Global Dignity Day: Нэр төрөө эрхэмлэхүй
<div class="article-body">
          <h2>Энэ долоо хоногт дэлхийн 100 гаруй оронд "Global Dignity Day" буюу "Даян Дэлхийн Нэр Төрөө Эрхэмлэх Өдөр"-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлж байна. Хүмүүн заяанд төрсний эрхэм чанарыг хүн бүрт ойлгуулж, нийгэмдээ нэр хүндтэй, зөв бие хүн болж төлөвшихөд хөтлөх зорилготой энэхүү санаачилгыг Unread өнөөдөр онцолж байна. </h2><p><a href="http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/dignity">Dignity</a> хэмээх энэ үг үздэг кино, сонсдог дуу, уншдаг ном, нийтлэлүүдэд цөөнгүй удаа тохиолдож, аль хэдийнэ эчнээ танил минь болсон ч нарийн утга, нандин санааг нь ухаж бодож байсан удаа надад байсангүй. Үүнийгээ Монгол улсад 2009 оноос хойш зохион байгуулагдаж буй "<a href="http://www.globaldignity.org">Даян Дэлхийн Нэр Төрөө Эрхэмлэх Өдөр</a>"-ийн энэ жилийн арга хэмжээнд оролцож байх үедээ ойлгож мэдэрсэн юм. Нэг бүү хэл цөөн үгээр ч илэрхийлж боломгүй энэ үгийн цаана хүн байхын тухай, нэр төрийн тухай, хүндэтгэл, хүндлэлийн тухай, эрхэм чанарын тухай цогц ойлголт оршиж байгаа мэт.</p>
<p>Энэ өдрийг санаачлагч, зохион байгуулагч "<a href="http://www.weforum.org/">Дэлхийн Эдийн Засгийн Форум</a>"-ын дэргэдэх "<a href="http://www.weforum.org/community/forum-young-global-leaders">Дэлхийн Залуу Манлайлагчид</a>" (Young Global Leaders) болон <a href="https://www.facebook.com/MongolShapers?fref=ts">Global Shapers </a>нийгэмлэгийн залуус уг арга хэмжээний хүрээнд хүүхэд залууст нэр төрийн тухай ойлголтыг түгээн дэлгэрүүлэх, үзэл санааг таниулах зорилгоор Улаанбаатарын сургуулиудаар цуврал лекц, яриа, хэлэлцүүлгийг зохион байгуулж байгаа билээ. Уг уулзалтын үеэр бид арга хэмжээг зохион байгуулагчдаас дараах 2 асуултыг асуун, хариулт авсан юм.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unreadtoday.batudigital.a2hosted.com/webroot/files/ed224cda0c7eabff55de7e2d5bc129bc.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">1. Та Dignity гэдгийг юу гэж тодорхойлох вэ?<div>2. Өөрт тохиолдсон холбоотой жишээгээ хуваалцана уу?</div></h3><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">С.Оюун (YGL, УИХ-ын гишүүн)</h3><p>1. Бид ямагт нэрээ хичээхийн хамт бусдыг ч тэр, өөрийгөө ч тэр дорд үзэх элдэв авир араншинг гаргалгүй амьдарч сурах ёстой. Нэр хүндтэй амьдарна гэдэг зөвхөн эрх мэдэл, нэр алдар, хөрөнгө чинээтэй эсвэл хосгүй, зүйрлэшгүй авьяастнуудад хамаатуулж ярих сэыдэв биш юм. Ямар ч тохиолдолд бусдад шударга бөгөөд тэвчээртэй хандаж чадвал амьдралаа нэр хүндтэй туулж байгаа нь тэр гэж хэлж болох биз ээ.<br><br>2. 2015 оны 7-р сард АНУ-ын Лос-Анжелес хотод болсон Оюуны бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай олимпийн тоглолтод монголчууд анх удаагаа оролцлоо. Багийн маань 14 тамирчин бүгд медальтай ирсэн. Тамирчид маань зорилгоо гүнзгий ухамсарлаж, бэлтгэл сургуулилтаа маш сайн хангаж чадсан учраас том амжилт гаргаж чадлаа. Тэдэнд маань дасгалжуулагч багш нараас гадна сайн дурынхан чин сэтгэлээсээ тусалж дэмжлээ. Үүнийг би оюуны бэрхшээлээс хамаарахгүйгээр нэр төртэй, зорилго тэмүүлэлтэй амьдрах сайхан жишээ гэж харж ойлгож байгаа.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Ч.Ганхуяг (YGL, Ард Санхүүгийн нэгдэл)</h3><p>1. Ноён нуруу <br><br>2. Энэ хөдөлгөөнийг бид хамтдаа <a href="https://www.facebook.com/MongolDignity?fref=ts">2009 оноос хойш</a> таслалгүй авч яваа нь өөрөө маш сайхан. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">В.Ганзориг (YGL, BSP)</h3><p>1. Бусдыг нэр төрийг өөрийн нэр төрөөс илүү эрхэмлэн хүндэтгэхийг хэлнэ гэсэн Орчлон сургуулийн сурагчийн хэлсэн үг миний сэтгэлд их хүрсэн.<br><br>2. Өнгөрсөн зун Лос Анжелес хотноо болсон оюуны бэрхшээлтэй хүмүүсийн "<a href="http://www.la2015.org/">Тусгай Олимп</a>"-ын наадамд Монголын багаа ахлан, зарим төрөлд сайн дурын ажилтнаар оролцсон минь надад ихийг бодогдуулж, ойлгуулсан. Оюуны бэрхшээлтэй хүүхэд залууст бусдын адил эрх тэгш амьдрахад спортоор дамжуулж урам зориг өгч, хувь нэмрээ оруулж болдог юм шүү гэдгийг энэ тэмцээн харуулдаг юм. Тэдний харуулж буй хатуужил, зориг, тэсвэр тэвчээр үнэхээр сэтгэл хөдөлгөм байсан. Дэлхийд алдартай <a href="http://espn.com">ESPN</a> телевиз 100 метрийн зайд мөнгөн медаль хүртсэн Монгол охины талаар тусгайлан нэвтрүүлэг хийсэн нь олон хүмүүст хүрэх байх гэж найдаж байна. </p>
<div class="uk-margin-bottom uk-margin-top"><iframe width="614" height="380" frameborder="0" allowfullscreen src="//www.youtube.com/embed/UUAWmZ2MPHQ?rel=0"></iframe>
</div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Э.Лхагва (Global Shaper, Монгол ТВ)</h3><p>1. Хүний эрхэм чанар буюу биднийг хүн болгодог дундын үнэт зүйл<br><br>2. Монголд олон жил амьдарсан, харааны бэрхшээлтэй иргэдэд байнга тусалж ирсэн Америк найз руу маань хотын төвд хоёр залуу дайрч зодож, дээрэмдэх оролдлого хийж. Хажуугаар өнгөрч буй хүмүүсээс хэн ч түүнд туслахгүй байсанд үнэхээр муухай хүмүүс юм даа гэж дотроо бодож байтал өөр хэдэн залуу гүйж ирээд нөгөө хоёрыг хөөж явуулсан талаар надтай хуваалцаж байсан юм. Түүнд тохиолдсон явдлаас дүгнээд бодоход сайн, муу хүмүүс хаана ч бий. Зөрж өнгөрсөн хүмүүсийн тоог л өөрөөрөө нэмэхгүй юм шүү гэж бодсон. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">А.