Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг: 8 хүүхдийн аав Г.Эрдэнэбилэг
<div class="article-body">
          <h2><div>2000 оны эхээр томдсон гэмээр өвөрмөц хувцаслалт, хурдан хэмнэлтэй ч чихэнд сонсголонтой дуунуудаар дэбют хийж, Монголд хип хоп урсгалыг анхлан таниулан гарч ирсэн Дижитал хамтлагийг өнөө цагт мэдэхгүй хүн тун ховор. Тэдний дотроос цээл содон хоолойгоороо илүүтэй танигдсан дуучин Эрка буюу Г.Эрдэнэбилэгийг бид энэ удаагийн дугаартаа урьж, уран бүтээлийн сонин сайхан бус харин хүүхдүүдээ хүмүүжүүлдэг арга барилаас нь хуваалцахаар шийдсэн юм. Өдгөө "Тоонот" рекордст харьяалагдан уран бүтээлээ туурвиж буй түүний амьдралд аав, нөхрийн үүрэг нь томоос том байр суурьтай. Учир нь Цасан будрах өвлийн үдэш царайлаг түүндээ инээмсэглэнхэн очсон дурлалт хүү өдгөө 10 гишүүнтэй өнөр бүлийн эзэн болсон билээ. </div></h2><p></p><p><b>Нэр:</b> Г.Эрдэнэбилэг <br><b>Ажил:</b> Дуучин <br><b>Ам бүл:</b> 10 <br><b>Сошиал хуудсууд:</b> <a href="https://www.facebook.com/ganbold.erdenebileg.3" target="_blank">Ganbold Erdenebileg</a> (Facebook), <a href="https://www.instagram.com/erkadigital/" target="_blank">@erkedigital</a> (Instagram)<br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/e1d9c19f70e9ecc43b1e8a78771a12db.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?</div></h3><p></p><p>Сайн байцгаана уу? Юуны өмнө уншигчдадаа Эх үрсийн баяр буюу Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийн мэндийг хүргэе. </p><p>Намайг Г.Эрдэнэбилэг гэдэг. Манайх гэдэг айл ам бүл арвуулаа. Нэг охин, долоон хүүтэй. Зургаан сартайгаас 24 нас хүртэлх насны найман сайхан хүүхэд бужигнаж байдаг айл даа. Гэр бүлийн үүргийн хуваарилалт гэвэл би бүх санхүүгийн асуудлыг хариуцдаг бол харин эхнэр маань арын албаа даагаад явж байна. Хүүхдүүдийн хүмүүжил төлөвшлийн тал дээр том ах эгч нар нь хамгийн их оролцоотой. Эхнэр бид хоёр том хүүхдүүдийнхээ хүмүүжил төлөвшил дээр нэлээд тулж ажилладаг байсан бол одоо тэд маань яг л тэр ёсоор бага дүү нартаа анхаардаг. Тиймдээ ч бага хүүхдүүд маань ээж аав хоёроосоо айдаггүйгээрээ ах эгч нараасаа эмээдэг гээч. Жишээ нь, унтах цаг болоход бужигнаад хэвтэж өгөхгүй үе цөөнгүй байна шүү дээ. Тэгэхэд "Миний хүү одоо унт л даа" гэдэг үгийг маань огт хэрэгсэхгүй, бүр сонссон шинжгүй гүйж байгаа хэрнээ том эгч нэг босоход л эмхэндээ орчихдог. Эсрэгээрээ бүр ах эгч нараасаа зугтаад, аврал гуйж миний араар ордог юм (инээв). </p><p>Ам бүл олуулаа байхын нэг том давуу тал нь хүүхдүүд томорчихвол нэг хүн дээр ирэх ачаалал тэр чинээгээр багасаад явчихдаг. Багачуудын гэрийн даалгавар, сургуулиас ирж очиж авах, дугуйлан секц, сонирхол хобби гээд олон талаасаа гэр дотроо зөвлөх, ярилцах хүн ихтэй. Энэ байдлаараа яваад байхаар хэн нэгэн нь заавал ямар нэг үүрэг хүлээхгүй байсан ч нэгийгээ асуудалгүй нөхөөд, тухайн цаг үедээ багийн зохион байгуулалтад ороод, бие биесээ мэдрээд сурчихдаг юм байна. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?