"Анар жимс"-тэй өдрүүд - Амьдралын эгэл мөчлөг 
<div class="article-body no-wide-image">
          <blockquote><p>Эмэгтэй хүний жинхэнэ гоо үзэсгэлэн бол эрүүл мэнд нь юм. Түүнийг илэрхийлэх хамгийн энгийн үйл явц бол сарын тэмдэг. </p>
<cite><p>2030</p>
</cite></blockquote><p>“Ангийн хөвгүүд тоглоомоор охидын цүнхийг нэгжиж, ариун цэврийн хэрэглэл байхыг олчихвол шоолох учраас цүнхнийхээ нууц газарт хийдэг, эсвэл сургууль дээр огт авчирдаггүй” хэмээн орон нутгийн сурагч охин НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас 2015 онд хийсэн “Сарын тэмдгийн эрүүл ахуй сургуулийн орчинд” <a href="https://www.unicef.org/mongolia/media/861/file/MHM_in_Schools_Research_Report_MN.pdf" target="_blank">судалгааны</a> үеэр хуваалцжээ.<br><br>Өдгөө дэлхийн хүн амын 26 хувь нь биологийн хэмнэлийн дагуу сарын тэмдгийн тогтмол мөчлөгтэй амьдардаг. Охид, эмэгтэйчүүд нийт амьдралынхаа турш долоон жилийг сарын тэмдэгтэй өнгөрүүлж, дунджаар <a href="https://www.unicef.org/press-releases/fast-facts-nine-things-you-didnt-know-about-menstruation" target="_blank">40 жил</a> ариун цэврийн хэрэглэл хэрэглэх шаардлагатай тулгардаг. Гэвч энэ бүхнийг олны дунд ярих ёсгүй сэдэв мэт хүлээн авч, нийтэд түгсэн буруу ойлголт, хандлагаас үүдэн дэлхийн өнцөг булан бүрд олон зуун сая охид, эмэгтэйчүүд ариун цэврийн наад захын хэрэгцээгээ хангаж чадахгүй байх, цаашилбал сургууль завсардахад хүрч байна.<br><br>Энэ бүхэн зөвхөн эмэгтэйчүүдэд хамаатай асуудал биш юм. Харин жендер, боловсролын тэгш байдал, дэд бүтцийн хөгжил, байгаль орчин, хог хаягдал зэрэг нийгмийн олон асуудалтай огтлолцдог чухал сэдэв билээ. Тиймээс <a href="https://www.khanbank.com/mn/personal" target="_blank">ХААН Банктай</a> хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын энэ удаагийн дугаарт эмэгтэйчүүдийн эрүүл ахуйн орчны хүртээмж, сарын тэмдгийн сэдвийг хөндлөө.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/423259970513c7ae685c839799e2e17f.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>Тоогоор тайлбарлах нь </h3><p><a href="https://www.unicef.org/press-releases/fast-facts-nine-things-you-didnt-know-about-menstruation" target="_blank">50%</a>: Хөгжиж буй орнуудын ЕБС-ийн 50 гаруй хувь нь эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй ариун цэврийн өрөө ашиглаж байна. Үүнээс үүдэн өсвөр насны охид сарын тэмдэг ирсэн үедээ эрүүл ахуйн болон сэтгэл санааны олон бэрхшээлтэй тулгарч байна.<br><br><a href="https://time.com/5614642/india-girls-education/" target="_blank">20%</a>: Энэтхэг улсад ЕБС-ийн охидын 20 хувь нь шилжилтийн буюу бэлгийн бойжилтын насанд хүрмэгцээ сарын тэмдгийн тухай уламжлалт буруу ойлголтууд болон ариун цэврийн хэрэглэлийн хүртээмж тааруу байдгийн улмаас сургуулиа орхиж байна. <br><br><a href="https://plasticoceans.org/making-menstruation-products-eco-friendly/" target="_blank">45 тэрбум</a>: Дэлхийд жилд 45 тэрбум ширхэг ариун цэврийн хэрэгсэл хаягддаг. <br><br><a href="https://www.plasticpollutioncoalition.org/blog/2017/7/18/periods-without-plastic" target="_blank">100 жил</a>: Хуванцар материалаар хийсэн ариун цэврийн хэрэгсэл нь газрын хөрсөнд задарч шингэх хүртэл 100 гаруй жил зарцуулагддаг.<br><br><a href="https://www.wen.org.uk/wp-content/uploads/Fact-Sheet-Environmenstrual.pdf" target="_blank">4</a>: Нэг ширхэг ариун цэврийн хэрэглэлд гурван ширхэг гялгар ууттай тэнцэх хэмжээний хуванцар ордог. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/ac903933489d8f37270e99daf08d64f4.