Сонгууль 2016 - Гадаадад буй монголчуудын үзэл бодол
<div class="article-body">
          <h2>Ирэх лхагва гараг 6-р сарын 29-нд хоёр шатны сонгууль болж, монголчууд бид ирэх 4 жил төр барих түшээдээ сонгох гэж байгаа билээ. Үүнтэй холбоотойгоор бид уншигчдаа өөр өөр санаа бодол, олон ургальч үзлийг харьцуулан үзээсэй, сонголт хийхэд нь нэмэр болоосой хэмээн гадаадад сурч байгаа, ажиллаж амьдарч байгаа иргэдээс 3 асуултад хариулт авсан юм. <br>1. Хэрвээ боломжтой байсан бол та саналаа өгөх байсан уу? Яагаад?<br>2. Та нэр дэвшигчийг ямар шалгуураар сонгох байсан бэ? <div>3. Таны санаанд нийцсэн нэр дэвшигчид байна уу?<br><br>Нийтлэлийг уншаад та бүхэн нэгийг бодож хоёрыг тунгаана байх гэж найдахын зэрэгцээ дурдагдсан нэр дэвшигчдийн нөлөө, лобби энэ нийтлэлд ороогүй болохыг хариуцлагатайгаар мэдэгдье.</div></h2><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">"Цахим Өртөө Холбоо" ТББ-ын тэргүүн Д.ЦЭРЭНБАТ - Англи</h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/8a223f44d8b19c2774b81ef112939d45.jpg"></p><p>1. Өмнөх УИХ-н болон Ерөнхийлөгчийн сонгуульд саналаа өгсөн. Энэ удаа боломжтой байсан бол өгөх байсан. <br>Мэдээллийн технологи хөгжиж, боломж бололцоо бий болсон өнөө үед газар нутгийн байрлал хамааралгүй, өртөг зардал багатайгаар, зөв шударгаар сонгогчдын санал авах тогтолцоог бий болгох боломж бий. Бусад орнууд ийм тогтолцоог бий болгоод ашиглаад л байна. Манай төр засаг “Гадаадад байгаа та нар эрхээ эдэлье гэвэл Монголдоо ирээд саналаа өг” гэсэн байдлаар хандахаа болих цаг ирэх буй заа гэж итгэдэг. <br><br>2. Нэр дэвшигчдийг хүн талаас нь судална. Мөрийн хөтөлбөрүүдийг нь шинжилнэ. Хэлж ярьж буйг нь анхааралтай сонсоно, бодно. Ингээд улс орны хөгжлийн бодлогыг тодорхойлох, хэрэгжүүлэх мэдлэг боловсролтой, ёс зүйтэй, зарчимтай байх гэсэн 3 шалгуурыг энэ тэнцүү харж байж сонголтоо хийх байсан даа. Нэмж хэлэхэд сонгогчид маань нэр дэвшсэн хүмүүсийн талаар өөрийнхөөрөө судалж тунгааж зөв сонголт хийгээсэй. Элдэв амлалт өглөгт бүү хууртаасай. Сая 6-р сарын 25-д Британи улс Европын Холбооноос гарах шийдвэрээ бүх нийтийн санал асуулгаар тогтоолоо. Гараад явчихвал ямар үр дагавартайг ухаж бодолгүй санал өгсөн олон хүн ч бусдын ул суурьгүй үг дагаж “хийссэнээ” мэдэж өнгөрсөн хойно амаа барьж байгаа нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр их харагдаж байна. Энэ сонголт нь улс оронд нь болоод дэлхий нийтийн цаашдын чиг хандлагад олон тодорхойгүй байдал үүсгэчхэж буйг тэд өнгөрсөн хойно сэхээрч сандралдаж байна. Ийм байдалд хүрэхгүйн тулд нэр дэвшигч нарынхаа талаар энэ хүн ямар хүн бэ, сонгогдвол юу хийж чадах бэ, бодлого зорилго ярьж хэлж буй нь зөв байна уу гэдгийг уулзалт ухаалгад нь өөрсдийн биеэр сууж, сонсож, асууж ярилцаж, өөрийн оюун бодлоороо тунгааж байж сонголтоо хийгээсэй. Ирэх 4 жил хэрхэн амьдрахаа, улс орноо хааш нь чиглүүлэхэд өөрийн оролцоогоо оруулах боломж буюу сонгох эрх өөрт тань олгогдсон байхад оролцохгүй байх, эсвэл буруу сонголт хийгээд дараа нь битгий амаа бариасай хэмээн хүсэх байна.<br><br>3. Цахим Өртөө сүлжээ, холбоогоор олон жилийн өмнөөс холбоотой явж үйл хэрэг, үзэл санааг нь мэдэх болсон мэдлэг боловсролтой, ажлын туршлагатай цөөнгүй залуус маань энэ сонгуульд нэр дэвшиж буй. Тухайлбал, УИХ-ын 65-р тойрогт Б.Найдалаа, УИХ-ын 58-р тойрогт Д.Гантулга, УИХ-н 51-р тойрогт Ц.Баттуяа, УИХ-ын 11-р тойрогт Б.Наминчимэд, УИХ-ын 53-р тойрогт Ж.Батзандан, УИХ-ын 71-р тойрогт Б.Билэгсайхан, УИХ-ын 25-р тойрогт Ц.Эрдэнэбат, УИХ-ын 64-р тойрогт Д.Буянмөнх, УИХ-ын 59-р тойрогт Б.Мөнхсоёл, УИХ-ын 68-р тойрогт Б.Санжаажав, УИХ-ын 55-р тойрогт Ж.Лхагвасүрэн, УИХ-ын 57-р тойрогт Т.Доржханд, УИХ-ын 72-р тойрогт Н.Учрал, мөн НИТХ-ын 8-р тойрогт М.Тулгат, НИТХ-ын 10-р тойрогт Ш.Ням тус тус нэр дэвшиж байна. Шинэ үеийн төлөөлөл эдгээр залуусаа сонгогдоосой хэмээн хүсэж байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Techstars компанийн Зүүн Ази хариуцсан захирал Д.