"Антарктид хүрэх зам" номын тухай: Цагаан тивийн сонин хачин
<div class="article-body">
          <h2>Дэлхийн хүн ам найман тэрбумд хүрч, аялал жуулчлалын хөтөлбөр төрөл бүрээр хөгжиж буй ч Антарктидад хөл тавина гэдэг хэн хүнд олдох боломж биш билээ. Газар зүй, цаг агаарын тун ч хатуу нөхцөлд орших өмнөд хязгаарт техник технологи, аюулгүй байдал, макро түвшний олон шийдвэрүүдээс шалтгаалан жилд ойролцоогоор 50 мянга гаруй хүн л зорчдог гэх тооцоо байдаг. Өөрөөр хэлбэл мөсөн туйлд зочлох боломж ердөө 0.00000000625 буюу 160 сая хүн тутмын нэгд л уг газрыг нүдээр үзэж, биеэр мэдрэх аз тохиодог ажээ. <div><br></div></h2><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/d94707750fec8e04d24a012aab4d7926.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">зохиогчийн тухай</h3><p></p><p>Цагаан тивд хөл тавих ховорхон боломжийг атгаж, хоёр сар орчмын хугацаанд судалгааны ажил хийгээд ирсэн Н.Ялалт нь хүрээлэн буй орчны химич, дэлхий судлал-геохимийн чиглэлээр суралцаж төгссөн бөгөөд өдгөө БНСУ-д докторын хөтөлбөрт суралцаж байгаа ажээ. Бакалаврын оюутан байх үеэсээ хүрээлэн буй орчны бохирдлын асуудал тэр дундаа усны бохирдлын чиглэлээр судалгааны багт ажиллаж, байгаль орчны үнэлгээний компанид мэргэжилтнээр ажиллаж байсан нь түүний цаашдын судалгааны ажлын эхлэлийг тавьсан гэх. БНСУ-д очсон цагаасаа л магистр, докторын судалгааны ажлаараа дэлхийн уур амьсгал, хүрээлэн буй орчны өөрчлөлтийн талаарх судалгааг лавшруулан хийсээр байгааг нь тодотгууштай. </p><p>Товчхондоо судалгааны ажил, мэргэшин суралцаж буй мэргэжлийн онцлог нь Антарктидад хөл тавих замыг түүнд нээж өгчээ. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">аяллын зорилго юу байв?: байгаль орчны түүхийг уснаас...</h3><p></p><p>Антарктидын мөсөн бүрхүүл дээр өрөмдлөг хийж авдаг мөсөн цооногийн дээж дээр ажиллах нь өнө удаан жил (Олон улсын хамтарсан төсөл дээр гэхэд 800 мянган жил хүртэлх настай мөсөн цооног бий гэнэ.) давхарга үүсгэн хуримтлагдсан эртний цас/усны дээж дээр шинжилгээ хийж, улмаар өнгөрсөн зуун, мянган, эрин дэх агаарын температурын өөрчлөлт, түүний найрлагын талаар мэдээлэл авах боломжийг олгодог аж.</p><p>Түүний явсан Антарктидын судалгааны экспедицийн хувьд сүүлийн жилүүдэд хамгийн эрчтэй хайлж, массын алдагдалд өртөж, улмаар далайн усны түвшинд нөлөөлөх эрсдэл бүхий Баруун Антарктидын мөсөн хэсэгт хүрч очих зорилготой байв. Улмаар уг тивийг агаараас тандан судлахаас гадна мөсөн дээр ажиглалтын багаж суурилуулан цооног өрөмдөж, автоматжуулсан шумбагч багажаар мөсөн мөргөцгийн доод хэсгийн далайн усанд физик хэмжилтүүд хийх, усны дээж авах, далайн усны массын төрлүүдийг изотоп, хими, микробиологийн шинжилгээгээр тодорхойлох, далайн гүний хурдсын өрөмдлөг хийх зэрэг цогц аргаар судлан, өмнөд тивийн масс хайлалт нь дэлхийн далайн усны түвшинд хэрхэн нөлөөлөхийг тодруулах, шинжлэх, түүнд шаардлагатай судалгааны дээжүүдийг цуглуулах даалгавартай байсан аж.</p><p>Сонирхол татахгүй байхын аргагүй биш гэж үү? <br></p>
