Ж.Анунаран - Дурсамж доторх зураач
<div class="article-body">
          <p>Аливаа үндэстний бичигдэж үлдсэн түүх соёлоос гадна улс орон, соёл иргэншил дундах өөрийн биеэр туулсан амьдралын түүх бол хувь хүн бүрийн ой санамж билээ. Түүнгүйгээр хүний оршихуйд эрээвэр хураавар, сарнигч хүчин зүйлс илүүтэй давамгайлах болно. Харин ой санамж дундаас үүх түүхийнхээ үнэнийг, эсвэл бүр тэс өөр ертөнцийн тухай ч уудлан гаргах боломжтой хүчирхэг зүйл хүн төрөлхтөнд заяагдсан байдаг нь урлаг юм. <br> <br>Туулж буй цаг хугацааны эргэлтүүд дотроос ой санамжид огт мартагдахааргүй хадгалагдаж буусан хором мөч хүн бүрт бий. Тэр дундаа уран бүтээлчид амьдрал нь чухал нөлөөллийг бий болгосон агшин, амьдралд нь хөл тавьсан хүмүүсийн тухай дурсамжаар сэтгүүрдэн бүтээлээ урладаг жишээ ч цөөнгүй. <br> <br>Магадгүй анх удаа бүтээлийнх нь тухай яриа өрнүүлж, урланд нь зогсож ахуйдаа дээрх бүгдийг мэдрүүлж чадсан уран бүтээлч бол зураач <a href="https://www.facebook.com/anunaran.art/" target="_blank">Ж.Анунаран</a> байв. Заримдаа аливаа зүйлсийг бүрэн дүүрэн ойлгож таних бус мэдрээд л өнгөрөхөд хангалттай. Энэ бол урлагийн олон төрөл дотроос уран зурагт хамгийн их хамааралтай ойлголт. Харин энэ удаад зураач Ж.Анунарангийн гурван бүтээлийн тухай онцлон өгүүлэх болно</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ҮҮЛСИЙН ДУНДАХ ДУУ</h3><p><b>Зураг 1 | “Үүл” <br>“Cloud 1,2,3” 60x60, mixed media</b></p>
<p>“Үүл” хэмээх цуврал зураг нь зураачийн 2019 -өөс 2020 оны хооронд урласан холимог техникийн хослол бүхий бүтээл юм. Тус бүтээл өнгөрсөн онд үзэгчдийн хүртээл болсон “Бурханы хүү” бие даасан үзэсгэлэнд тавигдсан байна. Зэрвэсхэн хараад өнгөрвөл туулай чихтэй малгай өмссөн бяцхан хүү үүлэн дунд хөвж байх шиг үзэгдэнэ. Түүний эргэн тойрон тэр чигтээ жаахан хүүхдийн сониуч зангаар бүтээгдсэн төсөөлийн баялаг ертөнцөөр дүүрэн. Тэнд машин тэрэг сүнгэнэж, далавчит морь нисэлдэж, аврага том заан тайвуухан алхаж, агаарт шувууд элин хальж, од мичид гялалзана. <br> <br>Энэ бол уран бүтээлчийн хувийн орон зай, өөрийнх нь хүсэл тэмүүлэлтэй нарийн холбогдох бүтээл. Учир нь Ж.Анунаран зураач хүүгийнхээ зурсан зургуудыг уг бүтээлдээ огтхон ч засвар оруулалгүй ашиглажээ. Тиймдээ ч хамтын бүтээл гэж нэрлэж болно. Тэрээр энэ тухайгаа “Би хүүгийнхээ бага насны зургуудыг ашигласан. Түүнийгээ том болохоос өмнө өөрийнхөө ертөнцийг бүтээж, бий болгож байсан тухайн агшин хормыг авч үлдэхээр зорьсон минь энэ. Харин одоо хүү маань зураг зурахаас илүү ном унших дуртай болж байна” хэмээсэн юм. <br> <br>Нөгөөтэйгүүр тус зурагт үүлсийг хөвөн