Бат-Октябрь - Малайз</h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/b84d7d49272e4b715474c06d56ef9d2d.jpg"></p><p>1. Орчин цагийн Монгол орны нэг бахархал бол яах аргагүй манай ардчилал. Тиймээс улс орны бодлогыг тодорхойлох, биднийг төлөөлөх хүмүүсийг сонгоно гэдэг томоохон эрх, хариуцлага юм. Хамгийн энгийн мөртлөө өгөөжтэй хувь нэмэр бол сонгуульд оролцох явдал гэж бодож байна. <br><br>2. Эдгээр гишүүд биднийг төлөөлж дөрвөн жил ажиллах тул тодорхой нэг хоёр асуудлыг зоригтой сайн шийдэх (олон зүйл биш) хүмүүсийг сонгох сонирхол бна. Миний хувьд Монголд боловсрол болон бизнес эрхлэлтийг илүү анхаарсан нэр дэвшигчдийг илүүд үзнэ. Бид одооноос боловсролын системээр дамжуулан бодлогоор шинэ үеийнхнийг бэлдэж эхлэх хэрэгтэй. Израйль, Сингапур, Солонгос улсуудаас хэрэгжүүлж болох олон алхмууд харагдаж байна. Бага наснаас нь илүү хэрэгтэй/эрэлттэй мэдлэг чадварыг суулгаж эхлэх, шинэ бизнес эхлүүлэх орчинг бие болгох, засгаас гаргадаг нөөц баялгийг илүү өгөөжтэй болгох гэх мэт ажлуудыг хиймээр байна. Үүний зэрэгцээ дэлхийд өрсөлдөх монгол хүн/улс орныг бие бодлогыг урт хугацаанд хэрэгжүүлэх шаардлагатай. <br><br>3. Булган аймагт нэр дэвшиж буй, UFC компанийн захирал О.Амартүвшин. Хоорондоо сайн ойлголцохгүй буй хоёр үеийнхнийг холбож чадах, эдийн засгийн практик мэдлэгтэй хүн.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Колумбын их сургуулийн магистрант Г.ТҮВШИНЗАЯА - АНУ</h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/1f68442c656701bb23f7df67f950f1a8.jpg"></p><p>1. Монголчууд бид ардчилсан нийгмийг эргэлт буцалтгүй сонгосон ард түмэн. Харин ардчилсан нийгэм маань ард түмэн сонгуульд саналаа идэвхтэй өгцгөөж, дуу хоолойгоо тод сонсгож гэмээнэ цааш улам зүгширнэ. Хэрвээ таалагдах нэр дэвшигч алга гээд саналаа өгөхгүй бол цаашид өөрт чинь таалагдах нэр дэвшигч улам бүр гарч ирэхгүй л болно гэсэн үг. Саналаа өгөхгүй бол өөрт чинь ямар нэр дэвшигч хэрэгтэй байгаа нь хэнд ч хамаагүй болчихож байгаа хэрэг.<br><br>2. Энэ сонгууль нэг талаараа улс орны алс ирээдүйг цогцоор нь харж чадах хууль тогтоогчдыг шаардаж байгаа бол нөгөө талаараа тулгараад буй өр зээлийн асуудлаас болж чадвартай, шийдэмгий, хариуцлага хүлээх зоригтой төрийн түшээдийг нэхэх шинжтэй. <br><br>3. Тийм хүмүүс нэр дэвшигчид дунд чамгүй олон бий.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">en World Japan компанийн зөвлөх Ж.БОЛДМАА - Япон</h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/20a9296f5047dea03d1e52d1154caa94.jpg"></p><p>1. Мэдээж өгөх байсан. Харамсалтай нь хууль маань өөрөө тогтворгүй, мөн сонгууль болохоос нэгхэн сарын өмнө өөрчлөгдөж байгаа тул яах ч аргагүй. Япон улсын хувьд сонгуулийн холимог тогтолцоотой байдаг ч мажоритар болон пропорциональ аль ч тохиолдолд хилийн чанад дахь иргэд саналаа өгөх боломжтой байдаг. Бүртгэлтэй хаяг нь л байвал тухайн тойрогтоо саналаа өгч яагаад болохгүй гэж. <br><br> 2. Хүний болон нийгмийн боловсролын түвшин, хийж бүтээсэн бодитой ажлыг нь л шалгуур болгоно. Хүний боловсрол гэдэгт тухайн хүний хүнлэг байдал, хүмүүжил, зан төлөв зэрэг орно. Нийгмийн боловсрол гэдэгт өнөө үеийн даяаршсан иргэнд байх ёстой наад захын мэдлэг, соёл болон аливаа асуудлыг бодитоор харж шийдвэрлэх чадвар зэрэг орох байх. Эцэст нь, хийж бүтээсэн бодитой ажил нь тухайн хүний хандлага, чадвар болон бусдаас хүлээсэн хүндлэл ба итгэлийг хамгийн сайн нотолж өгөх болов уу. <br><br>3. Хэд хэдэн нэр дэвшигч байгаа.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Ли Куан Юүгийн нэрэмжит төрийн бодлогын дээд сургуулийн магистрант Д.САЙНБАЯР - Сингапур</h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/ccce322293692514043234d820a0ba21.jpg"></p><p>1. Өгөлгүй яахав. Уг нь миний бие гадаадад байгаа монголчуудын сонгох эрхийг хангахын төлөө "Цахим өртөө" холбоог тэргүүлж олон жил тэмцсэн. 2009, 2012 онуудад АН, ИЗНН-тай санамж бичиг байгуулж, УИХ-д удаа дараа уриалга хийж ажилласан. Үүний үр дүнд 2012, 2013 оны сонгуулиудад гадаадад байгаа монголчууд саналаа анх удаа өгч байлаа. Гэвч энэ удаа Үндсэн хуулийн цэцийн хожуу ухаарсан гэх үү, эсвэл улстөржсөн шийдвэрээр мажоритар системээр сонгууль явагдаж буй тул дахиад л 150 мянга орчим монголчуудын сонгуульд оролцох боломж хаагдлаа. Уг нь гадаадад суугаа монголчууд бол манай нийт сонгогчдын 8 орчим хувийг бүрдүүлдэг, гадаадад олсон know-how, валютаараа эх орондоо шууд хөрөнгө оруулалт хийдэг, манай нимгэхэн дундаж давхаргын жинтэй төлөөлөл юм шүү дээ. <br><br>2. 