Хөгжлийн салхийг эрчилж, хүрэх зорилгынхоо өөд тэмүүлж буй Г.Батбилэг 

<div class="article-body">
          <blockquote><p>"Өртөөлөгчид" бол салбартаа шинэчлэл хийхээр, тоглоомын дүрмийг өөрчлөхөөр тэмүүлж буй залуу мэргэжилтнүүд, шинэ үеийнхнийг онцлон танилцуулах хөрөг-цуврал юм.</p>
<cite><p>unread.media</p>
</cite></blockquote><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">цагаа олсон шийдэл</h3><p></p><p dir="ltr">Яг нэг жилийн өмнө бид цар тахлаас үүдсэн хөл хорионы дэглэмд шилжиж, олон мянган бизнес эрхлэгчид лангууны ард өрөөстэй бараагаа хэрхэн борлуулах вэ хэмээн толгой гашилгаж байсан нь саяхан мэт. Тухайн үед "Zochil" платформын хамт олон өндөр үнэтэй программ хангамжид хөрөнгө оруулах боломжгүй бизнес эрхлэгчдэд вэбсайт, захиалга төлбөр тооцооны автоматжуулалт зэрэг ажлуудыг цогцоор нь гуравхан минутын дотор, хямд үнээр шийдэх боломж олгосон билээ. Үүсгэн байгуулагдаад ердөө хоёрхон жилийг ардаа үдсэн хэдий ч хэдийнээ мянга гаруй харилцагчтай болж чадсан тэдний бизнесийг хэрэглэгчид нь дуу нэгтэйгээр “хялбар, хямд, хурдан” гэх үгсээр тодорхойлдог.<br></p><p dir="ltr">Орчин цагт гарааны бизнес гэх ойлголт нийгмийг байлдан дагуулж, энтрепренер болох эрмэлзэлтэй залуусын цуваа тасралтгүй хөвөрч буй. Угтаа гарааны бизнес нь зөвхөн шинэ санаа төдийгүй инновацлаг шийдлийнхээ тусламжтай нийгэмдээ бодит хувь нэмэр оруулж, шаардлагатай хөрөнгийг хамгийн ухаалгаар босгож чадаж гэмээнэ эцсийн хэрэглэгчдийг өөртөө татдаг мөн чанартай.</p><p>Тэгвэл дээрх бүх эрсдэлийг даван гарч, монголын гарааны бизнесийн зах зээлд өөрсдийн онцгой түүхийг бичиж яваа "Zochil" платформын гүйцэтгэх захирал, хамтран үүсгэн байгуулагч Г.Батбилэг бидний ээлжит өртөөлөгч. Өндөр технологийн тусламжтай тасралтгүй шинийг эрэлхийлж, боломжгүй гэсэн шошготой төсөл рүү ч ханцуй шамлан зүтгэдэг хувь хүний цуцашгүй зан чанарын илрэл болсон түүний түүхээс эл салбарт хүч үзэхээр зэхэж буй олон мянган залуус урам зориг, ухаарал олж авах биз ээ.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/03afe779bb19ebf8db08118fd73a93b8.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>Мэргэжлээс ургуулсан мэргэжил</div></h3><p dir="ltr">Цагаан морин жилийн Ардчилсан хувьсгалтай нас чацуу түүний хүүхэд нас Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд өнгөрчээ. Дунд сургуульд орохтой нь зэрэгцэн гэр бүл нь Дархан хот руу нүүж улмаар сумын төвийн хөвүүнд илүү чанартай боловсрол эзэмших нөхцөл бүрдсэн аж. Жаалхүү хар багаасаа л математик, физикийн хичээлдээ толгой цохидог байсан тул байгалийн шинжлэх ухааны гүнзгийрүүлсэн сургалттай ХААИС-ийн харьяа лицей сургуульд элсэн оров. Хожим нь тэрээр энэ сургуулиас олон жилийн турш хамтарч байгаа анд найз, ажлын түншээ олсон түүхтэй. Ахлах ангиасаа компьютерийн ард өдөр шөнөгүй сууж, технологид хорхойсох болсон Г.Батбилэг арван жилээ төгсмөгц тухайн үедээ Дарханд цөөхөн ирдэг байсан КТМС-ийн хуваарь авч, электроникийн инженер буюу техник хангамжийн чиглэлээр суралцахаар болжээ.<br></p>
<p></p><p dir="ltr">Их хотын шуугиант амьдралд санасныг бодоход хурдан дасаж, оюутан болмогцоо график дизайн, маркетинг гээд сонирхлынхоо дагуу төрөл бүрийн ажлыг хичээлийн хажуугаар хийж эхэлсэн гэнэ. “Мэдэхгүй, чадахгүй” хэмээн өөрийнхөө чадварыг хязгаарлахгүйгээр сонирхон шохоорхож буй бүхнээ шимтэн судалдаг зан чанар нь аажимдаа түүнийг “маркетинг”-ийн салбар руу хөтөлжээ. </p><p>Сургуулиа төгссөний дараа эзэмшсэн мэргэжлээрээ хэсэг ажиллах гэж оролдсон ч оюутан ахуй цагтаа хийж дадсан ажлууд нь түүний хувьд илүү бүтээлч, шинэлэг үр дүнд хүрэх боломжтой гэж үзсэн учраас ажлын гараагаа гадаад худалдааны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг “Грийн Сити” компанийн маркетингийн албанаас эхлүүлэхээр шийдэв. Ажлынхаа завсраар бизнесийн удирдлагын чиглэлээр гүнзгийрүүлэн суралцаж, “Интернет худалдааг байгууллагад нэвтрүүлэх нь” гэсэн чиглэлээр мастераа хамгаалаад ч амжив. Тэр цаг үеэс хойш Г.Батбилэгт харилцаа холбоо, программ хангамж, компьютер зэрэг инженерчлэлийн суурь мэдлэгээ бизнесийн ухаантай хослуулж, нийгэмд тустай бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх сэдэл төрсөн байна.</p><p dir="ltr">Ийнхүү түүний бэрхшээл саадаар арвин, бартаа нугачаагаар баялаг энтрепренерийн замнал эхэлсэн юм.</p><p dir="ltr"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/8d7f79add27737021bc0eb5ee54e9f6f.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>АЛДАА БОЛ БЭЛТГЭЛ, АМЖИЛТ БОЛ ГҮЙЦЭТГЭЛ</h3><p></p><p dir="ltr">“Nike” брэндийн үүсгэн байгуулагч Фил Найт бизнесээ эхлүүлээд удаагүй байх үедээ томоохон корпорацид нягтлан бодогч, их сургуулийн проффесорын ажлыг бүтэн цагаар хийж, амралтын өдрийн оройн цагаар л бизнестээ санаа тавьдаг байсан хэмээн <a href="https://www.goodreads.com/book/show/27220736-shoe-dog" target="_blank">“Shoe Dog”</a> намтар бүтээлдээ дурьдсан байдаг. Өөрийнхөө компанид бүтэн цагийн ажилтан болж, давхар ажил хийх шаардлагагүй болох хүртэл түүнд арван жилийн хугацаа шаардагдсан юм. Ч.Батбилэгтэй ярилцаад сууж байхад яагаад ч юм миний толгойд Фил Найтын энэхүү түүх л эргэлдэж байв.<br></p><p>Ажлын гараагаа эхлүүлсэн “Грийн Сити” группдээ шинэ брэндийн судалгаа хийх, борлуулалтын багтай хамтран ажиллах, сурталчилгааны кампанит ажил төлөвлөхөд хувь нэмрээ оруулахын сацуу Г.Батбилэгийн дотор цоо шинэ зүйл бүтээх хүсэл дүрэлзсээр байлаа. Санаа төдий байсан тэрхүү бизнес загвараа бодит ажил болгохоор манай гол дүр одоогийн хамтран зүтгэгч Г.Ганболдтойгоо гар нийлж, тэртээ 2013 онд "Smartbook" нэртэй үйлчилгээний газруудын нэгдсэн вэбсайт бүтээж эхэлжээ. Үүнээс хойших олон төсөл хамт хэрэгжүүлэн, унаж босох бүхий л цаг үеийн турш хамт байсан тулхтай хамтран зүтгэгчтэйгээ тэрээр ХААИС-ын лицейд сурч байсан хүүхэд ахуй цагаасаа нөхөрлөжээ. “Зочид буудал, ресторан, бар караоеке гэх мэт үйлчилгээний байгууллагуудын захиалгыг төвлөрсөн нэг платформд нэгтгэх зорилготой энэ төслийг бид хоёр жилийн турш нухсан. Эхэн үедээ дор хаяж 300 гэрээ байгуулна гэх өөдрөг төсөөлөлтэй байсан ч хөрсөн дээрээ хорь хүрэхгүй л харилцагчтай болж чадсан. Нөгөөтэйгүүр бидний байгуулсан стартап гаднын <a href="https://www.tripadvisor.com" target="_blank">tripadvisor.com</a>, <a href="https://www.hotels.com" target="_blank">hotels.com</a> гээд хэдэн зуун программист цалинжуулдаг аварга компаниудын хийдэг ажил болж таарсан юм. Гарааны хөрөнгө оруулалт, хүний нөөц, сурталчилгаа, MVP гэхчлэн стартапын тухай бүрэн сайн ойлголтгүй залуус зүгээр л программ бичээд түүнийгээ зарна хэмээн төлөвлөсөн нь бидний гол алдаа байсан” хэмээсэн Г.Батбилэг "Zochil" платформыг босгох хүртлээ нийтдээ зургаан технологийн стартапыг эхлүүлсэн аж.</p><p dir="ltr">Дэлгүүрүүдийн судалгаанд зориулсан программ хангамж, үл хөдлөх хөрөнгийн платформ, цагийн ажил хайгчдад зориулсан хөдөлмөр зуучийн систем гээд аз завшаан дутсан тэдгээр төслүүд “Zochil”-ын үүтгэл байсан нь лавтай. Магад одоогийн гарааны бизнес эрхлэгчдэд олдож буй prototype загвар турших, MVP бүтээгдэхүүн зах зээлд нийлүүлэх, “энжил” хөрөнгө оруулагчийг эгнээндээ нэгтгэх ховор боломжууд тэдний цаг үед байсансан бол байдал хаашаа эргэх байсныг хэн мэдэх билээ.</p><p dir="ltr"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/5d1410e142a51384bae0c99f25b9877e.jpg"></p><p></p><p dir="ltr"><br></p><p dir="ltr">Энэ бүх төслийг санаачилж, болохоос нь болохгүй хүртэл зүтгэж байх үедээ тэр давхар “Витафит” группт брэнд менежерийн албан тушаал хашиж байсныг дурдахгүй өнгөрч болохгүй биз ээ. Монголын тэргүүлэгч шингэн хүнсний үйлдвэрт ажиллах хугацаандаа тэрбээр “Гоё брэнд”, “Vita plus”, “Push”, “Lipton”, “Maazi”, “Sunny”зэрэг шинэ бүтээгдэхүүнүүдийг зах зээлд нэвтрүүлэх, сошиал медиа сувгуудыг хамарсан маркетингийн шинэлэг санаанууд турших, олон нийтэд зориулсан томоохон кампанит ажлууд зохион байгуулах гэхчлэн маркетерийн хувиар чамгүй туршлага хуримтлуулсан гэдэг.</p><p dir="ltr">Хамгийн сонирхолтой нь, өнөөх сэтгэлийн гүнд тээж яваа олон төслөө бүтээхийн төлөө тогтвортой ажлын байрнаасаа гурван ч удаа татгалзсан түүх түүнд бий. </p><p>“Витафит-д ажиллаж байх хугацаандаа би ажлын цаг тараад л хоёр найзтайгаа хамт өнөөх олон санаагаа хөгжүүлдэг байсан. Шөнийн гурав, дөрвөн цаг хүртэл суух нь хэвийн л үзэгдэл байж. Хийж байгаа ажил маань үнэхээр л болчих мэт мэдрэмж төрөх үед ажлаасаа гарах өргөдлөө өгчхөөд буцаад ороод ирэхэд удирдлагууд маань намайг хаа очиж сайн ойлгодог байсан шүү” хэмээн өнгөрсөн дурсамжаа хөгжилтэйгөөр хуучлав. <br></p><p dir="ltr">Өсөн дэвших боломжтой ажлын байр, тогтвортой цалин хангамж, чадварлаг хамт олон гээд дурдаад дуусашгүй боломжуудаас татгалзаж, гарааны бизнесийн ертөнцөд хөл тавихад үй түмэн асуудалтай халз тулгарна. Байрны лизинг, оффисын түрээс, ажилчдын цалин ар араасаа нэхэгдэх. Гэтэл бизнест энэ бүх зардлыг нөхөх төдий хэмжээний орлого орж ирэх нь өдрийн од мэт. Үүний хажууугаар түүний хувийн амьдралд баярт үйл явдал тохион, Г.