

Оройдоо хүүхдүүдэд ном уншиж өгөх нь аавын ажил байдаг бол би хүүхдүүдийнхээ ариун цэврийг сахих үүрэгтэй. Мөн нөхөр бид хоёр хүүхдүүдээ унтуулахаас өмнө заавал үнсэж, тэвэрч, маргааш яах тухайгаа цухасхан ярилцдаг дадалтай. Унтлагын цагийн хувьд бид хүүхдүүдээ есөн цагаас өмнө унтуулж сургасан. Ер нь хүүхдүүд маань том болоод цаг мэддэг болсноосоо хойш унтах цагаа дөхөхөөр өөрсдөө ороо засаад, унтлагын хувцсаа өмсдөг болчихсон байна лээ.

ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Анх 2016 онд том хүүгээ төрүүлэхээс өмнө "Монтессори" арга барилын талаар олж мэдэж байлаа. "Монтессори" нь хүүхдийг хүн болгоход бэлддэг арга юм. Нэг ёсондоо хүүхдийг биеэ даахад нь сургах ухаан гэхэд болно. Энэхүү аргыг мэдсэн цагаасаа эхлэн би "
Монгол дахь Монтессори групп
"-ийг нээж, том хүүгээ долоо, найман сартай байхаас нь хэрэгжүүлж эхэлсэн. Ийнхүү хүүгээ гурван нас хүртэл энэ аргыг дангаар нь хэрэгжүүлсний эцэст цаашдаа өөрсдийн арга барилаа ч мөн нэмэх хэрэгтэйг ойлгосон. Ингэхдээ хаанаас ч юм уншсан номон дээрх хүүхэд хүмүүжлийн арга барилыг ягштал хэрэгжүүлэхийн оронд хүүхэд бүрийнхээ онцлогийг л сайтар мэдрэх хэрэгтэй мэт санагдсан. Угаас хүүхэд хүмүүжлийн арга барил нь бага багаар бий болдог үйл явц юм билээ. Тиймдээ ч хүүхэд бүрийнхээ онцлогт таарсан арга барилыг бага багаар бий болгосоор яваа. Үүнийгээ дагаад нөхөр бид хоёр ч хүүхдүүдээсээ суралцан, өөрсдийгөө хүмүүжүүлсээр байгаа юм.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН/ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Манай гэр бүлийнхэн англи хэл дээрх контентуудад дуртай. Жишээлбэл, "
Peter Rabbit
"-ийн ном, хүүхэлдэй, CBeebies сувгийн "
Sarah and Duck
" зэргийг нэрлэж болно. Эдгээр контентууд нь хүүхдэд яг тохирсон, намуухан мэдрэмж төрүүлэхээр аятай. Монгол контентуудаас гэвэл том хүүхдэдээ дээр үеийн "
Хөхөө намжил
" тэргүүтэй үлгэрүүдийг ютүбээс үзүүлж эхэлж байгаа. Мөн хааяа "
Маамуу
"-г үзүүлдэг.

Бүтээгдэхүүний хувьд манай хүүхдүүд номд л маш их дуртай. Ялангуяа шинжлэх ухааны номуудад. Аав нь багадаа шинжлэх ухаанд сонирхолтой байсан болоод ч тэр үү түүнтэй холбоотой номуудыг уншиж өгч, хүүхдүүдтэйгээ нийлж шинжлэх ухааны янз бүрийн туршилтууд хийдэг нь үүнд нөлөөлсөн байх. Манай хэд гэртээ хоёр соронзон нийлүүлэхээс өгсүүлээд хүнсний содыг цуутай холих зэргээр маш олон төрлийн туршилт хийдэг.

ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Том хүүгээ төрүүлээд, энгэртээ тэвэрсэн цаг мөчөөс эхлээд л шууд ээж болчихдог юм билээ. Төрөхөөс өмнөх үеүдэд юуг яаж хийх ёстойг мэдэхгүй, нэг л айдастай байдаг байсан бол төрсний дараа хэзээний л бүх зүйлийг мэддэг байсан хүн шиг бүхнийг чадаад байсан нь сонин. Мөн би хүүхэдгүй байхдаа бусад хүмүүсийн сэтгэл санаа нь ямар байгаа бол гэж сонирхдоггүй байсан бол хүүхэд төрүүлснийхээ дараа хүмүүсийн болоод хүүхдийнхээ сэтгэлзүйг их анхаардаг болсон. Хувь хүнийхээ хувьд ч тэр хэрээрээ өөрчлөгдсөн. Хайр түгээх дуртай нэгэн болсон гэх юм уу.