2012 оны сонгуулиар нийт санал өгөх эрхтэй иргэдийн тэн хагас нь 18-35 насны залуус байсан. Тэдний дөнгөж 20, 18-25 насны залуусын дөнгөж 10 хувь нь сонгуульд саналаа өгсөн харамсалтай статистик байдаг. Энэ байдал давтагдахгүй байгаасай гэж хүсэж байна. Иймд юуны өмнө залуусаа сонгуульд идэвхтэй, хариуцлагатай оролцохыг уриалж байна. Манай нийгэмд шинэ үеийн, өндөр ёс суртахуунтай, орчин үеийн мэдлэг боловсролтой, үндэсний эрх ашгийг тэргүүнд тавьдаг, үнэт зүйлстээ үнэнч, хэлснээ хийдэг лидерүүд дутмаг байна. Хамгийн гол нь үндэстнийхээ давуу болон сул тал, дэлхийн эдийн засгийн нөхцөл байдлыг бодитойгоор дүгнэж чаддаг хүн улс орны хөгжлийг зөв зүгт чиглүүлнэ. Үүнд мэдлэг чадвар, тууштай байдал, чин сэтгэл, прагматик, зарчимч чанарууд шаардлагатай. Улс орныг урт хугацаанд, тогтвортойгоор хөгжүүлэх алсын хараатай, өнөөдрөө аргацаасан популист амлалт хийдэггүй улстөрчдийг сонгох ёстой. Иймд УИХ-д шинэ салхи оруулж, хуучныг шинээр сүлэх хэрэгтэй. Гэхдээ сүлж байна гээд дуучид, бөхчүүдээр сүлээд байж таарахгүй. Энэ бол шинэчлэл биш, ухралт.<br><br>3. Өмнөх бие даагчдаас хэнийг нь ч дэмжихгүй. Тэд бүгдээрээ популистууд байсан. Харин тэдний оронд гадаадад сурч, ажилласан, өндөр ёс зүйтэй залуу бие даагчдыг сайн дэмжих хэрэгтэй. Нийгэм өөрөө шинэ үеийн лидерүүдээ төрүүлж, өлгийдөж, бэлдэж байх учиртай. Энэ шинэ залуус хөгжлийн бодлогыг зөв зүгт залахад шинэ эрч хүч болж чадна гэж итгэж байна. Хоёр намын хувьд АН-ыг сонгоно. Улаанбаатар хот 4 жилийн дотор ямар их хөгжиж өөрчлөгдсөнийг бүгд харж байгаа. МАН хотын удирдлагад байхдаа нийтийн эзэмшлийн зам талбай, сургууль, цэцэрлэгийн талбайг хууль бусаар хувьчилж өнөөдрийн байгаа бүх замбараагүй байдлыг бий болгосон. Тэдэнд дахин сонгогдох нүүр байхгүй. АН институцийн түвшинд хөгжиж чадаагүй, дотроо зодоонтой ч эрс шинэчлэл хийж чаддаг, урагшаа тэмүүлж ажилладаг нам.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">БНСУ-ын Пусан хотын гадаад хамтын ажиллагааны хэлтэст дадлагажигч Х.БОЛОРБАТ - Солонгос</h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/4f95ba5387ebb55ff13a312773d72fc5.jpg"></p><p>1. Боломжтой байсан бол өгөх байсан. <br><br>2. Би 2004 онд анх удаа саналаа өгч байсан. Түүнээс хойш 2008 оны УИХ-ын сонгуулийн эс тооцвол орон нутаг, УИХ, Ерөнхийлөгчийн сонгуулиудад саналаа өгсөн. Ингэхдээ тухайн нэр дэвшигчдийн боловсролыг юун түрүүнд харсан. Хэт мөнгөний амлалтанд өмнө нь ч итгээгүй, одоо ч итгэдэггүй. <br><br>3. Би энэ жил шинэ, залуу улс төрчдийг дэмжиж байна. Залуу гэдэг нь 20 гаруй настай хүнийг хэлсэнгүй. Төр улсын хэрэгт үнэнч шударгаар зүтгэж чадах, түүнийгээ ухамсарласан улсыг хэлж байгаа юм. Математикч Ж.Даваадуламыг дэмжиж байгаа. Ер нь бол Р.Амаржаргал гишүүнийг тууштай дэмжигч. Түүний хэлсэн “Мэргэжлийн засгийн газар байгуулах ёстой” гэсэн үгийг аль ч нам ялалт байсан хамаагүй нэн түрүүнд хийх ёстой ажил гэж ойлгодог.<br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Вашингтоны Их Сургуулийн магистрант В.БАЯРСАЙХАН - АНУ</h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/5ca1d47697b61fb78ebb3d3e8d4a18c0.jpg"></p><p>1. Мэдээж сонгуулиа өгөх байсан. <br><br>2. Хөгжингүй орнуудад өндөр боловсрол эзэмшсэн, хувийн болон мэргэжлийн өндөр этиктэй, улс төрд удаан байгаагүй, өмнө нь олон удаа сонгогдож байгаагүй, дэлхийд Монголыг төлөөлж чадах шинэ үеийн эрч хүчтэй нэр дэвшигчийг сонгох байсан. Монгол маань илүү хурдан, амбицтайгаар гадагшаа чиглэж хөгжих шаардлагатай байна. Дэлхийн улсуудтай хамтран ажиллах чадвартай гэдгээ харуулж, тэднээс суралцаж, тэдний түвшинд сэтгэж ажилладаг залуусаар удирдуулж хөл нийлүүлэн алхах хэрэгтэй байна. Хуучны боловсрол сэтгэхүйтэй, олон удаа сонгогдсон улс төрчидын ихэнх нь ялзарсан, авилгад автсан, зарчимгүй, этикгүй, "чадахгүй" гэдгээ хангалттай харуулсан. <br></p>
          </div>

Ирэх лхагва гараг 6-р сарын 29-нд хоёр шатны сонгууль болж, монголчууд бид ирэх 4 жил төр барих түшээдээ сонгох гэж байгаа билээ. Үүнтэй холбоотойгоор бид уншигчдаа өөр өөр санаа бодол, олон ургальч үзлийг харьцуулан үзээсэй, сонголт хийхэд нь нэмэр болоосой хэмээн гадаадад сурч байгаа, ажиллаж амьдарч байгаа иргэдээс 3 асуултад хариулт авсан юм.
1. Хэрвээ боломжтой байсан бол та саналаа өгөх байсан уу? Яагаад?
2. Та нэр дэвшигчийг ямар шалгуураар сонгох байсан бэ?
3. Таны санаанд нийцсэн нэр дэвшигчид байна уу?
Нийтлэлийг уншаад та бүхэн нэгийг бодож хоёрыг тунгаана байх гэж найдахын зэрэгцээ дурдагдсан нэр дэвшигчдийн нөлөө, лобби энэ нийтлэлд ороогүй болохыг хариуцлагатайгаар мэдэгдье.
"Цахим Өртөө Холбоо" ТББ-ын тэргүүн Д.ЦЭРЭНБАТ - Англи
1. Өмнөх УИХ-н болон Ерөнхийлөгчийн сонгуульд саналаа өгсөн. Энэ удаа боломжтой байсан бол өгөх байсан.
