С.Өрнүүнбилэг: Карьерын онцлох таван тоглолт + Талбайн дурсамж 
<div class="article-body">
          <h2><div>Дэлхийн жишигт нийцсэн заал, арын албаны баг бүрэлдэхүүн зэргээс харахад сагсан бөмбөгийн спорт бүхий л талаараа нэг шат ахиж, мэргэжлийн түвшинд ирээд байгааг тамирчид төдийгүй хөгжөөн дэмжигчид мэдэрч буй. Тамирчдын ур чадвар нэмэгдэхийн хэрээр ивээн тэтгэгч байгууллагын тоо олширч, багууд эх орондоо төдийгүй олон улсад ур чадвараа таниулах боломж нээгдэж байгаа нь сайшаалтай.  </div><div><br></div><div>Үе үеийн шилдэг тамирчдыг төрүүлсээр буй, дээд лигт хамгийн олон удаа аваргаар тодорч байсан баг бол “Хасын Хүлэгүүд”. Энэхүү багийн 11 дугаартай тоглогч асан, хамгийн техниктэй, цэмцгэр тоглогч гэгддэг С.Өрнүүнбилэг нэгдүгээр сарын 26-нд карьерын сүүлийн тоглолтоо хийж, хамгийн удаан буюу найман улирал тоглосон “Хасын Хүлэгүүд” багтаа 11 номерын өмсгөлөө мөнхөлсөн юм. Тиймээс сагсан бөмбөг сонирхогч, хөгжөөн дэмжигчийн зүгээс түүнтэй ярилцан, карьерынхаа түүхэн дэх тоймгүй олон тоглолт дундаас онцлох таван тоглолтынх нь талаар ийн ярилцлаа.  </div><div><br></div></h2><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/88d55bb53ddc265929e62f88ba1c42a8.jpg"></p><p></p><p><br>Сагсан бөмбөг яг л амьдрал шиг. Хүн бүр дотроо тээн буй зорилготой. Түүнийхээ төлөө зарим хүмүүстэй нь нэгдэж, өөр бусадтай нь өрсөлдөх шаардлага тулгардаг. Зорилгоо биелүүлэх замдаа алдана, шатна, ононо, бас хэсэг завсарлана. Энэ бүхний эцэст ялсан, ялагдсан аль нь ч бай нөхцөл байдлыг хүлээн зөвшөөрч, цүнхээ үүрээд дараагийн зорилго руугаа тэмүүлэх учиртай. Энэ бол амьдрал, бас сагсан бөмбөг.</p><p>Сагсан бөмбөг гэдэг үгийг оролцуулахгүйгээр амьдралынхаа түүхийг хүүрнээч хэмээн хэн нэгэн надаас асуувал би нэлээн хэсэг чимээгүй зогсож байгаад “Анхаарал хандуулсанд баярлалаа” гэж хэлэх биз. Учир нь сагсан бөмбөг бол Санчигдан хэмээх овгийн араас эрэмбэлэгдэх миний хоёр дахь овог. Хүн нас биенд хүрээд бие даан амьдрал эхлүүлж, төрсөн гэрээ орхин оддог. Түүний адилаар миний лигт өнгөрүүлсэн он цаг хэдийнээ хоёр арваныг гэтэлж, мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн талбайгаа орхих баяр, гунигийн алинд нь ч багтахаа үл мэдэх, тэр гэхийн тэмдэггүй мэдрэмж надад тулж ирлээ. Тиймээс ч энэхүү хорин жилийн хугацаанд бодлоос минь сарнилгүй үлдсэн дурсамжаасаа үнэнч хөгжөөн дэмжигчид, хамтран зүтгэж байсан тамирчдадаа зориулан хуваалцаж байна. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/e5d63587c7765feaf544b3ca7cf40020.jpg"></p><p></p><p><br>Бага байхад эмээ маань “Баастай бөмбөг хөөгөөд хоолоо олж идэхгүй шүү дээ, хичээлээ хий” гэж загнах нь элбэг. Хожим нь “Эмээ нь буруу бодож байжээ” гээд толгойг минь илээд үнссэн сэн. Дорноговийн Сайншанд дахь сагсны шороон талбай дээр өдрийн цагаар ах нар тоглож, талбай нь ч, бөмбөг нь ч олдох нь үгүй. Арга ядахдаа тэргэл сартай шөнө гараасай гэж их хүсдэг хүүхэд байж билээ. Шөнө болохоор сарны гэрэлд, ах нарын эзгүйд тоглох гэсэн хэрэг.</p><p>Уг нь би дөрөв, тавдугаар ангид байхдаа аймгийн шигшээ багт тэнцсэн боловч бусад тамирчид надаас дээд ангийн ах нар байсан учраас дасгалжуулагч охидтой хамт бэлтгэл хий гэх нь тэр. Ичимхий нь дэндсэн хүү охидтой ганцаархнаа бэлтгэл хийнэ гэдэг тун санаа зовмоор хэрэг шиг санагддаг байж билээ. Нэг жил тэгж ичсэний эцэст ах нартай цуг бэлтгэл хийдэг болж, 16 настайдаа улсын аварга болж байсан нь карьерын минь хамгийн анхны ялалт. Харин есдүгээр ангиасаа хотод шилжиж ирснээр лигийн тамирчны замналаа эхлүүлж байсан түүхтэй. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/95300c915de499d35e9935ce307e5e69.jpg"></p><p></p><p><br>2005 онд Солонгосын сагсан бөмбөгийн холбооноос Пак Сун Гин гэх дасгалжуулагч Монголд урилгаар ирж ажиллахдаа шигшээ багийг шинээр бүрдүүлж, шинэ залуусаар цус сэлбэж байсан гэх үү дээ. Жил гаруйн хугацаанд түүнтэй хамт бэлтгэл хийсний эцэст надад Солонгост их сургуульд суралцахын зэрэгцээ шигшээ багт нь тоглох санал тавьсан юм. Тэгээд бүр тэтгэлгээр шүү. Аманд орсон шар тосыг залгихад ганц л болзол тавьсан нь иргэншлээ солих. Энэ талаар гэр бүлийнхэнтэйгээ нухацтай ярилцсаны эцэст Солонгосын иргэншил авахыг ээж минь тун дургүйхэн зөвшөөрч, би гэдэг хүн аялагчдад зориулсан бяцхан өврийн дэвтэр цүнхлээд л Солонгос орныг зорьж байлаа.