Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг: Хоёр хүүгийн ээж Энхчимэг
<div class="article-body">
          <p><b>Бяцхан үрсээ хэрхэн өсгөж, хүмүүжүүлж буй туршлагаасаа бусадтай хуваалцдаг "How I Parent" булангийн ээлжит зочноор "<a href="https://www.instagram.com/bicheechmom/" target="_blank">Bicheechmom</a>" хуудсын админ Э.Энхчимэгийг урьлаа. Түүний хувьд тус хуудсаараа дамжуулан хоол хүнсний харшилтай бага насны хүүхэдтэй гэр бүлүүдэд хоол зүйн судалгаа, шинжилгээтэй мэдлэг мэдээлийг сонирхолтой, энгийн байдлаар хүргэх болсноор хэдийнэ хоёр жилийг үджээ. Ингээд түүний гэр бүлтэй танилцаж, хүүхэд өсгөх "амтат жор"-оос нь хуваалцъя. </b></p>
<p><b>Нэр: </b>Э.Энхчимэг, С.Батбаяр <br><b>Байршил: </b>Япон, Фукуока хот <br><b>Ажил:</b> Олон улсын сэтгүүлч, контент бүтээгч<br><b>Ам бүл:</b> 4 <br><b>Сошиал хуудсууд:</b> <a href="https://www.facebook.com/bicheecheej" target="_blank">Бичээч ээж</a> (Facebook), <a href="https://www.instagram.com/bicheechmom/" target="_blank">@bicheechmom</a> (Instagram) <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?</h3><p></p><p>Манайх С.Батбаярынх гэдэг айл, ам бүл дөрвүүлээ амьдардаг залуухан гэр бүл. Том хүү дөрвөн настай бол бага нь дөнгөж гурван сар өнгөрөөд явж байна. Мэргэжлийн тухайд би олон улсын сэтгүүлч мэргэжилтэй хэдий ч одоогоор түр завсарлан цахим орчинд эх хүүхдийн асаргаа, бага насны хүүхдийн хооллолттой холбоотой контент бэлтгэж, сургалт хийж байгаа. Харин манай хүн хуульч, судлаач, багш мэргэжилтэй. Гурван жилийн өмнө нөхөр маань Кюүшюгийн их сургуульд докторын зэрэг горилох болсноор бид Япон улсад нүүж ирсэн. Бид анх Хууль зүйн үндэсний хүрээлэнд хамт ажилладаг байх үеэрээ танилцаж байсан түүхтэй.</p><p>Гэр бүлийн үүрэг нь дотроо олон салбарладаг ойлголт шүү дээ. Ахуйн хүрээнд гэвэл би одоогоор багыгаа хараад гэртээ байгаа болохоор хүүхэд асаргаа, гэрийн ажлыг ерөнхийд нь хариуцаж байна. Гэсэн ч нөхрийн маань туслалцаа маш их. Хэдийгээр би ахуйн үүргээ ерөнхийд нь хариуцдаг ч гэлээ бидний дунд яг тогтсон хуваарилалт байдаггүй. Хэн боломжтой нь тухайн мөчдөө хийгээд явдаг гэхэд болно. Жишээ нь, нэг нь хоолоо хийсэн бол, нөгөөх нь аяга, таваг угаах үүргийг хүлээнэ гэх байдлаар нэгэндээ туслаад явдаг. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?</h3><p></p><p>Энэ асуултын хариултыг "үнсэлт" гэж тодорхойлмоор байна. Саяхан манайх шинэ хүнээ өлгийдөн авсан болохоор түүнийхээ дуу шуунаар сэрцгээн, хамгийн түрүүнд хийдэг зүйл нь биесээ үнсэх байдаг. Ийн хэсэг эрхлэлдэж байгаад босоцгооно. Ер нь л манайх гэдэг айл өглөөний 7-8 цагийн хооронд нэлээн бужигнацгаадаг.</p><p>Газар дээгүүр явдаг метро манай гэрийн хойгуур явдаг болоод ч тэр үү том хүү маань метро харах их дуртай. Тэр ч утгаараа бид орой бүр метро харахаар гадуур салхилдаг дадалтай болсон. Салхилж орж ирснийхээ дараагаар унтах бэлтгэлээ базаан, унтахынхаа өмнөхөн мөн л биесээ үнссэнээр бидний нэг өдөр жаргадаг. Бодоод байх нь ээ бидний хувьд "үнсэлт" гэдэг хэдийн дадал болчихсон юм билээ. Хүү маань цэцэрлэгтээ явахдаа гэртээ үлдэж буй хүн бүрийг үнсэнэ, аав нь ч мөн гарахдаа бүгдийг нь үнсэнэ гээд хэн нэгэн гэрээс гарах гэж байгаа л бол үнсэлт гэдэг зайлшгүй үйлдэгдэх ёстой үйлдэл болчихсон байна. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?</h3><p></p><p>Бид анх удаа аав ээж болж, анх удаа хүүхэд өсгөж, хүмүүжүүлж байгаа болохоор нэлээд зүйлстэй нүүр тулгарах нь бий. Хэдийгээр хүүхдүүдээ өөрийнхөө мэдрэмжээр өсгөж, хүмүүжүүлж байгаа ч гэсэн давхар бусдын туршлагыг судлах хэрэгтэй гэдэгтэй санал нийлдэг. Хүүхдийн сэтгэлзүйчдийн зөвлөсөн олон аргууд дундаас хүүхдийнхээ зан чанар, сэтгэлзүйн онцлогийг нь анзаарч, ойлгож хүмүүжүүлэх нь хэчнээн чухал болохыг ойлгосон. Мөн хүүхэд юу харна, түүнийгээ дуурайж сурдаг нь өдөр тутмын амьдрал дээр ажиглагдаж байна л даа. Жишээ нь, хүүг ханиад хүрсэн үед нь нөхөр бид хоёр хоёул бүлээн ус барьж зөөгөөд л халамжилдаг юм. Тэгтэл намайг ханиалгахад "Ээжээ ус уу" гэх мэтээр эргүүлээд халамжилна. Бас болоогүй, манай хүн надад дандаа цэцэг авч өгдөг юм. Түүнийг нь дагаад хүү маань цэцгийн тасгийн хажуугаар өнгөрөх бүрдээ "Ээждээ цэцэг авч өгье" гэх буюу эсвээс гадаа салхилах үеэрээ энд тэндээс цэцэг түүж ирэх жишээний. Энэ мэт жижиг гэлтгүй үйлдлээс нь хүүхдэд зүгээр нэг хоосон үг хэлэхээс илүүтэй аав ээж нь бие биедээ хэрхэн халамж тавьж, яаж хоорондоо харилцаж байгаагаас тухайн хүүхдийн хүмүүжил тодорхойлогдох юм байна гэдгийг ойлгосон. Тийм болохоор гэр бүлсэг байдал, эелдэг, эрүүл харилцаа, урам зориг, түлхэц өгөх дуурайллыг хүүхдэдээ өөрийн биеэр үлгэрлэж явахыг хичээж байна.