Мэдээллийн технологи хөгжиж, боломж бололцоо бий болсон өнөө үед газар нутгийн байрлал хамааралгүй, өртөг зардал багатайгаар, зөв шударгаар сонгогчдын санал авах тогтолцоог бий болгох боломж бий. Бусад орнууд ийм тогтолцоог бий болгоод ашиглаад л байна. Манай төр засаг “Гадаадад байгаа та нар эрхээ эдэлье гэвэл Монголдоо ирээд саналаа өг” гэсэн байдлаар хандахаа болих цаг ирэх буй заа гэж итгэдэг.
2. Нэр дэвшигчдийг хүн талаас нь судална. Мөрийн хөтөлбөрүүдийг нь шинжилнэ. Хэлж ярьж буйг нь анхааралтай сонсоно, бодно. Ингээд улс орны хөгжлийн бодлогыг тодорхойлох, хэрэгжүүлэх мэдлэг боловсролтой, ёс зүйтэй, зарчимтай байх гэсэн 3 шалгуурыг энэ тэнцүү харж байж сонголтоо хийх байсан даа. Нэмж хэлэхэд сонгогчид маань нэр дэвшсэн хүмүүсийн талаар өөрийнхөөрөө судалж тунгааж зөв сонголт хийгээсэй. Элдэв амлалт өглөгт бүү хууртаасай. Сая 6-р сарын 25-д Британи улс Европын Холбооноос гарах шийдвэрээ бүх нийтийн санал асуулгаар тогтоолоо. Гараад явчихвал ямар үр дагавартайг ухаж бодолгүй санал өгсөн олон хүн ч бусдын ул суурьгүй үг дагаж “хийссэнээ” мэдэж өнгөрсөн хойно амаа барьж байгаа нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр их харагдаж байна. Энэ сонголт нь улс оронд нь болоод дэлхий нийтийн цаашдын чиг хандлагад олон тодорхойгүй байдал үүсгэчхэж буйг тэд өнгөрсөн хойно сэхээрч сандралдаж байна. Ийм байдалд хүрэхгүйн тулд нэр дэвшигч нарынхаа талаар энэ хүн ямар хүн бэ, сонгогдвол юу хийж чадах бэ, бодлого зорилго ярьж хэлж буй нь зөв байна уу гэдгийг уулзалт ухаалгад нь өөрсдийн биеэр сууж, сонсож, асууж ярилцаж, өөрийн оюун бодлоороо тунгааж байж сонголтоо хийгээсэй. Ирэх 4 жил хэрхэн амьдрахаа, улс орноо хааш нь чиглүүлэхэд өөрийн оролцоогоо оруулах боломж буюу сонгох эрх өөрт тань олгогдсон байхад оролцохгүй байх, эсвэл буруу сонголт хийгээд дараа нь битгий амаа бариасай хэмээн хүсэх байна.
3. Цахим Өртөө сүлжээ, холбоогоор олон жилийн өмнөөс холбоотой явж үйл хэрэг, үзэл санааг нь мэдэх болсон мэдлэг боловсролтой, ажлын туршлагатай цөөнгүй залуус маань энэ сонгуульд нэр дэвшиж буй. Тухайлбал, УИХ-ын 65-р тойрогт Б.Найдалаа, УИХ-ын 58-р тойрогт Д.Гантулга, УИХ-н 51-р тойрогт Ц.Баттуяа, УИХ-ын 11-р тойрогт Б.Наминчимэд, УИХ-ын 53-р тойрогт Ж.Батзандан, УИХ-ын 71-р тойрогт Б.Билэгсайхан, УИХ-ын 25-р тойрогт Ц.Эрдэнэбат, УИХ-ын 64-р тойрогт Д.Буянмөнх, УИХ-ын 59-р тойрогт Б.Мөнхсоёл, УИХ-ын 68-р тойрогт Б.Санжаажав, УИХ-ын 55-р тойрогт Ж.Лхагвасүрэн, УИХ-ын 57-р тойрогт Т.Доржханд, УИХ-ын 72-р тойрогт Н.Учрал, мөн НИТХ-ын 8-р тойрогт М.Тулгат, НИТХ-ын 10-р тойрогт Ш.Ням тус тус нэр дэвшиж байна. Шинэ үеийн төлөөлөл эдгээр залуусаа сонгогдоосой хэмээн хүсэж байна.

Techstars компанийн Зүүн Ази хариуцсан захирал Д.Бат-Октябрь - Малайз
1. Орчин цагийн Монгол орны нэг бахархал бол яах аргагүй манай ардчилал. Тиймээс улс орны бодлогыг тодорхойлох, биднийг төлөөлөх хүмүүсийг сонгоно гэдэг томоохон эрх, хариуцлага юм. Хамгийн энгийн мөртлөө өгөөжтэй хувь нэмэр бол сонгуульд оролцох явдал гэж бодож байна.
2. Эдгээр гишүүд биднийг төлөөлж дөрвөн жил ажиллах тул тодорхой нэг хоёр асуудлыг зоригтой сайн шийдэх (олон зүйл биш) хүмүүсийг сонгох сонирхол бна. Миний хувьд Монголд боловсрол болон бизнес эрхлэлтийг илүү анхаарсан нэр дэвшигчдийг илүүд үзнэ. Бид одооноос боловсролын системээр дамжуулан бодлогоор шинэ үеийнхнийг бэлдэж эхлэх хэрэгтэй. Израйль, Сингапур, Солонгос улсуудаас хэрэгжүүлж болох олон алхмууд харагдаж байна. Бага наснаас нь илүү хэрэгтэй/эрэлттэй мэдлэг чадварыг суулгаж эхлэх, шинэ бизнес эхлүүлэх орчинг бие болгох, засгаас гаргадаг нөөц баялгийг илүү өгөөжтэй болгох гэх мэт ажлуудыг хиймээр байна. Үүний зэрэгцээ дэлхийд өрсөлдөх монгол хүн/улс орныг бие бодлогыг урт хугацаанд хэрэгжүүлэх шаардлагатай.
3. Булган аймагт нэр дэвшиж буй, UFC компанийн захирал О.Амартүвшин. Хоорондоо сайн ойлголцохгүй буй хоёр үеийнхнийг холбож чадах, эдийн засгийн практик мэдлэгтэй хүн.

Колумбын их сургуулийн магистрант Г.ТҮВШИНЗАЯА - АНУ
1. Монголчууд бид ардчилсан нийгмийг эргэлт буцалтгүй сонгосон ард түмэн. Харин ардчилсан нийгэм маань ард түмэн сонгуульд саналаа идэвхтэй өгцгөөж, дуу хоолойгоо тод сонсгож гэмээнэ цааш улам зүгширнэ. Хэрвээ таалагдах нэр дэвшигч алга гээд саналаа өгөхгүй бол цаашид өөрт чинь таалагдах нэр дэвшигч улам бүр гарч ирэхгүй л болно гэсэн үг. Саналаа өгөхгүй бол өөрт чинь ямар нэр дэвшигч хэрэгтэй байгаа нь хэнд ч хамаагүй болчихож байгаа хэрэг.
