Сайн уу, А.Амартүвшин: Жинхэнэ амьдрал өрнөж буй газар хэмээн дүүргийн захиргаанд ажиллахаар шийдсэн
<div class="article-body">
          <h2>“Сайн уу” ярилцлагын буландаа бид үе үе төрийн албанд ажиллаж буй хүмүүсийг, тэр дундаа залуучуудыг түлхүү урин оролцуулж, тэдний санаа бодол хийгээд хариуцсан ажлыг уншигчдадаа танилцуулж байя гэж шийдсэн юм. Энэ удаа бид Хан-Уул дүүргийн Засаг даргын Хүний хөгжил, нийгмийн бодлого хариуцсан орлогч Амгаланбаярын Амартүвшинг урин дүүргийн хөгжил, төрийн алба, залуучууд зэрэг сэдвээр ярилцлаа.</h2><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Сайн уу, хоёулаа яриагаа Засаг даргын орлогчийн ажлын онцлогийн талаар эхлэх үү? Энэ албанд хэрхэн томилогдов?</h3><p>Би 2016 оны зургаадугаар сард Болгар дахь ЭСЯ-наас АСЕМ-ын чуулга уулзалтын бэлтгэл ажлаар дуудагдан ирсэн юм. Тус уулзалтад оролцохоор Болгарын Ерөнхийлөгч Монголд анх удаа айлчлан ирэх байв. Ингээд АСЕМ-ын үед завгүй ажиллаж өнгөрөөгөөд, Болгар дахь дипломат томилгооны хугацаа ч дуусаж байсан тул эндээ ажиллахаар болсон. Эргээд УИХ-ын тамгын газартаа зөвлөхөөр орж ажиллах боломж байсан хэдий ч арай өөр ажил хийхийг хүссэн юм. Орон нутгийн сонгуулийн дараа Хан-Уул дүүргийн Засаг даргаар томилогдсон Ж.Алдаржавхлантай УИХ-ын тамгын газарт хамт ажиллаж байсан тул орж уулзаад орон нутаг, дүүрэг хороодын түвшинд ажиллах хүсэлтээ илэрхийллээ. Тэгэхэд шинэ засаг дарга саналыг хүлээн авч “Хэрэв чи чадна гэж бодож байгаа бол болж байна. Өмнөхөөс чинь их өөр ажил шүү” гэж хэлснээр одоогийн албаа авсан даа. <br> <br>Дүүргийн засаг дарга хоёр орлогчтой. Миний хувьд Хүний хөгжил, нийгмийн бодлого хариуцсан орлогчийн алба хашдаг. Энэ хүрээнд хүүхдийнхээс эхлээд ахмадуудын асуудал, залуучуудын хөгжил, гэр бүл, спорт, эрүүл мэнд зэрэг нийгмийн хөгжлийн бүх л ажлыг хариуцан гүйцэтгэнэ. Бусад дүүргийн орлогч нараас ялгарах ажлын нэг онцлог гэвэл би дүүргийнхээ гадаад харилцааг мөн хариуцаж явдаг.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/3bc89d63eebc0c24a26e7f7c5fb0ea3b.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Та өнгөрсөн хугацаанд хийсэн ажлуудаасаа аль алийг нь онцлох вэ?</h3><p>Аль ч дүүрэг аж ахуйн ажил ихтэй байдаг. Би энэ төрлийн ажлыг гүйцэлдүүлэхийн зэрэгцээ өөр ямар боломж бололцоо байгааг байнга эрэлхийлж, биелүүлэхийг хичээж явдаг. Эзэмшсэн мэргэжил, дадлага туршлагаа ашиглан 2016 оноос Хан-Уул дүүрэг болон Япон, Канад, Солонгос, Болгар, Орос, Хятад зэрэг орнуудын засаг захиргааны нэгжүүд, байгууллагууд, мөн олон улсын байгууллагуудын хооронд холбоо харилцаа тогтооход нэлээд анхаарч ирлээ. Одоо Чех, Кувейт зэрэг улсын холбогдох газруудтай харилцаа тогтоох гэж хичээж байна. Эдгээрээс үр дүнд хүрсэн ажлууд цөөнгүй. Жишээ нь, Япон Мусашимураяма гэх Токиогийн дагуул хоттой 2017 онд хамтын ажиллагаа эхлүүлж, дүүргийнхээ 10 хүүхдийг соёлын солилцоогоор Япон руу явуулж, 2019 онд Японоос 15 хүүхэд хүлээн авсан. Тэдний талаас манай дүүргийн 15 хүүхдийг Токиогийн олимп үзүүлэхээр тохирсон. Түүнчлэн Канадын Гатинау хотынхонтой оюутан солилцоо хийхээр хэлэлцэж байгаа гэх зэргээр урдах ажлаа л хийгээд явахыг бодолгүй, шинэ боломжуудыг эрэлхийлж байна. <br> <br>Хүүхэд, залуучууд, эрүүл мэнд, боловсролын асуудалд мөн ихэд анхаарч ажилладаг. Good Neighbors олон улсын байгууллагатай хамтран 700 сая төгрөгийн санхүүжилтээр дүүргийн Нэгдсэн эмнэлгийн хүүхдийн тасгийг 3 давхар болгож өргөтгөсөн төслийг жишээлж болно. Дүүргүүд Хүчирхийлэлд өртсөн хохирогчдыг хамгаалах нэг цэгийн төвгүй байдгийг анзаарч, дүүрэгтээ байгуулъя хэмээн НҮБ-ын Хүн Амын Санд хандан дэмжлэг авч, бодит ажил болгосон. Энэ жишгээр тус байгууллагатай дахин хамтарч Залуучууд хөгжлийн төвийн бүрэн тохижилтын ажлыг хийснийг онцолъё.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Хүүхэд, залуучуудын боловсрол хүмүүжлийг ахиулах чиглэлд спортын клуб байгуулан ажиллаж байгаа талаар дурдаж байсан. Энэ талаараа арай дэлгэрүүлж ярихгүй юу?</h3><p>Манай “Хан-Уул клуб” бол дүүргийнхээ алслагдсан хороодын хүүхэд, залуучуудад зориулсан спортын клуб юм. Хотын төвөөс зайтай байршлуудад спортоор хичээлэх боломж бололцоо тааруу байдгаас үүдэн клуб эхлүүлэх сэдэл төрж байв. Клубээ 2014 онд найзын хамт байгуулсан ч 2016 онд Монголд ирээд л илүү анхаарал хандуулах боломжтой болсон. Ингээд 2017 онд Хан-Уул хөлбөмбөгийн клубийг, 2018 онд сагсанбөмбөгийн баг байгуулсан даа. 2019 онд мөн бүжгийн клуб нээн өргөжүүлээд байна. Цаашдаа гарбөмбөгийн клуб, гадаад хэлний курсууд нээж ажиллуулах төлөвлөгөө бий. <br> <br>Бид клубдээ Хан-Уул дүүргийн зорилго нэгтэй залуусыг нэгтгэн улсын аварга, лиг гэх мэт тэмцээн уралдаанд тогтмол оролцуулж байна. Бид энэ клубийг мөнгө олох зорилгоор биш, залуучуудыг хөгжүүлэхийг эрмэлзэж ажиллуулдаг. Түүнчлэн насанд хүрэгчдээс гадна хүүхэд багачууддаа зориулсан спортын секц дугуйлангуудыг хичээллүүлдэг. Ашгийн бус учраас сарын хураамж болох 20,000 төгрөг нь багшийн цалиндаа таарчихдаг. Бид бэлтгэл хийх заал танхим, дасгалжуулагч, тэмцээнд орох үед хувцас хэрэглэлээр хангаад явдаг. Одоо хөлбөмбөгийн хоёр баг маань МХБХ-ны Футзаалны дээд лиг, гадаа талбайн Үндэсний нэгдүгээр лигт, харин сагсны баг маань Спрайт лигт дэвшин амжилттай тоглож байна. Санхүүжилтийн хувьд аль болох зорилго нэгтэй хүмүүс, байгууллагуудтай хамтрах байдлаар, заримдаа өөрсдөөсөө илүүчлэх маягаар шийдэж явдаг.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/905276e3fb648b3d6effc75af8fdf64b.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Ажил карьертай холбоотой асуулт байна. Дүүрэгт ажиллаж үзье гэж шийдсэн тань сонирхолтой санагдсан. Энэ шийдвэрт чухам юу хөтөлсөн бэ?