Ургамал (Global Shaper, MTV Exit)</h3><p>1. Би нэр төр гэдгийг хүн аливаа зүйлд үргэлж зөв, шударга, өгөөмөр хандлагаар хандах, буруу зүйл хийсэн үедээ ч түүнийгээ хүлээн зөвшөөрч засахыг үнэн сэтгэлээсээ хичээх эрхэм чанар, бас зориг гэж бодож байна. <br> <br>2. Яагаад ч юм нэр төртэйгээр амьдрахыг ямар нэгэн уриа лоозон мэт, заавал ямар нэгэн агуу утга учиртай байх гэж боддог байлаа. Харин өнөөдөр энэ асуултанд хариулахаар бодож суухад хэдэн жилийн өмнө тохиолдсон ч өнөөдрийг хүртэл бодлын мухарт хадгалагдан үлдэж, санах тоолондоо сэтгэл тавгүйтүүлдэг тэр нэгэн явдал өөрийн эрхгүй нүдний өмнө дахин жирэлзэн өнгөрөв <br> <br>Тэр өдөр бидний нэрлэж заншсанаар "Мөнгөн завьяа"-гийн нүхэн гарцаар гарч явахад өөдөөс ирж буй залуу бүсгүйн өгзөг рүү нэгэн залуу хар тэнхээгээрээ алгадаад гавьяа байгуулсандаа ханасан мэт ярзайтлаа инээн миний хажуугаар зөрөхөд хөөрхий бүсгүй цочирдон айсандаа бондгонотол цочихыг харсаар байж, тэр залууг үнэхээр буруу зүйл хийснийг мэдсээр байж, яагаад ч юм бусдын адил чив чимээгүй харц буруулан хурдан алхлан холдсон юм. Цаашаа холдох тусам олон янзын асуулт, бодол, сэтгэлийн хөдлөл тархи толгойд минь буцалж байлаа. <br> <br>Би ядаж л "Хүүш ээ, чи яаж байгаа юм бэ? Ямар муухай юм бэ?" гэсэн бол нөгөө залуу тоодоггүй юм аа гэхэд тэнд байсан бусад хүмүүсийн санаа сэтгэлд ямар нэгэн зүйл сэрэх байсан болов уу? Олон нийтийн газар гэм зэмгүй алхаж яваад эвгүй халдлагад өртсөн хөөрхий бүсгүйг нэг ч атугай хүн өмөөрч, залуугийн үйлдлийг буруушаасан бол багахан ч гэсэн тайтгарал авчрах байсан болов уу? Бурууг нь мэдсээр байж бүгд дуугүй өнгөрдөг болохоор нөгөө этгээд өнөөдрийг хүртэл бусдыг гудамжинд тохуурхан явсаар даа гэсэн бодол төрж, тэр тоолонд сэтгэл эмзэглэж, чив чимээгүй өнгөрсөндөө өөртөө бухимдаж байлаа. Хэрвээ цаг хугацааг эргүүлж болдог сон бол би тэр үед буцаж очоод, мөнөөх залууг чангаар зэмлээд, хөөрхий тэр бүсгүйг тайтгаруулан аргадаж, ийм олуулаа зүгээр хараад өнгөрч болохгүй гэдгийг эргэн тойронд байсан хүмүүст заавал хэлнэ. <br> <br>Хэдхэн хором болоод өнгөрсөн, миний хувьд огт хамааралгүй байж болох энэ явдал ой тойнд минь биежүүлэн бодож, шийдвэртэйгээр мөрдлөг болгож байгаагүй маш чухал зүйлийг бат суулгаж өгсөн юм. Ардын баатар, албан тушаалаас илүү сэтгэл дотор минь өдөр болгон, магадгүй хором тутам болж буй хоёр чонын тулаанд сайн талыг ялтал дэмжиж чадах зөв ухамсар, сэтгэлийн хат, тэсвэр тэвчээртэй байх хэрэгтэй юм байна гэдгийг үүнээс хойш би байнга бодох болсон юм. </p>
<div class="uk-margin-bottom uk-margin-top"><iframe width="614" height="380" frameborder="0" allowfullscreen src="//www.youtube.com/embed/Ftl1fhFnYu0?rel=0"></iframe>
</div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Б.Баярмагнай (Global Shaper, Монголын Банкны Холбоо)</h3><p>1. Dignity - гэхээр аливаад ёс зүйтэй, хүндэтгэлтэй, зөв хандах хандлагыг хэлнэ гэж бодож байна. Миний бодлоор хамгийн чухал зүйлүүдийг нэг бол “хандлага" гэж боддог. Амьдралынхаа туршид, өдөр тутмын харилцаандаа өөрийн нөөц бололцоо, чадварыг бүрэн дайчлахыг хичээн, өөр бусдад хүндэтгэлтэй зөв хандаж, зөв хандлагыг бий болгохыг хичээж чадвал та өөртөө нэр хүнд, хүндлэл хэмээх нандин зүйлсийг бий болгож, нэр хүнд хийгээд хүндлэл хүлээж байгаагаа өрөөл бусдад мэдрүүлж чадах юм. <br><br>2. Арван жилийн ангийн багш маань энгийн даруухан амьдралтай, олон хүүхэдтэй ч тэр энэ гэж ялгалгүй миний шавь нар, миний хүүхдүүд, миний хүү гэсэн чин сэтгэлээр ханддаг байсан нь сэтгэлд тодхон үлджээ. Багш маань би ингэлээ, ингэж тусаллаа гэж ярьж явдаггүй ч хийсэн бүтээсэн үйлсийг нь, өрөөл бусдыг гэсэн чин сэтгэлийг нь бүгд л мэддэг, биширдэг, хүндэлдэг. Тэр хүн одоо ч гэсэн яг л хэвээрээ үсээ сулхан боож, нөгөө л урт савхин хүрэмтэйгээ миний шавь, миний хүүхдүүд гэсээр л яваа даа… </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Б.Намнандорж (Global Shaper, Mongol ID)</h3><p>1. Dignity гэж хүн өөрөө өөрийгөө хүндлэх шалтгаан гэж тайлбарлаж болох юм. <br><br>2. Олон жилийн өмнө Өмнөд Солонгост аяллаар явж байхдаа 2 дүүтэйгээ хөлбөмбөг тоглохоор гарсан юм. Гэвч тоглож дууссаныхаа дараа нэг дүү минь утсаа алга болгосноо мэдээд бөөн эрэл хайгуул болсон ч олдсонгүй. Бидэнд холбоо барих өөр утас байхгүй байсан тул ойр хавийн хүмүүсээс утас сураглаж явсаар нэгэн өдөрлөг зохион байгуулж байсан сайн дурын ажилтантай таарсан юм. Тэр залуу бидэнд утсаа өгч, хэн нэгэн утсыг олж өөртэй нь холбогдтол хамт байхыг санал болгож, бүр хооллож ундлан сэтгэл гаргасан юм. Эцэст нь бүр орой утасны минь сураг гарахад тэр залуу биднийг дагуулж яван, утастай минь залгуулсан билээ. Алтан цагаа харамгүй зарцуулж, биднээс дутуугүй санаа зовж байсан тэр залуу бидэнд буцах таксины зардал болгон 10.000 вон өгсөн нь одоо ч санаанаас гардаггүй юм. Үүнээс хойш хүн өөрийгөө хэрхэн хүндэлдэг вэ гэдэг нь бусдад хэрхэн хандаж буйгаас харагддаг гэдэгт би итгэдэг болсон доо.<br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unreadtoday.batudigital.a2hosted.com/webroot/files/6379b10b7dd1dd4d737a3c734d2a00ef.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Т.Болор-Эрдэнэ (Global Shaper, MMC )</h3><p>1. Миний бодлоор "Dignity" гэдэг нь бусдын эрхэнд халдахгүйгээр өөрийн эрхээ эдлэх юм болов уу. Энэ нь хэдийгээр ганцхан үг боловч асар их хариуцлага, ухамсар, тэвчээр, ухааныг тухайн хүнд үүрүүлдэг байх гэж бодном. <br> <br>2. 10 жилд байхад нэг найз маань бөөрний архаг өвчний улмаас хэвийн хэмжээнээс нэлээд хол давсан жинтэй байлаа. Түүнийг маань сургуулийн хүүхдүүд байнга шоолж гоочилно, би хэрэндээ л найзыгаа өмөөрөн тэдэнтэй тэмцэнэ (харамсалтай нь үр дүнгүй). Одоо бодоход бид хүүхдийг багаас нь хүний эрхэнд халдахгүй өөрийн эрхээ эдлэх гэдэг эрдэмд сургасан бол найз маань тийм их сэтгэлийн зовиуртайгаар шилжилтийн насаа үдэхгүй байсан болов уу.<br><br></p>
<blockquote><p>Та харин нэр төрийг юу гэж ойлгодог вэ? Та нэр төртэй амьдарч чадаж байна уу? Өөрт тохиолдсон жишээгээ бидэнтэй хуваалцаж, бүтээмжит хэлэлцүүлгийг өрнүүлэн, "Даян дэлхийн нэр төрөө эрхэмлэх өдөр"-т нэгдээрэй. </p>
</blockquote>          </div>

