Номтой яриа #25: “Gej Yu Ve?” сувгийн хөтлөгч, ТэнГэр телевизийн контент бүтээгч А.Доржпалам
<div class="article-body no-wide-image">
          <h2><div>Хэрэв та байгалийн шинжлэх ухааныг шимтэн сонирхогч бол энэхүү дугаарын зочинг маань төвөггүйхэн таних болов уу. Тэр бол эелдэг намуун хоолой, энгийн тайлбар яриагаар шинжлэх ухааны тухай сонирхолтой контент бүтээгч А.Доржпалам юм. </div><div><br></div><div>Од эрхэс, байгаль дэлхий, хар нүх, харь гарагийнхан гэж юу вэ? Эдгээрийн хариултыг та түүний хөтлөн явуулдаг “Gej Yu Ve?” юүтүб сувгаас олж мэдэх боломжтой. Байгалийн шинжлэх ухааны нэгж сэдэв бүрийг үүсэл хөгжил, ул сууриас нь эхлэн тайлбарлахыг хичээдэг тус суваг 2019 онд анхны бичлэгээ олны хүртээл болгосон бөгөөд өдгөө 88.8 мянган захиалагчтай болжээ. </div></h2><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">1. ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?</h3><p></p><p>Ихэвчлэн өөрийн хийдэг контентоосоо шалтгаалаад шинжлэх ухааны номууд уншдаг. Тэр дундаа popular science болон түүхийн сэдэвт номонд дуртай. Ерөнхийдөө мэдлэгээ нэмэхийг хүссэн үедээ шинжлэх ухаан, түүхийн номууд, харах өнцгөө тэлмээр байгаа бол роман, үргэлжилсэн үгийн номууд, өөрийгөө цэнэглэхийг хүсвэл хувь хүний хөгжлийн номууд уншдаг. Зорилгоосоо хамаараад унших номууд маань харилцан адилгүй гэж ойлгож болно.</p><p>Олон улсын харилцаа, цэргийн дипломатчаар Турк улсад суралцсан болохоор ихэнх номоо турк хэл дээр уншдаг. Яг одоо Ричард Фейнманы <a href="https://www.amazon.com/Surely-Feynman-Adventures-Curious-Character/dp/0393316041" target="_blank">“Surely You're Joking, Mr. Feynman!”</a>, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=vn9Vl0G53lA" target="_blank">ТОМё БОДё-</a>гийн хараахан олны хүртээл болж амжаагүй нэгэн номыг уншиж байгаа. Олон ном зэрэг уншдаггүй ч хэвлэлтээс бүрэн гарч дуусаагүй номоо бэлэглэсэнд нь талархаад, мөн чухал арга хэмжээнд нь уригдсан болохоор түүний номыг эхлүүлээд явж байна. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/7ac8ad97d1b0d8c26d266d0f920d1e87.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>2. ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?</h3><p></p><p>Григорий Петровын <a href="https://www.amazon.com/Finland-Country-Lilies-Grigory-Petrov-ebook/dp/B08D733HSN" target="_blank">“The Country of White Lilies”</a> буюу “Цагаан сараана цэцгийн улс” ном миний сэтгэлд хамгийн их хүрч байсан. Туркэд улс төр, нийгмийн чиглэлээр цэргийн сургуульд суралцаж байхдаа уншиж байлаа. 1920 оны Финлянд улсын хөгжлийг орос хүн өөрийн өнцгөөс бичсэн энэхүү номыг Туркийн их шинэчлэгч <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk" target="_blank">М.К.Ататюрк</a> нэгэн үед бүх иргэндээ уншихыг уриалж байсан түүхтэй.</p><p>Удаах ном нь Жорж Оруэллын <a href="https://www.amazon.com/1984-Signet-Classics-George-Orwell/dp/0451524934" target="_blank">“1984”</a>. Энэ бүтээлийг уншсаны дараа хэсэгтээ л нойр хулжиж, өөрийгөө яг тийм системд амьдарч байснаа ойлгосон. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/08ea9e12d6e3e87e6cbf529ed0efde9f.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>3. УНШИХ НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?</h3><p>Сонирхож байгаа сэдэв болон зорилгоосоо шалтгаалан сонгодог. Мөн дэд гарчгийг нь гүйлгэж харах эсвэл ойр дотнын хүн маань санал болгосон бол уншина.