Батбилэгийн гэр бүл бяцхан охиноо өлгийдөн авчээ. Нөхөр, эцэг хүний хувиар гэр бүлийнхээ өмнө хариуцлага хүлээх учиртай түүнд стартапаа босгохын төлөө зүтгэх нь шаггүй хүнд даваа байсан нь ойлгомжтой.</p><p>Олон бэрхшээл, тодорхойгүй байдлын манан дунд гучин насны босго давсан Г.Батбилэг болохгүйгээс заавал болгох хүртэл бүх зүйлээ дэнчин тавин, туршлага хийгээд чадвартаа дөрөөлөн “Zochil” төсөл рүү "дайран" оржээ. Олон удаа бүтэлгүйтсэн хэдий ч өдийг хүртэл сурсан мэдсэнээ ашиглан бизнесээ босгож чадна гэж нүүр бардам итгэлтэй байсан болохоор зориглоод үзье гэж шийдсэн нь энэ. Өмнөх бүх алдаагаа харин энэ удаад давтахыг хүссэнгүй.<br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/498b2164cbca9323f12e75cbd09768de.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>ЗАХ ЗЭЭЛИЙГ ЧИГЛҮҮЛЭГЧ БИЗНЕС<br></h3><p></p><p dir="ltr">Олон талт чадвартай, мэргэшсэн хүмүүсээр баг бүрдүүлэх, гарааны хөрөнгө зайлшгүй босгох, бүтээгдэхүүнийхээ анхны загвар бэлэн болмогц хөрөнгө оруулагч хайж олон нийтэд хандсан сурталчилгаа сайтар түгээх гээд олон хичээлийг тэр стартапын тухай өдий төдий сурах бичгүүдээс бус амьдрал гэх том сургуулиас суралцсанаараа онцлогтой.<br></p><p dir="ltr">Эдгээр олон төсөл, санаачилгын үр шим болж одоогийн "Zochil" онлайн худалдааны платформ 2019 онд нээлтээ хийлээ.</p><p><br></p>
<blockquote><p><a href="https://unread.today/c/spotlight-zochilshop" target="_blank">Zochil-3 минутын дотор онлайн дэлгүүрээ бүтээ</a></p>
<cite><p>unread.media</p>
</cite></blockquote><p></p><p dir="ltr">Хязгаарлагдмал нөөцөөр хангалттай урагшилж чадахуйц чадварлаг баг бий болгох нь нэн тэргүүний чухал ажил болохыг тэр энэ бүх хугацаанд ойлгож авсан билээ. Дээр дурдсанчлан Г.Батбилэг компанийнхаа CЕO болох Г.Ганболдтой эртнээс нөхөрлөжээ. Түүнчлэн "Витафит" ХХК-д хамтран ажиллаж байсан Н.Түмэннаст захиралд тэрээр үйл ажиллагаа эрхэлсэн захирлын албан тушаал санал болгож, их сургуулийн найз болох Н.Билгүүнд бүтээгдэхүүн хөгжүүлэлтээ хариуцуулж. Харин бизнесийн амин судас болсон борлуулалтын хэсгийг тухайн үед "KGB Tegbe" хүргэлтийн компанид ажиллаж байсан, эртний танил Х.Санжаажамцад хүлээлгэн өгчээ. Ийнхүү тэдний баг бүрдэв.</p><p dir="ltr"> Цахим орчинд үйл ажиллагаагаа явуулах онлайн дэлгүүрүүд хүргэлтийн үйлчилгээ авах эрэлт маш их, цаашид ч улам нэмэгдэх хандлагатай байгаа ч нөгөө талдаа ихэнх худалдаа эрхлэгчид онлайн борлуулалт хийхдээ мэргэжлийн платформ ашигладаггүй, үйл ажиллагаа нь хангалттай автоматжаагүй байдлаас тэд бизнесийн сэдлээ олсон гэдэг. “Zochil” бол товчхондоо онлайн худалдааны автоматжуулалт, вэбсайтын үйлчилгээг гуравхан минутын дотор танд ердөө өдөрт хоёр мянган төгрөгөөр л хүргэх платформ. Дээр нь нэмээд таны онлайн борлуулалтыг нэмэгдүүлэхийн төлөө тогтмол ажиллах мэргэжлийн баг бүрэлдэхүүнийг санал болгоно. Өмнө нь худалдаа эрхлэгчид веб хийлгэсэн компаниараа дамжуулан сайт дээрх бараа бүтээгдэхүүний мэдээлэл, үнэ, зураг зэргийг байршуулж, шинэчлэлт хийдэг байсан бол тэдний хамт олон хэрэглэгчдэд дэлгүүрээ өөрөө удирдах эрхийг нь олгож, нэмээд шаардлагатай сургалтууд хийж, харилцагчдаа хөгжүүлдэгээрээ онцлог. Хамгийн олзуурхууштай нь харилцагч гар утаснаасаа л онлайн дэлгүүрээ бүрэн хянаж, удирдах боломжтой гэсэн үг. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/49f4a027c55d4ceaccb249f1e64ccad2.jpg"></p><p></p><p dir="ltr"><br></p><p dir="ltr">Мессенжер, лайв, зарын пост доорх сэтгэгдэл гээд цахим орчин дахь уламжлалт борлуулалтын үед хэн, хэдэн төгрөгөөр, аль бараа бүтээгдэхүүнээс худалдан авсныг, цаашлаад аль загвар нь, ямар цаг үед илүү эрэлттэй байгааг мэдэх, тэмдэглэхэд төвөгтэй байдаг бол “Zochil”-ын шийдлийг ашигласнаар худалдан авалттай холбоотой бусад нарийвчилсан мэдээллээ маш хялбархнаар нэгтгэн дүгнэж болохуйц. Тэдний өгч буй энэ их үнэ цэнийг хэрэглэгчид ч таатайгаар хүлээн авч, хоёр жилийн дотор 1000 гаруй үйлдвэрлэл, худалдаа эрхлэгчдийг эгнээндээ нэгтгэжээ. Тэгээс эхэлсэн тэдний гарааны бизнесийн үнэлгээ өнгөрөгч оны төгсгөлд хоёр тэрбумд хүрч, Шарк-Танк нэвтрүүлгээс 400 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалт ч босгоод чадав. Г.Батбилэгийн дотор үргэлж дүрэлзэн буцалж байсан гал мэт шантаршгүй чанарыг энэ бүх амжилттай холбох ёстой нь дамжиггүй.</p><p dir="ltr">“Богино хугацаанд бүтээж чадсан бидний энэ ололт хоорондоо хурдацтай ойлголцож сурсны маань шагнал юм болов уу. Хоорондоо ойлголцож, нэг зүг рүү харж чадвал ямар ч бэрхшээлийг даваад гарна.. Урдах ажлаа хангалттай сайн ойлгож, гүйцэтгэж чаддаг хүмүүсийн бүрдлээр “Zochil” боссон. Ганц хүний санаагаар явбал уламжлалт компани, харин стартап бол хамтын бүтээл” хэмээн цолгиун хоолойгоор ярих түүнээс би яагаад ч юм барагтай асуудалд бөхийхөөргүй найдвартай байдлыг ч мэдрээд амжсан.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/727d5229ddbbf6e9a6a4e9d6dcaf2e9b.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>өрнөлийн эхлэл цэгт</h3><p></p><p dir="ltr">Ажлын ширээн дээр нь байх хуучны гэмээр өсгөгчийг тэр алс холын АНУ-аас зорин байж авчирсан гэх бөгөөд энэ эд түүнийг бууриа сэлгэн нүүх бүрийд хамтдаа явдаг уламжлалтай. Амьдралд нь урам зориг өгдөг нэгэн чухал зүйл бол дуу хөгжим. Ирээдүйд өөрийн уран бүтээлээ гаргахаас гадна шинэ залуу уран бүтээлчдийг дэмжих нь түүний чин эрмэлзэл, хүсэл мөрөөдөл гэх. Олон жилийн турш хип хоп хөгжмөөс урам зориг, эрч хүч авсаар ирсэн тэрээр сүүлийн үед Maberrant, Baatarfly, Bekatrina-ийн уран бүтээлүүдийг шимтэн сонсож буй аж.<br></p><p>Амьдралд нь тохиосон амжилт бүхний үүцийг дэлгэсэн энэ ярианаас түүний туулж өнгөрүүлсэн хором мөчүүдийг хялбар байсан мэт өнгөцхөн дүгнэж болохгүй. Арав гаруй жилийн өмнө Америкт ажил хийнгээ хэл сурах зорилгоор очсон ч эрх чөлөөний орон түүнийг тийм ч таатай угтаж аваагүй гэнэ. Аляскийн загасны үйлдвэрт өдөр шөнөгүй хорин цаг ажилласны эцэст өнөөх үйлдвэр нь хаалгаа барьж, ажилгүй болсон аж. Онгоцны буудал дээр хоног төөрүүлэнгээ ажил олохын төлөө өдөр бүхэн аяллын цүнхээ чирээд Анкориж хотыг нэг долларын автобусны билетээр бүтэн тойрдог байсан тэр цагаа дурсахдаа “Амьдрал ер нь тэр чигтээ сонголтын л асуудал юм билээ. Яг үнэндээ хөдөлмөрлөе гэвэл Монгол ч, АНУ ч адилхан. Нэгэнтээ сонголт хийх гарцаагүй шаардлагатай юм бол өөрийн хүсээгүй замыг дуртай дургүй туучихаас илүүтэй хүссэн зүйлийнхээ ард шүдээ зууж байгаад гаръя гэх хор шарыг би тэдгээр өдрүүдээс олж авсан” гэлээ.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/6332524d2f28d229a2cda0747a2d823b.jpg"></p><p></p><p dir="ltr"><br></p><p dir="ltr">Харилцагч нарынхаа хүсэж байгаа маркетинг борлуулалтын функц бий болгох, цар хүрээг нь өргөжүүлэх, хурдацтай хөгжиж байгаа дэлхийн худалдааны эргэлтэд монгол бизнес эрхлэгчдийг хөл нийлүүлэхэд туслах мөрөөдлийнхөө төлөө тэд шаргуу зүтгэцгээж байна. Илүү хүртээлтэй, илүү хялбар, илүү ойлгомжтой байхаар зорьж байгаа тэдний баг тун удахгүй өөрсдийн системээр дамжуулан олон улсын зах зээлд гарахдаа бэлдэж буй.</p><p>Уран бүтээл гэдэг зөвхөн тухайн бүтээгчийн бус нийгмийн толь байдагтай адил бизнес ч гэсэн үүсгэн байгуулагчийн хүслээс гадна хүрээлэн буй орчныхоо эерэг тусгал байх учиртай. Стартап ертөнцөд цахиур хагалан яваа “Zochil”-ынхны энэхүү нөр их хөдөлмөр өнөөгийн нийгэмд тулгарч буй өөр олон асуудалд бодит бөгөөд зөв шийдэл санал болгох нь цаг хугацааны л асуудал биз ээ.<br></p><p>Хүрэх зорилгынхоо өөд зогсолтгүй тэмүүлж гэмээнэ хөгжлийн салхийг эрчлэх боломж залуус бидэнд бүрэн дүүрэн буйг өөрийн бодит түүхээрээ гэрчлэн харуулж яваа Г. Батбилэгт талархсан сэтгэлээ дахин илэрхийлж, энэ удаагийн нийтлэлээ жаргаая.<br></p><p><br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/8a0fa4c81f73f155380e5b8fb572fbf6.jpg"></p><p></p><p><i><b>Г.Батбилэгийн сошиал хуудас:</b></i></p><p><a href="https://www.facebook.com/Zochilbatbilegg" target="_blank">Фэйсбүүк</a><br><a href="https://www.instagram.com/baa.bi/" target="_blank">Инстаграм</a><br><i><br></i></p><p><i>Та бүхэн манай "Өртөөлөгчид" буланд өөр өөрсдийн салбарт чичиргээн үүсгэж, өөрчлөлтийг авчирч буй залуучуудыг санал болгоорой.</i><br></p>
          </div>

