BLU CLOTHING STUDIO-ийн үүсгэн байгуулагч Г.Энхтөгс
<div class="article-body">
          <p></p><p><b>Их хотын залуусын дунд тав тухтай, чанартай, бусдаас илүү загварлаг бүтээгдэхүүнтэй хэр нь харьцангуй хямд үнийг санал болгож чаддагаараа хэдийн танигдсан "BLU CLOTHING STUDIO"-ийн үүсгэн байгуулагч бол бидний энэ дугаарын зочин.</b></p><p><b>Г.Энхтөгс арлын Япон улсад телевизийн продюсер, найруулагчийн чиглэлээр мэргэжил эзэмшиж, эх орондоо эргэж ирснийхээ дараа тасралтгүй 12 жилийн турш үйлдвэрлэлийн салбарт ажиллаж, чамгүй туршлага хуримтлуулсан нэгэн юм. Талхны үйлдвэрээс авахуулаад барилгын блок, fast fashion хувцасны үйлдвэр гээд олон салбарт өөрийгөө сорьсон тэрээр яг одоогийн байдлаар "Blu"-ээс гадна off-road машины тоноглол болон тавилга үйлдвэрлэлийн салбарт хүчээ үзэхээр зэхэж буй. </b></p><p><b>Ингээд үйлдвэрлэгч хүний жаргал зовлон хийгээд нөү-хаугийн тухай харамгүй хуваалцсан түүний ярилцлагыг уншигч танд хүргэж байгааг хүлээн авна уу.</b></p><p><br></p>
<p></p><p><b>Байршил:</b> Хүүхдийн 100, Смарт бюлдингийн 3 давхар 302 тоот<br><b>Эрхэлдэг ажил:</b> "BLU CLOTHING STUDIO" үүсгэн байгуулагч<br><b>Хэрэглэдэг гар утас:</b> Samsung S21Ultra<br><b>Хэрэглэдэг компьютер:</b> ASUS ROG<br><b>Сошиал хуудсууд:</b> <a href="https://www.instagram.com/gereltugs_/" target="_blank">@gereltugs_</a> (Инстаграм)</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/6705206c66d9abb68b12763496e16d26.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><span style='font-family: "SF Display", sans-serif; font-size: 21.600000381469727px; letter-spacing: 0.5px; background-color: rgb(250, 250, 250);'><br></span></div>1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?<br></h3><p></p><p dir="ltr">Би 2003 онд ахлах сургуулиа төгсөөд Япон руу хувийн зардлаар хэлний курст явч байлаа. Тэр курсдээ хоёр жил суралцан Япон хэлний N2 түвшинд тэнцсэн тул мэргэжлийн сургуульд нь телевизийн продюсер, найруулагчийн чиглэлээр мэргэжил эзэмшсэн. Сургуулиа төгссөнийхөө дараа Японы хувийн үйлдвэрт гурван жил ажилласны эцэст 2010 онд эх орондоо эргэж ирэн, тэр цагаас хойш хувийн секторт, өөрийн компаниудыг босгоод явж байна даа.</p><p dir="ltr">Хамгийн анх хийсэн бизнес гэвэл япон талх хийдэг хүнсний үйлдвэр. Харамсалтай нь,тухайн үйлдвэр маань гадна дотнын олон хүчин зүйлээс шалтгаалан төд удалгүй хаалгаа барьсан түүхтэй. Манай талхны дийлэнх хэрэглэгчид Монголд оршин суугаа гадаадын иргэд байсан бөгөөд тухайн үед шинээр батлагдсан хөрөнгө оруулалтын хуулийн улмаас ихэнх нь нутаг буцаж, улмаар үйлдвэр борлуулалтгүй болсон. Дээрээс нь түүхийн эдийн олдоц нэн ховор байсан явдал тодорхой хэмжээнд нөлөөлсөн болов уу. </p><p dir="ltr">Дэлхий даяар талхыг Европ маягийн хатуу, Америк маягийн буюу зөөлөн хөвсгөр гэсэн хоёр янзаар барьдаг. Манай үйлдвэр болохоор дотор талдаа зөөлхөн, хөвсгөр буюу Америк талх үйлдвэрлэдэг байсан юм. Талхаа зөв технологийн дагуу барихын тулд зайлшгүй стандартын шаардлага бүрэн хангасан гурил ашиглах ёстой. Гэсэн хэдий ч Монголын гурилын үйлдвэрүүд цавуулаг гэх гурилан дээр нэн тэргүүнд яригдах ёстой сэдэвт огтхон ч анхаарал хандуулдаггүй байснаас үүдэн стандартын шаардлага хангасан түүхий эд олох нь үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэмэгдэх тусам асуудалтай болсоор хоёр жилийн дараа тэрхүү бизнесийнхээ хаалгыг барьсан.</p><p dir="ltr">Тэрний дараа барилгын салбар руу хөрвөж, Японоос хөрөнгө оруулалт татан Улаанбаатарт хамгийн борлуулалт сайтай блокийн үйлдвэрийг зургаан жил зүтгэсний эцэст хөл дээр нь босгож байлаа. Энэ бизнес дээр хөрөнгө оруулагч талтайгаа үл ойлголцсоны улмаас гарсан. Харин <a href="https://www.instagram.com/bluclothingstudio/" target="_blank">"Blu Clothing Studio"</a> тухайд гэвэл блокийн төслийг эхлүүлээд дөрөв билүү тав дахь жилээс нь эхлүүлж байсан.</p><p dir="ltr">Миний хувьд аль 2000 оноос футболкон дээр поп арт чиглэлийн зураг хэвлэж, сонирхолтой загвартай хувцас бүтээх нууцхан мөрөөдөлтэй байсан юм. Аз болоход 2016 онд "Bee" cafe дээр өөртэйгээ ижил хүсэл тэмүүлэлтэй залуустай танилцаж, бизнес санаагаа ярилцаад төд удалгүй дөрвөн хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлаа эхлүүлснээр "Blu"-ийн түүх эхэлсэн дээ.</p><p dir="ltr">Энэ бүх ажлын дундуур төгссөн мэргэжлийнхээ дагуу МҮОНТВ-ийн хоёр ч төсөл дээр гар бие оролцоод амжлаа. Монгол Улсад анх удаа, нийт 16 орны баг тамирчид оролцсон "ABU Robocon 2019", дэлхийн алдарт франчайз нэвтрүүлэг "Нинжа дайчид" дээр Япон талыг хариуцсан туслах продюсерийн үүрэг гүйцэтгэсэн. Одоогийн байдлаар "Blu"-ээс гадна Off-Road машины тоноглолын үйлдвэрлэл болон "Ikea"-тай адил боломжийн үнэтэй, загварлаг тавилга үйлдвэрлэх зорилготой төслүүдийг хариуцан ажиллаж байгаа.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ? <br></h3><p></p><p>Миний гараас ажил ер нь их удаан гарах гээд байдаг сул талтай. Нухаад л суугаад байдаг төрлийн хүн. Тийм болохоор цагаа зөв хуваарилахын тулд өдөрт зөвхөн ганцхан ажил дээр төвлөрч сууна гэх энгийн дүрэм баримталдаг. Нэг өдөрт олон ажил гараас гаргах гээд самгардах дургүй. Долоо хоногийнхоо зургаан өдөрт дээр дурдсан гурван төслөө хувааж, аль асуудалтай байгаа дээр нь илүү цаг тавиад ажилладаг. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/c4ea7e59c0c1b938294b6d2213f1b903.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?<br></div></h3><p></p><p dir="ltr">Ажлын гараагаа эхлүүлсэн Япон улсаас сурсан гол зүйл нь ярилцах. Японд ажиллаж байсан үйлдвэрийн дарга маань надтай өдрийн хоёроос гурван цаг ярилцдаг хүн байлаа.Тухайн үедээ ажлын хажуугаар даргынхаа яриаг сонсох залхуутай санагддаг байснаа нуугаад яахав. Гэхдээ одоо эргээд харахад тэр хүн надад маш их зүйлийг зааж өгсөн юм шиг санагддаг. Хүмүүс хоорондын харилцаанаас авахуулаад борлуулалт, маркетинг цаашлаад нэг талаас түүхий эд нөгөө талаас бүтээгдэхүүн гарч байгаа үйлдвэрлэлийн процессыг уйгагүй тайлбарлаж өгсөн ачтай нэгэн байсан. Тиймдээ ч одоо би ажиллагсадтайгаа ярилцах тун их дуртай. </p><p dir="ltr">Японоос сурсан өөр нэг зүйл гэвэл тухайн ажлыг хэн нэгэн хүнд даалгасан бол шийдвэр гаргах эрх мэдлийг нь зайлшгүй өгөх ёстой гэдэг зарчим. Бусадтай хамтрахаар шийдсэн бол өдөр тутмын ажилд нь хутгалдахгүй, ажиллах эрх чөлөөг нь олгох учиртай. Мэдээж өөрийнх нь хэр хэмжээнээс давсан асуудал байвал хамтдаа зөвлөлдөнө. Японы “Hōrensō” (報連相) гэх үг байдаг. 報告 буюу мэдээлэх, 連絡 буюу холбоо барих, 相談 буюу зөвлөлдөх гэх үгсийн товчлол. </p><p dir="ltr">Хэчнээн эрх мэдэлтэй байлаа ч тухайн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэхээ мэдэхгүй байвал дээд шатны удирдлагадаа мэдэгдээд, байнгын холбоо харилцаатай байж зөвлөлдөж бай гэсэн үг. Эдгээр зарчмаар бүх ажлаа нугална.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><span style='font-family: "SF Display", sans-serif; font-size: 21.600000381469727px; letter-spacing: 0.5px; background-color: rgb(250, 250, 250);'>4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?</span></h3><p></p><p dir="ltr">Өдөр тутамдаа Whatsapp, Facebook Messenger, Lime харилцааны апп түлхүү ашигладаг. “Blu Clothing Studio” хувцас загварын бизнес учраас Pinterest, Instagram-ын хэрэглээ мөн өндөр. </p><p dir="ltr"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/6013eee348e431d1178bc11ae659eaf1.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/c9d8873d13ca57917c9d1ebf67b455c5.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><span style='font-family: "SF Display", sans-serif; font-size: 21.600000381469727px; letter-spacing: 0.5px; background-color: rgb(250, 250, 250);'><br></span></div>5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?<br></h3><p></p><p dir="ltr">Өглөө босоод кофе уунгаа тухайн өдрийнхөө ажлыг нэгд нэгэнгүй бичиж тэмдэглээд гарлаа гэхэд Монголын нөхцөлд тухайн төлөвлөгөөний дагуу ажил явна гэсэн ойлголт байхгүй. Дундуур нь заавал нэг бэрхшээл гарч ирнэ. Миний дээр дурдсан машины тоног үйлдвэрлэдэг үйлдвэр дээр жишээ татахад сүүлийн хэд хоног барилгынх нь урд талын замыг нь янзалж байгаа юм. Өчигдөр орой машин тэндээс асуудалгүй гарч байсан бол өнөөдөр юм зөөж оруулъя гэж төлөвлөөд очиход урьдчилан мэдэгдсэн зүйлгүйгээр замыг нь таглаж хаяад ямар ч орох боломжгүй болгочихсон байгаа байхгүй юу. Цаг хэмнэх тал дээр тухайн өдрийн ажил дууссан ч, эс дууссан ч хүчээр хаяад гэртээ харьдаг гэдгээс өөр тоймтой хариулт алга (инээв).</p><p dir="ltr">Нэмж хэлэхэд монголчууд бид нэгнийхээ цагт тун хүндэтгэлгүй ханддаг хүмүүс юм шиг ээ. Угтаа бол хүний хамгийн үнэт хөрөнгө чинь цаг хугацаа шүү дээ. Гэр бүл, хайртай хүмүүстэйгээ өнгөрүүлэх цагаасаа хумслаад хэн нэгэнтэй уулзах гээд очихоор <i>“Би чамтай уулзах байсан билүү?”</i> гэдэг ч юмуу үл тоомсорлосон хандлагатай олон тулгардаг. Эсвэл уулзалт дууссаны дараа шуудхан салчихгүй <i>“Чи машинтайгаа явж байгаа бол хоёулаа ойрхон нэг газар руу явчхаад ирье” </i>гэх мэт нөгөө хүнийхээ цагийг юман чинээ тоодоггүй хүмүүсийн хандлага бухимдал төрүүлэх нь бий. Япончууд болохоор уулзалт дууссан л бол шууд салаад тус тусынхаа ажлаа боддог онцлогтой ард түмэн. Тийм ч болохоор төлөвлөсөн ажлаа их хурдан амжуулдаг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?