Ажлын арга барилын хувьд би гэрээсээ ажилладаг болохоор нэг их өөрчлөлт ороогүй гэж хэлж болно. Харин ажлаас гадна хүүхдүүддээ цаг гаргах шаардлагатай болсон. Тэр ч утгаараа ажлаа сайтар төлөвлөн заавал нэг өдрийг хүүхдүүдтэйгээ өнгөрүүлэхийг зорьдог. Мөн ажилтай завгүй үедээ хүүхдүүдийнхээ яриаг дагуулаад "
за, за
" гэх маягаар худлаа амлалт өгөхийг хүсдэггүй. Үнэхээр завгүй бол учраа хэлээд, дараа нь ямар арга зам байгааг тайлбарлахыг хичээдэг. Тэгэхгүй тэрхэн үедээ хүүхдүүдээ аргалаад асуусан зүйлийг нь зөвшөөрчхөөд амлалтдаа хүрэхгүй байхад дургүй. Энэ тал дээр ч чанга байж чаддаг.

ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Манай хүүхдүүд оройны есөн цагт орондоо орчихдог болохоор амрах цаг нэлээн гардаг шүү. Тэр үедээ би ваннд хэвтэж алжаалаа тайлах дуртай. Хааяа гадуур гарч ажил хөөцөлдөхийнхөө хажуугаар кофе ууж, амрах нь бий. Ер нь одоогоор бага хүү нялх болохоор нэлээн ачаалалтай байгаа болохоос том хоёр маань багаасаа биеэ даачихсан тул дөрөв, тав хүрээд л ээжийгээ эрх чөлөөтэй болгосон гэхэд болно.
Манай гэр бүлийнхэн бусад хүмүүсээс нэг их туслалцаа аваад байдаггүй. Ер нь нөхөр бид хоёрт хүүхдүүдээ хүнээр харуулах боломж ч байдаггүй юм. Бид анхнаасаа өөрсдийн гараар бий болгосон хүүхдүүдийнхээ хүмүүжилд гаднын хүний нөлөө орж ирээсэй гэж хүсдэггүй. Гэвч манай монголчууд хүний хүүхдийн хүмүүжил рүү халдахдаа гаргуун. Жишээлбэл, гадуур явж байхад хүүхэд маань уйллаа гэж бодоход "мангас аваад иднэ шүү, чамайг аваад явчихна шүү" гэх зэргээр хүүхдүүдийн сэтгэл санаанд нөлөөлөхөөр үг хэллэг хэлж, үйлдэл хийдэг нь ерөөсөө таалагддаггүй. Энэ ч утгаараа хүүхдүүдээ зургаан нас хүртэл нь 100 хувь өөрсдөө бие даан өсгөж, өөрсдийн гэр бүлийн хүмүүжлийг олгохыг зорьдог.

АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
Ажилтай ээж байхын хамгийн хэцүү нь хүүхдүүддээ хангалттай цаг гаргаж чадахгүй нь л юм даа. Өдөржин завгүй байсныхаа дараа орой нь бага зэрэг харамсах сэтгэл төрдөг. Гэхдээ тэгж санагдах бүрдээ би хүүхдүүддээ байж болох хамгийн сайн ээж нь гэдгээ л санах хэрэгтэй юм шиг.

ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Нөхөр бид хоёр бага хүүг гэдсэнд байхад хоёр томыгоо гэрт нь бага багаар хоёуланг нь үлдээж дасгасан юм. Эхэн үедээ арван минут ойрхон дэлгүүр ордог байсан бол цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр хугацаагаа уртасгах болсон. Шаардлагатай тохиолдолд онлайнаар дүрсээ хараад ярилцчихдаг болохоор амар. Бага хүүг төрүүлэх өдөр бид юугаа ч бэлдээгүй байхад гэнэт төрөхөөр болчихсон учраас яалт ч үгүй хоёр хүүгээ гэртээ үлдээхээр болсон юм л даа. Тухайн үед мэдээж хүүхдүүддээ санаа зовж л байлаа. Гэхдээ азаар жирэмсэн байхдаа хоёр томыгоо гэрт нь үлдээж, дасгаж сургаж байсны ач гарсан. Тухайн үед манай хоёр аавтайгаа онлайнаар холбогдоод, том нь дүүгээ хооллоод л дүүтэйгээ хөөрхөн байцгаасан гэсэн. Хамгийн хөөрхөн нь манай хоёр аав ээжийгээ байхгүй хойгуур бид хоёрын орыг засаад тэврэлдээд унтацгаасан. Тэр үед шинэхэн төрсөн үрээ харахынхаа хажуугаар хоёр хүүгээрээ бахархаад их уйлж байснаа санаж байна.

ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Монтессори арга барилаас үлдсэн зүйлс байна л даа. Хүүхэд бол эцэг эхийнхээ толь. Тэдний хажууд янз бүрийн муухай үг хэлэх нь битгий хэл муухай үйлдэл гаргаж болохгүй. Ямагт өөрийн биеэ цэгнэх хэрэгтэй. Мөн тэдэнтэй хэзээ ч өөрсөд шиг нь шулганаж, жоохон хүүхэд шиг ярих ёсгүй, яг том хүнтэй харилцаж буй мэт хүндэтгэлтэй ярилцах хэрэгтэй. Нэмээд хүүхэд юм чинь мартчихна гэж хэзээ ч сэтгэл санааных нь байдлыг үгүйсгэж болохгүй. Болж өгвөл сэтгэл зүйн байдалд нь анхаарч, юу мэдэрч байгааг нь асуух хэрэгтэй гэх арга барилууд санаанд тод үлдсэн байна.

ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Бусдыг хайрлах, дэлхийг хайрлах, амьтныг хайрлах сэтгэлтэй хайр цацруулсан хүн байгаасай. Тархиараа бүгдийг удирдаад байлгүйгээр сэтгэл зүрхээ дагадаг байгаасай. Өөрийгөө зовоолгүйгээр хүнийг уучилдаг нэгэн байгаасай л гэж хүсдэг дээ.

enerel
: Түүний хөтлөн явуулдаг ютүб хуудсаар нь зочлоорой.



