Шинэ эгэл – Тэгш бус байдлыг бууруулъя
<div class="article-body no-wide-image">
          <blockquote><p>Цар тахлын ямар ч нөхцөлд хүний эрхийг хамгаалах ёстойг мартаж болохгүй. Аюул нь вирус болохоос хүн биш юм.</p>
<cite><p>2030</p>
</cite></blockquote><p>Дэлхийн түүхэнд баян, ядуугийн ялгаа, нийгмийн тэгш бус байдал арилшгүй толбо мэт байсаар ирсэн билээ. Энэ хорвоод мэндэлсэн хүн бүр харилцан адилгүй орчинд төрж өсөж, янз бүрийн соёл, хэв маягаар амьдардаг тул бүгдээрээ адил тэгш байх боломж хомс билээ. Гэвч хүн бүр ямар ч тохиолдолд тэгш эрхээр хангагдаж, боловсрол, эрүүл мэнд тэргүүт нийгмийн олон салбарын боломжийг алагчлалгүй хүртэх учиртай билээ.<br><br>Өдгөө дэлхийн нийтэд 10 хүн тутмын нэг нь <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=8bb8fbfdcf&amp;e=e2ff137051" target="_blank">нэн ядуу</a> амьдарч байна. Мөн тэдний 50 хувь нь хүүхэд байгаа нь харамсалтай. Цар тахлын улмаас олон сая хүн ажилгүй болж, хүүхэд, эмэгтэйчүүдийн эрх зөрчигдсөөр байгаа нь тэгш бус байдлын ялгаа улам тодорч буйг илтгэнэ. Түүнчлэн Ковид-19 халдварын эсрэг вакцинжуулалтын хүртээмжийн хувьд орлого багатай орнуудад хангалтгүй байгааг анхаарах нь зүйтэй юм.<br><br>Тиймээс <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=bbab96d6e6&amp;e=e2ff137051" target="_blank">ХААН Банктай</a> хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын шинэ дугаарт цар тахлаас үүдэлтэй тэгш бус байдлын тухай асуудлыг хөндөж, олон улсад ямар шийдэл, бодлого хэрэгжүүлж буйг онцоллоо.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/3e84d39e6bb1a50dd7ea39bbb79499f0.gif"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТООГООр тайлбарлах нь </h3><p><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=f533f24f38&amp;e=e2ff137051" target="_blank">1/5</a>: Манай улсад хөдөлмөр эрхэлж буй таван хүн тутмын нэг нь ажил орлоготойгоос үл хамааран ядуу гэх ангилалд багтаж байна.<br><br><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=0413c43cc0&amp;e=e2ff137051" target="_blank">81%</a>: Монгол Улсад нийгмийн хамгааллын хөтөлбөрт хамрагдагсдын 70 хувийг ядуу бус ангиллын хүмүүс бүрдүүлж буй төдийгүй нийт шилжүүлгийн 81 хувийг хүртэж байна. Энэ нь нийгмийн хамгааллын хөтөлбөрүүд зорилтот бүлэгтээ хүрч чадахгүй байгааг илтгэнэ.<br><br><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=538e4a54c8&amp;e=e2ff137051" target="_blank">70%</a>: Цар тахал айл өрхөд хэрхэн нөлөөлсөн тухай Дэлхийн банкны судалгаагаар, өрхүүдийн 70 гаруй хувьд хүнсний гол нэрийн бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт хүндрэл үзүүлсэн гэжээ.<br><br><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=e413543329&amp;e=e2ff137051" target="_blank">13,000</a>: Өнгөрсөн онд цар тахал, хөл хорионы улмаас үйл ажиллагаа эрхлээгүй, түр, бүрэн зогсоосон аж ахуйн нэгжүүдийн тоо өмнөх оноос 13 мянгаар нэмэгджээ.<br><br><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=15f6477487&amp;e=e2ff137051" target="_blank">16%</a>: Гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага 2020 онд 16 хувиар өсжээ. Цагдаагийн байгууллагад өдөрт дунджаар 150-200, жилд 50 мянга гаруй гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага ирсэн байна.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/f730fc7fbee090281bf518d7fcb62757.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ой санамжид уях баримтууд </h3><p>Дэлхийн эдийн засаг цар тахлын улмаас 2020 онд 3.2 хувиар агшжээ. Энэ оны хувьд 5.6–6.0 хувиар <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=3906139889&amp;e=e2ff137051" target="_blank">өснө </a>хэмээн таамаглаж байгаа ч вакцинжуулалтын нөхцөл байдлаас шалтгаалан бага зэрэг буурах таамагтай байна.