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/745916a8-a27f-491d-9cde-cafd203944e2/f07ec7c2133ce5f0824d80e27b796b9c.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/745916a8-a27f-491d-9cde-cafd203944e2/c2225408cbe9eec7b216c973a4bb6a87.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?</h3><p></p><p>Бид Япон улсад нүүж ирснээсээ хойш Монголынхоо бүтээгдэхүүн, контентуудыг анзаарч, их дуртай болсон л доо. Бүтээгдэхүүний хувьд "<a href="https://lhamour.mn/" target="_blank">Lhamour</a>" брэндийн хүүхдэд зориулсан бүтээгдэхүүнүүд, тэр дундаа "Хонины сүүлтэй baby balm", "<a href="https://urmine.mn/products" target="_blank">Үр минь</a>" брэндийн хүүхдийн хувцаснууд мөн таалагддаг.</p><p>Контентын тухайд манай хүү NHK телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгүүдийг шимтэн үздэг. Мөн монгол хэлийг нь мартуулахгүйн үүднээс монгол дуу оруулгатай "<a href="https://www.youtube.com/channel/UCoGfsTVEyQYhvvlaBtDuGNA" target="_blank">Пороро</a>", "<a href="https://www.youtube.com/user/amjiltstudio" target="_blank">Зузугийн найзууд</a>", "<a href="https://www.youtube.com/c/Maamuu" target="_blank">Маамуу</a>", "<a href="https://www.youtube.com/c/GertoonCartoon" target="_blank">Мөнх Тунх</a>", "<a href="https://www.youtube.com/c/BabySharkOfficial" target="_blank">Cocomelon</a>" зэрэг хүүхэлдэйнүүдийг үзүүлж байна. Наснаасаа хамаараад үздэг контентууд нь өөрчлөгдөөд л байна. Харин гэр бүлээрээ "Амьтдын ертөнц" гэх япон нэвтрүүлгийг үздэг. Мөн монголын "Хүрээлэн" амьд ертөнцийн цуврал нэвтрүүлгийг ч дурдахгүй өнгөрч боломгүй.</p><p>Бас хүүхдийн дэлгэцийн хэрэглээний асуудлын талаар зайлшгүй дурдах хэрэгтэй байх. Манай гэр бүлийн хувьд хүүхдийнхээ дэлгэцийн хэрэглээг огт хорьдог төрлийнх биш. Яагаад гэхээр хүүхдэд зориулсан контент нь яг тухайн насныхаа хүүхдэд насанд нь тохирсон зүйлсийг зааж чаддаг гэдэгт итгэдэг. Жишээ нь, манай хүү хөтөвч (коршок)-д сууж сурахдаа ютүбээс хөтөвчтэй холбоотой хүүхэлдэй үзсээр байгаад сурсан байх жишээний. </p><p>Мөн Японд ирээд хүүгээ цэцэрлэгт өгөхөд цэцэрлэгийн эрхлэгч нь "Бидний үр хүүхдүүд ирээдүйд техник технологи хөгжсөн, роботын эрин зуунд амьдарна. Тэр ч утгаараа бид энэ тал дээр түлхүү анхааран, хүүхдийг хөгжүүлэх зорилготой" гэж зорилгоо танилцуулж байлаа. Түүнээс хойш нөхөр бид хоёр хүүгийнхээ дэлгэцийн хэрэглээг огт хориглоод дэмий юм байна гэдэгтэй санал нэгдэн, ДЭМБ-аас гарсан дэлгэцийн хэрэглээний зохистой хэмжээний дагуу контент үзүүлдэг болсон. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?</h3><p></p><p>Нөхөр бид хоёр төлөвлөж байсныхаа дагуу, яг цаг нь болсон үед анхны хүүхдээ төрүүлж байлаа. Хүүгээ хэвлийдээ олсноо мэдсэн цагаас л шууд ажлаасаа гарч, карьераасаа түр завсарлага аван хүүхдэдээ бүрэн дүрэн анхаарал хандуулахаар шийдэж байв. Гэхдээ өөрийн сонирхол, мэргэжлээ огт орхигдуулахгүйг хичээн, энд ирснээсээ хойш жилийн дараа Японоос Монгол руу цахимаар мэргэжлийнхээ ажлыг хийж байгаа.</p><p>Харин том хүү маань хоол хүнсний хүнд харшилтайгаас шалтгаалан тусгай хоолны цэс гаргаж өгөх мэргэжилтэн хайсан боловч Монголд олдоогүй. Тухайн үед би өөрөө бие даан судлан хүүхдэдээ тохирсон цэсийг нь гаргаж байлаа. Түүнийхээ дараа туршлагаа хуваалцах үүднээс фэйсбүүк дээр тавьтал маш олон ээжүүд над шиг асуудалтай байж таарсан. Эхэндээ зөвлөгөө маягаар контентууд бэлтгэн оруулдаг байсан нь сургалт хийх сэдэл болж өгсөн гэх үү дээ. Учир нь сургалт орсноор тухайн эцэг, эхчүүдтэй илүү тулж харьцах боломж үүсэх юм. Ийнхүү сургалтаа эхлэхээс өмнө Япон улсын мэргэжлийн хоол зүйч, хүүхдийн эмч нарын заавар, зөвлөгөөний дагуу тусгайлан цэс бэлдэж хянуулсны үндсэн дээр сургалт хийх гаргаа минь эхэлсэн түүхтэй.</p><p>Хүүхэдтэй болсноор маш олон зүйлсийг анзаарч, тоодоггүй байснаа мэдрэн, нэг ёсондоо нүд нээгдсэн гэж хэлж болно. Залуу хүн гэлтгүй өөрсдийнхөө эрүүл мэндэд анхаарах, үг, үйлдэлдээ хянамгай хандах, цаашлаад нийгмийн асуудлуудад ч анхаарал тавин, үзэл бодол, дуу хоолойгоо илэрхийлэх ёстойг ойлгосон. Үүнээс хойш Японд аж төрдөг ютүб влогер найз болон <a href="https://posted.mn/c/durwun-khuugiin-eej-sugartuyaa-baina-bi-khuukhdee-ingej-usgudug" target="_blank">"Mommy comedy" цахим хуудасны үүсгэн байгуулагч М.