<blockquote><p>Санал болгох- <a href="https://unread.today/c/chuluut-antarctica-yalaltn" target="_blank">Аяллын тэмдэглэл: Цэнхэр гарагийн өмнөд хязгаар Антарктидад зорчсон нь</a></p>
<cite>
</cite></blockquote><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Мөс зүсэгчтэй танилцах нь: Аварга араон гэж юу вэ?</h3><p></p><p>Номд гарах гол дүрүүдийн нэг нь яах аргагүй "Араон" байв. Төсөөлөхөд төсөөлөл минь хүртэл жижиг мэт санагдах аварга том онгоцыг бусад төрлийн нүсэр усан онгоцнуудаас ялгаруулах зүйл олон бий.</p><p>Өөрөөр хэлбэл Араон бол БНСУ-ын хойд болон өмнөд туйлын судалгаандаа ашигладаг зориулалтын хурц хошуугаар тоноглогдсон мөс зүсэгч хөлөг онгоц юм. 111м урт, 38.25м өндөр, нийт 7507 тн овор жинтэй, 3070 тн ачааны даацтай юмсанж. Судалгааны зориулалтаар тоноглогдсон буюу том өргөгч кранууд, далайн гүний хэмжилтүүдэд ашиглагдах зангуу олс бэхэлгээтэй, гол тавцангаас доош хоёр давхар, дээш зургаан давхар бүхий нүсэр бүтэцтэй гэх. Гаднах төмөр хийц нь жирийн ган хийцээс 1.5 дахин бат бөх, хошуу нь 1м хүртэлх зузаан мөсийг зүсэх хүчин чадалтайгаас гадна хоёр ч нисдэг тэрэг багтах агуулахтай гэхээр нүдэндээ харж үзээгүй уншигч бидэнд тун ч соньхон. Үүгээр ч дуусахгүй, хөлдөөх агуулах, –86 градус хүртэл хөлдөөх гүн хөлдөөгч, хөргөгчнүүд хүртэл тэнд бий. Судлаачдад зориулсан өрөөнүүд, судалгааны лабораторууд, хэрэгцээтэй зүйлсээр бүрэн тоноглогдсон онгоцны зургуудыг үзэхэд урамтай.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/7fd4f48e7f91db6450ea97918a8a6c2e.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>Та антарктидыг хэр их мэдэх вэ?</div></h3><p></p><p>Дэлхийн бөмбөрцгийн хамгийн өмнөд хэсэг буюу өмнөд хязгаарын мөсөн тив Антарктид. Бидний оршин буй дэлхий дээрх хамгийн онгон дагшин, хүний хөлд өртөөгүй (судалгааны суурин баазууд болон аялагч нарыг эс тооцвол), аль нэг улс оронд өмчлөгдөөгүй, хамгийн алслагдсан, хамгийн хүйтэн, хамгийн их салхитай газар бол Антарктид билээ. Аль байршилд хүрэхээсээ хамаарч зөвхөн усан онгоцоор очих боломжтой бөгөөд зарим байршилд нь агаарын замаар олон дамжин ниссээр хүрэх боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өмнөд туйлын зуны улирал буюу 11-2 дугаар сарын хооронд л энэ тийш зорчих юм. Учир нь 3-10 дугаар сарын хооронд Антарктидад туйлын өвлийн улирал үргэлжилж, хоногийн 24 цагийн турш харанхуй бүрхэх бөгөөд энэ үеэр температур огцом унан, улмаар далайн мөс зузаардаг тул ямар ч усан онгоц очих боломжгүй болдог байна. </p><p>Дэлхийн хамгийн хүйтэн газар болон Антарктидад хамгийн хүйтэн хэм буюу –89 градус бүртгэгдсэн байдаг. Хойд туйлтай харьцуулахад далайн түвшнээс дээш илүү өндөрт өргөгдсөн ба илүү хүчтэй салхитайгаараа ялгаатай. Ойролцоогоор 14 сая.