Энэ долоо хоногт дэлхийн 100 гаруй оронд "Global Dignity Day" буюу "Даян Дэлхийн Нэр Төрөө Эрхэмлэх Өдөр"-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлж байна. Хүмүүн заяанд төрсний эрхэм чанарыг хүн бүрт ойлгуулж, нийгэмдээ нэр хүндтэй, зөв бие хүн болж төлөвшихөд хөтлөх зорилготой энэхүү санаачилгыг Unread өнөөдөр онцолж байна.
Dignity
хэмээх энэ үг үздэг кино, сонсдог дуу, уншдаг ном, нийтлэлүүдэд цөөнгүй удаа тохиолдож, аль хэдийнэ эчнээ танил минь болсон ч нарийн утга, нандин санааг нь ухаж бодож байсан удаа надад байсангүй. Үүнийгээ Монгол улсад 2009 оноос хойш зохион байгуулагдаж буй "
Даян Дэлхийн Нэр Төрөө Эрхэмлэх Өдөр
"-ийн энэ жилийн арга хэмжээнд оролцож байх үедээ ойлгож мэдэрсэн юм. Нэг бүү хэл цөөн үгээр ч илэрхийлж боломгүй энэ үгийн цаана хүн байхын тухай, нэр төрийн тухай, хүндэтгэл, хүндлэлийн тухай, эрхэм чанарын тухай цогц ойлголт оршиж байгаа мэт.