<br><br>Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлт энэ оны зургадугаар сарын байдлаар <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=245c082b66&amp;e=e2ff137051" target="_blank">6.3 хувьтай</a> гарсан ч айл өрхийн орлого буурч, аж ахуйн нэгжүүд олон асуудалтай нүүр тулсан хэвээр байна. Өөрөөр хэлбэл, цар тахал аж ахуйн нэгжүүдэд орлого буурах, зардлаа танах, үйлдвэрлэлээ бууруулах, цаашлаад үйл ажиллагаагаа түр, эсвэл бүрэн зогсоох байдлаар илэрсэн. Харин айл өрхүүдэд цалин, хөлсний орлого буурах, өрийн дарамт нэмэгдэх зэргээр санхүүгийн нөхцөл байдал нь хүндэрсэн юм.<br><br>Өдгөө гурван өрх тутмын хоёрынх нь орлого цар тахлын өмнөх үеэс буурчээ. Үйлчилгээний салбарт хөдөлмөр эрхлэлт хамгийн өндөр сэргэлттэй байгаа бол үйлдвэрийн салбарын хөдөлмөр эрхлэлт цар тахлын өмнөх үеэс <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=ee82622307&amp;e=e2ff137051" target="_blank">44 хувиар</a> бага байгааг Үндэсний статистикийн хорооноос Дэлхийн банктай хамтран хийсэн <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=9a24c43fcc&amp;e=e2ff137051" target="_blank">судалгаанаас</a> харж болно. Тэд 1100 гаруй өрхөөс түүврийн аргаар ярилцлага хийжээ. <br><br>Мөн Монгол Улсад анх удаа <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=392cba76d3&amp;e=e2ff137051" target="_blank">НӨАТ-ын</a> цахим бүртгэлийн Их өгөгдөл ашиглан цар тахал дэгдсэн 2020 оны өрхийн зарлага, ядуурал, өрхийн тэгш бус байдлыг судалсныг өнгөрсөн долдугаар сард танилцуулсан.<br><br>Судалгаанд НӨАТ-ын системд бүртгэлтэй өрхүүдийн зардал дунджаар өсч, ядуурлын түвшин болон тэгш бус байдал бага зэрэг буурсан нь сонирхол татна. Тухайлбал, ядуурлын түвшин 4.8 пунктээр буурсан гэж тооцсон байна. Энэ нь цар тахлын үед хэрэгжүүлсэн Засгийн газрын дэмжлэгтэй холбоотой гэж үзжээ. Нөгөө талаас хүн амын хамгийн ядуу 20 хувийнх нь хэрэглээнд цар тахлын хямрал <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=5675c89d56&amp;e=e2ff137051" target="_blank">онцгой нөлөөлж</a>, өрхийн хэрэглээ буурчээ. <br><br>Гэхдээ зарим өрх интернет холбоо, ухаалаг гар утасны хэрэглээ хязгаарлагдмал хэвээр байгаа тул НӨАТ-ын цахим төлбөрийн бүртгэлийн систем нь хүн амын хэрэглээг бүрэн тооцох боломжгүйг онцолсон. Иргэд зарлага, хэрэглээгээ хэр бүртгэж хэвшиж байгааг хянах боломжгүй учир ядуурал, тэгш бус байдлыг илэрхийлэх үзүүлэлтийг бодитой тооцох нөхцөлийг хязгаарлаж байж болзошгүйг дурджээ. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/f8ce8875f98a2bfa7fa04e9d0e00239c.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">google-дэхээс залхуурсан асуулт </h3><p><em>Вакцинжуулалт нийгэм, эдийн засагт хэрхэн нөлөөлж байна вэ? </em><br><br>Энэ оны долдугаар сарын байдлаар хөгжингүй улс орнууд нийт хүн амынхаа 40 орчим хувийг вакцинжуулаад буй бол хөгжиж буй орнуудад гурав хүрэхгүй хувьтай байна. Вакцинжуулалтын явц ялгаатай байгаа нь эдийн засгийн сэргэлт харилцан адилгүй байх нөхцөлийг бүрдүүлж буй нь ойлгомжтой.<br><br>Вакцинжуулалт хийсэн ч хамгаалах бусад арга хэмжээг авахгүй бол үр нөлөө муутай байх магадлалтай. Ийм нөхцөлд вирусийн тархалт эргээд нэмэгдэх, хөл хориог дахин чангатгах зэргээр үргэлжлэх төлөвтэй. Тиймээс вакцины үр нөлөө, эдийн засгийн үр ашгийг дээшлүүлэхийн тулд эмийн бус бусад арга хэмжээ, ялангуяа шинжилгээ авах, хавьтлыг тодорхойлох, тусгаарлах арга хэмжээг сайжруулах хэрэгтэйг Дэлхийн банкны <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=ff354d3f78&amp;e=e2ff137051" target="_blank">судалгаан</a>д онцолсон.<br><br>Цаашид вакцины үйлдвэрлэл, түгээлтийн асуудлаас гадна вирусийн шинэ хувилбарууд хурдтай тархаж, хоруу чанар өндөртэй, вакцинд тэсвэртэй болж буй нь олон асуудал дагуулсаар байна.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/7520708e5d9c37c2bb1494af82d82de2.