Сугартуяа</a> эгчтэй хамтран "Бартаат замын тэрэгчид" гэх нийгмийн нөлөөллийн аяныг өрнүүлсэн. Энэхүү аяны хүрээнд явган хүний зам дээр хүүхдийн тэрэгтэй болон тэргэнцэртэй хүмүүс зорчиход хүндрэлтэй, бартаа саад ихтэй байдаг асуудлыг хөндөн, амар тайван алхах боломжтой орчныг бий болгохыг зорьсон юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?</h3><p></p><p>Гэр бүлээрээ амрах тухайд бид амралтын нэг өдөр заавал гадуур зугаалж, ая тухтай цагийг өнгөрүүлдэг. Хүмүүс хүүхэдтэй гадуур явахад хэцүү байдаг гэж ярьдаг ч угтаа бага насны хүүхэд, ялангуяа гурав хүртэлх насны хүүхдийг дагуулан, гадуур гарч, аялж зугаалах нь тухайн хүүхдийн тархины хөгжилд маш эерэг нөлөөтэй. Энэ хэмнэлээ алдахгүй байхыг ч эрмэлздэг.</p><p>Харин хосын тухайд долоо хоногтоо ядаж нэг удаа бие биедээ цаг гаргахыг хичээдэг. Жишээлбэл том хүүгээ цэцэрлэгт нь явсны дараа бага ч болов цагийг өөрсдөдөө зарцуулж хэвшсэн. Хос хоёр бие биедээ гаргах цагийг хэзээ ч орхигдуулж болохгүй гэж боддог юм.</p><p>Хувь хүний хувьд би жижиг зүйлээс ч болов кайф авч, амарч чаддаг. Жишээ нь, би зураг авах дуртай болохоор зарим өдрүүдэд ойрхон гараад зураг дарчихна, тэмдэглэл хөтлөн бухимдлаа гаргачихдаг гээд хоолны сургалт минь хүртэл амралт болж өгдөг шүү. Мөн бусдын туслалцааг шаардлагатай тохиолдолд авалгүй яах вэ. Ээж минь миний хоёр хүүг гурван сар хүртэл нь гардаж, хамт асарч өгсөн. Үнэхээр их баярлаж, хайрламаар байдгаа энд хэлмээр байна. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/745916a8-a27f-491d-9cde-cafd203944e2/740b8144b1fc063a230fb459c56bb428.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/745916a8-a27f-491d-9cde-cafd203944e2/62f75a8c13ad4cef02e8a89302575be5.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?</h3><p>Би ямарваа ажлыг нэлээд хэнхэг хийдэг төрлийн хүн л дээ. Түүнийгээ мэддэг болохоор үндсэн ажлаасаа завсарлаад хүүхдүүдээ харж байгаа. Гэхдээ томыгоо бор хоолонд орох үед нь эргээд ажилламаар санагдаад, бас ажлын саналууд ч ирж таараад хэсэг ажиллаж үзсэн юм. Тэгэхэд ажлаа хийх үедээ хүүхдээ орхигдуулаад байгаа юм шиг, эсвэл хүүхдээ харж байх үедээ ажлаа халтуурдаад байгаа мэт санагдаад өөрт минь их хэцүү байсан. Харин одоо хийж буй ажлын хувьд хүүдээ хийж буй зүйлээ давхар бусдад хуваалцах зорилгоор хийдэг болохоор амар. Тэр нь нэг ч болов эх хүүхдэд хэрэг болсныг нь сонсохоор их таатай байдаг юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?</h3><p>Том хүү маань хугацаанаасаа өмнө төрөөд, олон хүнд давааг давж гарч ирсэн нь миний хүүгийн хамгийн их баярлаж, хайрлаж, бахархмаар мөч байсан. Түүнээс хойш хүүхдүүдийн маань шинээр сурч буй зүйл бүр нь бахархам байна. Нэгэн хайрламаар жишээ дурдахад, багыгаа хэвлийдээ тээж байх үед нөхөр маань орой бүр нурууг минь илж, хөл барьж өгдөг байсан юм. Харин нэг өдөр өөр хот руу хуралд явахаар болж, хоногоор явсан үед нь том хүү маань ээжийнхээ нурууг илж, хөлийг минь барина гээд тос бариад явж байсан нь ер санаанаас гардаггүй. Гуравхан настай тэр жижигхэн залуу ийм хайр хүрэм байгаа нь маш их бахархлыг төрүүлсэн.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?</h3><p>"Үг болон үйлдлээрээ хүүхдэдээ хэчнээн хайртайгаа илэрхийлж байгаарай" гэдэг үг санаанаас гардаггүй. Хүүхэд өөрийгөө хайрлуулж байгаа гэдэг мэдрэмжийг мэдрэх нь асар чухал. Ийм мэдрэмж авч өссөн хүүхэд өөртөө итгэлтэй, урам зоригтой болж хүмүүждэг юм гэнэ лээ. Энэ ч том хүүгээс маань харагдаж байгаа.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?</h3><p></p><p>Бид эцэг эх боллоо гээд хүүхдүүдийнхээ бүх зүйлийг шийдэх эрх байхгүй шүү дээ. Хорвоо ертөнцтэй танилцах боломжийг нь нээж, аль болох зөв зам руу чиглүүлэх нь л бидний үүрэг. Гэсэн ч хүүхдүүд маань өөрийгөө олсон, өөртөө итгэлтэй, бие даасан, бусдад төвөг учруулдаггүй, аливааг энэрч хайрласан, зөөлөн сэтгэлтэй нэгэн болж төлөвшөөсэй гэж хүсдэг. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/745916a8-a27f-491d-9cde-cafd203944e2/4cea5f7dcaf5c9e1f7e2c49338dbf147.jpeg"></p>          </div>

Бяцхан үрсээ хэрхэн өсгөж, хүмүүжүүлж буй туршлагаасаа бусадтай хуваалцдаг "How I Parent" булангийн ээлжит зочноор "
Bicheechmom
" хуудсын админ Э.Энхчимэгийг урьлаа. Түүний хувьд тус хуудсаараа дамжуулан хоол хүнсний харшилтай бага насны хүүхэдтэй гэр бүлүүдэд хоол зүйн судалгаа, шинжилгээтэй мэдлэг мэдээлийг сонирхолтой, энгийн байдлаар хүргэх болсноор хэдийнэ хоёр жилийг үджээ. Ингээд түүний гэр бүлтэй танилцаж, хүүхэд өсгөх "амтат жор"-оос нь хуваалцъя.