2. Энэ сонгууль нэг талаараа улс орны алс ирээдүйг цогцоор нь харж чадах хууль тогтоогчдыг шаардаж байгаа бол нөгөө талаараа тулгараад буй өр зээлийн асуудлаас болж чадвартай, шийдэмгий, хариуцлага хүлээх зоригтой төрийн түшээдийг нэхэх шинжтэй.
3. Тийм хүмүүс нэр дэвшигчид дунд чамгүй олон бий.

en World Japan компанийн зөвлөх Ж.БОЛДМАА - Япон
1. Мэдээж өгөх байсан. Харамсалтай нь хууль маань өөрөө тогтворгүй, мөн сонгууль болохоос нэгхэн сарын өмнө өөрчлөгдөж байгаа тул яах ч аргагүй. Япон улсын хувьд сонгуулийн холимог тогтолцоотой байдаг ч мажоритар болон пропорциональ аль ч тохиолдолд хилийн чанад дахь иргэд саналаа өгөх боломжтой байдаг. Бүртгэлтэй хаяг нь л байвал тухайн тойрогтоо саналаа өгч яагаад болохгүй гэж.
2. Хүний болон нийгмийн боловсролын түвшин, хийж бүтээсэн бодитой ажлыг нь л шалгуур болгоно. Хүний боловсрол гэдэгт тухайн хүний хүнлэг байдал, хүмүүжил, зан төлөв зэрэг орно. Нийгмийн боловсрол гэдэгт өнөө үеийн даяаршсан иргэнд байх ёстой наад захын мэдлэг, соёл болон аливаа асуудлыг бодитоор харж шийдвэрлэх чадвар зэрэг орох байх. Эцэст нь, хийж бүтээсэн бодитой ажил нь тухайн хүний хандлага, чадвар болон бусдаас хүлээсэн хүндлэл ба итгэлийг хамгийн сайн нотолж өгөх болов уу.
3. Хэд хэдэн нэр дэвшигч байгаа.

Ли Куан Юүгийн нэрэмжит төрийн бодлогын дээд сургуулийн магистрант Д.САЙНБАЯР - Сингапур
1. Өгөлгүй яахав. Уг нь миний бие гадаадад байгаа монголчуудын сонгох эрхийг хангахын төлөө "Цахим өртөө" холбоог тэргүүлж олон жил тэмцсэн. 2009, 2012 онуудад АН, ИЗНН-тай санамж бичиг байгуулж, УИХ-д удаа дараа уриалга хийж ажилласан. Үүний үр дүнд 2012, 2013 оны сонгуулиудад гадаадад байгаа монголчууд саналаа анх удаа өгч байлаа. Гэвч энэ удаа Үндсэн хуулийн цэцийн хожуу ухаарсан гэх үү, эсвэл улстөржсөн шийдвэрээр мажоритар системээр сонгууль явагдаж буй тул дахиад л 150 мянга орчим монголчуудын сонгуульд оролцох боломж хаагдлаа. Уг нь гадаадад суугаа монголчууд бол манай нийт сонгогчдын 8 орчим хувийг бүрдүүлдэг, гадаадад олсон know-how, валютаараа эх орондоо шууд хөрөнгө оруулалт хийдэг, манай нимгэхэн дундаж давхаргын жинтэй төлөөлөл юм шүү дээ.
2. 2012 оны сонгуулиар нийт санал өгөх эрхтэй иргэдийн тэн хагас нь 18-35 насны залуус байсан. Тэдний дөнгөж 20, 18-25 насны залуусын дөнгөж 10 хувь нь сонгуульд саналаа өгсөн харамсалтай статистик байдаг. Энэ байдал давтагдахгүй байгаасай гэж хүсэж байна. Иймд юуны өмнө залуусаа сонгуульд идэвхтэй, хариуцлагатай оролцохыг уриалж байна. Манай нийгэмд шинэ үеийн, өндөр ёс суртахуунтай, орчин үеийн мэдлэг боловсролтой, үндэсний эрх ашгийг тэргүүнд тавьдаг, үнэт зүйлстээ үнэнч, хэлснээ хийдэг лидерүүд дутмаг байна. Хамгийн гол нь үндэстнийхээ давуу болон сул тал, дэлхийн эдийн засгийн нөхцөл байдлыг бодитойгоор дүгнэж чаддаг хүн улс орны хөгжлийг зөв зүгт чиглүүлнэ. Үүнд мэдлэг чадвар, тууштай байдал, чин сэтгэл, прагматик, зарчимч чанарууд шаардлагатай. Улс орныг урт хугацаанд, тогтвортойгоор хөгжүүлэх алсын хараатай, өнөөдрөө аргацаасан популист амлалт хийдэггүй улстөрчдийг сонгох ёстой. Иймд УИХ-д шинэ салхи оруулж, хуучныг шинээр сүлэх хэрэгтэй. Гэхдээ сүлж байна гээд дуучид, бөхчүүдээр сүлээд байж таарахгүй. Энэ бол шинэчлэл биш, ухралт.
3. Өмнөх бие даагчдаас хэнийг нь ч дэмжихгүй. Тэд бүгдээрээ популистууд байсан. Харин тэдний оронд гадаадад сурч, ажилласан, өндөр ёс зүйтэй залуу бие даагчдыг сайн дэмжих хэрэгтэй. Нийгэм өөрөө шинэ үеийн лидерүүдээ төрүүлж, өлгийдөж, бэлдэж байх учиртай. Энэ шинэ залуус хөгжлийн бодлогыг зөв зүгт залахад шинэ эрч хүч болж чадна гэж итгэж байна. Хоёр намын хувьд АН-ыг сонгоно. Улаанбаатар хот 4 жилийн дотор ямар их хөгжиж өөрчлөгдсөнийг бүгд харж байгаа. МАН хотын удирдлагад байхдаа нийтийн эзэмшлийн зам талбай, сургууль, цэцэрлэгийн талбайг хууль бусаар хувьчилж өнөөдрийн байгаа бүх замбараагүй байдлыг бий болгосон. Тэдэнд дахин сонгогдох нүүр байхгүй. АН институцийн түвшинд хөгжиж чадаагүй, дотроо зодоонтой ч эрс шинэчлэл хийж чаддаг, урагшаа тэмүүлж ажилладаг нам.