</h3><p>Би 2003-2007 онд Австрали Улсын Монашийн их сургуульд олон улс, улс төр судлалаар бакалавр хамгаалсан. Их сургуульдаа 50 хувийн тэтгэлэг авч, үлдсэн төлбөрөө төлөхөөр төрөл бүрийн ажил хийдэг байлаа. Их сургуулиа төгсөж ирээд УИХ-ын Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын туслахаар орж, 2013 оныг хүртэл Гадаад харилцааны хэлтсийн зохион байгуулагч, Гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааны хэлтсийн шинжээч, референт зэрэг алба хашсан. Ажиллахын хажуугаар 2009 онд Авсралийн Декиний их сургуулийн олон улсын харилцааны магистрын зэргийг зайн сургалтаар мөн Цагдаагийн академийн хууль, эрх зүйн магистрын зэргийг хамгаалаад амжсан шүү. <br> <br>2013 онд Гадаад харилцааны яаманд ажиллаж, 2016 он хүртэл Монгол Улсаас БНБУ-д суугаа ЭСЯ-нд гуравдугаар нарийн бичгийн дарга, ЭСЯ-ны консулын албыг дараалан хашсан. Гадаад харилцааны салбарт ажиллаж байх хугацаанд төрийн өндөр, дээд айлчлалуудын хэрэгжилт болон хоёр талын гэрээ, хэлэлцээрүүдийг байгуулах чиглэлд идэвхтэй ажиллаж байлаа. <br> <br>Би ирээдүйд гадаад харилцаагаар улам мэргэшиж, хэзээ нэгэн цагт улсаа төлөөлөх Элчин сайд болохыг мөрөөддөг юм. Болгарт ажиллаж байхдаа Элчин сайд бол Монгол Улсын гадаад бодлогыг хэрэгжүүлэхээс гадна монгол иргэн бүрийг төлөөлдөг хүндтэй, хариуцлагатай алба гэдгийг ухаарч, ихээхэн урам зориг авсан. Тэндээс хэрэв мөрөөдлөө биелүүлье гэвэл зөвхөн гадаад харилцааны салбарт ажиллаад байх бус иргэдтэй илүү ойр ажиллах хэрэгтэй юм байна гэсэн бодолтой ирсэн дээ. Хороо/баг, дүүрэг/сумаа ч төлөөлж үзээгүй хүн бүхэл бүтэн улсаа төлөөлнө гэдэг нэг л байж боломгүй санагддаг. Тийм ч учраас иргэдийг төлөөлөх ажил хийж, нэг иргэний ч болов асуудлыг шийдье, жинхэнэ амьдрал өрнөж буй газар ажиллая гээд дүүргийн засаг захиргаанд ажиллах шийдвэр гаргасан хэрэг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Сургууль төгсөөд л төрийн албанд ажиллажээ. Энэ хугацаанд багагүй туршлага хуримтлуулсан байж таарна. Та төрийн албанд ажиллахын “жаргал, зовлон”-г юу гэж тодорхойлох вэ?</h3><p>Төрийн албанд ажиллахын давуу тал, сурах зүйлс их бий. Бичгийн чадвар, сахилга, хариуцлага нэмэгдэх, багаар ажиллаж сурах гэх мэт. Төрийн албаны гол онцлог нь захирах, захирагдах ёс байдаг. Энэ л системээр дамжин төрийн бодлого засаг захиргааны шатлал, нэгж бүрд хэрэгжиж, эргээд биелэлт, тайлангаар базагддаг. Төрд ажиллагсад дээрээс ирсэн бодлогын үүрэг даалгаврыг заавал биелүүлэх ёстой. Түүнчлэн төрийн албанд ажиллаж буй байгууллагадаа, салбартаа хүлээн зөвшөөрөгдөх нь чухал байдаг. Анхан, дунд шатанд нь ажиллаагүй хүн төрийн аль нэг албанд дарга болно гэдэг амаргүй. Ажлаа хэр мэдэж буйгаас гадна салбартаа хүлээн зөвшөөрөгдөж байгаа эсэх нь заавал яригдана. <br> <br>Миний хувьд иргэн нь болж төрсний хувьд төрдөө ажиллан Монгол Улсын хөгжилд гар бие оролцож, өөрийн сурсан зүйлээр багахан ч болов хувь нэмэр оруулаад явж байгаадаа баярладаг. Хүн бүр л эргэн тойрондоо хувь нэмэр оруулахын тулд би юу хийж чадах вэ гэж өөрөөсөө асуудаг байх. Миний хувьд төрийн алба, залуучуудын хөгжил, гадаад харилцааны ажил юм уу даа. <br> <br>Төрийн албанд ажиллахын хэцүү нь цаг наргүй ажиллах. Ихэнх төрийн байгууллагууд ажил ихтэй. Тэгсэн хэр нь цалин өндөр биш байдгийг хүмүүс мэдэх байх. Цалингийн төлөө гэхээсээ эх орныхоо хөгжилд өөрийн хувь нэмрээ оруулахаар ажилладаг газар тул сүүлийн үед төрийн албанд ажиллагсдын нас их залуужсан шүү.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/fdde9eb73d00fac395e854f2a3c0067c.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Одоо яриагаа Хан-Уул дүүрэг рүү хандуулъя. Энэ дүүрэгт тулгамдаж буй гол асуудал нь юу вэ?</h3><p>Хан-Уул дүүрэг маш хурдацтай тэлж байна. 2016 онд 160 орчим мянган хүн амтай байсан бол дөрвөн жилийн дараа 200 мянга орчим хүнтэй болжээ. Үүн дээр шилжүүлэг хийлгээгүй 20-30 мянган хүн байгаа гэсэн тооцоо бий. Энэ өсөлтийг төрийн үйлчилгээний хурд гүйцэхгүй байгаа нь л хамгийн том асуудал юм даа. Хүн ам тэлэхийн хэрээр сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, зам харгуй нэмэгдэж байх ёстой. Орон сууц маш хурдан баригддаг ч тэр бүтцийг дагаж явах ёстой сургууль, цэцэрлэгийн асуудал шийдэгдэхгүй удах үе байна. Жишээ нь: Рапид харш, Хүннү 2222 хороололд 5000 орчим өрх амьдарч байгаа хэр нь улсын сургууль, цэцэрлэг ганц байдаг нь асуудалтай. Энэ өсөлт, тэлэлтийн хурдтай төрийн үйлчилгээг эн зэрэгцүүлж явуулъя гэвэл төрийн олон байгууллага хоорондоо маш уялдаатай, шуурхай ажиллах хэрэгтэй болно.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Дүүргийн хэмжээнд төрийн үйлчилгээг илүү үр дүнтэй болгоё гэвэл цаашдаа ямар өөрчлөлт, шинэчлэлүүдийг хийх хэрэгтэй гэж үздэг вэ?</h3><p>Хороо, дүүрэг нь төрийн үйлчилгээний анхан шатны байгууллага. Дүүрэг дээр иргэний бүртгэл, мэдээлэл, халамж гэх мэт олон үйлчилгээг үзүүлдэг. Бид захиргаанаас гадна үйлчилгээний байгууллага гэдгээ бат ухаарч, иргэдэд илүү ээлтэй, цагийг нь хэмнэсэн үйл ажиллагаа явуулах ёстой. Үүнийг хэрэгжүүлэх гол арга зам нь төрийн үйлчилгээг цахимжуулах гэж би боддог. Сүүлийн жилүүдэд сургууль, цэцэрлэгийн бүртгэл цахимаар хийгддэг болсон нь дэвшил. <br> <br>Хэдийгээр төрийн үйлчилгээг цахимжуулах бодлого явж байгаа боловч шилжилтийг нь илүү түргэсгэх шаардлагатайг хүлээн зөвшөөрнө. Одоогоор төрийн олон үйлчилгээг шуудхан цахим үйлчилгээ болгох боломжгүй байгаа ч сар бүр аян зарлах байдлаар хороодод нэг цэгийн үйлчилгээг хүргэж байна. Хамтдаа хичээвэл бодлогын хүрээнд төрийн үйлчилгээнүүдийг илүү цахимжуулж, анхан шатны түвшинд нэг цэгийн үйлчилгээг төвлөрүүлэн хүнд суртлыг арилгаж чадна гэж итгэж байгаа.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/cc33469259faec8ba4179f6ddd6ce9d5.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Бидэнтэй ярилцсанд баярлалаа. Ажлын амжилт хүсье.</h3>          </div>

