Танилц, миний амьтан: Буржгар үст Тарантула
<div class="article-body">
          <p><b>Нэр: </b>Буржгар үст Тарантула<br><b>Үүлдэр:</b> Өмнөд Америк<br><b>Нас: </b>14<br><b>Дуртай хоол:</b> Шавж</p>
<h2>Гэрийн тэжээвэр амьтдыг муур, нохой, шувуу мэтээр төсөөлдөг ойлголт хол хоцорчээ. Танилц миний амьтан булангийн шинэ дугаартаа МУБИС-ийн биологийн тэнхимийн багш П.Эрдэнэтүшигийг урилаа. Амьтан судлах хоббигоо, ажил мэргэжилтэйгээ холбосон түүний хайрлан тэжээдэг аалзтай танилцаж, үет хөлтний содон, сонирхолтой амьдралын тухай хөөрөлдсөнийг хүргэе. </h2><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ААЛЗТАЙ АНХ ТАНИЛЦСАН ТҮҮХ</h3><p></p><p>Аалзыг анх харахад төрх байдал нь эвгүй мэт боловч тэжээхэд хамгийн амар, нэн сонирхолтой амьтан. Дулаахан хорго, чийгтэй хөрс, хоол байхад л болоод явчихна. Анх 2001 онд Германд сурахаар очихдоо аалз тэжээж эхэлсэн. Түүнээс өмнө Барууны орнуудад аалз, мөлхөгч зэрэг сонин содон амьтад тэжээдэг гэдгийг мэдэх төдий байсан учир өөрөө тэжээнэ гэдэг ихэд сонирхолтой байв.</p><p>Энэ бол Өмнөд Америкаас гаралтай <b>Curlyhair Tarantula</b> буюу Буржгар үст Тарантула. Шинжлэх ухааны нэршлийг нь<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Tliltocatl_albopilosus" target="_blank"> Brachypelma Albopilosum</a> гэдэг. Үржүүлэхийг хүсэж 2009 онд өндөгнөөс гаргаж авснаас хойш хамтдаа 14 жил болжээ. Тухайн үед 120 орчим өндөг гарснаас заримыг нь бэлэглэж, сонирхсон хүмүүст худалдсаар дууссан ч ахан дүүсээс нь тоотой хэд үлдсэн нь бий.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Өвөрмөц содон шинж</h3><p></p><p>Аалзны биеийн хэлбэр бүтэц, амьдралын хэв маяг нь нэн өвөрмөц. Сорлог үс нь агаарын чичиргээн, хөдөлгөөнийг мэдэрч орчноо сонсох чихний үүрэг гүйцэтгэнэ. Мөн хурууныхаа үзүүрт олон тооны дэгээ хумстай учир шил толин гадаргуу дээр тогтож чаддаг. Идэш тэжээлээ барихын тулд янз бүрийн арга хэрэглэдгээрээ үет хөлтнүүд дундаа “төгс анчин” гэж нэрлэж болно. Гэхдээ ходоод байхгүй тул хоол боловсруулалт нь биеийн гадна явагддаг.</p><p>Газраар амьдардаг аалзнууд харьцангуй тайван зан чанартай бөгөөд утаслаг тор татдаг нь үүрэндээ дохио бэлдэж буй хэрэг. Тэр торныхоо тусламжтай өөрөөс нь том, аюултай амьтан ирвэл хөдөлгөөнөөр нь мэдэрнэ гэсэн үг. Мөн аалз ямар ч хаягдал гаргадаггүй. Зарим аалзнууд шинэ тор татахаасаа өмнө хуучнаа идэж орчноо цэвэрлэдэг. Харин модонд амьдардаг аалзнууд хурдан хөдөлгөөнтэй, түргэн зантай байдаг.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/0940ecc9a0903eba93b43d52dbf6f949.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/0548df47e8eb2d60a16fd96e4234389a.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/a6c0d8925e7c8650c66f3ec94c20dab2.