материалаар чимхлүүр ажил хийн урлаж, дэгдэн дүүлж буй хүүг голын хавтгайд буулгаснаас гадна дэвсгэрт нь цэгээн цэнхэр өнгийг хавсруулж өгсөн нь зургийг илүү хөгжимлөг, зөөлөн болгожээ. Мөн хүүгийн эргэн тойронд буй уран жиргээч шувууд, зураачийн хүүгийн зурсан гитар, хөгжмийн ноот зэргийг нарийвчлан ажиглавал эх, хүү хоёрын хамтын бүтээлээс хөгжимлөг мэдрэмж төрөх нь гарцаагүй. <br> <br>Энэ бол эхийн хайр энэрэл, уран бүтээлчийн амьдралд тохиосон онцгой дурсамжаас зуурч үлдсэн ой санамж, амьдралын эргэх холбооны тухай өөртөө сануулах тодорхой анхааруулгын тэмдэг хосолсон бүтээл билээ.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ЗӨГНӨЛД ОРШИХ ДҮР</h3><p><b>Зураг 2 | “Дотоод би” <br>“Inner self” 70x70, mixed media, 2021</b></p>
<p>Зургийн хавтгайн голд буй бугын эвэр, чихтэй хүн дүрст эмэгтэй. Энэ бол зураач Ж.Анунарангийн доторх хүн. Харин түүний баруун гарын хооронд буй цэнхэр өнгөтэй, негатив дүрслэл бүхий хүүхдийн толгой бол зураачийн багын зураг. Тиймээс энэхүү зураг бүтээлчийн дотоод ертөнцтэй илүү ойрхон танилцах боломжийг олгож буй учраас онцлон сонгов. <br> <br>“Дотоод би” буюу холимог техник ашиглаж хийсэн уг бүтээлд уран зөгнөлийн биежилт, бэлгэ тэмдэгийн хосолмол байдал гүн тусгагджээ. Хаа холын орчин ахуйд гээгдэж үлдсэн, эртний бурхдын сүнстэй ой, бидний домог үлгэрүүд дотроос л олж унших боломжтой дүр, дүрслэлүүд түүний бүтээлүүдэд чамгүй орон зай эзэлнэ. Уг бүтээлийг эсгий, даавуун материалтай холин акрилик будаг ашиглаж бүтээсэн байна. <br> <br>Уран бүтээлч бүр өөрийн дотор лугаа өнгийгөөд модод, тойрон эргэлдэх гурван шувуудын дунд суух ийм содон төрхийг тэр болгон үзэхгүй болов уу. Тиймээс ч судлаач, доктор Ш.Баттөр түүнийг “Тэрээр өөрөө бас эндхийн биш мэт мэдрэмж төрүүлдэг. Магадгүй тэр нэгэн цагт хэн нэгэнд ярьж байснаараа буга мэт эвэртэй байж магадгүй. Магадгүй бас далавчтай ч байж мэднэ. Юутай ч тэрээр үлгэр мэт бүтээл шигээ бидний ертөнцөд нэгэнт орхигдсон үлгэрийн төсөөлөлтэй” хэмээн зураачийн нэгэн өнгийг үгээр тодосгожээ. <br> <br>Магадгүй монгол домгийн “элф” ч юм шиг түүний доторх хүн нь буга эсвэл гөрөөсийн дүртэй байгаа нь өөр нэг санааг давхар өгүүлэх шиг болно. Ерөөс шашинд буга, гөрөөс нь бүхий л амьд төрөлтнийг төлөөлдөг. Тиймдээ ч сүмийн дээвэр дээр бодь гөрөөсийг залдаг шүү дээ. Байгальтай илүү ойр, магадгүй түүний нэг хэсэг гэмээр уул усны савдаг мэт түүний доторх төрх ийм утгаар ч ойлгогдох боломжтой. Тэгээд ч өөрийн доторх “би”-гээс л бусдын уран бүтээлч чанар илүүтэй урган дэлбээлж байдаг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ДУРСАМЖААС БҮРЭЛДСЭН ХӨДӨЛГӨӨН</h3><p><b>Зураг 3 | “Цөөрөм 2” <br>“Lake 2” 290x160, mixed media, 2021</b></p>