Нэр:
Э.Энхчимэг, С.Батбаяр
Байршил:
Япон, Фукуока хот
Ажил:
Олон улсын сэтгүүлч, контент бүтээгч
Ам бүл:
4
Сошиал хуудсууд:

Бичээч ээж
(Facebook),
@bicheechmom
(Instagram)

БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Манайх С.Батбаярынх гэдэг айл, ам бүл дөрвүүлээ амьдардаг залуухан гэр бүл. Том хүү дөрвөн настай бол бага нь дөнгөж гурван сар өнгөрөөд явж байна. Мэргэжлийн тухайд би олон улсын сэтгүүлч мэргэжилтэй хэдий ч одоогоор түр завсарлан цахим орчинд эх хүүхдийн асаргаа, бага насны хүүхдийн хооллолттой холбоотой контент бэлтгэж, сургалт хийж байгаа. Харин манай хүн хуульч, судлаач, багш мэргэжилтэй. Гурван жилийн өмнө нөхөр маань Кюүшюгийн их сургуульд докторын зэрэг горилох болсноор бид Япон улсад нүүж ирсэн. Бид анх Хууль зүйн үндэсний хүрээлэнд хамт ажилладаг байх үеэрээ танилцаж байсан түүхтэй.
Гэр бүлийн үүрэг нь дотроо олон салбарладаг ойлголт шүү дээ. Ахуйн хүрээнд гэвэл би одоогоор багыгаа хараад гэртээ байгаа болохоор хүүхэд асаргаа, гэрийн ажлыг ерөнхийд нь хариуцаж байна. Гэсэн ч нөхрийн маань туслалцаа маш их. Хэдийгээр би ахуйн үүргээ ерөнхийд нь хариуцдаг ч гэлээ бидний дунд яг тогтсон хуваарилалт байдаггүй. Хэн боломжтой нь тухайн мөчдөө хийгээд явдаг гэхэд болно. Жишээ нь, нэг нь хоолоо хийсэн бол, нөгөөх нь аяга, таваг угаах үүргийг хүлээнэ гэх байдлаар нэгэндээ туслаад явдаг.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Энэ асуултын хариултыг "үнсэлт" гэж тодорхойлмоор байна. Саяхан манайх шинэ хүнээ өлгийдөн авсан болохоор түүнийхээ дуу шуунаар сэрцгээн, хамгийн түрүүнд хийдэг зүйл нь биесээ үнсэх байдаг. Ийн хэсэг эрхлэлдэж байгаад босоцгооно. Ер нь л манайх гэдэг айл өглөөний 7-8 цагийн хооронд нэлээн бужигнацгаадаг.
Газар дээгүүр явдаг метро манай гэрийн хойгуур явдаг болоод ч тэр үү том хүү маань метро харах их дуртай. Тэр ч утгаараа бид орой бүр метро харахаар гадуур салхилдаг дадалтай болсон. Салхилж орж ирснийхээ дараагаар унтах бэлтгэлээ базаан, унтахынхаа өмнөхөн мөн л биесээ үнссэнээр бидний нэг өдөр жаргадаг. Бодоод байх нь ээ бидний хувьд "үнсэлт" гэдэг хэдийн дадал болчихсон юм билээ. Хүү маань цэцэрлэгтээ явахдаа гэртээ үлдэж буй хүн бүрийг үнсэнэ, аав нь ч мөн гарахдаа бүгдийг нь үнсэнэ гээд хэн нэгэн гэрээс гарах гэж байгаа л бол үнсэлт гэдэг зайлшгүй үйлдэгдэх ёстой үйлдэл болчихсон байна.

ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Бид анх удаа аав ээж болж, анх удаа хүүхэд өсгөж, хүмүүжүүлж байгаа болохоор нэлээд зүйлстэй нүүр тулгарах нь бий. Хэдийгээр хүүхдүүдээ өөрийнхөө мэдрэмжээр өсгөж, хүмүүжүүлж байгаа ч гэсэн давхар бусдын туршлагыг судлах хэрэгтэй гэдэгтэй санал нийлдэг. Хүүхдийн сэтгэлзүйчдийн зөвлөсөн олон аргууд дундаас хүүхдийнхээ зан чанар, сэтгэлзүйн онцлогийг нь анзаарч, ойлгож хүмүүжүүлэх нь хэчнээн чухал болохыг ойлгосон. Мөн хүүхэд юу харна, түүнийгээ дуурайж сурдаг нь өдөр тутмын амьдрал дээр ажиглагдаж байна л даа. Жишээ нь, хүүг ханиад хүрсэн үед нь нөхөр бид хоёр хоёул бүлээн ус барьж зөөгөөд л халамжилдаг юм. Тэгтэл намайг ханиалгахад "Ээжээ ус уу" гэх мэтээр эргүүлээд халамжилна. Бас болоогүй, манай хүн надад дандаа цэцэг авч өгдөг юм. Түүнийг нь дагаад хүү маань цэцгийн тасгийн хажуугаар өнгөрөх бүрдээ "Ээждээ цэцэг авч өгье" гэх буюу эсвээс гадаа салхилах үеэрээ энд тэндээс цэцэг түүж ирэх жишээний. Энэ мэт жижиг гэлтгүй үйлдлээс нь хүүхдэд зүгээр нэг хоосон үг хэлэхээс илүүтэй аав ээж нь бие биедээ хэрхэн халамж тавьж, яаж хоорондоо харилцаж байгаагаас тухайн хүүхдийн хүмүүжил тодорхойлогдох юм байна гэдгийг ойлгосон. Тийм болохоор гэр бүлсэг байдал, эелдэг, эрүүл харилцаа, урам зориг, түлхэц өгөх дуурайллыг хүүхдэдээ өөрийн биеэр үлгэрлэж явахыг хичээж байна.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Бид Япон улсад нүүж ирснээсээ хойш Монголынхоо бүтээгдэхүүн, контентуудыг анзаарч, их дуртай болсон л доо. Бүтээгдэхүүний хувьд "
Lhamour
" брэндийн хүүхдэд зориулсан бүтээгдэхүүнүүд, тэр дундаа "Хонины сүүлтэй baby balm", "
Үр минь
" брэндийн хүүхдийн хувцаснууд мөн таалагддаг.
Контентын тухайд манай хүү NHK телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгүүдийг шимтэн үздэг. Мөн монгол хэлийг нь мартуулахгүйн үүднээс монгол дуу оруулгатай "
Пороро
", "
Зузугийн найзууд
", "
Маамуу
", "
Мөнх Тунх
", "
Cocomelon
" зэрэг хүүхэлдэйнүүдийг үзүүлж байна. Наснаасаа хамаараад үздэг контентууд нь өөрчлөгдөөд л байна. Харин гэр бүлээрээ "Амьтдын ертөнц" гэх япон нэвтрүүлгийг үздэг. Мөн монголын "Хүрээлэн" амьд ертөнцийн цуврал нэвтрүүлгийг ч дурдахгүй өнгөрч боломгүй.