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>Аалз биеийн хэмжээнээсээ хамаарч янз бүрийн тоогоор өндөглөнө. Зарим аалз нэг удаад мянган өндөг гаргах нь ч бий. Эр аалз ерөнхийдөө богино наслах ба 1.5-2 жилийн дотор бие гүйцэж түүнээс хойш 1-2 жил насалдаг. Нэг л удаа үржилд ордог тул байгалийн хуулиараа ийнхүү хурдан солигддог. Харин дэлхийн хамгийн урт насалсан Тарантула аалз <a href="https://www.nationalgeographic.com/animals/article/worlds-oldest-spider-dies-trapdoor-spider-australia-43-animals-spd" target="_blank">43 насалж</a> Гиннесийн номд бичигдсэн нь түүхтэй. </p><p>Байгальд аалз шиг тустай амьтан үгүй. Жишээ нь 1м2 талбай дахь аалз дунджаар долоо хоног бүр нэг шавжаар хооллоё гэж бодоход л асар их хэмжээний шавжны тоо толгойг устгаж байгаа юм. Шавжийг аалз, аалзыг шувуу, гүрвэл зэрэг амьтад барьж идэж экологийн идэш тэжээлийн гинжин хэлхээ үргэлжилнэ.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Аалзтай  ХОЛБООТОЙ ХӨГЖИЛТЭЙ ЭСВЭЛ ДУРСАМЖТАЙ ҮЙЛ ЯВДАЛ</h3><p>Аалз, могойноос цэрвэх нь хүний байгалийн зөн совин. Манай эхнэр аалзнаас их аймтгай байсан. Германд очихдоо үнэхээр л эр хүний 13 мэхээ ашиглаж байж аалзтай болж байлаа. Анх амьтны дэлгүүрээс маш жижигхэн аалз авсан ч гурван жил тэжээхэд гарт багтах хэмжээтэй болж томорсон. Энэ хугацаанд эхнэр маань хэдийнээ айж, цэрвэхээ больж бүр ойртож, гартаа барьдаг болсон.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Амьтдын ТАНЫГ ГАЙХШРУУЛСАН ҮЙЛДЭЛ, ХАЧИРХАЛТАЙ, ХӨГЖИЛТЭЙ ЗАН АВИР</h3><p></p><p>Би мэлхийг нарийн судалж, удаан ажилласан. Өмнөд Америкийн хорт сумны мэлхийнүүд гэж нэрлэдэг <a href="https://dendrobates.tripod.com/" target="_blank">Dendrobatidae</a> овгийн мэлхийнүүд бий. Тэдний үр төлөө хамгаалах байгалийн зохилдлогоо нь нэн сонирхолтой. Навчин дээр тогтсон усан дээр түрсээ шахаж гарсан авгалдай, шанаганцруудаа нэг нэгээр нь зөөж усанд хийдэг. Ус олох хүртлээ нуруундаа суулгаж явсаар л байна. </p><p>Дөнгөж өндөгнөөсөө гараад долоо хоносон шанаганцрууд эцэг эхээ таньж өөрсдөө нуруун дээр нь авирч гардаг. Өндгөө хамгаалах, түрсээ услах, хэрэв ус нь хатах дөхвөл биеэ норгож түрсээ чийглэж буй байгалийн зан төрх нь тун гайхалтай.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/96c37795c59a75a0cbae5d7fa9f62fa3.jpg"></p><div class="image-caption">Мөргөөлж</div><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/112821623cbb5b5fa55f97450d927eb2.jpg"></p><div class="image-caption">Хамелеон</div><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/9cbf3f14f850fffcca2b3c3ee98d38cd.jpg"></p><div class="image-caption">Гүрвэл</div><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/45989e823479b8d45edac3992e88bb10.jpg"></p><div