Уншигч та бүхэндээ 2022 оны эхний дугаараа хүргэж буйдаа таатай байна. Бидний ээлжит зочноор "Légèrement" брэндүүдийн үүсгэн байгуулагч, гурван бяцхан үрсийн ээж М.Энэрэл оролцсон юм. Тэрээр хүүхдүүдээ өсгөн хүмүүжүүлэхийн хажуугаар хувцасны брэнд ажиллуулж, давхар ютүб хөтөлдөг тун чиг завгүй нэгэн. Ийнхүү түүний хүүхдээ өсгөдөг сонирхолтой арга барилтай танилцсанаа хүргэе.
**Нэр:** М.Энэрэл
**Ажил:** "Légèrement" брэндийн үүсгэн байгуулагч, хувцас дизайнер, загвар зохион бүтээгч
**Ам бүл:** 5
**Сошиал хуудсууд:** @aboutenerel (Инстаграм), enerel (Ютүб)
### БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Сайн байна уу? Намайг М.Энэрэл гэдэг. Одоогоор хүүхдүүдээ өсгөн хүмүүжүүлэхийн хажуугаар өөрийн үүсгэн байгуулсан "Légèrement" хувцасны брэндийг онлайнаар ажиллуулж байна. Манай нөхрийг Ж.Баянжаргал гэдэг. Бид гурван хүүтэй, ам бүл тавуулаа. Том хүү зургаан настай, дунд хүү дөрвөн настай бол бага маань удахгүй долоон сар хүрнэ.
Бага хүү төрөхөөс өмнө том хүү хэдийнээ гараас гарчихсан байсан тул хоёр хүүгээ харахад асуудал тулгардаггүй байлаа. Харин бага хүүгээ гэдсэндээ тээж эхэлсэн цагаас хойш манай гэр бүлийн үүрэг нэлээн өөрчлөгдсөн. Жирэмсний хордлогоос эхсүүлээд би том хоёр хүүхдэдээ хангалттай цаг гаргаж чадахгүй байсан учир нөхөр маань ажлаасаа гарах шийдвэр гаргаж, гэр бүлдээ цаг зарцуулах болсон. Одоо ч гэсэн манай хүн ихэнхдээ арын албаа даасаар л явна. Гэхдээ бид ажил үүргээ нарийн төлөвлөж, энэ нь энийг, тэр нь тэрийг гэхээс илүүтэй яг тухайн мөчид хэн нь боломжтой байна, тэр хүн нь л гэрийн ажлаа хийгээд явдаг. Өглөөдөө гэхэд л хэн бүтэн нойртой хоносон нь хүүхдүүдээ хооллох жишээний. Нэмээд би бүтэн сайн өдөр бүтэн амардаг болохоор амралтын өдрөө 100 хувь хүүхдүүдтэйгээ өнгөрүүлэхийг хичээдэг. Амарсан өдрүүддээ би хүүхдүүдтэйгээ ярилцаж, сэтгэл санаанд нь анхаарч өнгөрүүлдэг бол манай хүн ихэвчлэн тоглох, ном уншиж өгөх ажлыг хийдэг.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Бага хүү маань сэрснээр бидний өглөө эхэлдэг. Нөхөр бид хоёр бага хүүгийнхээ чимээнээр сэрээд удаагүй байтал том хоёр маань өрөөнд орж ирээд халуун ам бүлээрээ хэсэг хугацаанд ноололдож хэвтдэг зуршилтай. Ингээд бүгдийнх нь нойр гүйцэд сэргэтэл орон дээрээ бужигнаж байгаад босоцгоодог доо.
Оройдоо хүүхдүүдэд ном уншиж өгөх нь аавын ажил байдаг бол би хүүхдүүдийнхээ ариун цэврийг сахих үүрэгтэй. Мөн нөхөр бид хоёр хүүхдүүдээ унтуулахаас өмнө заавал үнсэж, тэвэрч, маргааш яах тухайгаа цухасхан ярилцдаг дадалтай. Унтлагын цагийн хувьд бид хүүхдүүдээ есөн цагаас өмнө унтуулж сургасан. Ер нь хүүхдүүд маань том болоод цаг мэддэг болсноосоо хойш унтах цагаа дөхөхөөр өөрсдөө ороо засаад, унтлагын хувцсаа өмсдөг болчихсон байна лээ.