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>ой санамжид уях баримтууд </h3><p></p><p>Ердөө 70-80 гаруй жилийн өмнө аль ч орны өдөр тутмын сонин, телевизийн сувгаар “сарын тэмдэг”, “үтрээ” зэрэг үгсийг сурталчилгаанд ашиглахаас татгалздаг, ариун цэврийн хэрэглэлийн дүрс бичлэгийг гаргахыг <a href="https://www.unicef.org/press-releases/fast-facts-nine-things-you-didnt-know-about-menstruation" target="_blank">хориглодог</a> байсан юм. XX зууны эхээр сарын тэмдгийн аяга, ариун цэврийн хэрэглэл зохион бүтээсэн эрхмүүд бүтээлээ өргөн хэрэглээнд нэвтрүүлэхийн төлөө цөөнгүй бэрхшээлийг туулж байв. <br><br>Өдгөө хөгжингүй орнуудад энэ сэдэв тун энгийн, хэрэглээ нь өчүүхэн зардал төдий болсон ч бөмбөрцгийн нөгөө талд хориотой сэдэв, хаалттай асуудал хэвээр байна. Зарим ядуу буурай орны эмэгтэйчүүд сарын тэмдгийн үеэр бусадтай харилцах, гадуур явах эрхгүй болж, гэртээ хүртэл гэр бүлийн гишүүдээсээ тусдаа хооллож, олон янзаар ялгаварлан гадуурхагдаж буйг төсөөлөхөд бэрх.<br><br>Манай улсад энэ сэдвээр анх удаа НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас “Сарын тэмдгийн эрүүл ахуй сургуулийн орчинд” хэмээх <a href="https://www.unicef.org/mongolia/media/861/file/MHM_in_Schools_Research_Report_MN.pdf" target="_blank">судалгаа</a><a href="https://www.unicef.org/mongolia/media/861/file/MHM_in_Schools_Research_Report_MN.pdf" target="_blank">г</a> 2015 онд хийжээ. Судалгаагаар сарын тэмдэг нь ирсэн охид сургууль дээр байх үедээ эрүүл ахуй, ариун цэвэр, сэтгэл санааны олон асуудалтай тулгардаг болохыг онцолсон. Охид сарын тэмдэг ирсэн үедээ ариун цэврээ сахих хувийн орон зайгаар дутагдаж, бие тавгүйтэх, хичээлдээ оролцох идэвх сулрах, бусдаас зай барих, анхаарал нь сарних, хөвгүүдэд шоолуулах, ичих зэрэг <a href="https://www.unicef.org/mongolia/media/861/file/MHM_in_Schools_Research_Report_MN.pdf" target="_blank">бэрхшээл үүсдэг байна. </a>Үүний улмаас олон зуун өсвөр насны охидын сурлагын амжилт буурч, бие махбод, сэтгэл санааны дарамтад орсоор буй. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/b7d897df70fd557bd1dddb50eab22961.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>"Google"-дэхээс залхуурсан асуулт</h3><p><em>Ариун цэврийн хэрэгсэл хэр их хог хаягдал үүсгэж байна вэ? </em><br><br>Дэлхий дээр жил бүр 200 мянган тонн ариун цэврийн хэрэглэл хаягдал болж байгааг төсөөлөөд үзээрэй. Түүний 90 гаруй хувь нь хуванцар материалаас бүтсэн тул хэдэн зуун жилийн турш хаягдал хэвээр хаа нэгтээ задрахгүй, шингэхгүйгээр байгаль орчинд хор хөнөөл учруулсаар байна.<br><br>Их Британид гэхэд жилд <a href="https://www.organicup.com/environmental-reasons-to-switch/" target="_blank">1.5-2 тэрбум ширхэг</a> ариун цэврийн хэрэгслийг суултуурт урсгаж орхидог байна. Байгаль орчин, эдийн засгийн хэмнэлттэй шийдлүүдээс сарын тэмдгийн аяга, даавуун хэрэгслийг дурдах нь зүйтэй. Гарын алганд багтах бяцхан сарын тэмдгийн аяга мянга мянган ариун цэврийн хэрэгслийг газрын хөрс, далайн гүнд хаягдал болохоос сэргийлдэг. Нэг жилийн хугацаанд хэрэглэгдэх <a href="https://www.organicup.com/environmental-reasons-to-switch/" target="_blank">300 ширхэг</a> хэрэглэлийг ганц аягаар солих боломжтой. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/cb424936445f8b9054fb8a688c311d56.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>Сайн туршлагыг хуваалцах нь </h3><p>Дэлхийн олон оронд одоог хүртэл ариун цэврийн хэрэглэлийг тансаг барааны дайтай үзэж, худалдан авалт бүрд 10-15 хувийн татвар ногдуулсан хэвээр. Энэ нь ядуу буурай гэлтгүй дундаж орлоготой эмэгтэйчүүдэд хүртэл багагүй зардал болж буйг олон судалгааны дүнгээс харж болно.