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Сайн туршлагыг хуваалцах нь </h3><p>Цар тахлын сөрөг нөлөөллийг бууруулах зорилгоор дэлхийн улс орнуудад эдийн засаг, санхүүгийн салбарыг дэмжих бодлогуудыг эрчимтэй хэрэгжүүлсээр байна. Тухайлбал, энэ оны долдугаар сарын байдлаар цар тахлын эсрэг санхүүжилт <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=dd1637d4a8&amp;e=e2ff137051" target="_blank">16.5 их наяд</a> ам.доллартай тэнцэж байна.<br><br>АНУ-ын хувьд эмзэг бүлгийн өрхүүдийг дэмжих, эдийн засгийн сэргэлтийг эрчимжүүлэх, урт хугацааны тогтвортой өсөлтийг бий болгох зорилгоор ДНБ-ий 18 хувьтай тэнцэх хэмжээний хоёр жилийн хугацаатай арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ. Харин Европын холбооны орнуудын хувьд эдийн засгийг дэмжих үйл ажиллагааны нийт зардал бүс нутгийн ДНБ-ий <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=11146edfba&amp;e=e2ff137051" target="_blank">14 хувьд</a> хүрчээ.<br><br>Мөн дижитал технологи хурдацтай хөгжиж буй энэ цаг үед хөдөлмөр шингэсэн үйлдвэрлэл улам бүр буурсаар байгаа тул ажилгүйдэл өсөх хандлага ажиглагдаж байна. Үүнийг дагаад мэдээлэл технологийн мэдлэг нимгэн хүмүүсийн ажилгүйдэлд өртөх эрсдэлийг нарийн тооцохоор улс орнууд тус тусын бодлогоо боловсруулж байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Санал болгох нь </h3><p></p><p><strong>ВИДЕО:</strong> Чинээлэг орнууд цар тахлын үеэр хэрхэн вакцинжуулалтад хамрагдаж, ямар үр нөлөөг авчирч буй тухай "Vox"-оос бэлтгэсэн сонирхолтой анимейшн үзээрэй. <br><br><strong style='color: rgb(233, 233, 233); font-family: "open sans", "helvetica neue", helvetica, arial, sans-serif; font-size: 15px;'> <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=a6cb5dc3be&amp;e=e2ff137051" target="_blank">VOX</a></strong><br><br><strong>НОМ: </strong>Манай улсын орлого, хэрэглээний тэгш бус байдлын тухай мэдвэл зохих тоо баримт бүхнийг багтаасан ҮСХ-оос 2020 онд гаргасан тайланг уншаарай. <br><br><strong style='color: rgb(233, 233, 233); font-family: "open sans", "helvetica neue", helvetica, arial, sans-serif; font-size: 15px;'><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=2a74aaf902&amp;e=e2ff137051" target="_blank">ОРЛОГО, ХЭРЭГЛЭЭНИЙ ТЭГШ БУС БАЙДЛЫН ТУХАЙ ТАЙЛАН</a></strong><br><br><strong>КИНО: </strong>Том гүрэнд хэрхэн орлогын тэгш бус байдал гүнзгийрдэг тухай АНУ-ын сургамж түүхээр дамжуулан өгүүлэх бүтээлийг үзээрэй. <br><br><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=333f609bac&amp;e=e2ff137051" target="_blank"><strong> INEQUALITY FOR ALL</strong></a><br><br><strong>ПОДКАСТ</strong>: Цар тахлын үед цалин хөлсийг хэрхэн тооцох, сул зогсолтыг яаж үнэлэх тухай хөдөлмөрийн харилцааны асуудлыг "Legal Talks" подкаст хөндсөнийг сонсоорой. <br><br><strong style='color: rgb(233, 233, 233); font-family: "open sans", "helvetica neue", helvetica, arial, sans-serif; font-size: 15px;'><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=2c5fc4310c&amp;e=e2ff137051" target="_blank">ЦАР ТАХЛЫН ҮЕД ХӨДӨЛМӨРИЙН ХАРИЛЦААГ ЯАЖ ЗОХИЦУУЛАХ ВЭ?</a></strong></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/bec2dd2cc162a9d0b15e938dd1218a84.jpg"></p><p></p><p><i>Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал хэвшил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран “Тогтвортой хөгжил-2030” цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.</i></p><p><i>Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.</i></p>
<blockquote><p>Цахим товхимолд бүртгүүлэх <a href="https://2030.mn/" target="_blank">2030.mn</a></p>
<cite><p>Unread</p>
</cite></blockquote>          </div>

Цар тахлын ямар ч нөхцөлд хүний эрхийг хамгаалах ёстойг мартаж болохгүй. Аюул нь вирус болохоос хүн биш юм.