Энэ өдрийг санаачлагч, зохион байгуулагч "
Дэлхийн Эдийн Засгийн Форум
"-ын дэргэдэх "
Дэлхийн Залуу Манлайлагчид
" (Young Global Leaders) болон
Global Shapers
нийгэмлэгийн залуус уг арга хэмжээний хүрээнд хүүхэд залууст нэр төрийн тухай ойлголтыг түгээн дэлгэрүүлэх, үзэл санааг таниулах зорилгоор Улаанбаатарын сургуулиудаар цуврал лекц, яриа, хэлэлцүүлгийг зохион байгуулж байгаа билээ. Уг уулзалтын үеэр бид арга хэмжээг зохион байгуулагчдаас дараах 2 асуултыг асуун, хариулт авсан юм.

1. Та Dignity гэдгийг юу гэж тодорхойлох вэ?
2. Өөрт тохиолдсон холбоотой жишээгээ хуваалцана уу?
С.Оюун (YGL, УИХ-ын гишүүн)
1. Бид ямагт нэрээ хичээхийн хамт бусдыг ч тэр, өөрийгөө ч тэр дорд үзэх элдэв авир араншинг гаргалгүй амьдарч сурах ёстой. Нэр хүндтэй амьдарна гэдэг зөвхөн эрх мэдэл, нэр алдар, хөрөнгө чинээтэй эсвэл хосгүй, зүйрлэшгүй авьяастнуудад хамаатуулж ярих сэыдэв биш юм. Ямар ч тохиолдолд бусдад шударга бөгөөд тэвчээртэй хандаж чадвал амьдралаа нэр хүндтэй туулж байгаа нь тэр гэж хэлж болох биз ээ.
2. 2015 оны 7-р сард АНУ-ын Лос-Анжелес хотод болсон Оюуны бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай олимпийн тоглолтод монголчууд анх удаагаа оролцлоо. Багийн маань 14 тамирчин бүгд медальтай ирсэн. Тамирчид маань зорилгоо гүнзгий ухамсарлаж, бэлтгэл сургуулилтаа маш сайн хангаж чадсан учраас том амжилт гаргаж чадлаа. Тэдэнд маань дасгалжуулагч багш нараас гадна сайн дурынхан чин сэтгэлээсээ тусалж дэмжлээ. Үүнийг би оюуны бэрхшээлээс хамаарахгүйгээр нэр төртэй, зорилго тэмүүлэлтэй амьдрах сайхан жишээ гэж харж ойлгож байгаа.

Ч.Ганхуяг (YGL, Ард Санхүүгийн нэгдэл)
1. Ноён нуруу
2. Энэ хөдөлгөөнийг бид хамтдаа
2009 оноос хойш
таслалгүй авч яваа нь өөрөө маш сайхан.

В.Ганзориг (YGL, BSP)
1. Бусдыг нэр төрийг өөрийн нэр төрөөс илүү эрхэмлэн хүндэтгэхийг хэлнэ гэсэн Орчлон сургуулийн сурагчийн хэлсэн үг миний сэтгэлд их хүрсэн.
2. Өнгөрсөн зун Лос Анжелес хотноо болсон оюуны бэрхшээлтэй хүмүүсийн "
Тусгай Олимп
"-ын наадамд Монголын багаа ахлан, зарим төрөлд сайн дурын ажилтнаар оролцсон минь надад ихийг бодогдуулж, ойлгуулсан. Оюуны бэрхшээлтэй хүүхэд залууст бусдын адил эрх тэгш амьдрахад спортоор дамжуулж урам зориг өгч, хувь нэмрээ оруулж болдог юм шүү гэдгийг энэ тэмцээн харуулдаг юм. Тэдний харуулж буй хатуужил, зориг, тэсвэр тэвчээр үнэхээр сэтгэл хөдөлгөм байсан. Дэлхийд алдартай
ESPN
телевиз 100 метрийн зайд мөнгөн медаль хүртсэн Монгол охины талаар тусгайлан нэвтрүүлэг хийсэн нь олон хүмүүст хүрэх байх гэж найдаж байна.


Э.Лхагва (Global Shaper, Монгол ТВ)
1. Хүний эрхэм чанар буюу биднийг хүн болгодог дундын үнэт зүйл
2. Монголд олон жил амьдарсан, харааны бэрхшээлтэй иргэдэд байнга тусалж ирсэн Америк найз руу маань хотын төвд хоёр залуу дайрч зодож, дээрэмдэх оролдлого хийж. Хажуугаар өнгөрч буй хүмүүсээс хэн ч түүнд туслахгүй байсанд үнэхээр муухай хүмүүс юм даа гэж дотроо бодож байтал өөр хэдэн залуу гүйж ирээд нөгөө хоёрыг хөөж явуулсан талаар надтай хуваалцаж байсан юм. Түүнд тохиолдсон явдлаас дүгнээд бодоход сайн, муу хүмүүс хаана ч бий. Зөрж өнгөрсөн хүмүүсийн тоог л өөрөөрөө нэмэхгүй юм шүү гэж бодсон.

А.Ургамал (Global Shaper, MTV Exit)
1. Би нэр төр гэдгийг хүн аливаа зүйлд үргэлж зөв, шударга, өгөөмөр хандлагаар хандах, буруу зүйл хийсэн үедээ ч түүнийгээ хүлээн зөвшөөрч засахыг үнэн сэтгэлээсээ хичээх эрхэм чанар, бас зориг гэж бодож байна.

