Эдийн засгийн хөдөлгүүр – Бизнес эрхлэгчдээ ухаалаг бодлогоор дэмжих нь
<div class="article-body no-wide-image">
          <blockquote><p>Орчин цагт компаниуд өөрчлөлт шинэчлэлтийг мэдэрч, шилжилтэд бэлэн байхад анхаарлаа төвлөрүүлж буй. Энэ үйл явц гагц цар тахлаар хязгаарлагдахгүй бөгөөд цаашид бүхий л цаг үед ийм төлөвтэй байх болно.</p>
<cite><p>“Source Elements” компанийн захирал Геоф Кубит</p>
</cite></blockquote><p>Хотын төвд бэлэн хувцасны дэлгүүр ажиллуулдаг Сувд цар тахлын улмаас хэдэн сарын турш дэлгүүрээ хаажээ. Хөл хорио суларч, үүдээ дахин нээх боломж гарсан ч хилийн чанадаас бараа татан авахад хүндрэл учрав. Хил гаалийн бүсэд ачаа тээврийн жолооч нар олон хоногоор гацаж, бараа бүтээгдэхүүнээ цаг хугацаанд нь хүлээн авч чадахгүйд хүрчээ.<br><br>Энэ хооронд түрээсийн төлбөр, зээлийн эргэн төлөлтийн хугацаа тулж, бизнесээ цааш үргэлжлүүлэх эсэхээ шийдэх хэрэгтэй боллоо. Энэ бол цар тахлын үед жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд тулгарч буй нийтлэг дүр төрх. Халдварт өвчин тархаж, хөл хорио, хязгаарлалт тогтоогоод буй энэ цаг үед хамгийн түрүүнд жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд хүнд цохилт ирж байна.<br><br>НҮБ-ын Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилгод зохистой хөдөлмөр ба эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих зорилтуудыг тусгасан байдаг. Тиймээс <a href="https://www.khanbank.com/mn/personal" target="_blank">ХААН Банктай</a> хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын энэ удаагийн дугаарт цар тахлын үед жижиг, дунд бизнесүүдийг дэмжих боломжуудыг тодотгохын сацуу бусад орны сайн туршлагыг онцоллоо.<br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/9ae7f2d7ac30c029f12b8a7ddde099a3.gif"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">тоогоор тайлбарлах нь </h3><p><a href="https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---asia/---ro-bangkok/---ilo-beijing/documents/publication/wcms_742635.pdf" target="_blank">5-36 сая</a>: Цар тахлын улмаас улс орнуудын ДНБ-ий өсөлт ойролцоогоор 2-8 хувь буурвал дэлхий даяар 5-36 сая иргэн ажилгүй болох эрсдэлтэй байгаа нь судалгаагаар тогтоогджээ. <br><br><a href="http://smefund.gov.mn/gariin%20avlaga2/#p=4" target="_blank">68%</a>: Монгол Улсад бүртгэлтэй 170 мянган аж ахуйн нэгжийн 68 хувь нь жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн салбарт багтдаг байна.<br><br><a href="https://mofa.gov.mn/exp/ckfinder/userfiles/files/tosol201830.pdf" target="_blank">6</a><a href="https://mofa.gov.mn/exp/ckfinder/userfiles/files/tosol201830.pdf" target="_blank">0%</a>: Манай улсын нийт ажиллах хүчний 77 гаруй хувь нь жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн салбарт харьяалагдаж байна.<br><br><a href="http://development.ub.gov.mn/uploads/The-first-volume-of-UB-master-plan.pdf" target="_blank">3</a><a href="https://www.1212.mn/tables.aspx?tbl_id=DT_NSO_0400_035V7&amp;SOUM_select_all=0&amp;SOUMSingleSelect=_0&amp;ISIC4_select_all=0&amp;ISIC4SingleSelect=_101_1&amp;AGE_GROUP5_select_all=0&amp;AGE_GROUP5SingleSelect=_1&amp;Sex_select_all=0&amp;SexSingleSelect=_1&amp;YearQ_select_all=0&amp;YearQSingleSelect=_202101&amp;YearY_select_all=0&amp;YearYSingleSelect=_2019&amp;viewtype=table" target="_blank">00,000</a>: Монгол Улсад хөдөө аж ахуйн салбарт хамгийн их буюу 300 мянган хүн ажилладаг. <br><br><a href="http://%20https://www.un-page.org/files/public/foundation_to_ge_handbook.pdf" target="_blank">1</a><a href="http://%20https://www.mongolbank.mn/documents/sudalgaa/SME_2018_report_last.pdf" target="_blank">7%</a>: Монголын жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн ДНБ-д эзлэх хувь 17 байна. <br><br><a href="https://www.un-page.org/files/public/foundation_to_ge_handbook.pdf" target="_blank">5</a><a href="https://www.mongolchamber.mn/resource/mongolchamber/File/2020/03/08/e4soy8hmyjl615ru/Tailan_Covid-19_sudalgaa_negtgesen_v0305.pdf" target="_blank">7%</a>: МҮХАҮТ-аас хийсэн судалгаагаар бизнес эрхлэгчдийн 57 хувь нь бараа үйлчилгээний эрэлт буурсан, тээвэр логистик доголдсоноос бараа, бүтээгдэхүүнээ хугацаандаа авч чадаагүй гэжээ.