Бас хүүхдийн дэлгэцийн хэрэглээний асуудлын талаар зайлшгүй дурдах хэрэгтэй байх. Манай гэр бүлийн хувьд хүүхдийнхээ дэлгэцийн хэрэглээг огт хорьдог төрлийнх биш. Яагаад гэхээр хүүхдэд зориулсан контент нь яг тухайн насныхаа хүүхдэд насанд нь тохирсон зүйлсийг зааж чаддаг гэдэгт итгэдэг. Жишээ нь, манай хүү хөтөвч (коршок)-д сууж сурахдаа ютүбээс хөтөвчтэй холбоотой хүүхэлдэй үзсээр байгаад сурсан байх жишээний.
Мөн Японд ирээд хүүгээ цэцэрлэгт өгөхөд цэцэрлэгийн эрхлэгч нь "Бидний үр хүүхдүүд ирээдүйд техник технологи хөгжсөн, роботын эрин зуунд амьдарна. Тэр ч утгаараа бид энэ тал дээр түлхүү анхааран, хүүхдийг хөгжүүлэх зорилготой" гэж зорилгоо танилцуулж байлаа. Түүнээс хойш нөхөр бид хоёр хүүгийнхээ дэлгэцийн хэрэглээг огт хориглоод дэмий юм байна гэдэгтэй санал нэгдэн, ДЭМБ-аас гарсан дэлгэцийн хэрэглээний зохистой хэмжээний дагуу контент үзүүлдэг болсон.

ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Нөхөр бид хоёр төлөвлөж байсныхаа дагуу, яг цаг нь болсон үед анхны хүүхдээ төрүүлж байлаа. Хүүгээ хэвлийдээ олсноо мэдсэн цагаас л шууд ажлаасаа гарч, карьераасаа түр завсарлага аван хүүхдэдээ бүрэн дүрэн анхаарал хандуулахаар шийдэж байв. Гэхдээ өөрийн сонирхол, мэргэжлээ огт орхигдуулахгүйг хичээн, энд ирснээсээ хойш жилийн дараа Японоос Монгол руу цахимаар мэргэжлийнхээ ажлыг хийж байгаа.
Харин том хүү маань хоол хүнсний хүнд харшилтайгаас шалтгаалан тусгай хоолны цэс гаргаж өгөх мэргэжилтэн хайсан боловч Монголд олдоогүй. Тухайн үед би өөрөө бие даан судлан хүүхдэдээ тохирсон цэсийг нь гаргаж байлаа. Түүнийхээ дараа туршлагаа хуваалцах үүднээс фэйсбүүк дээр тавьтал маш олон ээжүүд над шиг асуудалтай байж таарсан. Эхэндээ зөвлөгөө маягаар контентууд бэлтгэн оруулдаг байсан нь сургалт хийх сэдэл болж өгсөн гэх үү дээ. Учир нь сургалт орсноор тухайн эцэг, эхчүүдтэй илүү тулж харьцах боломж үүсэх юм. Ийнхүү сургалтаа эхлэхээс өмнө Япон улсын мэргэжлийн хоол зүйч, хүүхдийн эмч нарын заавар, зөвлөгөөний дагуу тусгайлан цэс бэлдэж хянуулсны үндсэн дээр сургалт хийх гаргаа минь эхэлсэн түүхтэй.
Хүүхэдтэй болсноор маш олон зүйлсийг анзаарч, тоодоггүй байснаа мэдрэн, нэг ёсондоо нүд нээгдсэн гэж хэлж болно. Залуу хүн гэлтгүй өөрсдийнхөө эрүүл мэндэд анхаарах, үг, үйлдэлдээ хянамгай хандах, цаашлаад нийгмийн асуудлуудад ч анхаарал тавин, үзэл бодол, дуу хоолойгоо илэрхийлэх ёстойг ойлгосон. Үүнээс хойш Японд аж төрдөг ютүб влогер найз болон
"Mommy comedy" цахим хуудасны үүсгэн байгуулагч М.Сугартуяа
эгчтэй хамтран "Бартаат замын тэрэгчид" гэх нийгмийн нөлөөллийн аяныг өрнүүлсэн. Энэхүү аяны хүрээнд явган хүний зам дээр хүүхдийн тэрэгтэй болон тэргэнцэртэй хүмүүс зорчиход хүндрэлтэй, бартаа саад ихтэй байдаг асуудлыг хөндөн, амар тайван алхах боломжтой орчныг бий болгохыг зорьсон юм.

ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Гэр бүлээрээ амрах тухайд бид амралтын нэг өдөр заавал гадуур зугаалж, ая тухтай цагийг өнгөрүүлдэг. Хүмүүс хүүхэдтэй гадуур явахад хэцүү байдаг гэж ярьдаг ч угтаа бага насны хүүхэд, ялангуяа гурав хүртэлх насны хүүхдийг дагуулан, гадуур гарч, аялж зугаалах нь тухайн хүүхдийн тархины хөгжилд маш эерэг нөлөөтэй. Энэ хэмнэлээ алдахгүй байхыг ч эрмэлздэг.
Харин хосын тухайд долоо хоногтоо ядаж нэг удаа бие биедээ цаг гаргахыг хичээдэг. Жишээлбэл том хүүгээ цэцэрлэгт нь явсны дараа бага ч болов цагийг өөрсдөдөө зарцуулж хэвшсэн. Хос хоёр бие биедээ гаргах цагийг хэзээ ч орхигдуулж болохгүй гэж боддог юм.
Хувь хүний хувьд би жижиг зүйлээс ч болов кайф авч, амарч чаддаг. Жишээ нь, би зураг авах дуртай болохоор зарим өдрүүдэд ойрхон гараад зураг дарчихна, тэмдэглэл хөтлөн бухимдлаа гаргачихдаг гээд хоолны сургалт минь хүртэл амралт болж өгдөг шүү. Мөн бусдын туслалцааг шаардлагатай тохиолдолд авалгүй яах вэ. Ээж минь миний хоёр хүүг гурван сар хүртэл нь гардаж, хамт асарч өгсөн. Үнэхээр их баярлаж, хайрламаар байдгаа энд хэлмээр байна.

АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
Би ямарваа ажлыг нэлээд хэнхэг хийдэг төрлийн хүн л дээ. Түүнийгээ мэддэг болохоор үндсэн ажлаасаа завсарлаад хүүхдүүдээ харж байгаа. Гэхдээ томыгоо бор хоолонд орох үед нь эргээд ажилламаар санагдаад, бас ажлын саналууд ч ирж таараад хэсэг ажиллаж үзсэн юм. Тэгэхэд ажлаа хийх үедээ хүүхдээ орхигдуулаад байгаа юм шиг, эсвэл хүүхдээ харж байх үедээ ажлаа халтуурдаад байгаа мэт санагдаад өөрт минь их хэцүү байсан. Харин одоо хийж буй ажлын хувьд хүүдээ хийж буй зүйлээ давхар бусдад хуваалцах зорилгоор хийдэг болохоор амар. Тэр нь нэг ч болов эх хүүхдэд хэрэг болсныг нь сонсохоор их таатай байдаг юм.

ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Том хүү маань хугацаанаасаа өмнө төрөөд, олон хүнд давааг давж гарч ирсэн нь миний хүүгийн хамгийн их баярлаж, хайрлаж, бахархмаар мөч байсан. Түүнээс хойш хүүхдүүдийн маань шинээр сурч буй зүйл бүр нь бахархам байна. Нэгэн хайрламаар жишээ дурдахад, багыгаа хэвлийдээ тээж байх үед нөхөр маань орой бүр нурууг минь илж, хөл барьж өгдөг байсан юм. Харин нэг өдөр өөр хот руу хуралд явахаар болж, хоногоор явсан үед нь том хүү маань ээжийнхээ нурууг илж, хөлийг минь барина гээд тос бариад явж байсан нь ер санаанаас гардаггүй. Гуравхан настай тэр жижигхэн залуу ийм хайр хүрэм байгаа нь маш их бахархлыг төрүүлсэн.

ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
"Үг болон үйлдлээрээ хүүхдэдээ хэчнээн хайртайгаа илэрхийлж байгаарай" гэдэг үг санаанаас гардаггүй. Хүүхэд өөрийгөө хайрлуулж байгаа гэдэг мэдрэмжийг мэдрэх нь асар чухал. Ийм мэдрэмж авч өссөн хүүхэд өөртөө итгэлтэй, урам зоригтой болж хүмүүждэг юм гэнэ лээ. Энэ ч том хүүгээс маань харагдаж байгаа.

ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Бид эцэг эх боллоо гээд хүүхдүүдийнхээ бүх зүйлийг шийдэх эрх байхгүй шүү дээ. Хорвоо ертөнцтэй танилцах боломжийг нь нээж, аль болох зөв зам руу чиглүүлэх нь л бидний үүрэг. Гэсэн ч хүүхдүүд маань өөрийгөө олсон, өөртөө итгэлтэй, бие даасан, бусдад төвөг учруулдаггүй, аливааг энэрч хайрласан, зөөлөн сэтгэлтэй нэгэн болж төлөвшөөсэй гэж хүсдэг.


**Бяцхан үрсээ хэрхэн өсгөж, хүмүүжүүлж буй туршлагаасаа бусадтай хуваалцдаг "How I Parent" булангийн ээлжит зочноор "Bicheechmom" хуудсын админ Э.Энхчимэгийг урьлаа. Түүний хувьд тус хуудсаараа дамжуулан хоол хүнсний харшилтай бага насны хүүхэдтэй гэр бүлүүдэд хоол зүйн судалгаа, шинжилгээтэй мэдлэг мэдээлийг сонирхолтой, энгийн байдлаар хүргэх болсноор хэдийнэ хоёр жилийг үджээ. Ингээд түүний гэр бүлтэй танилцаж, хүүхэд өсгөх "амтат жор"-оос нь хуваалцъя.**
**Нэр:** Э.Энхчимэг, С.Батбаяр
**Байршил:** Япон, Фукуока хот
**Ажил:** Олон улсын сэтгүүлч, контент бүтээгч
**Ам бүл:** 4
**Сошиал хуудсууд:** Бичээч ээж (Facebook), @bicheechmom (Instagram)
### БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Манайх С.Батбаярынх гэдэг айл, ам бүл дөрвүүлээ амьдардаг залуухан гэр бүл. Том хүү дөрвөн настай бол бага нь дөнгөж гурван сар өнгөрөөд явж байна. Мэргэжлийн тухайд би олон улсын сэтгүүлч мэргэжилтэй хэдий ч одоогоор түр завсарлан цахим орчинд эх хүүхдийн асаргаа, бага насны хүүхдийн хооллолттой холбоотой контент бэлтгэж, сургалт хийж байгаа. Харин манай хүн хуульч, судлаач, багш мэргэжилтэй. Гурван жилийн өмнө нөхөр маань Кюүшюгийн их сургуульд докторын зэрэг горилох болсноор бид Япон улсад нүүж ирсэн. Бид анх Хууль зүйн үндэсний хүрээлэнд хамт ажилладаг байх үеэрээ танилцаж байсан түүхтэй.
Гэр бүлийн үүрэг нь дотроо олон салбарладаг ойлголт шүү дээ. Ахуйн хүрээнд гэвэл би одоогоор багыгаа хараад гэртээ байгаа болохоор хүүхэд асаргаа, гэрийн ажлыг ерөнхийд нь хариуцаж байна. Гэсэн ч нөхрийн маань туслалцаа маш их. Хэдийгээр би ахуйн үүргээ ерөнхийд нь хариуцдаг ч гэлээ бидний дунд яг тогтсон хуваарилалт байдаггүй. Хэн боломжтой нь тухайн мөчдөө хийгээд явдаг гэхэд болно. Жишээ нь, нэг нь хоолоо хийсэн бол, нөгөөх нь аяга, таваг угаах үүргийг хүлээнэ гэх байдлаар нэгэндээ туслаад явдаг.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Энэ асуултын хариултыг "үнсэлт" гэж тодорхойлмоор байна. Саяхан манайх шинэ хүнээ өлгийдөн авсан болохоор түүнийхээ дуу шуунаар сэрцгээн, хамгийн түрүүнд хийдэг зүйл нь биесээ үнсэх байдаг. Ийн хэсэг эрхлэлдэж байгаад босоцгооно. Ер нь л манайх гэдэг айл өглөөний 7-8 цагийн хооронд нэлээн бужигнацгаадаг.