"Өртөөлөгчид" бол салбартаа шинэчлэл хийхээр, тоглоомын дүрмийг өөрчлөхөөр тэмүүлж буй залуу мэргэжилтнүүд, шинэ үеийнхнийг онцлон танилцуулах хөрөг-цуврал юм.

unread.media

цагаа олсон шийдэл
Яг нэг жилийн өмнө бид цар тахлаас үүдсэн хөл хорионы дэглэмд шилжиж, олон мянган бизнес эрхлэгчид лангууны ард өрөөстэй бараагаа хэрхэн борлуулах вэ хэмээн толгой гашилгаж байсан нь саяхан мэт. Тухайн үед "Zochil" платформын хамт олон өндөр үнэтэй программ хангамжид хөрөнгө оруулах боломжгүй бизнес эрхлэгчдэд вэбсайт, захиалга төлбөр тооцооны автоматжуулалт зэрэг ажлуудыг цогцоор нь гуравхан минутын дотор, хямд үнээр шийдэх боломж олгосон билээ. Үүсгэн байгуулагдаад ердөө хоёрхон жилийг ардаа үдсэн хэдий ч хэдийнээ мянга гаруй харилцагчтай болж чадсан тэдний бизнесийг хэрэглэгчид нь дуу нэгтэйгээр “хялбар, хямд, хурдан” гэх үгсээр тодорхойлдог.
Орчин цагт гарааны бизнес гэх ойлголт нийгмийг байлдан дагуулж, энтрепренер болох эрмэлзэлтэй залуусын цуваа тасралтгүй хөвөрч буй. Угтаа гарааны бизнес нь зөвхөн шинэ санаа төдийгүй инновацлаг шийдлийнхээ тусламжтай нийгэмдээ бодит хувь нэмэр оруулж, шаардлагатай хөрөнгийг хамгийн ухаалгаар босгож чадаж гэмээнэ эцсийн хэрэглэгчдийг өөртөө татдаг мөн чанартай.
Тэгвэл дээрх бүх эрсдэлийг даван гарч, монголын гарааны бизнесийн зах зээлд өөрсдийн онцгой түүхийг бичиж яваа "Zochil" платформын гүйцэтгэх захирал, хамтран үүсгэн байгуулагч Г.Батбилэг бидний ээлжит өртөөлөгч. Өндөр технологийн тусламжтай тасралтгүй шинийг эрэлхийлж, боломжгүй гэсэн шошготой төсөл рүү ч ханцуй шамлан зүтгэдэг хувь хүний цуцашгүй зан чанарын илрэл болсон түүний түүхээс эл салбарт хүч үзэхээр зэхэж буй олон мянган залуус урам зориг, ухаарал олж авах биз ээ.