<br></h3><p></p><p>Наадах чинь их төвөгтэй асуудал. Дэвтэр дээрээ уйгагүй бичиж үзлээ, апп туршиж үзлээ. Одоог хүртэл өөрт тохирсон шийдлийг олоогүй л байна. Өмнө нь хэлсэнчлэн Монголын нөхцөлд ажлын деталь бүрийг төлөвлөх тун хэцүү.<br></p><p dir="ltr">Би карьерынхаа турш цор ганц төсөл дээр төвлөрч ажиллаж үзээгүй хүн юм билээ. Дандаа хоёроос гурван ажил давхар хийдэг. Тухайн төсөл болгон дээр өдөр бүр ямар нэг асуудал гарна. Тэр асуудлыг өмнөх өдөр, өмнөх долоо хоногт төлөвлөөд бичнэ гэж байхгүй шүү дээ. Тэгэхээр тулгарсан асуудлыг дор дор нь шийдээд явах уян хатан арга барилаар ажиллаж байна. </p><p dir="ltr">Товчхондоо бол ажлаа том зургаар нь хараад тухайн сардаа ард нь гарах ёстой хамгийн том гэсэн ажлуудаа л дэвтэр дээр зоож бичдэгээс өөрөөр ажлаа нарийн төлөвлөдөг төрлийн хүн биш ээ. Харин хүнтэй уулзаж, ярилцах үедээ бол яриан дундаас нь чухал гэсэн санааг заавал шүүрч буулгана шүү, уулзалтад үргэлж жижиг өврийн дэвтэртэй очдог. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?<br></h3><p></p><p>Өөрөө өөрийнхөө ажил олгогч учраас долоо хоног бүрийн амралтын өдрөөр амарна гэсэн ойлголт байхгүй. Ерөнхийдөө хоёр сардаа нэг удаа тав хоног амардаг. Тэр амралтаараа бол дийлэнхдээ аяллаар л явна даа.</p><p> Хамгийн сүүлд гэвэл өнгөрөгч нэгдүгээр сард Асралт Хайрханы орой дээр гарсан юм байна. Өвлийн хэдэн сар Улаанбаатарт цасны бараа хардаггүй хүн чинь тэнд очоод гэнэтхэн өвдгөөр татсан хунгар цасан дунд яваад орчихсон. Тийм их цас хавь ойрд хараагүй удсан болохоор сэтгэл санаа сэргээд сайхан байсан шүү. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?<br></h3><p></p><p dir="ltr">Ер нь би чинь дуртай юмаа л хийж амьдардаг хүн дээ. Дургүй зүйлээ ял шийтгэл мэт хийх дургүй, шуудхан больчихдог. </p><p dir="ltr">Үндсэн ажлынхаа хажуугаар гэвэл хоёр долоо хоногийн өмнө Монгол-Япон хоёр улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 50 жилийн ойд зориулсан, Япон улсаас Монгол улсад хэрэгжиж байгаа буцалтгүй болон хөнгөлөлттэй зээлээр хэрэгжүүлдэг том төслүүд, хувийн хэвшлийн хэрэгжүүлж байгаа технологийг танилцуулах зорилготой “GOLDEN WEEK” экспог зохион байгуулахад оролцлоо. </p><p dir="ltr"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/08ffb2c3c808c32017bc65a95a46c44a.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?</h3><p></p><p>Саяхан би <i>“Бизнесмэн хүн өглөө босох бүрдээ нэг асуудлыг шийдвэрлэхээр босдог”</i> гэх үгийг уншсан юм. Ямарваа нэгэн төсөл гардан гүйцэтгэж байгаа хүн энгийн ажиллагсдаасаа ялгаатай нь өдөр бүхэн асуудал шийдвэрлэхийн тулд хөдөлмөрлөдөг. Би Монголд ирээд 12 жил бизнес эрхлэхдээ өч төчнөөн асуудалтай нүүр тулж байсан. Тэр бүрийд л шийдэл олох гээд хичээнэ шүү дээ. Хэрвээ чадахгүй бол бизнесээ дампууруулна гэсэн үг. Тэгэхээр бэрхшээл гэдэг бол дэлхийн аль ч өнцөг буланд бизнес хийсэн байх л зүйл болж таарч байгаа юм. </p><p>Гадаадад төгссөн залуусын дийлэнх нь Монголд ирээд хотын төвийн гоё оффист кофе ууж суух юмсан гэж мөрөөддөг. Гэтэл бодит амьдрал дээр үйлдвэрлэлээ хөгжүүлэхгүй л бол Монгол Улс хөгжихгүй. Миний хамгийн том зорилго бол салбар, салбарт ядахнаа нэг үйлдвэр босгох. Тэгж байж үр хойчдоо одоо байгаагаас арай дээр ирээдүй өвлүүлж чадах болов уу. Мэдээж одоогийн нөхцөлд бэрхшээлтэй асуудал зөндөө л байна. Нэн тэргүүнд Монгол Улсын татварын тогтолцоо нь ЖДҮ-ээ бус, банк санхүү, уул уурхай барилга бүтээн байгуулалт гэсэн томоохон салбаруудаа дэмжсэн бодлоготой. Үйлдвэрлэл эрхлээд урагшлах явцад хамгийн их шантарч унадаг зүйл бол татварын асуудал. </p><p>Манай үйлдвэрийн тухайд гэхэд хотын төвд нэрийн барааны дэлгүүртэй болох гээд нэг лангуу түрээсэллээ гэж төсөөлье. Гэтэл тэр худалдааны төвд бид сар бүр хоёр сая төгрөгийн түрээс төлж байхад бидэнтэй ижилхэн бүтээгдэхүүн Эрээнээс зөөгөөд авчирсан нөхөр дэлгүүрийн үүдэнд майхан засаад ямар ч татвар, НӨАТ төлөхгүй үйл ажиллагаа явуулдаг. Энэ асуудлыг нь шийддэг журам, зохицуулалт ч гэж байхгүй. Японы хамгийн супер хууль гэвэл хэрэв та тус улсын нутаг дэвсгэр дээр бизнесийн үйл ажиллагаа эрхлэх гэж байгаа бол зайлшгүй хуулийн этгээд байх ёстой. Харин Монголд болохоор хувиараа бизнес эрхлэгч цэнхэр дэвтэртэй хүн нь байгууллагатай яг ижил орлого олж, үйл ажиллагаа явуулсан ч хамаагүй бага татвар төлдөг нь гайхмаар. </p><p>Эерэг тал гэвэл залуустай ажиллах их гоё. Түүнчлэн нэг үеэ бодоход орчин үеийн залуус Монголдоо үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн авах дуртай болсон. Монгол хүмүүсийн урласан хувцас өмсөж байгаагаараа залуус бахархаж буй нь үнэхээр сайшаалтай хэрэг. Гол нь тэр хүмүүсийн итгэлийг бид алдаж болохгүй. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/20b384e39b7ee83686a13008db3e8f5e.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?</h3><p></p><p dir="ltr">“Blu Clothing Studio”-ийн тухайд манай багийнхан ойрын хугацаанд дотоодын зах зээлийн ядаж арван хувийг эзлэе хэмээн зорьж байна. Ойрын ирээдүйн хамгийн том зорилго гэвэл энэ л байна даа. Манай брэндийн нэг онцлог нь өөрийн гэсэн оёдлын цехгүй. Оёдлын салбарт хувиараа хөдөлмөр эрхэлж буй хүмүүстэй гэрээ байгуулан хамтран ажилладаг. Бид өөрсдөө загвараа гаргаад манай захиалгын дагуу гэрээт оёдолчид ажилладаг гэсэн үг. Нэмэн өртгийн гинжин хэлхээ гэж ярьдаг энэхүү систем нь зөв зарчмаар явж чадвал харилцан ашиг тун өндөртэй шийдэл юм.</p><p dir="ltr">Бизнес загварчлал талаас ярих юм бол хамгийн энгийнээр бид өөрсдийн чаддаг юмыг хийе, чадахгүй зүйлсээ чаддаг хүнд нь даатгая гэх зорилттой. Харин ижил төрлийн бусад брэндээс ялгарах гол онцлог гэвэл хэт уламжлалт, үндэсний гэсэн хэв маягт баригдалгүй европ хувцсыг монгол хүн яаж хийх вэ гэдгийг харуулах явдал юм. Түүнчлэн бид үйлчлүүлэгчдэдээ хаана ч өмсөж болохуйц тав тухтай, дэлхийн томоохон үйлдвэрүүдтэй эн тэнцэхүйц чанартай, загварлаг боловч харьцангуй хямд үнэтэй бүтээгдэхүүнийг санал болгохыг зорьдог. </p><p dir="ltr">Цар тахлын хоёр жилийн хугацаанд хил гаалийн асуудлаас шалтгаалан түүхий эдийн хомстолд орсон нь бидний хувьд нэлээн том шалгуур байлаа. Одоо ч гэсэн түүхий эдийн татан авалт хэвийн хэмжээндээ очоогүй байгаа тул нийт хүчин чадлынхаа 60-70 хувиар л ажиллаж байна. Гэхдээ нөгөөтээгүүр энэ хугацаанд өрсөлдөгч нар маань урьд өмнөх шигээ их хэмжээгээр импортын бараа татах боломжгүй болсон нь өөрсдөө үйлдвэрлэл эрхэлдэг манайх шиг үндэсний компанид давуу тал болж өгснийг дурдах нь зүйтэй.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?<br></h3><p></p><p>Хүн ажиллаж байх үедээ өөрийн мэдэлгүй маш их зүйлийг суралцаж байдаг. Ажлын талбар өрсөлдөөн ихтэй байдаг тул шаардлага ч өндөр. Хүн өдөр тутамдаа тэрхүү шаардлагын босгыг давах гэж мэрийсээр нэг мэдэхэд олон талын чадвар эзэмшдэг. </p><p>Түүнчлэн Япон багш нараас оюутан байхдаа сурсан зүйл гэвэл интернет орчинг тултал нь ашиглах чадвар байна. Орчин үеийн залуусын хувьд энгийн дадал байж болох ч миний үеийнхэн төдийлөн интернетээс өөрт хэрэгцээтэй мэдээллийг уншиж, уншсан мэдээллээ боловсруулан өөртөө ашиглах чадвар хомс байдаг юм шиг анзаарагддаг юм. Мөн хүнтэй ярилцсаны дараа тухайн сэдвийн тухай удтал эргэцүүлэн бодож, бусдаас их суралцдаг. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/085521dd1b41646941b013f34b6cb9ba.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><span style='font-family: "SF Display", sans-serif; font-size: 21.600000381469727px; letter-spacing: 0.5px; background-color: rgb(250, 250, 250);'><br></span></div>12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, ХӨГЖИМ, КИНО?<br></h3><p></p><p dir="ltr">Японд амьдарч байх үедээ аниме-ийн үнэнч фен болсон. Сүүлийн үед гэхэд “<a href="https://myanimelist.net/anime/18689/Diamond_no_Ace">Diamond no Ace</a>” гэх бейсболлын тухай аниме үзэж байна. Бүх цаг үеийн хамгийн хайртай аниме гэвэл “One Piece”.</p><p>Номын тухайд Германы зохиолч Михаил Эндегийн “Момо”, Пауло Коэльогийн “Алхимич”, <a href="https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D2%AF%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%A5%D0%B0%D1%80%D2%AF%D0%BA%D0%B8">Мүраками Харүки</a>гийн “1Q84” санал болгоё. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?<br></h3><p>Дээр дурдсанчлан Японд ажиллаж, амьдарч байх үед үйлдвэрийн захирлын маань надад зөвлөж, зааж байсан зүйлс өдийг хүртэлх амьдралд маань үлэмж их тус дэм болж байна даа.<br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?<br></h3><p></p><p>Үйлдвэрлэлийн салбарт орж ирээч ээ гэж л хүсмээр байна. Монголчууд бид нийт хэрэглээнийхээ 60-70 хувийг гаднаас авч байна. Үнэнийг хэлэхэд бусдыг царай алдан ингэж амьдармааргүй байна шүү дээ. Манай улсын хувьд хүнсний үйлдвэрлэлээс бусад салбарт маш их боломж байгаа. </p><p>Мөн зарим нэг хүмүүс нэг санаа олчхоод тэрийгээ бусдаас нууцлаад л яваад байдаг даа, тэгэх огтхон ч шаардлагагүй шүү. Чиний цор ганц гэж бодсон санааг энэ дэлхийн долоон тэрбум хүний аль нэг нь хэдийнээ бодоод олчихсон л байгаа. Тэр битгий хэл бодит амьдрал дээр туршаад бүтэлгүйтсэн хүмүүс ч байж мэдэх. Тэгэхээр аль болох хүмүүстэй нээлттэй ярилцаад, бусдаас зөвлөгөө аваарай гэж захья. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/bd7b0f0853ec56411f5a7630f58d6728.jpg"></p>          </div>