км2 үргэлжлэх (Монгол улсын газар нутгийн хэмжээнээс бараг ес дахин том) өргөн уудам талбайтай ба газар нутгийнх нь 96 хувь нь тэр чигээрээ мөсөөр хучигджээ. Мөсний зузаан дунджаар 1826м, хамгийн ихдээ 4800м хүрдэг буюу ойролцоогоор 1455 орчим давхар барилгатай дүйцэхүйц зузаан хүртэл тохиолддог гэх. Өмнөд далайгаар хүрээлэгдсэн тул бөмбөрцгийн өмнөд хэсгийн эх газруудаас бүрэн тусгаарлагдсан ба уг асар их хэмжээний мөсөн бүрхүүлийн зузаан нь уг тивийг дунджаараа манай гаргийн хамгийн өндөрлөг газар болгодог байна.<br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/8c39c9e6be447d93cd63f344c3a2d3de.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>Яагаад бид антарктидыг сонирхох ёстой вэ?</h3><p></p><p>Антарктидад манай гаргийн нийт мөсний массын 88 хувь, цэвэр усны нөөцийн 75 хувь нь мөсөн хэлбэрээр хадгалагдаж буй. Энэ их тоон утгууд, асар их нөөц, Антарктид тивийн өөрчлөлт нь дэлхийн агаар, усан мандал цаашлаад хүн төрөлхтний амьдралд хэрхэн нөлөөлж байгаа, цаашид хэрхэн нөлөөлж болох талаар судлах шаардлагыг үүсгэж байдаг. Яахын аргагүй олон нийтийн анхаарлаа хандуулах сэдвийн нэг мөн юм.</p><p>Товчхондоо Антарктид тив дэлхийн цаг уур, уур амьсгалын системд хүчтэй нөлөөтэй. Антарктид дахь байгаль, цаг уурын өөрчлөлт нь хүн ам суурьшсан, суурьшаагүйгээс үл хамааран дэлхийн бүхий л хэсэгт нөлөөлнө гэсэн үг. Харамсалтай нь энэ тив уур амьсгалын өөрчлөлт буюу дэлхийн дулаарлын нөлөөнд өртөж, аль хэдийн мөсний массаа алдах болсныг дурын судалгааны үр дүнгээс хялбархан харж болно. Өнгөрсөн 25 жилийн (1992-2017) хугацаанд ойролцоогоор гурван триллион тонн (3,000,000,000,000 тн) мөс алдсан гэх тооцоо ч бий. Хэрвээ энэ эрчээрээ Антарктидын мөсөн бүрхүүл бүхлээрээ хайлж, далайд нийлвэл усны түвшин 57.9±0.9 м-ээр ихсэж, одоогийн олон хот сууринг усанд автуулж, байгалийн тэнцвэрийг алдагдуулах эрсдэлтэй. Гэвч сүүлийн 30 жилийн хугацаанд өмнөд туйлд дулаарал ажиглагдаж, ирээдүйд ч улам дулаарахыг таамагласан тооцооллууд гарсаар байна.<br></p>
<blockquote><p>Холбогдох: <a href="https://www.facebook.com/profile.php?id=100090425791827" target="_blank">Антарктид хүрэх зам - JT.Antarctica</a></p>
<cite>
</cite></blockquote><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/bcf031d8a83df908d44f38f9a3f3ebef.jpeg"></p>          </div>

Дэлхийн хүн ам найман тэрбумд хүрч, аялал жуулчлалын хөтөлбөр төрөл бүрээр хөгжиж буй ч Антарктидад хөл тавина гэдэг хэн хүнд олдох боломж биш билээ. Газар зүй, цаг агаарын тун ч хатуу нөхцөлд орших өмнөд хязгаарт техник технологи, аюулгүй байдал, макро түвшний олон шийдвэрүүдээс шалтгаалан жилд ойролцоогоор 50 мянга гаруй хүн л зорчдог гэх тооцоо байдаг. Өөрөөр хэлбэл мөсөн туйлд зочлох боломж ердөө 0.00000000625 буюу 160 сая хүн тутмын нэгд л уг газрыг нүдээр үзэж, биеэр мэдрэх аз тохиодог ажээ.
