Unread Book Club: "Одиссэй” номын хэлэлцүүлгээс
<div class="article-body">
          <p dir="ltr"><b>Өнгөрсөн пүрэв гарагт "Clubhouse" аппликэ</b><b>йшнээр дамжуулан </b><b>Unread Book Club дөрөв дэх хэлэлцүүлгээ удирдан явууллаа. Хүн төрөлхтний сод бүтээл, Барууны уран зохиолын хамгийн эртний туурвилуудын нэг “Одиссэй” өнгөрсөн онд монгол хэл дээр бүрэн эхээрээ хэвлэгдэн гарсныг бид энэ удаагийн хэлэлцүүлэгтээ сонгон авсан юм. “Unread” урьд нь уг номыг тоймлон бичиж байсан тул энэхүү нийтлэлдээ хэлэлцүүлгийн үеэр яригдсан зүйлсээ тоймлон хүргэе. “</b><a href="https://www.internom.mn/%D0%BD%D0%BE%D0%BC/%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%81%D1%8D%D0%B9" target="_blank">Одиссэй</a><b>”-г соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цахилгааны хөрвүүлгээр,“Монсудар” хэвлэлийн газраас эрхлэн гаргасан билээ.</b></p>
<blockquote><p><a href="https://unread.today/c/book-odyssey" target="_blank">Хомэрын "Одиссэй" туулийн тухай </a></p>
<cite><p>Unread </p>
</cite></blockquote><p></p><p dir="ltr">Гэрээсээ алс 20 жилийг үдэж, түмэн зүйлийн (ингэж хэлэхэд ч багадах юм) адал явдалтай учирсан Одиссэй нутагтаа эргэн ирж, хааны байр сууриа эзэлж буйг өгүүлдэг эл бүтээлээс эртний грекчүүдийн амьдралыг, ямар үзэл, зарчимд хөтлөгддөг байсныг, хүүхэд төрөх, оршуулах, гэрлэх ёслол гэхчлэн бүхий л зан үйл, бэлгэдлийг нь тольдож болох. Тэр дундаа “Одиссэй”-д тодхон харагддаг, “xenia” буюу зочлох ёс бол зан заншлаараа өөрсдийн амьдралын хэв маягийг баталгаажуулсан, грек соёлын тун содон шинж чанар буй. Энэ заншлын ачаар Газар дундын тэнгисийн овог, хотуудын худалдаа наймаа өргөжин дэлгэрч байсан гэх нь ч бий. Дан Барууны гэлтгүй дэлхий даяарх бүх л үндэстний соёл, оюун санаанд нэвчин орсон грекчүүдийн өв түүхийг судлах хүсэлтэй хэн боловч “Илиад”, “Одиссэй”-г юун түрүүнд барьж авах учиртай. </p><p dir="ltr">“Одиссэй” дэх грек бурхад эгэл хүний л адил уур хилэн, хүсэл тачаалдаа биеэ мэдүүлдэг, дутагдалтай нь тун сонирхолтой. Ерөөс энэ бүтээл “бүхэлдээ антропологийн судалгаа гэхээр санагдсан” гэж нэг уншигч онцолсон. Нэгэнтээ амьдарч асан, агуу хүмүүсийн түүхийг мөнхжүүлсэн нь домгийн бурхад хэмээх, Грекийн философич Евхемерийн үзэл энэ үеэр санаанд орж байлаа. Нөгөөтээгүүр, бүхнийг чадагч нэг бурхан бус, өөр өөрийн хэв шинж, хүч чадал бүхий олон бурхныг шүтэх политеист үзлийн онцлог илрэн гарсан нь энэ биз ээ. </p><p dir="ltr">“Охин тэнгэр минь, Пелейн хүү Ахиллесийн уур хилэнг дуулаач” хэмээн, эхний хормоос л уншигчийн анхаарлыг соронздон татагч үгсээр эхэлдэг “Илиада”-ийн нуруу болсон Ахиллес, Хэктор нарын баатруудаас Одиссэй эрс ялгардаг. Ид хав цогцолсон, эр зоригт баатар гарцаагүй мөн ч, хурц ухаан, авхаалж самбаа нь түүнийг хорин жилийн урт аяны уртад аюулаас гэтэлгэж, эсэн мэнд хариулсан гэхэд хилсдэхгүй. Зохиолын туршид цэцэн ухаан, авхаалж самбаагаа батлан харуулсан олон тохиолоос циклоп Полифем алдрыг нь асуухад “Хэн ч биш” хэмээснийг нь онцлон жишээлье.