Газар дээгүүр явдаг метро манай гэрийн хойгуур явдаг болоод ч тэр үү том хүү маань метро харах их дуртай. Тэр ч утгаараа бид орой бүр метро харахаар гадуур салхилдаг дадалтай болсон. Салхилж орж ирснийхээ дараагаар унтах бэлтгэлээ базаан, унтахынхаа өмнөхөн мөн л биесээ үнссэнээр бидний нэг өдөр жаргадаг. Бодоод байх нь ээ бидний хувьд "үнсэлт" гэдэг хэдийн дадал болчихсон юм билээ. Хүү маань цэцэрлэгтээ явахдаа гэртээ үлдэж буй хүн бүрийг үнсэнэ, аав нь ч мөн гарахдаа бүгдийг нь үнсэнэ гээд хэн нэгэн гэрээс гарах гэж байгаа л бол үнсэлт гэдэг зайлшгүй үйлдэгдэх ёстой үйлдэл болчихсон байна.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Бид анх удаа аав ээж болж, анх удаа хүүхэд өсгөж, хүмүүжүүлж байгаа болохоор нэлээд зүйлстэй нүүр тулгарах нь бий. Хэдийгээр хүүхдүүдээ өөрийнхөө мэдрэмжээр өсгөж, хүмүүжүүлж байгаа ч гэсэн давхар бусдын туршлагыг судлах хэрэгтэй гэдэгтэй санал нийлдэг. Хүүхдийн сэтгэлзүйчдийн зөвлөсөн олон аргууд дундаас хүүхдийнхээ зан чанар, сэтгэлзүйн онцлогийг нь анзаарч, ойлгож хүмүүжүүлэх нь хэчнээн чухал болохыг ойлгосон. Мөн хүүхэд юу харна, түүнийгээ дуурайж сурдаг нь өдөр тутмын амьдрал дээр ажиглагдаж байна л даа. Жишээ нь, хүүг ханиад хүрсэн үед нь нөхөр бид хоёр хоёул бүлээн ус барьж зөөгөөд л халамжилдаг юм. Тэгтэл намайг ханиалгахад "Ээжээ ус уу" гэх мэтээр эргүүлээд халамжилна. Бас болоогүй, манай хүн надад дандаа цэцэг авч өгдөг юм. Түүнийг нь дагаад хүү маань цэцгийн тасгийн хажуугаар өнгөрөх бүрдээ "Ээждээ цэцэг авч өгье" гэх буюу эсвээс гадаа салхилах үеэрээ энд тэндээс цэцэг түүж ирэх жишээний. Энэ мэт жижиг гэлтгүй үйлдлээс нь хүүхдэд зүгээр нэг хоосон үг хэлэхээс илүүтэй аав ээж нь бие биедээ хэрхэн халамж тавьж, яаж хоорондоо харилцаж байгаагаас тухайн хүүхдийн хүмүүжил тодорхойлогдох юм байна гэдгийг ойлгосон. Тийм болохоор гэр бүлсэг байдал, эелдэг, эрүүл харилцаа, урам зориг, түлхэц өгөх дуурайллыг хүүхдэдээ өөрийн биеэр үлгэрлэж явахыг хичээж байна.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Бид Япон улсад нүүж ирснээсээ хойш Монголынхоо бүтээгдэхүүн, контентуудыг анзаарч, их дуртай болсон л доо. Бүтээгдэхүүний хувьд "Lhamour" брэндийн хүүхдэд зориулсан бүтээгдэхүүнүүд, тэр дундаа "Хонины сүүлтэй baby balm", "Үр минь" брэндийн хүүхдийн хувцаснууд мөн таалагддаг.
Контентын тухайд манай хүү NHK телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгүүдийг шимтэн үздэг. Мөн монгол хэлийг нь мартуулахгүйн үүднээс монгол дуу оруулгатай "Пороро", "Зузугийн найзууд", "Маамуу", "Мөнх Тунх", "Cocomelon" зэрэг хүүхэлдэйнүүдийг үзүүлж байна. Наснаасаа хамаараад үздэг контентууд нь өөрчлөгдөөд л байна. Харин гэр бүлээрээ "Амьтдын ертөнц" гэх япон нэвтрүүлгийг үздэг. Мөн монголын "Хүрээлэн" амьд ертөнцийн цуврал нэвтрүүлгийг ч дурдахгүй өнгөрч боломгүй.
Бас хүүхдийн дэлгэцийн хэрэглээний асуудлын талаар зайлшгүй дурдах хэрэгтэй байх. Манай гэр бүлийн хувьд хүүхдийнхээ дэлгэцийн хэрэглээг огт хорьдог төрлийнх биш. Яагаад гэхээр хүүхдэд зориулсан контент нь яг тухайн насныхаа хүүхдэд насанд нь тохирсон зүйлсийг зааж чаддаг гэдэгт итгэдэг. Жишээ нь, манай хүү хөтөвч (коршок)-д сууж сурахдаа ютүбээс хөтөвчтэй холбоотой хүүхэлдэй үзсээр байгаад сурсан байх жишээний.
Мөн Японд ирээд хүүгээ цэцэрлэгт өгөхөд цэцэрлэгийн эрхлэгч нь "Бидний үр хүүхдүүд ирээдүйд техник технологи хөгжсөн, роботын эрин зуунд амьдарна. Тэр ч утгаараа бид энэ тал дээр түлхүү анхааран, хүүхдийг хөгжүүлэх зорилготой" гэж зорилгоо танилцуулж байлаа. Түүнээс хойш нөхөр бид хоёр хүүгийнхээ дэлгэцийн хэрэглээг огт хориглоод дэмий юм байна гэдэгтэй санал нэгдэн, ДЭМБ-аас гарсан дэлгэцийн хэрэглээний зохистой хэмжээний дагуу контент үзүүлдэг болсон.
### ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Нөхөр бид хоёр төлөвлөж байсныхаа дагуу, яг цаг нь болсон үед анхны хүүхдээ төрүүлж байлаа. Хүүгээ хэвлийдээ олсноо мэдсэн цагаас л шууд ажлаасаа гарч, карьераасаа түр завсарлага аван хүүхдэдээ бүрэн дүрэн анхаарал хандуулахаар шийдэж байв. Гэхдээ өөрийн сонирхол, мэргэжлээ огт орхигдуулахгүйг хичээн, энд ирснээсээ хойш жилийн дараа Японоос Монгол руу цахимаар мэргэжлийнхээ ажлыг хийж байгаа.