зохиогчийн тухай
Цагаан тивд хөл тавих ховорхон боломжийг атгаж, хоёр сар орчмын хугацаанд судалгааны ажил хийгээд ирсэн Н.Ялалт нь хүрээлэн буй орчны химич, дэлхий судлал-геохимийн чиглэлээр суралцаж төгссөн бөгөөд өдгөө БНСУ-д докторын хөтөлбөрт суралцаж байгаа ажээ. Бакалаврын оюутан байх үеэсээ хүрээлэн буй орчны бохирдлын асуудал тэр дундаа усны бохирдлын чиглэлээр судалгааны багт ажиллаж, байгаль орчны үнэлгээний компанид мэргэжилтнээр ажиллаж байсан нь түүний цаашдын судалгааны ажлын эхлэлийг тавьсан гэх. БНСУ-д очсон цагаасаа л магистр, докторын судалгааны ажлаараа дэлхийн уур амьсгал, хүрээлэн буй орчны өөрчлөлтийн талаарх судалгааг лавшруулан хийсээр байгааг нь тодотгууштай.
Товчхондоо судалгааны ажил, мэргэшин суралцаж буй мэргэжлийн онцлог нь Антарктидад хөл тавих замыг түүнд нээж өгчээ.

аяллын зорилго юу байв?: байгаль орчны түүхийг уснаас...
Антарктидын мөсөн бүрхүүл дээр өрөмдлөг хийж авдаг мөсөн цооногийн дээж дээр ажиллах нь өнө удаан жил (Олон улсын хамтарсан төсөл дээр гэхэд 800 мянган жил хүртэлх настай мөсөн цооног бий гэнэ.) давхарга үүсгэн хуримтлагдсан эртний цас/усны дээж дээр шинжилгээ хийж, улмаар өнгөрсөн зуун, мянган, эрин дэх агаарын температурын өөрчлөлт, түүний найрлагын талаар мэдээлэл авах боломжийг олгодог аж.
Түүний явсан Антарктидын судалгааны экспедицийн хувьд сүүлийн жилүүдэд хамгийн эрчтэй хайлж, массын алдагдалд өртөж, улмаар далайн усны түвшинд нөлөөлөх эрсдэл бүхий Баруун Антарктидын мөсөн хэсэгт хүрч очих зорилготой байв. Улмаар уг тивийг агаараас тандан судлахаас гадна мөсөн дээр ажиглалтын багаж суурилуулан цооног өрөмдөж, автоматжуулсан шумбагч багажаар мөсөн мөргөцгийн доод хэсгийн далайн усанд физик хэмжилтүүд хийх, усны дээж авах, далайн усны массын төрлүүдийг изотоп, хими, микробиологийн шинжилгээгээр тодорхойлох, далайн гүний хурдсын өрөмдлөг хийх зэрэг цогц аргаар судлан, өмнөд тивийн масс хайлалт нь дэлхийн далайн усны түвшинд хэрхэн нөлөөлөхийг тодруулах, шинжлэх, түүнд шаардлагатай судалгааны дээжүүдийг цуглуулах даалгавартай байсан аж.
Сонирхол татахгүй байхын аргагүй биш гэж үү?

Санал болгох-
Аяллын тэмдэглэл: Цэнхэр гарагийн өмнөд хязгаар Антарктидад зорчсон нь


Мөс зүсэгчтэй танилцах нь: Аварга араон гэж юу вэ?
Номд гарах гол дүрүүдийн нэг нь яах аргагүй "Араон" байв. Төсөөлөхөд төсөөлөл минь хүртэл жижиг мэт санагдах аварга том онгоцыг бусад төрлийн нүсэр усан онгоцнуудаас ялгаруулах зүйл олон бий.