БНСУ-ын Пусан хотын гадаад хамтын ажиллагааны хэлтэст дадлагажигч Х.БОЛОРБАТ - Солонгос
1. Боломжтой байсан бол өгөх байсан.
2. Би 2004 онд анх удаа саналаа өгч байсан. Түүнээс хойш 2008 оны УИХ-ын сонгуулийн эс тооцвол орон нутаг, УИХ, Ерөнхийлөгчийн сонгуулиудад саналаа өгсөн. Ингэхдээ тухайн нэр дэвшигчдийн боловсролыг юун түрүүнд харсан. Хэт мөнгөний амлалтанд өмнө нь ч итгээгүй, одоо ч итгэдэггүй.
3. Би энэ жил шинэ, залуу улс төрчдийг дэмжиж байна. Залуу гэдэг нь 20 гаруй настай хүнийг хэлсэнгүй. Төр улсын хэрэгт үнэнч шударгаар зүтгэж чадах, түүнийгээ ухамсарласан улсыг хэлж байгаа юм. Математикч Ж.Даваадуламыг дэмжиж байгаа. Ер нь бол Р.Амаржаргал гишүүнийг тууштай дэмжигч. Түүний хэлсэн “Мэргэжлийн засгийн газар байгуулах ёстой” гэсэн үгийг аль ч нам ялалт байсан хамаагүй нэн түрүүнд хийх ёстой ажил гэж ойлгодог.

Вашингтоны Их Сургуулийн магистрант В.БАЯРСАЙХАН - АНУ
1. Мэдээж сонгуулиа өгөх байсан.
2. Хөгжингүй орнуудад өндөр боловсрол эзэмшсэн, хувийн болон мэргэжлийн өндөр этиктэй, улс төрд удаан байгаагүй, өмнө нь олон удаа сонгогдож байгаагүй, дэлхийд Монголыг төлөөлж чадах шинэ үеийн эрч хүчтэй нэр дэвшигчийг сонгох байсан. Монгол маань илүү хурдан, амбицтайгаар гадагшаа чиглэж хөгжих шаардлагатай байна. Дэлхийн улсуудтай хамтран ажиллах чадвартай гэдгээ харуулж, тэднээс суралцаж, тэдний түвшинд сэтгэж ажилладаг залуусаар удирдуулж хөл нийлүүлэн алхах хэрэгтэй байна. Хуучны боловсрол сэтгэхүйтэй, олон удаа сонгогдсон улс төрчидын ихэнх нь ялзарсан, авилгад автсан, зарчимгүй, этикгүй, "чадахгүй" гэдгээ хангалттай харуулсан.

Ирэх лхагва гараг 6-р сарын 29-нд хоёр шатны сонгууль болж, монголчууд бид ирэх 4 жил төр барих түшээдээ сонгох гэж байгаа билээ. Үүнтэй холбоотойгоор бид уншигчдаа өөр өөр санаа бодол, олон ургальч үзлийг харьцуулан үзээсэй, сонголт хийхэд нь нэмэр болоосой хэмээн гадаадад сурч байгаа, ажиллаж амьдарч байгаа иргэдээс 3 асуултад хариулт авсан юм.  1. Хэрвээ боломжтой байсан бол та саналаа өгөх байсан уу? Яагаад? 2. Та нэр дэвшигчийг ямар шалгуураар сонгох байсан бэ? 3. Таны санаанд нийцсэн нэр дэвшигчид байна уу?  Нийтлэлийг уншаад та бүхэн нэгийг бодож хоёрыг тунгаана байх гэж найдахын зэрэгцээ дурдагдсан нэр дэвшигчдийн нөлөө, лобби энэ нийтлэлд ороогүй болохыг хариуцлагатайгаар мэдэгдье.
### "Цахим Өртөө Холбоо" ТББ-ын тэргүүн Д.ЦЭРЭНБАТ - Англи
1. Өмнөх УИХ-н болон Ерөнхийлөгчийн сонгуульд саналаа өгсөн. Энэ удаа боломжтой байсан бол өгөх байсан.
Мэдээллийн технологи хөгжиж, боломж бололцоо бий болсон өнөө үед газар нутгийн байрлал хамааралгүй, өртөг зардал багатайгаар, зөв шударгаар сонгогчдын санал авах тогтолцоог бий болгох боломж бий. Бусад орнууд ийм тогтолцоог бий болгоод ашиглаад л байна. Манай төр засаг “Гадаадад байгаа та нар эрхээ эдэлье гэвэл Монголдоо ирээд саналаа өг” гэсэн байдлаар хандахаа болих цаг ирэх буй заа гэж итгэдэг.
2. Нэр дэвшигчдийг хүн талаас нь судална. Мөрийн хөтөлбөрүүдийг нь шинжилнэ. Хэлж ярьж буйг нь анхааралтай сонсоно, бодно. Ингээд улс орны хөгжлийн бодлогыг тодорхойлох, хэрэгжүүлэх мэдлэг боловсролтой, ёс зүйтэй, зарчимтай байх гэсэн 3 шалгуурыг энэ тэнцүү харж байж сонголтоо хийх байсан даа. Нэмж хэлэхэд сонгогчид маань нэр дэвшсэн хүмүүсийн талаар өөрийнхөөрөө судалж тунгааж зөв сонголт хийгээсэй. Элдэв амлалт өглөгт бүү хууртаасай. Сая 6-р сарын 25-д Британи улс Европын Холбооноос гарах шийдвэрээ бүх нийтийн санал асуулгаар тогтоолоо. Гараад явчихвал ямар үр дагавартайг ухаж бодолгүй санал өгсөн олон хүн ч бусдын ул суурьгүй үг дагаж “хийссэнээ” мэдэж өнгөрсөн хойно амаа барьж байгаа нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр их харагдаж байна. Энэ сонголт нь улс оронд нь болоод дэлхий нийтийн цаашдын чиг хандлагад олон тодорхойгүй байдал үүсгэчхэж буйг тэд өнгөрсөн хойно сэхээрч сандралдаж байна. Ийм байдалд хүрэхгүйн тулд нэр дэвшигч нарынхаа талаар энэ хүн ямар хүн бэ, сонгогдвол юу хийж чадах бэ, бодлого зорилго ярьж хэлж буй нь зөв байна уу гэдгийг уулзалт ухаалгад нь өөрсдийн биеэр сууж, сонсож, асууж ярилцаж, өөрийн оюун бодлоороо тунгааж байж сонголтоо хийгээсэй. Ирэх 4 жил хэрхэн амьдрахаа, улс орноо хааш нь чиглүүлэхэд өөрийн оролцоогоо оруулах боломж буюу сонгох эрх өөрт тань олгогдсон байхад оролцохгүй байх, эсвэл буруу сонголт хийгээд дараа нь битгий амаа бариасай хэмээн хүсэх байна.