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/5144cbceb3a3c486cb81934218d483c5.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ой санамжид уях баримтууд </h3><p>Жижиг, дунд үйлдвэрлэл бол улс орны эдийн засаг, тэр дундаа хөгжиж буй орны хөгжил дэвшилд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Дэлхийн банкны судалгаагаар, ЖДҮ нь хөгжиж буй орны ажил эрхлэлтийн ойролцоогоор 40, ДНБ-ий <a href="http://%20https://www.mongolbank.mn/documents/sudalgaa/SME_2018_report_last.pdf" target="_blank">60 хүртэлх</a> хувийг дангаар бүрдүүлдэг аж. Харин манай улсын хувьд ДНБ-ий 17 хувийг бүрдүүлж байна.<br><br>Монгол Улс 2007 оноос Жижиг, дунд үйлдвэрийн тухай хуулийг баталж, үйл ажиллагааг нь дэмжих зорилготой сан байгуулж, батлан даалтаар зээл олгох, гаалийн хөнгөлөлт үзүүлэх зэргээр олон төрлийн арга хэмжээг хэрэгжүүлж ирсэн. Энэ хугацаанд 50 мянга гаруй ажлын байр бий болж, 600 гаруй жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчдэд зээл олгоод буй.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/6fe781ac495f3e46751936236ad036a2.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">"google"-дэхээс залхуурсан асуулт</h3><p><em>Цар тахлын үед ЖДҮ эрхлэгчид ямар дэмжлэг авч байна вэ? </em><br><br>Засгийн газраас өнгөрсөн хоёрдугаар сард "Эрүүл мэндээ хамгаалж, эдийн засгаа сэргээх 10 их наядын цогц төлөвлөгөө" баталж, хэрэгжүүлэх арга хэмжээг тодорхойлсон билээ. Тухайлбал, жижиг, дунд үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчдэд жилийн гурван хувийн хүүтэй, гурван жилийн хугацаатай, нийт хоёр их наяд төгрөгийн зээл олгохоор болсон. Мөн цар тахлын үед нийгмийн халамжийн сангаас олгодог тэтгэвэр, тэтгэмжийн хэмжээг тодорхой хугацаанд нэмж, аж ахуйн нэгжийн НДШ-ийн шимтгэлийг хагас жил <a href="https://www.kas.de/documents/268650/0/%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB+%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D0%BB+%D1%81%D1%8D%D1%82%D0%B3%D2%AF%D2%AF%D0%BB+%2302.pdf/b633ec44-d086-2df3-58df-6526fc5b9f42?version=1.0&amp;t=1611026606882" target="_blank">чөлөөлсөн</a> билээ. Түүнчлэн 1.5 тэрбумаас доош төгрөгийн орлоготой компаниудын ААНОАТ-ыг хагас жил авахгүй байх зохицуулалт хийсэн юм. <br><br>Цар тахал, хөл хорионоос үүдэлтэй хохирлыг жижиг, дунд үйлдвэрлэлийнхэн үүрсэн хэвээр. Цаашид богино хугацааны мөнгөн дэмжлэг үзүүлэхээс илүү урт хугацааны бодлогын уялдаатай шийдвэр гаргах нь зүйтэйг мэргэжилтнүүд онцолсоор байна.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/74910f6aa9cd1b8dec9d9e11c1c6a0ce.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">сайн туршлагыг хуваалцах нь </h3><p>Бусад улс оронд ЖДҮ эрхлэгчдийн эдийн засагтаа оруулж буй хувь нэмэр тун өндөр. Тухайлбал, Сингапур улсын ДНБ-ий 50, АНУ-ын 51, БНСУ-ын 51 хувийг ЖДҮ эрхлэгчид дангаар бүрдүүлдэг аж. <br><br>Цар тахлын үед Канад, Сингапур зэрэг хөгжингүй оронд энэ төрлийн үйлдвэрлэл, бизнес эрхлэгчдэд барьцаа хөрөнгө шаардахгүйгээр зээл олгож эхэлжээ. Ингэхдээ бүтээгдэхүүн, үйчилгээгээ зах зээлд амжилттай нэвтрүүлж, хэрэглэгчдэд танигдсан аж ахуйн нэгжүүдийн менежмент, төлөвлөгөөнд үндэслэн <a href="https://www.kas.de/documents/268650/0/%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB+%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D0%BB+%D1%81%D1%8D%D1%82%D0%B3%D2%AF%D2%AF%D0%BB+%2302.pdf/b633ec44-d086-2df3-58df-6526fc5b9f42?version=1.0&amp;t=1611026606882" target="_blank">барьцаа</a> хөрөнгөгүй зээл олгож буй.