Ө.Баяртуяа – Ахиулах л ёстой хүсэл тэмүүлэл, ажиллах л ёстой мөнөөхөн салбар
<div class="article-body">
          <blockquote><p><i>"Өртөөлөгчид" бол салбартаа шинэчлэл хийхээр, тоглоомын дүрмийг өөрчлөхөөр тэмүүлж буй залуу мэргэжилтнүүд, шинэ үеийнхнийг онцлон танилцуулах хөрөг-цуврал юм.</i></p>
<cite><p>Unread Media</p>
</cite></blockquote><h2>Болзсон газартаа түрүүлж ирээд даруухан бөгөөд үзэсгэлэнтэй инээмсэглэлээрээ угтан зогсох энэ бүсгүйг Ө.Баяртуяа гэдэг. Уулзалтын цаг товлохоос эхлээд л тун ч чамбай, аливаад няхуур нэгэн гэдгээ мэдрүүлсэн тэрээр тулаад уулзахад утасны цаанаас авсан төсөөлөлтэй минь яг л нийцсэн тайван дулаан хүн байлаа. “Ажил нь сайн уу? Өдөр нь ямар өнгөрөв дөө?” хэмээх асуултад уриалгахан хариулах түүний үл ялиг намдуун ч цэгцтэй яриаг сонсмогц “Өнөөдрийн яриа тун аятайхан болох шинжтэй шүү” гэх бодол тархинд таатайяа зурсхийх нь тэр. Юу юугүй л эхэлчихсэн яриандаа бүрэн автахаасаа өмнө дэвтэр үзгээ шалавлан бэлтгэж, урд сууж буй зочныхоо өнгөрсөнд өрнөсөн амьдрал, сэтгэлд нь үлдсэн дурсамжит цаг хугацаа руу шамдан аялснаа дор хүргэе.  <div><br></div></h2><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/20230cc8c01fc34f224730b21611035a.jpg"></p><p><br>30 гаруйхан насандаа дэлхийн шилдэг уул уурхайн компаниудын нэг болох, 140 гаруй жилийн түүхтэй “Рио Тинто” группийн Монгол дахь Мэдээлэл Технологийн төвийн (одоогийн Монгол дахь Бизнес Үйлчилгээний төв) аналитик идэвхжүүлэлтийн багийг ахлан ажилласан түүнийг хувь тавилан технологи, программын салбар луу эрхгүй хөтөлдөг гэлтэй. Логик сэтгэлгээ ихээр шаарддаг, тухайн үед хүмүүсийн тэр бүр мэддэггүй байсан программын мэргэжлээс илүүтэй эдийн засаг, банк санхүүгийн салбарт татагдаж, энэ чиглэлээр мэргэшихээр гурван ч удаа зориг шулуудан, бодит ажил болгосон ч ямар нэг тохиолоор эргээд л төрөлх салбартаа газарддагийг нь даваадуулан хэлэхэд зүй тогтол ч гэж болохоор. Гэхдээ энэ сонирхолтой тохиол бүхэн түүний хувьд ирээдүйд өсөн дэвших жим, өөрийгөө хөгжүүлэх их аяных нь суурь байх юм гэдгийг хэн мэдэх билээ. Тэрээр "Рио Тинто” компанийн нэг хэсэг болж зургаан жил гаруй ажиллахдаа энгийн хөгжүүлэгчээс багийн ахлах хүртлээ дэвшиж чадсан бөгөөд харин одоо карьераа шат ахиулан тус группийн Мэдээллийн технологийн засаглал болон процессын албанд олон улсын мэргэжилтнүүдтэй мөр зэрэгцэн ажиллаж буй.</p>
<p></p><p>Программист болсон түүхийг нь лавлан асуухад ерөөс хүүхэд ахуй цагаасаа л математикийн хичээлдээ дур сонирхолтой, олимпиад тэмцээнд тогтмол ордог, идэвхтэй хүүхэд байсантай нь холбоотой аж. Ахлах ангиа төгсөж, их сургуульд орох жилдээ, тухайн үед бараг л математик суурьтай хүүхэд бүрийн ордог байсан КТМС-ийн программ хангамжийн ангид элсжээ. Ирээдүйд юу хийх, ямар үнэ цэнтэй мэргэжлээр сурч буй талаараа бүрэн дүүрэн ойлголттой байгаагүй ч компьютертой ахисан түвшинд танилцаж, шандас шалгасан амаргүй хичээлүүд судалж байсандаа дуртай байв. Гэсэн ч бага ахуйгаасаа л байгаагаа зүлгэж, үргэлж илүүд тэмүүлдэг зангаараа шинэ оюутан гэж хойш суулгүй, хичээлийнхээ хажуугаар гадаадын тэтгэлэгт хөтөлбөрүүд рүү материалаа уйгагүй илгээн, өрсөлдсөөр хоёрдугаар дамжаанд ордог жилдээ БНЧУ-ын Эдийн засаг, санхүүгийн их сургуулийн эдийн засгийн ангид суралцах тэтгэлэг авч чаджээ. Энэ нь түүний технологийн салбараас холдсон эхний оролдлого болов.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/cc3c709bbdf380824a937388f8b916ff.jpg"></p><p></p><p><br>Чех улсад суралцах хугацаандаа тэрээр хувь хүн өөрөө л хичээж чадвал монгол хүүхдийн сэтгэхүй, оюуны чадамж болон монгол сургуулиудын сургалтын чанар олон улсын түвшнээс хол зөрүүгүй, зарим тохиолдолд илүү байдгийг олж нээжээ. Учир нь, суурь хичээлүүддээ үе тэнгийнхнээсээ илүү байсан түүнд багш нь “Баюука, чи хичээлийн эхний 30 минутад ирэх хэрэггүй. Бид энэ хугацаанд өмнөхөө бататгах юм, нэг ангийнхан ижил түвшнээс эхлэх хэрэгтэй шүү дээ” хэмээдэг байж. Гэвч тэр энэ тухай “Гадаад хүүхдүүд өдөр бүр бага багаар ахиулж, ямхын онолоор сурч явсаар амжилтад хүрдэг санагдсан” хэмээн ярьсан юм. Энэ мэтээр цаадах наадахыг эргэцүүлэн харьцуулж, өдөр өдрөөр шинэ орчинд дассаар жил хагасын хугацааг өнгөрүүлээд байтал гэрийнхнээс нь утас цохиж, газар дээрх ганц ах нь өөд болсон гэдэг итгэхийг хүсэмгүй уйтай мэдээг дуулгажээ. <br><br>Тун ч гэр бүлсэг, халуун дотно орчинд өссөн түүний хувьд хагацал зовлон ирсэн тэр хүнд үед ээж аавыгаа хоёуланг нь үлдээх сэтгэл байсангүй. Харамсалтай ч гэлээ, эргэлзэх зүйлгүйгээр тэтгэлэг, сургуулиа орхиод, нэгмөр Монголдоо иржээ. Ингээд сайтар бодсоны үндсэн дээр хуучин сургуульдаа эргэн элсэж, алдсан хугацаагаа хурдтай нөхөхийн тулд өдөр шөнөгүй өрөөндөө өнжин, программын хэл судалж, компьютерийн шинжлэх ухаантай ойр дотно танилцсаар, төлөвлөсөн хугацаандаа төгссөн аж. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/84400d84052320c6e9e591ae2004f8d9.jpg"></p><p><br>2010 оны эхэн үе. Ирээдүйн хөгжил, мэдээллийн технологи, компьютер инженерчлэлтэй салшгүй холбоотой байх болно гэдгийг байгууллага бүр ойлгосон ч программ хангамжийг зөвхөн вэбсайт хөгжүүлэлт, өгөгдлийн сангаас мэдээлэл дуудах, шүүх мэтээр л өнгөц хүрээнд төсөөлдөг байв. Тийм ч учраас сургууль төгссөний дараах эхний хэдэн жилд мэргэжлийн хувьд өсөж хөгжих боломжтой ажил гэхээс илүүтэй өөрийг нь ажлын байранд төлөвшүүлж, ажил хийх арга барилд сургаж чадах байгууллагад ажиллах болсон нь агаарын тээврийн “Eznis Airways” компани байв. Тус компанид ажиллах явцдаа бизнесийн байгууллагын амин хэсэг нь санхүү төлөвлөлт байдгийг сайтар ойлгосноор хүүхдээ харж, ээжийн ажилд төвлөрч буй хугацаагаа ашиглан СЭЗИС-ийн санхүүгийн удирдлагын ангид элсэн, карьераа өөрчлөх хоёр дахь алхмаа хийв. Үр дүнд нь байгууллагын засаглал болон санхүүгийн бүртгэл, тайлан шинжилгээ боловсруулж чадахуйц хос мэргэжилтэн болсон байна.</p>
<p>Аав ээжийн үлгэрлэн өсгөсөн хүмүүжлээс болоод ч тэр үү, нэг байгууллагадаа тогтвортой, үнэнч ажиллахыг эрхэмлэдэг түүнийг жирэмсний амралтнаасаа ирэх үед байгууллага нь үйл ажиллагаагаа зогсоосон байж таарав. Иймд тэрээр бодож явсан санхүүгийн салбартаа хүч үзэхээр шийдэн, Монголын томоохон арилжааны банкинд багцын шинжээчээр ажилд оржээ. Өгөгдлийн шинжилгээ хийхэд төгс хоршдог хос мэргэжил нь энэ удаа түүнд том давуу тал болов. Гэтэл, шинэ ажилд ороод хөдөлмөрийн гэрээ ч байгуулаагүй, бүр долоо ч хоноогүй байхад нэг найз нь залгаж “Оюу толгой”-ийн олон улсын толгой компани мэдээллийн технологийн байгууллагынхаа нэг салбарыг Монголд байгуулах гэж байна гэдэг мэдээ дуулгасан аж. Анхнаасаа л Монголд салбартай гаднын компани сонирхож байсан ч хэдийн ажилд орсон байсан тул онц ач холбогдол өгөлгүйгээр найздаа анкетаа өгч орхитол удалгүй ярилцлагад дууджээ. </p>
<p></p><p>Эхний уулзалтаасаа л ажил горилогчдоо ихэд хүндэтгэлтэй хандаж, өөрийнх нь санал бодлыг нээлттэй хүлээн авахын сацуу ажлын цаг, төлөвлөлт зэргийг зааж тушаах бус харин хамтран тохиролцох байдлаар гаргаж байсан нь тухайн үедээ ямар ч дотоодын компаниас хараагүй, шинэлэг бөгөөд боловсронгуй хандлага гэж санагдаж байсныг тэрээр онцгойлон дурдаж байлаа. Олон улсын томоохон компанийн соёл, ажиллах арга барилаас энэ мэт суралцах зүйл их гэдгийг анхны уулзалтаасаа л сайтар мэдэрсэн нь түүнийг эргэлзэх зүйлгүй “Рио Тинто”-д ажиллах шийдвэрт хөтөлжээ. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/1e39582e780b6ff1fe24fc33cae17f8c.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>Ингэж тэрээр тус группийн дэлхий даяар 47 мянга гаруй ажилтантай асар том гэр бүлд нэгдэж, Монгол дахь технологийн төвийн анхны 10 хөгжүүлэгчийн нэг болж, тайлан хөгжүүлэгч шинжээчээр ажилд оров. Тэрээр энэ тухай “Ажлын анхны ярилцлагыг маань Монгол болон Австрали талын менежер хамтран авч байлаа. Тэр үед миний англи хэлний түвшин боломжийн ч гэлээ австрали хүнтэй шууд яриад төвөггүй ойлголцохоор хэмжээний сайн байгаагүй л дээ. Гэвч тэд чадвараас илүүтэй хандлага, логик сэтгэлгээ, асуудал шийдвэрлэх чадварыг чухалчилж байсан. Тухайн үед хөдөлмөрийн зах зээлд шууд олон улсын түвшинд ажиллах хөгжүүлэгчид өдрийн од шиг гэдгийг мэдэж байсан тул сургаад авна, хөгжүүлнэ хэмээсэн нь таалагдсан. Байнга шинийг сурах юмсан гэдэг хүсэл зорилготой минь ч яв цав нийцсэн” гэсэн юм. </p>
<p></p><p>Шинэхэн байгуулагдаж салбар учир эхний үед хийх ажил, ажлын нөхцөл байдал тодорхойгүй, ойлгомжгүй байх болов уу гэсэн хүлээлт тэр өдөртөө л няцаагджээ. Том компани том л байдаг аж. Тухайн үеийн компаниуд ERP нэвтрүүлж эхлэхтэй зэрэгцэн тус төвийнхөн их өгөгдлийн талаарх ойлголтоо нэмэгдүүлж, их өгөгдөл цуглуулах, боловсруулах, дамжуулах, бизнесийн өөр өөр түвшний хэрэглэгчдэд зориулсан тайлан, мэдээлэл боловсруулах ажилд оролцож, дадлагажих болов. Удаа ч үгүй байгууллагаас хөгжүүлэгчдийнхээ чадварыг нэмэгдүүлэх зорилгоор Энэтхэг улсад гурван сарын хугацаатай сургалтад явуулжээ. Чухамдаа тэнд л өгөгдөл боловсруулах арга барил, өгөгдлийн шинжилгээтэй ахин шинээр танилцаж, “SAP” системийн талаарх ойлголтоо нэмэгдүүлж, мэргэжилтэйгээ холбоотой олон нарийн деталиудад суралцсанаар ажлын байран дээрээ илүү бүтээмжтэй ажиллаж чадахаар болов. Мөр зэрэгцэн ажиллаж байсан 10 хөгжүүлэгчийн хувьд хоорондоо нөхөрсөг бөгөөд ширүүнээр өрсөлдөж чаддаг нь чадвараа хурдан ахиулах том хөшүүрэг болсон нь гарцаагүй. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/137fc11dcfc56de8bcad0b57f0a21e00.jpg"></p><p><br>Энэ мэтээр тэдний бүтээмж болоод чадвар удирдлагуудынх нь хүлээлтэд нийцсэнээс ч тэр үү, баг нь “Өгөгдлийн шинжилгээ”, “Өгөгдлийн чанар” гэсэн үндсэн хоёр хэсэгт хуваагдан, шинэ ажилтнуудаар хүрээгээ тэлсэн аж. Энэ нь баг бүрд супервайзер буюу нэг ёсондоо багийн ахлахын орон тоо зайлшгүй үүсгэсэн бөгөөд Баяртуяагийн хувьд Өгөгдлийн шинжилгээний багийг удирдах болсноор удирдлагын түвшинд туршлага хуримтлуулах боломж бүрдсэн байна. Ийн өргөжсөний дүнд тэд зөвхөн “SAP”-аар хязгаарлагдалгүй, төрөл бүрийн систем дээр ажиллан, “Power BI”-ийг нэвтрүүлэхээс гадна өдөр тутам дэлхий даяар 2000 гаруй ажилтны үздэг тоон, чанарын гэх мэт төрөл бүрийн тайланг илүү хялбарчлан загварчлах замаар “Рио Тинто”-гийнхны ажлын бүтээмж, үргүй өнгөрч буй цагийг хэмнэх ажлыг түүчээлэх болов. </p>
<p>Хоёр жилийн хугацаанд баг удирдахдаа зөвхөн тайлан, шинжилгээнээс гадна ажилтнуудаа ойлгох, манлайлах ур чадварт давхар суралцах нь зайлшгүй. Үйл ажиллагаандаа ашигладаг байсан “Waterfall” гэгдэх төслийн удирдлагын уламжлалт арга барилаа шинэчлэн, дэлхийн мэдээлэл технологийн салбарт шинээр гарч ирж байсан “Agile” арга барилыг нэвтрүүлж, хурдтай үр дүн гаргах, турших, алдаанаасаа даруйхан суралцаж засах, хоорондын харилцаа холбоогоо нэмэгдүүлэх чиглэлд ихэд анхаарч эхэлжээ. Улмаар тэднийг компанийнхан нь “Bunch of smart kids” хэмээн хочлох болсон бөгөөд хийж буй ажлууд нь зөвхөн Монгол гэлтгүй бусад улс дахь салбаруудад ч танигдаж эхлэх нь тэр. </p>
<blockquote><p>“Намайг “Рио Тинто”-д ажилладаг гэхээр хүмүүс шууд л уурхай боддог юм. Үнэндээ өнгөрсөн хугацаанд уурхайд очиж үзээгүй гэж болохоор. Мэдээлэл технологийн салбар нь тухайн компанийн ерөнхий үйл ажиллагааны чиглэлийг сайн ойлгож, уялдаа холбоотой ажилладаг бөгөөд томоохон корпорациудын хувьд энэ нь тусдаа нэгж болон салсан байдаг. Миний хувьд энэ хугацаанд яг л технологийн компанид ажиллаж, мэргэжлээрээ тасралтгүй өсөж хөгжиж яваа.”</p>
<cite><p>Ө.Баяртуяа</p>
</cite></blockquote><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/270db84b8ddaa282a973c201e8117908.jpg"></p><p><br>Өгөгдлийн шинжилгээ бол маш хурдтай хөгждөг, байгууллагын оновчтой шийдвэр гаргалтад тусалдаг салбар. Анх тэд зүгээр л их өгөгдөлд гол анхаарлаа хандуулдаг байсан бол өдгөө ажилчид нь, өөрт хэрэгтэй мэдээллээ илүү хялбараар, цаг алдалгүй боловсруулахад туслах хэрэглүүрүүдийг автоматжуулж өгөх гэх мэт олон зүйлийг тэднээс хүсэх болсон гэдэг. </p>
<p>Өдгөө хоёр хүүхдийн ээж болсон тэрээр ажил амьдралаа тэнцвэртэй авч явахын сацуу өнгөрсөн жилээс карьераа ахин нэг шат ахиулан, мэдээлэл технологийн удирдлагын ажилд төвлөрч эхэлжээ. Одоогоор “Рио Тинто”-гийн Мэдээллийн технологийн хөрөнгө оруулалтын багц, засаглал, тайлангийн багт харьяалагдаж буй тэрээр гэр бүлийн хамтаар Австралийг зорьж гурван сар ажиллаж амьдарсан ч цар тахлын улмаас эргэн ирэх шийдвэрт хүрч, одоогоор зайнаас ажиллаж буй ажээ. Гэр бүлийн, хамтран ажиллагсад, удирдах ажилтнуудынхаа дэмжлэгт итгэлтэй байсан учраас ийм шийдвэрт хүрсэн аж. Түүний хувьд ажил нь аль хэдийн амьдралаас авах сэтгэл ханамжийн нэг болсон гэдэг нь шууд л мэдрэгдэж байлаа. </p>
<p>Ажил мэргэжлийн хувьд өсөж дэвжих нөхцөлөөр үргэлж ханган, ямар ч нөхцөлд ажилтнуудынхаа байр суурь, хувийн амьдралыг нь хүндэтгэн үздэг, ажлын байрны ёс зүй, харилцаа хамаарлыг гол баримтлалаа болгодог “Рио Тинто” шиг үндэстэн дамнасан томоохон компанид ажиллах нь залуу хүний хувьд маш том боломж. Бодит нөхцөл байдал, олон нийтийн ойлголт зөрөх үе бий ч Баяртуяагийн хувьд эх орондоо ажиллангаа олон улсын түвшинд суралцаж, хөгжих боломж Монголд энэ мэт олон байдгийг залуу дүү нартаа мэдүүлж, өөрийн атгасан боломжийг бусдад түгээхийг хүсдэг. </p>
<p></p><p>Урт хугацаандаа өөрийн сурсан мэдсэнийг эх орныхоо аюулгүй байдал, хөгжил дэвшилд зориулах чин хүсэлтэй тэрээр зорилгодоо хүрэхийн тулд хамгийн түрүүнд чадварлаг, сайн мэргэжилтэн болоход төвлөрөн, ингэтэл эрч хүчтэй хөдөлмөрлөж буйг сонсоход сэтгүүлч миний бахдал өөрийн эрхгүй төрж, ярилцлагаа сэтгэл дүүрэн өндөрлүүлсэн билээ. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/2280fc0d3f5e378e5263430ca129e8dc.jpg"></p><p></p><p><i><br></i></p><p><i>Ө.Баяртуяагийн сошиал хуудас:</i></p><p><i><a href="https://www.linkedin.com/in/bayartuya-usukhbayar-53b896a3" target="_blank">LinkedIn</a></i></p><p><i>Та бүхэн манай "Өртөөлөгчид" буланд өөр өөрсдийн салбарт чичиргээн үүсгэж, өөрчлөлтийг авчирч буй залуучуудыг санал болгоорой.</i></p>
          </div>