<p>Уг зургаас тун дүнсгэр, уйтай ахуй мэдрэгдэнэ. Талын дундах, магадгүй их хөвчийн дундах тал мэт уужим дэвсэг дээр ч юм уу цөөрмийн дэргэд туулай сууна. Цаагуур нь үелзэх зураас зэрэглээг санагдуулж, зургийн хавтгайд буусан бороон дуслууд, дээгүүр нь шагласан утаснууд уг бүтээлийг хөдөлгөөнд оруулж өгнө. <br> <br>Гэхдээ энэхүү бүтээлийг урлах болсон шалтгаан дотор өөрийн гэсэн түүх бий. Ж.Анунарангийн багш нь Монголын Урчуудын Эвлэлийн шагналт зураач Жиндийн Гэрэл байжээ. Өөрийн гэсэн өвөрмөц илэрхийлэл, давтагдашгүй уран дүрслэл, бүтээлчээс л ундарч болох билиг авьяасаар дүүрэн тэр хүн өнгөрсөн онд мөнх бусыг үзүүлсэн нь зураач Ж.Анунаранд ихээхэн хүнд туссан байна. Харин яагаад заавал туулай гэж? Түүний багш нь 2008 онд “Гэрэлтзул” төсөл хэрэгжүүлж эхэлсэн юм. Ийнхүү Гачууртын амны сүйтгэгдсэн модны хожуулаар танил зураач, шавь, найз нөхөдтэйгөө хамтран 400 орчим бүжин урлаж байжээ. Ингээд л тэр “Цөөрөм 1, 2” нэртэй цуврал зургуудаа бүтээв. <br> <br>Ерөөс Ж.Анунарангийн зурганд ногоон цэнхэр, хөх, хар, цагаан гэх мэт хүйтэн өнгөнүүд давамгайлах хандлагатай нь түүний урланд буй зурсан зургуудаас нь тодхон харагдана. Магадгүй “Цөөрөм” үүний хамгийн тод илэрхийлэл. Шаналал гэдэг тийм тод өнгөөр бус магадгүй ийм л энгийн хэр нь дүнсгэр, бараан саарал өнгөний нийлэмж байх болов уу. Чимээгүйхэн дотроос ямар нэг зүйл сэтгэл рүү өнгийж, мэрэн мэрсээр оюун санаа, бие махбодыг сульдааж гүйцнэ. <br> <br>Уг зургаас өөр зүйлсийг ч тольдох боломжтой. Учир нь дээгүүр нь шагласан нарийхан зурааснууд бол хүмүүс бид тэрхүү нууцлаг цөөрөм рүү цуварч унах шиг, басхүү буцаад ирж байх шиг болно. Тиймдээ ч эхлэл, төгсгөл нь тодорхойгүй зураас татаад орхисон нь ойлгомжтой. Бидний амьдрал үхлээр дуусдаг цагийн цаазтай. Гэвч дараах төрлийн тухай олон арван шашны сургаальд номлохоос гадна эл сэдвийг хөндсөн ном зохиол, кино олон бий. Тэгэхээр бид цаг хугацааны эргэх холбоос дунд эхлэл, төсгөлгүйгээр үргэлжид үржин хуваагдаж, хөдөлгөөн дунд оршсоор байдаг ч юм билүү. Амьдралд бид яг л тус зураг дээр хааш дэгдэхээ үл мэдэн суугаа туулай шиг тодорхой бус зүүд совингийн ертөнцөөс нисэн ирчхээд буцан одохдоо ч ахиад тэнгэр газрыг холбосон саарал утас шиг хөдөлгөөн дунд хөл тавьдаг уу. Ийм л мөнхийн холбоо пянз шиг ахин дахин эргэлдэж, төгсгөлгүй тойрогт хүмүүний оршихуй уягдана. <br> <br>Зурган дээрх туулай бяцхан цөөрмийн дэргэд зогсож байгаа ч зураачийнх нь сэтгэлд дурсамжийн их далай үерлэн байлаа.</p>
          </div>