</p><p>Одоо бодоход, тухайн үедээ би тун ирээдүйтэй тамирчин харагдсан шиг байгаа юм. Ази тамирчдад тэр бүр тохиогоод байдаггүй өндөр нуруутай, басхүү авъяастай хүү байна хэмээн шинжсэн юм болов уу.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/af9e7122574ba074b27e32c7cad527ef.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>1. өмнөд солонгост өнгөрүүлсэн карьер</h3><p></p><p>Солонгост очсон жилдээ Канвон Их сургуулийн харьяа ахлах сургуульд нэг жил тоглож, иргэншлийн асуудал шийдэгдэхийг хүлээх зуураа хэлээ ч хангалттай сурж амжив. Тухайн сургуулийн сагсан бөмбөгийн баг төдийлөн өндөр амжилт үзүүлж байгаагүй түүхтэй юм билээ. Харин намайг очдог жил манай сургууль улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд гуравдугаар байр эзэлж, миний хувьд самбараас бөмбөг авалтын тоогоор бүх тамирчдыг тэргүүлж байлаа.</p><p>Дараа жил нь их сургуульд орохдоо тамирчдын драфтын хоёрт бичигдэж, Донгуг их сургуульд элсэн орсон. Ингэж л Ю-20 насны шигшээ багт багтаж, дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцохоор Иран улсын талбайд Өмнөд Солонгос гэсэн өмсгөлтэй гарч байсан түүхтэй. Гэхдээ уг үйл явдал надад хэзээ ч харамсал төрүүлж байгаагүйн дээр амьдралд минь цөөн тохиох боломжуудын нэг байсан гэж боддог. Учир нь би хоёр орны шигшээ багийн өмнөөс тоглож үзсэн тамирчин болсон шүү дээ. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/7b6fa683d97b65df9bc2c93df1f87524.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>2. эргэн ирэлт</h3><p></p><p>Солонгосоос ирээд "Милл хаус" компанийн “Ав-атар” багт нэгдэж, анхны оролцсон улирал маань 2010-2011 он. Тэр жил би зөрдөг тоглолтын үеэр шагайндаа бэртэл авч аваргын цувралын гурван тоглолтыг өнжих нь тэр. Дөрөв билүү тавдахь тоглолт дээр өвчин намдаах тариа тариулж, пэмбийтлээ хавдчихсан хөлтэй талбайд гарч байсан ч хөл ер болох юм биш. Бараг гарсан даруйдаа л буцаж суугаад байлаа. Бэртэл гэмтэлгүйгээр тоглолтоо дуусгасан бол тэр хожигдол надад тэгтлээ хүнд тусахгүй байсан болов уу.</p><p>Тухайн үед амьдралд ганц л тохиох боломж байсан мэт санагдаж, тэрүүгээр нэг уйлаад л сүрхий сенсацилж билээ. Гэвч тэрнээс хойш олон ч финалын тоглолтод оролцож дээ. Хэрвээ манайх хожсон бол, тэр дундаа би бэртээгүйсэн бол анхны аваргаа тэгэхэд л авах байсан даа гэсэн бодлоор шүүрс алддаг юм. Эргээд харахад, тамирчдын хувьд бэртчихээд юу ч хийж чадахгүй, багийнхаа тоглохыг хараад суух мөч л хамгийн хэцүү. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/4a68233b900c76d09dcbae527198ac78.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>3. 2022 оны азийн аварга</h3><p>20 жилийн турш талбайд хоёр самбарын хооронд гүйсэн зайгаа тооцвол хэчнээн ч километр болох юм бүү мэд. Тэр тоймгүй олон тоглолтоос онцолно гэдэг тун ярвигтай. Харин Үндэсний шигшээ багт хамгийн сүүлийн удаа дуудагдахдаа Азийн аваргын урьдчилсан шатанд оролцох боломж олдсон. Хэрэв хожих л юм бол эх орныхоо нэрийг дэлхийд цуурайтуулна. Энэ боломжийг атгахаар сонгогдсон цөөн хэдэн тамирчдын нэг нь би гэж бодохоор ямар ч бахдлын үг балчирдахуйц. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/7ba629f27065c33e53de224a4fcba866.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>4. анхны аварга</h3><p></p><p>2017-2018 оны улирал бол миний анхны аварга. Э.Цэвэлдорж болон М.Отгонмөнх бид гурав тухайн үеийн “Хасын Хүлэгүүд” багийнхаа хамгийн туршлагатай тамирчид байлаа. Э.Цэвэлдорж бид хоёрын хувьд аварга авч үзээгүй байсныг ч хэлэх үү, аваргын төлөөх шигшээ цувралын үеэр өглөө бүр л групп чат дээрээ уриалга, лоозон үгс бичиж, бусдыгаа зоригжуулан өдрийг сүрхий эхлүүлнэ. Сүүлийн шийдвэрлэх тоглолт байлаа. “Хоёулаа талбай дээр тоглож байгаад л аварга авчих юмсан даа” гээд Цэвэлээ бид хоёр солилцооны сандал дээр сууж байхдаа ярьж байсан юм. Тэгж байтал Б.