"Өртөөлөгчид" бол салбартаа шинэчлэл хийхээр, тоглоомын дүрмийг өөрчлөхөөр тэмүүлж буй залуу мэргэжилтнүүд, шинэ үеийнхнийг онцлон танилцуулах хөрөг-цуврал юм.

Unread Media

Болзсон газартаа түрүүлж ирээд даруухан бөгөөд үзэсгэлэнтэй инээмсэглэлээрээ угтан зогсох энэ бүсгүйг Ө.Баяртуяа гэдэг. Уулзалтын цаг товлохоос эхлээд л тун ч чамбай, аливаад няхуур нэгэн гэдгээ мэдрүүлсэн тэрээр тулаад уулзахад утасны цаанаас авсан төсөөлөлтэй минь яг л нийцсэн тайван дулаан хүн байлаа. “Ажил нь сайн уу? Өдөр нь ямар өнгөрөв дөө?” хэмээх асуултад уриалгахан хариулах түүний үл ялиг намдуун ч цэгцтэй яриаг сонсмогц “Өнөөдрийн яриа тун аятайхан болох шинжтэй шүү” гэх бодол тархинд таатайяа зурсхийх нь тэр. Юу юугүй л эхэлчихсэн яриандаа бүрэн автахаасаа өмнө дэвтэр үзгээ шалавлан бэлтгэж, урд сууж буй зочныхоо өнгөрсөнд өрнөсөн амьдрал, сэтгэлд нь үлдсэн дурсамжит цаг хугацаа руу шамдан аялснаа дор хүргэе.
30 гаруйхан насандаа дэлхийн шилдэг уул уурхайн компаниудын нэг болох, 140 гаруй жилийн түүхтэй “Рио Тинто” группийн Монгол дахь Мэдээлэл Технологийн төвийн (одоогийн Монгол дахь Бизнес Үйлчилгээний төв) аналитик идэвхжүүлэлтийн багийг ахлан ажилласан түүнийг хувь тавилан технологи, программын салбар луу эрхгүй хөтөлдөг гэлтэй. Логик сэтгэлгээ ихээр шаарддаг, тухайн үед хүмүүсийн тэр бүр мэддэггүй байсан программын мэргэжлээс илүүтэй эдийн засаг, банк санхүүгийн салбарт татагдаж, энэ чиглэлээр мэргэшихээр гурван ч удаа зориг шулуудан, бодит ажил болгосон ч ямар нэг тохиолоор эргээд л төрөлх салбартаа газарддагийг нь даваадуулан хэлэхэд зүй тогтол ч гэж болохоор. Гэхдээ энэ сонирхолтой тохиол бүхэн түүний хувьд ирээдүйд өсөн дэвших жим, өөрийгөө хөгжүүлэх их аяных нь суурь байх юм гэдгийг хэн мэдэх билээ. Тэрээр "Рио Тинто” компанийн нэг хэсэг болж зургаан жил гаруй ажиллахдаа энгийн хөгжүүлэгчээс багийн ахлах хүртлээ дэвшиж чадсан бөгөөд харин одоо карьераа шат ахиулан тус группийн Мэдээллийн технологийн засаглал болон процессын албанд олон улсын мэргэжилтнүүдтэй мөр зэрэгцэн ажиллаж буй.

Программист болсон түүхийг нь лавлан асуухад ерөөс хүүхэд ахуй цагаасаа л математикийн хичээлдээ дур сонирхолтой, олимпиад тэмцээнд тогтмол ордог, идэвхтэй хүүхэд байсантай нь холбоотой аж. Ахлах ангиа төгсөж, их сургуульд орох жилдээ, тухайн үед бараг л математик суурьтай хүүхэд бүрийн ордог байсан КТМС-ийн программ хангамжийн ангид элсжээ. Ирээдүйд юу хийх, ямар үнэ цэнтэй мэргэжлээр сурч буй талаараа бүрэн дүүрэн ойлголттой байгаагүй ч компьютертой ахисан түвшинд танилцаж, шандас шалгасан амаргүй хичээлүүд судалж байсандаа дуртай байв. Гэсэн ч бага ахуйгаасаа л байгаагаа зүлгэж, үргэлж илүүд тэмүүлдэг зангаараа шинэ оюутан гэж хойш суулгүй, хичээлийнхээ хажуугаар гадаадын тэтгэлэгт хөтөлбөрүүд рүү материалаа уйгагүй илгээн, өрсөлдсөөр хоёрдугаар дамжаанд ордог жилдээ БНЧУ-ын Эдийн засаг, санхүүгийн их сургуулийн эдийн засгийн ангид суралцах тэтгэлэг авч чаджээ. Энэ нь түүний технологийн салбараас холдсон эхний оролдлого болов.

Чех улсад суралцах хугацаандаа тэрээр хувь хүн өөрөө л хичээж чадвал монгол хүүхдийн сэтгэхүй, оюуны чадамж болон монгол сургуулиудын сургалтын чанар олон улсын түвшнээс хол зөрүүгүй, зарим тохиолдолд илүү байдгийг олж нээжээ. Учир нь, суурь хичээлүүддээ үе тэнгийнхнээсээ илүү байсан түүнд багш нь “Баюука, чи хичээлийн эхний 30 минутад ирэх хэрэггүй. Бид энэ хугацаанд өмнөхөө бататгах юм, нэг ангийнхан ижил түвшнээс эхлэх хэрэгтэй шүү дээ” хэмээдэг байж. Гэвч тэр энэ тухай “Гадаад хүүхдүүд өдөр бүр бага багаар ахиулж, ямхын онолоор сурч явсаар амжилтад хүрдэг санагдсан” хэмээн ярьсан юм. Энэ мэтээр цаадах наадахыг эргэцүүлэн харьцуулж, өдөр өдрөөр шинэ орчинд дассаар жил хагасын хугацааг өнгөрүүлээд байтал гэрийнхнээс нь утас цохиж, газар дээрх ганц ах нь өөд болсон гэдэг итгэхийг хүсэмгүй уйтай мэдээг дуулгажээ.
Тун ч гэр бүлсэг, халуун дотно орчинд өссөн түүний хувьд хагацал зовлон ирсэн тэр хүнд үед ээж аавыгаа хоёуланг нь үлдээх сэтгэл байсангүй. Харамсалтай ч гэлээ, эргэлзэх зүйлгүйгээр тэтгэлэг, сургуулиа орхиод, нэгмөр Монголдоо иржээ. Ингээд сайтар бодсоны үндсэн дээр хуучин сургуульдаа эргэн элсэж, алдсан хугацаагаа хурдтай нөхөхийн тулд өдөр шөнөгүй өрөөндөө өнжин, программын хэл судалж, компьютерийн шинжлэх ухаантай ойр дотно танилцсаар, төлөвлөсөн хугацаандаа төгссөн аж.

2010 оны эхэн үе. Ирээдүйн хөгжил, мэдээллийн технологи, компьютер инженерчлэлтэй салшгүй холбоотой байх болно гэдгийг байгууллага бүр ойлгосон ч программ хангамжийг зөвхөн вэбсайт хөгжүүлэлт, өгөгдлийн сангаас мэдээлэл дуудах, шүүх мэтээр л өнгөц хүрээнд төсөөлдөг байв. Тийм ч учраас сургууль төгссөний дараах эхний хэдэн жилд мэргэжлийн хувьд өсөж хөгжих боломжтой ажил гэхээс илүүтэй өөрийг нь ажлын байранд төлөвшүүлж, ажил хийх арга барилд сургаж чадах байгууллагад ажиллах болсон нь агаарын тээврийн “Eznis Airways” компани байв. Тус компанид ажиллах явцдаа бизнесийн байгууллагын амин хэсэг нь санхүү төлөвлөлт байдгийг сайтар ойлгосноор хүүхдээ харж, ээжийн ажилд төвлөрч буй хугацаагаа ашиглан СЭЗИС-ийн санхүүгийн удирдлагын ангид элсэн, карьераа өөрчлөх хоёр дахь алхмаа хийв. Үр дүнд нь байгууллагын засаглал болон санхүүгийн бүртгэл, тайлан шинжилгээ боловсруулж чадахуйц хос мэргэжилтэн болсон байна.

Аав ээжийн үлгэрлэн өсгөсөн хүмүүжлээс болоод ч тэр үү, нэг байгууллагадаа тогтвортой, үнэнч ажиллахыг эрхэмлэдэг түүнийг жирэмсний амралтнаасаа ирэх үед байгууллага нь үйл ажиллагаагаа зогсоосон байж таарав. Иймд тэрээр бодож явсан санхүүгийн салбартаа хүч үзэхээр шийдэн, Монголын томоохон арилжааны банкинд багцын шинжээчээр ажилд оржээ. Өгөгдлийн шинжилгээ хийхэд төгс хоршдог хос мэргэжил нь энэ удаа түүнд том давуу тал болов. Гэтэл, шинэ ажилд ороод хөдөлмөрийн гэрээ ч байгуулаагүй, бүр долоо ч хоноогүй байхад нэг найз нь залгаж “Оюу толгой”-ийн олон улсын толгой компани мэдээллийн технологийн байгууллагынхаа нэг салбарыг Монголд байгуулах гэж байна гэдэг мэдээ дуулгасан аж. Анхнаасаа л Монголд салбартай гаднын компани сонирхож байсан ч хэдийн ажилд орсон байсан тул онц ач холбогдол өгөлгүйгээр найздаа анкетаа өгч орхитол удалгүй ярилцлагад дууджээ.