“Сайн уу” ярилцлагын буландаа бид үе үе төрийн албанд ажиллаж буй хүмүүсийг, тэр дундаа залуучуудыг түлхүү урин оролцуулж, тэдний санаа бодол хийгээд хариуцсан ажлыг уншигчдадаа танилцуулж байя гэж шийдсэн юм. Энэ удаа бид Хан-Уул дүүргийн Засаг даргын Хүний хөгжил, нийгмийн бодлого хариуцсан орлогч Амгаланбаярын Амартүвшинг урин дүүргийн хөгжил, төрийн алба, залуучууд зэрэг сэдвээр ярилцлаа.
Сайн уу, хоёулаа яриагаа Засаг даргын орлогчийн ажлын онцлогийн талаар эхлэх үү? Энэ албанд хэрхэн томилогдов?
Би 2016 оны зургаадугаар сард Болгар дахь ЭСЯ-наас АСЕМ-ын чуулга уулзалтын бэлтгэл ажлаар дуудагдан ирсэн юм. Тус уулзалтад оролцохоор Болгарын Ерөнхийлөгч Монголд анх удаа айлчлан ирэх байв. Ингээд АСЕМ-ын үед завгүй ажиллаж өнгөрөөгөөд, Болгар дахь дипломат томилгооны хугацаа ч дуусаж байсан тул эндээ ажиллахаар болсон. Эргээд УИХ-ын тамгын газартаа зөвлөхөөр орж ажиллах боломж байсан хэдий ч арай өөр ажил хийхийг хүссэн юм. Орон нутгийн сонгуулийн дараа Хан-Уул дүүргийн Засаг даргаар томилогдсон Ж.Алдаржавхлантай УИХ-ын тамгын газарт хамт ажиллаж байсан тул орж уулзаад орон нутаг, дүүрэг хороодын түвшинд ажиллах хүсэлтээ илэрхийллээ. Тэгэхэд шинэ засаг дарга саналыг хүлээн авч “Хэрэв чи чадна гэж бодож байгаа бол болж байна. Өмнөхөөс чинь их өөр ажил шүү” гэж хэлснээр одоогийн албаа авсан даа.

