Номтой яриа #32: Зөгийчин, орчуулагч Томоко
<div class="article-body">
          <h2>Номтой яриа булангийн шинэхэн дугаартаа бидний эчнээ танил зөгийчин, орчуулагч, редактор "Михачи" компанийн гүйцэтгэх захирал Ибүкүро Томоког урьлаа.   <div><br></div><div><div>Тэрээр зөгийн аж ахуй эрхлэхийн зэрэгцээ уран зохиолд шимтэн дурладаг бөгөөд уг сонирхлынхоо дагуу Адмон хэвлэлийн компанитай хамтран цөөнгүй зохиол бүтээлийн орчуулгыг хянаж, редактораар ажиллажээ. Сүүлийн үед зөгий, уран зохиол, хүнсний үйлдвэрлэлээс хальж нүүр будалтын ертөнцөд хөл тавиад удаагүй байгаа түүний унших дуртай номуудаас сонирхоцгооё. <br></div></div></h2><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?</h3><p>Төрлөөр нь гэвэл уран зохиол, хоол, зөгий гэсэн цөөн хэдэн чиглэлийн ном уншдаг. Япон хүүхдүүдийн хувьд 10 нас орчимдоо уран зохиолын ном унших хэмжээний ханз сурдаг л даа. Би ч ялгаагүй тэр үеэс л тухайн цагт алдаршиж байсан Л. Н. Толстойн "<a href="https://www.goodreads.com/book/show/15823480-anna-karenina?ac=1&amp;from_search=true&amp;qid=S5bXr77Xmv&amp;rank=1" target="_blank">Анна Каренина</a>" , <a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D2%AF%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%A5%D0%B0%D1%80%D2%AF%D0%BA%D0%B8" target="_blank">Мураками Харуки</a>гийн зохиолуудыг уншиж эхэлсэн. Болохгүй гэдгийг мэдсэн атлаа дурлачихдаг, зовлон хагацал гунигийг мэдрүүлдэг тул уран зохиол унших бүрдээ “ийм зүйл хийж болдог юм болов уу? гэх гэмшил төрдөг юм. <br> <br>Сүүлийн үед гэвэл саяхнаас нүүр будалтын багштай болсон. Одоо Наруми студийн гаргасан "<a href="https://narumi.mn/%D0%B1%D2%AF%D1%82%D1%8D%D1%8D%D0%B3%D0%B4%D1%8D%D1%85%D2%AF%D2%AF%D0%BD/%d0%bd%d2%af%d2%af%d1%80-%d0%b1%d1%83%d0%b4%d0%b0%d0%bb%d1%82-%d0%b1%d0%be%d0%bb-%d1%83%d1%80%d0%bb%d0%b0%d0%b3-%d0%b4%d0%b8%d0%b6%d0%b8%d1%82%d0%b0%d0%bb/" target="_blank">Нүүр будалт бол урлаг</a>" номыг уншиж байна. Хүний нүүрний хэлбэр төрхөд тохирох будаг, өнгөний зохицлыг тайлбарласан гарын авлага маягийн ном. Нүүр будахыг тэгтэл сонирхдоггүй боловч хүнийг өөрчилж чаддаг тусгай урлаг гэдгийг мэдэрч байна. Мөн агуулга хэлбэрийн хувьд зөгийн аж ахуй эрхлэх тухай бичиж буй гарын авлагатай маань төстэй байгаа учир уншихад сонирхолтой санагдсан. <br> <br>Харин бизнес, хувь хүний хөгжлийн номууд гол төлөв аргачлал, заль мэх заасан “бэлэн хоол” шиг санагддаг тул уншиж чаддаггүй гэмтэй.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/a408a40ae67527c90af32fbb12c677ba.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?