Эхний уулзалтаасаа л ажил горилогчдоо ихэд хүндэтгэлтэй хандаж, өөрийнх нь санал бодлыг нээлттэй хүлээн авахын сацуу ажлын цаг, төлөвлөлт зэргийг зааж тушаах бус харин хамтран тохиролцох байдлаар гаргаж байсан нь тухайн үедээ ямар ч дотоодын компаниас хараагүй, шинэлэг бөгөөд боловсронгуй хандлага гэж санагдаж байсныг тэрээр онцгойлон дурдаж байлаа. Олон улсын томоохон компанийн соёл, ажиллах арга барилаас энэ мэт суралцах зүйл их гэдгийг анхны уулзалтаасаа л сайтар мэдэрсэн нь түүнийг эргэлзэх зүйлгүй “Рио Тинто”-д ажиллах шийдвэрт хөтөлжээ.

Ингэж тэрээр тус группийн дэлхий даяар 47 мянга гаруй ажилтантай асар том гэр бүлд нэгдэж, Монгол дахь технологийн төвийн анхны 10 хөгжүүлэгчийн нэг болж, тайлан хөгжүүлэгч шинжээчээр ажилд оров. Тэрээр энэ тухай “Ажлын анхны ярилцлагыг маань Монгол болон Австрали талын менежер хамтран авч байлаа. Тэр үед миний англи хэлний түвшин боломжийн ч гэлээ австрали хүнтэй шууд яриад төвөггүй ойлголцохоор хэмжээний сайн байгаагүй л дээ. Гэвч тэд чадвараас илүүтэй хандлага, логик сэтгэлгээ, асуудал шийдвэрлэх чадварыг чухалчилж байсан. Тухайн үед хөдөлмөрийн зах зээлд шууд олон улсын түвшинд ажиллах хөгжүүлэгчид өдрийн од шиг гэдгийг мэдэж байсан тул сургаад авна, хөгжүүлнэ хэмээсэн нь таалагдсан. Байнга шинийг сурах юмсан гэдэг хүсэл зорилготой минь ч яв цав нийцсэн” гэсэн юм.

Шинэхэн байгуулагдаж салбар учир эхний үед хийх ажил, ажлын нөхцөл байдал тодорхойгүй, ойлгомжгүй байх болов уу гэсэн хүлээлт тэр өдөртөө л няцаагджээ. Том компани том л байдаг аж. Тухайн үеийн компаниуд ERP нэвтрүүлж эхлэхтэй зэрэгцэн тус төвийнхөн их өгөгдлийн талаарх ойлголтоо нэмэгдүүлж, их өгөгдөл цуглуулах, боловсруулах, дамжуулах, бизнесийн өөр өөр түвшний хэрэглэгчдэд зориулсан тайлан, мэдээлэл боловсруулах ажилд оролцож, дадлагажих болов. Удаа ч үгүй байгууллагаас хөгжүүлэгчдийнхээ чадварыг нэмэгдүүлэх зорилгоор Энэтхэг улсад гурван сарын хугацаатай сургалтад явуулжээ. Чухамдаа тэнд л өгөгдөл боловсруулах арга барил, өгөгдлийн шинжилгээтэй ахин шинээр танилцаж, “SAP” системийн талаарх ойлголтоо нэмэгдүүлж, мэргэжилтэйгээ холбоотой олон нарийн деталиудад суралцсанаар ажлын байран дээрээ илүү бүтээмжтэй ажиллаж чадахаар болов. Мөр зэрэгцэн ажиллаж байсан 10 хөгжүүлэгчийн хувьд хоорондоо нөхөрсөг бөгөөд ширүүнээр өрсөлдөж чаддаг нь чадвараа хурдан ахиулах том хөшүүрэг болсон нь гарцаагүй.

Энэ мэтээр тэдний бүтээмж болоод чадвар удирдлагуудынх нь хүлээлтэд нийцсэнээс ч тэр үү, баг нь “Өгөгдлийн шинжилгээ”, “Өгөгдлийн чанар” гэсэн үндсэн хоёр хэсэгт хуваагдан, шинэ ажилтнуудаар хүрээгээ тэлсэн аж. Энэ нь баг бүрд супервайзер буюу нэг ёсондоо багийн ахлахын орон тоо зайлшгүй үүсгэсэн бөгөөд Баяртуяагийн хувьд Өгөгдлийн шинжилгээний багийг удирдах болсноор удирдлагын түвшинд туршлага хуримтлуулах боломж бүрдсэн байна. Ийн өргөжсөний дүнд тэд зөвхөн “SAP”-аар хязгаарлагдалгүй, төрөл бүрийн систем дээр ажиллан, “Power BI”-ийг нэвтрүүлэхээс гадна өдөр тутам дэлхий даяар 2000 гаруй ажилтны үздэг тоон, чанарын гэх мэт төрөл бүрийн тайланг илүү хялбарчлан загварчлах замаар “Рио Тинто”-гийнхны ажлын бүтээмж, үргүй өнгөрч буй цагийг хэмнэх ажлыг түүчээлэх болов.

Хоёр жилийн хугацаанд баг удирдахдаа зөвхөн тайлан, шинжилгээнээс гадна ажилтнуудаа ойлгох, манлайлах ур чадварт давхар суралцах нь зайлшгүй. Үйл ажиллагаандаа ашигладаг байсан “Waterfall” гэгдэх төслийн удирдлагын уламжлалт арга барилаа шинэчлэн, дэлхийн мэдээлэл технологийн салбарт шинээр гарч ирж байсан “Agile” арга барилыг нэвтрүүлж, хурдтай үр дүн гаргах, турших, алдаанаасаа даруйхан суралцаж засах, хоорондын харилцаа холбоогоо нэмэгдүүлэх чиглэлд ихэд анхаарч эхэлжээ. Улмаар тэднийг компанийнхан нь “Bunch of smart kids” хэмээн хочлох болсон бөгөөд хийж буй ажлууд нь зөвхөн Монгол гэлтгүй бусад улс дахь салбаруудад ч танигдаж эхлэх нь тэр.

“Намайг “Рио Тинто”-д ажилладаг гэхээр хүмүүс шууд л уурхай боддог юм. Үнэндээ өнгөрсөн хугацаанд уурхайд очиж үзээгүй гэж болохоор. Мэдээлэл технологийн салбар нь тухайн компанийн ерөнхий үйл ажиллагааны чиглэлийг сайн ойлгож, уялдаа холбоотой ажилладаг бөгөөд томоохон корпорациудын хувьд энэ нь тусдаа нэгж болон салсан байдаг. Миний хувьд энэ хугацаанд яг л технологийн компанид ажиллаж, мэргэжлээрээ тасралтгүй өсөж хөгжиж яваа.”

Ө.Баяртуяа

Өгөгдлийн шинжилгээ бол маш хурдтай хөгждөг, байгууллагын оновчтой шийдвэр гаргалтад тусалдаг салбар. Анх тэд зүгээр л их өгөгдөлд гол анхаарлаа хандуулдаг байсан бол өдгөө ажилчид нь, өөрт хэрэгтэй мэдээллээ илүү хялбараар, цаг алдалгүй боловсруулахад туслах хэрэглүүрүүдийг автоматжуулж өгөх гэх мэт олон зүйлийг тэднээс хүсэх болсон гэдэг.