Мэргэжлээс ургуулсан мэргэжил
Цагаан морин жилийн Ардчилсан хувьсгалтай нас чацуу түүний хүүхэд нас Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд өнгөрчээ. Дунд сургуульд орохтой нь зэрэгцэн гэр бүл нь Дархан хот руу нүүж улмаар сумын төвийн хөвүүнд илүү чанартай боловсрол эзэмших нөхцөл бүрдсэн аж. Жаалхүү хар багаасаа л математик, физикийн хичээлдээ толгой цохидог байсан тул байгалийн шинжлэх ухааны гүнзгийрүүлсэн сургалттай ХААИС-ийн харьяа лицей сургуульд элсэн оров. Хожим нь тэрээр энэ сургуулиас олон жилийн турш хамтарч байгаа анд найз, ажлын түншээ олсон түүхтэй. Ахлах ангиасаа компьютерийн ард өдөр шөнөгүй сууж, технологид хорхойсох болсон Г.Батбилэг арван жилээ төгсмөгц тухайн үедээ Дарханд цөөхөн ирдэг байсан КТМС-ийн хуваарь авч, электроникийн инженер буюу техник хангамжийн чиглэлээр суралцахаар болжээ.

Их хотын шуугиант амьдралд санасныг бодоход хурдан дасаж, оюутан болмогцоо график дизайн, маркетинг гээд сонирхлынхоо дагуу төрөл бүрийн ажлыг хичээлийн хажуугаар хийж эхэлсэн гэнэ. “Мэдэхгүй, чадахгүй” хэмээн өөрийнхөө чадварыг хязгаарлахгүйгээр сонирхон шохоорхож буй бүхнээ шимтэн судалдаг зан чанар нь аажимдаа түүнийг “маркетинг”-ийн салбар руу хөтөлжээ.
Сургуулиа төгссөний дараа эзэмшсэн мэргэжлээрээ хэсэг ажиллах гэж оролдсон ч оюутан ахуй цагтаа хийж дадсан ажлууд нь түүний хувьд илүү бүтээлч, шинэлэг үр дүнд хүрэх боломжтой гэж үзсэн учраас ажлын гараагаа гадаад худалдааны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг “Грийн Сити” компанийн маркетингийн албанаас эхлүүлэхээр шийдэв. Ажлынхаа завсраар бизнесийн удирдлагын чиглэлээр гүнзгийрүүлэн суралцаж, “Интернет худалдааг байгууллагад нэвтрүүлэх нь” гэсэн чиглэлээр мастераа хамгаалаад ч амжив. Тэр цаг үеэс хойш Г.Батбилэгт харилцаа холбоо, программ хангамж, компьютер зэрэг инженерчлэлийн суурь мэдлэгээ бизнесийн ухаантай хослуулж, нийгэмд тустай бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх сэдэл төрсөн байна.
Ийнхүү түүний бэрхшээл саадаар арвин, бартаа нугачаагаар баялаг энтрепренерийн замнал эхэлсэн юм.

АЛДАА БОЛ БЭЛТГЭЛ, АМЖИЛТ БОЛ ГҮЙЦЭТГЭЛ
“Nike” брэндийн үүсгэн байгуулагч Фил Найт бизнесээ эхлүүлээд удаагүй байх үедээ томоохон корпорацид нягтлан бодогч, их сургуулийн проффесорын ажлыг бүтэн цагаар хийж, амралтын өдрийн оройн цагаар л бизнестээ санаа тавьдаг байсан хэмээн
“Shoe Dog”
намтар бүтээлдээ дурьдсан байдаг. Өөрийнхөө компанид бүтэн цагийн ажилтан болж, давхар ажил хийх шаардлагагүй болох хүртэл түүнд арван жилийн хугацаа шаардагдсан юм. Ч.Батбилэгтэй ярилцаад сууж байхад яагаад ч юм миний толгойд Фил Найтын энэхүү түүх л эргэлдэж байв.
Ажлын гараагаа эхлүүлсэн “Грийн Сити” группдээ шинэ брэндийн судалгаа хийх, борлуулалтын багтай хамтран ажиллах, сурталчилгааны кампанит ажил төлөвлөхөд хувь нэмрээ оруулахын сацуу Г.Батбилэгийн дотор цоо шинэ зүйл бүтээх хүсэл дүрэлзсээр байлаа. Санаа төдий байсан тэрхүү бизнес загвараа бодит ажил болгохоор манай гол дүр одоогийн хамтран зүтгэгч Г.Ганболдтойгоо гар нийлж, тэртээ 2013 онд "Smartbook" нэртэй үйлчилгээний газруудын нэгдсэн вэбсайт бүтээж эхэлжээ. Үүнээс хойших олон төсөл хамт хэрэгжүүлэн, унаж босох бүхий л цаг үеийн турш хамт байсан тулхтай хамтран зүтгэгчтэйгээ тэрээр ХААИС-ын лицейд сурч байсан хүүхэд ахуй цагаасаа нөхөрлөжээ. “Зочид буудал, ресторан, бар караоеке гэх мэт үйлчилгээний байгууллагуудын захиалгыг төвлөрсөн нэг платформд нэгтгэх зорилготой энэ төслийг бид хоёр жилийн турш нухсан. Эхэн үедээ дор хаяж 300 гэрээ байгуулна гэх өөдрөг төсөөлөлтэй байсан ч хөрсөн дээрээ хорь хүрэхгүй л харилцагчтай болж чадсан. Нөгөөтэйгүүр бидний байгуулсан стартап гаднын
tripadvisor.com
,
hotels.com
гээд хэдэн зуун программист цалинжуулдаг аварга компаниудын хийдэг ажил болж таарсан юм. Гарааны хөрөнгө оруулалт, хүний нөөц, сурталчилгаа, MVP гэхчлэн стартапын тухай бүрэн сайн ойлголтгүй залуус зүгээр л программ бичээд түүнийгээ зарна хэмээн төлөвлөсөн нь бидний гол алдаа байсан” хэмээсэн Г.Батбилэг "Zochil" платформыг босгох хүртлээ нийтдээ зургаан технологийн стартапыг эхлүүлсэн аж.
Дэлгүүрүүдийн судалгаанд зориулсан программ хангамж, үл хөдлөх хөрөнгийн платформ, цагийн ажил хайгчдад зориулсан хөдөлмөр зуучийн систем гээд аз завшаан дутсан тэдгээр төслүүд “Zochil”-ын үүтгэл байсан нь лавтай. Магад одоогийн гарааны бизнес эрхлэгчдэд олдож буй prototype загвар турших, MVP бүтээгдэхүүн зах зээлд нийлүүлэх, “энжил” хөрөнгө оруулагчийг эгнээндээ нэгтгэх ховор боломжууд тэдний цаг үед байсансан бол байдал хаашаа эргэх байсныг хэн мэдэх билээ.