</p><p dir="ltr"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/90f6e89c4c0445f1a48c91c8ac94bd74.jpg"></p><div class="image-caption">Фламанд зураач Якоб Йордансын бүтээл</div><blockquote><p></p><p dir="ltr">“Удаж төдөлгүй уул хаданд бүгж</p><p dir="ltr">Уужуу агуу хонгилд байдаг ганц нүдтэнүүд </p><p dir="ltr">Урхирч цурхирсан махчны үүдэнд цуглаад </p><p dir="ltr">Хадан хаалганы цаанаас </p><p dir="ltr">Хашхирч ийн асуув: </p><p dir="ltr">“Угсаа нэгтний оройлогч Полифем та юу болов? </p><p dir="ltr">Унтах нойрноос сэрээж яагаад биднийг дуудав?</p><p dir="ltr">Хотонд чинь хулгай оров уу? </p><p dir="ltr">Хорон санаат дайсан ирэв үү?...</p><p dir="ltr">...Хэн чамайг хорлов, хэлээд аль, алаад өгье түүнийг!” гэхэд</p><p><br></p><p dir="ltr">Хар мангас харанхуй агуйгаасаа: </p><p dir="ltr">“Хэн ч биш! Өөрийн буруугаас үхэх шахлаа, би</p><p dir="ltr">Хэн намайг хүчээр дийлэх юм бэ?!” гэж </p><p dir="ltr">Уурандаа шатаж, уцаарлан зандрав.</p><p dir="ltr">Ийм үг сонсоод циклопууд </p><p dir="ltr">Ихэд гайхан илт дургүйцэж:</p><p dir="ltr">“Хэн ч биш, өөрөө буруутай юм бол </p><p dir="ltr">Хэрэг болгож биднийг дуудах нь юу вэ?! </p><p dir="ltr">Өвчин ирсэн бол өндөр дээд бурхан л мэднэ </p><p dir="ltr">Өөрийн эцэг Посейдонд хэлнэ биз!” гээд тарцгаав. </p>
<cite><p>"Одиссэй" (СГЗ Д.Цахилгааны хөрвүүлгээр)</p>
</cite></blockquote><p></p><p dir="ltr">Авхаалж самбаагаараа ийнхүү Полифемийг дийлсэн авч, бардам сэтгэлийн хорд хоромхон автсанаас Посейдоны араанд зуугдсан буюу. </p><p dir="ltr">“Одиссэй”-ээс онцлууштай бас нэгэн зүйл гэвээс, эмэгтэйчүүдийнх нь хатамж, “хатан ухаан” болой. Хэлэлцүүлэгт оролцогчид үүнийг дахин дахин онцолж байв. Тэр дундаа маш ээдрээтэй нөхцөл байдлыг эв эеэр зохицуулж, өөрийг нь хүрээлсэн увайгүй олон эрийг аргацаан барьж чадсан Пенелопа хатан бол үнэнч сэтгэл, хайр сэтгэлийн ариун бэлгэдэл болсон дүр санжээ. Зохиолд нялх, дорой Телемах ухаажин хэрсүүжиж, нас бие гүйцэж байгаа нь ид хав, ухаан цогцолсон эцэг эхийнх нь дэргэд тун ч тод томруун ялгарч харагдсан. Ямар ч аюул, сорилт тулгарсан няцаж, сэтгэлээр унадаггүй баатар эрийн хатыг олж авах түүний аяллыг үзэхэд чухам сонирхолтой байв аа. </p><p dir="ltr">Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цахилгааны уран чамбай орчуулгыг таашаан уншсанаа хэлэлцүүлэгт оролцсон уншигчид онцолж байв. Анхнаасаа монгол хэлээр бичсэн мэт, ер торох зүйлгүй “урсан” уншигдах аж. “Өрнө дахины ойлголтуудыг хэт монголчилсон” гэх шүүмж энэ үеэр гарсан, гэвч гүүш Д.