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">4. НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?</h3><p></p><p>Контент бэлтгэхэд шаардлагатай номуудаа аль болох хурдан хугацаанд уншиж дуусгахыг хичээдэг. Ерөнхийдөө нарийн мэдлэг олгосон номыг тогтож уншаад, тэмдэглэл хөтөлж, цаашлаад контентынхоо санааг олж авна. Тэгэхээр номынхоо төрлөөс хамаардаг гэсэн үг.</p><p>Дуртай зохиолчид гэвэл<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/George_Orwell" target="_blank"> Жорж Орвелл</a>, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Dawkins" target="_blank">Ричард Даукинс</a>, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Sagan" target="_blank">Карл Саган</a>, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_Hawking" target="_blank">Стивен Хокинг</a> нарыг нэрлэж болох юм. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">5. БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?</h3><p></p><p>Хамгийн эхэнд санал болгох ном бол Григорий Петровын <a href="https://www.amazon.com/Finland-Country-Lilies-Grigory-Petrov-ebook/dp/B08D733HSN" target="_blank">“The Country of White Lilies”</a>. Дээр дурдсанчлан 1920 оны Финлянд улсын төрхийг харуулдаг болохоор та бүхэнд таалагдана гэдэгт итгэлтэй байна.</p><p>Хэрэв та шинжлэх ухааны тухай дэс дараалалтайгаар ойлгоё гэвэл Стивен Хокингийн <a href="https://www.amazon.com/Brief-History-Time-Stephen-Hawking/dp/0553380168" target="_blank">“A Brief History of Time”</a> номыг уншаад үзээрэй. Ялангуяа шинжлэх ухааны сэдэвт ном анхлан унших гэж байгаа бол яг тохирно. Стивен Хокинг хэдийгээр бие физиологийн хувьд ном бичих боломжгүй байсан ч шинжлэх ухааны сэтгэл хөдөлгөм талыг бусдад ойлгуулахыг чин сэтгэлээсээ хүссэн нь илт мэдрэгддэг.</p><p>Мөн квант физикийн талаар цэгцтэй мэдээлэл өгөх Джон Гриббиний <a href="https://www.amazon.com/Search-Schr%C3%B6dingers-Cat-Quantum-Physics/dp/0553342533" target="_blank">“In Search of Schrödinger's Cat”</a>, хүн төрөлхтний түүхийг том зургаар нь харуулсан Эндрю Маррын <a href="https://www.amazon.com/History-World-Andrew-Marr/dp/1447236823" target="_blank">“History of the World”</a>, Карл Саганы <a href="https://www.amazon.com/Cosmos-Carl-Sagan/dp/0345539435" target="_blank">“Космос”</a> зэрэг номыг санал болгомоор байна. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/db3377e4deb485e06500aff98355d1d8.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>6. GEJ YU VE? ЮҮТҮБ СУВГИЙГ ХӨТЛӨХ БОЛСОН ШАЛТГААН? НЭГ БИЧЛЭГ ХЭДИЙ ХУГАЦААНД ХЭРХЭН БҮТДЭГ ВЭ? </h3><p></p><p>Миний хувьд аливаа шинэ мэдээллийг бусадтай хуваалцсанаар өөрт үр дүнтэй мэдлэг болж үлддэг гэдэгтэй санал нийлдэг. Тиймээс өөрийн шимтэн сонирхдог шинжлэх ухааны талаар бусдад түгээх үүднээс их сургуулийн хэдэн нөхдийн хамт юүтүб сувгаа эхлүүлж байлаа. Нөгөө талаас энэ сэдвээр үзэж харах контент монгол хэл дээр харьцангуй цөөн байдаг шүү дээ.</p><p>Анх эхэлж байхдаа нэг контентыг сарын турш бэлтгэдэг байсан. Харин одоо бол долоо хоногт нэг дугаар гаргаж байна. Зохиол бичих болон дуу оруулалт, видео монтажаа би хариуцан ажилладаг. <br></p><p><br></p>
<div class="uk-margin-bottom uk-margin-top"><iframe width="614" height="380" frameborder="0" allowfullscreen src="//www.youtube.com/embed/8l2AWAmIhyk?rel=0"></iframe>