Билгүүн таван алдаа аваад солилцоонд сууж, би талбайд гарахаар боллоо. Онооны харьцаа ойрхон байсныг ч хэлэх үү. Тэгтэл Т.Санчир бас таван алдаа аваад оронд нь Цэвэлээ талбай дээр гарч, өнөө хүсээд байсан мөч ч ойртоод ирлээ шүү.</p><p>Тоглолтын эцсийн мөчид самбар доор ёстой л алалцаж байж бөмбөг аваад нэг харсан манайхан тэнд тэврэлдээд, баярлаад л явчихлаа. Би л талбай дээр цаг дууссаныг мэдэхгүй бөмбөгөө тас тэврээд зогсож байж. Баярласан ч гэж жигтэйхэн. Бөмбөгөө газар шидчихээд багийнхан руугаа гүйж очоод Цэвэлээг тас тэврээд ухаан жолоогүй уйлж билээ. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/c57cb458193898a2bbe48a69a8f803a6.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>5. карьерын оргил үе</h3><p>Үе үеийн бэлтгэлжилт харилцан адилгүй байдаг ч 2013-2016 он миний сагсан бөмбөгийн карьерын оргил үе байсан гэж боддог. Энэ хугацаанд айхтар амжилт гаргасан гэдэгтээ биш юм шүү. “Эрдэнэдрийлинг ригс” багийн ахлагчаар дөрвөн жил тоглохдоо нэг удаа гуравт орсноос бусдаар плей-оффт нэлээн дээгүүр өрсөлддөг байсан. Монголд одоогоор ч эвдэгдээгүй байгаа 29 оноо, 29 самбараас бөмбөг авалтын рекордыг ч тэр үед тогтоож байлаа. Карьерынхаа туршид “Ав-атар” багаас нэг удаа, “Хасын Хүлэгүүд” багаас таван удаа финалын шатанд тоглосон бол хоёрт нь аварга авч, дөрвөн удаа үзүүрлэсэн.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/d7f0b15eef1d01631b277938802a388a.jpg"></p><p></p><p>Монголын хамгийн шилдэг тамирчин гээд ганц хүнийг нэрлэх учир дутагдалтай. Сагсан бөмбөг таван өөр байрлалд тоглодог учраас байрлал бүр дээр нэг тамирчинг нэрлэх нь зүйтэй болов уу. Миний хувьд одоо цагт өөрийн байрлал дээр буюу төвийн тоглогчдоос О.Энхбаатарыг Монголдоо номер нэг гэж хэлнэ.</p><p>Энэ олон жил талбай дээр хийх ёстойгоо л хийж, ёс зүйтэй тоглохыг хичээж явсных надад дургүй, үзэн яддаг тамирчин эсвэл хөгжөөн дэмжигч байхгүй болов уу гэж боддог. Тэр ч утгаараа нэр цэвэр талбайгаа орхиж буйдаа баяртай байна.</p><p>Одоогийн сагсан бөмбөг өөр болжээ. Хэрвээ тамирчин өөрөө л ур чадвартай, сайн байж чадвал санхүүгийн эх үүсвэрээ цэвэр спортоос бий болгож, нэг ёсондоо мэргэжлийн хэлбэр лүүгээ шилжиж буй нь сайн хэрэг. Энэ үед залуу тамирчид маань тамирчны ёс зүйтэй байгаарай хэмээн захих байна. Ёс зүй гэдэгт миний бодлоор санхүүгийн сахилга баттай байх, биеэ зөв авч явах, бэртэл гэмтлээс урьдчилан сэргийлэх зэрэг багтана.</p><p>Аливаа зүйл эхэлнэ, бас төгсөнө. Тэр төгсгөл миний хувьд ойртож байгаа талаарх бодол анх толгойд төрсөн нь хоёроос гурван жилийн өмнө.</p><p>Энэ жил лигт орсноос хойш хорь дахь улирал тохиож байгаа нь цаг хугацааны тохирол ч юм шиг санагдсан. Миний амьдралын нэгдүгээр бүлэг сагсан бөмбөгтэй холбоотой байсан бол одоо хоёрдугаар бүлэг нь эхлэх цаг болж. Энэ бүлгийн турш гэр бүл, үр хүүхдүүддээ болон ажлын карьертаа анхаарах ёстой гэж бодож байна.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/b80ad6cdb2324172c6bc1fdff5a774ac.jpg"></p>          </div>

Дэлхийн жишигт нийцсэн заал, арын албаны баг бүрэлдэхүүн зэргээс харахад сагсан бөмбөгийн спорт бүхий л талаараа нэг шат ахиж, мэргэжлийн түвшинд ирээд байгааг тамирчид төдийгүй хөгжөөн дэмжигчид мэдэрч буй. Тамирчдын ур чадвар нэмэгдэхийн хэрээр ивээн тэтгэгч байгууллагын тоо олширч, багууд эх орондоо төдийгүй олон улсад ур чадвараа таниулах боломж нээгдэж байгаа нь сайшаалтай.
Үе үеийн шилдэг тамирчдыг төрүүлсээр буй, дээд лигт хамгийн олон удаа аваргаар тодорч байсан баг бол “Хасын Хүлэгүүд”. Энэхүү багийн 11 дугаартай тоглогч асан, хамгийн техниктэй, цэмцгэр тоглогч гэгддэг С.Өрнүүнбилэг нэгдүгээр сарын 26-нд карьерын сүүлийн тоглолтоо хийж, хамгийн удаан буюу найман улирал тоглосон “Хасын Хүлэгүүд” багтаа 11 номерын өмсгөлөө мөнхөлсөн юм. Тиймээс сагсан бөмбөг сонирхогч, хөгжөөн дэмжигчийн зүгээс түүнтэй ярилцан, карьерынхаа түүхэн дэх тоймгүй олон тоглолт дундаас онцлох таван тоглолтынх нь талаар ийн ярилцлаа.