Энэ бүх төслийг санаачилж, болохоос нь болохгүй хүртэл зүтгэж байх үедээ тэр давхар “Витафит” группт брэнд менежерийн албан тушаал хашиж байсныг дурдахгүй өнгөрч болохгүй биз ээ. Монголын тэргүүлэгч шингэн хүнсний үйлдвэрт ажиллах хугацаандаа тэрбээр “Гоё брэнд”, “Vita plus”, “Push”, “Lipton”, “Maazi”, “Sunny”зэрэг шинэ бүтээгдэхүүнүүдийг зах зээлд нэвтрүүлэх, сошиал медиа сувгуудыг хамарсан маркетингийн шинэлэг санаанууд турших, олон нийтэд зориулсан томоохон кампанит ажлууд зохион байгуулах гэхчлэн маркетерийн хувиар чамгүй туршлага хуримтлуулсан гэдэг.
Хамгийн сонирхолтой нь, өнөөх сэтгэлийн гүнд тээж яваа олон төслөө бүтээхийн төлөө тогтвортой ажлын байрнаасаа гурван ч удаа татгалзсан түүх түүнд бий.
“Витафит-д ажиллаж байх хугацаандаа би ажлын цаг тараад л хоёр найзтайгаа хамт өнөөх олон санаагаа хөгжүүлдэг байсан. Шөнийн гурав, дөрвөн цаг хүртэл суух нь хэвийн л үзэгдэл байж. Хийж байгаа ажил маань үнэхээр л болчих мэт мэдрэмж төрөх үед ажлаасаа гарах өргөдлөө өгчхөөд буцаад ороод ирэхэд удирдлагууд маань намайг хаа очиж сайн ойлгодог байсан шүү” хэмээн өнгөрсөн дурсамжаа хөгжилтэйгөөр хуучлав.
Өсөн дэвших боломжтой ажлын байр, тогтвортой цалин хангамж, чадварлаг хамт олон гээд дурдаад дуусашгүй боломжуудаас татгалзаж, гарааны бизнесийн ертөнцөд хөл тавихад үй түмэн асуудалтай халз тулгарна. Байрны лизинг, оффисын түрээс, ажилчдын цалин ар араасаа нэхэгдэх. Гэтэл бизнест энэ бүх зардлыг нөхөх төдий хэмжээний орлого орж ирэх нь өдрийн од мэт. Үүний хажууугаар түүний хувийн амьдралд баярт үйл явдал тохион, Г.Батбилэгийн гэр бүл бяцхан охиноо өлгийдөн авчээ. Нөхөр, эцэг хүний хувиар гэр бүлийнхээ өмнө хариуцлага хүлээх учиртай түүнд стартапаа босгохын төлөө зүтгэх нь шаггүй хүнд даваа байсан нь ойлгомжтой.
Олон бэрхшээл, тодорхойгүй байдлын манан дунд гучин насны босго давсан Г.Батбилэг болохгүйгээс заавал болгох хүртэл бүх зүйлээ дэнчин тавин, туршлага хийгээд чадвартаа дөрөөлөн “Zochil” төсөл рүү "дайран" оржээ. Олон удаа бүтэлгүйтсэн хэдий ч өдийг хүртэл сурсан мэдсэнээ ашиглан бизнесээ босгож чадна гэж нүүр бардам итгэлтэй байсан болохоор зориглоод үзье гэж шийдсэн нь энэ. Өмнөх бүх алдаагаа харин энэ удаад давтахыг хүссэнгүй.

ЗАХ ЗЭЭЛИЙГ ЧИГЛҮҮЛЭГЧ БИЗНЕС
Олон талт чадвартай, мэргэшсэн хүмүүсээр баг бүрдүүлэх, гарааны хөрөнгө зайлшгүй босгох, бүтээгдэхүүнийхээ анхны загвар бэлэн болмогц хөрөнгө оруулагч хайж олон нийтэд хандсан сурталчилгаа сайтар түгээх гээд олон хичээлийг тэр стартапын тухай өдий төдий сурах бичгүүдээс бус амьдрал гэх том сургуулиас суралцсанаараа онцлогтой.
Эдгээр олон төсөл, санаачилгын үр шим болж одоогийн "Zochil" онлайн худалдааны платформ 2019 онд нээлтээ хийлээ.

Zochil-3 минутын дотор онлайн дэлгүүрээ бүтээ

unread.media

Хязгаарлагдмал нөөцөөр хангалттай урагшилж чадахуйц чадварлаг баг бий болгох нь нэн тэргүүний чухал ажил болохыг тэр энэ бүх хугацаанд ойлгож авсан билээ. Дээр дурдсанчлан Г.Батбилэг компанийнхаа CЕO болох Г.Ганболдтой эртнээс нөхөрлөжээ. Түүнчлэн "Витафит" ХХК-д хамтран ажиллаж байсан Н.Түмэннаст захиралд тэрээр үйл ажиллагаа эрхэлсэн захирлын албан тушаал санал болгож, их сургуулийн найз болох Н.Билгүүнд бүтээгдэхүүн хөгжүүлэлтээ хариуцуулж. Харин бизнесийн амин судас болсон борлуулалтын хэсгийг тухайн үед "KGB Tegbe" хүргэлтийн компанид ажиллаж байсан, эртний танил Х.Санжаажамцад хүлээлгэн өгчээ. Ийнхүү тэдний баг бүрдэв.
Цахим орчинд үйл ажиллагаагаа явуулах онлайн дэлгүүрүүд хүргэлтийн үйлчилгээ авах эрэлт маш их, цаашид ч улам нэмэгдэх хандлагатай байгаа ч нөгөө талдаа ихэнх худалдаа эрхлэгчид онлайн борлуулалт хийхдээ мэргэжлийн платформ ашигладаггүй, үйл ажиллагаа нь хангалттай автоматжаагүй байдлаас тэд бизнесийн сэдлээ олсон гэдэг. “Zochil” бол товчхондоо онлайн худалдааны автоматжуулалт, вэбсайтын үйлчилгээг гуравхан минутын дотор танд ердөө өдөрт хоёр мянган төгрөгөөр л хүргэх платформ. Дээр нь нэмээд таны онлайн борлуулалтыг нэмэгдүүлэхийн төлөө тогтмол ажиллах мэргэжлийн баг бүрэлдэхүүнийг санал болгоно. Өмнө нь худалдаа эрхлэгчид веб хийлгэсэн компаниараа дамжуулан сайт дээрх бараа бүтээгдэхүүний мэдээлэл, үнэ, зураг зэргийг байршуулж, шинэчлэлт хийдэг байсан бол тэдний хамт олон хэрэглэгчдэд дэлгүүрээ өөрөө удирдах эрхийг нь олгож, нэмээд шаардлагатай сургалтууд хийж, харилцагчдаа хөгжүүлдэгээрээ онцлог. Хамгийн олзуурхууштай нь харилцагч гар утаснаасаа л онлайн дэлгүүрээ бүрэн хянаж, удирдах боломжтой гэсэн үг.

Мессенжер, лайв, зарын пост доорх сэтгэгдэл гээд цахим орчин дахь уламжлалт борлуулалтын үед хэн, хэдэн төгрөгөөр, аль бараа бүтээгдэхүүнээс худалдан авсныг, цаашлаад аль загвар нь, ямар цаг үед илүү эрэлттэй байгааг мэдэх, тэмдэглэхэд төвөгтэй байдаг бол “Zochil”-ын шийдлийг ашигласнаар худалдан авалттай холбоотой бусад нарийвчилсан мэдээллээ маш хялбархнаар нэгтгэн дүгнэж болохуйц. Тэдний өгч буй энэ их үнэ цэнийг хэрэглэгчид ч таатайгаар хүлээн авч, хоёр жилийн дотор 1000 гаруй үйлдвэрлэл, худалдаа эрхлэгчдийг эгнээндээ нэгтгэжээ. Тэгээс эхэлсэн тэдний гарааны бизнесийн үнэлгээ өнгөрөгч оны төгсгөлд хоёр тэрбумд хүрч, Шарк-Танк нэвтрүүлгээс 400 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалт ч босгоод чадав. Г.Батбилэгийн дотор үргэлж дүрэлзэн буцалж байсан гал мэт шантаршгүй чанарыг энэ бүх амжилттай холбох ёстой нь дамжиггүй.
“Богино хугацаанд бүтээж чадсан бидний энэ ололт хоорондоо хурдацтай ойлголцож сурсны маань шагнал юм болов уу. Хоорондоо ойлголцож, нэг зүг рүү харж чадвал ямар ч бэрхшээлийг даваад гарна.. Урдах ажлаа хангалттай сайн ойлгож, гүйцэтгэж чаддаг хүмүүсийн бүрдлээр “Zochil” боссон. Ганц хүний санаагаар явбал уламжлалт компани, харин стартап бол хамтын бүтээл” хэмээн цолгиун хоолойгоор ярих түүнээс би яагаад ч юм барагтай асуудалд бөхийхөөргүй найдвартай байдлыг ч мэдрээд амжсан.