</div><blockquote><p><a href="https://www.youtube.com/channel/UCGHD6k1mdcMziHhNt934GOg" target="_blank"><b>ЭНД</b></a> дарж түүний YouTube сувагтай танилцаарай.</p>
<cite>
</cite></blockquote><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">7. НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ СОНИРХОЛТОЙ ДАДАЛ?</h3><p>Цэргийн сургуульд сурч байх үедээ өдөрт нэг цагийг заавал ном уншихад зориулдаг байсан ч одоо цаг зав багасаад өөрт хэрэгтэй, сонирхолтойг нь л уншиж байна. Гэхдээ сонирхсон номууд маань монгол хэл дээр төдийлөн олддоггүй болохоор сүүлийн үед pdf хэлбэрээр нь эсвэл Kindle дээр унших болсон. Сонирхолтой дадал гэвэл уншиж байгаа номоосоо үргэлж шинэ контентын санаа эрж хайдаг. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">8. ХЭРЭВ ТА НОМ БИЧИХ ЁСТОЙ ГЭВЭЛ ТЭР НЬ ЮУНЫ ТУХАЙ, ЯМАР НОМ БАЙХ ВЭ?</h3><p></p><p>Мэдээж шинжлэх ухаантай холбоотой ном байх болов уу. Тэр дундаа байгалийн шинжлэх ухаануудыг хооронд нь холбож, суурь мэдлэгийг нь сэргээсэн, уншигчийн цааш унших хүслийг нь өдөөх тийм л ном бичнэ гэж бодож байна. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/fd8364e419dfa96313307e9df3cb6468.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>9. ШИНЖЛЭХ УХААНЫ СЭДЭВТ НОМЫН АЧ ХОЛБОГДОЛ ЮУ ВЭ?</div></h3><p></p><p>Хамгийн анх би “Хувьслын онол ба түүний механизмууд” номыг уншаад биологийн шинжлэх ухааныг ихээхэн сонирхсон. Үүнийг дагаад физик, химийн тухай ч лавшруулан уншиж арван жилийн хичээлийг яагаад ийм сонирхолтой байдлаар зааж болоогүй юм бол гэсэн бодол төрж байлаа.</p><p>Шинжлэх ухааны төрлийн номыг хэтэрхий их онол, томъёо ярьсан сонирхолгүй гэж бүү бодоорой. Надад ч бас ийм өрөөсгөл бодол байсан. Харин ч эсрэгээрээ popular science сэдвийн номууд аливааг энгийн үгээр, маш ойлгомжтой тайлбарладаг. Ер нь энэ төрлийн номууд бидний харах өнцгийг тэлэхийн зэрэгцээ шинжлэх ухааны суурь ойлголтуудыг илүү бэхжүүлж өгдгөөрөө давуу талтай.</p><p>Нөгөө талаас энэ төрлийн номууд монгол хэл дээр орчуулга цөөн, номын дэлгүүрт хэдхэн тавиурт л өрөөстэй байдаг нь харамсалтай санагддаг. Мөн боловсролын системийн дутагдалтай тал, сайн багш нарын хүртээмжгүй байдлаас үүдэн ерөнхий боловсролын хичээлүүд, тэр дундаа байгалийн шинжлэх ухааны хичээлийг төдийлөн сонирхохгүй байх тохиолдлууд ч бий. Гагцхүү тэдгээр мэдлэгийн хэрэгцээг popular science төрлийн номууд нөхдөг. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/fa949d5e52ccab48a4e9bc8270d43f93.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>10. НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?</h3><p>Хувь хүний хөгжлийн номууд нийгэмд сөрөг нөлөө үзүүлж байгаа юм шиг санагддаг. Бүх хүн амжилтад хүрэх ёстой мэт, мөнгөтэй хангалуун амьдрах учиртай юм шиг ойлголтыг залуу үеийнхэнд өгсөөр л байна. Миний бодлоор хувь хүний харах өнцөг гэхээсээ илүү бодит баримтад суурилсан шинжлэх ухааны номууд нийгэмд илүү хэрэгтэй байх болов уу. Учир нь ном бидэнд харах өнцгөө тэлэх боломжийг ямагт өгч байдаг шүү дээ. <br></p>
          </div>

Хэрэв та байгалийн шинжлэх ухааныг шимтэн сонирхогч бол энэхүү дугаарын зочинг маань төвөггүйхэн таних болов уу. Тэр бол эелдэг намуун хоолой, энгийн тайлбар яриагаар шинжлэх ухааны тухай сонирхолтой контент бүтээгч А.Доржпалам юм.