Цахилгаан уг бүтээлийг хөрвүүлэхдээ "монгол сэтгэхүй, Монголын баатарлаг туульсын эгшиглэнт хэм хэмнэлд ойртуулахыг хичээсэн" хэмээн номын эхэн дэх орчуулагчийн зурвастаа цохон тэмдэглэсэн буй за. </p><p dir="ltr">Хүн бүр уншууштай, нийт хүмүүн төрөлхтний өв болсон энэ бүтээлийг эх хэлээрээ бүрэн эхээр нь унших боломж нээгдсэнд ихэд олзуурхаж буйгаа хэлснээр хэлэлцүүлэг өндөрлөв. “Монсудар”-аас удахгүй хэвлэн гаргах “Илиада”-г, эртний бусад домог туулсыг унших нь уншигч бидний оюун санаандаа хийх томоохон хөрөнгө оруулалт билээ. Нийтийн тооллын өмнөх XIII зуунд болсон гэгддэг Тройн дайны дараах үйл явдлыг өгүүлэх “Энейн дуулал”-ыг мөн заавал уншаарай хэмээн хэд хэдэн уншигч уриалсан. Түүнчлэн, хэл шинжлэлийн ухааны доктор М.Саруул-Эрдэнийн “<a href="https://www.book.mn/product/show/22306" target="_blank">Эртний Грекийн домог”</a>, соёлын гавьяат зүтгэлтэн, гүүш Х.Мэргэн агсан, түүний хүү М.Эрдэнэ нарын “<a href="https://book.mn/product/show/21029#" target="_blank">Эртний Грек, Эртний Ромын домог туульс</a>” номыг энэ ташрамд санал болгоё. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/a58b5ae466662a656dd40e1218fbfd9f.jpg"></p>          </div>

Өнгөрсөн пүрэв гарагт "Clubhouse" аппликэ
йшнээр дамжуулан
Unread Book Club дөрөв дэх хэлэлцүүлгээ удирдан явууллаа. Хүн төрөлхтний сод бүтээл, Барууны уран зохиолын хамгийн эртний туурвилуудын нэг “Одиссэй” өнгөрсөн онд монгол хэл дээр бүрэн эхээрээ хэвлэгдэн гарсныг бид энэ удаагийн хэлэлцүүлэгтээ сонгон авсан юм. “Unread” урьд нь уг номыг тоймлон бичиж байсан тул энэхүү нийтлэлдээ хэлэлцүүлгийн үеэр яригдсан зүйлсээ тоймлон хүргэе. “
Одиссэй
”-г соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цахилгааны хөрвүүлгээр,“Монсудар” хэвлэлийн газраас эрхлэн гаргасан билээ.

Хомэрын "Одиссэй" туулийн тухай

Unread

Гэрээсээ алс 20 жилийг үдэж, түмэн зүйлийн (ингэж хэлэхэд ч багадах юм) адал явдалтай учирсан Одиссэй нутагтаа эргэн ирж, хааны байр сууриа эзэлж буйг өгүүлдэг эл бүтээлээс эртний грекчүүдийн амьдралыг, ямар үзэл, зарчимд хөтлөгддөг байсныг, хүүхэд төрөх, оршуулах, гэрлэх ёслол гэхчлэн бүхий л зан үйл, бэлгэдлийг нь тольдож болох. Тэр дундаа “Одиссэй”-д тодхон харагддаг, “xenia” буюу зочлох ёс бол зан заншлаараа өөрсдийн амьдралын хэв маягийг баталгаажуулсан, грек соёлын тун содон шинж чанар буй. Энэ заншлын ачаар Газар дундын тэнгисийн овог, хотуудын худалдаа наймаа өргөжин дэлгэрч байсан гэх нь ч бий. Дан Барууны гэлтгүй дэлхий даяарх бүх л үндэстний соёл, оюун санаанд нэвчин орсон грекчүүдийн өв түүхийг судлах хүсэлтэй хэн боловч “Илиад”, “Одиссэй”-г юун түрүүнд барьж авах учиртай.