<br><br>Энэ хүрээнд хэдэн жилийн өмнөөс Австрали, Энэтхэг тэргүүтэй орнуудад энэ төрлийн бүтээгдэхүүнд ногдох татварыг бууруулж эхэлсэн билээ. Шотланд улс өнгөрсөн онд олон нийтийн газар ариун цэврийн хэрэгслийг <a href="https://www.bbc.com/news/business-55502252" target="_blank">үнэгүй</a> болгосноор дэлхийд анх удаа энэ асуудлаар бодит шийдэл эрэлхийлж, хуульчилсан орон болсон юм. <br><br>Мөн Их Британид ЕБС-ийн сурагчдыг үнэгүй ариун цэврийн хэрэгслээр хангаж, бүтээгдэхүүнд ногдох татварын хэмжээг <a href="https://www.bbc.com/news/business-55502252" target="_blank">тэглэсэн </a>бол Шинэ Зеланд улс 2021 онд гэхэд бүх ЕБС-ийг үнэгүй ариун цэврийн хэрэгслээр хангахаар ажиллаж байна. Энэ мэтчилэн дэлхийн олон оронд ариун цэврийн хэрэгсэлд ногдох татварыг чөлөөлөх, сургуулийн орчинд үнэгүй хэрэгслээр хангах зэрэг алхмыг хийсээр байгаа нь сайшаалтай. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Зөвлөгөө </h3><p>Байгальд ээлтэй, эрүүл мэндэд тустай дараах зөвлөмжийг хэрэгжүүлээрэй.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/c229f3a90f8a02d0acf57062c94df395.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>Санал болгох нь </h3><p></p><p><strong>ВИДЕО:</strong> Дэлхийн түүхэнд өнгөрсөн 100 жилд эмэгтэйчүүдийн ариун цэврийн хэрэглэл хэрхэн хөгжиж өөрчлөгдсөн тухай сонирхолтой видео контентыг үзээрэй. <br><br><strong style="font-family:open sans,helvetica neue,helvetica,arial,sans-serif; font-size:15px"> <a href="https://www.youtube.com/watch?v=hc-mEXEumy0" target="_blank">100 YEARS OF PERIODS</a></strong><br><br><strong>НОМ: </strong>Сарын тэмдгийн үеийн эрүүл ахуйн хүртээмжгүй байдал нийгмийн янз бүрийн гарал үүсэлтэй хүмүүст хэрхэн нөлөөлдөг тухай өгүүлж, шийдэл эрэлхийлсэн бүтээлийг уншаарай. <br><br><strong style="font-family:open sans,helvetica neue,helvetica,arial,sans-serif; font-size:15px"><a href="https://unread.today/c/book-periodpower?fbclid=IwAR3jgYWul2mAmGlj0tOAU5_aik8CfdvPSunqCAlbnJJYWrlUAHwCfA35Qx0" target="_blank">PERIOD POWER</a></strong><br><br><strong>КИНО: </strong>Хөгжил буурай орны эмэгтэйчүүдийн сарын тэмдгийн асуудлыг хөндөж,<strong> </strong>Оскарын шагнал хүртсэн богино хэмжээний баримтат киног үзээрэй. <br><br><a href="https://www.youtube.com/watch?v=Lrm2pD0qofM" target="_blank"><strong> PERIOD. END SENTENCE</strong></a><br><br><strong>ПОДКАСТ</strong>: Эмэгтэйчүүдийн сарын тэмдэгтэй холбоотой нийтлэг буруу ойлголтууд, өөрийн туршлагыг хуваалцсан нэгэн бүсгүйн подкастыг сонсоорой. <br><br><a href="https://podcasts.apple.com/mn/podcast/%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD-%D3%A9%D1%80%D3%A9%D3%A9-17-%D1%8D%D0%BC%D1%8D%D0%B3%D1%82%D1%8D%D0%B9-%D1%85%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%8D%D0%BC%D0%B4%D1%8D%D0%B3-%D1%86%D1%83%D1%81%D0%BD%D1%8B-%D1%82%D2%AF%D2%AF%D1%85/id1488420422?i=1000482839149" target="_blank"><strong>БОЛОРЫН ӨРӨӨ: ЦУСНЫ ТҮҮХ</strong></a></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/ad52e8151e75263a1d4cefe18f2990a2.jpg"></p><p></p><p><i>Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал зуршил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран “Тогтвортой хөгжил-2030” цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.</i></p><p><i>Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.</i></p>
<blockquote><p>Цахим товхимолд бүртгүүлэх <a href="https://2030.mn/" target="_blank">2030.mn</a></p>
<cite><p>Unread</p>
</cite></blockquote>          </div>