Өдгөө хоёр хүүхдийн ээж болсон тэрээр ажил амьдралаа тэнцвэртэй авч явахын сацуу өнгөрсөн жилээс карьераа ахин нэг шат ахиулан, мэдээлэл технологийн удирдлагын ажилд төвлөрч эхэлжээ. Одоогоор “Рио Тинто”-гийн Мэдээллийн технологийн хөрөнгө оруулалтын багц, засаглал, тайлангийн багт харьяалагдаж буй тэрээр гэр бүлийн хамтаар Австралийг зорьж гурван сар ажиллаж амьдарсан ч цар тахлын улмаас эргэн ирэх шийдвэрт хүрч, одоогоор зайнаас ажиллаж буй ажээ. Гэр бүлийн, хамтран ажиллагсад, удирдах ажилтнуудынхаа дэмжлэгт итгэлтэй байсан учраас ийм шийдвэрт хүрсэн аж. Түүний хувьд ажил нь аль хэдийн амьдралаас авах сэтгэл ханамжийн нэг болсон гэдэг нь шууд л мэдрэгдэж байлаа.

Ажил мэргэжлийн хувьд өсөж дэвжих нөхцөлөөр үргэлж ханган, ямар ч нөхцөлд ажилтнуудынхаа байр суурь, хувийн амьдралыг нь хүндэтгэн үздэг, ажлын байрны ёс зүй, харилцаа хамаарлыг гол баримтлалаа болгодог “Рио Тинто” шиг үндэстэн дамнасан томоохон компанид ажиллах нь залуу хүний хувьд маш том боломж. Бодит нөхцөл байдал, олон нийтийн ойлголт зөрөх үе бий ч Баяртуяагийн хувьд эх орондоо ажиллангаа олон улсын түвшинд суралцаж, хөгжих боломж Монголд энэ мэт олон байдгийг залуу дүү нартаа мэдүүлж, өөрийн атгасан боломжийг бусдад түгээхийг хүсдэг.

Урт хугацаандаа өөрийн сурсан мэдсэнийг эх орныхоо аюулгүй байдал, хөгжил дэвшилд зориулах чин хүсэлтэй тэрээр зорилгодоо хүрэхийн тулд хамгийн түрүүнд чадварлаг, сайн мэргэжилтэн болоход төвлөрөн, ингэтэл эрч хүчтэй хөдөлмөрлөж буйг сонсоход сэтгүүлч миний бахдал өөрийн эрхгүй төрж, ярилцлагаа сэтгэл дүүрэн өндөрлүүлсэн билээ.

Ө.Баяртуяагийн сошиал хуудас:
LinkedIn
Та бүхэн манай "Өртөөлөгчид" буланд өөр өөрсдийн салбарт чичиргээн үүсгэж, өөрчлөлтийг авчирч буй залуучуудыг санал болгоорой.