2. Яагаад ч юм нэр төртэйгээр амьдрахыг ямар нэгэн уриа лоозон мэт, заавал ямар нэгэн агуу утга учиртай байх гэж боддог байлаа. Харин өнөөдөр энэ асуултанд хариулахаар бодож суухад хэдэн жилийн өмнө тохиолдсон ч өнөөдрийг хүртэл бодлын мухарт хадгалагдан үлдэж, санах тоолондоо сэтгэл тавгүйтүүлдэг тэр нэгэн явдал өөрийн эрхгүй нүдний өмнө дахин жирэлзэн өнгөрөв

Тэр өдөр бидний нэрлэж заншсанаар "Мөнгөн завьяа"-гийн нүхэн гарцаар гарч явахад өөдөөс ирж буй залуу бүсгүйн өгзөг рүү нэгэн залуу хар тэнхээгээрээ алгадаад гавьяа байгуулсандаа ханасан мэт ярзайтлаа инээн миний хажуугаар зөрөхөд хөөрхий бүсгүй цочирдон айсандаа бондгонотол цочихыг харсаар байж, тэр залууг үнэхээр буруу зүйл хийснийг мэдсээр байж, яагаад ч юм бусдын адил чив чимээгүй харц буруулан хурдан алхлан холдсон юм. Цаашаа холдох тусам олон янзын асуулт, бодол, сэтгэлийн хөдлөл тархи толгойд минь буцалж байлаа.

Би ядаж л "Хүүш ээ, чи яаж байгаа юм бэ? Ямар муухай юм бэ?" гэсэн бол нөгөө залуу тоодоггүй юм аа гэхэд тэнд байсан бусад хүмүүсийн санаа сэтгэлд ямар нэгэн зүйл сэрэх байсан болов уу? Олон нийтийн газар гэм зэмгүй алхаж яваад эвгүй халдлагад өртсөн хөөрхий бүсгүйг нэг ч атугай хүн өмөөрч, залуугийн үйлдлийг буруушаасан бол багахан ч гэсэн тайтгарал авчрах байсан болов уу? Бурууг нь мэдсээр байж бүгд дуугүй өнгөрдөг болохоор нөгөө этгээд өнөөдрийг хүртэл бусдыг гудамжинд тохуурхан явсаар даа гэсэн бодол төрж, тэр тоолонд сэтгэл эмзэглэж, чив чимээгүй өнгөрсөндөө өөртөө бухимдаж байлаа. Хэрвээ цаг хугацааг эргүүлж болдог сон бол би тэр үед буцаж очоод, мөнөөх залууг чангаар зэмлээд, хөөрхий тэр бүсгүйг тайтгаруулан аргадаж, ийм олуулаа зүгээр хараад өнгөрч болохгүй гэдгийг эргэн тойронд байсан хүмүүст заавал хэлнэ.

Хэдхэн хором болоод өнгөрсөн, миний хувьд огт хамааралгүй байж болох энэ явдал ой тойнд минь биежүүлэн бодож, шийдвэртэйгээр мөрдлөг болгож байгаагүй маш чухал зүйлийг бат суулгаж өгсөн юм. Ардын баатар, албан тушаалаас илүү сэтгэл дотор минь өдөр болгон, магадгүй хором тутам болж буй хоёр чонын тулаанд сайн талыг ялтал дэмжиж чадах зөв ухамсар, сэтгэлийн хат, тэсвэр тэвчээртэй байх хэрэгтэй юм байна гэдгийг үүнээс хойш би байнга бодох болсон юм.


Б.Баярмагнай (Global Shaper, Монголын Банкны Холбоо)
1. Dignity - гэхээр аливаад ёс зүйтэй, хүндэтгэлтэй, зөв хандах хандлагыг хэлнэ гэж бодож байна. Миний бодлоор хамгийн чухал зүйлүүдийг нэг бол “хандлага" гэж боддог. Амьдралынхаа туршид, өдөр тутмын харилцаандаа өөрийн нөөц бололцоо, чадварыг бүрэн дайчлахыг хичээн, өөр бусдад хүндэтгэлтэй зөв хандаж, зөв хандлагыг бий болгохыг хичээж чадвал та өөртөө нэр хүнд, хүндлэл хэмээх нандин зүйлсийг бий болгож, нэр хүнд хийгээд хүндлэл хүлээж байгаагаа өрөөл бусдад мэдрүүлж чадах юм.
2. Арван жилийн ангийн багш маань энгийн даруухан амьдралтай, олон хүүхэдтэй ч тэр энэ гэж ялгалгүй миний шавь нар, миний хүүхдүүд, миний хүү гэсэн чин сэтгэлээр ханддаг байсан нь сэтгэлд тодхон үлджээ. Багш маань би ингэлээ, ингэж тусаллаа гэж ярьж явдаггүй ч хийсэн бүтээсэн үйлсийг нь, өрөөл бусдыг гэсэн чин сэтгэлийг нь бүгд л мэддэг, биширдэг, хүндэлдэг. Тэр хүн одоо ч гэсэн яг л хэвээрээ үсээ сулхан боож, нөгөө л урт савхин хүрэмтэйгээ миний шавь, миний хүүхдүүд гэсээр л яваа даа…