Од эрхэс, байгаль дэлхий, хар нүх, харь гарагийнхан гэж юу вэ? Эдгээрийн хариултыг та түүний хөтлөн явуулдаг “Gej Yu Ve?” юүтүб сувгаас олж мэдэх боломжтой. Байгалийн шинжлэх ухааны нэгж сэдэв бүрийг үүсэл хөгжил, ул сууриас нь эхлэн тайлбарлахыг хичээдэг тус суваг 2019 онд анхны бичлэгээ олны хүртээл болгосон бөгөөд өдгөө 88.8 мянган захиалагчтай болжээ.
1. ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?
Ихэвчлэн өөрийн хийдэг контентоосоо шалтгаалаад шинжлэх ухааны номууд уншдаг. Тэр дундаа popular science болон түүхийн сэдэвт номонд дуртай. Ерөнхийдөө мэдлэгээ нэмэхийг хүссэн үедээ шинжлэх ухаан, түүхийн номууд, харах өнцгөө тэлмээр байгаа бол роман, үргэлжилсэн үгийн номууд, өөрийгөө цэнэглэхийг хүсвэл хувь хүний хөгжлийн номууд уншдаг. Зорилгоосоо хамаараад унших номууд маань харилцан адилгүй гэж ойлгож болно.
Олон улсын харилцаа, цэргийн дипломатчаар Турк улсад суралцсан болохоор ихэнх номоо турк хэл дээр уншдаг. Яг одоо Ричард Фейнманы
“Surely You're Joking, Mr. Feynman!”
,
ТОМё БОДё-
гийн хараахан олны хүртээл болж амжаагүй нэгэн номыг уншиж байгаа. Олон ном зэрэг уншдаггүй ч хэвлэлтээс бүрэн гарч дуусаагүй номоо бэлэглэсэнд нь талархаад, мөн чухал арга хэмжээнд нь уригдсан болохоор түүний номыг эхлүүлээд явж байна.

2. ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?
Григорий Петровын
“The Country of White Lilies”
буюу “Цагаан сараана цэцгийн улс” ном миний сэтгэлд хамгийн их хүрч байсан. Туркэд улс төр, нийгмийн чиглэлээр цэргийн сургуульд суралцаж байхдаа уншиж байлаа. 1920 оны Финлянд улсын хөгжлийг орос хүн өөрийн өнцгөөс бичсэн энэхүү номыг Туркийн их шинэчлэгч
М.К.Ататюрк
нэгэн үед бүх иргэндээ уншихыг уриалж байсан түүхтэй.
Удаах ном нь Жорж Оруэллын
“1984”
. Энэ бүтээлийг уншсаны дараа хэсэгтээ л нойр хулжиж, өөрийгөө яг тийм системд амьдарч байснаа ойлгосон.

3. УНШИХ НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?
Сонирхож байгаа сэдэв болон зорилгоосоо шалтгаалан сонгодог. Мөн дэд гарчгийг нь гүйлгэж харах эсвэл ойр дотнын хүн маань санал болгосон бол уншина.

4. НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?
Контент бэлтгэхэд шаардлагатай номуудаа аль болох хурдан хугацаанд уншиж дуусгахыг хичээдэг. Ерөнхийдөө нарийн мэдлэг олгосон номыг тогтож уншаад, тэмдэглэл хөтөлж, цаашлаад контентынхоо санааг олж авна. Тэгэхээр номынхоо төрлөөс хамаардаг гэсэн үг.