3. Цахим Өртөө сүлжээ, холбоогоор олон жилийн өмнөөс холбоотой явж үйл хэрэг, үзэл санааг нь мэдэх болсон мэдлэг боловсролтой, ажлын туршлагатай цөөнгүй залуус маань энэ сонгуульд нэр дэвшиж буй. Тухайлбал, УИХ-ын 65-р тойрогт Б.Найдалаа, УИХ-ын 58-р тойрогт Д.Гантулга, УИХ-н 51-р тойрогт Ц.Баттуяа, УИХ-ын 11-р тойрогт Б.Наминчимэд, УИХ-ын 53-р тойрогт Ж.Батзандан, УИХ-ын 71-р тойрогт Б.Билэгсайхан, УИХ-ын 25-р тойрогт Ц.Эрдэнэбат, УИХ-ын 64-р тойрогт Д.Буянмөнх, УИХ-ын 59-р тойрогт Б.Мөнхсоёл, УИХ-ын 68-р тойрогт Б.Санжаажав, УИХ-ын 55-р тойрогт Ж.Лхагвасүрэн, УИХ-ын 57-р тойрогт Т.Доржханд, УИХ-ын 72-р тойрогт Н.Учрал, мөн НИТХ-ын 8-р тойрогт М.Тулгат, НИТХ-ын 10-р тойрогт Ш.Ням тус тус нэр дэвшиж байна. Шинэ үеийн төлөөлөл эдгээр залуусаа сонгогдоосой хэмээн хүсэж байна.
### Techstars компанийн Зүүн Ази хариуцсан захирал Д.Бат-Октябрь - Малайз
1. Орчин цагийн Монгол орны нэг бахархал бол яах аргагүй манай ардчилал. Тиймээс улс орны бодлогыг тодорхойлох, биднийг төлөөлөх хүмүүсийг сонгоно гэдэг томоохон эрх, хариуцлага юм. Хамгийн энгийн мөртлөө өгөөжтэй хувь нэмэр бол сонгуульд оролцох явдал гэж бодож байна.
2. Эдгээр гишүүд биднийг төлөөлж дөрвөн жил ажиллах тул тодорхой нэг хоёр асуудлыг зоригтой сайн шийдэх (олон зүйл биш) хүмүүсийг сонгох сонирхол бна. Миний хувьд Монголд боловсрол болон бизнес эрхлэлтийг илүү анхаарсан нэр дэвшигчдийг илүүд үзнэ. Бид одооноос боловсролын системээр дамжуулан бодлогоор шинэ үеийнхнийг бэлдэж эхлэх хэрэгтэй. Израйль, Сингапур, Солонгос улсуудаас хэрэгжүүлж болох олон алхмууд харагдаж байна. Бага наснаас нь илүү хэрэгтэй/эрэлттэй мэдлэг чадварыг суулгаж эхлэх, шинэ бизнес эхлүүлэх орчинг бие болгох, засгаас гаргадаг нөөц баялгийг илүү өгөөжтэй болгох гэх мэт ажлуудыг хиймээр байна. Үүний зэрэгцээ дэлхийд өрсөлдөх монгол хүн/улс орныг бие бодлогыг урт хугацаанд хэрэгжүүлэх шаардлагатай.
3. Булган аймагт нэр дэвшиж буй, UFC компанийн захирал О.Амартүвшин. Хоорондоо сайн ойлголцохгүй буй хоёр үеийнхнийг холбож чадах, эдийн засгийн практик мэдлэгтэй хүн.
### Колумбын их сургуулийн магистрант Г.ТҮВШИНЗАЯА - АНУ
1. Монголчууд бид ардчилсан нийгмийг эргэлт буцалтгүй сонгосон ард түмэн. Харин ардчилсан нийгэм маань ард түмэн сонгуульд саналаа идэвхтэй өгцгөөж, дуу хоолойгоо тод сонсгож гэмээнэ цааш улам зүгширнэ. Хэрвээ таалагдах нэр дэвшигч алга гээд саналаа өгөхгүй бол цаашид өөрт чинь таалагдах нэр дэвшигч улам бүр гарч ирэхгүй л болно гэсэн үг. Саналаа өгөхгүй бол өөрт чинь ямар нэр дэвшигч хэрэгтэй байгаа нь хэнд ч хамаагүй болчихож байгаа хэрэг.
2. Энэ сонгууль нэг талаараа улс орны алс ирээдүйг цогцоор нь харж чадах хууль тогтоогчдыг шаардаж байгаа бол нөгөө талаараа тулгараад буй өр зээлийн асуудлаас болж чадвартай, шийдэмгий, хариуцлага хүлээх зоригтой төрийн түшээдийг нэхэх шинжтэй.
3. Тийм хүмүүс нэр дэвшигчид дунд чамгүй олон бий.
### en World Japan компанийн зөвлөх Ж.БОЛДМАА - Япон
1. Мэдээж өгөх байсан. Харамсалтай нь хууль маань өөрөө тогтворгүй, мөн сонгууль болохоос нэгхэн сарын өмнө өөрчлөгдөж байгаа тул яах ч аргагүй. Япон улсын хувьд сонгуулийн холимог тогтолцоотой байдаг ч мажоритар болон пропорциональ аль ч тохиолдолд хилийн чанад дахь иргэд саналаа өгөх боломжтой байдаг. Бүртгэлтэй хаяг нь л байвал тухайн тойрогтоо саналаа өгч яагаад болохгүй гэж.
2. Хүний болон нийгмийн боловсролын түвшин, хийж бүтээсэн бодитой ажлыг нь л шалгуур болгоно. Хүний боловсрол гэдэгт тухайн хүний хүнлэг байдал, хүмүүжил, зан төлөв зэрэг орно. Нийгмийн боловсрол гэдэгт өнөө үеийн даяаршсан иргэнд байх ёстой наад захын мэдлэг, соёл болон аливаа асуудлыг бодитоор харж шийдвэрлэх чадвар зэрэг орох байх. Эцэст нь, хийж бүтээсэн бодитой ажил нь тухайн хүний хандлага, чадвар болон бусдаас хүлээсэн хүндлэл ба итгэлийг хамгийн сайн нотолж өгөх болов уу.
3. Хэд хэдэн нэр дэвшигч байгаа.