Их хотын залуусын дунд тав тухтай, чанартай, бусдаас илүү загварлаг бүтээгдэхүүнтэй хэр нь харьцангуй хямд үнийг санал болгож чаддагаараа хэдийн танигдсан "BLU CLOTHING STUDIO"-ийн үүсгэн байгуулагч бол бидний энэ дугаарын зочин.
Г.Энхтөгс арлын Япон улсад телевизийн продюсер, найруулагчийн чиглэлээр мэргэжил эзэмшиж, эх орондоо эргэж ирснийхээ дараа тасралтгүй 12 жилийн турш үйлдвэрлэлийн салбарт ажиллаж, чамгүй туршлага хуримтлуулсан нэгэн юм. Талхны үйлдвэрээс авахуулаад барилгын блок, fast fashion хувцасны үйлдвэр гээд олон салбарт өөрийгөө сорьсон тэрээр яг одоогийн байдлаар "Blu"-ээс гадна off-road машины тоноглол болон тавилга үйлдвэрлэлийн салбарт хүчээ үзэхээр зэхэж буй.
Ингээд үйлдвэрлэгч хүний жаргал зовлон хийгээд нөү-хаугийн тухай харамгүй хуваалцсан түүний ярилцлагыг уншигч танд хүргэж байгааг хүлээн авна уу.