<br><br>Мөн Японд “Нэг суурин - Нэг бүтээгдэхүүн”, БНСУ-д “Шинэ тосгон” хөдөлгөөн, БНХАУ-д “Нэг сум - Нэг эрдэнэс - Нэг салбар” зэрэг ЖДҮ эрхлэгчдийг дэмжих үндэсний хөтөлбөрийг амжилттай хэрэгжүүлсэн байна. <a href="https://www.kas.de/documents/268650/0/%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB+%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BB%D0%B0%D0%BB+%D1%81%D1%8D%D1%82%D0%B3%D2%AF%D2%AF%D0%BB+%2302.pdf/b633ec44-d086-2df3-58df-6526fc5b9f42?version=1.0&amp;t=1611026606882" target="_blank">Хятадад</a> томоохон арилжааны банкуудын ЖДҮ эрхлэгчдэд олгох зээлийн хэмжээг нэмэх, зээлийн төлбөрийг хойшлуулах, ажилгүйдлийн даатгалын нөхөн олговор олгох зэрэг арга хэмжээ авсныг онцлууштай.<br><br>Дэлхийн улс орнууд цар тахал, хөл хорионоос үүдэлтэйгээр үүсээд буй нөхцөл байдлыг зөөллөхийн тулд бодлогын хүү бууруулах, ЖДҮ эрхлэгчдэд олгох зээлийг нэмэх, өр зээл хойшлуулах зэрэг арга хэмжээг ийнхүү хэрэгжүүлсээр байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">зөвлөгөө</h3><p>Жижиг, дунд үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчийн <a href="http://smefund.gov.mn/gariin%20avlaga2/#p=14" target="_blank">гарын авлагаас</a> ЖДҮ эрхлэгчдэд олгодог татварын хөнгөлөлтийн тухай мэдээллийг хүргэе.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/ca42c4f0b133bfd2ce58c8a570a6b31a.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Санал болгох </h3><p></p><p><strong>ВИДЕО:</strong> Цар тахал, хөл хорионоос үүдэлтэйгээр жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд тулгарч буй асуудлыг олон талт оролцогчдын байр сууриас хэлэлцсэнийг үзээрэй. <br><br><strong style="font-family:open sans,helvetica neue,helvetica,arial,sans-serif; font-size:15px"> <a href="https://www.youtube.com/watch?v=ogN7mIBLl-c" target="_blank">НҮҮДЭЛ ШИЙДЭЛ: ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХЯМРАЛ БА ЖДҮ</a></strong><br><br><strong>НИЙТЛЭЛ: </strong>ЖДҮ эрхлэгчид цар тахлын дараах нөхцөл байдалд хэрхэн дасан зохицох тухай сонирхолтой нийтлэлийг уншаарай. <br><br><strong style="font-family:open sans,helvetica neue,helvetica,arial,sans-serif; font-size:15px"><a href="https://business.mn/blog/2020/09/28/%d1%88%d0%b8%d0%bd%d1%8d-%d2%af%d0%b9%d0%bb%d0%b4%d0%bb%d0%b8%d0%b9%d0%bd-%d1%81%d0%b8%d1%81%d1%82%d0%b5%d0%bc-%d0%b0%d1%87%d0%b0%d0%b0%d0%bb%d0%bb%d0%b0%d0%b6-%d1%8d%d1%85%d1%8d%d0%bb%d0%bb%d1%8d/" target="_blank"> BUSINESS.MN: ШИНЭ ҮЙЛДЛИЙН СИСТЕМ АЧААЛЖ ЭХЭЛЛЭЭ</a></strong><br><br><strong>КИНО: </strong>АНУ-ын нэгэн жижиг хотод бургер зардаг байсан газар хэрхэн дэлхийд алдартай олон улсын сүлжээ хоолны газар болсон түүхийг өгүүлэх киног үзээрэй. <strong> </strong><br><br><strong> <a href="https://www.youtube.com/watch?v=AX2uz2XYkbo&amp;t=28s" target="_blank">THE FOUNDER</a></strong><br><br><strong>ПОДКАСТ</strong>: Эдийн засгийн хямралын үед хэрхэн бизнесээ удирдах тухай компанийн гүйцэтгэх захирлуудтай хийсэн ярилцлагыг сонсоорой. <br><br><a href="https://soundcloud.com/business-radio-98-9/ceo-podcast-khyamralyn-ed-biznes-udirdakh-n" target="_blank"><strong>CEO PODCAST: ХЯМРАЛЫН ҮЕД БИЗНЕСЭЭ УДИРДАХ НЬ</strong></a></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/8e3394606beb71b2eeddaf484dc63f7e.jpg"></p><p></p><p><i>Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал зуршил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран “Тогтвортой хөгжил-2030” цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.</i></p><p><i>Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.</i></p>
<blockquote><p>Цахим товхимолд бүртгүүлэх <a href="https://2030.mn/" target="_blank">2030.mn</a></p>
<cite><p>Unread</p>
</cite></blockquote>          </div>