Аливаа үндэстний бичигдэж үлдсэн түүх соёлоос гадна улс орон, соёл иргэншил дундах өөрийн биеэр туулсан амьдралын түүх бол хувь хүн бүрийн ой санамж билээ. Түүнгүйгээр хүний оршихуйд эрээвэр хураавар, сарнигч хүчин зүйлс илүүтэй давамгайлах болно. Харин ой санамж дундаас үүх түүхийнхээ үнэнийг, эсвэл бүр тэс өөр ертөнцийн тухай ч уудлан гаргах боломжтой хүчирхэг зүйл хүн төрөлхтөнд заяагдсан байдаг нь урлаг юм.

Туулж буй цаг хугацааны эргэлтүүд дотроос ой санамжид огт мартагдахааргүй хадгалагдаж буусан хором мөч хүн бүрт бий. Тэр дундаа уран бүтээлчид амьдрал нь чухал нөлөөллийг бий болгосон агшин, амьдралд нь хөл тавьсан хүмүүсийн тухай дурсамжаар сэтгүүрдэн бүтээлээ урладаг жишээ ч цөөнгүй.

Магадгүй анх удаа бүтээлийнх нь тухай яриа өрнүүлж, урланд нь зогсож ахуйдаа дээрх бүгдийг мэдрүүлж чадсан уран бүтээлч бол зураач
Ж.Анунаран
байв. Заримдаа аливаа зүйлсийг бүрэн дүүрэн ойлгож таних бус мэдрээд л өнгөрөхөд хангалттай. Энэ бол урлагийн олон төрөл дотроос уран зурагт хамгийн их хамааралтай ойлголт. Харин энэ удаад зураач Ж.Анунарангийн гурван бүтээлийн тухай онцлон өгүүлэх болно

ҮҮЛСИЙН ДУНДАХ ДУУ
Зураг 1 | “Үүл”
“Cloud 1,2,3” 60x60, mixed media

“Үүл” хэмээх цуврал зураг нь зураачийн 2019 -өөс 2020 оны хооронд урласан холимог техникийн хослол бүхий бүтээл юм. Тус бүтээл өнгөрсөн онд үзэгчдийн хүртээл болсон “Бурханы хүү” бие даасан үзэсгэлэнд тавигдсан байна. Зэрвэсхэн хараад өнгөрвөл туулай чихтэй малгай өмссөн бяцхан хүү үүлэн дунд хөвж байх шиг үзэгдэнэ. Түүний эргэн тойрон тэр чигтээ жаахан хүүхдийн сониуч зангаар бүтээгдсэн төсөөлийн баялаг ертөнцөөр дүүрэн. Тэнд машин тэрэг сүнгэнэж, далавчит морь нисэлдэж, аврага том заан тайвуухан алхаж, агаарт шувууд элин хальж, од мичид гялалзана.

Энэ бол уран бүтээлчийн хувийн орон зай, өөрийнх нь хүсэл тэмүүлэлтэй нарийн холбогдох бүтээл. Учир нь Ж.Анунаран зураач хүүгийнхээ зурсан зургуудыг уг бүтээлдээ огтхон ч засвар оруулалгүй ашиглажээ. Тиймдээ ч хамтын бүтээл гэж нэрлэж болно. Тэрээр энэ тухайгаа “Би хүүгийнхээ бага насны зургуудыг ашигласан. Түүнийгээ том болохоос өмнө өөрийнхөө ертөнцийг бүтээж, бий болгож байсан тухайн агшин хормыг авч үлдэхээр зорьсон минь энэ. Харин одоо хүү маань зураг зурахаас илүү ном унших дуртай болж байна” хэмээсэн юм.

Нөгөөтэйгүүр тус зурагт үүлсийг хөвөн материалаар чимхлүүр ажил хийн урлаж, дэгдэн дүүлж буй хүүг голын хавтгайд буулгаснаас гадна дэвсгэрт нь цэгээн цэнхэр өнгийг хавсруулж өгсөн нь зургийг илүү хөгжимлөг, зөөлөн болгожээ. Мөн хүүгийн эргэн тойронд буй уран жиргээч шувууд, зураачийн хүүгийн зурсан гитар, хөгжмийн ноот зэргийг нарийвчлан ажиглавал эх, хүү хоёрын хамтын бүтээлээс хөгжимлөг мэдрэмж төрөх нь гарцаагүй.

Энэ бол эхийн хайр энэрэл, уран бүтээлчийн амьдралд тохиосон онцгой дурсамжаас зуурч үлдсэн ой санамж, амьдралын эргэх холбооны тухай өөртөө сануулах тодорхой анхааруулгын тэмдэг хосолсон бүтээл билээ.

ЗӨГНӨЛД ОРШИХ ДҮР
Зураг 2 | “Дотоод би”
“Inner self” 70x70, mixed media, 2021

Зургийн хавтгайн голд буй бугын эвэр, чихтэй хүн дүрст эмэгтэй. Энэ бол зураач Ж.Анунарангийн доторх хүн. Харин түүний баруун гарын хооронд буй цэнхэр өнгөтэй, негатив дүрслэл бүхий хүүхдийн толгой бол зураачийн багын зураг. Тиймээс энэхүү зураг бүтээлчийн дотоод ертөнцтэй илүү ойрхон танилцах боломжийг олгож буй учраас онцлон сонгов.