</h3><p></p><p>Ном зохиол гэдэг харах өнцөг, бодох бодолд нөлөөлж болох ч тэглээ гээд амьдралыг бүхлээр нь өөрчилж чадахгүй гэдгийг ойлгодог. Гэхдээ уран зохиолыг энэ гэж мэдэрсэн ном мэдээж бий. Нацүмэ Соосэкийн "<a href="https://internom.mn/%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B0/9789997319869-%D0%B1%D0%BE%D1%87%D1%87%D0%B0%D0%BD" target="_blank">Боччан</a>". Адмон хэвлэлээс орчуулсныг нь би редакторлаж ажилласан юм л даа. Зохиолчийн тухайд <a href="https://www.goodreads.com/author/show/16061597.Natsume_S_seki?from_search=true&amp;from_srp=true" target="_blank">Соосэкийг</a> Японы орчин үеийн уран зохиолын эцэг гэдэг. Үг, түүний дархлаа, ямар хүчтэй вэ, ямар агуу вэ гэдгийг ойлгуулснаараа амьдралд минь бодитой нөлөөлсөн хүн.</p><p>Номын тухайд Боччан гэдэг нь гүнж, ханхүү гэдгийн адилаар бэлтэй айлын эрэгтэй хүнийг дуудах нэр. Өмнө нь Жаалхүү нэрээр орчуулсан байсан. Тэр бол яах аргагүй буруу. Жаалхүү гэж зөвхөн хүүхэд насны талаас нь хэлж байгаа биш юм л дээ, ер нь энд арай л нэг өөр ойлголт байгаа юм. Тайлбарлавал, зохиолд гардаг асрагч эмээ гол дүрийн хүүг Боччан хэмээн дууддаг. Тэр бол аав ээжийн хайрыг ханатал мэдэрч үзээгүй өрөвдөлтэй хүүг хайрлан өсгөсөн ганц хүн. Цаг хугацаа өнгөрч, хүү сургуулиа төгсөж, багш болоод нутгаа орхин явдаг ч эцэс сүүлд нь амьдралын олон асуудлаас холдож, асрагч эмээтэйгээ уулзахаар нутаг буцдаг ба хэдий олон жил болсон ч тэрээр Боччан хэвээрээ л байдаг.</p><p>Зохиолч яагаад Боччан гэж нэрлэсэн бэ гэдэг талаар асар олон хуудас шүүмж, тайлбар бичиж болохоор тийм гүнзгий утгатай нэршил байгаа юм.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/658476f97f12491562753755f7ab0106.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/2b09faaa3edaae6cc9e79a7ac31695b6.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/65b07992fe2b8ebdf6813de4c98b5e23.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">УНШИХ НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?</h3><p>Уран зохиолын шүүмж уншихаас гадна ном уншдаг найзуудаасаа мэдээлэл, зөвлөгөө авдаг. Харин Монголд номын шүүмжийн салбар тааруу хөгжсөн санагддаг. Нэг бол тэнгэрт тултал магтаж, нэг бол дайснаа дарах мэт нухачаад байдаг гэх үү дээ. Шүүмж гэдэг чинь утга зохиолын тусдаа салбар шүү дээ. Тиймээс "New York Times" зэрэг сонин, сэтгүүлд гардаг шүүмжүүдийг англи, япон хэлээр уншдаг. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?</h3><p>Японд "Хөх тэнгэр" гэх зохиолчийн эрх нь дууссан номуудыг үнэгүй уншиж болдог апп бий. Түүнийг ашиглана. Мөн цаасан хэлбэрээр уншина. Унтахынхаа өмнө дуртай номоо хэвтэж унших дуртай. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?</h3><p></p><p>Скотт Фицжералдийн <a href="https://www.goodreads.com/book/show/4671.The_Great_Gatsby?from_search=true&amp;from_srp=true&amp;qid=f9Eif9XQ6M&amp;rank=1" target="_blank">Агуу Гэтсби</a>-ийг нэрлэе. Уран зохиолд тийм ч элэгтэй байдаггүй хүнд үгийн хүчийг мэдрүүлж чадах сайн зохиол. Ер нь зохиол бүтээлийг бүрэн дүүрэн ойлгож уншихад тухайн үеийн соёл, арга барилыг ойлгож мэдэх шаардлагатай байдаг бол харин энэ зохиолыг уншихад ойлголт мэдээлэлгүй байсан ч мэдэрч болдог давуу талтай. Ганцхан хуудсанд тансаг харш сүндэрлүүлж дотор нь олон олон хүнийг багтааж тэр бүхнийг төсөөлүүлж чадаж байна гээд бодоод үз дээ. </p><p>Ус гэдэг ганцхан үгээр гурван сая монголчууд адил сэтгэж төсөөлнө гэдэг үгийн гайхамшиг гэлтэй. Түүгээр тоглож бүтээл туурвина гэдэг зохиолчийн ур чадвар байх. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/09d246beaab818a44b326642a0ef53e7.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/a9436ff9fb31e64128aa3e3065304b8a.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ӨӨРИЙН ТӨВЛӨРӨН ХИЙДЭГ АЖЛУУДААСАА ТАНИЛЦУУЛБАЛ? </h3><p>Би хоол, уран зохиол хоёрыг сүнсэн болон махан биеийн хэрэгцээг хангах ид шид гэж боддог. Манай зөгийн аж ахуйн савлагааны үйлдвэр хүнсний үйлдвэрлэл чиглэлээр хөгжиж яваа. Энэ жил шинээр зөгийн балтай жигнэмэг гаргасан. Цаашдаа зөгийн балаа төрөлжүүлж олон төрлийн хүнс бүтээх зорилготой. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ СОНИРХОЛТОЙ ДАДАЛ</h3><p></p><p>Яагаад ч юм номын дэлгүүрт яваад ороход гэнэтхэн гэдэс өвддөг. Ялангуяа Японд байхад шууд л гэдэс өвдөж ариун цэврийн өрөөрүү гүйдэг гэмтэй.</p><p> Интернэтээр хайгаад үзтэл надтай ижил зовуурьтай хүн зөндөө байдаг юм байна лээ. Зарим хүмүүсийнхээр хэвлэлийн будганд агуулагддаг өвөрмөц химийн үнэрээс болдог гэсэн. Монголд арай өөр төрлийн будаг хэрэглэдэг юм болов уу тэгж зовуурьладаггүй шүү. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХЭРЭВ ТА НОМ БИЧИХ ЁСТОЙ ГЭВЭЛ ТЭР НЬ ЮУНЫ ТУХАЙ, ЯМАР НОМ БАЙХ ВЭ?</h3><p>Арав орчим жижиг өгүүллэгтэй, өгүүллэгийн ном бичихийг хүсдэг. Яг л С.Эрдэнэ гуайн "Хулан бид хоёр" шиг. Эсвэл борлуулалтаа бодвол өөрийнхөө амьдралын тухай, өөрийнхөө зурагтай ном гаргавал илүүтэй зарагдаж магадгүй байх. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?</div></h3><p>Уран зохиолоос бусад нь арга, заль мэх заадаг гарын авлага төдий. Ёс бус, байж боломгүй зүйл агуулагдах тохиолдол цөөнгүй байдаг нь үнэн ч гэлээ хүүхдийг уран зохиолоос бүү холдуулаарай гэж захья. </p>
          </div>

Номтой яриа булангийн шинэхэн дугаартаа бидний эчнээ танил зөгийчин, орчуулагч, редактор "Михачи" компанийн гүйцэтгэх захирал Ибүкүро Томоког урьлаа.
Тэрээр зөгийн аж ахуй эрхлэхийн зэрэгцээ уран зохиолд шимтэн дурладаг бөгөөд уг сонирхлынхоо дагуу Адмон хэвлэлийн компанитай хамтран цөөнгүй зохиол бүтээлийн орчуулгыг хянаж, редактораар ажиллажээ. Сүүлийн үед зөгий, уран зохиол, хүнсний үйлдвэрлэлээс хальж нүүр будалтын ертөнцөд хөл тавиад удаагүй байгаа түүний унших дуртай номуудаас сонирхоцгооё.
ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?
Төрлөөр нь гэвэл уран зохиол, хоол, зөгий гэсэн цөөн хэдэн чиглэлийн ном уншдаг. Япон хүүхдүүдийн хувьд 10 нас орчимдоо уран зохиолын ном унших хэмжээний ханз сурдаг л даа. Би ч ялгаагүй тэр үеэс л тухайн цагт алдаршиж байсан Л. Н. Толстойн "
Анна Каренина
" ,
Мураками Харуки
гийн зохиолуудыг уншиж эхэлсэн. Болохгүй гэдгийг мэдсэн атлаа дурлачихдаг, зовлон хагацал гунигийг мэдрүүлдэг тул уран зохиол унших бүрдээ “ийм зүйл хийж болдог юм болов уу? гэх гэмшил төрдөг юм.