Байршил:
Хүүхдийн 100, Смарт бюлдингийн 3 давхар 302 тоот
Эрхэлдэг ажил:
"BLU CLOTHING STUDIO" үүсгэн байгуулагч
Хэрэглэдэг гар утас:
Samsung S21Ultra
Хэрэглэдэг компьютер:
ASUS ROG
Сошиал хуудсууд:

@gereltugs_
(Инстаграм)

1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Би 2003 онд ахлах сургуулиа төгсөөд Япон руу хувийн зардлаар хэлний курст явч байлаа. Тэр курсдээ хоёр жил суралцан Япон хэлний N2 түвшинд тэнцсэн тул мэргэжлийн сургуульд нь телевизийн продюсер, найруулагчийн чиглэлээр мэргэжил эзэмшсэн. Сургуулиа төгссөнийхөө дараа Японы хувийн үйлдвэрт гурван жил ажилласны эцэст 2010 онд эх орондоо эргэж ирэн, тэр цагаас хойш хувийн секторт, өөрийн компаниудыг босгоод явж байна даа.
Хамгийн анх хийсэн бизнес гэвэл япон талх хийдэг хүнсний үйлдвэр. Харамсалтай нь,тухайн үйлдвэр маань гадна дотнын олон хүчин зүйлээс шалтгаалан төд удалгүй хаалгаа барьсан түүхтэй. Манай талхны дийлэнх хэрэглэгчид Монголд оршин суугаа гадаадын иргэд байсан бөгөөд тухайн үед шинээр батлагдсан хөрөнгө оруулалтын хуулийн улмаас ихэнх нь нутаг буцаж, улмаар үйлдвэр борлуулалтгүй болсон. Дээрээс нь түүхийн эдийн олдоц нэн ховор байсан явдал тодорхой хэмжээнд нөлөөлсөн болов уу.
Дэлхий даяар талхыг Европ маягийн хатуу, Америк маягийн буюу зөөлөн хөвсгөр гэсэн хоёр янзаар барьдаг. Манай үйлдвэр болохоор дотор талдаа зөөлхөн, хөвсгөр буюу Америк талх үйлдвэрлэдэг байсан юм. Талхаа зөв технологийн дагуу барихын тулд зайлшгүй стандартын шаардлага бүрэн хангасан гурил ашиглах ёстой. Гэсэн хэдий ч Монголын гурилын үйлдвэрүүд цавуулаг гэх гурилан дээр нэн тэргүүнд яригдах ёстой сэдэвт огтхон ч анхаарал хандуулдаггүй байснаас үүдэн стандартын шаардлага хангасан түүхий эд олох нь үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэмэгдэх тусам асуудалтай болсоор хоёр жилийн дараа тэрхүү бизнесийнхээ хаалгыг барьсан.
Тэрний дараа барилгын салбар руу хөрвөж, Японоос хөрөнгө оруулалт татан Улаанбаатарт хамгийн борлуулалт сайтай блокийн үйлдвэрийг зургаан жил зүтгэсний эцэст хөл дээр нь босгож байлаа. Энэ бизнес дээр хөрөнгө оруулагч талтайгаа үл ойлголцсоны улмаас гарсан. Харин
"Blu Clothing Studio"
тухайд гэвэл блокийн төслийг эхлүүлээд дөрөв билүү тав дахь жилээс нь эхлүүлж байсан.
Миний хувьд аль 2000 оноос футболкон дээр поп арт чиглэлийн зураг хэвлэж, сонирхолтой загвартай хувцас бүтээх нууцхан мөрөөдөлтэй байсан юм. Аз болоход 2016 онд "Bee" cafe дээр өөртэйгээ ижил хүсэл тэмүүлэлтэй залуустай танилцаж, бизнес санаагаа ярилцаад төд удалгүй дөрвөн хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлаа эхлүүлснээр "Blu"-ийн түүх эхэлсэн дээ.
Энэ бүх ажлын дундуур төгссөн мэргэжлийнхээ дагуу МҮОНТВ-ийн хоёр ч төсөл дээр гар бие оролцоод амжлаа. Монгол Улсад анх удаа, нийт 16 орны баг тамирчид оролцсон "ABU Robocon 2019", дэлхийн алдарт франчайз нэвтрүүлэг "Нинжа дайчид" дээр Япон талыг хариуцсан туслах продюсерийн үүрэг гүйцэтгэсэн. Одоогийн байдлаар "Blu"-ээс гадна Off-Road машины тоноглолын үйлдвэрлэл болон "Ikea"-тай адил боломжийн үнэтэй, загварлаг тавилга үйлдвэрлэх зорилготой төслүүдийг хариуцан ажиллаж байгаа.

2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Миний гараас ажил ер нь их удаан гарах гээд байдаг сул талтай. Нухаад л суугаад байдаг төрлийн хүн. Тийм болохоор цагаа зөв хуваарилахын тулд өдөрт зөвхөн ганцхан ажил дээр төвлөрч сууна гэх энгийн дүрэм баримталдаг. Нэг өдөрт олон ажил гараас гаргах гээд самгардах дургүй. Долоо хоногийнхоо зургаан өдөрт дээр дурдсан гурван төслөө хувааж, аль асуудалтай байгаа дээр нь илүү цаг тавиад ажилладаг.

3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Ажлын гараагаа эхлүүлсэн Япон улсаас сурсан гол зүйл нь ярилцах. Японд ажиллаж байсан үйлдвэрийн дарга маань надтай өдрийн хоёроос гурван цаг ярилцдаг хүн байлаа.Тухайн үедээ ажлын хажуугаар даргынхаа яриаг сонсох залхуутай санагддаг байснаа нуугаад яахав. Гэхдээ одоо эргээд харахад тэр хүн надад маш их зүйлийг зааж өгсөн юм шиг санагддаг. Хүмүүс хоорондын харилцаанаас авахуулаад борлуулалт, маркетинг цаашлаад нэг талаас түүхий эд нөгөө талаас бүтээгдэхүүн гарч байгаа үйлдвэрлэлийн процессыг уйгагүй тайлбарлаж өгсөн ачтай нэгэн байсан. Тиймдээ ч одоо би ажиллагсадтайгаа ярилцах тун их дуртай.
Японоос сурсан өөр нэг зүйл гэвэл тухайн ажлыг хэн нэгэн хүнд даалгасан бол шийдвэр гаргах эрх мэдлийг нь зайлшгүй өгөх ёстой гэдэг зарчим. Бусадтай хамтрахаар шийдсэн бол өдөр тутмын ажилд нь хутгалдахгүй, ажиллах эрх чөлөөг нь олгох учиртай. Мэдээж өөрийнх нь хэр хэмжээнээс давсан асуудал байвал хамтдаа зөвлөлдөнө. Японы “Hōrensō” (報連相) гэх үг байдаг. 報告 буюу мэдээлэх, 連絡 буюу холбоо барих, 相談 буюу зөвлөлдөх гэх үгсийн товчлол.
Хэчнээн эрх мэдэлтэй байлаа ч тухайн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэхээ мэдэхгүй байвал дээд шатны удирдлагадаа мэдэгдээд, байнгын холбоо харилцаатай байж зөвлөлдөж бай гэсэн үг. Эдгээр зарчмаар бүх ажлаа нугална.

4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Өдөр тутамдаа Whatsapp, Facebook Messenger, Lime харилцааны апп түлхүү ашигладаг. “Blu Clothing Studio” хувцас загварын бизнес учраас Pinterest, Instagram-ын хэрэглээ мөн өндөр.

5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Өглөө босоод кофе уунгаа тухайн өдрийнхөө ажлыг нэгд нэгэнгүй бичиж тэмдэглээд гарлаа гэхэд Монголын нөхцөлд тухайн төлөвлөгөөний дагуу ажил явна гэсэн ойлголт байхгүй. Дундуур нь заавал нэг бэрхшээл гарч ирнэ. Миний дээр дурдсан машины тоног үйлдвэрлэдэг үйлдвэр дээр жишээ татахад сүүлийн хэд хоног барилгынх нь урд талын замыг нь янзалж байгаа юм. Өчигдөр орой машин тэндээс асуудалгүй гарч байсан бол өнөөдөр юм зөөж оруулъя гэж төлөвлөөд очиход урьдчилан мэдэгдсэн зүйлгүйгээр замыг нь таглаж хаяад ямар ч орох боломжгүй болгочихсон байгаа байхгүй юу. Цаг хэмнэх тал дээр тухайн өдрийн ажил дууссан ч, эс дууссан ч хүчээр хаяад гэртээ харьдаг гэдгээс өөр тоймтой хариулт алга (инээв).
Нэмж хэлэхэд монголчууд бид нэгнийхээ цагт тун хүндэтгэлгүй ханддаг хүмүүс юм шиг ээ. Угтаа бол хүний хамгийн үнэт хөрөнгө чинь цаг хугацаа шүү дээ. Гэр бүл, хайртай хүмүүстэйгээ өнгөрүүлэх цагаасаа хумслаад хэн нэгэнтэй уулзах гээд очихоор
“Би чамтай уулзах байсан билүү?”
гэдэг ч юмуу үл тоомсорлосон хандлагатай олон тулгардаг. Эсвэл уулзалт дууссаны дараа шуудхан салчихгүй
“Чи машинтайгаа явж байгаа бол хоёулаа ойрхон нэг газар руу явчхаад ирье”
гэх мэт нөгөө хүнийхээ цагийг юман чинээ тоодоггүй хүмүүсийн хандлага бухимдал төрүүлэх нь бий. Япончууд болохоор уулзалт дууссан л бол шууд салаад тус тусынхаа ажлаа боддог онцлогтой ард түмэн. Тийм ч болохоор төлөвлөсөн ажлаа их хурдан амжуулдаг.