“Одиссэй” дэх грек бурхад эгэл хүний л адил уур хилэн, хүсэл тачаалдаа биеэ мэдүүлдэг, дутагдалтай нь тун сонирхолтой. Ерөөс энэ бүтээл “бүхэлдээ антропологийн судалгаа гэхээр санагдсан” гэж нэг уншигч онцолсон. Нэгэнтээ амьдарч асан, агуу хүмүүсийн түүхийг мөнхжүүлсэн нь домгийн бурхад хэмээх, Грекийн философич Евхемерийн үзэл энэ үеэр санаанд орж байлаа. Нөгөөтээгүүр, бүхнийг чадагч нэг бурхан бус, өөр өөрийн хэв шинж, хүч чадал бүхий олон бурхныг шүтэх политеист үзлийн онцлог илрэн гарсан нь энэ биз ээ.
“Охин тэнгэр минь, Пелейн хүү Ахиллесийн уур хилэнг дуулаач” хэмээн, эхний хормоос л уншигчийн анхаарлыг соронздон татагч үгсээр эхэлдэг “Илиада”-ийн нуруу болсон Ахиллес, Хэктор нарын баатруудаас Одиссэй эрс ялгардаг. Ид хав цогцолсон, эр зоригт баатар гарцаагүй мөн ч, хурц ухаан, авхаалж самбаа нь түүнийг хорин жилийн урт аяны уртад аюулаас гэтэлгэж, эсэн мэнд хариулсан гэхэд хилсдэхгүй. Зохиолын туршид цэцэн ухаан, авхаалж самбаагаа батлан харуулсан олон тохиолоос циклоп Полифем алдрыг нь асуухад “Хэн ч биш” хэмээснийг нь онцлон жишээлье.

Фламанд зураач Якоб Йордансын бүтээл
“Удаж төдөлгүй уул хаданд бүгж
Уужуу агуу хонгилд байдаг ганц нүдтэнүүд
Урхирч цурхирсан махчны үүдэнд цуглаад
Хадан хаалганы цаанаас
Хашхирч ийн асуув:
“Угсаа нэгтний оройлогч Полифем та юу болов?
Унтах нойрноос сэрээж яагаад биднийг дуудав?
Хотонд чинь хулгай оров уу?
Хорон санаат дайсан ирэв үү?...
...Хэн чамайг хорлов, хэлээд аль, алаад өгье түүнийг!” гэхэд
Хар мангас харанхуй агуйгаасаа:
“Хэн ч биш! Өөрийн буруугаас үхэх шахлаа, би
Хэн намайг хүчээр дийлэх юм бэ?!” гэж
Уурандаа шатаж, уцаарлан зандрав.
Ийм үг сонсоод циклопууд
Ихэд гайхан илт дургүйцэж:
“Хэн ч биш, өөрөө буруутай юм бол
Хэрэг болгож биднийг дуудах нь юу вэ?!
Өвчин ирсэн бол өндөр дээд бурхан л мэднэ
Өөрийн эцэг Посейдонд хэлнэ биз!” гээд тарцгаав.

"Одиссэй" (СГЗ Д.Цахилгааны хөрвүүлгээр)

Авхаалж самбаагаараа ийнхүү Полифемийг дийлсэн авч, бардам сэтгэлийн хорд хоромхон автсанаас Посейдоны араанд зуугдсан буюу.