Эмэгтэй хүний жинхэнэ гоо үзэсгэлэн бол эрүүл мэнд нь юм. Түүнийг илэрхийлэх хамгийн энгийн үйл явц бол сарын тэмдэг.

2030

“Ангийн хөвгүүд тоглоомоор охидын цүнхийг нэгжиж, ариун цэврийн хэрэглэл байхыг олчихвол шоолох учраас цүнхнийхээ нууц газарт хийдэг, эсвэл сургууль дээр огт авчирдаггүй” хэмээн орон нутгийн сурагч охин НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас 2015 онд хийсэн “Сарын тэмдгийн эрүүл ахуй сургуулийн орчинд”
судалгааны
үеэр хуваалцжээ.
Өдгөө дэлхийн хүн амын 26 хувь нь биологийн хэмнэлийн дагуу сарын тэмдгийн тогтмол мөчлөгтэй амьдардаг. Охид, эмэгтэйчүүд нийт амьдралынхаа турш долоон жилийг сарын тэмдэгтэй өнгөрүүлж, дунджаар
40 жил
ариун цэврийн хэрэглэл хэрэглэх шаардлагатай тулгардаг. Гэвч энэ бүхнийг олны дунд ярих ёсгүй сэдэв мэт хүлээн авч, нийтэд түгсэн буруу ойлголт, хандлагаас үүдэн дэлхийн өнцөг булан бүрд олон зуун сая охид, эмэгтэйчүүд ариун цэврийн наад захын хэрэгцээгээ хангаж чадахгүй байх, цаашилбал сургууль завсардахад хүрч байна.
Энэ бүхэн зөвхөн эмэгтэйчүүдэд хамаатай асуудал биш юм. Харин жендер, боловсролын тэгш байдал, дэд бүтцийн хөгжил, байгаль орчин, хог хаягдал зэрэг нийгмийн олон асуудалтай огтлолцдог чухал сэдэв билээ. Тиймээс
ХААН Банктай
хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын энэ удаагийн дугаарт эмэгтэйчүүдийн эрүүл ахуйн орчны хүртээмж, сарын тэмдгийн сэдвийг хөндлөө.

Тоогоор тайлбарлах нь
50%
: Хөгжиж буй орнуудын ЕБС-ийн 50 гаруй хувь нь эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй ариун цэврийн өрөө ашиглаж байна. Үүнээс үүдэн өсвөр насны охид сарын тэмдэг ирсэн үедээ эрүүл ахуйн болон сэтгэл санааны олон бэрхшээлтэй тулгарч байна.
20%
: Энэтхэг улсад ЕБС-ийн охидын 20 хувь нь шилжилтийн буюу бэлгийн бойжилтын насанд хүрмэгцээ сарын тэмдгийн тухай уламжлалт буруу ойлголтууд болон ариун цэврийн хэрэглэлийн хүртээмж тааруу байдгийн улмаас сургуулиа орхиж байна.
45 тэрбум
: Дэлхийд жилд 45 тэрбум ширхэг ариун цэврийн хэрэгсэл хаягддаг.
100 жил
: Хуванцар материалаар хийсэн ариун цэврийн хэрэгсэл нь газрын хөрсөнд задарч шингэх хүртэл 100 гаруй жил зарцуулагддаг.
4
: Нэг ширхэг ариун цэврийн хэрэглэлд гурван ширхэг гялгар ууттай тэнцэх хэмжээний хуванцар ордог.