6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Наадах чинь их төвөгтэй асуудал. Дэвтэр дээрээ уйгагүй бичиж үзлээ, апп туршиж үзлээ. Одоог хүртэл өөрт тохирсон шийдлийг олоогүй л байна. Өмнө нь хэлсэнчлэн Монголын нөхцөлд ажлын деталь бүрийг төлөвлөх тун хэцүү.
Би карьерынхаа турш цор ганц төсөл дээр төвлөрч ажиллаж үзээгүй хүн юм билээ. Дандаа хоёроос гурван ажил давхар хийдэг. Тухайн төсөл болгон дээр өдөр бүр ямар нэг асуудал гарна. Тэр асуудлыг өмнөх өдөр, өмнөх долоо хоногт төлөвлөөд бичнэ гэж байхгүй шүү дээ. Тэгэхээр тулгарсан асуудлыг дор дор нь шийдээд явах уян хатан арга барилаар ажиллаж байна.
Товчхондоо бол ажлаа том зургаар нь хараад тухайн сардаа ард нь гарах ёстой хамгийн том гэсэн ажлуудаа л дэвтэр дээр зоож бичдэгээс өөрөөр ажлаа нарийн төлөвлөдөг төрлийн хүн биш ээ. Харин хүнтэй уулзаж, ярилцах үедээ бол яриан дундаас нь чухал гэсэн санааг заавал шүүрч буулгана шүү, уулзалтад үргэлж жижиг өврийн дэвтэртэй очдог.

7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Өөрөө өөрийнхөө ажил олгогч учраас долоо хоног бүрийн амралтын өдрөөр амарна гэсэн ойлголт байхгүй. Ерөнхийдөө хоёр сардаа нэг удаа тав хоног амардаг. Тэр амралтаараа бол дийлэнхдээ аяллаар л явна даа.
Хамгийн сүүлд гэвэл өнгөрөгч нэгдүгээр сард Асралт Хайрханы орой дээр гарсан юм байна. Өвлийн хэдэн сар Улаанбаатарт цасны бараа хардаггүй хүн чинь тэнд очоод гэнэтхэн өвдгөөр татсан хунгар цасан дунд яваад орчихсон. Тийм их цас хавь ойрд хараагүй удсан болохоор сэтгэл санаа сэргээд сайхан байсан шүү.

8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Ер нь би чинь дуртай юмаа л хийж амьдардаг хүн дээ. Дургүй зүйлээ ял шийтгэл мэт хийх дургүй, шуудхан больчихдог.
Үндсэн ажлынхаа хажуугаар гэвэл хоёр долоо хоногийн өмнө Монгол-Япон хоёр улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 50 жилийн ойд зориулсан, Япон улсаас Монгол улсад хэрэгжиж байгаа буцалтгүй болон хөнгөлөлттэй зээлээр хэрэгжүүлдэг том төслүүд, хувийн хэвшлийн хэрэгжүүлж байгаа технологийг танилцуулах зорилготой “GOLDEN WEEK” экспог зохион байгуулахад оролцлоо.

9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Саяхан би
“Бизнесмэн хүн өглөө босох бүрдээ нэг асуудлыг шийдвэрлэхээр босдог”
гэх үгийг уншсан юм. Ямарваа нэгэн төсөл гардан гүйцэтгэж байгаа хүн энгийн ажиллагсдаасаа ялгаатай нь өдөр бүхэн асуудал шийдвэрлэхийн тулд хөдөлмөрлөдөг. Би Монголд ирээд 12 жил бизнес эрхлэхдээ өч төчнөөн асуудалтай нүүр тулж байсан. Тэр бүрийд л шийдэл олох гээд хичээнэ шүү дээ. Хэрвээ чадахгүй бол бизнесээ дампууруулна гэсэн үг. Тэгэхээр бэрхшээл гэдэг бол дэлхийн аль ч өнцөг буланд бизнес хийсэн байх л зүйл болж таарч байгаа юм.
Гадаадад төгссөн залуусын дийлэнх нь Монголд ирээд хотын төвийн гоё оффист кофе ууж суух юмсан гэж мөрөөддөг. Гэтэл бодит амьдрал дээр үйлдвэрлэлээ хөгжүүлэхгүй л бол Монгол Улс хөгжихгүй. Миний хамгийн том зорилго бол салбар, салбарт ядахнаа нэг үйлдвэр босгох. Тэгж байж үр хойчдоо одоо байгаагаас арай дээр ирээдүй өвлүүлж чадах болов уу. Мэдээж одоогийн нөхцөлд бэрхшээлтэй асуудал зөндөө л байна. Нэн тэргүүнд Монгол Улсын татварын тогтолцоо нь ЖДҮ-ээ бус, банк санхүү, уул уурхай барилга бүтээн байгуулалт гэсэн томоохон салбаруудаа дэмжсэн бодлоготой. Үйлдвэрлэл эрхлээд урагшлах явцад хамгийн их шантарч унадаг зүйл бол татварын асуудал.
Манай үйлдвэрийн тухайд гэхэд хотын төвд нэрийн барааны дэлгүүртэй болох гээд нэг лангуу түрээсэллээ гэж төсөөлье. Гэтэл тэр худалдааны төвд бид сар бүр хоёр сая төгрөгийн түрээс төлж байхад бидэнтэй ижилхэн бүтээгдэхүүн Эрээнээс зөөгөөд авчирсан нөхөр дэлгүүрийн үүдэнд майхан засаад ямар ч татвар, НӨАТ төлөхгүй үйл ажиллагаа явуулдаг. Энэ асуудлыг нь шийддэг журам, зохицуулалт ч гэж байхгүй. Японы хамгийн супер хууль гэвэл хэрэв та тус улсын нутаг дэвсгэр дээр бизнесийн үйл ажиллагаа эрхлэх гэж байгаа бол зайлшгүй хуулийн этгээд байх ёстой. Харин Монголд болохоор хувиараа бизнес эрхлэгч цэнхэр дэвтэртэй хүн нь байгууллагатай яг ижил орлого олж, үйл ажиллагаа явуулсан ч хамаагүй бага татвар төлдөг нь гайхмаар.
Эерэг тал гэвэл залуустай ажиллах их гоё. Түүнчлэн нэг үеэ бодоход орчин үеийн залуус Монголдоо үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн авах дуртай болсон. Монгол хүмүүсийн урласан хувцас өмсөж байгаагаараа залуус бахархаж буй нь үнэхээр сайшаалтай хэрэг. Гол нь тэр хүмүүсийн итгэлийг бид алдаж болохгүй.

10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?
“Blu Clothing Studio”-ийн тухайд манай багийнхан ойрын хугацаанд дотоодын зах зээлийн ядаж арван хувийг эзлэе хэмээн зорьж байна. Ойрын ирээдүйн хамгийн том зорилго гэвэл энэ л байна даа. Манай брэндийн нэг онцлог нь өөрийн гэсэн оёдлын цехгүй. Оёдлын салбарт хувиараа хөдөлмөр эрхэлж буй хүмүүстэй гэрээ байгуулан хамтран ажилладаг. Бид өөрсдөө загвараа гаргаад манай захиалгын дагуу гэрээт оёдолчид ажилладаг гэсэн үг. Нэмэн өртгийн гинжин хэлхээ гэж ярьдаг энэхүү систем нь зөв зарчмаар явж чадвал харилцан ашиг тун өндөртэй шийдэл юм.
Бизнес загварчлал талаас ярих юм бол хамгийн энгийнээр бид өөрсдийн чаддаг юмыг хийе, чадахгүй зүйлсээ чаддаг хүнд нь даатгая гэх зорилттой. Харин ижил төрлийн бусад брэндээс ялгарах гол онцлог гэвэл хэт уламжлалт, үндэсний гэсэн хэв маягт баригдалгүй европ хувцсыг монгол хүн яаж хийх вэ гэдгийг харуулах явдал юм. Түүнчлэн бид үйлчлүүлэгчдэдээ хаана ч өмсөж болохуйц тав тухтай, дэлхийн томоохон үйлдвэрүүдтэй эн тэнцэхүйц чанартай, загварлаг боловч харьцангуй хямд үнэтэй бүтээгдэхүүнийг санал болгохыг зорьдог.
Цар тахлын хоёр жилийн хугацаанд хил гаалийн асуудлаас шалтгаалан түүхий эдийн хомстолд орсон нь бидний хувьд нэлээн том шалгуур байлаа. Одоо ч гэсэн түүхий эдийн татан авалт хэвийн хэмжээндээ очоогүй байгаа тул нийт хүчин чадлынхаа 60-70 хувиар л ажиллаж байна. Гэхдээ нөгөөтээгүүр энэ хугацаанд өрсөлдөгч нар маань урьд өмнөх шигээ их хэмжээгээр импортын бараа татах боломжгүй болсон нь өөрсдөө үйлдвэрлэл эрхэлдэг манайх шиг үндэсний компанид давуу тал болж өгснийг дурдах нь зүйтэй.