“Одиссэй”-ээс онцлууштай бас нэгэн зүйл гэвээс, эмэгтэйчүүдийнх нь хатамж, “хатан ухаан” болой. Хэлэлцүүлэгт оролцогчид үүнийг дахин дахин онцолж байв. Тэр дундаа маш ээдрээтэй нөхцөл байдлыг эв эеэр зохицуулж, өөрийг нь хүрээлсэн увайгүй олон эрийг аргацаан барьж чадсан Пенелопа хатан бол үнэнч сэтгэл, хайр сэтгэлийн ариун бэлгэдэл болсон дүр санжээ. Зохиолд нялх, дорой Телемах ухаажин хэрсүүжиж, нас бие гүйцэж байгаа нь ид хав, ухаан цогцолсон эцэг эхийнх нь дэргэд тун ч тод томруун ялгарч харагдсан. Ямар ч аюул, сорилт тулгарсан няцаж, сэтгэлээр унадаггүй баатар эрийн хатыг олж авах түүний аяллыг үзэхэд чухам сонирхолтой байв аа.
Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цахилгааны уран чамбай орчуулгыг таашаан уншсанаа хэлэлцүүлэгт оролцсон уншигчид онцолж байв. Анхнаасаа монгол хэлээр бичсэн мэт, ер торох зүйлгүй “урсан” уншигдах аж. “Өрнө дахины ойлголтуудыг хэт монголчилсон” гэх шүүмж энэ үеэр гарсан, гэвч гүүш Д.Цахилгаан уг бүтээлийг хөрвүүлэхдээ "монгол сэтгэхүй, Монголын баатарлаг туульсын эгшиглэнт хэм хэмнэлд ойртуулахыг хичээсэн" хэмээн номын эхэн дэх орчуулагчийн зурвастаа цохон тэмдэглэсэн буй за.
Хүн бүр уншууштай, нийт хүмүүн төрөлхтний өв болсон энэ бүтээлийг эх хэлээрээ бүрэн эхээр нь унших боломж нээгдсэнд ихэд олзуурхаж буйгаа хэлснээр хэлэлцүүлэг өндөрлөв. “Монсудар”-аас удахгүй хэвлэн гаргах “Илиада”-г, эртний бусад домог туулсыг унших нь уншигч бидний оюун санаандаа хийх томоохон хөрөнгө оруулалт билээ. Нийтийн тооллын өмнөх XIII зуунд болсон гэгддэг Тройн дайны дараах үйл явдлыг өгүүлэх “Энейн дуулал”-ыг мөн заавал уншаарай хэмээн хэд хэдэн уншигч уриалсан. Түүнчлэн, хэл шинжлэлийн ухааны доктор М.Саруул-Эрдэнийн “
Эртний Грекийн домог”
, соёлын гавьяат зүтгэлтэн, гүүш Х.Мэргэн агсан, түүний хүү М.Эрдэнэ нарын “
Эртний Грек, Эртний Ромын домог туульс
” номыг энэ ташрамд санал болгоё.