Дүүргийн засаг дарга хоёр орлогчтой. Миний хувьд Хүний хөгжил, нийгмийн бодлого хариуцсан орлогчийн алба хашдаг. Энэ хүрээнд хүүхдийнхээс эхлээд ахмадуудын асуудал, залуучуудын хөгжил, гэр бүл, спорт, эрүүл мэнд зэрэг нийгмийн хөгжлийн бүх л ажлыг хариуцан гүйцэтгэнэ. Бусад дүүргийн орлогч нараас ялгарах ажлын нэг онцлог гэвэл би дүүргийнхээ гадаад харилцааг мөн хариуцаж явдаг.

Та өнгөрсөн хугацаанд хийсэн ажлуудаасаа аль алийг нь онцлох вэ?
Аль ч дүүрэг аж ахуйн ажил ихтэй байдаг. Би энэ төрлийн ажлыг гүйцэлдүүлэхийн зэрэгцээ өөр ямар боломж бололцоо байгааг байнга эрэлхийлж, биелүүлэхийг хичээж явдаг. Эзэмшсэн мэргэжил, дадлага туршлагаа ашиглан 2016 оноос Хан-Уул дүүрэг болон Япон, Канад, Солонгос, Болгар, Орос, Хятад зэрэг орнуудын засаг захиргааны нэгжүүд, байгууллагууд, мөн олон улсын байгууллагуудын хооронд холбоо харилцаа тогтооход нэлээд анхаарч ирлээ. Одоо Чех, Кувейт зэрэг улсын холбогдох газруудтай харилцаа тогтоох гэж хичээж байна. Эдгээрээс үр дүнд хүрсэн ажлууд цөөнгүй. Жишээ нь, Япон Мусашимураяма гэх Токиогийн дагуул хоттой 2017 онд хамтын ажиллагаа эхлүүлж, дүүргийнхээ 10 хүүхдийг соёлын солилцоогоор Япон руу явуулж, 2019 онд Японоос 15 хүүхэд хүлээн авсан. Тэдний талаас манай дүүргийн 15 хүүхдийг Токиогийн олимп үзүүлэхээр тохирсон. Түүнчлэн Канадын Гатинау хотынхонтой оюутан солилцоо хийхээр хэлэлцэж байгаа гэх зэргээр урдах ажлаа л хийгээд явахыг бодолгүй, шинэ боломжуудыг эрэлхийлж байна.

Хүүхэд, залуучууд, эрүүл мэнд, боловсролын асуудалд мөн ихэд анхаарч ажилладаг. Good Neighbors олон улсын байгууллагатай хамтран 700 сая төгрөгийн санхүүжилтээр дүүргийн Нэгдсэн эмнэлгийн хүүхдийн тасгийг 3 давхар болгож өргөтгөсөн төслийг жишээлж болно. Дүүргүүд Хүчирхийлэлд өртсөн хохирогчдыг хамгаалах нэг цэгийн төвгүй байдгийг анзаарч, дүүрэгтээ байгуулъя хэмээн НҮБ-ын Хүн Амын Санд хандан дэмжлэг авч, бодит ажил болгосон. Энэ жишгээр тус байгууллагатай дахин хамтарч Залуучууд хөгжлийн төвийн бүрэн тохижилтын ажлыг хийснийг онцолъё.

Хүүхэд, залуучуудын боловсрол хүмүүжлийг ахиулах чиглэлд спортын клуб байгуулан ажиллаж байгаа талаар дурдаж байсан. Энэ талаараа арай дэлгэрүүлж ярихгүй юу?
Манай “Хан-Уул клуб” бол дүүргийнхээ алслагдсан хороодын хүүхэд, залуучуудад зориулсан спортын клуб юм. Хотын төвөөс зайтай байршлуудад спортоор хичээлэх боломж бололцоо тааруу байдгаас үүдэн клуб эхлүүлэх сэдэл төрж байв. Клубээ 2014 онд найзын хамт байгуулсан ч 2016 онд Монголд ирээд л илүү анхаарал хандуулах боломжтой болсон. Ингээд 2017 онд Хан-Уул хөлбөмбөгийн клубийг, 2018 онд сагсанбөмбөгийн баг байгуулсан даа. 2019 онд мөн бүжгийн клуб нээн өргөжүүлээд байна. Цаашдаа гарбөмбөгийн клуб, гадаад хэлний курсууд нээж ажиллуулах төлөвлөгөө бий.

Бид клубдээ Хан-Уул дүүргийн зорилго нэгтэй залуусыг нэгтгэн улсын аварга, лиг гэх мэт тэмцээн уралдаанд тогтмол оролцуулж байна. Бид энэ клубийг мөнгө олох зорилгоор биш, залуучуудыг хөгжүүлэхийг эрмэлзэж ажиллуулдаг. Түүнчлэн насанд хүрэгчдээс гадна хүүхэд багачууддаа зориулсан спортын секц дугуйлангуудыг хичээллүүлдэг. Ашгийн бус учраас сарын хураамж болох 20,000 төгрөг нь багшийн цалиндаа таарчихдаг. Бид бэлтгэл хийх заал танхим, дасгалжуулагч, тэмцээнд орох үед хувцас хэрэглэлээр хангаад явдаг. Одоо хөлбөмбөгийн хоёр баг маань МХБХ-ны Футзаалны дээд лиг, гадаа талбайн Үндэсний нэгдүгээр лигт, харин сагсны баг маань Спрайт лигт дэвшин амжилттай тоглож байна. Санхүүжилтийн хувьд аль болох зорилго нэгтэй хүмүүс, байгууллагуудтай хамтрах байдлаар, заримдаа өөрсдөөсөө илүүчлэх маягаар шийдэж явдаг.