Орчин цагт компаниуд өөрчлөлт шинэчлэлтийг мэдэрч, шилжилтэд бэлэн байхад анхаарлаа төвлөрүүлж буй. Энэ үйл явц гагц цар тахлаар хязгаарлагдахгүй бөгөөд цаашид бүхий л цаг үед ийм төлөвтэй байх болно.

“Source Elements” компанийн захирал Геоф Кубит

Хотын төвд бэлэн хувцасны дэлгүүр ажиллуулдаг Сувд цар тахлын улмаас хэдэн сарын турш дэлгүүрээ хаажээ. Хөл хорио суларч, үүдээ дахин нээх боломж гарсан ч хилийн чанадаас бараа татан авахад хүндрэл учрав. Хил гаалийн бүсэд ачаа тээврийн жолооч нар олон хоногоор гацаж, бараа бүтээгдэхүүнээ цаг хугацаанд нь хүлээн авч чадахгүйд хүрчээ.
Энэ хооронд түрээсийн төлбөр, зээлийн эргэн төлөлтийн хугацаа тулж, бизнесээ цааш үргэлжлүүлэх эсэхээ шийдэх хэрэгтэй боллоо. Энэ бол цар тахлын үед жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд тулгарч буй нийтлэг дүр төрх. Халдварт өвчин тархаж, хөл хорио, хязгаарлалт тогтоогоод буй энэ цаг үед хамгийн түрүүнд жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд хүнд цохилт ирж байна.
НҮБ-ын Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилгод зохистой хөдөлмөр ба эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих зорилтуудыг тусгасан байдаг. Тиймээс
ХААН Банктай
хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын энэ удаагийн дугаарт цар тахлын үед жижиг, дунд бизнесүүдийг дэмжих боломжуудыг тодотгохын сацуу бусад орны сайн туршлагыг онцоллоо.