2030

Дэлхийн түүхэнд баян, ядуугийн ялгаа, нийгмийн тэгш бус байдал арилшгүй толбо мэт байсаар ирсэн билээ. Энэ хорвоод мэндэлсэн хүн бүр харилцан адилгүй орчинд төрж өсөж, янз бүрийн соёл, хэв маягаар амьдардаг тул бүгдээрээ адил тэгш байх боломж хомс билээ. Гэвч хүн бүр ямар ч тохиолдолд тэгш эрхээр хангагдаж, боловсрол, эрүүл мэнд тэргүүт нийгмийн олон салбарын боломжийг алагчлалгүй хүртэх учиртай билээ.
Өдгөө дэлхийн нийтэд 10 хүн тутмын нэг нь
нэн ядуу
амьдарч байна. Мөн тэдний 50 хувь нь хүүхэд байгаа нь харамсалтай. Цар тахлын улмаас олон сая хүн ажилгүй болж, хүүхэд, эмэгтэйчүүдийн эрх зөрчигдсөөр байгаа нь тэгш бус байдлын ялгаа улам тодорч буйг илтгэнэ. Түүнчлэн Ковид-19 халдварын эсрэг вакцинжуулалтын хүртээмжийн хувьд орлого багатай орнуудад хангалтгүй байгааг анхаарах нь зүйтэй юм.
Тиймээс
ХААН Банктай
хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын шинэ дугаарт цар тахлаас үүдэлтэй тэгш бус байдлын тухай асуудлыг хөндөж, олон улсад ямар шийдэл, бодлого хэрэгжүүлж буйг онцоллоо.

ТООГООр тайлбарлах нь
1/5
: Манай улсад хөдөлмөр эрхэлж буй таван хүн тутмын нэг нь ажил орлоготойгоос үл хамааран ядуу гэх ангилалд багтаж байна.
81%
: Монгол Улсад нийгмийн хамгааллын хөтөлбөрт хамрагдагсдын 70 хувийг ядуу бус ангиллын хүмүүс бүрдүүлж буй төдийгүй нийт шилжүүлгийн 81 хувийг хүртэж байна. Энэ нь нийгмийн хамгааллын хөтөлбөрүүд зорилтот бүлэгтээ хүрч чадахгүй байгааг илтгэнэ.
70%
: Цар тахал айл өрхөд хэрхэн нөлөөлсөн тухай Дэлхийн банкны судалгаагаар, өрхүүдийн 70 гаруй хувьд хүнсний гол нэрийн бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт хүндрэл үзүүлсэн гэжээ.
13,000
: Өнгөрсөн онд цар тахал, хөл хорионы улмаас үйл ажиллагаа эрхлээгүй, түр, бүрэн зогсоосон аж ахуйн нэгжүүдийн тоо өмнөх оноос 13 мянгаар нэмэгджээ.
16%
: Гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага 2020 онд 16 хувиар өсжээ. Цагдаагийн байгууллагад өдөрт дунджаар 150-200, жилд 50 мянга гаруй гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага ирсэн байна.

ой санамжид уях баримтууд
Дэлхийн эдийн засаг цар тахлын улмаас 2020 онд 3.2 хувиар агшжээ. Энэ оны хувьд 5.6–6.0 хувиар
өснө
хэмээн таамаглаж байгаа ч вакцинжуулалтын нөхцөл байдлаас шалтгаалан бага зэрэг буурах таамагтай байна.
Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлт энэ оны зургадугаар сарын байдлаар
6.3 хувьтай
гарсан ч айл өрхийн орлого буурч, аж ахуйн нэгжүүд олон асуудалтай нүүр тулсан хэвээр байна. Өөрөөр хэлбэл, цар тахал аж ахуйн нэгжүүдэд орлого буурах, зардлаа танах, үйлдвэрлэлээ бууруулах, цаашлаад үйл ажиллагаагаа түр, эсвэл бүрэн зогсоох байдлаар илэрсэн. Харин айл өрхүүдэд цалин, хөлсний орлого буурах, өрийн дарамт нэмэгдэх зэргээр санхүүгийн нөхцөл байдал нь хүндэрсэн юм.