11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Хүн ажиллаж байх үедээ өөрийн мэдэлгүй маш их зүйлийг суралцаж байдаг. Ажлын талбар өрсөлдөөн ихтэй байдаг тул шаардлага ч өндөр. Хүн өдөр тутамдаа тэрхүү шаардлагын босгыг давах гэж мэрийсээр нэг мэдэхэд олон талын чадвар эзэмшдэг.
Түүнчлэн Япон багш нараас оюутан байхдаа сурсан зүйл гэвэл интернет орчинг тултал нь ашиглах чадвар байна. Орчин үеийн залуусын хувьд энгийн дадал байж болох ч миний үеийнхэн төдийлөн интернетээс өөрт хэрэгцээтэй мэдээллийг уншиж, уншсан мэдээллээ боловсруулан өөртөө ашиглах чадвар хомс байдаг юм шиг анзаарагддаг юм. Мөн хүнтэй ярилцсаны дараа тухайн сэдвийн тухай удтал эргэцүүлэн бодож, бусдаас их суралцдаг.

12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, ХӨГЖИМ, КИНО?
Японд амьдарч байх үедээ аниме-ийн үнэнч фен болсон. Сүүлийн үед гэхэд “
Diamond no Ace
” гэх бейсболлын тухай аниме үзэж байна. Бүх цаг үеийн хамгийн хайртай аниме гэвэл “One Piece”.
Номын тухайд Германы зохиолч Михаил Эндегийн “Момо”, Пауло Коэльогийн “Алхимич”,
Мүраками Харүки
гийн “1Q84” санал болгоё.

13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Дээр дурдсанчлан Японд ажиллаж, амьдарч байх үед үйлдвэрийн захирлын маань надад зөвлөж, зааж байсан зүйлс өдийг хүртэлх амьдралд маань үлэмж их тус дэм болж байна даа.

14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Үйлдвэрлэлийн салбарт орж ирээч ээ гэж л хүсмээр байна. Монголчууд бид нийт хэрэглээнийхээ 60-70 хувийг гаднаас авч байна. Үнэнийг хэлэхэд бусдыг царай алдан ингэж амьдармааргүй байна шүү дээ. Манай улсын хувьд хүнсний үйлдвэрлэлээс бусад салбарт маш их боломж байгаа.
Мөн зарим нэг хүмүүс нэг санаа олчхоод тэрийгээ бусдаас нууцлаад л яваад байдаг даа, тэгэх огтхон ч шаардлагагүй шүү. Чиний цор ганц гэж бодсон санааг энэ дэлхийн долоон тэрбум хүний аль нэг нь хэдийнээ бодоод олчихсон л байгаа. Тэр битгий хэл бодит амьдрал дээр туршаад бүтэлгүйтсэн хүмүүс ч байж мэдэх. Тэгэхээр аль болох хүмүүстэй нээлттэй ярилцаад, бусдаас зөвлөгөө аваарай гэж захья.