Сагсан бөмбөг яг л амьдрал шиг. Хүн бүр дотроо тээн буй зорилготой. Түүнийхээ төлөө зарим хүмүүстэй нь нэгдэж, өөр бусадтай нь өрсөлдөх шаардлага тулгардаг. Зорилгоо биелүүлэх замдаа алдана, шатна, ононо, бас хэсэг завсарлана. Энэ бүхний эцэст ялсан, ялагдсан аль нь ч бай нөхцөл байдлыг хүлээн зөвшөөрч, цүнхээ үүрээд дараагийн зорилго руугаа тэмүүлэх учиртай. Энэ бол амьдрал, бас сагсан бөмбөг.
Сагсан бөмбөг гэдэг үгийг оролцуулахгүйгээр амьдралынхаа түүхийг хүүрнээч хэмээн хэн нэгэн надаас асуувал би нэлээн хэсэг чимээгүй зогсож байгаад “Анхаарал хандуулсанд баярлалаа” гэж хэлэх биз. Учир нь сагсан бөмбөг бол Санчигдан хэмээх овгийн араас эрэмбэлэгдэх миний хоёр дахь овог. Хүн нас биенд хүрээд бие даан амьдрал эхлүүлж, төрсөн гэрээ орхин оддог. Түүний адилаар миний лигт өнгөрүүлсэн он цаг хэдийнээ хоёр арваныг гэтэлж, мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн талбайгаа орхих баяр, гунигийн алинд нь ч багтахаа үл мэдэх, тэр гэхийн тэмдэггүй мэдрэмж надад тулж ирлээ. Тиймээс ч энэхүү хорин жилийн хугацаанд бодлоос минь сарнилгүй үлдсэн дурсамжаасаа үнэнч хөгжөөн дэмжигчид, хамтран зүтгэж байсан тамирчдадаа зориулан хуваалцаж байна.

Бага байхад эмээ маань “Баастай бөмбөг хөөгөөд хоолоо олж идэхгүй шүү дээ, хичээлээ хий” гэж загнах нь элбэг. Хожим нь “Эмээ нь буруу бодож байжээ” гээд толгойг минь илээд үнссэн сэн. Дорноговийн Сайншанд дахь сагсны шороон талбай дээр өдрийн цагаар ах нар тоглож, талбай нь ч, бөмбөг нь ч олдох нь үгүй. Арга ядахдаа тэргэл сартай шөнө гараасай гэж их хүсдэг хүүхэд байж билээ. Шөнө болохоор сарны гэрэлд, ах нарын эзгүйд тоглох гэсэн хэрэг.
Уг нь би дөрөв, тавдугаар ангид байхдаа аймгийн шигшээ багт тэнцсэн боловч бусад тамирчид надаас дээд ангийн ах нар байсан учраас дасгалжуулагч охидтой хамт бэлтгэл хий гэх нь тэр. Ичимхий нь дэндсэн хүү охидтой ганцаархнаа бэлтгэл хийнэ гэдэг тун санаа зовмоор хэрэг шиг санагддаг байж билээ. Нэг жил тэгж ичсэний эцэст ах нартай цуг бэлтгэл хийдэг болж, 16 настайдаа улсын аварга болж байсан нь карьерын минь хамгийн анхны ялалт. Харин есдүгээр ангиасаа хотод шилжиж ирснээр лигийн тамирчны замналаа эхлүүлж байсан түүхтэй.

2005 онд Солонгосын сагсан бөмбөгийн холбооноос Пак Сун Гин гэх дасгалжуулагч Монголд урилгаар ирж ажиллахдаа шигшээ багийг шинээр бүрдүүлж, шинэ залуусаар цус сэлбэж байсан гэх үү дээ. Жил гаруйн хугацаанд түүнтэй хамт бэлтгэл хийсний эцэст надад Солонгост их сургуульд суралцахын зэрэгцээ шигшээ багт нь тоглох санал тавьсан юм. Тэгээд бүр тэтгэлгээр шүү. Аманд орсон шар тосыг залгихад ганц л болзол тавьсан нь иргэншлээ солих. Энэ талаар гэр бүлийнхэнтэйгээ нухацтай ярилцсаны эцэст Солонгосын иргэншил авахыг ээж минь тун дургүйхэн зөвшөөрч, би гэдэг хүн аялагчдад зориулсан бяцхан өврийн дэвтэр цүнхлээд л Солонгос орныг зорьж байлаа.
Одоо бодоход, тухайн үедээ би тун ирээдүйтэй тамирчин харагдсан шиг байгаа юм. Ази тамирчдад тэр бүр тохиогоод байдаггүй өндөр нуруутай, басхүү авъяастай хүү байна хэмээн шинжсэн юм болов уу.

1. өмнөд солонгост өнгөрүүлсэн карьер
Солонгост очсон жилдээ Канвон Их сургуулийн харьяа ахлах сургуульд нэг жил тоглож, иргэншлийн асуудал шийдэгдэхийг хүлээх зуураа хэлээ ч хангалттай сурж амжив. Тухайн сургуулийн сагсан бөмбөгийн баг төдийлөн өндөр амжилт үзүүлж байгаагүй түүхтэй юм билээ. Харин намайг очдог жил манай сургууль улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд гуравдугаар байр эзэлж, миний хувьд самбараас бөмбөг авалтын тоогоор бүх тамирчдыг тэргүүлж байлаа.