ой санамжид уях баримтууд
Ердөө 70-80 гаруй жилийн өмнө аль ч орны өдөр тутмын сонин, телевизийн сувгаар “сарын тэмдэг”, “үтрээ” зэрэг үгсийг сурталчилгаанд ашиглахаас татгалздаг, ариун цэврийн хэрэглэлийн дүрс бичлэгийг гаргахыг
хориглодог
байсан юм. XX зууны эхээр сарын тэмдгийн аяга, ариун цэврийн хэрэглэл зохион бүтээсэн эрхмүүд бүтээлээ өргөн хэрэглээнд нэвтрүүлэхийн төлөө цөөнгүй бэрхшээлийг туулж байв.
Өдгөө хөгжингүй орнуудад энэ сэдэв тун энгийн, хэрэглээ нь өчүүхэн зардал төдий болсон ч бөмбөрцгийн нөгөө талд хориотой сэдэв, хаалттай асуудал хэвээр байна. Зарим ядуу буурай орны эмэгтэйчүүд сарын тэмдгийн үеэр бусадтай харилцах, гадуур явах эрхгүй болж, гэртээ хүртэл гэр бүлийн гишүүдээсээ тусдаа хооллож, олон янзаар ялгаварлан гадуурхагдаж буйг төсөөлөхөд бэрх.
Манай улсад энэ сэдвээр анх удаа НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас “Сарын тэмдгийн эрүүл ахуй сургуулийн орчинд” хэмээх
судалгаа
г
2015 онд хийжээ. Судалгаагаар сарын тэмдэг нь ирсэн охид сургууль дээр байх үедээ эрүүл ахуй, ариун цэвэр, сэтгэл санааны олон асуудалтай тулгардаг болохыг онцолсон. Охид сарын тэмдэг ирсэн үедээ ариун цэврээ сахих хувийн орон зайгаар дутагдаж, бие тавгүйтэх, хичээлдээ оролцох идэвх сулрах, бусдаас зай барих, анхаарал нь сарних, хөвгүүдэд шоолуулах, ичих зэрэг
бэрхшээл үүсдэг байна.
Үүний улмаас олон зуун өсвөр насны охидын сурлагын амжилт буурч, бие махбод, сэтгэл санааны дарамтад орсоор буй.

"Google"-дэхээс залхуурсан асуулт
Ариун цэврийн хэрэгсэл хэр их хог хаягдал үүсгэж байна вэ?
Дэлхий дээр жил бүр 200 мянган тонн ариун цэврийн хэрэглэл хаягдал болж байгааг төсөөлөөд үзээрэй. Түүний 90 гаруй хувь нь хуванцар материалаас бүтсэн тул хэдэн зуун жилийн турш хаягдал хэвээр хаа нэгтээ задрахгүй, шингэхгүйгээр байгаль орчинд хор хөнөөл учруулсаар байна.
Их Британид гэхэд жилд
1.5-2 тэрбум ширхэг
ариун цэврийн хэрэгслийг суултуурт урсгаж орхидог байна. Байгаль орчин, эдийн засгийн хэмнэлттэй шийдлүүдээс сарын тэмдгийн аяга, даавуун хэрэгслийг дурдах нь зүйтэй. Гарын алганд багтах бяцхан сарын тэмдгийн аяга мянга мянган ариун цэврийн хэрэгслийг газрын хөрс, далайн гүнд хаягдал болохоос сэргийлдэг. Нэг жилийн хугацаанд хэрэглэгдэх
300 ширхэг
хэрэглэлийг ганц аягаар солих боломжтой.