“Дотоод би” буюу холимог техник ашиглаж хийсэн уг бүтээлд уран зөгнөлийн биежилт, бэлгэ тэмдэгийн хосолмол байдал гүн тусгагджээ. Хаа холын орчин ахуйд гээгдэж үлдсэн, эртний бурхдын сүнстэй ой, бидний домог үлгэрүүд дотроос л олж унших боломжтой дүр, дүрслэлүүд түүний бүтээлүүдэд чамгүй орон зай эзэлнэ. Уг бүтээлийг эсгий, даавуун материалтай холин акрилик будаг ашиглаж бүтээсэн байна.

Уран бүтээлч бүр өөрийн дотор лугаа өнгийгөөд модод, тойрон эргэлдэх гурван шувуудын дунд суух ийм содон төрхийг тэр болгон үзэхгүй болов уу. Тиймээс ч судлаач, доктор Ш.Баттөр түүнийг “Тэрээр өөрөө бас эндхийн биш мэт мэдрэмж төрүүлдэг. Магадгүй тэр нэгэн цагт хэн нэгэнд ярьж байснаараа буга мэт эвэртэй байж магадгүй. Магадгүй бас далавчтай ч байж мэднэ. Юутай ч тэрээр үлгэр мэт бүтээл шигээ бидний ертөнцөд нэгэнт орхигдсон үлгэрийн төсөөлөлтэй” хэмээн зураачийн нэгэн өнгийг үгээр тодосгожээ.

Магадгүй монгол домгийн “элф” ч юм шиг түүний доторх хүн нь буга эсвэл гөрөөсийн дүртэй байгаа нь өөр нэг санааг давхар өгүүлэх шиг болно. Ерөөс шашинд буга, гөрөөс нь бүхий л амьд төрөлтнийг төлөөлдөг. Тиймдээ ч сүмийн дээвэр дээр бодь гөрөөсийг залдаг шүү дээ. Байгальтай илүү ойр, магадгүй түүний нэг хэсэг гэмээр уул усны савдаг мэт түүний доторх төрх ийм утгаар ч ойлгогдох боломжтой. Тэгээд ч өөрийн доторх “би”-гээс л бусдын уран бүтээлч чанар илүүтэй урган дэлбээлж байдаг.

ДУРСАМЖААС БҮРЭЛДСЭН ХӨДӨЛГӨӨН
Зураг 3 | “Цөөрөм 2”
“Lake 2” 290x160, mixed media, 2021

Уг зургаас тун дүнсгэр, уйтай ахуй мэдрэгдэнэ. Талын дундах, магадгүй их хөвчийн дундах тал мэт уужим дэвсэг дээр ч юм уу цөөрмийн дэргэд туулай сууна. Цаагуур нь үелзэх зураас зэрэглээг санагдуулж, зургийн хавтгайд буусан бороон дуслууд, дээгүүр нь шагласан утаснууд уг бүтээлийг хөдөлгөөнд оруулж өгнө.

Гэхдээ энэхүү бүтээлийг урлах болсон шалтгаан дотор өөрийн гэсэн түүх бий. Ж.Анунарангийн багш нь Монголын Урчуудын Эвлэлийн шагналт зураач Жиндийн Гэрэл байжээ. Өөрийн гэсэн өвөрмөц илэрхийлэл, давтагдашгүй уран дүрслэл, бүтээлчээс л ундарч болох билиг авьяасаар дүүрэн тэр хүн өнгөрсөн онд мөнх бусыг үзүүлсэн нь зураач Ж.Анунаранд ихээхэн хүнд туссан байна. Харин яагаад заавал туулай гэж? Түүний багш нь 2008 онд “Гэрэлтзул” төсөл хэрэгжүүлж эхэлсэн юм. Ийнхүү Гачууртын амны сүйтгэгдсэн модны хожуулаар танил зураач, шавь, найз нөхөдтэйгөө хамтран 400 орчим бүжин урлаж байжээ. Ингээд л тэр “Цөөрөм 1, 2” нэртэй цуврал зургуудаа бүтээв.

Ерөөс Ж.Анунарангийн зурганд ногоон цэнхэр, хөх, хар, цагаан гэх мэт хүйтэн өнгөнүүд давамгайлах хандлагатай нь түүний урланд буй зурсан зургуудаас нь тодхон харагдана. Магадгүй “Цөөрөм” үүний хамгийн тод илэрхийлэл. Шаналал гэдэг тийм тод өнгөөр бус магадгүй ийм л энгийн хэр нь дүнсгэр, бараан саарал өнгөний нийлэмж байх болов уу. Чимээгүйхэн дотроос ямар нэг зүйл сэтгэл рүү өнгийж, мэрэн мэрсээр оюун санаа, бие махбодыг сульдааж гүйцнэ.