Сүүлийн үед гэвэл саяхнаас нүүр будалтын багштай болсон. Одоо Наруми студийн гаргасан "
Нүүр будалт бол урлаг
" номыг уншиж байна. Хүний нүүрний хэлбэр төрхөд тохирох будаг, өнгөний зохицлыг тайлбарласан гарын авлага маягийн ном. Нүүр будахыг тэгтэл сонирхдоггүй боловч хүнийг өөрчилж чаддаг тусгай урлаг гэдгийг мэдэрч байна. Мөн агуулга хэлбэрийн хувьд зөгийн аж ахуй эрхлэх тухай бичиж буй гарын авлагатай маань төстэй байгаа учир уншихад сонирхолтой санагдсан.

Харин бизнес, хувь хүний хөгжлийн номууд гол төлөв аргачлал, заль мэх заасан “бэлэн хоол” шиг санагддаг тул уншиж чаддаггүй гэмтэй.

ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?
Ном зохиол гэдэг харах өнцөг, бодох бодолд нөлөөлж болох ч тэглээ гээд амьдралыг бүхлээр нь өөрчилж чадахгүй гэдгийг ойлгодог. Гэхдээ уран зохиолыг энэ гэж мэдэрсэн ном мэдээж бий. Нацүмэ Соосэкийн "
Боччан
". Адмон хэвлэлээс орчуулсныг нь би редакторлаж ажилласан юм л даа. Зохиолчийн тухайд
Соосэкийг
Японы орчин үеийн уран зохиолын эцэг гэдэг. Үг, түүний дархлаа, ямар хүчтэй вэ, ямар агуу вэ гэдгийг ойлгуулснаараа амьдралд минь бодитой нөлөөлсөн хүн.
Номын тухайд Боччан гэдэг нь гүнж, ханхүү гэдгийн адилаар бэлтэй айлын эрэгтэй хүнийг дуудах нэр. Өмнө нь Жаалхүү нэрээр орчуулсан байсан. Тэр бол яах аргагүй буруу. Жаалхүү гэж зөвхөн хүүхэд насны талаас нь хэлж байгаа биш юм л дээ, ер нь энд арай л нэг өөр ойлголт байгаа юм. Тайлбарлавал, зохиолд гардаг асрагч эмээ гол дүрийн хүүг Боччан хэмээн дууддаг. Тэр бол аав ээжийн хайрыг ханатал мэдэрч үзээгүй өрөвдөлтэй хүүг хайрлан өсгөсөн ганц хүн. Цаг хугацаа өнгөрч, хүү сургуулиа төгсөж, багш болоод нутгаа орхин явдаг ч эцэс сүүлд нь амьдралын олон асуудлаас холдож, асрагч эмээтэйгээ уулзахаар нутаг буцдаг ба хэдий олон жил болсон ч тэрээр Боччан хэвээрээ л байдаг.
Зохиолч яагаад Боччан гэж нэрлэсэн бэ гэдэг талаар асар олон хуудас шүүмж, тайлбар бичиж болохоор тийм гүнзгий утгатай нэршил байгаа юм.

УНШИХ НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?
Уран зохиолын шүүмж уншихаас гадна ном уншдаг найзуудаасаа мэдээлэл, зөвлөгөө авдаг. Харин Монголд номын шүүмжийн салбар тааруу хөгжсөн санагддаг. Нэг бол тэнгэрт тултал магтаж, нэг бол дайснаа дарах мэт нухачаад байдаг гэх үү дээ. Шүүмж гэдэг чинь утга зохиолын тусдаа салбар шүү дээ. Тиймээс "New York Times" зэрэг сонин, сэтгүүлд гардаг шүүмжүүдийг англи, япон хэлээр уншдаг.

НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?
Японд "Хөх тэнгэр" гэх зохиолчийн эрх нь дууссан номуудыг үнэгүй уншиж болдог апп бий. Түүнийг ашиглана. Мөн цаасан хэлбэрээр уншина. Унтахынхаа өмнө дуртай номоо хэвтэж унших дуртай.

БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?
Скотт Фицжералдийн
Агуу Гэтсби
-ийг нэрлэе. Уран зохиолд тийм ч элэгтэй байдаггүй хүнд үгийн хүчийг мэдрүүлж чадах сайн зохиол. Ер нь зохиол бүтээлийг бүрэн дүүрэн ойлгож уншихад тухайн үеийн соёл, арга барилыг ойлгож мэдэх шаардлагатай байдаг бол харин энэ зохиолыг уншихад ойлголт мэдээлэлгүй байсан ч мэдэрч болдог давуу талтай. Ганцхан хуудсанд тансаг харш сүндэрлүүлж дотор нь олон олон хүнийг багтааж тэр бүхнийг төсөөлүүлж чадаж байна гээд бодоод үз дээ.
Ус гэдэг ганцхан үгээр гурван сая монголчууд адил сэтгэж төсөөлнө гэдэг үгийн гайхамшиг гэлтэй. Түүгээр тоглож бүтээл туурвина гэдэг зохиолчийн ур чадвар байх.

ӨӨРИЙН ТӨВЛӨРӨН ХИЙДЭГ АЖЛУУДААСАА ТАНИЛЦУУЛБАЛ?
Би хоол, уран зохиол хоёрыг сүнсэн болон махан биеийн хэрэгцээг хангах ид шид гэж боддог. Манай зөгийн аж ахуйн савлагааны үйлдвэр хүнсний үйлдвэрлэл чиглэлээр хөгжиж яваа. Энэ жил шинээр зөгийн балтай жигнэмэг гаргасан. Цаашдаа зөгийн балаа төрөлжүүлж олон төрлийн хүнс бүтээх зорилготой.

НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ СОНИРХОЛТОЙ ДАДАЛ
Яагаад ч юм номын дэлгүүрт яваад ороход гэнэтхэн гэдэс өвддөг. Ялангуяа Японд байхад шууд л гэдэс өвдөж ариун цэврийн өрөөрүү гүйдэг гэмтэй.
Интернэтээр хайгаад үзтэл надтай ижил зовуурьтай хүн зөндөө байдаг юм байна лээ. Зарим хүмүүсийнхээр хэвлэлийн будганд агуулагддаг өвөрмөц химийн үнэрээс болдог гэсэн. Монголд арай өөр төрлийн будаг хэрэглэдэг юм болов уу тэгж зовуурьладаггүй шүү.

ХЭРЭВ ТА НОМ БИЧИХ ЁСТОЙ ГЭВЭЛ ТЭР НЬ ЮУНЫ ТУХАЙ, ЯМАР НОМ БАЙХ ВЭ?
Арав орчим жижиг өгүүллэгтэй, өгүүллэгийн ном бичихийг хүсдэг. Яг л С.Эрдэнэ гуайн "Хулан бид хоёр" шиг. Эсвэл борлуулалтаа бодвол өөрийнхөө амьдралын тухай, өөрийнхөө зурагтай ном гаргавал илүүтэй зарагдаж магадгүй байх.

НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?
Уран зохиолоос бусад нь арга, заль мэх заадаг гарын авлага төдий. Ёс бус, байж боломгүй зүйл агуулагдах тохиолдол цөөнгүй байдаг нь үнэн ч гэлээ хүүхдийг уран зохиолоос бүү холдуулаарай гэж захья.

Номтой яриа булангийн шинэхэн дугаартаа бидний эчнээ танил зөгийчин, орчуулагч, редактор "Михачи" компанийн гүйцэтгэх захирал Ибүкүро Томоког урьлаа.   Тэрээр зөгийн аж ахуй эрхлэхийн зэрэгцээ уран зохиолд шимтэн дурладаг бөгөөд уг сонирхлынхоо дагуу Адмон хэвлэлийн компанитай хамтран цөөнгүй зохиол бүтээлийн орчуулгыг хянаж, редактораар ажиллажээ. Сүүлийн үед зөгий, уран зохиол, хүнсний үйлдвэрлэлээс хальж нүүр будалтын ертөнцөд хөл тавиад удаагүй байгаа түүний унших дуртай номуудаас сонирхоцгооё.
### ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?
Төрлөөр нь гэвэл уран зохиол, хоол, зөгий гэсэн цөөн хэдэн чиглэлийн ном уншдаг. Япон хүүхдүүдийн хувьд 10 нас орчимдоо уран зохиолын ном унших хэмжээний ханз сурдаг л даа. Би ч ялгаагүй тэр үеэс л тухайн цагт алдаршиж байсан Л. Н. Толстойн "Анна Каренина" , Мураками Харукигийн зохиолуудыг уншиж эхэлсэн. Болохгүй гэдгийг мэдсэн атлаа дурлачихдаг, зовлон хагацал гунигийг мэдрүүлдэг тул уран зохиол унших бүрдээ “ийм зүйл хийж болдог юм болов уу? гэх гэмшил төрдөг юм.
Сүүлийн үед гэвэл саяхнаас нүүр будалтын багштай болсон. Одоо Наруми студийн гаргасан "Нүүр будалт бол урлаг" номыг уншиж байна. Хүний нүүрний хэлбэр төрхөд тохирох будаг, өнгөний зохицлыг тайлбарласан гарын авлага маягийн ном. Нүүр будахыг тэгтэл сонирхдоггүй боловч хүнийг өөрчилж чаддаг тусгай урлаг гэдгийг мэдэрч байна. Мөн агуулга хэлбэрийн хувьд зөгийн аж ахуй эрхлэх тухай бичиж буй гарын авлагатай маань төстэй байгаа учир уншихад сонирхолтой санагдсан.
Харин бизнес, хувь хүний хөгжлийн номууд гол төлөв аргачлал, заль мэх заасан “бэлэн хоол” шиг санагддаг тул уншиж чаддаггүй гэмтэй.
### ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?
Ном зохиол гэдэг харах өнцөг, бодох бодолд нөлөөлж болох ч тэглээ гээд амьдралыг бүхлээр нь өөрчилж чадахгүй гэдгийг ойлгодог. Гэхдээ уран зохиолыг энэ гэж мэдэрсэн ном мэдээж бий. Нацүмэ Соосэкийн "Боччан". Адмон хэвлэлээс орчуулсныг нь би редакторлаж ажилласан юм л даа. Зохиолчийн тухайд Соосэкийг Японы орчин үеийн уран зохиолын эцэг гэдэг. Үг, түүний дархлаа, ямар хүчтэй вэ, ямар агуу вэ гэдгийг ойлгуулснаараа амьдралд минь бодитой нөлөөлсөн хүн.
Номын тухайд Боччан гэдэг нь гүнж, ханхүү гэдгийн адилаар бэлтэй айлын эрэгтэй хүнийг дуудах нэр. Өмнө нь Жаалхүү нэрээр орчуулсан байсан. Тэр бол яах аргагүй буруу. Жаалхүү гэж зөвхөн хүүхэд насны талаас нь хэлж байгаа биш юм л дээ, ер нь энд арай л нэг өөр ойлголт байгаа юм. Тайлбарлавал, зохиолд гардаг асрагч эмээ гол дүрийн хүүг Боччан хэмээн дууддаг. Тэр бол аав ээжийн хайрыг ханатал мэдэрч үзээгүй өрөвдөлтэй хүүг хайрлан өсгөсөн ганц хүн. Цаг хугацаа өнгөрч, хүү сургуулиа төгсөж, багш болоод нутгаа орхин явдаг ч эцэс сүүлд нь амьдралын олон асуудлаас холдож, асрагч эмээтэйгээ уулзахаар нутаг буцдаг ба хэдий олон жил болсон ч тэрээр Боччан хэвээрээ л байдаг.
Зохиолч яагаад Боччан гэж нэрлэсэн бэ гэдэг талаар асар олон хуудас шүүмж, тайлбар бичиж болохоор тийм гүнзгий утгатай нэршил байгаа юм.