Дараа жил нь их сургуульд орохдоо тамирчдын драфтын хоёрт бичигдэж, Донгуг их сургуульд элсэн орсон. Ингэж л Ю-20 насны шигшээ багт багтаж, дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцохоор Иран улсын талбайд Өмнөд Солонгос гэсэн өмсгөлтэй гарч байсан түүхтэй. Гэхдээ уг үйл явдал надад хэзээ ч харамсал төрүүлж байгаагүйн дээр амьдралд минь цөөн тохиох боломжуудын нэг байсан гэж боддог. Учир нь би хоёр орны шигшээ багийн өмнөөс тоглож үзсэн тамирчин болсон шүү дээ.

2. эргэн ирэлт
Солонгосоос ирээд "Милл хаус" компанийн “Ав-атар” багт нэгдэж, анхны оролцсон улирал маань 2010-2011 он. Тэр жил би зөрдөг тоглолтын үеэр шагайндаа бэртэл авч аваргын цувралын гурван тоглолтыг өнжих нь тэр. Дөрөв билүү тавдахь тоглолт дээр өвчин намдаах тариа тариулж, пэмбийтлээ хавдчихсан хөлтэй талбайд гарч байсан ч хөл ер болох юм биш. Бараг гарсан даруйдаа л буцаж суугаад байлаа. Бэртэл гэмтэлгүйгээр тоглолтоо дуусгасан бол тэр хожигдол надад тэгтлээ хүнд тусахгүй байсан болов уу.
Тухайн үед амьдралд ганц л тохиох боломж байсан мэт санагдаж, тэрүүгээр нэг уйлаад л сүрхий сенсацилж билээ. Гэвч тэрнээс хойш олон ч финалын тоглолтод оролцож дээ. Хэрвээ манайх хожсон бол, тэр дундаа би бэртээгүйсэн бол анхны аваргаа тэгэхэд л авах байсан даа гэсэн бодлоор шүүрс алддаг юм. Эргээд харахад, тамирчдын хувьд бэртчихээд юу ч хийж чадахгүй, багийнхаа тоглохыг хараад суух мөч л хамгийн хэцүү.

3. 2022 оны азийн аварга
20 жилийн турш талбайд хоёр самбарын хооронд гүйсэн зайгаа тооцвол хэчнээн ч километр болох юм бүү мэд. Тэр тоймгүй олон тоглолтоос онцолно гэдэг тун ярвигтай. Харин Үндэсний шигшээ багт хамгийн сүүлийн удаа дуудагдахдаа Азийн аваргын урьдчилсан шатанд оролцох боломж олдсон. Хэрэв хожих л юм бол эх орныхоо нэрийг дэлхийд цуурайтуулна. Энэ боломжийг атгахаар сонгогдсон цөөн хэдэн тамирчдын нэг нь би гэж бодохоор ямар ч бахдлын үг балчирдахуйц.

4. анхны аварга
2017-2018 оны улирал бол миний анхны аварга. Э.Цэвэлдорж болон М.Отгонмөнх бид гурав тухайн үеийн “Хасын Хүлэгүүд” багийнхаа хамгийн туршлагатай тамирчид байлаа. Э.Цэвэлдорж бид хоёрын хувьд аварга авч үзээгүй байсныг ч хэлэх үү, аваргын төлөөх шигшээ цувралын үеэр өглөө бүр л групп чат дээрээ уриалга, лоозон үгс бичиж, бусдыгаа зоригжуулан өдрийг сүрхий эхлүүлнэ. Сүүлийн шийдвэрлэх тоглолт байлаа. “Хоёулаа талбай дээр тоглож байгаад л аварга авчих юмсан даа” гээд Цэвэлээ бид хоёр солилцооны сандал дээр сууж байхдаа ярьж байсан юм. Тэгж байтал Б.Билгүүн таван алдаа аваад солилцоонд сууж, би талбайд гарахаар боллоо. Онооны харьцаа ойрхон байсныг ч хэлэх үү. Тэгтэл Т.Санчир бас таван алдаа аваад оронд нь Цэвэлээ талбай дээр гарч, өнөө хүсээд байсан мөч ч ойртоод ирлээ шүү.
Тоглолтын эцсийн мөчид самбар доор ёстой л алалцаж байж бөмбөг аваад нэг харсан манайхан тэнд тэврэлдээд, баярлаад л явчихлаа. Би л талбай дээр цаг дууссаныг мэдэхгүй бөмбөгөө тас тэврээд зогсож байж. Баярласан ч гэж жигтэйхэн. Бөмбөгөө газар шидчихээд багийнхан руугаа гүйж очоод Цэвэлээг тас тэврээд ухаан жолоогүй уйлж билээ.

5. карьерын оргил үе
Үе үеийн бэлтгэлжилт харилцан адилгүй байдаг ч 2013-2016 он миний сагсан бөмбөгийн карьерын оргил үе байсан гэж боддог. Энэ хугацаанд айхтар амжилт гаргасан гэдэгтээ биш юм шүү. “Эрдэнэдрийлинг ригс” багийн ахлагчаар дөрвөн жил тоглохдоо нэг удаа гуравт орсноос бусдаар плей-оффт нэлээн дээгүүр өрсөлддөг байсан. Монголд одоогоор ч эвдэгдээгүй байгаа 29 оноо, 29 самбараас бөмбөг авалтын рекордыг ч тэр үед тогтоож байлаа. Карьерынхаа туршид “Ав-атар” багаас нэг удаа, “Хасын Хүлэгүүд” багаас таван удаа финалын шатанд тоглосон бол хоёрт нь аварга авч, дөрвөн удаа үзүүрлэсэн.