**Их хотын залуусын дунд тав тухтай, чанартай, бусдаас илүү загварлаг бүтээгдэхүүнтэй хэр нь харьцангуй хямд үнийг санал болгож чаддагаараа хэдийн танигдсан "BLU CLOTHING STUDIO"-ийн үүсгэн байгуулагч бол бидний энэ дугаарын зочин.**
**Г.Энхтөгс арлын Япон улсад телевизийн продюсер, найруулагчийн чиглэлээр мэргэжил эзэмшиж, эх орондоо эргэж ирснийхээ дараа тасралтгүй 12 жилийн турш үйлдвэрлэлийн салбарт ажиллаж, чамгүй туршлага хуримтлуулсан нэгэн юм. Талхны үйлдвэрээс авахуулаад барилгын блок, fast fashion хувцасны үйлдвэр гээд олон салбарт өөрийгөө сорьсон тэрээр яг одоогийн байдлаар "Blu"-ээс гадна off-road машины тоноглол болон тавилга үйлдвэрлэлийн салбарт хүчээ үзэхээр зэхэж буй.**
**Ингээд үйлдвэрлэгч хүний жаргал зовлон хийгээд нөү-хаугийн тухай харамгүй хуваалцсан түүний ярилцлагыг уншигч танд хүргэж байгааг хүлээн авна уу.**
**Байршил:** Хүүхдийн 100, Смарт бюлдингийн 3 давхар 302 тоот
**Эрхэлдэг ажил:** "BLU CLOTHING STUDIO" үүсгэн байгуулагч
**Хэрэглэдэг гар утас:** Samsung S21Ultra
**Хэрэглэдэг компьютер:** ASUS ROG
**Сошиал хуудсууд:** @gereltugs\_ (Инстаграм)
### 1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Би 2003 онд ахлах сургуулиа төгсөөд Япон руу хувийн зардлаар хэлний курст явч байлаа. Тэр курсдээ хоёр жил суралцан Япон хэлний N2 түвшинд тэнцсэн тул мэргэжлийн сургуульд нь телевизийн продюсер, найруулагчийн чиглэлээр мэргэжил эзэмшсэн. Сургуулиа төгссөнийхөө дараа Японы хувийн үйлдвэрт гурван жил ажилласны эцэст 2010 онд эх орондоо эргэж ирэн, тэр цагаас хойш хувийн секторт, өөрийн компаниудыг босгоод явж байна даа.
Хамгийн анх хийсэн бизнес гэвэл япон талх хийдэг хүнсний үйлдвэр. Харамсалтай нь,тухайн үйлдвэр маань гадна дотнын олон хүчин зүйлээс шалтгаалан төд удалгүй хаалгаа барьсан түүхтэй. Манай талхны дийлэнх хэрэглэгчид Монголд оршин суугаа гадаадын иргэд байсан бөгөөд тухайн үед шинээр батлагдсан хөрөнгө оруулалтын хуулийн улмаас ихэнх нь нутаг буцаж, улмаар үйлдвэр борлуулалтгүй болсон. Дээрээс нь түүхийн эдийн олдоц нэн ховор байсан явдал тодорхой хэмжээнд нөлөөлсөн болов уу.
Дэлхий даяар талхыг Европ маягийн хатуу, Америк маягийн буюу зөөлөн хөвсгөр гэсэн хоёр янзаар барьдаг. Манай үйлдвэр болохоор дотор талдаа зөөлхөн, хөвсгөр буюу Америк талх үйлдвэрлэдэг байсан юм. Талхаа зөв технологийн дагуу барихын тулд зайлшгүй стандартын шаардлага бүрэн хангасан гурил ашиглах ёстой. Гэсэн хэдий ч Монголын гурилын үйлдвэрүүд цавуулаг гэх гурилан дээр нэн тэргүүнд яригдах ёстой сэдэвт огтхон ч анхаарал хандуулдаггүй байснаас үүдэн стандартын шаардлага хангасан түүхий эд олох нь үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэмэгдэх тусам асуудалтай болсоор хоёр жилийн дараа тэрхүү бизнесийнхээ хаалгыг барьсан.
Тэрний дараа барилгын салбар руу хөрвөж, Японоос хөрөнгө оруулалт татан Улаанбаатарт хамгийн борлуулалт сайтай блокийн үйлдвэрийг зургаан жил зүтгэсний эцэст хөл дээр нь босгож байлаа. Энэ бизнес дээр хөрөнгө оруулагч талтайгаа үл ойлголцсоны улмаас гарсан. Харин "Blu Clothing Studio" тухайд гэвэл блокийн төслийг эхлүүлээд дөрөв билүү тав дахь жилээс нь эхлүүлж байсан.
Миний хувьд аль 2000 оноос футболкон дээр поп арт чиглэлийн зураг хэвлэж, сонирхолтой загвартай хувцас бүтээх нууцхан мөрөөдөлтэй байсан юм. Аз болоход 2016 онд "Bee" cafe дээр өөртэйгээ ижил хүсэл тэмүүлэлтэй залуустай танилцаж, бизнес санаагаа ярилцаад төд удалгүй дөрвөн хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлаа эхлүүлснээр "Blu"-ийн түүх эхэлсэн дээ.
Энэ бүх ажлын дундуур төгссөн мэргэжлийнхээ дагуу МҮОНТВ-ийн хоёр ч төсөл дээр гар бие оролцоод амжлаа. Монгол Улсад анх удаа, нийт 16 орны баг тамирчид оролцсон "ABU Robocon 2019", дэлхийн алдарт франчайз нэвтрүүлэг "Нинжа дайчид" дээр Япон талыг хариуцсан туслах продюсерийн үүрэг гүйцэтгэсэн. Одоогийн байдлаар "Blu"-ээс гадна Off-Road машины тоноглолын үйлдвэрлэл болон "Ikea"-тай адил боломжийн үнэтэй, загварлаг тавилга үйлдвэрлэх зорилготой төслүүдийг хариуцан ажиллаж байгаа.
### 2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Миний гараас ажил ер нь их удаан гарах гээд байдаг сул талтай. Нухаад л суугаад байдаг төрлийн хүн. Тийм болохоор цагаа зөв хуваарилахын тулд өдөрт зөвхөн ганцхан ажил дээр төвлөрч сууна гэх энгийн дүрэм баримталдаг. Нэг өдөрт олон ажил гараас гаргах гээд самгардах дургүй. Долоо хоногийнхоо зургаан өдөрт дээр дурдсан гурван төслөө хувааж, аль асуудалтай байгаа дээр нь илүү цаг тавиад ажилладаг.
### 3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Ажлын гараагаа эхлүүлсэн Япон улсаас сурсан гол зүйл нь ярилцах. Японд ажиллаж байсан үйлдвэрийн дарга маань надтай өдрийн хоёроос гурван цаг ярилцдаг хүн байлаа.Тухайн үедээ ажлын хажуугаар даргынхаа яриаг сонсох залхуутай санагддаг байснаа нуугаад яахав. Гэхдээ одоо эргээд харахад тэр хүн надад маш их зүйлийг зааж өгсөн юм шиг санагддаг. Хүмүүс хоорондын харилцаанаас авахуулаад борлуулалт, маркетинг цаашлаад нэг талаас түүхий эд нөгөө талаас бүтээгдэхүүн гарч байгаа үйлдвэрлэлийн процессыг уйгагүй тайлбарлаж өгсөн ачтай нэгэн байсан. Тиймдээ ч одоо би ажиллагсадтайгаа ярилцах тун их дуртай.
Японоос сурсан өөр нэг зүйл гэвэл тухайн ажлыг хэн нэгэн хүнд даалгасан бол шийдвэр гаргах эрх мэдлийг нь зайлшгүй өгөх ёстой гэдэг зарчим. Бусадтай хамтрахаар шийдсэн бол өдөр тутмын ажилд нь хутгалдахгүй, ажиллах эрх чөлөөг нь олгох учиртай. Мэдээж өөрийнх нь хэр хэмжээнээс давсан асуудал байвал хамтдаа зөвлөлдөнө. Японы “Hōrensō” (報連相) гэх үг байдаг. 報告 буюу мэдээлэх, 連絡 буюу холбоо барих, 相談 буюу зөвлөлдөх гэх үгсийн товчлол.
Хэчнээн эрх мэдэлтэй байлаа ч тухайн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэхээ мэдэхгүй байвал дээд шатны удирдлагадаа мэдэгдээд, байнгын холбоо харилцаатай байж зөвлөлдөж бай гэсэн үг. Эдгээр зарчмаар бүх ажлаа нугална.
### 4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Өдөр тутамдаа Whatsapp, Facebook Messenger, Lime харилцааны апп түлхүү ашигладаг. “Blu Clothing Studio” хувцас загварын бизнес учраас Pinterest, Instagram-ын хэрэглээ мөн өндөр.
### 5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Өглөө босоод кофе уунгаа тухайн өдрийнхөө ажлыг нэгд нэгэнгүй бичиж тэмдэглээд гарлаа гэхэд Монголын нөхцөлд тухайн төлөвлөгөөний дагуу ажил явна гэсэн ойлголт байхгүй. Дундуур нь заавал нэг бэрхшээл гарч ирнэ. Миний дээр дурдсан машины тоног үйлдвэрлэдэг үйлдвэр дээр жишээ татахад сүүлийн хэд хоног барилгынх нь урд талын замыг нь янзалж байгаа юм. Өчигдөр орой машин тэндээс асуудалгүй гарч байсан бол өнөөдөр юм зөөж оруулъя гэж төлөвлөөд очиход урьдчилан мэдэгдсэн зүйлгүйгээр замыг нь таглаж хаяад ямар ч орох боломжгүй болгочихсон байгаа байхгүй юу. Цаг хэмнэх тал дээр тухайн өдрийн ажил дууссан ч, эс дууссан ч хүчээр хаяад гэртээ харьдаг гэдгээс өөр тоймтой хариулт алга (инээв).
Нэмж хэлэхэд монголчууд бид нэгнийхээ цагт тун хүндэтгэлгүй ханддаг хүмүүс юм шиг ээ. Угтаа бол хүний хамгийн үнэт хөрөнгө чинь цаг хугацаа шүү дээ. Гэр бүл, хайртай хүмүүстэйгээ өнгөрүүлэх цагаасаа хумслаад хэн нэгэнтэй уулзах гээд очихоор *“Би чамтай уулзах байсан билүү?”* гэдэг ч юмуу үл тоомсорлосон хандлагатай олон тулгардаг. Эсвэл уулзалт дууссаны дараа шуудхан салчихгүй *“Чи машинтайгаа явж байгаа бол хоёулаа ойрхон нэг газар руу явчхаад ирье”* гэх мэт нөгөө хүнийхээ цагийг юман чинээ тоодоггүй хүмүүсийн хандлага бухимдал төрүүлэх нь бий. Япончууд болохоор уулзалт дууссан л бол шууд салаад тус тусынхаа ажлаа боддог онцлогтой ард түмэн. Тийм ч болохоор төлөвлөсөн ажлаа их хурдан амжуулдаг.