Уг зургаас өөр зүйлсийг ч тольдох боломжтой. Учир нь дээгүүр нь шагласан нарийхан зурааснууд бол хүмүүс бид тэрхүү нууцлаг цөөрөм рүү цуварч унах шиг, басхүү буцаад ирж байх шиг болно. Тиймдээ ч эхлэл, төгсгөл нь тодорхойгүй зураас татаад орхисон нь ойлгомжтой. Бидний амьдрал үхлээр дуусдаг цагийн цаазтай. Гэвч дараах төрлийн тухай олон арван шашны сургаальд номлохоос гадна эл сэдвийг хөндсөн ном зохиол, кино олон бий. Тэгэхээр бид цаг хугацааны эргэх холбоос дунд эхлэл, төсгөлгүйгээр үргэлжид үржин хуваагдаж, хөдөлгөөн дунд оршсоор байдаг ч юм билүү. Амьдралд бид яг л тус зураг дээр хааш дэгдэхээ үл мэдэн суугаа туулай шиг тодорхой бус зүүд совингийн ертөнцөөс нисэн ирчхээд буцан одохдоо ч ахиад тэнгэр газрыг холбосон саарал утас шиг хөдөлгөөн дунд хөл тавьдаг уу. Ийм л мөнхийн холбоо пянз шиг ахин дахин эргэлдэж, төгсгөлгүй тойрогт хүмүүний оршихуй уягдана.

Зурган дээрх туулай бяцхан цөөрмийн дэргэд зогсож байгаа ч зураачийнх нь сэтгэлд дурсамжийн их далай үерлэн байлаа.