Өөрөөр хэлбэл Араон бол БНСУ-ын хойд болон өмнөд туйлын судалгаандаа ашигладаг зориулалтын хурц хошуугаар тоноглогдсон мөс зүсэгч хөлөг онгоц юм. 111м урт, 38.25м өндөр, нийт 7507 тн овор жинтэй, 3070 тн ачааны даацтай юмсанж. Судалгааны зориулалтаар тоноглогдсон буюу том өргөгч кранууд, далайн гүний хэмжилтүүдэд ашиглагдах зангуу олс бэхэлгээтэй, гол тавцангаас доош хоёр давхар, дээш зургаан давхар бүхий нүсэр бүтэцтэй гэх. Гаднах төмөр хийц нь жирийн ган хийцээс 1.5 дахин бат бөх, хошуу нь 1м хүртэлх зузаан мөсийг зүсэх хүчин чадалтайгаас гадна хоёр ч нисдэг тэрэг багтах агуулахтай гэхээр нүдэндээ харж үзээгүй уншигч бидэнд тун ч соньхон. Үүгээр ч дуусахгүй, хөлдөөх агуулах, –86 градус хүртэл хөлдөөх гүн хөлдөөгч, хөргөгчнүүд хүртэл тэнд бий. Судлаачдад зориулсан өрөөнүүд, судалгааны лабораторууд, хэрэгцээтэй зүйлсээр бүрэн тоноглогдсон онгоцны зургуудыг үзэхэд урамтай.

Та антарктидыг хэр их мэдэх вэ?
Дэлхийн бөмбөрцгийн хамгийн өмнөд хэсэг буюу өмнөд хязгаарын мөсөн тив Антарктид. Бидний оршин буй дэлхий дээрх хамгийн онгон дагшин, хүний хөлд өртөөгүй (судалгааны суурин баазууд болон аялагч нарыг эс тооцвол), аль нэг улс оронд өмчлөгдөөгүй, хамгийн алслагдсан, хамгийн хүйтэн, хамгийн их салхитай газар бол Антарктид билээ. Аль байршилд хүрэхээсээ хамаарч зөвхөн усан онгоцоор очих боломжтой бөгөөд зарим байршилд нь агаарын замаар олон дамжин ниссээр хүрэх боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өмнөд туйлын зуны улирал буюу 11-2 дугаар сарын хооронд л энэ тийш зорчих юм. Учир нь 3-10 дугаар сарын хооронд Антарктидад туйлын өвлийн улирал үргэлжилж, хоногийн 24 цагийн турш харанхуй бүрхэх бөгөөд энэ үеэр температур огцом унан, улмаар далайн мөс зузаардаг тул ямар ч усан онгоц очих боломжгүй болдог байна.
Дэлхийн хамгийн хүйтэн газар болон Антарктидад хамгийн хүйтэн хэм буюу –89 градус бүртгэгдсэн байдаг. Хойд туйлтай харьцуулахад далайн түвшнээс дээш илүү өндөрт өргөгдсөн ба илүү хүчтэй салхитайгаараа ялгаатай. Ойролцоогоор 14 сая.км2 үргэлжлэх (Монгол улсын газар нутгийн хэмжээнээс бараг ес дахин том) өргөн уудам талбайтай ба газар нутгийнх нь 96 хувь нь тэр чигээрээ мөсөөр хучигджээ. Мөсний зузаан дунджаар 1826м, хамгийн ихдээ 4800м хүрдэг буюу ойролцоогоор 1455 орчим давхар барилгатай дүйцэхүйц зузаан хүртэл тохиолддог гэх. Өмнөд далайгаар хүрээлэгдсэн тул бөмбөрцгийн өмнөд хэсгийн эх газруудаас бүрэн тусгаарлагдсан ба уг асар их хэмжээний мөсөн бүрхүүлийн зузаан нь уг тивийг дунджаараа манай гаргийн хамгийн өндөрлөг газар болгодог байна.

Яагаад бид антарктидыг сонирхох ёстой вэ?
Антарктидад манай гаргийн нийт мөсний массын 88 хувь, цэвэр усны нөөцийн 75 хувь нь мөсөн хэлбэрээр хадгалагдаж буй. Энэ их тоон утгууд, асар их нөөц, Антарктид тивийн өөрчлөлт нь дэлхийн агаар, усан мандал цаашлаад хүн төрөлхтний амьдралд хэрхэн нөлөөлж байгаа, цаашид хэрхэн нөлөөлж болох талаар судлах шаардлагыг үүсгэж байдаг. Яахын аргагүй олон нийтийн анхаарлаа хандуулах сэдвийн нэг мөн юм.