Б.Намнандорж (Global Shaper, Mongol ID)
1. Dignity гэж хүн өөрөө өөрийгөө хүндлэх шалтгаан гэж тайлбарлаж болох юм.
2. Олон жилийн өмнө Өмнөд Солонгост аяллаар явж байхдаа 2 дүүтэйгээ хөлбөмбөг тоглохоор гарсан юм. Гэвч тоглож дууссаныхаа дараа нэг дүү минь утсаа алга болгосноо мэдээд бөөн эрэл хайгуул болсон ч олдсонгүй. Бидэнд холбоо барих өөр утас байхгүй байсан тул ойр хавийн хүмүүсээс утас сураглаж явсаар нэгэн өдөрлөг зохион байгуулж байсан сайн дурын ажилтантай таарсан юм. Тэр залуу бидэнд утсаа өгч, хэн нэгэн утсыг олж өөртэй нь холбогдтол хамт байхыг санал болгож, бүр хооллож ундлан сэтгэл гаргасан юм. Эцэст нь бүр орой утасны минь сураг гарахад тэр залуу биднийг дагуулж яван, утастай минь залгуулсан билээ. Алтан цагаа харамгүй зарцуулж, биднээс дутуугүй санаа зовж байсан тэр залуу бидэнд буцах таксины зардал болгон 10.000 вон өгсөн нь одоо ч санаанаас гардаггүй юм. Үүнээс хойш хүн өөрийгөө хэрхэн хүндэлдэг вэ гэдэг нь бусдад хэрхэн хандаж буйгаас харагддаг гэдэгт би итгэдэг болсон доо.

Т.Болор-Эрдэнэ (Global Shaper, MMC )
1. Миний бодлоор "Dignity" гэдэг нь бусдын эрхэнд халдахгүйгээр өөрийн эрхээ эдлэх юм болов уу. Энэ нь хэдийгээр ганцхан үг боловч асар их хариуцлага, ухамсар, тэвчээр, ухааныг тухайн хүнд үүрүүлдэг байх гэж бодном.

2. 10 жилд байхад нэг найз маань бөөрний архаг өвчний улмаас хэвийн хэмжээнээс нэлээд хол давсан жинтэй байлаа. Түүнийг маань сургуулийн хүүхдүүд байнга шоолж гоочилно, би хэрэндээ л найзыгаа өмөөрөн тэдэнтэй тэмцэнэ (харамсалтай нь үр дүнгүй). Одоо бодоход бид хүүхдийг багаас нь хүний эрхэнд халдахгүй өөрийн эрхээ эдлэх гэдэг эрдэмд сургасан бол найз маань тийм их сэтгэлийн зовиуртайгаар шилжилтийн насаа үдэхгүй байсан болов уу.

Та харин нэр төрийг юу гэж ойлгодог вэ? Та нэр төртэй амьдарч чадаж байна уу? Өөрт тохиолдсон жишээгээ бидэнтэй хуваалцаж, бүтээмжит хэлэлцүүлгийг өрнүүлэн, "Даян дэлхийн нэр төрөө эрхэмлэх өдөр"-т нэгдээрэй.