Монголын хамгийн шилдэг тамирчин гээд ганц хүнийг нэрлэх учир дутагдалтай. Сагсан бөмбөг таван өөр байрлалд тоглодог учраас байрлал бүр дээр нэг тамирчинг нэрлэх нь зүйтэй болов уу. Миний хувьд одоо цагт өөрийн байрлал дээр буюу төвийн тоглогчдоос О.Энхбаатарыг Монголдоо номер нэг гэж хэлнэ.
Энэ олон жил талбай дээр хийх ёстойгоо л хийж, ёс зүйтэй тоглохыг хичээж явсных надад дургүй, үзэн яддаг тамирчин эсвэл хөгжөөн дэмжигч байхгүй болов уу гэж боддог. Тэр ч утгаараа нэр цэвэр талбайгаа орхиж буйдаа баяртай байна.
Одоогийн сагсан бөмбөг өөр болжээ. Хэрвээ тамирчин өөрөө л ур чадвартай, сайн байж чадвал санхүүгийн эх үүсвэрээ цэвэр спортоос бий болгож, нэг ёсондоо мэргэжлийн хэлбэр лүүгээ шилжиж буй нь сайн хэрэг. Энэ үед залуу тамирчид маань тамирчны ёс зүйтэй байгаарай хэмээн захих байна. Ёс зүй гэдэгт миний бодлоор санхүүгийн сахилга баттай байх, биеэ зөв авч явах, бэртэл гэмтлээс урьдчилан сэргийлэх зэрэг багтана.
Аливаа зүйл эхэлнэ, бас төгсөнө. Тэр төгсгөл миний хувьд ойртож байгаа талаарх бодол анх толгойд төрсөн нь хоёроос гурван жилийн өмнө.
Энэ жил лигт орсноос хойш хорь дахь улирал тохиож байгаа нь цаг хугацааны тохирол ч юм шиг санагдсан. Миний амьдралын нэгдүгээр бүлэг сагсан бөмбөгтэй холбоотой байсан бол одоо хоёрдугаар бүлэг нь эхлэх цаг болж. Энэ бүлгийн турш гэр бүл, үр хүүхдүүддээ болон ажлын карьертаа анхаарах ёстой гэж бодож байна.


Дэлхийн жишигт нийцсэн заал, арын албаны баг бүрэлдэхүүн зэргээс харахад сагсан бөмбөгийн спорт бүхий л талаараа нэг шат ахиж, мэргэжлийн түвшинд ирээд байгааг тамирчид төдийгүй хөгжөөн дэмжигчид мэдэрч буй. Тамирчдын ур чадвар нэмэгдэхийн хэрээр ивээн тэтгэгч байгууллагын тоо олширч, багууд эх орондоо төдийгүй олон улсад ур чадвараа таниулах боломж нээгдэж байгаа нь сайшаалтай.    Үе үеийн шилдэг тамирчдыг төрүүлсээр буй, дээд лигт хамгийн олон удаа аваргаар тодорч байсан баг бол “Хасын Хүлэгүүд”. Энэхүү багийн 11 дугаартай тоглогч асан, хамгийн техниктэй, цэмцгэр тоглогч гэгддэг С.Өрнүүнбилэг нэгдүгээр сарын 26-нд карьерын сүүлийн тоглолтоо хийж, хамгийн удаан буюу найман улирал тоглосон “Хасын Хүлэгүүд” багтаа 11 номерын өмсгөлөө мөнхөлсөн юм. Тиймээс сагсан бөмбөг сонирхогч, хөгжөөн дэмжигчийн зүгээс түүнтэй ярилцан, карьерынхаа түүхэн дэх тоймгүй олон тоглолт дундаас онцлох таван тоглолтынх нь талаар ийн ярилцлаа.
Сагсан бөмбөг яг л амьдрал шиг. Хүн бүр дотроо тээн буй зорилготой. Түүнийхээ төлөө зарим хүмүүстэй нь нэгдэж, өөр бусадтай нь өрсөлдөх шаардлага тулгардаг. Зорилгоо биелүүлэх замдаа алдана, шатна, ононо, бас хэсэг завсарлана. Энэ бүхний эцэст ялсан, ялагдсан аль нь ч бай нөхцөл байдлыг хүлээн зөвшөөрч, цүнхээ үүрээд дараагийн зорилго руугаа тэмүүлэх учиртай. Энэ бол амьдрал, бас сагсан бөмбөг.
Сагсан бөмбөг гэдэг үгийг оролцуулахгүйгээр амьдралынхаа түүхийг хүүрнээч хэмээн хэн нэгэн надаас асуувал би нэлээн хэсэг чимээгүй зогсож байгаад “Анхаарал хандуулсанд баярлалаа” гэж хэлэх биз. Учир нь сагсан бөмбөг бол Санчигдан хэмээх овгийн араас эрэмбэлэгдэх миний хоёр дахь овог. Хүн нас биенд хүрээд бие даан амьдрал эхлүүлж, төрсөн гэрээ орхин оддог. Түүний адилаар миний лигт өнгөрүүлсэн он цаг хэдийнээ хоёр арваныг гэтэлж, мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн талбайгаа орхих баяр, гунигийн алинд нь ч багтахаа үл мэдэх, тэр гэхийн тэмдэггүй мэдрэмж надад тулж ирлээ. Тиймээс ч энэхүү хорин жилийн хугацаанд бодлоос минь сарнилгүй үлдсэн дурсамжаасаа үнэнч хөгжөөн дэмжигчид, хамтран зүтгэж байсан тамирчдадаа зориулан хуваалцаж байна.