Товчхондоо Антарктид тив дэлхийн цаг уур, уур амьсгалын системд хүчтэй нөлөөтэй. Антарктид дахь байгаль, цаг уурын өөрчлөлт нь хүн ам суурьшсан, суурьшаагүйгээс үл хамааран дэлхийн бүхий л хэсэгт нөлөөлнө гэсэн үг. Харамсалтай нь энэ тив уур амьсгалын өөрчлөлт буюу дэлхийн дулаарлын нөлөөнд өртөж, аль хэдийн мөсний массаа алдах болсныг дурын судалгааны үр дүнгээс хялбархан харж болно. Өнгөрсөн 25 жилийн (1992-2017) хугацаанд ойролцоогоор гурван триллион тонн (3,000,000,000,000 тн) мөс алдсан гэх тооцоо ч бий. Хэрвээ энэ эрчээрээ Антарктидын мөсөн бүрхүүл бүхлээрээ хайлж, далайд нийлвэл усны түвшин 57.9±0.9 м-ээр ихсэж, одоогийн олон хот сууринг усанд автуулж, байгалийн тэнцвэрийг алдагдуулах эрсдэлтэй. Гэвч сүүлийн 30 жилийн хугацаанд өмнөд туйлд дулаарал ажиглагдаж, ирээдүйд ч улам дулаарахыг таамагласан тооцооллууд гарсаар байна.

Холбогдох:
Антарктид хүрэх зам - JT.Antarctica



Дэлхийн хүн ам найман тэрбумд хүрч, аялал жуулчлалын хөтөлбөр төрөл бүрээр хөгжиж буй ч Антарктидад хөл тавина гэдэг хэн хүнд олдох боломж биш билээ. Газар зүй, цаг агаарын тун ч хатуу нөхцөлд орших өмнөд хязгаарт техник технологи, аюулгүй байдал, макро түвшний олон шийдвэрүүдээс шалтгаалан жилд ойролцоогоор 50 мянга гаруй хүн л зорчдог гэх тооцоо байдаг. Өөрөөр хэлбэл мөсөн туйлд зочлох боломж ердөө 0.00000000625 буюу 160 сая хүн тутмын нэгд л уг газрыг нүдээр үзэж, биеэр мэдрэх аз тохиодог ажээ.
### зохиогчийн тухай
Цагаан тивд хөл тавих ховорхон боломжийг атгаж, хоёр сар орчмын хугацаанд судалгааны ажил хийгээд ирсэн Н.Ялалт нь хүрээлэн буй орчны химич, дэлхий судлал-геохимийн чиглэлээр суралцаж төгссөн бөгөөд өдгөө БНСУ-д докторын хөтөлбөрт суралцаж байгаа ажээ. Бакалаврын оюутан байх үеэсээ хүрээлэн буй орчны бохирдлын асуудал тэр дундаа усны бохирдлын чиглэлээр судалгааны багт ажиллаж, байгаль орчны үнэлгээний компанид мэргэжилтнээр ажиллаж байсан нь түүний цаашдын судалгааны ажлын эхлэлийг тавьсан гэх. БНСУ-д очсон цагаасаа л магистр, докторын судалгааны ажлаараа дэлхийн уур амьсгал, хүрээлэн буй орчны өөрчлөлтийн талаарх судалгааг лавшруулан хийсээр байгааг нь тодотгууштай.
Товчхондоо судалгааны ажил, мэргэшин суралцаж буй мэргэжлийн онцлог нь Антарктидад хөл тавих замыг түүнд нээж өгчээ.