### Ли Куан Юүгийн нэрэмжит төрийн бодлогын дээд сургуулийн магистрант Д.САЙНБАЯР - Сингапур
1. Өгөлгүй яахав. Уг нь миний бие гадаадад байгаа монголчуудын сонгох эрхийг хангахын төлөө "Цахим өртөө" холбоог тэргүүлж олон жил тэмцсэн. 2009, 2012 онуудад АН, ИЗНН-тай санамж бичиг байгуулж, УИХ-д удаа дараа уриалга хийж ажилласан. Үүний үр дүнд 2012, 2013 оны сонгуулиудад гадаадад байгаа монголчууд саналаа анх удаа өгч байлаа. Гэвч энэ удаа Үндсэн хуулийн цэцийн хожуу ухаарсан гэх үү, эсвэл улстөржсөн шийдвэрээр мажоритар системээр сонгууль явагдаж буй тул дахиад л 150 мянга орчим монголчуудын сонгуульд оролцох боломж хаагдлаа. Уг нь гадаадад суугаа монголчууд бол манай нийт сонгогчдын 8 орчим хувийг бүрдүүлдэг, гадаадад олсон know-how, валютаараа эх орондоо шууд хөрөнгө оруулалт хийдэг, манай нимгэхэн дундаж давхаргын жинтэй төлөөлөл юм шүү дээ.
2. 2012 оны сонгуулиар нийт санал өгөх эрхтэй иргэдийн тэн хагас нь 18-35 насны залуус байсан. Тэдний дөнгөж 20, 18-25 насны залуусын дөнгөж 10 хувь нь сонгуульд саналаа өгсөн харамсалтай статистик байдаг. Энэ байдал давтагдахгүй байгаасай гэж хүсэж байна. Иймд юуны өмнө залуусаа сонгуульд идэвхтэй, хариуцлагатай оролцохыг уриалж байна. Манай нийгэмд шинэ үеийн, өндөр ёс суртахуунтай, орчин үеийн мэдлэг боловсролтой, үндэсний эрх ашгийг тэргүүнд тавьдаг, үнэт зүйлстээ үнэнч, хэлснээ хийдэг лидерүүд дутмаг байна. Хамгийн гол нь үндэстнийхээ давуу болон сул тал, дэлхийн эдийн засгийн нөхцөл байдлыг бодитойгоор дүгнэж чаддаг хүн улс орны хөгжлийг зөв зүгт чиглүүлнэ. Үүнд мэдлэг чадвар, тууштай байдал, чин сэтгэл, прагматик, зарчимч чанарууд шаардлагатай. Улс орныг урт хугацаанд, тогтвортойгоор хөгжүүлэх алсын хараатай, өнөөдрөө аргацаасан популист амлалт хийдэггүй улстөрчдийг сонгох ёстой. Иймд УИХ-д шинэ салхи оруулж, хуучныг шинээр сүлэх хэрэгтэй. Гэхдээ сүлж байна гээд дуучид, бөхчүүдээр сүлээд байж таарахгүй. Энэ бол шинэчлэл биш, ухралт.
3. Өмнөх бие даагчдаас хэнийг нь ч дэмжихгүй. Тэд бүгдээрээ популистууд байсан. Харин тэдний оронд гадаадад сурч, ажилласан, өндөр ёс зүйтэй залуу бие даагчдыг сайн дэмжих хэрэгтэй. Нийгэм өөрөө шинэ үеийн лидерүүдээ төрүүлж, өлгийдөж, бэлдэж байх учиртай. Энэ шинэ залуус хөгжлийн бодлогыг зөв зүгт залахад шинэ эрч хүч болж чадна гэж итгэж байна. Хоёр намын хувьд АН-ыг сонгоно. Улаанбаатар хот 4 жилийн дотор ямар их хөгжиж өөрчлөгдсөнийг бүгд харж байгаа. МАН хотын удирдлагад байхдаа нийтийн эзэмшлийн зам талбай, сургууль, цэцэрлэгийн талбайг хууль бусаар хувьчилж өнөөдрийн байгаа бүх замбараагүй байдлыг бий болгосон. Тэдэнд дахин сонгогдох нүүр байхгүй. АН институцийн түвшинд хөгжиж чадаагүй, дотроо зодоонтой ч эрс шинэчлэл хийж чаддаг, урагшаа тэмүүлж ажилладаг нам.
### БНСУ-ын Пусан хотын гадаад хамтын ажиллагааны хэлтэст дадлагажигч Х.БОЛОРБАТ - Солонгос
1. Боломжтой байсан бол өгөх байсан.
2. Би 2004 онд анх удаа саналаа өгч байсан. Түүнээс хойш 2008 оны УИХ-ын сонгуулийн эс тооцвол орон нутаг, УИХ, Ерөнхийлөгчийн сонгуулиудад саналаа өгсөн. Ингэхдээ тухайн нэр дэвшигчдийн боловсролыг юун түрүүнд харсан. Хэт мөнгөний амлалтанд өмнө нь ч итгээгүй, одоо ч итгэдэггүй.
3. Би энэ жил шинэ, залуу улс төрчдийг дэмжиж байна. Залуу гэдэг нь 20 гаруй настай хүнийг хэлсэнгүй. Төр улсын хэрэгт үнэнч шударгаар зүтгэж чадах, түүнийгээ ухамсарласан улсыг хэлж байгаа юм. Математикч Ж.Даваадуламыг дэмжиж байгаа. Ер нь бол Р.Амаржаргал гишүүнийг тууштай дэмжигч. Түүний хэлсэн “Мэргэжлийн засгийн газар байгуулах ёстой” гэсэн үгийг аль ч нам ялалт байсан хамаагүй нэн түрүүнд хийх ёстой ажил гэж ойлгодог.
### Вашингтоны Их Сургуулийн магистрант В.БАЯРСАЙХАН - АНУ
1. Мэдээж сонгуулиа өгөх байсан.
2. Хөгжингүй орнуудад өндөр боловсрол эзэмшсэн, хувийн болон мэргэжлийн өндөр этиктэй, улс төрд удаан байгаагүй, өмнө нь олон удаа сонгогдож байгаагүй, дэлхийд Монголыг төлөөлж чадах шинэ үеийн эрч хүчтэй нэр дэвшигчийг сонгох байсан. Монгол маань илүү хурдан, амбицтайгаар гадагшаа чиглэж хөгжих шаардлагатай байна. Дэлхийн улсуудтай хамтран ажиллах чадвартай гэдгээ харуулж, тэднээс суралцаж, тэдний түвшинд сэтгэж ажилладаг залуусаар удирдуулж хөл нийлүүлэн алхах хэрэгтэй байна. Хуучны боловсрол сэтгэхүйтэй, олон удаа сонгогдсон улс төрчидын ихэнх нь ялзарсан, авилгад автсан, зарчимгүй, этикгүй, "чадахгүй" гэдгээ хангалттай харуулсан.