Дуртай зохиолчид гэвэл
Жорж Орвелл
,
Ричард Даукинс
,
Карл Саган
,
Стивен Хокинг
нарыг нэрлэж болох юм.

5. БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?
Хамгийн эхэнд санал болгох ном бол Григорий Петровын
“The Country of White Lilies”
. Дээр дурдсанчлан 1920 оны Финлянд улсын төрхийг харуулдаг болохоор та бүхэнд таалагдана гэдэгт итгэлтэй байна.
Хэрэв та шинжлэх ухааны тухай дэс дараалалтайгаар ойлгоё гэвэл Стивен Хокингийн
“A Brief History of Time”
номыг уншаад үзээрэй. Ялангуяа шинжлэх ухааны сэдэвт ном анхлан унших гэж байгаа бол яг тохирно. Стивен Хокинг хэдийгээр бие физиологийн хувьд ном бичих боломжгүй байсан ч шинжлэх ухааны сэтгэл хөдөлгөм талыг бусдад ойлгуулахыг чин сэтгэлээсээ хүссэн нь илт мэдрэгддэг.
Мөн квант физикийн талаар цэгцтэй мэдээлэл өгөх Джон Гриббиний
“In Search of Schrödinger's Cat”
, хүн төрөлхтний түүхийг том зургаар нь харуулсан Эндрю Маррын
“History of the World”
, Карл Саганы
“Космос”
зэрэг номыг санал болгомоор байна.

6. GEJ YU VE? ЮҮТҮБ СУВГИЙГ ХӨТЛӨХ БОЛСОН ШАЛТГААН? НЭГ БИЧЛЭГ ХЭДИЙ ХУГАЦААНД ХЭРХЭН БҮТДЭГ ВЭ?
Миний хувьд аливаа шинэ мэдээллийг бусадтай хуваалцсанаар өөрт үр дүнтэй мэдлэг болж үлддэг гэдэгтэй санал нийлдэг. Тиймээс өөрийн шимтэн сонирхдог шинжлэх ухааны талаар бусдад түгээх үүднээс их сургуулийн хэдэн нөхдийн хамт юүтүб сувгаа эхлүүлж байлаа. Нөгөө талаас энэ сэдвээр үзэж харах контент монгол хэл дээр харьцангуй цөөн байдаг шүү дээ.
Анх эхэлж байхдаа нэг контентыг сарын турш бэлтгэдэг байсан. Харин одоо бол долоо хоногт нэг дугаар гаргаж байна. Зохиол бичих болон дуу оруулалт, видео монтажаа би хариуцан ажилладаг.


ЭНД
дарж түүний YouTube сувагтай танилцаарай.


7. НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ СОНИРХОЛТОЙ ДАДАЛ?
Цэргийн сургуульд сурч байх үедээ өдөрт нэг цагийг заавал ном уншихад зориулдаг байсан ч одоо цаг зав багасаад өөрт хэрэгтэй, сонирхолтойг нь л уншиж байна. Гэхдээ сонирхсон номууд маань монгол хэл дээр төдийлөн олддоггүй болохоор сүүлийн үед pdf хэлбэрээр нь эсвэл Kindle дээр унших болсон. Сонирхолтой дадал гэвэл уншиж байгаа номоосоо үргэлж шинэ контентын санаа эрж хайдаг.

8. ХЭРЭВ ТА НОМ БИЧИХ ЁСТОЙ ГЭВЭЛ ТЭР НЬ ЮУНЫ ТУХАЙ, ЯМАР НОМ БАЙХ ВЭ?
Мэдээж шинжлэх ухаантай холбоотой ном байх болов уу. Тэр дундаа байгалийн шинжлэх ухаануудыг хооронд нь холбож, суурь мэдлэгийг нь сэргээсэн, уншигчийн цааш унших хүслийг нь өдөөх тийм л ном бичнэ гэж бодож байна.

9. ШИНЖЛЭХ УХААНЫ СЭДЭВТ НОМЫН АЧ ХОЛБОГДОЛ ЮУ ВЭ?