Ажил карьертай холбоотой асуулт байна. Дүүрэгт ажиллаж үзье гэж шийдсэн тань сонирхолтой санагдсан. Энэ шийдвэрт чухам юу хөтөлсөн бэ?
Би 2003-2007 онд Австрали Улсын Монашийн их сургуульд олон улс, улс төр судлалаар бакалавр хамгаалсан. Их сургуульдаа 50 хувийн тэтгэлэг авч, үлдсэн төлбөрөө төлөхөөр төрөл бүрийн ажил хийдэг байлаа. Их сургуулиа төгсөж ирээд УИХ-ын Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын туслахаар орж, 2013 оныг хүртэл Гадаад харилцааны хэлтсийн зохион байгуулагч, Гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааны хэлтсийн шинжээч, референт зэрэг алба хашсан. Ажиллахын хажуугаар 2009 онд Авсралийн Декиний их сургуулийн олон улсын харилцааны магистрын зэргийг зайн сургалтаар мөн Цагдаагийн академийн хууль, эрх зүйн магистрын зэргийг хамгаалаад амжсан шүү.

2013 онд Гадаад харилцааны яаманд ажиллаж, 2016 он хүртэл Монгол Улсаас БНБУ-д суугаа ЭСЯ-нд гуравдугаар нарийн бичгийн дарга, ЭСЯ-ны консулын албыг дараалан хашсан. Гадаад харилцааны салбарт ажиллаж байх хугацаанд төрийн өндөр, дээд айлчлалуудын хэрэгжилт болон хоёр талын гэрээ, хэлэлцээрүүдийг байгуулах чиглэлд идэвхтэй ажиллаж байлаа.

Би ирээдүйд гадаад харилцаагаар улам мэргэшиж, хэзээ нэгэн цагт улсаа төлөөлөх Элчин сайд болохыг мөрөөддөг юм. Болгарт ажиллаж байхдаа Элчин сайд бол Монгол Улсын гадаад бодлогыг хэрэгжүүлэхээс гадна монгол иргэн бүрийг төлөөлдөг хүндтэй, хариуцлагатай алба гэдгийг ухаарч, ихээхэн урам зориг авсан. Тэндээс хэрэв мөрөөдлөө биелүүлье гэвэл зөвхөн гадаад харилцааны салбарт ажиллаад байх бус иргэдтэй илүү ойр ажиллах хэрэгтэй юм байна гэсэн бодолтой ирсэн дээ. Хороо/баг, дүүрэг/сумаа ч төлөөлж үзээгүй хүн бүхэл бүтэн улсаа төлөөлнө гэдэг нэг л байж боломгүй санагддаг. Тийм ч учраас иргэдийг төлөөлөх ажил хийж, нэг иргэний ч болов асуудлыг шийдье, жинхэнэ амьдрал өрнөж буй газар ажиллая гээд дүүргийн засаг захиргаанд ажиллах шийдвэр гаргасан хэрэг.

Сургууль төгсөөд л төрийн албанд ажиллажээ. Энэ хугацаанд багагүй туршлага хуримтлуулсан байж таарна. Та төрийн албанд ажиллахын “жаргал, зовлон”-г юу гэж тодорхойлох вэ?
Төрийн албанд ажиллахын давуу тал, сурах зүйлс их бий. Бичгийн чадвар, сахилга, хариуцлага нэмэгдэх, багаар ажиллаж сурах гэх мэт. Төрийн албаны гол онцлог нь захирах, захирагдах ёс байдаг. Энэ л системээр дамжин төрийн бодлого засаг захиргааны шатлал, нэгж бүрд хэрэгжиж, эргээд биелэлт, тайлангаар базагддаг. Төрд ажиллагсад дээрээс ирсэн бодлогын үүрэг даалгаврыг заавал биелүүлэх ёстой. Түүнчлэн төрийн албанд ажиллаж буй байгууллагадаа, салбартаа хүлээн зөвшөөрөгдөх нь чухал байдаг. Анхан, дунд шатанд нь ажиллаагүй хүн төрийн аль нэг албанд дарга болно гэдэг амаргүй. Ажлаа хэр мэдэж буйгаас гадна салбартаа хүлээн зөвшөөрөгдөж байгаа эсэх нь заавал яригдана.

Миний хувьд иргэн нь болж төрсний хувьд төрдөө ажиллан Монгол Улсын хөгжилд гар бие оролцож, өөрийн сурсан зүйлээр багахан ч болов хувь нэмэр оруулаад явж байгаадаа баярладаг. Хүн бүр л эргэн тойрондоо хувь нэмэр оруулахын тулд би юу хийж чадах вэ гэж өөрөөсөө асуудаг байх. Миний хувьд төрийн алба, залуучуудын хөгжил, гадаад харилцааны ажил юм уу даа.

Төрийн албанд ажиллахын хэцүү нь цаг наргүй ажиллах. Ихэнх төрийн байгууллагууд ажил ихтэй. Тэгсэн хэр нь цалин өндөр биш байдгийг хүмүүс мэдэх байх. Цалингийн төлөө гэхээсээ эх орныхоо хөгжилд өөрийн хувь нэмрээ оруулахаар ажилладаг газар тул сүүлийн үед төрийн албанд ажиллагсдын нас их залуужсан шүү.

Одоо яриагаа Хан-Уул дүүрэг рүү хандуулъя. Энэ дүүрэгт тулгамдаж буй гол асуудал нь юу вэ?
Хан-Уул дүүрэг маш хурдацтай тэлж байна. 2016 онд 160 орчим мянган хүн амтай байсан бол дөрвөн жилийн дараа 200 мянга орчим хүнтэй болжээ. Үүн дээр шилжүүлэг хийлгээгүй 20-30 мянган хүн байгаа гэсэн тооцоо бий. Энэ өсөлтийг төрийн үйлчилгээний хурд гүйцэхгүй байгаа нь л хамгийн том асуудал юм даа. Хүн ам тэлэхийн хэрээр сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, зам харгуй нэмэгдэж байх ёстой. Орон сууц маш хурдан баригддаг ч тэр бүтцийг дагаж явах ёстой сургууль, цэцэрлэгийн асуудал шийдэгдэхгүй удах үе байна. Жишээ нь: Рапид харш, Хүннү 2222 хороололд 5000 орчим өрх амьдарч байгаа хэр нь улсын сургууль, цэцэрлэг ганц байдаг нь асуудалтай. Энэ өсөлт, тэлэлтийн хурдтай төрийн үйлчилгээг эн зэрэгцүүлж явуулъя гэвэл төрийн олон байгууллага хоорондоо маш уялдаатай, шуурхай ажиллах хэрэгтэй болно.