Энэ долоо хоногт дэлхийн 100 гаруй оронд "Global Dignity Day" буюу "Даян Дэлхийн Нэр Төрөө Эрхэмлэх Өдөр"-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлж байна. Хүмүүн заяанд төрсний эрхэм чанарыг хүн бүрт ойлгуулж, нийгэмдээ нэр хүндтэй, зөв бие хүн болж төлөвшихөд хөтлөх зорилготой энэхүү санаачилгыг Unread өнөөдөр онцолж байна.
Dignity хэмээх энэ үг үздэг кино, сонсдог дуу, уншдаг ном, нийтлэлүүдэд цөөнгүй удаа тохиолдож, аль хэдийнэ эчнээ танил минь болсон ч нарийн утга, нандин санааг нь ухаж бодож байсан удаа надад байсангүй. Үүнийгээ Монгол улсад 2009 оноос хойш зохион байгуулагдаж буй "Даян Дэлхийн Нэр Төрөө Эрхэмлэх Өдөр"-ийн энэ жилийн арга хэмжээнд оролцож байх үедээ ойлгож мэдэрсэн юм. Нэг бүү хэл цөөн үгээр ч илэрхийлж боломгүй энэ үгийн цаана хүн байхын тухай, нэр төрийн тухай, хүндэтгэл, хүндлэлийн тухай, эрхэм чанарын тухай цогц ойлголт оршиж байгаа мэт.
Энэ өдрийг санаачлагч, зохион байгуулагч "Дэлхийн Эдийн Засгийн Форум"-ын дэргэдэх "Дэлхийн Залуу Манлайлагчид" (Young Global Leaders) болон Global Shapers нийгэмлэгийн залуус уг арга хэмжээний хүрээнд хүүхэд залууст нэр төрийн тухай ойлголтыг түгээн дэлгэрүүлэх, үзэл санааг таниулах зорилгоор Улаанбаатарын сургуулиудаар цуврал лекц, яриа, хэлэлцүүлгийг зохион байгуулж байгаа билээ. Уг уулзалтын үеэр бид арга хэмжээг зохион байгуулагчдаас дараах 2 асуултыг асуун, хариулт авсан юм.
### 1. Та Dignity гэдгийг юу гэж тодорхойлох вэ? 2. Өөрт тохиолдсон холбоотой жишээгээ хуваалцана уу?
### С.Оюун (YGL, УИХ-ын гишүүн)
1. Бид ямагт нэрээ хичээхийн хамт бусдыг ч тэр, өөрийгөө ч тэр дорд үзэх элдэв авир араншинг гаргалгүй амьдарч сурах ёстой. Нэр хүндтэй амьдарна гэдэг зөвхөн эрх мэдэл, нэр алдар, хөрөнгө чинээтэй эсвэл хосгүй, зүйрлэшгүй авьяастнуудад хамаатуулж ярих сэыдэв биш юм. Ямар ч тохиолдолд бусдад шударга бөгөөд тэвчээртэй хандаж чадвал амьдралаа нэр хүндтэй туулж байгаа нь тэр гэж хэлж болох биз ээ.
2. 2015 оны 7-р сард АНУ-ын Лос-Анжелес хотод болсон Оюуны бэрхшээлтэй иргэдийн тусгай олимпийн тоглолтод монголчууд анх удаагаа оролцлоо. Багийн маань 14 тамирчин бүгд медальтай ирсэн. Тамирчид маань зорилгоо гүнзгий ухамсарлаж, бэлтгэл сургуулилтаа маш сайн хангаж чадсан учраас том амжилт гаргаж чадлаа. Тэдэнд маань дасгалжуулагч багш нараас гадна сайн дурынхан чин сэтгэлээсээ тусалж дэмжлээ. Үүнийг би оюуны бэрхшээлээс хамаарахгүйгээр нэр төртэй, зорилго тэмүүлэлтэй амьдрах сайхан жишээ гэж харж ойлгож байгаа.
### Ч.Ганхуяг (YGL, Ард Санхүүгийн нэгдэл)
1. Ноён нуруу
2. Энэ хөдөлгөөнийг бид хамтдаа 2009 оноос хойш таслалгүй авч яваа нь өөрөө маш сайхан.
### В.Ганзориг (YGL, BSP)
1. Бусдыг нэр төрийг өөрийн нэр төрөөс илүү эрхэмлэн хүндэтгэхийг хэлнэ гэсэн Орчлон сургуулийн сурагчийн хэлсэн үг миний сэтгэлд их хүрсэн.
2. Өнгөрсөн зун Лос Анжелес хотноо болсон оюуны бэрхшээлтэй хүмүүсийн "Тусгай Олимп"-ын наадамд Монголын багаа ахлан, зарим төрөлд сайн дурын ажилтнаар оролцсон минь надад ихийг бодогдуулж, ойлгуулсан. Оюуны бэрхшээлтэй хүүхэд залууст бусдын адил эрх тэгш амьдрахад спортоор дамжуулж урам зориг өгч, хувь нэмрээ оруулж болдог юм шүү гэдгийг энэ тэмцээн харуулдаг юм. Тэдний харуулж буй хатуужил, зориг, тэсвэр тэвчээр үнэхээр сэтгэл хөдөлгөм байсан. Дэлхийд алдартай ESPN телевиз 100 метрийн зайд мөнгөн медаль хүртсэн Монгол охины талаар тусгайлан нэвтрүүлэг хийсэн нь олон хүмүүст хүрэх байх гэж найдаж байна.
### Э.Лхагва (Global Shaper, Монгол ТВ)
1. Хүний эрхэм чанар буюу биднийг хүн болгодог дундын үнэт зүйл
2. Монголд олон жил амьдарсан, харааны бэрхшээлтэй иргэдэд байнга тусалж ирсэн Америк найз руу маань хотын төвд хоёр залуу дайрч зодож, дээрэмдэх оролдлого хийж. Хажуугаар өнгөрч буй хүмүүсээс хэн ч түүнд туслахгүй байсанд үнэхээр муухай хүмүүс юм даа гэж дотроо бодож байтал өөр хэдэн залуу гүйж ирээд нөгөө хоёрыг хөөж явуулсан талаар надтай хуваалцаж байсан юм. Түүнд тохиолдсон явдлаас дүгнээд бодоход сайн, муу хүмүүс хаана ч бий. Зөрж өнгөрсөн хүмүүсийн тоог л өөрөөрөө нэмэхгүй юм шүү гэж бодсон.
### А.Ургамал (Global Shaper, MTV Exit)
1. Би нэр төр гэдгийг хүн аливаа зүйлд үргэлж зөв, шударга, өгөөмөр хандлагаар хандах, буруу зүйл хийсэн үедээ ч түүнийгээ хүлээн зөвшөөрч засахыг үнэн сэтгэлээсээ хичээх эрхэм чанар, бас зориг гэж бодож байна.
2. Яагаад ч юм нэр төртэйгээр амьдрахыг ямар нэгэн уриа лоозон мэт, заавал ямар нэгэн агуу утга учиртай байх гэж боддог байлаа. Харин өнөөдөр энэ асуултанд хариулахаар бодож суухад хэдэн жилийн өмнө тохиолдсон ч өнөөдрийг хүртэл бодлын мухарт хадгалагдан үлдэж, санах тоолондоо сэтгэл тавгүйтүүлдэг тэр нэгэн явдал өөрийн эрхгүй нүдний өмнө дахин жирэлзэн өнгөрөв