class="image-caption">Хамелеон</div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">АМЬТАДТАЙ БОЛСНЫ ДАРАА АМЬДРАЛД ТАНЬ ГАРСАН ЭЕРЭГ ӨӨРЧЛӨЛТҮҮД</h3><p>Амьтны талаар судлах тусам танин мэдэхүй болон гоо зүйн таашаал хүртдэг. Гэвч нөгөө талдаа гэр бүлээсээ илүү амьтаддаа цаг зарцууллаа гэж их зэмлүүлнэ. Ажлын өрөөнөөс гадна өөр бусад газруудад тэжээдэг олон амьтад бий. Ажлаа тараад очиж хооллоно, эргэж тойрно багагүй цаг зарцуулна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Аалз тэжээхээр ТӨЛӨВЛӨЖ БУЙ ХҮМҮҮСТ ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ</h3><p></p><p>Аалз тэжээхдээ хамгийн чухал нь хөрсний чийгийг анхаарах хэрэгтэй. Учир нь аалз дулаан, ширэнгэн орны амьтад тул чийг дутагдвал шууд л үхнэ. Харин хоол идэхгүй хэдэн ч сар тэсэж чадна. Жишээлбэл манай энэ аалз л гэхэд гуужиснаасаа хойш дөрвөн сар хоол идээгүй. Саяхнаас тайвширч хооллож эхэлсэн. </p><p>Нөгөө талдаа манай улс тэжээвэр амьтадтай холбоотой эрх зүйн тогтолцоогоо сайжруулах хэрэгтэй. Хорьж цагдаж, хүнд суртал гаргаснаараа хууль зөрчин байгалиас барих, дамлан зарах зэрэг хортой үр дагавар улам л нэмэгдэнэ. Түүний оронд тэжээж болох зөвшөөрөгдсөн төрөл зүйлийн жагсаалт гаргаж болно. Манайд зөвшөөрөхгүй байгаа гурилын өт, хүрэлзгэнэ, царцаа дэвхрэг зэрэг шавжуудыг 2021 онд Европын холбоо албан ёсоор хүнсэнд хэрэглэж болохоор заасан. Монголд өт иднэ гэвэл одоохондоо гайхмаар боловч ирээдүйд тохирох хүнсний гаргалгаа шавж гэдгийг дэлхий нийт хүлээн зөвшөөрсөөр байна.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/29a5350917fb672bb3248312d08cfed2.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/a6c7c16985825a6fe1e9bb971c6e0a3b.jpg"></p><div class="image-caption">Судалгааны хэрэглэгдэхүүн</div><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/b18fa19e0c51dfe5b31bc7b7ffd7554f.jpg"></p><div class="image-caption">Судалгааны хэрэглэгдэхүүн</div>          </div>

Нэр:
Буржгар үст Тарантула
Үүлдэр:
Өмнөд Америк
Нас:
14
Дуртай хоол:
Шавж

Гэрийн тэжээвэр амьтдыг муур, нохой, шувуу мэтээр төсөөлдөг ойлголт хол хоцорчээ. Танилц миний амьтан булангийн шинэ дугаартаа МУБИС-ийн биологийн тэнхимийн багш П.Эрдэнэтүшигийг урилаа. Амьтан судлах хоббигоо, ажил мэргэжилтэйгээ холбосон түүний хайрлан тэжээдэг аалзтай танилцаж, үет хөлтний содон, сонирхолтой амьдралын тухай хөөрөлдсөнийг хүргэе.
ААЛЗТАЙ АНХ ТАНИЛЦСАН ТҮҮХ
Аалзыг анх харахад төрх байдал нь эвгүй мэт боловч тэжээхэд хамгийн амар, нэн сонирхолтой амьтан. Дулаахан хорго, чийгтэй хөрс, хоол байхад л болоод явчихна. Анх 2001 онд Германд сурахаар очихдоо аалз тэжээж эхэлсэн. Түүнээс өмнө Барууны орнуудад аалз, мөлхөгч зэрэг сонин содон амьтад тэжээдэг гэдгийг мэдэх төдий байсан учир өөрөө тэжээнэ гэдэг ихэд сонирхолтой байв.