Дүүргийн хэмжээнд төрийн үйлчилгээг илүү үр дүнтэй болгоё гэвэл цаашдаа ямар өөрчлөлт, шинэчлэлүүдийг хийх хэрэгтэй гэж үздэг вэ?
Хороо, дүүрэг нь төрийн үйлчилгээний анхан шатны байгууллага. Дүүрэг дээр иргэний бүртгэл, мэдээлэл, халамж гэх мэт олон үйлчилгээг үзүүлдэг. Бид захиргаанаас гадна үйлчилгээний байгууллага гэдгээ бат ухаарч, иргэдэд илүү ээлтэй, цагийг нь хэмнэсэн үйл ажиллагаа явуулах ёстой. Үүнийг хэрэгжүүлэх гол арга зам нь төрийн үйлчилгээг цахимжуулах гэж би боддог. Сүүлийн жилүүдэд сургууль, цэцэрлэгийн бүртгэл цахимаар хийгддэг болсон нь дэвшил.

Хэдийгээр төрийн үйлчилгээг цахимжуулах бодлого явж байгаа боловч шилжилтийг нь илүү түргэсгэх шаардлагатайг хүлээн зөвшөөрнө. Одоогоор төрийн олон үйлчилгээг шуудхан цахим үйлчилгээ болгох боломжгүй байгаа ч сар бүр аян зарлах байдлаар хороодод нэг цэгийн үйлчилгээг хүргэж байна. Хамтдаа хичээвэл бодлогын хүрээнд төрийн үйлчилгээнүүдийг илүү цахимжуулж, анхан шатны түвшинд нэг цэгийн үйлчилгээг төвлөрүүлэн хүнд суртлыг арилгаж чадна гэж итгэж байгаа.

Бидэнтэй ярилцсанд баярлалаа. Ажлын амжилт хүсье.