Сайн туршлагыг хуваалцах нь
Дэлхийн олон оронд одоог хүртэл ариун цэврийн хэрэглэлийг тансаг барааны дайтай үзэж, худалдан авалт бүрд 10-15 хувийн татвар ногдуулсан хэвээр. Энэ нь ядуу буурай гэлтгүй дундаж орлоготой эмэгтэйчүүдэд хүртэл багагүй зардал болж буйг олон судалгааны дүнгээс харж болно.
Энэ хүрээнд хэдэн жилийн өмнөөс Австрали, Энэтхэг тэргүүтэй орнуудад энэ төрлийн бүтээгдэхүүнд ногдох татварыг бууруулж эхэлсэн билээ. Шотланд улс өнгөрсөн онд олон нийтийн газар ариун цэврийн хэрэгслийг
үнэгүй
болгосноор дэлхийд анх удаа энэ асуудлаар бодит шийдэл эрэлхийлж, хуульчилсан орон болсон юм.
Мөн Их Британид ЕБС-ийн сурагчдыг үнэгүй ариун цэврийн хэрэгслээр хангаж, бүтээгдэхүүнд ногдох татварын хэмжээг
тэглэсэн
бол Шинэ Зеланд улс 2021 онд гэхэд бүх ЕБС-ийг үнэгүй ариун цэврийн хэрэгслээр хангахаар ажиллаж байна. Энэ мэтчилэн дэлхийн олон оронд ариун цэврийн хэрэгсэлд ногдох татварыг чөлөөлөх, сургуулийн орчинд үнэгүй хэрэгслээр хангах зэрэг алхмыг хийсээр байгаа нь сайшаалтай.

Зөвлөгөө
Байгальд ээлтэй, эрүүл мэндэд тустай дараах зөвлөмжийг хэрэгжүүлээрэй.

Санал болгох нь
ВИДЕО:
Дэлхийн түүхэнд өнгөрсөн 100 жилд эмэгтэйчүүдийн ариун цэврийн хэрэглэл хэрхэн хөгжиж өөрчлөгдсөн тухай сонирхолтой видео контентыг үзээрэй.

100 YEARS OF PERIODS
НОМ:
Сарын тэмдгийн үеийн эрүүл ахуйн хүртээмжгүй байдал нийгмийн янз бүрийн гарал үүсэлтэй хүмүүст хэрхэн нөлөөлдөг тухай өгүүлж, шийдэл эрэлхийлсэн бүтээлийг уншаарай.
PERIOD POWER
КИНО:
Хөгжил буурай орны эмэгтэйчүүдийн сарын тэмдгийн асуудлыг хөндөж,

Оскарын шагнал хүртсэн богино хэмжээний баримтат киног үзээрэй.
PERIOD. END SENTENCE
ПОДКАСТ
: Эмэгтэйчүүдийн сарын тэмдэгтэй холбоотой нийтлэг буруу ойлголтууд, өөрийн туршлагыг хуваалцсан нэгэн бүсгүйн подкастыг сонсоорой.
БОЛОРЫН ӨРӨӨ: ЦУСНЫ ТҮҮХ

Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал зуршил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран “Тогтвортой хөгжил-2030” цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.
Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.