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Анх 2016 онд том хүүгээ төрүүлэхээс өмнө "Монтессори" арга барилын талаар олж мэдэж байлаа. "Монтессори" нь хүүхдийг хүн болгоход бэлддэг арга юм. Нэг ёсондоо хүүхдийг биеэ даахад нь сургах ухаан гэхэд болно. Энэхүү аргыг мэдсэн цагаасаа эхлэн би "Монгол дахь Монтессори групп"-ийг нээж, том хүүгээ долоо, найман сартай байхаас нь хэрэгжүүлж эхэлсэн. Ийнхүү хүүгээ гурван нас хүртэл энэ аргыг дангаар нь хэрэгжүүлсний эцэст цаашдаа өөрсдийн арга барилаа ч мөн нэмэх хэрэгтэйг ойлгосон. Ингэхдээ хаанаас ч юм уншсан номон дээрх хүүхэд хүмүүжлийн арга барилыг ягштал хэрэгжүүлэхийн оронд хүүхэд бүрийнхээ онцлогийг л сайтар мэдрэх хэрэгтэй мэт санагдсан. Угаас хүүхэд хүмүүжлийн арга барил нь бага багаар бий болдог үйл явц юм билээ. Тиймдээ ч хүүхэд бүрийнхээ онцлогт таарсан арга барилыг бага багаар бий болгосоор яваа. Үүнийгээ дагаад нөхөр бид хоёр ч хүүхдүүдээсээ суралцан, өөрсдийгөө хүмүүжүүлсээр байгаа юм.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН/ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Манай гэр бүлийнхэн англи хэл дээрх контентуудад дуртай. Жишээлбэл, "Peter Rabbit"-ийн ном, хүүхэлдэй, CBeebies сувгийн "Sarah and Duck" зэргийг нэрлэж болно. Эдгээр контентууд нь хүүхдэд яг тохирсон, намуухан мэдрэмж төрүүлэхээр аятай. Монгол контентуудаас гэвэл том хүүхдэдээ дээр үеийн "Хөхөө намжил" тэргүүтэй үлгэрүүдийг ютүбээс үзүүлж эхэлж байгаа. Мөн хааяа "Маамуу"-г үзүүлдэг.
Бүтээгдэхүүний хувьд манай хүүхдүүд номд л маш их дуртай. Ялангуяа шинжлэх ухааны номуудад. Аав нь багадаа шинжлэх ухаанд сонирхолтой байсан болоод ч тэр үү түүнтэй холбоотой номуудыг уншиж өгч, хүүхдүүдтэйгээ нийлж шинжлэх ухааны янз бүрийн туршилтууд хийдэг нь үүнд нөлөөлсөн байх. Манай хэд гэртээ хоёр соронзон нийлүүлэхээс өгсүүлээд хүнсний содыг цуутай холих зэргээр маш олон төрлийн туршилт хийдэг.
### ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Том хүүгээ төрүүлээд, энгэртээ тэвэрсэн цаг мөчөөс эхлээд л шууд ээж болчихдог юм билээ. Төрөхөөс өмнөх үеүдэд юуг яаж хийх ёстойг мэдэхгүй, нэг л айдастай байдаг байсан бол төрсний дараа хэзээний л бүх зүйлийг мэддэг байсан хүн шиг бүхнийг чадаад байсан нь сонин. Мөн би хүүхэдгүй байхдаа бусад хүмүүсийн сэтгэл санаа нь ямар байгаа бол гэж сонирхдоггүй байсан бол хүүхэд төрүүлснийхээ дараа хүмүүсийн болоод хүүхдийнхээ сэтгэлзүйг их анхаардаг болсон. Хувь хүнийхээ хувьд ч тэр хэрээрээ өөрчлөгдсөн. Хайр түгээх дуртай нэгэн болсон гэх юм уу.
Ажлын арга барилын хувьд би гэрээсээ ажилладаг болохоор нэг их өөрчлөлт ороогүй гэж хэлж болно. Харин ажлаас гадна хүүхдүүддээ цаг гаргах шаардлагатай болсон. Тэр ч утгаараа ажлаа сайтар төлөвлөн заавал нэг өдрийг хүүхдүүдтэйгээ өнгөрүүлэхийг зорьдог. Мөн ажилтай завгүй үедээ хүүхдүүдийнхээ яриаг дагуулаад "*за, за*" гэх маягаар худлаа амлалт өгөхийг хүсдэггүй. Үнэхээр завгүй бол учраа хэлээд, дараа нь ямар арга зам байгааг тайлбарлахыг хичээдэг. Тэгэхгүй тэрхэн үедээ хүүхдүүдээ аргалаад асуусан зүйлийг нь зөвшөөрчхөөд амлалтдаа хүрэхгүй байхад дургүй. Энэ тал дээр ч чанга байж чаддаг.
### ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Манай хүүхдүүд оройны есөн цагт орондоо орчихдог болохоор амрах цаг нэлээн гардаг шүү. Тэр үедээ би ваннд хэвтэж алжаалаа тайлах дуртай. Хааяа гадуур гарч ажил хөөцөлдөхийнхөө хажуугаар кофе ууж, амрах нь бий. Ер нь одоогоор бага хүү нялх болохоор нэлээн ачаалалтай байгаа болохоос том хоёр маань багаасаа биеэ даачихсан тул дөрөв, тав хүрээд л ээжийгээ эрх чөлөөтэй болгосон гэхэд болно.
Манай гэр бүлийнхэн бусад хүмүүсээс нэг их туслалцаа аваад байдаггүй. Ер нь нөхөр бид хоёрт хүүхдүүдээ хүнээр харуулах боломж ч байдаггүй юм. Бид анхнаасаа өөрсдийн гараар бий болгосон хүүхдүүдийнхээ хүмүүжилд гаднын хүний нөлөө орж ирээсэй гэж хүсдэггүй. Гэвч манай монголчууд хүний хүүхдийн хүмүүжил рүү халдахдаа гаргуун. Жишээлбэл, гадуур явж байхад хүүхэд маань уйллаа гэж бодоход "мангас аваад иднэ шүү, чамайг аваад явчихна шүү" гэх зэргээр хүүхдүүдийн сэтгэл санаанд нөлөөлөхөөр үг хэллэг хэлж, үйлдэл хийдэг нь ерөөсөө таалагддаггүй. Энэ ч утгаараа хүүхдүүдээ зургаан нас хүртэл нь 100 хувь өөрсдөө бие даан өсгөж, өөрсдийн гэр бүлийн хүмүүжлийг олгохыг зорьдог.
### АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
Ажилтай ээж байхын хамгийн хэцүү нь хүүхдүүддээ хангалттай цаг гаргаж чадахгүй нь л юм даа. Өдөржин завгүй байсныхаа дараа орой нь бага зэрэг харамсах сэтгэл төрдөг. Гэхдээ тэгж санагдах бүрдээ би хүүхдүүддээ байж болох хамгийн сайн ээж нь гэдгээ л санах хэрэгтэй юм шиг.
### ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Нөхөр бид хоёр бага хүүг гэдсэнд байхад хоёр томыгоо гэрт нь бага багаар хоёуланг нь үлдээж дасгасан юм. Эхэн үедээ арван минут ойрхон дэлгүүр ордог байсан бол цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр хугацаагаа уртасгах болсон. Шаардлагатай тохиолдолд онлайнаар дүрсээ хараад ярилцчихдаг болохоор амар. Бага хүүг төрүүлэх өдөр бид юугаа ч бэлдээгүй байхад гэнэт төрөхөөр болчихсон учраас яалт ч үгүй хоёр хүүгээ гэртээ үлдээхээр болсон юм л даа. Тухайн үед мэдээж хүүхдүүддээ санаа зовж л байлаа. Гэхдээ азаар жирэмсэн байхдаа хоёр томыгоо гэрт нь үлдээж, дасгаж сургаж байсны ач гарсан. Тухайн үед манай хоёр аавтайгаа онлайнаар холбогдоод, том нь дүүгээ хооллоод л дүүтэйгээ хөөрхөн байцгаасан гэсэн. Хамгийн хөөрхөн нь манай хоёр аав ээжийгээ байхгүй хойгуур бид хоёрын орыг засаад тэврэлдээд унтацгаасан. Тэр үед шинэхэн төрсөн үрээ харахынхаа хажуугаар хоёр хүүгээрээ бахархаад их уйлж байснаа санаж байна.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Монтессори арга барилаас үлдсэн зүйлс байна л даа. Хүүхэд бол эцэг эхийнхээ толь. Тэдний хажууд янз бүрийн муухай үг хэлэх нь битгий хэл муухай үйлдэл гаргаж болохгүй. Ямагт өөрийн биеэ цэгнэх хэрэгтэй. Мөн тэдэнтэй хэзээ ч өөрсөд шиг нь шулганаж, жоохон хүүхэд шиг ярих ёсгүй, яг том хүнтэй харилцаж буй мэт хүндэтгэлтэй ярилцах хэрэгтэй. Нэмээд хүүхэд юм чинь мартчихна гэж хэзээ ч сэтгэл санааных нь байдлыг үгүйсгэж болохгүй. Болж өгвөл сэтгэл зүйн байдалд нь анхаарч, юу мэдэрч байгааг нь асуух хэрэгтэй гэх арга барилууд санаанд тод үлдсэн байна.
### ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Бусдыг хайрлах, дэлхийг хайрлах, амьтныг хайрлах сэтгэлтэй хайр цацруулсан хүн байгаасай. Тархиараа бүгдийг удирдаад байлгүйгээр сэтгэл зүрхээ дагадаг байгаасай. Өөрийгөө зовоолгүйгээр хүнийг уучилдаг нэгэн байгаасай л гэж хүсдэг дээ.
**enerel : Түүний хөтлөн явуулдаг ютүб хуудсаар нь зочлоорой.**