“Сайн уу” ярилцлагын буландаа бид үе үе төрийн албанд ажиллаж буй хүмүүсийг, тэр дундаа залуучуудыг түлхүү урин оролцуулж, тэдний санаа бодол хийгээд хариуцсан ажлыг уншигчдадаа танилцуулж байя гэж шийдсэн юм. Энэ удаа бид Хан-Уул дүүргийн Засаг даргын Хүний хөгжил, нийгмийн бодлого хариуцсан орлогч Амгаланбаярын Амартүвшинг урин дүүргийн хөгжил, төрийн алба, залуучууд зэрэг сэдвээр ярилцлаа.
### Сайн уу, хоёулаа яриагаа Засаг даргын орлогчийн ажлын онцлогийн талаар эхлэх үү? Энэ албанд хэрхэн томилогдов?
Би 2016 оны зургаадугаар сард Болгар дахь ЭСЯ-наас АСЕМ-ын чуулга уулзалтын бэлтгэл ажлаар дуудагдан ирсэн юм. Тус уулзалтад оролцохоор Болгарын Ерөнхийлөгч Монголд анх удаа айлчлан ирэх байв. Ингээд АСЕМ-ын үед завгүй ажиллаж өнгөрөөгөөд, Болгар дахь дипломат томилгооны хугацаа ч дуусаж байсан тул эндээ ажиллахаар болсон. Эргээд УИХ-ын тамгын газартаа зөвлөхөөр орж ажиллах боломж байсан хэдий ч арай өөр ажил хийхийг хүссэн юм. Орон нутгийн сонгуулийн дараа Хан-Уул дүүргийн Засаг даргаар томилогдсон Ж.Алдаржавхлантай УИХ-ын тамгын газарт хамт ажиллаж байсан тул орж уулзаад орон нутаг, дүүрэг хороодын түвшинд ажиллах хүсэлтээ илэрхийллээ. Тэгэхэд шинэ засаг дарга саналыг хүлээн авч “Хэрэв чи чадна гэж бодож байгаа бол болж байна. Өмнөхөөс чинь их өөр ажил шүү” гэж хэлснээр одоогийн албаа авсан даа.
Дүүргийн засаг дарга хоёр орлогчтой. Миний хувьд Хүний хөгжил, нийгмийн бодлого хариуцсан орлогчийн алба хашдаг. Энэ хүрээнд хүүхдийнхээс эхлээд ахмадуудын асуудал, залуучуудын хөгжил, гэр бүл, спорт, эрүүл мэнд зэрэг нийгмийн хөгжлийн бүх л ажлыг хариуцан гүйцэтгэнэ. Бусад дүүргийн орлогч нараас ялгарах ажлын нэг онцлог гэвэл би дүүргийнхээ гадаад харилцааг мөн хариуцаж явдаг.
### Та өнгөрсөн хугацаанд хийсэн ажлуудаасаа аль алийг нь онцлох вэ?
Аль ч дүүрэг аж ахуйн ажил ихтэй байдаг. Би энэ төрлийн ажлыг гүйцэлдүүлэхийн зэрэгцээ өөр ямар боломж бололцоо байгааг байнга эрэлхийлж, биелүүлэхийг хичээж явдаг. Эзэмшсэн мэргэжил, дадлага туршлагаа ашиглан 2016 оноос Хан-Уул дүүрэг болон Япон, Канад, Солонгос, Болгар, Орос, Хятад зэрэг орнуудын засаг захиргааны нэгжүүд, байгууллагууд, мөн олон улсын байгууллагуудын хооронд холбоо харилцаа тогтооход нэлээд анхаарч ирлээ. Одоо Чех, Кувейт зэрэг улсын холбогдох газруудтай харилцаа тогтоох гэж хичээж байна. Эдгээрээс үр дүнд хүрсэн ажлууд цөөнгүй. Жишээ нь, Япон Мусашимураяма гэх Токиогийн дагуул хоттой 2017 онд хамтын ажиллагаа эхлүүлж, дүүргийнхээ 10 хүүхдийг соёлын солилцоогоор Япон руу явуулж, 2019 онд Японоос 15 хүүхэд хүлээн авсан. Тэдний талаас манай дүүргийн 15 хүүхдийг Токиогийн олимп үзүүлэхээр тохирсон. Түүнчлэн Канадын Гатинау хотынхонтой оюутан солилцоо хийхээр хэлэлцэж байгаа гэх зэргээр урдах ажлаа л хийгээд явахыг бодолгүй, шинэ боломжуудыг эрэлхийлж байна.
Хүүхэд, залуучууд, эрүүл мэнд, боловсролын асуудалд мөн ихэд анхаарч ажилладаг. Good Neighbors олон улсын байгууллагатай хамтран 700 сая төгрөгийн санхүүжилтээр дүүргийн Нэгдсэн эмнэлгийн хүүхдийн тасгийг 3 давхар болгож өргөтгөсөн төслийг жишээлж болно. Дүүргүүд Хүчирхийлэлд өртсөн хохирогчдыг хамгаалах нэг цэгийн төвгүй байдгийг анзаарч, дүүрэгтээ байгуулъя хэмээн НҮБ-ын Хүн Амын Санд хандан дэмжлэг авч, бодит ажил болгосон. Энэ жишгээр тус байгууллагатай дахин хамтарч Залуучууд хөгжлийн төвийн бүрэн тохижилтын ажлыг хийснийг онцолъё.
### Хүүхэд, залуучуудын боловсрол хүмүүжлийг ахиулах чиглэлд спортын клуб байгуулан ажиллаж байгаа талаар дурдаж байсан. Энэ талаараа арай дэлгэрүүлж ярихгүй юу?
Манай “Хан-Уул клуб” бол дүүргийнхээ алслагдсан хороодын хүүхэд, залуучуудад зориулсан спортын клуб юм. Хотын төвөөс зайтай байршлуудад спортоор хичээлэх боломж бололцоо тааруу байдгаас үүдэн клуб эхлүүлэх сэдэл төрж байв. Клубээ 2014 онд найзын хамт байгуулсан ч 2016 онд Монголд ирээд л илүү анхаарал хандуулах боломжтой болсон. Ингээд 2017 онд Хан-Уул хөлбөмбөгийн клубийг, 2018 онд сагсанбөмбөгийн баг байгуулсан даа. 2019 онд мөн бүжгийн клуб нээн өргөжүүлээд байна. Цаашдаа гарбөмбөгийн клуб, гадаад хэлний курсууд нээж ажиллуулах төлөвлөгөө бий.
Бид клубдээ Хан-Уул дүүргийн зорилго нэгтэй залуусыг нэгтгэн улсын аварга, лиг гэх мэт тэмцээн уралдаанд тогтмол оролцуулж байна. Бид энэ клубийг мөнгө олох зорилгоор биш, залуучуудыг хөгжүүлэхийг эрмэлзэж ажиллуулдаг. Түүнчлэн насанд хүрэгчдээс гадна хүүхэд багачууддаа зориулсан спортын секц дугуйлангуудыг хичээллүүлдэг. Ашгийн бус учраас сарын хураамж болох 20,000 төгрөг нь багшийн цалиндаа таарчихдаг. Бид бэлтгэл хийх заал танхим, дасгалжуулагч, тэмцээнд орох үед хувцас хэрэглэлээр хангаад явдаг. Одоо хөлбөмбөгийн хоёр баг маань МХБХ-ны Футзаалны дээд лиг, гадаа талбайн Үндэсний нэгдүгээр лигт, харин сагсны баг маань Спрайт лигт дэвшин амжилттай тоглож байна. Санхүүжилтийн хувьд аль болох зорилго нэгтэй хүмүүс, байгууллагуудтай хамтрах байдлаар, заримдаа өөрсдөөсөө илүүчлэх маягаар шийдэж явдаг.