тоогоор тайлбарлах нь
5-36 сая
: Цар тахлын улмаас улс орнуудын ДНБ-ий өсөлт ойролцоогоор 2-8 хувь буурвал дэлхий даяар 5-36 сая иргэн ажилгүй болох эрсдэлтэй байгаа нь судалгаагаар тогтоогджээ.
68%
: Монгол Улсад бүртгэлтэй 170 мянган аж ахуйн нэгжийн 68 хувь нь жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн салбарт багтдаг байна.
6
0%
: Манай улсын нийт ажиллах хүчний 77 гаруй хувь нь жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн салбарт харьяалагдаж байна.
3
00,000
: Монгол Улсад хөдөө аж ахуйн салбарт хамгийн их буюу 300 мянган хүн ажилладаг.
1
7%
: Монголын жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн ДНБ-д эзлэх хувь 17 байна.
5
7%
: МҮХАҮТ-аас хийсэн судалгаагаар бизнес эрхлэгчдийн 57 хувь нь бараа үйлчилгээний эрэлт буурсан, тээвэр логистик доголдсоноос бараа, бүтээгдэхүүнээ хугацаандаа авч чадаагүй гэжээ.

ой санамжид уях баримтууд
Жижиг, дунд үйлдвэрлэл бол улс орны эдийн засаг, тэр дундаа хөгжиж буй орны хөгжил дэвшилд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Дэлхийн банкны судалгаагаар, ЖДҮ нь хөгжиж буй орны ажил эрхлэлтийн ойролцоогоор 40, ДНБ-ий
60 хүртэлх
хувийг дангаар бүрдүүлдэг аж. Харин манай улсын хувьд ДНБ-ий 17 хувийг бүрдүүлж байна.
Монгол Улс 2007 оноос Жижиг, дунд үйлдвэрийн тухай хуулийг баталж, үйл ажиллагааг нь дэмжих зорилготой сан байгуулж, батлан даалтаар зээл олгох, гаалийн хөнгөлөлт үзүүлэх зэргээр олон төрлийн арга хэмжээг хэрэгжүүлж ирсэн. Энэ хугацаанд 50 мянга гаруй ажлын байр бий болж, 600 гаруй жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчдэд зээл олгоод буй.

"google"-дэхээс залхуурсан асуулт
Цар тахлын үед ЖДҮ эрхлэгчид ямар дэмжлэг авч байна вэ?
Засгийн газраас өнгөрсөн хоёрдугаар сард "Эрүүл мэндээ хамгаалж, эдийн засгаа сэргээх 10 их наядын цогц төлөвлөгөө" баталж, хэрэгжүүлэх арга хэмжээг тодорхойлсон билээ. Тухайлбал, жижиг, дунд үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчдэд жилийн гурван хувийн хүүтэй, гурван жилийн хугацаатай, нийт хоёр их наяд төгрөгийн зээл олгохоор болсон. Мөн цар тахлын үед нийгмийн халамжийн сангаас олгодог тэтгэвэр, тэтгэмжийн хэмжээг тодорхой хугацаанд нэмж, аж ахуйн нэгжийн НДШ-ийн шимтгэлийг хагас жил
чөлөөлсөн
билээ. Түүнчлэн 1.5 тэрбумаас доош төгрөгийн орлоготой компаниудын ААНОАТ-ыг хагас жил авахгүй байх зохицуулалт хийсэн юм.
Цар тахал, хөл хорионоос үүдэлтэй хохирлыг жижиг, дунд үйлдвэрлэлийнхэн үүрсэн хэвээр. Цаашид богино хугацааны мөнгөн дэмжлэг үзүүлэхээс илүү урт хугацааны бодлогын уялдаатай шийдвэр гаргах нь зүйтэйг мэргэжилтнүүд онцолсоор байна.