Цахим товхимолд бүртгүүлэх
2030.mn

Unread


> Эмэгтэй хүний жинхэнэ гоо үзэсгэлэн бол эрүүл мэнд нь юм. Түүнийг илэрхийлэх хамгийн энгийн үйл явц бол сарын тэмдэг.
>
> 2030
“Ангийн хөвгүүд тоглоомоор охидын цүнхийг нэгжиж, ариун цэврийн хэрэглэл байхыг олчихвол шоолох учраас цүнхнийхээ нууц газарт хийдэг, эсвэл сургууль дээр огт авчирдаггүй” хэмээн орон нутгийн сурагч охин НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас 2015 онд хийсэн “Сарын тэмдгийн эрүүл ахуй сургуулийн орчинд” судалгааны үеэр хуваалцжээ.
Өдгөө дэлхийн хүн амын 26 хувь нь биологийн хэмнэлийн дагуу сарын тэмдгийн тогтмол мөчлөгтэй амьдардаг. Охид, эмэгтэйчүүд нийт амьдралынхаа турш долоон жилийг сарын тэмдэгтэй өнгөрүүлж, дунджаар 40 жил ариун цэврийн хэрэглэл хэрэглэх шаардлагатай тулгардаг. Гэвч энэ бүхнийг олны дунд ярих ёсгүй сэдэв мэт хүлээн авч, нийтэд түгсэн буруу ойлголт, хандлагаас үүдэн дэлхийн өнцөг булан бүрд олон зуун сая охид, эмэгтэйчүүд ариун цэврийн наад захын хэрэгцээгээ хангаж чадахгүй байх, цаашилбал сургууль завсардахад хүрч байна.
Энэ бүхэн зөвхөн эмэгтэйчүүдэд хамаатай асуудал биш юм. Харин жендер, боловсролын тэгш байдал, дэд бүтцийн хөгжил, байгаль орчин, хог хаягдал зэрэг нийгмийн олон асуудалтай огтлолцдог чухал сэдэв билээ. Тиймээс ХААН Банктай хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын энэ удаагийн дугаарт эмэгтэйчүүдийн эрүүл ахуйн орчны хүртээмж, сарын тэмдгийн сэдвийг хөндлөө.
### Тоогоор тайлбарлах нь
50%: Хөгжиж буй орнуудын ЕБС-ийн 50 гаруй хувь нь эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй ариун цэврийн өрөө ашиглаж байна. Үүнээс үүдэн өсвөр насны охид сарын тэмдэг ирсэн үедээ эрүүл ахуйн болон сэтгэл санааны олон бэрхшээлтэй тулгарч байна.
20%: Энэтхэг улсад ЕБС-ийн охидын 20 хувь нь шилжилтийн буюу бэлгийн бойжилтын насанд хүрмэгцээ сарын тэмдгийн тухай уламжлалт буруу ойлголтууд болон ариун цэврийн хэрэглэлийн хүртээмж тааруу байдгийн улмаас сургуулиа орхиж байна.
45 тэрбум: Дэлхийд жилд 45 тэрбум ширхэг ариун цэврийн хэрэгсэл хаягддаг.
100 жил: Хуванцар материалаар хийсэн ариун цэврийн хэрэгсэл нь газрын хөрсөнд задарч шингэх хүртэл 100 гаруй жил зарцуулагддаг.
4: Нэг ширхэг ариун цэврийн хэрэглэлд гурван ширхэг гялгар ууттай тэнцэх хэмжээний хуванцар ордог.
### ой санамжид уях баримтууд
Ердөө 70-80 гаруй жилийн өмнө аль ч орны өдөр тутмын сонин, телевизийн сувгаар “сарын тэмдэг”, “үтрээ” зэрэг үгсийг сурталчилгаанд ашиглахаас татгалздаг, ариун цэврийн хэрэглэлийн дүрс бичлэгийг гаргахыг хориглодог байсан юм. XX зууны эхээр сарын тэмдгийн аяга, ариун цэврийн хэрэглэл зохион бүтээсэн эрхмүүд бүтээлээ өргөн хэрэглээнд нэвтрүүлэхийн төлөө цөөнгүй бэрхшээлийг туулж байв.
Өдгөө хөгжингүй орнуудад энэ сэдэв тун энгийн, хэрэглээ нь өчүүхэн зардал төдий болсон ч бөмбөрцгийн нөгөө талд хориотой сэдэв, хаалттай асуудал хэвээр байна. Зарим ядуу буурай орны эмэгтэйчүүд сарын тэмдгийн үеэр бусадтай харилцах, гадуур явах эрхгүй болж, гэртээ хүртэл гэр бүлийн гишүүдээсээ тусдаа хооллож, олон янзаар ялгаварлан гадуурхагдаж буйг төсөөлөхөд бэрх.