Өдгөө гурван өрх тутмын хоёрынх нь орлого цар тахлын өмнөх үеэс буурчээ. Үйлчилгээний салбарт хөдөлмөр эрхлэлт хамгийн өндөр сэргэлттэй байгаа бол үйлдвэрийн салбарын хөдөлмөр эрхлэлт цар тахлын өмнөх үеэс
44 хувиар
бага байгааг Үндэсний статистикийн хорооноос Дэлхийн банктай хамтран хийсэн
судалгаанаас
харж болно. Тэд 1100 гаруй өрхөөс түүврийн аргаар ярилцлага хийжээ.
Мөн Монгол Улсад анх удаа
НӨАТ-ын
цахим бүртгэлийн Их өгөгдөл ашиглан цар тахал дэгдсэн 2020 оны өрхийн зарлага, ядуурал, өрхийн тэгш бус байдлыг судалсныг өнгөрсөн долдугаар сард танилцуулсан.
Судалгаанд НӨАТ-ын системд бүртгэлтэй өрхүүдийн зардал дунджаар өсч, ядуурлын түвшин болон тэгш бус байдал бага зэрэг буурсан нь сонирхол татна. Тухайлбал, ядуурлын түвшин 4.8 пунктээр буурсан гэж тооцсон байна. Энэ нь цар тахлын үед хэрэгжүүлсэн Засгийн газрын дэмжлэгтэй холбоотой гэж үзжээ. Нөгөө талаас хүн амын хамгийн ядуу 20 хувийнх нь хэрэглээнд цар тахлын хямрал
онцгой нөлөөлж
, өрхийн хэрэглээ буурчээ.
Гэхдээ зарим өрх интернет холбоо, ухаалаг гар утасны хэрэглээ хязгаарлагдмал хэвээр байгаа тул НӨАТ-ын цахим төлбөрийн бүртгэлийн систем нь хүн амын хэрэглээг бүрэн тооцох боломжгүйг онцолсон. Иргэд зарлага, хэрэглээгээ хэр бүртгэж хэвшиж байгааг хянах боломжгүй учир ядуурал, тэгш бус байдлыг илэрхийлэх үзүүлэлтийг бодитой тооцох нөхцөлийг хязгаарлаж байж болзошгүйг дурджээ.

google-дэхээс залхуурсан асуулт
Вакцинжуулалт нийгэм, эдийн засагт хэрхэн нөлөөлж байна вэ?
Энэ оны долдугаар сарын байдлаар хөгжингүй улс орнууд нийт хүн амынхаа 40 орчим хувийг вакцинжуулаад буй бол хөгжиж буй орнуудад гурав хүрэхгүй хувьтай байна. Вакцинжуулалтын явц ялгаатай байгаа нь эдийн засгийн сэргэлт харилцан адилгүй байх нөхцөлийг бүрдүүлж буй нь ойлгомжтой.
Вакцинжуулалт хийсэн ч хамгаалах бусад арга хэмжээг авахгүй бол үр нөлөө муутай байх магадлалтай. Ийм нөхцөлд вирусийн тархалт эргээд нэмэгдэх, хөл хориог дахин чангатгах зэргээр үргэлжлэх төлөвтэй. Тиймээс вакцины үр нөлөө, эдийн засгийн үр ашгийг дээшлүүлэхийн тулд эмийн бус бусад арга хэмжээ, ялангуяа шинжилгээ авах, хавьтлыг тодорхойлох, тусгаарлах арга хэмжээг сайжруулах хэрэгтэйг Дэлхийн банкны
судалгаан
д онцолсон.
Цаашид вакцины үйлдвэрлэл, түгээлтийн асуудлаас гадна вирусийн шинэ хувилбарууд хурдтай тархаж, хоруу чанар өндөртэй, вакцинд тэсвэртэй болж буй нь олон асуудал дагуулсаар байна.

Сайн туршлагыг хуваалцах нь
Цар тахлын сөрөг нөлөөллийг бууруулах зорилгоор дэлхийн улс орнуудад эдийн засаг, санхүүгийн салбарыг дэмжих бодлогуудыг эрчимтэй хэрэгжүүлсээр байна. Тухайлбал, энэ оны долдугаар сарын байдлаар цар тахлын эсрэг санхүүжилт
16.5 их наяд
ам.доллартай тэнцэж байна.