### Ажил карьертай холбоотой асуулт байна. Дүүрэгт ажиллаж үзье гэж шийдсэн тань сонирхолтой санагдсан. Энэ шийдвэрт чухам юу хөтөлсөн бэ?
Би 2003-2007 онд Австрали Улсын Монашийн их сургуульд олон улс, улс төр судлалаар бакалавр хамгаалсан. Их сургуульдаа 50 хувийн тэтгэлэг авч, үлдсэн төлбөрөө төлөхөөр төрөл бүрийн ажил хийдэг байлаа. Их сургуулиа төгсөж ирээд УИХ-ын Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын туслахаар орж, 2013 оныг хүртэл Гадаад харилцааны хэлтсийн зохион байгуулагч, Гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааны хэлтсийн шинжээч, референт зэрэг алба хашсан. Ажиллахын хажуугаар 2009 онд Авсралийн Декиний их сургуулийн олон улсын харилцааны магистрын зэргийг зайн сургалтаар мөн Цагдаагийн академийн хууль, эрх зүйн магистрын зэргийг хамгаалаад амжсан шүү.
2013 онд Гадаад харилцааны яаманд ажиллаж, 2016 он хүртэл Монгол Улсаас БНБУ-д суугаа ЭСЯ-нд гуравдугаар нарийн бичгийн дарга, ЭСЯ-ны консулын албыг дараалан хашсан. Гадаад харилцааны салбарт ажиллаж байх хугацаанд төрийн өндөр, дээд айлчлалуудын хэрэгжилт болон хоёр талын гэрээ, хэлэлцээрүүдийг байгуулах чиглэлд идэвхтэй ажиллаж байлаа.
Би ирээдүйд гадаад харилцаагаар улам мэргэшиж, хэзээ нэгэн цагт улсаа төлөөлөх Элчин сайд болохыг мөрөөддөг юм. Болгарт ажиллаж байхдаа Элчин сайд бол Монгол Улсын гадаад бодлогыг хэрэгжүүлэхээс гадна монгол иргэн бүрийг төлөөлдөг хүндтэй, хариуцлагатай алба гэдгийг ухаарч, ихээхэн урам зориг авсан. Тэндээс хэрэв мөрөөдлөө биелүүлье гэвэл зөвхөн гадаад харилцааны салбарт ажиллаад байх бус иргэдтэй илүү ойр ажиллах хэрэгтэй юм байна гэсэн бодолтой ирсэн дээ. Хороо/баг, дүүрэг/сумаа ч төлөөлж үзээгүй хүн бүхэл бүтэн улсаа төлөөлнө гэдэг нэг л байж боломгүй санагддаг. Тийм ч учраас иргэдийг төлөөлөх ажил хийж, нэг иргэний ч болов асуудлыг шийдье, жинхэнэ амьдрал өрнөж буй газар ажиллая гээд дүүргийн засаг захиргаанд ажиллах шийдвэр гаргасан хэрэг.
### Сургууль төгсөөд л төрийн албанд ажиллажээ. Энэ хугацаанд багагүй туршлага хуримтлуулсан байж таарна. Та төрийн албанд ажиллахын “жаргал, зовлон”-г юу гэж тодорхойлох вэ?
Төрийн албанд ажиллахын давуу тал, сурах зүйлс их бий. Бичгийн чадвар, сахилга, хариуцлага нэмэгдэх, багаар ажиллаж сурах гэх мэт. Төрийн албаны гол онцлог нь захирах, захирагдах ёс байдаг. Энэ л системээр дамжин төрийн бодлого засаг захиргааны шатлал, нэгж бүрд хэрэгжиж, эргээд биелэлт, тайлангаар базагддаг. Төрд ажиллагсад дээрээс ирсэн бодлогын үүрэг даалгаврыг заавал биелүүлэх ёстой. Түүнчлэн төрийн албанд ажиллаж буй байгууллагадаа, салбартаа хүлээн зөвшөөрөгдөх нь чухал байдаг. Анхан, дунд шатанд нь ажиллаагүй хүн төрийн аль нэг албанд дарга болно гэдэг амаргүй. Ажлаа хэр мэдэж буйгаас гадна салбартаа хүлээн зөвшөөрөгдөж байгаа эсэх нь заавал яригдана.
Миний хувьд иргэн нь болж төрсний хувьд төрдөө ажиллан Монгол Улсын хөгжилд гар бие оролцож, өөрийн сурсан зүйлээр багахан ч болов хувь нэмэр оруулаад явж байгаадаа баярладаг. Хүн бүр л эргэн тойрондоо хувь нэмэр оруулахын тулд би юу хийж чадах вэ гэж өөрөөсөө асуудаг байх. Миний хувьд төрийн алба, залуучуудын хөгжил, гадаад харилцааны ажил юм уу даа.
Төрийн албанд ажиллахын хэцүү нь цаг наргүй ажиллах. Ихэнх төрийн байгууллагууд ажил ихтэй. Тэгсэн хэр нь цалин өндөр биш байдгийг хүмүүс мэдэх байх. Цалингийн төлөө гэхээсээ эх орныхоо хөгжилд өөрийн хувь нэмрээ оруулахаар ажилладаг газар тул сүүлийн үед төрийн албанд ажиллагсдын нас их залуужсан шүү.
### Одоо яриагаа Хан-Уул дүүрэг рүү хандуулъя. Энэ дүүрэгт тулгамдаж буй гол асуудал нь юу вэ?
Хан-Уул дүүрэг маш хурдацтай тэлж байна. 2016 онд 160 орчим мянган хүн амтай байсан бол дөрвөн жилийн дараа 200 мянга орчим хүнтэй болжээ. Үүн дээр шилжүүлэг хийлгээгүй 20-30 мянган хүн байгаа гэсэн тооцоо бий. Энэ өсөлтийг төрийн үйлчилгээний хурд гүйцэхгүй байгаа нь л хамгийн том асуудал юм даа. Хүн ам тэлэхийн хэрээр сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, зам харгуй нэмэгдэж байх ёстой. Орон сууц маш хурдан баригддаг ч тэр бүтцийг дагаж явах ёстой сургууль, цэцэрлэгийн асуудал шийдэгдэхгүй удах үе байна. Жишээ нь: Рапид харш, Хүннү 2222 хороололд 5000 орчим өрх амьдарч байгаа хэр нь улсын сургууль, цэцэрлэг ганц байдаг нь асуудалтай. Энэ өсөлт, тэлэлтийн хурдтай төрийн үйлчилгээг эн зэрэгцүүлж явуулъя гэвэл төрийн олон байгууллага хоорондоо маш уялдаатай, шуурхай ажиллах хэрэгтэй болно.
### Дүүргийн хэмжээнд төрийн үйлчилгээг илүү үр дүнтэй болгоё гэвэл цаашдаа ямар өөрчлөлт, шинэчлэлүүдийг хийх хэрэгтэй гэж үздэг вэ?
Хороо, дүүрэг нь төрийн үйлчилгээний анхан шатны байгууллага. Дүүрэг дээр иргэний бүртгэл, мэдээлэл, халамж гэх мэт олон үйлчилгээг үзүүлдэг. Бид захиргаанаас гадна үйлчилгээний байгууллага гэдгээ бат ухаарч, иргэдэд илүү ээлтэй, цагийг нь хэмнэсэн үйл ажиллагаа явуулах ёстой. Үүнийг хэрэгжүүлэх гол арга зам нь төрийн үйлчилгээг цахимжуулах гэж би боддог. Сүүлийн жилүүдэд сургууль, цэцэрлэгийн бүртгэл цахимаар хийгддэг болсон нь дэвшил.
Хэдийгээр төрийн үйлчилгээг цахимжуулах бодлого явж байгаа боловч шилжилтийг нь илүү түргэсгэх шаардлагатайг хүлээн зөвшөөрнө. Одоогоор төрийн олон үйлчилгээг шуудхан цахим үйлчилгээ болгох боломжгүй байгаа ч сар бүр аян зарлах байдлаар хороодод нэг цэгийн үйлчилгээг хүргэж байна. Хамтдаа хичээвэл бодлогын хүрээнд төрийн үйлчилгээнүүдийг илүү цахимжуулж, анхан шатны түвшинд нэг цэгийн үйлчилгээг төвлөрүүлэн хүнд суртлыг арилгаж чадна гэж итгэж байгаа.
### Бидэнтэй ярилцсанд баярлалаа. Ажлын амжилт хүсье.