Хамгийн анх би “Хувьслын онол ба түүний механизмууд” номыг уншаад биологийн шинжлэх ухааныг ихээхэн сонирхсон. Үүнийг дагаад физик, химийн тухай ч лавшруулан уншиж арван жилийн хичээлийг яагаад ийм сонирхолтой байдлаар зааж болоогүй юм бол гэсэн бодол төрж байлаа.
Шинжлэх ухааны төрлийн номыг хэтэрхий их онол, томъёо ярьсан сонирхолгүй гэж бүү бодоорой. Надад ч бас ийм өрөөсгөл бодол байсан. Харин ч эсрэгээрээ popular science сэдвийн номууд аливааг энгийн үгээр, маш ойлгомжтой тайлбарладаг. Ер нь энэ төрлийн номууд бидний харах өнцгийг тэлэхийн зэрэгцээ шинжлэх ухааны суурь ойлголтуудыг илүү бэхжүүлж өгдгөөрөө давуу талтай.
Нөгөө талаас энэ төрлийн номууд монгол хэл дээр орчуулга цөөн, номын дэлгүүрт хэдхэн тавиурт л өрөөстэй байдаг нь харамсалтай санагддаг. Мөн боловсролын системийн дутагдалтай тал, сайн багш нарын хүртээмжгүй байдлаас үүдэн ерөнхий боловсролын хичээлүүд, тэр дундаа байгалийн шинжлэх ухааны хичээлийг төдийлөн сонирхохгүй байх тохиолдлууд ч бий. Гагцхүү тэдгээр мэдлэгийн хэрэгцээг popular science төрлийн номууд нөхдөг.

10. НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?
Хувь хүний хөгжлийн номууд нийгэмд сөрөг нөлөө үзүүлж байгаа юм шиг санагддаг. Бүх хүн амжилтад хүрэх ёстой мэт, мөнгөтэй хангалуун амьдрах учиртай юм шиг ойлголтыг залуу үеийнхэнд өгсөөр л байна. Миний бодлоор хувь хүний харах өнцөг гэхээсээ илүү бодит баримтад суурилсан шинжлэх ухааны номууд нийгэмд илүү хэрэгтэй байх болов уу. Учир нь ном бидэнд харах өнцгөө тэлэх боломжийг ямагт өгч байдаг шүү дээ.

Хэрэв та байгалийн шинжлэх ухааныг шимтэн сонирхогч бол энэхүү дугаарын зочинг маань төвөггүйхэн таних болов уу. Тэр бол эелдэг намуун хоолой, энгийн тайлбар яриагаар шинжлэх ухааны тухай сонирхолтой контент бүтээгч А.Доржпалам юм.    Од эрхэс, байгаль дэлхий, хар нүх, харь гарагийнхан гэж юу вэ? Эдгээрийн хариултыг та түүний хөтлөн явуулдаг “Gej Yu Ve?” юүтүб сувгаас олж мэдэх боломжтой. Байгалийн шинжлэх ухааны нэгж сэдэв бүрийг үүсэл хөгжил, ул сууриас нь эхлэн тайлбарлахыг хичээдэг тус суваг 2019 онд анхны бичлэгээ олны хүртээл болгосон бөгөөд өдгөө 88.8 мянган захиалагчтай болжээ.
### 1. ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?
Ихэвчлэн өөрийн хийдэг контентоосоо шалтгаалаад шинжлэх ухааны номууд уншдаг. Тэр дундаа popular science болон түүхийн сэдэвт номонд дуртай. Ерөнхийдөө мэдлэгээ нэмэхийг хүссэн үедээ шинжлэх ухаан, түүхийн номууд, харах өнцгөө тэлмээр байгаа бол роман, үргэлжилсэн үгийн номууд, өөрийгөө цэнэглэхийг хүсвэл хувь хүний хөгжлийн номууд уншдаг. Зорилгоосоо хамаараад унших номууд маань харилцан адилгүй гэж ойлгож болно.