өрнөлийн эхлэл цэгт
Ажлын ширээн дээр нь байх хуучны гэмээр өсгөгчийг тэр алс холын АНУ-аас зорин байж авчирсан гэх бөгөөд энэ эд түүнийг бууриа сэлгэн нүүх бүрийд хамтдаа явдаг уламжлалтай. Амьдралд нь урам зориг өгдөг нэгэн чухал зүйл бол дуу хөгжим. Ирээдүйд өөрийн уран бүтээлээ гаргахаас гадна шинэ залуу уран бүтээлчдийг дэмжих нь түүний чин эрмэлзэл, хүсэл мөрөөдөл гэх. Олон жилийн турш хип хоп хөгжмөөс урам зориг, эрч хүч авсаар ирсэн тэрээр сүүлийн үед Maberrant, Baatarfly, Bekatrina-ийн уран бүтээлүүдийг шимтэн сонсож буй аж.
Амьдралд нь тохиосон амжилт бүхний үүцийг дэлгэсэн энэ ярианаас түүний туулж өнгөрүүлсэн хором мөчүүдийг хялбар байсан мэт өнгөцхөн дүгнэж болохгүй. Арав гаруй жилийн өмнө Америкт ажил хийнгээ хэл сурах зорилгоор очсон ч эрх чөлөөний орон түүнийг тийм ч таатай угтаж аваагүй гэнэ. Аляскийн загасны үйлдвэрт өдөр шөнөгүй хорин цаг ажилласны эцэст өнөөх үйлдвэр нь хаалгаа барьж, ажилгүй болсон аж. Онгоцны буудал дээр хоног төөрүүлэнгээ ажил олохын төлөө өдөр бүхэн аяллын цүнхээ чирээд Анкориж хотыг нэг долларын автобусны билетээр бүтэн тойрдог байсан тэр цагаа дурсахдаа “Амьдрал ер нь тэр чигтээ сонголтын л асуудал юм билээ. Яг үнэндээ хөдөлмөрлөе гэвэл Монгол ч, АНУ ч адилхан. Нэгэнтээ сонголт хийх гарцаагүй шаардлагатай юм бол өөрийн хүсээгүй замыг дуртай дургүй туучихаас илүүтэй хүссэн зүйлийнхээ ард шүдээ зууж байгаад гаръя гэх хор шарыг би тэдгээр өдрүүдээс олж авсан” гэлээ.

Харилцагч нарынхаа хүсэж байгаа маркетинг борлуулалтын функц бий болгох, цар хүрээг нь өргөжүүлэх, хурдацтай хөгжиж байгаа дэлхийн худалдааны эргэлтэд монгол бизнес эрхлэгчдийг хөл нийлүүлэхэд туслах мөрөөдлийнхөө төлөө тэд шаргуу зүтгэцгээж байна. Илүү хүртээлтэй, илүү хялбар, илүү ойлгомжтой байхаар зорьж байгаа тэдний баг тун удахгүй өөрсдийн системээр дамжуулан олон улсын зах зээлд гарахдаа бэлдэж буй.
Уран бүтээл гэдэг зөвхөн тухайн бүтээгчийн бус нийгмийн толь байдагтай адил бизнес ч гэсэн үүсгэн байгуулагчийн хүслээс гадна хүрээлэн буй орчныхоо эерэг тусгал байх учиртай. Стартап ертөнцөд цахиур хагалан яваа “Zochil”-ынхны энэхүү нөр их хөдөлмөр өнөөгийн нийгэмд тулгарч буй өөр олон асуудалд бодит бөгөөд зөв шийдэл санал болгох нь цаг хугацааны л асуудал биз ээ.
Хүрэх зорилгынхоо өөд зогсолтгүй тэмүүлж гэмээнэ хөгжлийн салхийг эрчлэх боломж залуус бидэнд бүрэн дүүрэн буйг өөрийн бодит түүхээрээ гэрчлэн харуулж яваа Г. Батбилэгт талархсан сэтгэлээ дахин илэрхийлж, энэ удаагийн нийтлэлээ жаргаая.

Г.Батбилэгийн сошиал хуудас:
Фэйсбүүк
Инстаграм
Та бүхэн манай "Өртөөлөгчид" буланд өөр өөрсдийн салбарт чичиргээн үүсгэж, өөрчлөлтийг авчирч буй залуучуудыг санал болгоорой.