**Өнгөрсөн пүрэв гарагт "Clubhouse" аппликэ****йшнээр дамжуулан** **Unread Book Club дөрөв дэх хэлэлцүүлгээ удирдан явууллаа. Хүн төрөлхтний сод бүтээл, Барууны уран зохиолын хамгийн эртний туурвилуудын нэг “Одиссэй” өнгөрсөн онд монгол хэл дээр бүрэн эхээрээ хэвлэгдэн гарсныг бид энэ удаагийн хэлэлцүүлэгтээ сонгон авсан юм. “Unread” урьд нь уг номыг тоймлон бичиж байсан тул энэхүү нийтлэлдээ хэлэлцүүлгийн үеэр яригдсан зүйлсээ тоймлон хүргэе. “**Одиссэй**”-г соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цахилгааны хөрвүүлгээр,“Монсудар” хэвлэлийн газраас эрхлэн гаргасан билээ.**
> Хомэрын "Одиссэй" туулийн тухай
>
> Unread
Гэрээсээ алс 20 жилийг үдэж, түмэн зүйлийн (ингэж хэлэхэд ч багадах юм) адал явдалтай учирсан Одиссэй нутагтаа эргэн ирж, хааны байр сууриа эзэлж буйг өгүүлдэг эл бүтээлээс эртний грекчүүдийн амьдралыг, ямар үзэл, зарчимд хөтлөгддөг байсныг, хүүхэд төрөх, оршуулах, гэрлэх ёслол гэхчлэн бүхий л зан үйл, бэлгэдлийг нь тольдож болох. Тэр дундаа “Одиссэй”-д тодхон харагддаг, “xenia” буюу зочлох ёс бол зан заншлаараа өөрсдийн амьдралын хэв маягийг баталгаажуулсан, грек соёлын тун содон шинж чанар буй. Энэ заншлын ачаар Газар дундын тэнгисийн овог, хотуудын худалдаа наймаа өргөжин дэлгэрч байсан гэх нь ч бий. Дан Барууны гэлтгүй дэлхий даяарх бүх л үндэстний соёл, оюун санаанд нэвчин орсон грекчүүдийн өв түүхийг судлах хүсэлтэй хэн боловч “Илиад”, “Одиссэй”-г юун түрүүнд барьж авах учиртай.
“Одиссэй” дэх грек бурхад эгэл хүний л адил уур хилэн, хүсэл тачаалдаа биеэ мэдүүлдэг, дутагдалтай нь тун сонирхолтой. Ерөөс энэ бүтээл “бүхэлдээ антропологийн судалгаа гэхээр санагдсан” гэж нэг уншигч онцолсон. Нэгэнтээ амьдарч асан, агуу хүмүүсийн түүхийг мөнхжүүлсэн нь домгийн бурхад хэмээх, Грекийн философич Евхемерийн үзэл энэ үеэр санаанд орж байлаа. Нөгөөтээгүүр, бүхнийг чадагч нэг бурхан бус, өөр өөрийн хэв шинж, хүч чадал бүхий олон бурхныг шүтэх политеист үзлийн онцлог илрэн гарсан нь энэ биз ээ.
“Охин тэнгэр минь, Пелейн хүү Ахиллесийн уур хилэнг дуулаач” хэмээн, эхний хормоос л уншигчийн анхаарлыг соронздон татагч үгсээр эхэлдэг “Илиада”-ийн нуруу болсон Ахиллес, Хэктор нарын баатруудаас Одиссэй эрс ялгардаг. Ид хав цогцолсон, эр зоригт баатар гарцаагүй мөн ч, хурц ухаан, авхаалж самбаа нь түүнийг хорин жилийн урт аяны уртад аюулаас гэтэлгэж, эсэн мэнд хариулсан гэхэд хилсдэхгүй. Зохиолын туршид цэцэн ухаан, авхаалж самбаагаа батлан харуулсан олон тохиолоос циклоп Полифем алдрыг нь асуухад “Хэн ч биш” хэмээснийг нь онцлон жишээлье.
Фламанд зураач Якоб Йордансын бүтээл
> “Удаж төдөлгүй уул хаданд бүгж
>
> Уужуу агуу хонгилд байдаг ганц нүдтэнүүд
>
> Урхирч цурхирсан махчны үүдэнд цуглаад
>
> Хадан хаалганы цаанаас
>
> Хашхирч ийн асуув:
>
> “Угсаа нэгтний оройлогч Полифем та юу болов?
>
> Унтах нойрноос сэрээж яагаад биднийг дуудав?
>
> Хотонд чинь хулгай оров уу?
>
> Хорон санаат дайсан ирэв үү?...