Аливаа үндэстний бичигдэж үлдсэн түүх соёлоос гадна улс орон, соёл иргэншил дундах өөрийн биеэр туулсан амьдралын түүх бол хувь хүн бүрийн ой санамж билээ. Түүнгүйгээр хүний оршихуйд эрээвэр хураавар, сарнигч хүчин зүйлс илүүтэй давамгайлах болно. Харин ой санамж дундаас үүх түүхийнхээ үнэнийг, эсвэл бүр тэс өөр ертөнцийн тухай ч уудлан гаргах боломжтой хүчирхэг зүйл хүн төрөлхтөнд заяагдсан байдаг нь урлаг юм.
Туулж буй цаг хугацааны эргэлтүүд дотроос ой санамжид огт мартагдахааргүй хадгалагдаж буусан хором мөч хүн бүрт бий. Тэр дундаа уран бүтээлчид амьдрал нь чухал нөлөөллийг бий болгосон агшин, амьдралд нь хөл тавьсан хүмүүсийн тухай дурсамжаар сэтгүүрдэн бүтээлээ урладаг жишээ ч цөөнгүй.
Магадгүй анх удаа бүтээлийнх нь тухай яриа өрнүүлж, урланд нь зогсож ахуйдаа дээрх бүгдийг мэдрүүлж чадсан уран бүтээлч бол зураач Ж.Анунаран байв. Заримдаа аливаа зүйлсийг бүрэн дүүрэн ойлгож таних бус мэдрээд л өнгөрөхөд хангалттай. Энэ бол урлагийн олон төрөл дотроос уран зурагт хамгийн их хамааралтай ойлголт. Харин энэ удаад зураач Ж.Анунарангийн гурван бүтээлийн тухай онцлон өгүүлэх болно
### ҮҮЛСИЙН ДУНДАХ ДУУ
**Зураг 1 | “Үүл”
“Cloud 1,2,3” 60x60, mixed media**
“Үүл” хэмээх цуврал зураг нь зураачийн 2019 -өөс 2020 оны хооронд урласан холимог техникийн хослол бүхий бүтээл юм. Тус бүтээл өнгөрсөн онд үзэгчдийн хүртээл болсон “Бурханы хүү” бие даасан үзэсгэлэнд тавигдсан байна. Зэрвэсхэн хараад өнгөрвөл туулай чихтэй малгай өмссөн бяцхан хүү үүлэн дунд хөвж байх шиг үзэгдэнэ. Түүний эргэн тойрон тэр чигтээ жаахан хүүхдийн сониуч зангаар бүтээгдсэн төсөөлийн баялаг ертөнцөөр дүүрэн. Тэнд машин тэрэг сүнгэнэж, далавчит морь нисэлдэж, аврага том заан тайвуухан алхаж, агаарт шувууд элин хальж, од мичид гялалзана.
Энэ бол уран бүтээлчийн хувийн орон зай, өөрийнх нь хүсэл тэмүүлэлтэй нарийн холбогдох бүтээл. Учир нь Ж.Анунаран зураач хүүгийнхээ зурсан зургуудыг уг бүтээлдээ огтхон ч засвар оруулалгүй ашиглажээ. Тиймдээ ч хамтын бүтээл гэж нэрлэж болно. Тэрээр энэ тухайгаа “Би хүүгийнхээ бага насны зургуудыг ашигласан. Түүнийгээ том болохоос өмнө өөрийнхөө ертөнцийг бүтээж, бий болгож байсан тухайн агшин хормыг авч үлдэхээр зорьсон минь энэ. Харин одоо хүү маань зураг зурахаас илүү ном унших дуртай болж байна” хэмээсэн юм.
Нөгөөтэйгүүр тус зурагт үүлсийг хөвөн материалаар чимхлүүр ажил хийн урлаж, дэгдэн дүүлж буй хүүг голын хавтгайд буулгаснаас гадна дэвсгэрт нь цэгээн цэнхэр өнгийг хавсруулж өгсөн нь зургийг илүү хөгжимлөг, зөөлөн болгожээ. Мөн хүүгийн эргэн тойронд буй уран жиргээч шувууд, зураачийн хүүгийн зурсан гитар, хөгжмийн ноот зэргийг нарийвчлан ажиглавал эх, хүү хоёрын хамтын бүтээлээс хөгжимлөг мэдрэмж төрөх нь гарцаагүй.
Энэ бол эхийн хайр энэрэл, уран бүтээлчийн амьдралд тохиосон онцгой дурсамжаас зуурч үлдсэн ой санамж, амьдралын эргэх холбооны тухай өөртөө сануулах тодорхой анхааруулгын тэмдэг хосолсон бүтээл билээ.
### ЗӨГНӨЛД ОРШИХ ДҮР
**Зураг 2 | “Дотоод би”
“Inner self” 70x70, mixed media, 2021**
Зургийн хавтгайн голд буй бугын эвэр, чихтэй хүн дүрст эмэгтэй. Энэ бол зураач Ж.Анунарангийн доторх хүн. Харин түүний баруун гарын хооронд буй цэнхэр өнгөтэй, негатив дүрслэл бүхий хүүхдийн толгой бол зураачийн багын зураг. Тиймээс энэхүү зураг бүтээлчийн дотоод ертөнцтэй илүү ойрхон танилцах боломжийг олгож буй учраас онцлон сонгов.
“Дотоод би” буюу холимог техник ашиглаж хийсэн уг бүтээлд уран зөгнөлийн биежилт, бэлгэ тэмдэгийн хосолмол байдал гүн тусгагджээ. Хаа холын орчин ахуйд гээгдэж үлдсэн, эртний бурхдын сүнстэй ой, бидний домог үлгэрүүд дотроос л олж унших боломжтой дүр, дүрслэлүүд түүний бүтээлүүдэд чамгүй орон зай эзэлнэ. Уг бүтээлийг эсгий, даавуун материалтай холин акрилик будаг ашиглаж бүтээсэн байна.