АНУ-ын хувьд эмзэг бүлгийн өрхүүдийг дэмжих, эдийн засгийн сэргэлтийг эрчимжүүлэх, урт хугацааны тогтвортой өсөлтийг бий болгох зорилгоор ДНБ-ий 18 хувьтай тэнцэх хэмжээний хоёр жилийн хугацаатай арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ. Харин Европын холбооны орнуудын хувьд эдийн засгийг дэмжих үйл ажиллагааны нийт зардал бүс нутгийн ДНБ-ий
14 хувьд
хүрчээ.
Мөн дижитал технологи хурдацтай хөгжиж буй энэ цаг үед хөдөлмөр шингэсэн үйлдвэрлэл улам бүр буурсаар байгаа тул ажилгүйдэл өсөх хандлага ажиглагдаж байна. Үүнийг дагаад мэдээлэл технологийн мэдлэг нимгэн хүмүүсийн ажилгүйдэлд өртөх эрсдэлийг нарийн тооцохоор улс орнууд тус тусын бодлогоо боловсруулж байна.

Санал болгох нь
ВИДЕО:
Чинээлэг орнууд цар тахлын үеэр хэрхэн вакцинжуулалтад хамрагдаж, ямар үр нөлөөг авчирч буй тухай "Vox"-оос бэлтгэсэн сонирхолтой анимейшн үзээрэй.

VOX
НОМ:
Манай улсын орлого, хэрэглээний тэгш бус байдлын тухай мэдвэл зохих тоо баримт бүхнийг багтаасан ҮСХ-оос 2020 онд гаргасан тайланг уншаарай.
ОРЛОГО, ХЭРЭГЛЭЭНИЙ ТЭГШ БУС БАЙДЛЫН ТУХАЙ ТАЙЛАН
КИНО:
Том гүрэнд хэрхэн орлогын тэгш бус байдал гүнзгийрдэг тухай АНУ-ын сургамж түүхээр дамжуулан өгүүлэх бүтээлийг үзээрэй.
INEQUALITY FOR ALL
ПОДКАСТ
: Цар тахлын үед цалин хөлсийг хэрхэн тооцох, сул зогсолтыг яаж үнэлэх тухай хөдөлмөрийн харилцааны асуудлыг "Legal Talks" подкаст хөндсөнийг сонсоорой.
ЦАР ТАХЛЫН ҮЕД ХӨДӨЛМӨРИЙН ХАРИЛЦААГ ЯАЖ ЗОХИЦУУЛАХ ВЭ?

Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал хэвшил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран “Тогтвортой хөгжил-2030” цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.
Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.

Цахим товхимолд бүртгүүлэх
2030.mn

Unread


> Цар тахлын ямар ч нөхцөлд хүний эрхийг хамгаалах ёстойг мартаж болохгүй. Аюул нь вирус болохоос хүн биш юм.
>
> 2030
Дэлхийн түүхэнд баян, ядуугийн ялгаа, нийгмийн тэгш бус байдал арилшгүй толбо мэт байсаар ирсэн билээ. Энэ хорвоод мэндэлсэн хүн бүр харилцан адилгүй орчинд төрж өсөж, янз бүрийн соёл, хэв маягаар амьдардаг тул бүгдээрээ адил тэгш байх боломж хомс билээ. Гэвч хүн бүр ямар ч тохиолдолд тэгш эрхээр хангагдаж, боловсрол, эрүүл мэнд тэргүүт нийгмийн олон салбарын боломжийг алагчлалгүй хүртэх учиртай билээ.
Өдгөө дэлхийн нийтэд 10 хүн тутмын нэг нь нэн ядуу амьдарч байна. Мөн тэдний 50 хувь нь хүүхэд байгаа нь харамсалтай. Цар тахлын улмаас олон сая хүн ажилгүй болж, хүүхэд, эмэгтэйчүүдийн эрх зөрчигдсөөр байгаа нь тэгш бус байдлын ялгаа улам тодорч буйг илтгэнэ. Түүнчлэн Ковид-19 халдварын эсрэг вакцинжуулалтын хүртээмжийн хувьд орлого багатай орнуудад хангалтгүй байгааг анхаарах нь зүйтэй юм.
Тиймээс ХААН Банктай хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын шинэ дугаарт цар тахлаас үүдэлтэй тэгш бус байдлын тухай асуудлыг хөндөж, олон улсад ямар шийдэл, бодлого хэрэгжүүлж буйг онцоллоо.
### ТООГООр тайлбарлах нь
1/5: Манай улсад хөдөлмөр эрхэлж буй таван хүн тутмын нэг нь ажил орлоготойгоос үл хамааран ядуу гэх ангилалд багтаж байна.