>
> ...Хэн чамайг хорлов, хэлээд аль, алаад өгье түүнийг!” гэхэд
>
> Хар мангас харанхуй агуйгаасаа:
>
> “Хэн ч биш! Өөрийн буруугаас үхэх шахлаа, би
>
> Хэн намайг хүчээр дийлэх юм бэ?!” гэж
>
> Уурандаа шатаж, уцаарлан зандрав.
>
> Ийм үг сонсоод циклопууд
>
> Ихэд гайхан илт дургүйцэж:
>
> “Хэн ч биш, өөрөө буруутай юм бол
>
> Хэрэг болгож биднийг дуудах нь юу вэ?!
>
> Өвчин ирсэн бол өндөр дээд бурхан л мэднэ
>
> Өөрийн эцэг Посейдонд хэлнэ биз!” гээд тарцгаав.
>
> "Одиссэй" (СГЗ Д.Цахилгааны хөрвүүлгээр)
Авхаалж самбаагаараа ийнхүү Полифемийг дийлсэн авч, бардам сэтгэлийн хорд хоромхон автсанаас Посейдоны араанд зуугдсан буюу.
“Одиссэй”-ээс онцлууштай бас нэгэн зүйл гэвээс, эмэгтэйчүүдийнх нь хатамж, “хатан ухаан” болой. Хэлэлцүүлэгт оролцогчид үүнийг дахин дахин онцолж байв. Тэр дундаа маш ээдрээтэй нөхцөл байдлыг эв эеэр зохицуулж, өөрийг нь хүрээлсэн увайгүй олон эрийг аргацаан барьж чадсан Пенелопа хатан бол үнэнч сэтгэл, хайр сэтгэлийн ариун бэлгэдэл болсон дүр санжээ. Зохиолд нялх, дорой Телемах ухаажин хэрсүүжиж, нас бие гүйцэж байгаа нь ид хав, ухаан цогцолсон эцэг эхийнх нь дэргэд тун ч тод томруун ялгарч харагдсан. Ямар ч аюул, сорилт тулгарсан няцаж, сэтгэлээр унадаггүй баатар эрийн хатыг олж авах түүний аяллыг үзэхэд чухам сонирхолтой байв аа.
Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цахилгааны уран чамбай орчуулгыг таашаан уншсанаа хэлэлцүүлэгт оролцсон уншигчид онцолж байв. Анхнаасаа монгол хэлээр бичсэн мэт, ер торох зүйлгүй “урсан” уншигдах аж. “Өрнө дахины ойлголтуудыг хэт монголчилсон” гэх шүүмж энэ үеэр гарсан, гэвч гүүш Д.Цахилгаан уг бүтээлийг хөрвүүлэхдээ "монгол сэтгэхүй, Монголын баатарлаг туульсын эгшиглэнт хэм хэмнэлд ойртуулахыг хичээсэн" хэмээн номын эхэн дэх орчуулагчийн зурвастаа цохон тэмдэглэсэн буй за.
Хүн бүр уншууштай, нийт хүмүүн төрөлхтний өв болсон энэ бүтээлийг эх хэлээрээ бүрэн эхээр нь унших боломж нээгдсэнд ихэд олзуурхаж буйгаа хэлснээр хэлэлцүүлэг өндөрлөв. “Монсудар”-аас удахгүй хэвлэн гаргах “Илиада”-г, эртний бусад домог туулсыг унших нь уншигч бидний оюун санаандаа хийх томоохон хөрөнгө оруулалт билээ. Нийтийн тооллын өмнөх XIII зуунд болсон гэгддэг Тройн дайны дараах үйл явдлыг өгүүлэх “Энейн дуулал”-ыг мөн заавал уншаарай хэмээн хэд хэдэн уншигч уриалсан. Түүнчлэн, хэл шинжлэлийн ухааны доктор М.Саруул-Эрдэнийн “Эртний Грекийн домог”, соёлын гавьяат зүтгэлтэн, гүүш Х.Мэргэн агсан, түүний хүү М.Эрдэнэ нарын “Эртний Грек, Эртний Ромын домог туульс” номыг энэ ташрамд санал болгоё.