### УНШИХ НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?
Уран зохиолын шүүмж уншихаас гадна ном уншдаг найзуудаасаа мэдээлэл, зөвлөгөө авдаг. Харин Монголд номын шүүмжийн салбар тааруу хөгжсөн санагддаг. Нэг бол тэнгэрт тултал магтаж, нэг бол дайснаа дарах мэт нухачаад байдаг гэх үү дээ. Шүүмж гэдэг чинь утга зохиолын тусдаа салбар шүү дээ. Тиймээс "New York Times" зэрэг сонин, сэтгүүлд гардаг шүүмжүүдийг англи, япон хэлээр уншдаг.
### НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?
Японд "Хөх тэнгэр" гэх зохиолчийн эрх нь дууссан номуудыг үнэгүй уншиж болдог апп бий. Түүнийг ашиглана. Мөн цаасан хэлбэрээр уншина. Унтахынхаа өмнө дуртай номоо хэвтэж унших дуртай.
### БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?
Скотт Фицжералдийн Агуу Гэтсби-ийг нэрлэе. Уран зохиолд тийм ч элэгтэй байдаггүй хүнд үгийн хүчийг мэдрүүлж чадах сайн зохиол. Ер нь зохиол бүтээлийг бүрэн дүүрэн ойлгож уншихад тухайн үеийн соёл, арга барилыг ойлгож мэдэх шаардлагатай байдаг бол харин энэ зохиолыг уншихад ойлголт мэдээлэлгүй байсан ч мэдэрч болдог давуу талтай. Ганцхан хуудсанд тансаг харш сүндэрлүүлж дотор нь олон олон хүнийг багтааж тэр бүхнийг төсөөлүүлж чадаж байна гээд бодоод үз дээ.
Ус гэдэг ганцхан үгээр гурван сая монголчууд адил сэтгэж төсөөлнө гэдэг үгийн гайхамшиг гэлтэй. Түүгээр тоглож бүтээл туурвина гэдэг зохиолчийн ур чадвар байх.
### ӨӨРИЙН ТӨВЛӨРӨН ХИЙДЭГ АЖЛУУДААСАА ТАНИЛЦУУЛБАЛ?
Би хоол, уран зохиол хоёрыг сүнсэн болон махан биеийн хэрэгцээг хангах ид шид гэж боддог. Манай зөгийн аж ахуйн савлагааны үйлдвэр хүнсний үйлдвэрлэл чиглэлээр хөгжиж яваа. Энэ жил шинээр зөгийн балтай жигнэмэг гаргасан. Цаашдаа зөгийн балаа төрөлжүүлж олон төрлийн хүнс бүтээх зорилготой.
### НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ СОНИРХОЛТОЙ ДАДАЛ
Яагаад ч юм номын дэлгүүрт яваад ороход гэнэтхэн гэдэс өвддөг. Ялангуяа Японд байхад шууд л гэдэс өвдөж ариун цэврийн өрөөрүү гүйдэг гэмтэй.
Интернэтээр хайгаад үзтэл надтай ижил зовуурьтай хүн зөндөө байдаг юм байна лээ. Зарим хүмүүсийнхээр хэвлэлийн будганд агуулагддаг өвөрмөц химийн үнэрээс болдог гэсэн. Монголд арай өөр төрлийн будаг хэрэглэдэг юм болов уу тэгж зовуурьладаггүй шүү.
### ХЭРЭВ ТА НОМ БИЧИХ ЁСТОЙ ГЭВЭЛ ТЭР НЬ ЮУНЫ ТУХАЙ, ЯМАР НОМ БАЙХ ВЭ?
Арав орчим жижиг өгүүллэгтэй, өгүүллэгийн ном бичихийг хүсдэг. Яг л С.Эрдэнэ гуайн "Хулан бид хоёр" шиг. Эсвэл борлуулалтаа бодвол өөрийнхөө амьдралын тухай, өөрийнхөө зурагтай ном гаргавал илүүтэй зарагдаж магадгүй байх.
### НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?
Уран зохиолоос бусад нь арга, заль мэх заадаг гарын авлага төдий. Ёс бус, байж боломгүй зүйл агуулагдах тохиолдол цөөнгүй байдаг нь үнэн ч гэлээ хүүхдийг уран зохиолоос бүү холдуулаарай гэж захья.