81%: Монгол Улсад нийгмийн хамгааллын хөтөлбөрт хамрагдагсдын 70 хувийг ядуу бус ангиллын хүмүүс бүрдүүлж буй төдийгүй нийт шилжүүлгийн 81 хувийг хүртэж байна. Энэ нь нийгмийн хамгааллын хөтөлбөрүүд зорилтот бүлэгтээ хүрч чадахгүй байгааг илтгэнэ.
70%: Цар тахал айл өрхөд хэрхэн нөлөөлсөн тухай Дэлхийн банкны судалгаагаар, өрхүүдийн 70 гаруй хувьд хүнсний гол нэрийн бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт хүндрэл үзүүлсэн гэжээ.
13,000: Өнгөрсөн онд цар тахал, хөл хорионы улмаас үйл ажиллагаа эрхлээгүй, түр, бүрэн зогсоосон аж ахуйн нэгжүүдийн тоо өмнөх оноос 13 мянгаар нэмэгджээ.
16%: Гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага 2020 онд 16 хувиар өсжээ. Цагдаагийн байгууллагад өдөрт дунджаар 150-200, жилд 50 мянга гаруй гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага ирсэн байна.
### ой санамжид уях баримтууд
Дэлхийн эдийн засаг цар тахлын улмаас 2020 онд 3.2 хувиар агшжээ. Энэ оны хувьд 5.6–6.0 хувиар өснө хэмээн таамаглаж байгаа ч вакцинжуулалтын нөхцөл байдлаас шалтгаалан бага зэрэг буурах таамагтай байна.
Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлт энэ оны зургадугаар сарын байдлаар 6.3 хувьтай гарсан ч айл өрхийн орлого буурч, аж ахуйн нэгжүүд олон асуудалтай нүүр тулсан хэвээр байна. Өөрөөр хэлбэл, цар тахал аж ахуйн нэгжүүдэд орлого буурах, зардлаа танах, үйлдвэрлэлээ бууруулах, цаашлаад үйл ажиллагаагаа түр, эсвэл бүрэн зогсоох байдлаар илэрсэн. Харин айл өрхүүдэд цалин, хөлсний орлого буурах, өрийн дарамт нэмэгдэх зэргээр санхүүгийн нөхцөл байдал нь хүндэрсэн юм.
Өдгөө гурван өрх тутмын хоёрынх нь орлого цар тахлын өмнөх үеэс буурчээ. Үйлчилгээний салбарт хөдөлмөр эрхлэлт хамгийн өндөр сэргэлттэй байгаа бол үйлдвэрийн салбарын хөдөлмөр эрхлэлт цар тахлын өмнөх үеэс 44 хувиар бага байгааг Үндэсний статистикийн хорооноос Дэлхийн банктай хамтран хийсэн судалгаанаас харж болно. Тэд 1100 гаруй өрхөөс түүврийн аргаар ярилцлага хийжээ.
Мөн Монгол Улсад анх удаа НӨАТ-ын цахим бүртгэлийн Их өгөгдөл ашиглан цар тахал дэгдсэн 2020 оны өрхийн зарлага, ядуурал, өрхийн тэгш бус байдлыг судалсныг өнгөрсөн долдугаар сард танилцуулсан.
Судалгаанд НӨАТ-ын системд бүртгэлтэй өрхүүдийн зардал дунджаар өсч, ядуурлын түвшин болон тэгш бус байдал бага зэрэг буурсан нь сонирхол татна. Тухайлбал, ядуурлын түвшин 4.8 пунктээр буурсан гэж тооцсон байна. Энэ нь цар тахлын үед хэрэгжүүлсэн Засгийн газрын дэмжлэгтэй холбоотой гэж үзжээ. Нөгөө талаас хүн амын хамгийн ядуу 20 хувийнх нь хэрэглээнд цар тахлын хямрал онцгой нөлөөлж, өрхийн хэрэглээ буурчээ.
Гэхдээ зарим өрх интернет холбоо, ухаалаг гар утасны хэрэглээ хязгаарлагдмал хэвээр байгаа тул НӨАТ-ын цахим төлбөрийн бүртгэлийн систем нь хүн амын хэрэглээг бүрэн тооцох боломжгүйг онцолсон. Иргэд зарлага, хэрэглээгээ хэр бүртгэж хэвшиж байгааг хянах боломжгүй учир ядуурал, тэгш бус байдлыг илэрхийлэх үзүүлэлтийг бодитой тооцох нөхцөлийг хязгаарлаж байж болзошгүйг дурджээ.