сайн туршлагыг хуваалцах нь
Бусад улс оронд ЖДҮ эрхлэгчдийн эдийн засагтаа оруулж буй хувь нэмэр тун өндөр. Тухайлбал, Сингапур улсын ДНБ-ий 50, АНУ-ын 51, БНСУ-ын 51 хувийг ЖДҮ эрхлэгчид дангаар бүрдүүлдэг аж.
Цар тахлын үед Канад, Сингапур зэрэг хөгжингүй оронд энэ төрлийн үйлдвэрлэл, бизнес эрхлэгчдэд барьцаа хөрөнгө шаардахгүйгээр зээл олгож эхэлжээ. Ингэхдээ бүтээгдэхүүн, үйчилгээгээ зах зээлд амжилттай нэвтрүүлж, хэрэглэгчдэд танигдсан аж ахуйн нэгжүүдийн менежмент, төлөвлөгөөнд үндэслэн
барьцаа
хөрөнгөгүй зээл олгож буй.
Мөн Японд “Нэг суурин - Нэг бүтээгдэхүүн”, БНСУ-д “Шинэ тосгон” хөдөлгөөн, БНХАУ-д “Нэг сум - Нэг эрдэнэс - Нэг салбар” зэрэг ЖДҮ эрхлэгчдийг дэмжих үндэсний хөтөлбөрийг амжилттай хэрэгжүүлсэн байна.
Хятадад
томоохон арилжааны банкуудын ЖДҮ эрхлэгчдэд олгох зээлийн хэмжээг нэмэх, зээлийн төлбөрийг хойшлуулах, ажилгүйдлийн даатгалын нөхөн олговор олгох зэрэг арга хэмжээ авсныг онцлууштай.
Дэлхийн улс орнууд цар тахал, хөл хорионоос үүдэлтэйгээр үүсээд буй нөхцөл байдлыг зөөллөхийн тулд бодлогын хүү бууруулах, ЖДҮ эрхлэгчдэд олгох зээлийг нэмэх, өр зээл хойшлуулах зэрэг арга хэмжээг ийнхүү хэрэгжүүлсээр байна.

зөвлөгөө
Жижиг, дунд үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчийн
гарын авлагаас
ЖДҮ эрхлэгчдэд олгодог татварын хөнгөлөлтийн тухай мэдээллийг хүргэе.

Санал болгох
ВИДЕО:
Цар тахал, хөл хорионоос үүдэлтэйгээр жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд тулгарч буй асуудлыг олон талт оролцогчдын байр сууриас хэлэлцсэнийг үзээрэй.

НҮҮДЭЛ ШИЙДЭЛ: ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХЯМРАЛ БА ЖДҮ
НИЙТЛЭЛ:
ЖДҮ эрхлэгчид цар тахлын дараах нөхцөл байдалд хэрхэн дасан зохицох тухай сонирхолтой нийтлэлийг уншаарай.
BUSINESS.MN: ШИНЭ ҮЙЛДЛИЙН СИСТЕМ АЧААЛЖ ЭХЭЛЛЭЭ
КИНО:
АНУ-ын нэгэн жижиг хотод бургер зардаг байсан газар хэрхэн дэлхийд алдартай олон улсын сүлжээ хоолны газар болсон түүхийг өгүүлэх киног үзээрэй.


THE FOUNDER
ПОДКАСТ
: Эдийн засгийн хямралын үед хэрхэн бизнесээ удирдах тухай компанийн гүйцэтгэх захирлуудтай хийсэн ярилцлагыг сонсоорой.
CEO PODCAST: ХЯМРАЛЫН ҮЕД БИЗНЕСЭЭ УДИРДАХ НЬ

Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал зуршил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран “Тогтвортой хөгжил-2030” цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.
Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.