### 6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Наадах чинь их төвөгтэй асуудал. Дэвтэр дээрээ уйгагүй бичиж үзлээ, апп туршиж үзлээ. Одоог хүртэл өөрт тохирсон шийдлийг олоогүй л байна. Өмнө нь хэлсэнчлэн Монголын нөхцөлд ажлын деталь бүрийг төлөвлөх тун хэцүү.
Би карьерынхаа турш цор ганц төсөл дээр төвлөрч ажиллаж үзээгүй хүн юм билээ. Дандаа хоёроос гурван ажил давхар хийдэг. Тухайн төсөл болгон дээр өдөр бүр ямар нэг асуудал гарна. Тэр асуудлыг өмнөх өдөр, өмнөх долоо хоногт төлөвлөөд бичнэ гэж байхгүй шүү дээ. Тэгэхээр тулгарсан асуудлыг дор дор нь шийдээд явах уян хатан арга барилаар ажиллаж байна.
Товчхондоо бол ажлаа том зургаар нь хараад тухайн сардаа ард нь гарах ёстой хамгийн том гэсэн ажлуудаа л дэвтэр дээр зоож бичдэгээс өөрөөр ажлаа нарийн төлөвлөдөг төрлийн хүн биш ээ. Харин хүнтэй уулзаж, ярилцах үедээ бол яриан дундаас нь чухал гэсэн санааг заавал шүүрч буулгана шүү, уулзалтад үргэлж жижиг өврийн дэвтэртэй очдог.
### 7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Өөрөө өөрийнхөө ажил олгогч учраас долоо хоног бүрийн амралтын өдрөөр амарна гэсэн ойлголт байхгүй. Ерөнхийдөө хоёр сардаа нэг удаа тав хоног амардаг. Тэр амралтаараа бол дийлэнхдээ аяллаар л явна даа.
Хамгийн сүүлд гэвэл өнгөрөгч нэгдүгээр сард Асралт Хайрханы орой дээр гарсан юм байна. Өвлийн хэдэн сар Улаанбаатарт цасны бараа хардаггүй хүн чинь тэнд очоод гэнэтхэн өвдгөөр татсан хунгар цасан дунд яваад орчихсон. Тийм их цас хавь ойрд хараагүй удсан болохоор сэтгэл санаа сэргээд сайхан байсан шүү.
### 8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Ер нь би чинь дуртай юмаа л хийж амьдардаг хүн дээ. Дургүй зүйлээ ял шийтгэл мэт хийх дургүй, шуудхан больчихдог.
Үндсэн ажлынхаа хажуугаар гэвэл хоёр долоо хоногийн өмнө Монгол-Япон хоёр улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 50 жилийн ойд зориулсан, Япон улсаас Монгол улсад хэрэгжиж байгаа буцалтгүй болон хөнгөлөлттэй зээлээр хэрэгжүүлдэг том төслүүд, хувийн хэвшлийн хэрэгжүүлж байгаа технологийг танилцуулах зорилготой “GOLDEN WEEK” экспог зохион байгуулахад оролцлоо.
### 9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Саяхан би *“Бизнесмэн хүн өглөө босох бүрдээ нэг асуудлыг шийдвэрлэхээр босдог”* гэх үгийг уншсан юм. Ямарваа нэгэн төсөл гардан гүйцэтгэж байгаа хүн энгийн ажиллагсдаасаа ялгаатай нь өдөр бүхэн асуудал шийдвэрлэхийн тулд хөдөлмөрлөдөг. Би Монголд ирээд 12 жил бизнес эрхлэхдээ өч төчнөөн асуудалтай нүүр тулж байсан. Тэр бүрийд л шийдэл олох гээд хичээнэ шүү дээ. Хэрвээ чадахгүй бол бизнесээ дампууруулна гэсэн үг. Тэгэхээр бэрхшээл гэдэг бол дэлхийн аль ч өнцөг буланд бизнес хийсэн байх л зүйл болж таарч байгаа юм.
Гадаадад төгссөн залуусын дийлэнх нь Монголд ирээд хотын төвийн гоё оффист кофе ууж суух юмсан гэж мөрөөддөг. Гэтэл бодит амьдрал дээр үйлдвэрлэлээ хөгжүүлэхгүй л бол Монгол Улс хөгжихгүй. Миний хамгийн том зорилго бол салбар, салбарт ядахнаа нэг үйлдвэр босгох. Тэгж байж үр хойчдоо одоо байгаагаас арай дээр ирээдүй өвлүүлж чадах болов уу. Мэдээж одоогийн нөхцөлд бэрхшээлтэй асуудал зөндөө л байна. Нэн тэргүүнд Монгол Улсын татварын тогтолцоо нь ЖДҮ-ээ бус, банк санхүү, уул уурхай барилга бүтээн байгуулалт гэсэн томоохон салбаруудаа дэмжсэн бодлоготой. Үйлдвэрлэл эрхлээд урагшлах явцад хамгийн их шантарч унадаг зүйл бол татварын асуудал.
Манай үйлдвэрийн тухайд гэхэд хотын төвд нэрийн барааны дэлгүүртэй болох гээд нэг лангуу түрээсэллээ гэж төсөөлье. Гэтэл тэр худалдааны төвд бид сар бүр хоёр сая төгрөгийн түрээс төлж байхад бидэнтэй ижилхэн бүтээгдэхүүн Эрээнээс зөөгөөд авчирсан нөхөр дэлгүүрийн үүдэнд майхан засаад ямар ч татвар, НӨАТ төлөхгүй үйл ажиллагаа явуулдаг. Энэ асуудлыг нь шийддэг журам, зохицуулалт ч гэж байхгүй. Японы хамгийн супер хууль гэвэл хэрэв та тус улсын нутаг дэвсгэр дээр бизнесийн үйл ажиллагаа эрхлэх гэж байгаа бол зайлшгүй хуулийн этгээд байх ёстой. Харин Монголд болохоор хувиараа бизнес эрхлэгч цэнхэр дэвтэртэй хүн нь байгууллагатай яг ижил орлого олж, үйл ажиллагаа явуулсан ч хамаагүй бага татвар төлдөг нь гайхмаар.
Эерэг тал гэвэл залуустай ажиллах их гоё. Түүнчлэн нэг үеэ бодоход орчин үеийн залуус Монголдоо үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн авах дуртай болсон. Монгол хүмүүсийн урласан хувцас өмсөж байгаагаараа залуус бахархаж буй нь үнэхээр сайшаалтай хэрэг. Гол нь тэр хүмүүсийн итгэлийг бид алдаж болохгүй.
### 10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?
“Blu Clothing Studio”-ийн тухайд манай багийнхан ойрын хугацаанд дотоодын зах зээлийн ядаж арван хувийг эзлэе хэмээн зорьж байна. Ойрын ирээдүйн хамгийн том зорилго гэвэл энэ л байна даа. Манай брэндийн нэг онцлог нь өөрийн гэсэн оёдлын цехгүй. Оёдлын салбарт хувиараа хөдөлмөр эрхэлж буй хүмүүстэй гэрээ байгуулан хамтран ажилладаг. Бид өөрсдөө загвараа гаргаад манай захиалгын дагуу гэрээт оёдолчид ажилладаг гэсэн үг. Нэмэн өртгийн гинжин хэлхээ гэж ярьдаг энэхүү систем нь зөв зарчмаар явж чадвал харилцан ашиг тун өндөртэй шийдэл юм.
Бизнес загварчлал талаас ярих юм бол хамгийн энгийнээр бид өөрсдийн чаддаг юмыг хийе, чадахгүй зүйлсээ чаддаг хүнд нь даатгая гэх зорилттой. Харин ижил төрлийн бусад брэндээс ялгарах гол онцлог гэвэл хэт уламжлалт, үндэсний гэсэн хэв маягт баригдалгүй европ хувцсыг монгол хүн яаж хийх вэ гэдгийг харуулах явдал юм. Түүнчлэн бид үйлчлүүлэгчдэдээ хаана ч өмсөж болохуйц тав тухтай, дэлхийн томоохон үйлдвэрүүдтэй эн тэнцэхүйц чанартай, загварлаг боловч харьцангуй хямд үнэтэй бүтээгдэхүүнийг санал болгохыг зорьдог.
Цар тахлын хоёр жилийн хугацаанд хил гаалийн асуудлаас шалтгаалан түүхий эдийн хомстолд орсон нь бидний хувьд нэлээн том шалгуур байлаа. Одоо ч гэсэн түүхий эдийн татан авалт хэвийн хэмжээндээ очоогүй байгаа тул нийт хүчин чадлынхаа 60-70 хувиар л ажиллаж байна. Гэхдээ нөгөөтээгүүр энэ хугацаанд өрсөлдөгч нар маань урьд өмнөх шигээ их хэмжээгээр импортын бараа татах боломжгүй болсон нь өөрсдөө үйлдвэрлэл эрхэлдэг манайх шиг үндэсний компанид давуу тал болж өгснийг дурдах нь зүйтэй.
### 11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Хүн ажиллаж байх үедээ өөрийн мэдэлгүй маш их зүйлийг суралцаж байдаг. Ажлын талбар өрсөлдөөн ихтэй байдаг тул шаардлага ч өндөр. Хүн өдөр тутамдаа тэрхүү шаардлагын босгыг давах гэж мэрийсээр нэг мэдэхэд олон талын чадвар эзэмшдэг.
Түүнчлэн Япон багш нараас оюутан байхдаа сурсан зүйл гэвэл интернет орчинг тултал нь ашиглах чадвар байна. Орчин үеийн залуусын хувьд энгийн дадал байж болох ч миний үеийнхэн төдийлөн интернетээс өөрт хэрэгцээтэй мэдээллийг уншиж, уншсан мэдээллээ боловсруулан өөртөө ашиглах чадвар хомс байдаг юм шиг анзаарагддаг юм. Мөн хүнтэй ярилцсаны дараа тухайн сэдвийн тухай удтал эргэцүүлэн бодож, бусдаас их суралцдаг.
### 12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, ХӨГЖИМ, КИНО?
Японд амьдарч байх үедээ аниме-ийн үнэнч фен болсон. Сүүлийн үед гэхэд “Diamond no Ace” гэх бейсболлын тухай аниме үзэж байна. Бүх цаг үеийн хамгийн хайртай аниме гэвэл “One Piece”.
Номын тухайд Германы зохиолч Михаил Эндегийн “Момо”, Пауло Коэльогийн “Алхимич”, Мүраками Харүкигийн “1Q84” санал болгоё.
### 13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Дээр дурдсанчлан Японд ажиллаж, амьдарч байх үед үйлдвэрийн захирлын маань надад зөвлөж, зааж байсан зүйлс өдийг хүртэлх амьдралд маань үлэмж их тус дэм болж байна даа.
### 14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Үйлдвэрлэлийн салбарт орж ирээч ээ гэж л хүсмээр байна. Монголчууд бид нийт хэрэглээнийхээ 60-70 хувийг гаднаас авч байна. Үнэнийг хэлэхэд бусдыг царай алдан ингэж амьдармааргүй байна шүү дээ. Манай улсын хувьд хүнсний үйлдвэрлэлээс бусад салбарт маш их боломж байгаа.
Мөн зарим нэг хүмүүс нэг санаа олчхоод тэрийгээ бусдаас нууцлаад л яваад байдаг даа, тэгэх огтхон ч шаардлагагүй шүү. Чиний цор ганц гэж бодсон санааг энэ дэлхийн долоон тэрбум хүний аль нэг нь хэдийнээ бодоод олчихсон л байгаа. Тэр битгий хэл бодит амьдрал дээр туршаад бүтэлгүйтсэн хүмүүс ч байж мэдэх. Тэгэхээр аль болох хүмүүстэй нээлттэй ярилцаад, бусдаас зөвлөгөө аваарай гэж захья.