### google-дэхээс залхуурсан асуулт
*Вакцинжуулалт нийгэм, эдийн засагт хэрхэн нөлөөлж байна вэ?*
Энэ оны долдугаар сарын байдлаар хөгжингүй улс орнууд нийт хүн амынхаа 40 орчим хувийг вакцинжуулаад буй бол хөгжиж буй орнуудад гурав хүрэхгүй хувьтай байна. Вакцинжуулалтын явц ялгаатай байгаа нь эдийн засгийн сэргэлт харилцан адилгүй байх нөхцөлийг бүрдүүлж буй нь ойлгомжтой.
Вакцинжуулалт хийсэн ч хамгаалах бусад арга хэмжээг авахгүй бол үр нөлөө муутай байх магадлалтай. Ийм нөхцөлд вирусийн тархалт эргээд нэмэгдэх, хөл хориог дахин чангатгах зэргээр үргэлжлэх төлөвтэй. Тиймээс вакцины үр нөлөө, эдийн засгийн үр ашгийг дээшлүүлэхийн тулд эмийн бус бусад арга хэмжээ, ялангуяа шинжилгээ авах, хавьтлыг тодорхойлох, тусгаарлах арга хэмжээг сайжруулах хэрэгтэйг Дэлхийн банкны судалгаанд онцолсон.
Цаашид вакцины үйлдвэрлэл, түгээлтийн асуудлаас гадна вирусийн шинэ хувилбарууд хурдтай тархаж, хоруу чанар өндөртэй, вакцинд тэсвэртэй болж буй нь олон асуудал дагуулсаар байна.
### Сайн туршлагыг хуваалцах нь
Цар тахлын сөрөг нөлөөллийг бууруулах зорилгоор дэлхийн улс орнуудад эдийн засаг, санхүүгийн салбарыг дэмжих бодлогуудыг эрчимтэй хэрэгжүүлсээр байна. Тухайлбал, энэ оны долдугаар сарын байдлаар цар тахлын эсрэг санхүүжилт 16.5 их наяд ам.доллартай тэнцэж байна.
АНУ-ын хувьд эмзэг бүлгийн өрхүүдийг дэмжих, эдийн засгийн сэргэлтийг эрчимжүүлэх, урт хугацааны тогтвортой өсөлтийг бий болгох зорилгоор ДНБ-ий 18 хувьтай тэнцэх хэмжээний хоёр жилийн хугацаатай арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ. Харин Европын холбооны орнуудын хувьд эдийн засгийг дэмжих үйл ажиллагааны нийт зардал бүс нутгийн ДНБ-ий 14 хувьд хүрчээ.
Мөн дижитал технологи хурдацтай хөгжиж буй энэ цаг үед хөдөлмөр шингэсэн үйлдвэрлэл улам бүр буурсаар байгаа тул ажилгүйдэл өсөх хандлага ажиглагдаж байна. Үүнийг дагаад мэдээлэл технологийн мэдлэг нимгэн хүмүүсийн ажилгүйдэлд өртөх эрсдэлийг нарийн тооцохоор улс орнууд тус тусын бодлогоо боловсруулж байна.
### Санал болгох нь
**ВИДЕО:** Чинээлэг орнууд цар тахлын үеэр хэрхэн вакцинжуулалтад хамрагдаж, ямар үр нөлөөг авчирч буй тухай "Vox"-оос бэлтгэсэн сонирхолтой анимейшн үзээрэй.
**VOX**
**НОМ:** Манай улсын орлого, хэрэглээний тэгш бус байдлын тухай мэдвэл зохих тоо баримт бүхнийг багтаасан ҮСХ-оос 2020 онд гаргасан тайланг уншаарай.
**ОРЛОГО, ХЭРЭГЛЭЭНИЙ ТЭГШ БУС БАЙДЛЫН ТУХАЙ ТАЙЛАН**
**КИНО:** Том гүрэнд хэрхэн орлогын тэгш бус байдал гүнзгийрдэг тухай АНУ-ын сургамж түүхээр дамжуулан өгүүлэх бүтээлийг үзээрэй.
**INEQUALITY FOR ALL**
**ПОДКАСТ**: Цар тахлын үед цалин хөлсийг хэрхэн тооцох, сул зогсолтыг яаж үнэлэх тухай хөдөлмөрийн харилцааны асуудлыг "Legal Talks" подкаст хөндсөнийг сонсоорой.
**ЦАР ТАХЛЫН ҮЕД ХӨДӨЛМӨРИЙН ХАРИЛЦААГ ЯАЖ ЗОХИЦУУЛАХ ВЭ?**
*Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал хэвшил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран “Тогтвортой хөгжил-2030” цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.*
*Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.*
> Цахим товхимолд бүртгүүлэх 2030.mn
>
> Unread