Цахим товхимолд бүртгүүлэх
2030.mn

Unread


> Орчин цагт компаниуд өөрчлөлт шинэчлэлтийг мэдэрч, шилжилтэд бэлэн байхад анхаарлаа төвлөрүүлж буй. Энэ үйл явц гагц цар тахлаар хязгаарлагдахгүй бөгөөд цаашид бүхий л цаг үед ийм төлөвтэй байх болно.
>
> “Source Elements” компанийн захирал Геоф Кубит
Хотын төвд бэлэн хувцасны дэлгүүр ажиллуулдаг Сувд цар тахлын улмаас хэдэн сарын турш дэлгүүрээ хаажээ. Хөл хорио суларч, үүдээ дахин нээх боломж гарсан ч хилийн чанадаас бараа татан авахад хүндрэл учрав. Хил гаалийн бүсэд ачаа тээврийн жолооч нар олон хоногоор гацаж, бараа бүтээгдэхүүнээ цаг хугацаанд нь хүлээн авч чадахгүйд хүрчээ.
Энэ хооронд түрээсийн төлбөр, зээлийн эргэн төлөлтийн хугацаа тулж, бизнесээ цааш үргэлжлүүлэх эсэхээ шийдэх хэрэгтэй боллоо. Энэ бол цар тахлын үед жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд тулгарч буй нийтлэг дүр төрх. Халдварт өвчин тархаж, хөл хорио, хязгаарлалт тогтоогоод буй энэ цаг үед хамгийн түрүүнд жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд хүнд цохилт ирж байна.
НҮБ-ын Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилгод зохистой хөдөлмөр ба эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих зорилтуудыг тусгасан байдаг. Тиймээс ХААН Банктай хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын энэ удаагийн дугаарт цар тахлын үед жижиг, дунд бизнесүүдийг дэмжих боломжуудыг тодотгохын сацуу бусад орны сайн туршлагыг онцоллоо.
### тоогоор тайлбарлах нь
5-36 сая: Цар тахлын улмаас улс орнуудын ДНБ-ий өсөлт ойролцоогоор 2-8 хувь буурвал дэлхий даяар 5-36 сая иргэн ажилгүй болох эрсдэлтэй байгаа нь судалгаагаар тогтоогджээ.
68%: Монгол Улсад бүртгэлтэй 170 мянган аж ахуйн нэгжийн 68 хувь нь жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн салбарт багтдаг байна.
60%: Манай улсын нийт ажиллах хүчний 77 гаруй хувь нь жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн салбарт харьяалагдаж байна.
300,000: Монгол Улсад хөдөө аж ахуйн салбарт хамгийн их буюу 300 мянган хүн ажилладаг.
17%: Монголын жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн ДНБ-д эзлэх хувь 17 байна.
57%: МҮХАҮТ-аас хийсэн судалгаагаар бизнес эрхлэгчдийн 57 хувь нь бараа үйлчилгээний эрэлт буурсан, тээвэр логистик доголдсоноос бараа, бүтээгдэхүүнээ хугацаандаа авч чадаагүй гэжээ.
### ой санамжид уях баримтууд
Жижиг, дунд үйлдвэрлэл бол улс орны эдийн засаг, тэр дундаа хөгжиж буй орны хөгжил дэвшилд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Дэлхийн банкны судалгаагаар, ЖДҮ нь хөгжиж буй орны ажил эрхлэлтийн ойролцоогоор 40, ДНБ-ий 60 хүртэлх хувийг дангаар бүрдүүлдэг аж. Харин манай улсын хувьд ДНБ-ий 17 хувийг бүрдүүлж байна.
Монгол Улс 2007 оноос Жижиг, дунд үйлдвэрийн тухай хуулийг баталж, үйл ажиллагааг нь дэмжих зорилготой сан байгуулж, батлан даалтаар зээл олгох, гаалийн хөнгөлөлт үзүүлэх зэргээр олон төрлийн арга хэмжээг хэрэгжүүлж ирсэн. Энэ хугацаанд 50 мянга гаруй ажлын байр бий болж, 600 гаруй жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчдэд зээл олгоод буй.
### "google"-дэхээс залхуурсан асуулт
*Цар тахлын үед ЖДҮ эрхлэгчид ямар дэмжлэг авч байна вэ?*