### аяллын зорилго юу байв?: байгаль орчны түүхийг уснаас...
Антарктидын мөсөн бүрхүүл дээр өрөмдлөг хийж авдаг мөсөн цооногийн дээж дээр ажиллах нь өнө удаан жил (Олон улсын хамтарсан төсөл дээр гэхэд 800 мянган жил хүртэлх настай мөсөн цооног бий гэнэ.) давхарга үүсгэн хуримтлагдсан эртний цас/усны дээж дээр шинжилгээ хийж, улмаар өнгөрсөн зуун, мянган, эрин дэх агаарын температурын өөрчлөлт, түүний найрлагын талаар мэдээлэл авах боломжийг олгодог аж.
Түүний явсан Антарктидын судалгааны экспедицийн хувьд сүүлийн жилүүдэд хамгийн эрчтэй хайлж, массын алдагдалд өртөж, улмаар далайн усны түвшинд нөлөөлөх эрсдэл бүхий Баруун Антарктидын мөсөн хэсэгт хүрч очих зорилготой байв. Улмаар уг тивийг агаараас тандан судлахаас гадна мөсөн дээр ажиглалтын багаж суурилуулан цооног өрөмдөж, автоматжуулсан шумбагч багажаар мөсөн мөргөцгийн доод хэсгийн далайн усанд физик хэмжилтүүд хийх, усны дээж авах, далайн усны массын төрлүүдийг изотоп, хими, микробиологийн шинжилгээгээр тодорхойлох, далайн гүний хурдсын өрөмдлөг хийх зэрэг цогц аргаар судлан, өмнөд тивийн масс хайлалт нь дэлхийн далайн усны түвшинд хэрхэн нөлөөлөхийг тодруулах, шинжлэх, түүнд шаардлагатай судалгааны дээжүүдийг цуглуулах даалгавартай байсан аж.
Сонирхол татахгүй байхын аргагүй биш гэж үү?
> Санал болгох- Аяллын тэмдэглэл: Цэнхэр гарагийн өмнөд хязгаар Антарктидад зорчсон нь
### Мөс зүсэгчтэй танилцах нь: Аварга араон гэж юу вэ?
Номд гарах гол дүрүүдийн нэг нь яах аргагүй "Араон" байв. Төсөөлөхөд төсөөлөл минь хүртэл жижиг мэт санагдах аварга том онгоцыг бусад төрлийн нүсэр усан онгоцнуудаас ялгаруулах зүйл олон бий.
Өөрөөр хэлбэл Араон бол БНСУ-ын хойд болон өмнөд туйлын судалгаандаа ашигладаг зориулалтын хурц хошуугаар тоноглогдсон мөс зүсэгч хөлөг онгоц юм. 111м урт, 38.25м өндөр, нийт 7507 тн овор жинтэй, 3070 тн ачааны даацтай юмсанж. Судалгааны зориулалтаар тоноглогдсон буюу том өргөгч кранууд, далайн гүний хэмжилтүүдэд ашиглагдах зангуу олс бэхэлгээтэй, гол тавцангаас доош хоёр давхар, дээш зургаан давхар бүхий нүсэр бүтэцтэй гэх. Гаднах төмөр хийц нь жирийн ган хийцээс 1.5 дахин бат бөх, хошуу нь 1м хүртэлх зузаан мөсийг зүсэх хүчин чадалтайгаас гадна хоёр ч нисдэг тэрэг багтах агуулахтай гэхээр нүдэндээ харж үзээгүй уншигч бидэнд тун ч соньхон. Үүгээр ч дуусахгүй, хөлдөөх агуулах, –86 градус хүртэл хөлдөөх гүн хөлдөөгч, хөргөгчнүүд хүртэл тэнд бий. Судлаачдад зориулсан өрөөнүүд, судалгааны лабораторууд, хэрэгцээтэй зүйлсээр бүрэн тоноглогдсон онгоцны зургуудыг үзэхэд урамтай.