Энэ бол Өмнөд Америкаас гаралтай
Curlyhair Tarantula
буюу Буржгар үст Тарантула. Шинжлэх ухааны нэршлийг нь
Brachypelma Albopilosum
гэдэг. Үржүүлэхийг хүсэж 2009 онд өндөгнөөс гаргаж авснаас хойш хамтдаа 14 жил болжээ. Тухайн үед 120 орчим өндөг гарснаас заримыг нь бэлэглэж, сонирхсон хүмүүст худалдсаар дууссан ч ахан дүүсээс нь тоотой хэд үлдсэн нь бий.

Өвөрмөц содон шинж
Аалзны биеийн хэлбэр бүтэц, амьдралын хэв маяг нь нэн өвөрмөц. Сорлог үс нь агаарын чичиргээн, хөдөлгөөнийг мэдэрч орчноо сонсох чихний үүрэг гүйцэтгэнэ. Мөн хурууныхаа үзүүрт олон тооны дэгээ хумстай учир шил толин гадаргуу дээр тогтож чаддаг. Идэш тэжээлээ барихын тулд янз бүрийн арга хэрэглэдгээрээ үет хөлтнүүд дундаа “төгс анчин” гэж нэрлэж болно. Гэхдээ ходоод байхгүй тул хоол боловсруулалт нь биеийн гадна явагддаг.
Газраар амьдардаг аалзнууд харьцангуй тайван зан чанартай бөгөөд утаслаг тор татдаг нь үүрэндээ дохио бэлдэж буй хэрэг. Тэр торныхоо тусламжтай өөрөөс нь том, аюултай амьтан ирвэл хөдөлгөөнөөр нь мэдэрнэ гэсэн үг. Мөн аалз ямар ч хаягдал гаргадаггүй. Зарим аалзнууд шинэ тор татахаасаа өмнө хуучнаа идэж орчноо цэвэрлэдэг. Харин модонд амьдардаг аалзнууд хурдан хөдөлгөөнтэй, түргэн зантай байдаг.

Аалз биеийн хэмжээнээсээ хамаарч янз бүрийн тоогоор өндөглөнө. Зарим аалз нэг удаад мянган өндөг гаргах нь ч бий. Эр аалз ерөнхийдөө богино наслах ба 1.5-2 жилийн дотор бие гүйцэж түүнээс хойш 1-2 жил насалдаг. Нэг л удаа үржилд ордог тул байгалийн хуулиараа ийнхүү хурдан солигддог. Харин дэлхийн хамгийн урт насалсан Тарантула аалз
43 насалж
Гиннесийн номд бичигдсэн нь түүхтэй.
Байгальд аалз шиг тустай амьтан үгүй. Жишээ нь 1м2 талбай дахь аалз дунджаар долоо хоног бүр нэг шавжаар хооллоё гэж бодоход л асар их хэмжээний шавжны тоо толгойг устгаж байгаа юм. Шавжийг аалз, аалзыг шувуу, гүрвэл зэрэг амьтад барьж идэж экологийн идэш тэжээлийн гинжин хэлхээ үргэлжилнэ.

Аалзтай  ХОЛБООТОЙ ХӨГЖИЛТЭЙ ЭСВЭЛ ДУРСАМЖТАЙ ҮЙЛ ЯВДАЛ
Аалз, могойноос цэрвэх нь хүний байгалийн зөн совин. Манай эхнэр аалзнаас их аймтгай байсан. Германд очихдоо үнэхээр л эр хүний 13 мэхээ ашиглаж байж аалзтай болж байлаа. Анх амьтны дэлгүүрээс маш жижигхэн аалз авсан ч гурван жил тэжээхэд гарт багтах хэмжээтэй болж томорсон. Энэ хугацаанд эхнэр маань хэдийнээ айж, цэрвэхээ больж бүр ойртож, гартаа барьдаг болсон.

Амьтдын ТАНЫГ ГАЙХШРУУЛСАН ҮЙЛДЭЛ, ХАЧИРХАЛТАЙ, ХӨГЖИЛТЭЙ ЗАН АВИР
Би мэлхийг нарийн судалж, удаан ажилласан. Өмнөд Америкийн хорт сумны мэлхийнүүд гэж нэрлэдэг
Dendrobatidae
овгийн мэлхийнүүд бий. Тэдний үр төлөө хамгаалах байгалийн зохилдлогоо нь нэн сонирхолтой. Навчин дээр тогтсон усан дээр түрсээ шахаж гарсан авгалдай, шанаганцруудаа нэг нэгээр нь зөөж усанд хийдэг. Ус олох хүртлээ нуруундаа суулгаж явсаар л байна.