> "Өртөөлөгчид" бол салбартаа шинэчлэл хийхээр, тоглоомын дүрмийг өөрчлөхөөр тэмүүлж буй залуу мэргэжилтнүүд, шинэ үеийнхнийг онцлон танилцуулах хөрөг-цуврал юм.
>
> unread.media
### цагаа олсон шийдэл
Яг нэг жилийн өмнө бид цар тахлаас үүдсэн хөл хорионы дэглэмд шилжиж, олон мянган бизнес эрхлэгчид лангууны ард өрөөстэй бараагаа хэрхэн борлуулах вэ хэмээн толгой гашилгаж байсан нь саяхан мэт. Тухайн үед "Zochil" платформын хамт олон өндөр үнэтэй программ хангамжид хөрөнгө оруулах боломжгүй бизнес эрхлэгчдэд вэбсайт, захиалга төлбөр тооцооны автоматжуулалт зэрэг ажлуудыг цогцоор нь гуравхан минутын дотор, хямд үнээр шийдэх боломж олгосон билээ. Үүсгэн байгуулагдаад ердөө хоёрхон жилийг ардаа үдсэн хэдий ч хэдийнээ мянга гаруй харилцагчтай болж чадсан тэдний бизнесийг хэрэглэгчид нь дуу нэгтэйгээр “хялбар, хямд, хурдан” гэх үгсээр тодорхойлдог.
Орчин цагт гарааны бизнес гэх ойлголт нийгмийг байлдан дагуулж, энтрепренер болох эрмэлзэлтэй залуусын цуваа тасралтгүй хөвөрч буй. Угтаа гарааны бизнес нь зөвхөн шинэ санаа төдийгүй инновацлаг шийдлийнхээ тусламжтай нийгэмдээ бодит хувь нэмэр оруулж, шаардлагатай хөрөнгийг хамгийн ухаалгаар босгож чадаж гэмээнэ эцсийн хэрэглэгчдийг өөртөө татдаг мөн чанартай.
Тэгвэл дээрх бүх эрсдэлийг даван гарч, монголын гарааны бизнесийн зах зээлд өөрсдийн онцгой түүхийг бичиж яваа "Zochil" платформын гүйцэтгэх захирал, хамтран үүсгэн байгуулагч Г.Батбилэг бидний ээлжит өртөөлөгч. Өндөр технологийн тусламжтай тасралтгүй шинийг эрэлхийлж, боломжгүй гэсэн шошготой төсөл рүү ч ханцуй шамлан зүтгэдэг хувь хүний цуцашгүй зан чанарын илрэл болсон түүний түүхээс эл салбарт хүч үзэхээр зэхэж буй олон мянган залуус урам зориг, ухаарал олж авах биз ээ.
### Мэргэжлээс ургуулсан мэргэжил
Цагаан морин жилийн Ардчилсан хувьсгалтай нас чацуу түүний хүүхэд нас Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд өнгөрчээ. Дунд сургуульд орохтой нь зэрэгцэн гэр бүл нь Дархан хот руу нүүж улмаар сумын төвийн хөвүүнд илүү чанартай боловсрол эзэмших нөхцөл бүрдсэн аж. Жаалхүү хар багаасаа л математик, физикийн хичээлдээ толгой цохидог байсан тул байгалийн шинжлэх ухааны гүнзгийрүүлсэн сургалттай ХААИС-ийн харьяа лицей сургуульд элсэн оров. Хожим нь тэрээр энэ сургуулиас олон жилийн турш хамтарч байгаа анд найз, ажлын түншээ олсон түүхтэй. Ахлах ангиасаа компьютерийн ард өдөр шөнөгүй сууж, технологид хорхойсох болсон Г.Батбилэг арван жилээ төгсмөгц тухайн үедээ Дарханд цөөхөн ирдэг байсан КТМС-ийн хуваарь авч, электроникийн инженер буюу техник хангамжийн чиглэлээр суралцахаар болжээ.
Их хотын шуугиант амьдралд санасныг бодоход хурдан дасаж, оюутан болмогцоо график дизайн, маркетинг гээд сонирхлынхоо дагуу төрөл бүрийн ажлыг хичээлийн хажуугаар хийж эхэлсэн гэнэ. “Мэдэхгүй, чадахгүй” хэмээн өөрийнхөө чадварыг хязгаарлахгүйгээр сонирхон шохоорхож буй бүхнээ шимтэн судалдаг зан чанар нь аажимдаа түүнийг “маркетинг”-ийн салбар руу хөтөлжээ.
Сургуулиа төгссөний дараа эзэмшсэн мэргэжлээрээ хэсэг ажиллах гэж оролдсон ч оюутан ахуй цагтаа хийж дадсан ажлууд нь түүний хувьд илүү бүтээлч, шинэлэг үр дүнд хүрэх боломжтой гэж үзсэн учраас ажлын гараагаа гадаад худалдааны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг “Грийн Сити” компанийн маркетингийн албанаас эхлүүлэхээр шийдэв. Ажлынхаа завсраар бизнесийн удирдлагын чиглэлээр гүнзгийрүүлэн суралцаж, “Интернет худалдааг байгууллагад нэвтрүүлэх нь” гэсэн чиглэлээр мастераа хамгаалаад ч амжив. Тэр цаг үеэс хойш Г.Батбилэгт харилцаа холбоо, программ хангамж, компьютер зэрэг инженерчлэлийн суурь мэдлэгээ бизнесийн ухаантай хослуулж, нийгэмд тустай бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх сэдэл төрсөн байна.
Ийнхүү түүний бэрхшээл саадаар арвин, бартаа нугачаагаар баялаг энтрепренерийн замнал эхэлсэн юм.
### АЛДАА БОЛ БЭЛТГЭЛ, АМЖИЛТ БОЛ ГҮЙЦЭТГЭЛ
“Nike” брэндийн үүсгэн байгуулагч Фил Найт бизнесээ эхлүүлээд удаагүй байх үедээ томоохон корпорацид нягтлан бодогч, их сургуулийн проффесорын ажлыг бүтэн цагаар хийж, амралтын өдрийн оройн цагаар л бизнестээ санаа тавьдаг байсан хэмээн “Shoe Dog” намтар бүтээлдээ дурьдсан байдаг. Өөрийнхөө компанид бүтэн цагийн ажилтан болж, давхар ажил хийх шаардлагагүй болох хүртэл түүнд арван жилийн хугацаа шаардагдсан юм. Ч.Батбилэгтэй ярилцаад сууж байхад яагаад ч юм миний толгойд Фил Найтын энэхүү түүх л эргэлдэж байв.
Ажлын гараагаа эхлүүлсэн “Грийн Сити” группдээ шинэ брэндийн судалгаа хийх, борлуулалтын багтай хамтран ажиллах, сурталчилгааны кампанит ажил төлөвлөхөд хувь нэмрээ оруулахын сацуу Г.Батбилэгийн дотор цоо шинэ зүйл бүтээх хүсэл дүрэлзсээр байлаа. Санаа төдий байсан тэрхүү бизнес загвараа бодит ажил болгохоор манай гол дүр одоогийн хамтран зүтгэгч Г.Ганболдтойгоо гар нийлж, тэртээ 2013 онд "Smartbook" нэртэй үйлчилгээний газруудын нэгдсэн вэбсайт бүтээж эхэлжээ. Үүнээс хойших олон төсөл хамт хэрэгжүүлэн, унаж босох бүхий л цаг үеийн турш хамт байсан тулхтай хамтран зүтгэгчтэйгээ тэрээр ХААИС-ын лицейд сурч байсан хүүхэд ахуй цагаасаа нөхөрлөжээ. “Зочид буудал, ресторан, бар караоеке гэх мэт үйлчилгээний байгууллагуудын захиалгыг төвлөрсөн нэг платформд нэгтгэх зорилготой энэ төслийг бид хоёр жилийн турш нухсан. Эхэн үедээ дор хаяж 300 гэрээ байгуулна гэх өөдрөг төсөөлөлтэй байсан ч хөрсөн дээрээ хорь хүрэхгүй л харилцагчтай болж чадсан. Нөгөөтэйгүүр бидний байгуулсан стартап гаднын tripadvisor.com, hotels.com гээд хэдэн зуун программист цалинжуулдаг аварга компаниудын хийдэг ажил болж таарсан юм. Гарааны хөрөнгө оруулалт, хүний нөөц, сурталчилгаа, MVP гэхчлэн стартапын тухай бүрэн сайн ойлголтгүй залуус зүгээр л программ бичээд түүнийгээ зарна хэмээн төлөвлөсөн нь бидний гол алдаа байсан” хэмээсэн Г.Батбилэг "Zochil" платформыг босгох хүртлээ нийтдээ зургаан технологийн стартапыг эхлүүлсэн аж.
Дэлгүүрүүдийн судалгаанд зориулсан программ хангамж, үл хөдлөх хөрөнгийн платформ, цагийн ажил хайгчдад зориулсан хөдөлмөр зуучийн систем гээд аз завшаан дутсан тэдгээр төслүүд “Zochil”-ын үүтгэл байсан нь лавтай. Магад одоогийн гарааны бизнес эрхлэгчдэд олдож буй prototype загвар турших, MVP бүтээгдэхүүн зах зээлд нийлүүлэх, “энжил” хөрөнгө оруулагчийг эгнээндээ нэгтгэх ховор боломжууд тэдний цаг үед байсансан бол байдал хаашаа эргэх байсныг хэн мэдэх билээ.
Энэ бүх төслийг санаачилж, болохоос нь болохгүй хүртэл зүтгэж байх үедээ тэр давхар “Витафит” группт брэнд менежерийн албан тушаал хашиж байсныг дурдахгүй өнгөрч болохгүй биз ээ. Монголын тэргүүлэгч шингэн хүнсний үйлдвэрт ажиллах хугацаандаа тэрбээр “Гоё брэнд”, “Vita plus”, “Push”, “Lipton”, “Maazi”, “Sunny”зэрэг шинэ бүтээгдэхүүнүүдийг зах зээлд нэвтрүүлэх, сошиал медиа сувгуудыг хамарсан маркетингийн шинэлэг санаанууд турших, олон нийтэд зориулсан томоохон кампанит ажлууд зохион байгуулах гэхчлэн маркетерийн хувиар чамгүй туршлага хуримтлуулсан гэдэг.
Хамгийн сонирхолтой нь, өнөөх сэтгэлийн гүнд тээж яваа олон төслөө бүтээхийн төлөө тогтвортой ажлын байрнаасаа гурван ч удаа татгалзсан түүх түүнд бий.
“Витафит-д ажиллаж байх хугацаандаа би ажлын цаг тараад л хоёр найзтайгаа хамт өнөөх олон санаагаа хөгжүүлдэг байсан. Шөнийн гурав, дөрвөн цаг хүртэл суух нь хэвийн л үзэгдэл байж. Хийж байгаа ажил маань үнэхээр л болчих мэт мэдрэмж төрөх үед ажлаасаа гарах өргөдлөө өгчхөөд буцаад ороод ирэхэд удирдлагууд маань намайг хаа очиж сайн ойлгодог байсан шүү” хэмээн өнгөрсөн дурсамжаа хөгжилтэйгөөр хуучлав.