Тэр өдөр бидний нэрлэж заншсанаар "Мөнгөн завьяа"-гийн нүхэн гарцаар гарч явахад өөдөөс ирж буй залуу бүсгүйн өгзөг рүү нэгэн залуу хар тэнхээгээрээ алгадаад гавьяа байгуулсандаа ханасан мэт ярзайтлаа инээн миний хажуугаар зөрөхөд хөөрхий бүсгүй цочирдон айсандаа бондгонотол цочихыг харсаар байж, тэр залууг үнэхээр буруу зүйл хийснийг мэдсээр байж, яагаад ч юм бусдын адил чив чимээгүй харц буруулан хурдан алхлан холдсон юм. Цаашаа холдох тусам олон янзын асуулт, бодол, сэтгэлийн хөдлөл тархи толгойд минь буцалж байлаа.
Би ядаж л "Хүүш ээ, чи яаж байгаа юм бэ? Ямар муухай юм бэ?" гэсэн бол нөгөө залуу тоодоггүй юм аа гэхэд тэнд байсан бусад хүмүүсийн санаа сэтгэлд ямар нэгэн зүйл сэрэх байсан болов уу? Олон нийтийн газар гэм зэмгүй алхаж яваад эвгүй халдлагад өртсөн хөөрхий бүсгүйг нэг ч атугай хүн өмөөрч, залуугийн үйлдлийг буруушаасан бол багахан ч гэсэн тайтгарал авчрах байсан болов уу? Бурууг нь мэдсээр байж бүгд дуугүй өнгөрдөг болохоор нөгөө этгээд өнөөдрийг хүртэл бусдыг гудамжинд тохуурхан явсаар даа гэсэн бодол төрж, тэр тоолонд сэтгэл эмзэглэж, чив чимээгүй өнгөрсөндөө өөртөө бухимдаж байлаа. Хэрвээ цаг хугацааг эргүүлж болдог сон бол би тэр үед буцаж очоод, мөнөөх залууг чангаар зэмлээд, хөөрхий тэр бүсгүйг тайтгаруулан аргадаж, ийм олуулаа зүгээр хараад өнгөрч болохгүй гэдгийг эргэн тойронд байсан хүмүүст заавал хэлнэ.
Хэдхэн хором болоод өнгөрсөн, миний хувьд огт хамааралгүй байж болох энэ явдал ой тойнд минь биежүүлэн бодож, шийдвэртэйгээр мөрдлөг болгож байгаагүй маш чухал зүйлийг бат суулгаж өгсөн юм. Ардын баатар, албан тушаалаас илүү сэтгэл дотор минь өдөр болгон, магадгүй хором тутам болж буй хоёр чонын тулаанд сайн талыг ялтал дэмжиж чадах зөв ухамсар, сэтгэлийн хат, тэсвэр тэвчээртэй байх хэрэгтэй юм байна гэдгийг үүнээс хойш би байнга бодох болсон юм.
### Б.Баярмагнай (Global Shaper, Монголын Банкны Холбоо)
1. Dignity - гэхээр аливаад ёс зүйтэй, хүндэтгэлтэй, зөв хандах хандлагыг хэлнэ гэж бодож байна. Миний бодлоор хамгийн чухал зүйлүүдийг нэг бол “хандлага" гэж боддог. Амьдралынхаа туршид, өдөр тутмын харилцаандаа өөрийн нөөц бололцоо, чадварыг бүрэн дайчлахыг хичээн, өөр бусдад хүндэтгэлтэй зөв хандаж, зөв хандлагыг бий болгохыг хичээж чадвал та өөртөө нэр хүнд, хүндлэл хэмээх нандин зүйлсийг бий болгож, нэр хүнд хийгээд хүндлэл хүлээж байгаагаа өрөөл бусдад мэдрүүлж чадах юм.
2. Арван жилийн ангийн багш маань энгийн даруухан амьдралтай, олон хүүхэдтэй ч тэр энэ гэж ялгалгүй миний шавь нар, миний хүүхдүүд, миний хүү гэсэн чин сэтгэлээр ханддаг байсан нь сэтгэлд тодхон үлджээ. Багш маань би ингэлээ, ингэж тусаллаа гэж ярьж явдаггүй ч хийсэн бүтээсэн үйлсийг нь, өрөөл бусдыг гэсэн чин сэтгэлийг нь бүгд л мэддэг, биширдэг, хүндэлдэг. Тэр хүн одоо ч гэсэн яг л хэвээрээ үсээ сулхан боож, нөгөө л урт савхин хүрэмтэйгээ миний шавь, миний хүүхдүүд гэсээр л яваа даа…
### Б.Намнандорж (Global Shaper, Mongol ID)
1. Dignity гэж хүн өөрөө өөрийгөө хүндлэх шалтгаан гэж тайлбарлаж болох юм.
2. Олон жилийн өмнө Өмнөд Солонгост аяллаар явж байхдаа 2 дүүтэйгээ хөлбөмбөг тоглохоор гарсан юм. Гэвч тоглож дууссаныхаа дараа нэг дүү минь утсаа алга болгосноо мэдээд бөөн эрэл хайгуул болсон ч олдсонгүй. Бидэнд холбоо барих өөр утас байхгүй байсан тул ойр хавийн хүмүүсээс утас сураглаж явсаар нэгэн өдөрлөг зохион байгуулж байсан сайн дурын ажилтантай таарсан юм. Тэр залуу бидэнд утсаа өгч, хэн нэгэн утсыг олж өөртэй нь холбогдтол хамт байхыг санал болгож, бүр хооллож ундлан сэтгэл гаргасан юм. Эцэст нь бүр орой утасны минь сураг гарахад тэр залуу биднийг дагуулж яван, утастай минь залгуулсан билээ. Алтан цагаа харамгүй зарцуулж, биднээс дутуугүй санаа зовж байсан тэр залуу бидэнд буцах таксины зардал болгон 10.000 вон өгсөн нь одоо ч санаанаас гардаггүй юм. Үүнээс хойш хүн өөрийгөө хэрхэн хүндэлдэг вэ гэдэг нь бусдад хэрхэн хандаж буйгаас харагддаг гэдэгт би итгэдэг болсон доо.
### Т.Болор-Эрдэнэ (Global Shaper, MMC )
1. Миний бодлоор "Dignity" гэдэг нь бусдын эрхэнд халдахгүйгээр өөрийн эрхээ эдлэх юм болов уу. Энэ нь хэдийгээр ганцхан үг боловч асар их хариуцлага, ухамсар, тэвчээр, ухааныг тухайн хүнд үүрүүлдэг байх гэж бодном.
2. 10 жилд байхад нэг найз маань бөөрний архаг өвчний улмаас хэвийн хэмжээнээс нэлээд хол давсан жинтэй байлаа. Түүнийг маань сургуулийн хүүхдүүд байнга шоолж гоочилно, би хэрэндээ л найзыгаа өмөөрөн тэдэнтэй тэмцэнэ (харамсалтай нь үр дүнгүй). Одоо бодоход бид хүүхдийг багаас нь хүний эрхэнд халдахгүй өөрийн эрхээ эдлэх гэдэг эрдэмд сургасан бол найз маань тийм их сэтгэлийн зовиуртайгаар шилжилтийн насаа үдэхгүй байсан болов уу.
> Та харин нэр төрийг юу гэж ойлгодог вэ? Та нэр төртэй амьдарч чадаж байна уу? Өөрт тохиолдсон жишээгээ бидэнтэй хуваалцаж, бүтээмжит хэлэлцүүлгийг өрнүүлэн, "Даян дэлхийн нэр төрөө эрхэмлэх өдөр"-т нэгдээрэй.