Дөнгөж өндөгнөөсөө гараад долоо хоносон шанаганцрууд эцэг эхээ таньж өөрсдөө нуруун дээр нь авирч гардаг. Өндгөө хамгаалах, түрсээ услах, хэрэв ус нь хатах дөхвөл биеэ норгож түрсээ чийглэж буй байгалийн зан төрх нь тун гайхалтай.

Мөргөөлж
Хамелеон
Гүрвэл
Хамелеон
АМЬТАДТАЙ БОЛСНЫ ДАРАА АМЬДРАЛД ТАНЬ ГАРСАН ЭЕРЭГ ӨӨРЧЛӨЛТҮҮД
Амьтны талаар судлах тусам танин мэдэхүй болон гоо зүйн таашаал хүртдэг. Гэвч нөгөө талдаа гэр бүлээсээ илүү амьтаддаа цаг зарцууллаа гэж их зэмлүүлнэ. Ажлын өрөөнөөс гадна өөр бусад газруудад тэжээдэг олон амьтад бий. Ажлаа тараад очиж хооллоно, эргэж тойрно багагүй цаг зарцуулна.

Аалз тэжээхээр ТӨЛӨВЛӨЖ БУЙ ХҮМҮҮСТ ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ
Аалз тэжээхдээ хамгийн чухал нь хөрсний чийгийг анхаарах хэрэгтэй. Учир нь аалз дулаан, ширэнгэн орны амьтад тул чийг дутагдвал шууд л үхнэ. Харин хоол идэхгүй хэдэн ч сар тэсэж чадна. Жишээлбэл манай энэ аалз л гэхэд гуужиснаасаа хойш дөрвөн сар хоол идээгүй. Саяхнаас тайвширч хооллож эхэлсэн.
Нөгөө талдаа манай улс тэжээвэр амьтадтай холбоотой эрх зүйн тогтолцоогоо сайжруулах хэрэгтэй. Хорьж цагдаж, хүнд суртал гаргаснаараа хууль зөрчин байгалиас барих, дамлан зарах зэрэг хортой үр дагавар улам л нэмэгдэнэ. Түүний оронд тэжээж болох зөвшөөрөгдсөн төрөл зүйлийн жагсаалт гаргаж болно. Манайд зөвшөөрөхгүй байгаа гурилын өт, хүрэлзгэнэ, царцаа дэвхрэг зэрэг шавжуудыг 2021 онд Европын холбоо албан ёсоор хүнсэнд хэрэглэж болохоор заасан. Монголд өт иднэ гэвэл одоохондоо гайхмаар боловч ирээдүйд тохирох хүнсний гаргалгаа шавж гэдгийг дэлхий нийт хүлээн зөвшөөрсөөр байна.

Судалгааны хэрэглэгдэхүүн
Судалгааны хэрэглэгдэхүүн

**Нэр:** Буржгар үст Тарантула
**Үүлдэр:** Өмнөд Америк
**Нас:** 14
**Дуртай хоол:** Шавж
Гэрийн тэжээвэр амьтдыг муур, нохой, шувуу мэтээр төсөөлдөг ойлголт хол хоцорчээ. Танилц миний амьтан булангийн шинэ дугаартаа МУБИС-ийн биологийн тэнхимийн багш П.Эрдэнэтүшигийг урилаа. Амьтан судлах хоббигоо, ажил мэргэжилтэйгээ холбосон түүний хайрлан тэжээдэг аалзтай танилцаж, үет хөлтний содон, сонирхолтой амьдралын тухай хөөрөлдсөнийг хүргэе.