Өсөн дэвших боломжтой ажлын байр, тогтвортой цалин хангамж, чадварлаг хамт олон гээд дурдаад дуусашгүй боломжуудаас татгалзаж, гарааны бизнесийн ертөнцөд хөл тавихад үй түмэн асуудалтай халз тулгарна. Байрны лизинг, оффисын түрээс, ажилчдын цалин ар араасаа нэхэгдэх. Гэтэл бизнест энэ бүх зардлыг нөхөх төдий хэмжээний орлого орж ирэх нь өдрийн од мэт. Үүний хажууугаар түүний хувийн амьдралд баярт үйл явдал тохион, Г.Батбилэгийн гэр бүл бяцхан охиноо өлгийдөн авчээ. Нөхөр, эцэг хүний хувиар гэр бүлийнхээ өмнө хариуцлага хүлээх учиртай түүнд стартапаа босгохын төлөө зүтгэх нь шаггүй хүнд даваа байсан нь ойлгомжтой.
Олон бэрхшээл, тодорхойгүй байдлын манан дунд гучин насны босго давсан Г.Батбилэг болохгүйгээс заавал болгох хүртэл бүх зүйлээ дэнчин тавин, туршлага хийгээд чадвартаа дөрөөлөн “Zochil” төсөл рүү "дайран" оржээ. Олон удаа бүтэлгүйтсэн хэдий ч өдийг хүртэл сурсан мэдсэнээ ашиглан бизнесээ босгож чадна гэж нүүр бардам итгэлтэй байсан болохоор зориглоод үзье гэж шийдсэн нь энэ. Өмнөх бүх алдаагаа харин энэ удаад давтахыг хүссэнгүй.
### ЗАХ ЗЭЭЛИЙГ ЧИГЛҮҮЛЭГЧ БИЗНЕС
Олон талт чадвартай, мэргэшсэн хүмүүсээр баг бүрдүүлэх, гарааны хөрөнгө зайлшгүй босгох, бүтээгдэхүүнийхээ анхны загвар бэлэн болмогц хөрөнгө оруулагч хайж олон нийтэд хандсан сурталчилгаа сайтар түгээх гээд олон хичээлийг тэр стартапын тухай өдий төдий сурах бичгүүдээс бус амьдрал гэх том сургуулиас суралцсанаараа онцлогтой.
Эдгээр олон төсөл, санаачилгын үр шим болж одоогийн "Zochil" онлайн худалдааны платформ 2019 онд нээлтээ хийлээ.
> Zochil-3 минутын дотор онлайн дэлгүүрээ бүтээ
>
> unread.media
Хязгаарлагдмал нөөцөөр хангалттай урагшилж чадахуйц чадварлаг баг бий болгох нь нэн тэргүүний чухал ажил болохыг тэр энэ бүх хугацаанд ойлгож авсан билээ. Дээр дурдсанчлан Г.Батбилэг компанийнхаа CЕO болох Г.Ганболдтой эртнээс нөхөрлөжээ. Түүнчлэн "Витафит" ХХК-д хамтран ажиллаж байсан Н.Түмэннаст захиралд тэрээр үйл ажиллагаа эрхэлсэн захирлын албан тушаал санал болгож, их сургуулийн найз болох Н.Билгүүнд бүтээгдэхүүн хөгжүүлэлтээ хариуцуулж. Харин бизнесийн амин судас болсон борлуулалтын хэсгийг тухайн үед "KGB Tegbe" хүргэлтийн компанид ажиллаж байсан, эртний танил Х.Санжаажамцад хүлээлгэн өгчээ. Ийнхүү тэдний баг бүрдэв.
Цахим орчинд үйл ажиллагаагаа явуулах онлайн дэлгүүрүүд хүргэлтийн үйлчилгээ авах эрэлт маш их, цаашид ч улам нэмэгдэх хандлагатай байгаа ч нөгөө талдаа ихэнх худалдаа эрхлэгчид онлайн борлуулалт хийхдээ мэргэжлийн платформ ашигладаггүй, үйл ажиллагаа нь хангалттай автоматжаагүй байдлаас тэд бизнесийн сэдлээ олсон гэдэг. “Zochil” бол товчхондоо онлайн худалдааны автоматжуулалт, вэбсайтын үйлчилгээг гуравхан минутын дотор танд ердөө өдөрт хоёр мянган төгрөгөөр л хүргэх платформ. Дээр нь нэмээд таны онлайн борлуулалтыг нэмэгдүүлэхийн төлөө тогтмол ажиллах мэргэжлийн баг бүрэлдэхүүнийг санал болгоно. Өмнө нь худалдаа эрхлэгчид веб хийлгэсэн компаниараа дамжуулан сайт дээрх бараа бүтээгдэхүүний мэдээлэл, үнэ, зураг зэргийг байршуулж, шинэчлэлт хийдэг байсан бол тэдний хамт олон хэрэглэгчдэд дэлгүүрээ өөрөө удирдах эрхийг нь олгож, нэмээд шаардлагатай сургалтууд хийж, харилцагчдаа хөгжүүлдэгээрээ онцлог. Хамгийн олзуурхууштай нь харилцагч гар утаснаасаа л онлайн дэлгүүрээ бүрэн хянаж, удирдах боломжтой гэсэн үг.
Мессенжер, лайв, зарын пост доорх сэтгэгдэл гээд цахим орчин дахь уламжлалт борлуулалтын үед хэн, хэдэн төгрөгөөр, аль бараа бүтээгдэхүүнээс худалдан авсныг, цаашлаад аль загвар нь, ямар цаг үед илүү эрэлттэй байгааг мэдэх, тэмдэглэхэд төвөгтэй байдаг бол “Zochil”-ын шийдлийг ашигласнаар худалдан авалттай холбоотой бусад нарийвчилсан мэдээллээ маш хялбархнаар нэгтгэн дүгнэж болохуйц. Тэдний өгч буй энэ их үнэ цэнийг хэрэглэгчид ч таатайгаар хүлээн авч, хоёр жилийн дотор 1000 гаруй үйлдвэрлэл, худалдаа эрхлэгчдийг эгнээндээ нэгтгэжээ. Тэгээс эхэлсэн тэдний гарааны бизнесийн үнэлгээ өнгөрөгч оны төгсгөлд хоёр тэрбумд хүрч, Шарк-Танк нэвтрүүлгээс 400 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалт ч босгоод чадав. Г.Батбилэгийн дотор үргэлж дүрэлзэн буцалж байсан гал мэт шантаршгүй чанарыг энэ бүх амжилттай холбох ёстой нь дамжиггүй.
“Богино хугацаанд бүтээж чадсан бидний энэ ололт хоорондоо хурдацтай ойлголцож сурсны маань шагнал юм болов уу. Хоорондоо ойлголцож, нэг зүг рүү харж чадвал ямар ч бэрхшээлийг даваад гарна.. Урдах ажлаа хангалттай сайн ойлгож, гүйцэтгэж чаддаг хүмүүсийн бүрдлээр “Zochil” боссон. Ганц хүний санаагаар явбал уламжлалт компани, харин стартап бол хамтын бүтээл” хэмээн цолгиун хоолойгоор ярих түүнээс би яагаад ч юм барагтай асуудалд бөхийхөөргүй найдвартай байдлыг ч мэдрээд амжсан.
### өрнөлийн эхлэл цэгт
Ажлын ширээн дээр нь байх хуучны гэмээр өсгөгчийг тэр алс холын АНУ-аас зорин байж авчирсан гэх бөгөөд энэ эд түүнийг бууриа сэлгэн нүүх бүрийд хамтдаа явдаг уламжлалтай. Амьдралд нь урам зориг өгдөг нэгэн чухал зүйл бол дуу хөгжим. Ирээдүйд өөрийн уран бүтээлээ гаргахаас гадна шинэ залуу уран бүтээлчдийг дэмжих нь түүний чин эрмэлзэл, хүсэл мөрөөдөл гэх. Олон жилийн турш хип хоп хөгжмөөс урам зориг, эрч хүч авсаар ирсэн тэрээр сүүлийн үед Maberrant, Baatarfly, Bekatrina-ийн уран бүтээлүүдийг шимтэн сонсож буй аж.
Амьдралд нь тохиосон амжилт бүхний үүцийг дэлгэсэн энэ ярианаас түүний туулж өнгөрүүлсэн хором мөчүүдийг хялбар байсан мэт өнгөцхөн дүгнэж болохгүй. Арав гаруй жилийн өмнө Америкт ажил хийнгээ хэл сурах зорилгоор очсон ч эрх чөлөөний орон түүнийг тийм ч таатай угтаж аваагүй гэнэ. Аляскийн загасны үйлдвэрт өдөр шөнөгүй хорин цаг ажилласны эцэст өнөөх үйлдвэр нь хаалгаа барьж, ажилгүй болсон аж. Онгоцны буудал дээр хоног төөрүүлэнгээ ажил олохын төлөө өдөр бүхэн аяллын цүнхээ чирээд Анкориж хотыг нэг долларын автобусны билетээр бүтэн тойрдог байсан тэр цагаа дурсахдаа “Амьдрал ер нь тэр чигтээ сонголтын л асуудал юм билээ. Яг үнэндээ хөдөлмөрлөе гэвэл Монгол ч, АНУ ч адилхан. Нэгэнтээ сонголт хийх гарцаагүй шаардлагатай юм бол өөрийн хүсээгүй замыг дуртай дургүй туучихаас илүүтэй хүссэн зүйлийнхээ ард шүдээ зууж байгаад гаръя гэх хор шарыг би тэдгээр өдрүүдээс олж авсан” гэлээ.
Харилцагч нарынхаа хүсэж байгаа маркетинг борлуулалтын функц бий болгох, цар хүрээг нь өргөжүүлэх, хурдацтай хөгжиж байгаа дэлхийн худалдааны эргэлтэд монгол бизнес эрхлэгчдийг хөл нийлүүлэхэд туслах мөрөөдлийнхөө төлөө тэд шаргуу зүтгэцгээж байна. Илүү хүртээлтэй, илүү хялбар, илүү ойлгомжтой байхаар зорьж байгаа тэдний баг тун удахгүй өөрсдийн системээр дамжуулан олон улсын зах зээлд гарахдаа бэлдэж буй.
Уран бүтээл гэдэг зөвхөн тухайн бүтээгчийн бус нийгмийн толь байдагтай адил бизнес ч гэсэн үүсгэн байгуулагчийн хүслээс гадна хүрээлэн буй орчныхоо эерэг тусгал байх учиртай. Стартап ертөнцөд цахиур хагалан яваа “Zochil”-ынхны энэхүү нөр их хөдөлмөр өнөөгийн нийгэмд тулгарч буй өөр олон асуудалд бодит бөгөөд зөв шийдэл санал болгох нь цаг хугацааны л асуудал биз ээ.
Хүрэх зорилгынхоо өөд зогсолтгүй тэмүүлж гэмээнэ хөгжлийн салхийг эрчлэх боломж залуус бидэнд бүрэн дүүрэн буйг өөрийн бодит түүхээрээ гэрчлэн харуулж яваа Г. Батбилэгт талархсан сэтгэлээ дахин илэрхийлж, энэ удаагийн нийтлэлээ жаргаая.
***Г.Батбилэгийн сошиал хуудас:***
Фэйсбүүк
Инстаграм
*Та бүхэн манай "Өртөөлөгчид" буланд өөр өөрсдийн салбарт чичиргээн үүсгэж, өөрчлөлтийг авчирч буй залуучуудыг санал болгоорой.*