### Та антарктидыг хэр их мэдэх вэ?
Дэлхийн бөмбөрцгийн хамгийн өмнөд хэсэг буюу өмнөд хязгаарын мөсөн тив Антарктид. Бидний оршин буй дэлхий дээрх хамгийн онгон дагшин, хүний хөлд өртөөгүй (судалгааны суурин баазууд болон аялагч нарыг эс тооцвол), аль нэг улс оронд өмчлөгдөөгүй, хамгийн алслагдсан, хамгийн хүйтэн, хамгийн их салхитай газар бол Антарктид билээ. Аль байршилд хүрэхээсээ хамаарч зөвхөн усан онгоцоор очих боломжтой бөгөөд зарим байршилд нь агаарын замаар олон дамжин ниссээр хүрэх боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өмнөд туйлын зуны улирал буюу 11-2 дугаар сарын хооронд л энэ тийш зорчих юм. Учир нь 3-10 дугаар сарын хооронд Антарктидад туйлын өвлийн улирал үргэлжилж, хоногийн 24 цагийн турш харанхуй бүрхэх бөгөөд энэ үеэр температур огцом унан, улмаар далайн мөс зузаардаг тул ямар ч усан онгоц очих боломжгүй болдог байна.
Дэлхийн хамгийн хүйтэн газар болон Антарктидад хамгийн хүйтэн хэм буюу –89 градус бүртгэгдсэн байдаг. Хойд туйлтай харьцуулахад далайн түвшнээс дээш илүү өндөрт өргөгдсөн ба илүү хүчтэй салхитайгаараа ялгаатай. Ойролцоогоор 14 сая.км2 үргэлжлэх (Монгол улсын газар нутгийн хэмжээнээс бараг ес дахин том) өргөн уудам талбайтай ба газар нутгийнх нь 96 хувь нь тэр чигээрээ мөсөөр хучигджээ. Мөсний зузаан дунджаар 1826м, хамгийн ихдээ 4800м хүрдэг буюу ойролцоогоор 1455 орчим давхар барилгатай дүйцэхүйц зузаан хүртэл тохиолддог гэх. Өмнөд далайгаар хүрээлэгдсэн тул бөмбөрцгийн өмнөд хэсгийн эх газруудаас бүрэн тусгаарлагдсан ба уг асар их хэмжээний мөсөн бүрхүүлийн зузаан нь уг тивийг дунджаараа манай гаргийн хамгийн өндөрлөг газар болгодог байна.
### Яагаад бид антарктидыг сонирхох ёстой вэ?
Антарктидад манай гаргийн нийт мөсний массын 88 хувь, цэвэр усны нөөцийн 75 хувь нь мөсөн хэлбэрээр хадгалагдаж буй. Энэ их тоон утгууд, асар их нөөц, Антарктид тивийн өөрчлөлт нь дэлхийн агаар, усан мандал цаашлаад хүн төрөлхтний амьдралд хэрхэн нөлөөлж байгаа, цаашид хэрхэн нөлөөлж болох талаар судлах шаардлагыг үүсгэж байдаг. Яахын аргагүй олон нийтийн анхаарлаа хандуулах сэдвийн нэг мөн юм.
Товчхондоо Антарктид тив дэлхийн цаг уур, уур амьсгалын системд хүчтэй нөлөөтэй. Антарктид дахь байгаль, цаг уурын өөрчлөлт нь хүн ам суурьшсан, суурьшаагүйгээс үл хамааран дэлхийн бүхий л хэсэгт нөлөөлнө гэсэн үг. Харамсалтай нь энэ тив уур амьсгалын өөрчлөлт буюу дэлхийн дулаарлын нөлөөнд өртөж, аль хэдийн мөсний массаа алдах болсныг дурын судалгааны үр дүнгээс хялбархан харж болно. Өнгөрсөн 25 жилийн (1992-2017) хугацаанд ойролцоогоор гурван триллион тонн (3,000,000,000,000 тн) мөс алдсан гэх тооцоо ч бий. Хэрвээ энэ эрчээрээ Антарктидын мөсөн бүрхүүл бүхлээрээ хайлж, далайд нийлвэл усны түвшин 57.9±0.9 м-ээр ихсэж, одоогийн олон хот сууринг усанд автуулж, байгалийн тэнцвэрийг алдагдуулах эрсдэлтэй. Гэвч сүүлийн 30 жилийн хугацаанд өмнөд туйлд дулаарал ажиглагдаж, ирээдүйд ч улам дулаарахыг таамагласан тооцооллууд гарсаар байна.
> Холбогдох: Антарктид хүрэх зам - JT.Antarctica