> *"Өртөөлөгчид" бол салбартаа шинэчлэл хийхээр, тоглоомын дүрмийг өөрчлөхөөр тэмүүлж буй залуу мэргэжилтнүүд, шинэ үеийнхнийг онцлон танилцуулах хөрөг-цуврал юм.*
>
> Unread Media
Болзсон газартаа түрүүлж ирээд даруухан бөгөөд үзэсгэлэнтэй инээмсэглэлээрээ угтан зогсох энэ бүсгүйг Ө.Баяртуяа гэдэг. Уулзалтын цаг товлохоос эхлээд л тун ч чамбай, аливаад няхуур нэгэн гэдгээ мэдрүүлсэн тэрээр тулаад уулзахад утасны цаанаас авсан төсөөлөлтэй минь яг л нийцсэн тайван дулаан хүн байлаа. “Ажил нь сайн уу? Өдөр нь ямар өнгөрөв дөө?” хэмээх асуултад уриалгахан хариулах түүний үл ялиг намдуун ч цэгцтэй яриаг сонсмогц “Өнөөдрийн яриа тун аятайхан болох шинжтэй шүү” гэх бодол тархинд таатайяа зурсхийх нь тэр. Юу юугүй л эхэлчихсэн яриандаа бүрэн автахаасаа өмнө дэвтэр үзгээ шалавлан бэлтгэж, урд сууж буй зочныхоо өнгөрсөнд өрнөсөн амьдрал, сэтгэлд нь үлдсэн дурсамжит цаг хугацаа руу шамдан аялснаа дор хүргэе.
30 гаруйхан насандаа дэлхийн шилдэг уул уурхайн компаниудын нэг болох, 140 гаруй жилийн түүхтэй “Рио Тинто” группийн Монгол дахь Мэдээлэл Технологийн төвийн (одоогийн Монгол дахь Бизнес Үйлчилгээний төв) аналитик идэвхжүүлэлтийн багийг ахлан ажилласан түүнийг хувь тавилан технологи, программын салбар луу эрхгүй хөтөлдөг гэлтэй. Логик сэтгэлгээ ихээр шаарддаг, тухайн үед хүмүүсийн тэр бүр мэддэггүй байсан программын мэргэжлээс илүүтэй эдийн засаг, банк санхүүгийн салбарт татагдаж, энэ чиглэлээр мэргэшихээр гурван ч удаа зориг шулуудан, бодит ажил болгосон ч ямар нэг тохиолоор эргээд л төрөлх салбартаа газарддагийг нь даваадуулан хэлэхэд зүй тогтол ч гэж болохоор. Гэхдээ энэ сонирхолтой тохиол бүхэн түүний хувьд ирээдүйд өсөн дэвших жим, өөрийгөө хөгжүүлэх их аяных нь суурь байх юм гэдгийг хэн мэдэх билээ. Тэрээр "Рио Тинто” компанийн нэг хэсэг болж зургаан жил гаруй ажиллахдаа энгийн хөгжүүлэгчээс багийн ахлах хүртлээ дэвшиж чадсан бөгөөд харин одоо карьераа шат ахиулан тус группийн Мэдээллийн технологийн засаглал болон процессын албанд олон улсын мэргэжилтнүүдтэй мөр зэрэгцэн ажиллаж буй.
Программист болсон түүхийг нь лавлан асуухад ерөөс хүүхэд ахуй цагаасаа л математикийн хичээлдээ дур сонирхолтой, олимпиад тэмцээнд тогтмол ордог, идэвхтэй хүүхэд байсантай нь холбоотой аж. Ахлах ангиа төгсөж, их сургуульд орох жилдээ, тухайн үед бараг л математик суурьтай хүүхэд бүрийн ордог байсан КТМС-ийн программ хангамжийн ангид элсжээ. Ирээдүйд юу хийх, ямар үнэ цэнтэй мэргэжлээр сурч буй талаараа бүрэн дүүрэн ойлголттой байгаагүй ч компьютертой ахисан түвшинд танилцаж, шандас шалгасан амаргүй хичээлүүд судалж байсандаа дуртай байв. Гэсэн ч бага ахуйгаасаа л байгаагаа зүлгэж, үргэлж илүүд тэмүүлдэг зангаараа шинэ оюутан гэж хойш суулгүй, хичээлийнхээ хажуугаар гадаадын тэтгэлэгт хөтөлбөрүүд рүү материалаа уйгагүй илгээн, өрсөлдсөөр хоёрдугаар дамжаанд ордог жилдээ БНЧУ-ын Эдийн засаг, санхүүгийн их сургуулийн эдийн засгийн ангид суралцах тэтгэлэг авч чаджээ. Энэ нь түүний технологийн салбараас холдсон эхний оролдлого болов.
Чех улсад суралцах хугацаандаа тэрээр хувь хүн өөрөө л хичээж чадвал монгол хүүхдийн сэтгэхүй, оюуны чадамж болон монгол сургуулиудын сургалтын чанар олон улсын түвшнээс хол зөрүүгүй, зарим тохиолдолд илүү байдгийг олж нээжээ. Учир нь, суурь хичээлүүддээ үе тэнгийнхнээсээ илүү байсан түүнд багш нь “Баюука, чи хичээлийн эхний 30 минутад ирэх хэрэггүй. Бид энэ хугацаанд өмнөхөө бататгах юм, нэг ангийнхан ижил түвшнээс эхлэх хэрэгтэй шүү дээ” хэмээдэг байж. Гэвч тэр энэ тухай “Гадаад хүүхдүүд өдөр бүр бага багаар ахиулж, ямхын онолоор сурч явсаар амжилтад хүрдэг санагдсан” хэмээн ярьсан юм. Энэ мэтээр цаадах наадахыг эргэцүүлэн харьцуулж, өдөр өдрөөр шинэ орчинд дассаар жил хагасын хугацааг өнгөрүүлээд байтал гэрийнхнээс нь утас цохиж, газар дээрх ганц ах нь өөд болсон гэдэг итгэхийг хүсэмгүй уйтай мэдээг дуулгажээ.
Тун ч гэр бүлсэг, халуун дотно орчинд өссөн түүний хувьд хагацал зовлон ирсэн тэр хүнд үед ээж аавыгаа хоёуланг нь үлдээх сэтгэл байсангүй. Харамсалтай ч гэлээ, эргэлзэх зүйлгүйгээр тэтгэлэг, сургуулиа орхиод, нэгмөр Монголдоо иржээ. Ингээд сайтар бодсоны үндсэн дээр хуучин сургуульдаа эргэн элсэж, алдсан хугацаагаа хурдтай нөхөхийн тулд өдөр шөнөгүй өрөөндөө өнжин, программын хэл судалж, компьютерийн шинжлэх ухаантай ойр дотно танилцсаар, төлөвлөсөн хугацаандаа төгссөн аж.
2010 оны эхэн үе. Ирээдүйн хөгжил, мэдээллийн технологи, компьютер инженерчлэлтэй салшгүй холбоотой байх болно гэдгийг байгууллага бүр ойлгосон ч программ хангамжийг зөвхөн вэбсайт хөгжүүлэлт, өгөгдлийн сангаас мэдээлэл дуудах, шүүх мэтээр л өнгөц хүрээнд төсөөлдөг байв. Тийм ч учраас сургууль төгссөний дараах эхний хэдэн жилд мэргэжлийн хувьд өсөж хөгжих боломжтой ажил гэхээс илүүтэй өөрийг нь ажлын байранд төлөвшүүлж, ажил хийх арга барилд сургаж чадах байгууллагад ажиллах болсон нь агаарын тээврийн “Eznis Airways” компани байв. Тус компанид ажиллах явцдаа бизнесийн байгууллагын амин хэсэг нь санхүү төлөвлөлт байдгийг сайтар ойлгосноор хүүхдээ харж, ээжийн ажилд төвлөрч буй хугацаагаа ашиглан СЭЗИС-ийн санхүүгийн удирдлагын ангид элсэн, карьераа өөрчлөх хоёр дахь алхмаа хийв. Үр дүнд нь байгууллагын засаглал болон санхүүгийн бүртгэл, тайлан шинжилгээ боловсруулж чадахуйц хос мэргэжилтэн болсон байна.
Аав ээжийн үлгэрлэн өсгөсөн хүмүүжлээс болоод ч тэр үү, нэг байгууллагадаа тогтвортой, үнэнч ажиллахыг эрхэмлэдэг түүнийг жирэмсний амралтнаасаа ирэх үед байгууллага нь үйл ажиллагаагаа зогсоосон байж таарав. Иймд тэрээр бодож явсан санхүүгийн салбартаа хүч үзэхээр шийдэн, Монголын томоохон арилжааны банкинд багцын шинжээчээр ажилд оржээ. Өгөгдлийн шинжилгээ хийхэд төгс хоршдог хос мэргэжил нь энэ удаа түүнд том давуу тал болов. Гэтэл, шинэ ажилд ороод хөдөлмөрийн гэрээ ч байгуулаагүй, бүр долоо ч хоноогүй байхад нэг найз нь залгаж “Оюу толгой”-ийн олон улсын толгой компани мэдээллийн технологийн байгууллагынхаа нэг салбарыг Монголд байгуулах гэж байна гэдэг мэдээ дуулгасан аж. Анхнаасаа л Монголд салбартай гаднын компани сонирхож байсан ч хэдийн ажилд орсон байсан тул онц ач холбогдол өгөлгүйгээр найздаа анкетаа өгч орхитол удалгүй ярилцлагад дууджээ.