Засгийн газраас өнгөрсөн хоёрдугаар сард "Эрүүл мэндээ хамгаалж, эдийн засгаа сэргээх 10 их наядын цогц төлөвлөгөө" баталж, хэрэгжүүлэх арга хэмжээг тодорхойлсон билээ. Тухайлбал, жижиг, дунд үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчдэд жилийн гурван хувийн хүүтэй, гурван жилийн хугацаатай, нийт хоёр их наяд төгрөгийн зээл олгохоор болсон. Мөн цар тахлын үед нийгмийн халамжийн сангаас олгодог тэтгэвэр, тэтгэмжийн хэмжээг тодорхой хугацаанд нэмж, аж ахуйн нэгжийн НДШ-ийн шимтгэлийг хагас жил чөлөөлсөн билээ. Түүнчлэн 1.5 тэрбумаас доош төгрөгийн орлоготой компаниудын ААНОАТ-ыг хагас жил авахгүй байх зохицуулалт хийсэн юм.
Цар тахал, хөл хорионоос үүдэлтэй хохирлыг жижиг, дунд үйлдвэрлэлийнхэн үүрсэн хэвээр. Цаашид богино хугацааны мөнгөн дэмжлэг үзүүлэхээс илүү урт хугацааны бодлогын уялдаатай шийдвэр гаргах нь зүйтэйг мэргэжилтнүүд онцолсоор байна.
### сайн туршлагыг хуваалцах нь
Бусад улс оронд ЖДҮ эрхлэгчдийн эдийн засагтаа оруулж буй хувь нэмэр тун өндөр. Тухайлбал, Сингапур улсын ДНБ-ий 50, АНУ-ын 51, БНСУ-ын 51 хувийг ЖДҮ эрхлэгчид дангаар бүрдүүлдэг аж.
Цар тахлын үед Канад, Сингапур зэрэг хөгжингүй оронд энэ төрлийн үйлдвэрлэл, бизнес эрхлэгчдэд барьцаа хөрөнгө шаардахгүйгээр зээл олгож эхэлжээ. Ингэхдээ бүтээгдэхүүн, үйчилгээгээ зах зээлд амжилттай нэвтрүүлж, хэрэглэгчдэд танигдсан аж ахуйн нэгжүүдийн менежмент, төлөвлөгөөнд үндэслэн барьцаа хөрөнгөгүй зээл олгож буй.
Мөн Японд “Нэг суурин - Нэг бүтээгдэхүүн”, БНСУ-д “Шинэ тосгон” хөдөлгөөн, БНХАУ-д “Нэг сум - Нэг эрдэнэс - Нэг салбар” зэрэг ЖДҮ эрхлэгчдийг дэмжих үндэсний хөтөлбөрийг амжилттай хэрэгжүүлсэн байна. Хятадад томоохон арилжааны банкуудын ЖДҮ эрхлэгчдэд олгох зээлийн хэмжээг нэмэх, зээлийн төлбөрийг хойшлуулах, ажилгүйдлийн даатгалын нөхөн олговор олгох зэрэг арга хэмжээ авсныг онцлууштай.
Дэлхийн улс орнууд цар тахал, хөл хорионоос үүдэлтэйгээр үүсээд буй нөхцөл байдлыг зөөллөхийн тулд бодлогын хүү бууруулах, ЖДҮ эрхлэгчдэд олгох зээлийг нэмэх, өр зээл хойшлуулах зэрэг арга хэмжээг ийнхүү хэрэгжүүлсээр байна.
### зөвлөгөө
Жижиг, дунд үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчийн гарын авлагаас ЖДҮ эрхлэгчдэд олгодог татварын хөнгөлөлтийн тухай мэдээллийг хүргэе.
### Санал болгох
**ВИДЕО:** Цар тахал, хөл хорионоос үүдэлтэйгээр жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд тулгарч буй асуудлыг олон талт оролцогчдын байр сууриас хэлэлцсэнийг үзээрэй.
**НҮҮДЭЛ ШИЙДЭЛ: ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХЯМРАЛ БА ЖДҮ**
**НИЙТЛЭЛ:** ЖДҮ эрхлэгчид цар тахлын дараах нөхцөл байдалд хэрхэн дасан зохицох тухай сонирхолтой нийтлэлийг уншаарай.
**BUSINESS.MN: ШИНЭ ҮЙЛДЛИЙН СИСТЕМ АЧААЛЖ ЭХЭЛЛЭЭ**
**КИНО:** АНУ-ын нэгэн жижиг хотод бургер зардаг байсан газар хэрхэн дэлхийд алдартай олон улсын сүлжээ хоолны газар болсон түүхийг өгүүлэх киног үзээрэй.
**THE FOUNDER**
**ПОДКАСТ**: Эдийн засгийн хямралын үед хэрхэн бизнесээ удирдах тухай компанийн гүйцэтгэх захирлуудтай хийсэн ярилцлагыг сонсоорой.
**CEO PODCAST: ХЯМРАЛЫН ҮЕД БИЗНЕСЭЭ УДИРДАХ НЬ**
*Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал зуршил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран “Тогтвортой хөгжил-2030” цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.*
*Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.*
> Цахим товхимолд бүртгүүлэх 2030.mn
>
> Unread