Харин том хүү маань хоол хүнсний хүнд харшилтайгаас шалтгаалан тусгай хоолны цэс гаргаж өгөх мэргэжилтэн хайсан боловч Монголд олдоогүй. Тухайн үед би өөрөө бие даан судлан хүүхдэдээ тохирсон цэсийг нь гаргаж байлаа. Түүнийхээ дараа туршлагаа хуваалцах үүднээс фэйсбүүк дээр тавьтал маш олон ээжүүд над шиг асуудалтай байж таарсан. Эхэндээ зөвлөгөө маягаар контентууд бэлтгэн оруулдаг байсан нь сургалт хийх сэдэл болж өгсөн гэх үү дээ. Учир нь сургалт орсноор тухайн эцэг, эхчүүдтэй илүү тулж харьцах боломж үүсэх юм. Ийнхүү сургалтаа эхлэхээс өмнө Япон улсын мэргэжлийн хоол зүйч, хүүхдийн эмч нарын заавар, зөвлөгөөний дагуу тусгайлан цэс бэлдэж хянуулсны үндсэн дээр сургалт хийх гаргаа минь эхэлсэн түүхтэй.
Хүүхэдтэй болсноор маш олон зүйлсийг анзаарч, тоодоггүй байснаа мэдрэн, нэг ёсондоо нүд нээгдсэн гэж хэлж болно. Залуу хүн гэлтгүй өөрсдийнхөө эрүүл мэндэд анхаарах, үг, үйлдэлдээ хянамгай хандах, цаашлаад нийгмийн асуудлуудад ч анхаарал тавин, үзэл бодол, дуу хоолойгоо илэрхийлэх ёстойг ойлгосон. Үүнээс хойш Японд аж төрдөг ютүб влогер найз болон "Mommy comedy" цахим хуудасны үүсгэн байгуулагч М.Сугартуяа эгчтэй хамтран "Бартаат замын тэрэгчид" гэх нийгмийн нөлөөллийн аяныг өрнүүлсэн. Энэхүү аяны хүрээнд явган хүний зам дээр хүүхдийн тэрэгтэй болон тэргэнцэртэй хүмүүс зорчиход хүндрэлтэй, бартаа саад ихтэй байдаг асуудлыг хөндөн, амар тайван алхах боломжтой орчныг бий болгохыг зорьсон юм.
### ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Гэр бүлээрээ амрах тухайд бид амралтын нэг өдөр заавал гадуур зугаалж, ая тухтай цагийг өнгөрүүлдэг. Хүмүүс хүүхэдтэй гадуур явахад хэцүү байдаг гэж ярьдаг ч угтаа бага насны хүүхэд, ялангуяа гурав хүртэлх насны хүүхдийг дагуулан, гадуур гарч, аялж зугаалах нь тухайн хүүхдийн тархины хөгжилд маш эерэг нөлөөтэй. Энэ хэмнэлээ алдахгүй байхыг ч эрмэлздэг.
Харин хосын тухайд долоо хоногтоо ядаж нэг удаа бие биедээ цаг гаргахыг хичээдэг. Жишээлбэл том хүүгээ цэцэрлэгт нь явсны дараа бага ч болов цагийг өөрсдөдөө зарцуулж хэвшсэн. Хос хоёр бие биедээ гаргах цагийг хэзээ ч орхигдуулж болохгүй гэж боддог юм.
Хувь хүний хувьд би жижиг зүйлээс ч болов кайф авч, амарч чаддаг. Жишээ нь, би зураг авах дуртай болохоор зарим өдрүүдэд ойрхон гараад зураг дарчихна, тэмдэглэл хөтлөн бухимдлаа гаргачихдаг гээд хоолны сургалт минь хүртэл амралт болж өгдөг шүү. Мөн бусдын туслалцааг шаардлагатай тохиолдолд авалгүй яах вэ. Ээж минь миний хоёр хүүг гурван сар хүртэл нь гардаж, хамт асарч өгсөн. Үнэхээр их баярлаж, хайрламаар байдгаа энд хэлмээр байна.
### АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
Би ямарваа ажлыг нэлээд хэнхэг хийдэг төрлийн хүн л дээ. Түүнийгээ мэддэг болохоор үндсэн ажлаасаа завсарлаад хүүхдүүдээ харж байгаа. Гэхдээ томыгоо бор хоолонд орох үед нь эргээд ажилламаар санагдаад, бас ажлын саналууд ч ирж таараад хэсэг ажиллаж үзсэн юм. Тэгэхэд ажлаа хийх үедээ хүүхдээ орхигдуулаад байгаа юм шиг, эсвэл хүүхдээ харж байх үедээ ажлаа халтуурдаад байгаа мэт санагдаад өөрт минь их хэцүү байсан. Харин одоо хийж буй ажлын хувьд хүүдээ хийж буй зүйлээ давхар бусдад хуваалцах зорилгоор хийдэг болохоор амар. Тэр нь нэг ч болов эх хүүхдэд хэрэг болсныг нь сонсохоор их таатай байдаг юм.
### ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Том хүү маань хугацаанаасаа өмнө төрөөд, олон хүнд давааг давж гарч ирсэн нь миний хүүгийн хамгийн их баярлаж, хайрлаж, бахархмаар мөч байсан. Түүнээс хойш хүүхдүүдийн маань шинээр сурч буй зүйл бүр нь бахархам байна. Нэгэн хайрламаар жишээ дурдахад, багыгаа хэвлийдээ тээж байх үед нөхөр маань орой бүр нурууг минь илж, хөл барьж өгдөг байсан юм. Харин нэг өдөр өөр хот руу хуралд явахаар болж, хоногоор явсан үед нь том хүү маань ээжийнхээ нурууг илж, хөлийг минь барина гээд тос бариад явж байсан нь ер санаанаас гардаггүй. Гуравхан настай тэр жижигхэн залуу ийм хайр хүрэм байгаа нь маш их бахархлыг төрүүлсэн.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
"Үг болон үйлдлээрээ хүүхдэдээ хэчнээн хайртайгаа илэрхийлж байгаарай" гэдэг үг санаанаас гардаггүй. Хүүхэд өөрийгөө хайрлуулж байгаа гэдэг мэдрэмжийг мэдрэх нь асар чухал. Ийм мэдрэмж авч өссөн хүүхэд өөртөө итгэлтэй, урам зоригтой болж хүмүүждэг юм гэнэ лээ. Энэ ч том хүүгээс маань харагдаж байгаа.
### ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Бид эцэг эх боллоо гээд хүүхдүүдийнхээ бүх зүйлийг шийдэх эрх байхгүй шүү дээ. Хорвоо ертөнцтэй танилцах боломжийг нь нээж, аль болох зөв зам руу чиглүүлэх нь л бидний үүрэг. Гэсэн ч хүүхдүүд маань өөрийгөө олсон, өөртөө итгэлтэй, бие даасан, бусдад төвөг учруулдаггүй, аливааг энэрч хайрласан, зөөлөн сэтгэлтэй нэгэн болж төлөвшөөсэй гэж хүсдэг.