Бага байхад эмээ маань “Баастай бөмбөг хөөгөөд хоолоо олж идэхгүй шүү дээ, хичээлээ хий” гэж загнах нь элбэг. Хожим нь “Эмээ нь буруу бодож байжээ” гээд толгойг минь илээд үнссэн сэн. Дорноговийн Сайншанд дахь сагсны шороон талбай дээр өдрийн цагаар ах нар тоглож, талбай нь ч, бөмбөг нь ч олдох нь үгүй. Арга ядахдаа тэргэл сартай шөнө гараасай гэж их хүсдэг хүүхэд байж билээ. Шөнө болохоор сарны гэрэлд, ах нарын эзгүйд тоглох гэсэн хэрэг.
Уг нь би дөрөв, тавдугаар ангид байхдаа аймгийн шигшээ багт тэнцсэн боловч бусад тамирчид надаас дээд ангийн ах нар байсан учраас дасгалжуулагч охидтой хамт бэлтгэл хий гэх нь тэр. Ичимхий нь дэндсэн хүү охидтой ганцаархнаа бэлтгэл хийнэ гэдэг тун санаа зовмоор хэрэг шиг санагддаг байж билээ. Нэг жил тэгж ичсэний эцэст ах нартай цуг бэлтгэл хийдэг болж, 16 настайдаа улсын аварга болж байсан нь карьерын минь хамгийн анхны ялалт. Харин есдүгээр ангиасаа хотод шилжиж ирснээр лигийн тамирчны замналаа эхлүүлж байсан түүхтэй.
2005 онд Солонгосын сагсан бөмбөгийн холбооноос Пак Сун Гин гэх дасгалжуулагч Монголд урилгаар ирж ажиллахдаа шигшээ багийг шинээр бүрдүүлж, шинэ залуусаар цус сэлбэж байсан гэх үү дээ. Жил гаруйн хугацаанд түүнтэй хамт бэлтгэл хийсний эцэст надад Солонгост их сургуульд суралцахын зэрэгцээ шигшээ багт нь тоглох санал тавьсан юм. Тэгээд бүр тэтгэлгээр шүү. Аманд орсон шар тосыг залгихад ганц л болзол тавьсан нь иргэншлээ солих. Энэ талаар гэр бүлийнхэнтэйгээ нухацтай ярилцсаны эцэст Солонгосын иргэншил авахыг ээж минь тун дургүйхэн зөвшөөрч, би гэдэг хүн аялагчдад зориулсан бяцхан өврийн дэвтэр цүнхлээд л Солонгос орныг зорьж байлаа.
Одоо бодоход, тухайн үедээ би тун ирээдүйтэй тамирчин харагдсан шиг байгаа юм. Ази тамирчдад тэр бүр тохиогоод байдаггүй өндөр нуруутай, басхүү авъяастай хүү байна хэмээн шинжсэн юм болов уу.
### 1. өмнөд солонгост өнгөрүүлсэн карьер
Солонгост очсон жилдээ Канвон Их сургуулийн харьяа ахлах сургуульд нэг жил тоглож, иргэншлийн асуудал шийдэгдэхийг хүлээх зуураа хэлээ ч хангалттай сурж амжив. Тухайн сургуулийн сагсан бөмбөгийн баг төдийлөн өндөр амжилт үзүүлж байгаагүй түүхтэй юм билээ. Харин намайг очдог жил манай сургууль улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд гуравдугаар байр эзэлж, миний хувьд самбараас бөмбөг авалтын тоогоор бүх тамирчдыг тэргүүлж байлаа.
Дараа жил нь их сургуульд орохдоо тамирчдын драфтын хоёрт бичигдэж, Донгуг их сургуульд элсэн орсон. Ингэж л Ю-20 насны шигшээ багт багтаж, дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцохоор Иран улсын талбайд Өмнөд Солонгос гэсэн өмсгөлтэй гарч байсан түүхтэй. Гэхдээ уг үйл явдал надад хэзээ ч харамсал төрүүлж байгаагүйн дээр амьдралд минь цөөн тохиох боломжуудын нэг байсан гэж боддог. Учир нь би хоёр орны шигшээ багийн өмнөөс тоглож үзсэн тамирчин болсон шүү дээ.
### 2. эргэн ирэлт
Солонгосоос ирээд "Милл хаус" компанийн “Ав-атар” багт нэгдэж, анхны оролцсон улирал маань 2010-2011 он. Тэр жил би зөрдөг тоглолтын үеэр шагайндаа бэртэл авч аваргын цувралын гурван тоглолтыг өнжих нь тэр. Дөрөв билүү тавдахь тоглолт дээр өвчин намдаах тариа тариулж, пэмбийтлээ хавдчихсан хөлтэй талбайд гарч байсан ч хөл ер болох юм биш. Бараг гарсан даруйдаа л буцаж суугаад байлаа. Бэртэл гэмтэлгүйгээр тоглолтоо дуусгасан бол тэр хожигдол надад тэгтлээ хүнд тусахгүй байсан болов уу.
Тухайн үед амьдралд ганц л тохиох боломж байсан мэт санагдаж, тэрүүгээр нэг уйлаад л сүрхий сенсацилж билээ. Гэвч тэрнээс хойш олон ч финалын тоглолтод оролцож дээ. Хэрвээ манайх хожсон бол, тэр дундаа би бэртээгүйсэн бол анхны аваргаа тэгэхэд л авах байсан даа гэсэн бодлоор шүүрс алддаг юм. Эргээд харахад, тамирчдын хувьд бэртчихээд юу ч хийж чадахгүй, багийнхаа тоглохыг хараад суух мөч л хамгийн хэцүү.