Эхний уулзалтаасаа л ажил горилогчдоо ихэд хүндэтгэлтэй хандаж, өөрийнх нь санал бодлыг нээлттэй хүлээн авахын сацуу ажлын цаг, төлөвлөлт зэргийг зааж тушаах бус харин хамтран тохиролцох байдлаар гаргаж байсан нь тухайн үедээ ямар ч дотоодын компаниас хараагүй, шинэлэг бөгөөд боловсронгуй хандлага гэж санагдаж байсныг тэрээр онцгойлон дурдаж байлаа. Олон улсын томоохон компанийн соёл, ажиллах арга барилаас энэ мэт суралцах зүйл их гэдгийг анхны уулзалтаасаа л сайтар мэдэрсэн нь түүнийг эргэлзэх зүйлгүй “Рио Тинто”-д ажиллах шийдвэрт хөтөлжээ.
Ингэж тэрээр тус группийн дэлхий даяар 47 мянга гаруй ажилтантай асар том гэр бүлд нэгдэж, Монгол дахь технологийн төвийн анхны 10 хөгжүүлэгчийн нэг болж, тайлан хөгжүүлэгч шинжээчээр ажилд оров. Тэрээр энэ тухай “Ажлын анхны ярилцлагыг маань Монгол болон Австрали талын менежер хамтран авч байлаа. Тэр үед миний англи хэлний түвшин боломжийн ч гэлээ австрали хүнтэй шууд яриад төвөггүй ойлголцохоор хэмжээний сайн байгаагүй л дээ. Гэвч тэд чадвараас илүүтэй хандлага, логик сэтгэлгээ, асуудал шийдвэрлэх чадварыг чухалчилж байсан. Тухайн үед хөдөлмөрийн зах зээлд шууд олон улсын түвшинд ажиллах хөгжүүлэгчид өдрийн од шиг гэдгийг мэдэж байсан тул сургаад авна, хөгжүүлнэ хэмээсэн нь таалагдсан. Байнга шинийг сурах юмсан гэдэг хүсэл зорилготой минь ч яв цав нийцсэн” гэсэн юм.
Шинэхэн байгуулагдаж салбар учир эхний үед хийх ажил, ажлын нөхцөл байдал тодорхойгүй, ойлгомжгүй байх болов уу гэсэн хүлээлт тэр өдөртөө л няцаагджээ. Том компани том л байдаг аж. Тухайн үеийн компаниуд ERP нэвтрүүлж эхлэхтэй зэрэгцэн тус төвийнхөн их өгөгдлийн талаарх ойлголтоо нэмэгдүүлж, их өгөгдөл цуглуулах, боловсруулах, дамжуулах, бизнесийн өөр өөр түвшний хэрэглэгчдэд зориулсан тайлан, мэдээлэл боловсруулах ажилд оролцож, дадлагажих болов. Удаа ч үгүй байгууллагаас хөгжүүлэгчдийнхээ чадварыг нэмэгдүүлэх зорилгоор Энэтхэг улсад гурван сарын хугацаатай сургалтад явуулжээ. Чухамдаа тэнд л өгөгдөл боловсруулах арга барил, өгөгдлийн шинжилгээтэй ахин шинээр танилцаж, “SAP” системийн талаарх ойлголтоо нэмэгдүүлж, мэргэжилтэйгээ холбоотой олон нарийн деталиудад суралцсанаар ажлын байран дээрээ илүү бүтээмжтэй ажиллаж чадахаар болов. Мөр зэрэгцэн ажиллаж байсан 10 хөгжүүлэгчийн хувьд хоорондоо нөхөрсөг бөгөөд ширүүнээр өрсөлдөж чаддаг нь чадвараа хурдан ахиулах том хөшүүрэг болсон нь гарцаагүй.
Энэ мэтээр тэдний бүтээмж болоод чадвар удирдлагуудынх нь хүлээлтэд нийцсэнээс ч тэр үү, баг нь “Өгөгдлийн шинжилгээ”, “Өгөгдлийн чанар” гэсэн үндсэн хоёр хэсэгт хуваагдан, шинэ ажилтнуудаар хүрээгээ тэлсэн аж. Энэ нь баг бүрд супервайзер буюу нэг ёсондоо багийн ахлахын орон тоо зайлшгүй үүсгэсэн бөгөөд Баяртуяагийн хувьд Өгөгдлийн шинжилгээний багийг удирдах болсноор удирдлагын түвшинд туршлага хуримтлуулах боломж бүрдсэн байна. Ийн өргөжсөний дүнд тэд зөвхөн “SAP”-аар хязгаарлагдалгүй, төрөл бүрийн систем дээр ажиллан, “Power BI”-ийг нэвтрүүлэхээс гадна өдөр тутам дэлхий даяар 2000 гаруй ажилтны үздэг тоон, чанарын гэх мэт төрөл бүрийн тайланг илүү хялбарчлан загварчлах замаар “Рио Тинто”-гийнхны ажлын бүтээмж, үргүй өнгөрч буй цагийг хэмнэх ажлыг түүчээлэх болов.
Хоёр жилийн хугацаанд баг удирдахдаа зөвхөн тайлан, шинжилгээнээс гадна ажилтнуудаа ойлгох, манлайлах ур чадварт давхар суралцах нь зайлшгүй. Үйл ажиллагаандаа ашигладаг байсан “Waterfall” гэгдэх төслийн удирдлагын уламжлалт арга барилаа шинэчлэн, дэлхийн мэдээлэл технологийн салбарт шинээр гарч ирж байсан “Agile” арга барилыг нэвтрүүлж, хурдтай үр дүн гаргах, турших, алдаанаасаа даруйхан суралцаж засах, хоорондын харилцаа холбоогоо нэмэгдүүлэх чиглэлд ихэд анхаарч эхэлжээ. Улмаар тэднийг компанийнхан нь “Bunch of smart kids” хэмээн хочлох болсон бөгөөд хийж буй ажлууд нь зөвхөн Монгол гэлтгүй бусад улс дахь салбаруудад ч танигдаж эхлэх нь тэр.
> “Намайг “Рио Тинто”-д ажилладаг гэхээр хүмүүс шууд л уурхай боддог юм. Үнэндээ өнгөрсөн хугацаанд уурхайд очиж үзээгүй гэж болохоор. Мэдээлэл технологийн салбар нь тухайн компанийн ерөнхий үйл ажиллагааны чиглэлийг сайн ойлгож, уялдаа холбоотой ажилладаг бөгөөд томоохон корпорациудын хувьд энэ нь тусдаа нэгж болон салсан байдаг. Миний хувьд энэ хугацаанд яг л технологийн компанид ажиллаж, мэргэжлээрээ тасралтгүй өсөж хөгжиж яваа.”
>
> Ө.Баяртуяа
Өгөгдлийн шинжилгээ бол маш хурдтай хөгждөг, байгууллагын оновчтой шийдвэр гаргалтад тусалдаг салбар. Анх тэд зүгээр л их өгөгдөлд гол анхаарлаа хандуулдаг байсан бол өдгөө ажилчид нь, өөрт хэрэгтэй мэдээллээ илүү хялбараар, цаг алдалгүй боловсруулахад туслах хэрэглүүрүүдийг автоматжуулж өгөх гэх мэт олон зүйлийг тэднээс хүсэх болсон гэдэг.
Өдгөө хоёр хүүхдийн ээж болсон тэрээр ажил амьдралаа тэнцвэртэй авч явахын сацуу өнгөрсөн жилээс карьераа ахин нэг шат ахиулан, мэдээлэл технологийн удирдлагын ажилд төвлөрч эхэлжээ. Одоогоор “Рио Тинто”-гийн Мэдээллийн технологийн хөрөнгө оруулалтын багц, засаглал, тайлангийн багт харьяалагдаж буй тэрээр гэр бүлийн хамтаар Австралийг зорьж гурван сар ажиллаж амьдарсан ч цар тахлын улмаас эргэн ирэх шийдвэрт хүрч, одоогоор зайнаас ажиллаж буй ажээ. Гэр бүлийн, хамтран ажиллагсад, удирдах ажилтнуудынхаа дэмжлэгт итгэлтэй байсан учраас ийм шийдвэрт хүрсэн аж. Түүний хувьд ажил нь аль хэдийн амьдралаас авах сэтгэл ханамжийн нэг болсон гэдэг нь шууд л мэдрэгдэж байлаа.
Ажил мэргэжлийн хувьд өсөж дэвжих нөхцөлөөр үргэлж ханган, ямар ч нөхцөлд ажилтнуудынхаа байр суурь, хувийн амьдралыг нь хүндэтгэн үздэг, ажлын байрны ёс зүй, харилцаа хамаарлыг гол баримтлалаа болгодог “Рио Тинто” шиг үндэстэн дамнасан томоохон компанид ажиллах нь залуу хүний хувьд маш том боломж. Бодит нөхцөл байдал, олон нийтийн ойлголт зөрөх үе бий ч Баяртуяагийн хувьд эх орондоо ажиллангаа олон улсын түвшинд суралцаж, хөгжих боломж Монголд энэ мэт олон байдгийг залуу дүү нартаа мэдүүлж, өөрийн атгасан боломжийг бусдад түгээхийг хүсдэг.
Урт хугацаандаа өөрийн сурсан мэдсэнийг эх орныхоо аюулгүй байдал, хөгжил дэвшилд зориулах чин хүсэлтэй тэрээр зорилгодоо хүрэхийн тулд хамгийн түрүүнд чадварлаг, сайн мэргэжилтэн болоход төвлөрөн, ингэтэл эрч хүчтэй хөдөлмөрлөж буйг сонсоход сэтгүүлч миний бахдал өөрийн эрхгүй төрж, ярилцлагаа сэтгэл дүүрэн өндөрлүүлсэн билээ.
*Ө.Баяртуяагийн сошиал хуудас:*
*LinkedIn*
*Та бүхэн манай "Өртөөлөгчид" буланд өөр өөрсдийн салбарт чичиргээн үүсгэж, өөрчлөлтийг авчирч буй залуучуудыг санал болгоорой.*