Уран бүтээлч бүр өөрийн дотор лугаа өнгийгөөд модод, тойрон эргэлдэх гурван шувуудын дунд суух ийм содон төрхийг тэр болгон үзэхгүй болов уу. Тиймээс ч судлаач, доктор Ш.Баттөр түүнийг “Тэрээр өөрөө бас эндхийн биш мэт мэдрэмж төрүүлдэг. Магадгүй тэр нэгэн цагт хэн нэгэнд ярьж байснаараа буга мэт эвэртэй байж магадгүй. Магадгүй бас далавчтай ч байж мэднэ. Юутай ч тэрээр үлгэр мэт бүтээл шигээ бидний ертөнцөд нэгэнт орхигдсон үлгэрийн төсөөлөлтэй” хэмээн зураачийн нэгэн өнгийг үгээр тодосгожээ.
Магадгүй монгол домгийн “элф” ч юм шиг түүний доторх хүн нь буга эсвэл гөрөөсийн дүртэй байгаа нь өөр нэг санааг давхар өгүүлэх шиг болно. Ерөөс шашинд буга, гөрөөс нь бүхий л амьд төрөлтнийг төлөөлдөг. Тиймдээ ч сүмийн дээвэр дээр бодь гөрөөсийг залдаг шүү дээ. Байгальтай илүү ойр, магадгүй түүний нэг хэсэг гэмээр уул усны савдаг мэт түүний доторх төрх ийм утгаар ч ойлгогдох боломжтой. Тэгээд ч өөрийн доторх “би”-гээс л бусдын уран бүтээлч чанар илүүтэй урган дэлбээлж байдаг.
### ДУРСАМЖААС БҮРЭЛДСЭН ХӨДӨЛГӨӨН
**Зураг 3 | “Цөөрөм 2”
“Lake 2” 290x160, mixed media, 2021**
Уг зургаас тун дүнсгэр, уйтай ахуй мэдрэгдэнэ. Талын дундах, магадгүй их хөвчийн дундах тал мэт уужим дэвсэг дээр ч юм уу цөөрмийн дэргэд туулай сууна. Цаагуур нь үелзэх зураас зэрэглээг санагдуулж, зургийн хавтгайд буусан бороон дуслууд, дээгүүр нь шагласан утаснууд уг бүтээлийг хөдөлгөөнд оруулж өгнө.
Гэхдээ энэхүү бүтээлийг урлах болсон шалтгаан дотор өөрийн гэсэн түүх бий. Ж.Анунарангийн багш нь Монголын Урчуудын Эвлэлийн шагналт зураач Жиндийн Гэрэл байжээ. Өөрийн гэсэн өвөрмөц илэрхийлэл, давтагдашгүй уран дүрслэл, бүтээлчээс л ундарч болох билиг авьяасаар дүүрэн тэр хүн өнгөрсөн онд мөнх бусыг үзүүлсэн нь зураач Ж.Анунаранд ихээхэн хүнд туссан байна. Харин яагаад заавал туулай гэж? Түүний багш нь 2008 онд “Гэрэлтзул” төсөл хэрэгжүүлж эхэлсэн юм. Ийнхүү Гачууртын амны сүйтгэгдсэн модны хожуулаар танил зураач, шавь, найз нөхөдтэйгөө хамтран 400 орчим бүжин урлаж байжээ. Ингээд л тэр “Цөөрөм 1, 2” нэртэй цуврал зургуудаа бүтээв.
Ерөөс Ж.Анунарангийн зурганд ногоон цэнхэр, хөх, хар, цагаан гэх мэт хүйтэн өнгөнүүд давамгайлах хандлагатай нь түүний урланд буй зурсан зургуудаас нь тодхон харагдана. Магадгүй “Цөөрөм” үүний хамгийн тод илэрхийлэл. Шаналал гэдэг тийм тод өнгөөр бус магадгүй ийм л энгийн хэр нь дүнсгэр, бараан саарал өнгөний нийлэмж байх болов уу. Чимээгүйхэн дотроос ямар нэг зүйл сэтгэл рүү өнгийж, мэрэн мэрсээр оюун санаа, бие махбодыг сульдааж гүйцнэ.
Уг зургаас өөр зүйлсийг ч тольдох боломжтой. Учир нь дээгүүр нь шагласан нарийхан зурааснууд бол хүмүүс бид тэрхүү нууцлаг цөөрөм рүү цуварч унах шиг, басхүү буцаад ирж байх шиг болно. Тиймдээ ч эхлэл, төгсгөл нь тодорхойгүй зураас татаад орхисон нь ойлгомжтой. Бидний амьдрал үхлээр дуусдаг цагийн цаазтай. Гэвч дараах төрлийн тухай олон арван шашны сургаальд номлохоос гадна эл сэдвийг хөндсөн ном зохиол, кино олон бий. Тэгэхээр бид цаг хугацааны эргэх холбоос дунд эхлэл, төсгөлгүйгээр үргэлжид үржин хуваагдаж, хөдөлгөөн дунд оршсоор байдаг ч юм билүү. Амьдралд бид яг л тус зураг дээр хааш дэгдэхээ үл мэдэн суугаа туулай шиг тодорхой бус зүүд совингийн ертөнцөөс нисэн ирчхээд буцан одохдоо ч ахиад тэнгэр газрыг холбосон саарал утас шиг хөдөлгөөн дунд хөл тавьдаг уу. Ийм л мөнхийн холбоо пянз шиг ахин дахин эргэлдэж, төгсгөлгүй тойрогт хүмүүний оршихуй уягдана.
Зурган дээрх туулай бяцхан цөөрмийн дэргэд зогсож байгаа ч зураачийнх нь сэтгэлд дурсамжийн их далай үерлэн байлаа.