### ААЛЗТАЙ АНХ ТАНИЛЦСАН ТҮҮХ
Аалзыг анх харахад төрх байдал нь эвгүй мэт боловч тэжээхэд хамгийн амар, нэн сонирхолтой амьтан. Дулаахан хорго, чийгтэй хөрс, хоол байхад л болоод явчихна. Анх 2001 онд Германд сурахаар очихдоо аалз тэжээж эхэлсэн. Түүнээс өмнө Барууны орнуудад аалз, мөлхөгч зэрэг сонин содон амьтад тэжээдэг гэдгийг мэдэх төдий байсан учир өөрөө тэжээнэ гэдэг ихэд сонирхолтой байв.
Энэ бол Өмнөд Америкаас гаралтай **Curlyhair Tarantula** буюу Буржгар үст Тарантула. Шинжлэх ухааны нэршлийг нь Brachypelma Albopilosum гэдэг. Үржүүлэхийг хүсэж 2009 онд өндөгнөөс гаргаж авснаас хойш хамтдаа 14 жил болжээ. Тухайн үед 120 орчим өндөг гарснаас заримыг нь бэлэглэж, сонирхсон хүмүүст худалдсаар дууссан ч ахан дүүсээс нь тоотой хэд үлдсэн нь бий.
### Өвөрмөц содон шинж
Аалзны биеийн хэлбэр бүтэц, амьдралын хэв маяг нь нэн өвөрмөц. Сорлог үс нь агаарын чичиргээн, хөдөлгөөнийг мэдэрч орчноо сонсох чихний үүрэг гүйцэтгэнэ. Мөн хурууныхаа үзүүрт олон тооны дэгээ хумстай учир шил толин гадаргуу дээр тогтож чаддаг. Идэш тэжээлээ барихын тулд янз бүрийн арга хэрэглэдгээрээ үет хөлтнүүд дундаа “төгс анчин” гэж нэрлэж болно. Гэхдээ ходоод байхгүй тул хоол боловсруулалт нь биеийн гадна явагддаг.
Газраар амьдардаг аалзнууд харьцангуй тайван зан чанартай бөгөөд утаслаг тор татдаг нь үүрэндээ дохио бэлдэж буй хэрэг. Тэр торныхоо тусламжтай өөрөөс нь том, аюултай амьтан ирвэл хөдөлгөөнөөр нь мэдэрнэ гэсэн үг. Мөн аалз ямар ч хаягдал гаргадаггүй. Зарим аалзнууд шинэ тор татахаасаа өмнө хуучнаа идэж орчноо цэвэрлэдэг. Харин модонд амьдардаг аалзнууд хурдан хөдөлгөөнтэй, түргэн зантай байдаг.
Аалз биеийн хэмжээнээсээ хамаарч янз бүрийн тоогоор өндөглөнө. Зарим аалз нэг удаад мянган өндөг гаргах нь ч бий. Эр аалз ерөнхийдөө богино наслах ба 1.5-2 жилийн дотор бие гүйцэж түүнээс хойш 1-2 жил насалдаг. Нэг л удаа үржилд ордог тул байгалийн хуулиараа ийнхүү хурдан солигддог. Харин дэлхийн хамгийн урт насалсан Тарантула аалз 43 насалж Гиннесийн номд бичигдсэн нь түүхтэй.
Байгальд аалз шиг тустай амьтан үгүй. Жишээ нь 1м2 талбай дахь аалз дунджаар долоо хоног бүр нэг шавжаар хооллоё гэж бодоход л асар их хэмжээний шавжны тоо толгойг устгаж байгаа юм. Шавжийг аалз, аалзыг шувуу, гүрвэл зэрэг амьтад барьж идэж экологийн идэш тэжээлийн гинжин хэлхээ үргэлжилнэ.