### 3. 2022 оны азийн аварга
20 жилийн турш талбайд хоёр самбарын хооронд гүйсэн зайгаа тооцвол хэчнээн ч километр болох юм бүү мэд. Тэр тоймгүй олон тоглолтоос онцолно гэдэг тун ярвигтай. Харин Үндэсний шигшээ багт хамгийн сүүлийн удаа дуудагдахдаа Азийн аваргын урьдчилсан шатанд оролцох боломж олдсон. Хэрэв хожих л юм бол эх орныхоо нэрийг дэлхийд цуурайтуулна. Энэ боломжийг атгахаар сонгогдсон цөөн хэдэн тамирчдын нэг нь би гэж бодохоор ямар ч бахдлын үг балчирдахуйц.
### 4. анхны аварга
2017-2018 оны улирал бол миний анхны аварга. Э.Цэвэлдорж болон М.Отгонмөнх бид гурав тухайн үеийн “Хасын Хүлэгүүд” багийнхаа хамгийн туршлагатай тамирчид байлаа. Э.Цэвэлдорж бид хоёрын хувьд аварга авч үзээгүй байсныг ч хэлэх үү, аваргын төлөөх шигшээ цувралын үеэр өглөө бүр л групп чат дээрээ уриалга, лоозон үгс бичиж, бусдыгаа зоригжуулан өдрийг сүрхий эхлүүлнэ. Сүүлийн шийдвэрлэх тоглолт байлаа. “Хоёулаа талбай дээр тоглож байгаад л аварга авчих юмсан даа” гээд Цэвэлээ бид хоёр солилцооны сандал дээр сууж байхдаа ярьж байсан юм. Тэгж байтал Б.Билгүүн таван алдаа аваад солилцоонд сууж, би талбайд гарахаар боллоо. Онооны харьцаа ойрхон байсныг ч хэлэх үү. Тэгтэл Т.Санчир бас таван алдаа аваад оронд нь Цэвэлээ талбай дээр гарч, өнөө хүсээд байсан мөч ч ойртоод ирлээ шүү.
Тоглолтын эцсийн мөчид самбар доор ёстой л алалцаж байж бөмбөг аваад нэг харсан манайхан тэнд тэврэлдээд, баярлаад л явчихлаа. Би л талбай дээр цаг дууссаныг мэдэхгүй бөмбөгөө тас тэврээд зогсож байж. Баярласан ч гэж жигтэйхэн. Бөмбөгөө газар шидчихээд багийнхан руугаа гүйж очоод Цэвэлээг тас тэврээд ухаан жолоогүй уйлж билээ.
### 5. карьерын оргил үе
Үе үеийн бэлтгэлжилт харилцан адилгүй байдаг ч 2013-2016 он миний сагсан бөмбөгийн карьерын оргил үе байсан гэж боддог. Энэ хугацаанд айхтар амжилт гаргасан гэдэгтээ биш юм шүү. “Эрдэнэдрийлинг ригс” багийн ахлагчаар дөрвөн жил тоглохдоо нэг удаа гуравт орсноос бусдаар плей-оффт нэлээн дээгүүр өрсөлддөг байсан. Монголд одоогоор ч эвдэгдээгүй байгаа 29 оноо, 29 самбараас бөмбөг авалтын рекордыг ч тэр үед тогтоож байлаа. Карьерынхаа туршид “Ав-атар” багаас нэг удаа, “Хасын Хүлэгүүд” багаас таван удаа финалын шатанд тоглосон бол хоёрт нь аварга авч, дөрвөн удаа үзүүрлэсэн.
Монголын хамгийн шилдэг тамирчин гээд ганц хүнийг нэрлэх учир дутагдалтай. Сагсан бөмбөг таван өөр байрлалд тоглодог учраас байрлал бүр дээр нэг тамирчинг нэрлэх нь зүйтэй болов уу. Миний хувьд одоо цагт өөрийн байрлал дээр буюу төвийн тоглогчдоос О.Энхбаатарыг Монголдоо номер нэг гэж хэлнэ.
Энэ олон жил талбай дээр хийх ёстойгоо л хийж, ёс зүйтэй тоглохыг хичээж явсных надад дургүй, үзэн яддаг тамирчин эсвэл хөгжөөн дэмжигч байхгүй болов уу гэж боддог. Тэр ч утгаараа нэр цэвэр талбайгаа орхиж буйдаа баяртай байна.
Одоогийн сагсан бөмбөг өөр болжээ. Хэрвээ тамирчин өөрөө л ур чадвартай, сайн байж чадвал санхүүгийн эх үүсвэрээ цэвэр спортоос бий болгож, нэг ёсондоо мэргэжлийн хэлбэр лүүгээ шилжиж буй нь сайн хэрэг. Энэ үед залуу тамирчид маань тамирчны ёс зүйтэй байгаарай хэмээн захих байна. Ёс зүй гэдэгт миний бодлоор санхүүгийн сахилга баттай байх, биеэ зөв авч явах, бэртэл гэмтлээс урьдчилан сэргийлэх зэрэг багтана.
Аливаа зүйл эхэлнэ, бас төгсөнө. Тэр төгсгөл миний хувьд ойртож байгаа талаарх бодол анх толгойд төрсөн нь хоёроос гурван жилийн өмнө.
Энэ жил лигт орсноос хойш хорь дахь улирал тохиож байгаа нь цаг хугацааны тохирол ч юм шиг санагдсан. Миний амьдралын нэгдүгээр бүлэг сагсан бөмбөгтэй холбоотой байсан бол одоо хоёрдугаар бүлэг нь эхлэх цаг болж. Энэ бүлгийн турш гэр бүл, үр хүүхдүүддээ болон ажлын карьертаа анхаарах ёстой гэж бодож байна.