Олон улсын харилцаа, цэргийн дипломатчаар Турк улсад суралцсан болохоор ихэнх номоо турк хэл дээр уншдаг. Яг одоо Ричард Фейнманы “Surely You're Joking, Mr. Feynman!”, ТОМё БОДё-гийн хараахан олны хүртээл болж амжаагүй нэгэн номыг уншиж байгаа. Олон ном зэрэг уншдаггүй ч хэвлэлтээс бүрэн гарч дуусаагүй номоо бэлэглэсэнд нь талархаад, мөн чухал арга хэмжээнд нь уригдсан болохоор түүний номыг эхлүүлээд явж байна.
### 2. ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?
Григорий Петровын “The Country of White Lilies” буюу “Цагаан сараана цэцгийн улс” ном миний сэтгэлд хамгийн их хүрч байсан. Туркэд улс төр, нийгмийн чиглэлээр цэргийн сургуульд суралцаж байхдаа уншиж байлаа. 1920 оны Финлянд улсын хөгжлийг орос хүн өөрийн өнцгөөс бичсэн энэхүү номыг Туркийн их шинэчлэгч М.К.Ататюрк нэгэн үед бүх иргэндээ уншихыг уриалж байсан түүхтэй.
Удаах ном нь Жорж Оруэллын “1984”. Энэ бүтээлийг уншсаны дараа хэсэгтээ л нойр хулжиж, өөрийгөө яг тийм системд амьдарч байснаа ойлгосон.
### 3. УНШИХ НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?
Сонирхож байгаа сэдэв болон зорилгоосоо шалтгаалан сонгодог. Мөн дэд гарчгийг нь гүйлгэж харах эсвэл ойр дотнын хүн маань санал болгосон бол уншина.
### 4. НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?
Контент бэлтгэхэд шаардлагатай номуудаа аль болох хурдан хугацаанд уншиж дуусгахыг хичээдэг. Ерөнхийдөө нарийн мэдлэг олгосон номыг тогтож уншаад, тэмдэглэл хөтөлж, цаашлаад контентынхоо санааг олж авна. Тэгэхээр номынхоо төрлөөс хамаардаг гэсэн үг.
Дуртай зохиолчид гэвэл Жорж Орвелл, Ричард Даукинс, Карл Саган, Стивен Хокинг нарыг нэрлэж болох юм.
### 5. БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?
Хамгийн эхэнд санал болгох ном бол Григорий Петровын “The Country of White Lilies”. Дээр дурдсанчлан 1920 оны Финлянд улсын төрхийг харуулдаг болохоор та бүхэнд таалагдана гэдэгт итгэлтэй байна.
Хэрэв та шинжлэх ухааны тухай дэс дараалалтайгаар ойлгоё гэвэл Стивен Хокингийн “A Brief History of Time” номыг уншаад үзээрэй. Ялангуяа шинжлэх ухааны сэдэвт ном анхлан унших гэж байгаа бол яг тохирно. Стивен Хокинг хэдийгээр бие физиологийн хувьд ном бичих боломжгүй байсан ч шинжлэх ухааны сэтгэл хөдөлгөм талыг бусдад ойлгуулахыг чин сэтгэлээсээ хүссэн нь илт мэдрэгддэг.
Мөн квант физикийн талаар цэгцтэй мэдээлэл өгөх Джон Гриббиний “In Search of Schrödinger's Cat”, хүн төрөлхтний түүхийг том зургаар нь харуулсан Эндрю Маррын “History of the World”, Карл Саганы “Космос” зэрэг номыг санал болгомоор байна.
### 6. GEJ YU VE? ЮҮТҮБ СУВГИЙГ ХӨТЛӨХ БОЛСОН ШАЛТГААН? НЭГ БИЧЛЭГ ХЭДИЙ ХУГАЦААНД ХЭРХЭН БҮТДЭГ ВЭ?
Миний хувьд аливаа шинэ мэдээллийг бусадтай хуваалцсанаар өөрт үр дүнтэй мэдлэг болж үлддэг гэдэгтэй санал нийлдэг. Тиймээс өөрийн шимтэн сонирхдог шинжлэх ухааны талаар бусдад түгээх үүднээс их сургуулийн хэдэн нөхдийн хамт юүтүб сувгаа эхлүүлж байлаа. Нөгөө талаас энэ сэдвээр үзэж харах контент монгол хэл дээр харьцангуй цөөн байдаг шүү дээ.