Манай улсад энэ сэдвээр анх удаа НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас “Сарын тэмдгийн эрүүл ахуй сургуулийн орчинд” хэмээх судалгааг 2015 онд хийжээ. Судалгаагаар сарын тэмдэг нь ирсэн охид сургууль дээр байх үедээ эрүүл ахуй, ариун цэвэр, сэтгэл санааны олон асуудалтай тулгардаг болохыг онцолсон. Охид сарын тэмдэг ирсэн үедээ ариун цэврээ сахих хувийн орон зайгаар дутагдаж, бие тавгүйтэх, хичээлдээ оролцох идэвх сулрах, бусдаас зай барих, анхаарал нь сарних, хөвгүүдэд шоолуулах, ичих зэрэг бэрхшээл үүсдэг байна. Үүний улмаас олон зуун өсвөр насны охидын сурлагын амжилт буурч, бие махбод, сэтгэл санааны дарамтад орсоор буй.
### "Google"-дэхээс залхуурсан асуулт
*Ариун цэврийн хэрэгсэл хэр их хог хаягдал үүсгэж байна вэ?*
Дэлхий дээр жил бүр 200 мянган тонн ариун цэврийн хэрэглэл хаягдал болж байгааг төсөөлөөд үзээрэй. Түүний 90 гаруй хувь нь хуванцар материалаас бүтсэн тул хэдэн зуун жилийн турш хаягдал хэвээр хаа нэгтээ задрахгүй, шингэхгүйгээр байгаль орчинд хор хөнөөл учруулсаар байна.
Их Британид гэхэд жилд 1.5-2 тэрбум ширхэг ариун цэврийн хэрэгслийг суултуурт урсгаж орхидог байна. Байгаль орчин, эдийн засгийн хэмнэлттэй шийдлүүдээс сарын тэмдгийн аяга, даавуун хэрэгслийг дурдах нь зүйтэй. Гарын алганд багтах бяцхан сарын тэмдгийн аяга мянга мянган ариун цэврийн хэрэгслийг газрын хөрс, далайн гүнд хаягдал болохоос сэргийлдэг. Нэг жилийн хугацаанд хэрэглэгдэх 300 ширхэг хэрэглэлийг ганц аягаар солих боломжтой.
### Сайн туршлагыг хуваалцах нь
Дэлхийн олон оронд одоог хүртэл ариун цэврийн хэрэглэлийг тансаг барааны дайтай үзэж, худалдан авалт бүрд 10-15 хувийн татвар ногдуулсан хэвээр. Энэ нь ядуу буурай гэлтгүй дундаж орлоготой эмэгтэйчүүдэд хүртэл багагүй зардал болж буйг олон судалгааны дүнгээс харж болно.
Энэ хүрээнд хэдэн жилийн өмнөөс Австрали, Энэтхэг тэргүүтэй орнуудад энэ төрлийн бүтээгдэхүүнд ногдох татварыг бууруулж эхэлсэн билээ. Шотланд улс өнгөрсөн онд олон нийтийн газар ариун цэврийн хэрэгслийг үнэгүй болгосноор дэлхийд анх удаа энэ асуудлаар бодит шийдэл эрэлхийлж, хуульчилсан орон болсон юм.
Мөн Их Британид ЕБС-ийн сурагчдыг үнэгүй ариун цэврийн хэрэгслээр хангаж, бүтээгдэхүүнд ногдох татварын хэмжээг тэглэсэн бол Шинэ Зеланд улс 2021 онд гэхэд бүх ЕБС-ийг үнэгүй ариун цэврийн хэрэгслээр хангахаар ажиллаж байна. Энэ мэтчилэн дэлхийн олон оронд ариун цэврийн хэрэгсэлд ногдох татварыг чөлөөлөх, сургуулийн орчинд үнэгүй хэрэгслээр хангах зэрэг алхмыг хийсээр байгаа нь сайшаалтай.
### Зөвлөгөө
Байгальд ээлтэй, эрүүл мэндэд тустай дараах зөвлөмжийг хэрэгжүүлээрэй.
### Санал болгох нь
**ВИДЕО:** Дэлхийн түүхэнд өнгөрсөн 100 жилд эмэгтэйчүүдийн ариун цэврийн хэрэглэл хэрхэн хөгжиж өөрчлөгдсөн тухай сонирхолтой видео контентыг үзээрэй.
**100 YEARS OF PERIODS**
**НОМ:** Сарын тэмдгийн үеийн эрүүл ахуйн хүртээмжгүй байдал нийгмийн янз бүрийн гарал үүсэлтэй хүмүүст хэрхэн нөлөөлдөг тухай өгүүлж, шийдэл эрэлхийлсэн бүтээлийг уншаарай.
**PERIOD POWER**
**КИНО:** Хөгжил буурай орны эмэгтэйчүүдийн сарын тэмдгийн асуудлыг хөндөж,Оскарын шагнал хүртсэн богино хэмжээний баримтат киног үзээрэй.
**PERIOD. END SENTENCE**
**ПОДКАСТ**: Эмэгтэйчүүдийн сарын тэмдэгтэй холбоотой нийтлэг буруу ойлголтууд, өөрийн туршлагыг хуваалцсан нэгэн бүсгүйн подкастыг сонсоорой.
**БОЛОРЫН ӨРӨӨ: ЦУСНЫ ТҮҮХ**
*Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал зуршил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран “Тогтвортой хөгжил-2030” цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.*
*Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.*
> Цахим товхимолд бүртгүүлэх 2030.mn
>
> Unread