### Аалзтай  ХОЛБООТОЙ ХӨГЖИЛТЭЙ ЭСВЭЛ ДУРСАМЖТАЙ ҮЙЛ ЯВДАЛ
Аалз, могойноос цэрвэх нь хүний байгалийн зөн совин. Манай эхнэр аалзнаас их аймтгай байсан. Германд очихдоо үнэхээр л эр хүний 13 мэхээ ашиглаж байж аалзтай болж байлаа. Анх амьтны дэлгүүрээс маш жижигхэн аалз авсан ч гурван жил тэжээхэд гарт багтах хэмжээтэй болж томорсон. Энэ хугацаанд эхнэр маань хэдийнээ айж, цэрвэхээ больж бүр ойртож, гартаа барьдаг болсон.
### Амьтдын ТАНЫГ ГАЙХШРУУЛСАН ҮЙЛДЭЛ, ХАЧИРХАЛТАЙ, ХӨГЖИЛТЭЙ ЗАН АВИР
Би мэлхийг нарийн судалж, удаан ажилласан. Өмнөд Америкийн хорт сумны мэлхийнүүд гэж нэрлэдэг Dendrobatidae овгийн мэлхийнүүд бий. Тэдний үр төлөө хамгаалах байгалийн зохилдлогоо нь нэн сонирхолтой. Навчин дээр тогтсон усан дээр түрсээ шахаж гарсан авгалдай, шанаганцруудаа нэг нэгээр нь зөөж усанд хийдэг. Ус олох хүртлээ нуруундаа суулгаж явсаар л байна.
Дөнгөж өндөгнөөсөө гараад долоо хоносон шанаганцрууд эцэг эхээ таньж өөрсдөө нуруун дээр нь авирч гардаг. Өндгөө хамгаалах, түрсээ услах, хэрэв ус нь хатах дөхвөл биеэ норгож түрсээ чийглэж буй байгалийн зан төрх нь тун гайхалтай.
Мөргөөлж
Хамелеон
Гүрвэл
Хамелеон
### АМЬТАДТАЙ БОЛСНЫ ДАРАА АМЬДРАЛД ТАНЬ ГАРСАН ЭЕРЭГ ӨӨРЧЛӨЛТҮҮД
Амьтны талаар судлах тусам танин мэдэхүй болон гоо зүйн таашаал хүртдэг. Гэвч нөгөө талдаа гэр бүлээсээ илүү амьтаддаа цаг зарцууллаа гэж их зэмлүүлнэ. Ажлын өрөөнөөс гадна өөр бусад газруудад тэжээдэг олон амьтад бий. Ажлаа тараад очиж хооллоно, эргэж тойрно багагүй цаг зарцуулна.
### Аалз тэжээхээр ТӨЛӨВЛӨЖ БУЙ ХҮМҮҮСТ ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ
Аалз тэжээхдээ хамгийн чухал нь хөрсний чийгийг анхаарах хэрэгтэй. Учир нь аалз дулаан, ширэнгэн орны амьтад тул чийг дутагдвал шууд л үхнэ. Харин хоол идэхгүй хэдэн ч сар тэсэж чадна. Жишээлбэл манай энэ аалз л гэхэд гуужиснаасаа хойш дөрвөн сар хоол идээгүй. Саяхнаас тайвширч хооллож эхэлсэн.
Нөгөө талдаа манай улс тэжээвэр амьтадтай холбоотой эрх зүйн тогтолцоогоо сайжруулах хэрэгтэй. Хорьж цагдаж, хүнд суртал гаргаснаараа хууль зөрчин байгалиас барих, дамлан зарах зэрэг хортой үр дагавар улам л нэмэгдэнэ. Түүний оронд тэжээж болох зөвшөөрөгдсөн төрөл зүйлийн жагсаалт гаргаж болно. Манайд зөвшөөрөхгүй байгаа гурилын өт, хүрэлзгэнэ, царцаа дэвхрэг зэрэг шавжуудыг 2021 онд Европын холбоо албан ёсоор хүнсэнд хэрэглэж болохоор заасан. Монголд өт иднэ гэвэл одоохондоо гайхмаар боловч ирээдүйд тохирох хүнсний гаргалгаа шавж гэдгийг дэлхий нийт хүлээн зөвшөөрсөөр байна.
Судалгааны хэрэглэгдэхүүн
Судалгааны хэрэглэгдэхүүн