Анх эхэлж байхдаа нэг контентыг сарын турш бэлтгэдэг байсан. Харин одоо бол долоо хоногт нэг дугаар гаргаж байна. Зохиол бичих болон дуу оруулалт, видео монтажаа би хариуцан ажилладаг.
> **ЭНД** дарж түүний YouTube сувагтай танилцаарай.
### 7. НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ СОНИРХОЛТОЙ ДАДАЛ?
Цэргийн сургуульд сурч байх үедээ өдөрт нэг цагийг заавал ном уншихад зориулдаг байсан ч одоо цаг зав багасаад өөрт хэрэгтэй, сонирхолтойг нь л уншиж байна. Гэхдээ сонирхсон номууд маань монгол хэл дээр төдийлөн олддоггүй болохоор сүүлийн үед pdf хэлбэрээр нь эсвэл Kindle дээр унших болсон. Сонирхолтой дадал гэвэл уншиж байгаа номоосоо үргэлж шинэ контентын санаа эрж хайдаг.
### 8. ХЭРЭВ ТА НОМ БИЧИХ ЁСТОЙ ГЭВЭЛ ТЭР НЬ ЮУНЫ ТУХАЙ, ЯМАР НОМ БАЙХ ВЭ?
Мэдээж шинжлэх ухаантай холбоотой ном байх болов уу. Тэр дундаа байгалийн шинжлэх ухаануудыг хооронд нь холбож, суурь мэдлэгийг нь сэргээсэн, уншигчийн цааш унших хүслийг нь өдөөх тийм л ном бичнэ гэж бодож байна.
### 9. ШИНЖЛЭХ УХААНЫ СЭДЭВТ НОМЫН АЧ ХОЛБОГДОЛ ЮУ ВЭ?
Хамгийн анх би “Хувьслын онол ба түүний механизмууд” номыг уншаад биологийн шинжлэх ухааныг ихээхэн сонирхсон. Үүнийг дагаад физик, химийн тухай ч лавшруулан уншиж арван жилийн хичээлийг яагаад ийм сонирхолтой байдлаар зааж болоогүй юм бол гэсэн бодол төрж байлаа.
Шинжлэх ухааны төрлийн номыг хэтэрхий их онол, томъёо ярьсан сонирхолгүй гэж бүү бодоорой. Надад ч бас ийм өрөөсгөл бодол байсан. Харин ч эсрэгээрээ popular science сэдвийн номууд аливааг энгийн үгээр, маш ойлгомжтой тайлбарладаг. Ер нь энэ төрлийн номууд бидний харах өнцгийг тэлэхийн зэрэгцээ шинжлэх ухааны суурь ойлголтуудыг илүү бэхжүүлж өгдгөөрөө давуу талтай.
Нөгөө талаас энэ төрлийн номууд монгол хэл дээр орчуулга цөөн, номын дэлгүүрт хэдхэн тавиурт л өрөөстэй байдаг нь харамсалтай санагддаг. Мөн боловсролын системийн дутагдалтай тал, сайн багш нарын хүртээмжгүй байдлаас үүдэн ерөнхий боловсролын хичээлүүд, тэр дундаа байгалийн шинжлэх ухааны хичээлийг төдийлөн сонирхохгүй байх тохиолдлууд ч бий. Гагцхүү тэдгээр мэдлэгийн хэрэгцээг popular science төрлийн номууд нөхдөг.
### 10. НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?
Хувь хүний хөгжлийн номууд нийгэмд сөрөг нөлөө үзүүлж байгаа юм шиг санагддаг. Бүх хүн амжилтад хүрэх ёстой мэт, мөнгөтэй хангалуун амьдрах учиртай юм шиг ойлголтыг залуу үеийнхэнд өгсөөр л байна. Миний бодлоор хувь хүний харах өнцөг гэхээсээ илүү бодит баримтад суурилсан шинжлэх ухааны номууд нийгэмд илүү хэрэгтэй байх болов уу. Учир нь ном бидэнд харах өнцгөө тэлэх боломжийг ямагт өгч байдаг шүү дээ.