</div></h3><p></p><p>Бага хүү маань зургаан сартай. Яг одоогоор түүнийгээ ам бүлээрээ эрхлүүлж, өхөөрдөх нь л гэр бүлийн өглөө оройн дадал болоод байна. Өглөө сэрээд л бөөнөөрөө бага хүү байгаа өрөөнд цугларч, түүний өдөр өдөрт шинээр сурч буй зүйл, хийж буй үйлдлийг баясан ажина. Орой унтахын өмнө ч яг адил. Ээлж ээлжээрээ булаацалдах нь холгүй л авч тэврээд, тэвэрч чадсан нэг нь өрөө өрөөгөөр явж нэгэндээ гайхуулах маягтай.</p><p>Бусдаар бол тогтсон дадал гэхэд их хэцүү. Нэг хэсэг нь оюутан, нэг хэсэг нь ахлах, дунд ангийн сурагч, нөгөө хэсэг нь бага анги, үлдсэн хэд нь цэцэрлэг, бага нь нялх гэх мэт нас насныхан байгаа болохоор цагийн хуваарь, өдрийн төлөвлөлт нь бүгд өөр. Намайг сэрж амжаагүй байхад л тал нь хэдийн алба албандаа мордчихсон байдаг. Босоход бол амьдрал аль хэдийн дундаа ороод өрнөчихсөн байна шүү дээ. Үүнд урьд оройны бэлтгэл их нөлөөтэй. Бүгдийг урьд оройноо бэлдээд унтах нь өглөөг ямар нэг асуудалгүй, элдэв түжигнээнгүй, амар тайван эхлүүлэх гол арга. </p><p> <br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/c261d6d7418e49ede9e477ca4a6d215d.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/10578c4f495f94cc7f87e9bac2b45efa.jpg"></p><div class="uk-margin-bottom uk-margin-top"><iframe src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fganbold.erdenebileg.3%2Fposts%2F2815542561817327&amp;show_text=true&amp;width=500" width="500" height="444" style="none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;none;border:none;overflow:hidden" frameborder="0"></iframe></div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?<br></div></h3><p></p><p>Шууд хэлж мэдэхгүй юм даа. Эхнэр бид хоёр зориод ирсэн хүүхэд бүрээ тосон авна гэдэг үзэлтэй болохоор биднийг гээд хүрээд ирсэн хүүхдүүдээ зүгээр л хайрлахад анхаардаг. Хайраар өсөж яваа хүүхэд өөрөөрөө л их зөөлөн бас гэр амьтай болчихдог шиг санагдсан. Бүгд л хичээл сургуулиа тармагцаа гэрлүүгээ яардаг, гэр бүлтэйгээ цаг өнгөрүүлэхэд нэлээд ач холбогдол өгдөг юм. Том хүүхдүүд маань залуу хүмүүс шүү дээ. Тэгэхэд л одоог хүртэл хэнийг нь ч гадуур дотуур хононо барина гээд ч юмуу, эсвэл ямар нэг болж бүтэхгүй асуудал үүсгэж чихнээс хонх уяж гүйгээд байсныг нь санадаггүй юм. Тэгэхээр гагцхүү орчин тойронд нь байгаа томчууд бид өөрсдөө зөв байхад л болоод явчихна гэж ойлгодог болсон. Түүнээс хүмүүжүүлнэ гээд л учиргүй арга техник болж байснаа мэдэхгүй юм.</p><p>Аан тийм. Би хүүхдүүдийнхээ мэндлэх болон хүндлэх ёсонд нэлээд ач холбогдол өгдөг. Ямар ч тохиолдолд өөрөөсөө ах зах хүнтэй хүндлэлгүй, дураараа аашлахыг буруу гэж үздэг. Тийм ааш цухалзвал цаг гарган, чухалчлан ярилцаж, ойлгуулахыг хичээнэ. Өөр дээрээ ч жишээ их татаж ярьдаг. Зарим ээж аавуудыг ажаад байх нь ээ хүүхдийнхээ энэ мэт ааш аягийг өхөөрдөх аястай байдаг нь ажиглагддаг даа. Наанаа "Манай энэ ёстой үг авахгүй юмаа. Манай энэ харин жаахан зөрүүд, дураараа болоод байгаа юмаа" гээд байгаа хэр нь цаанаа хүүхдээ өхөөрдөөд, болиулж чаддаггүй. Тэгэхгүйг л боддог. </p><p>"Хайртай, хайртай гэхдээ<br>Хайчаар тоглуулаагүй аав минь<br>Зөнгөөр зөнгөөр өсгөхдөө<br>Зүүгээр эрхлүүлээгүй ээж минь"</p><p>гэдэг дээ. Яг л энэ шүү дээ. Хайрлана, гэхдээ буруу хайрлахаас татгалзана. Ер нь ийм нэг нэгдсэн дэг байхгүй бол болохгүй л дээ. Үүний дүнд манай хүүхдүүд ах эгч нараасаа айж ичдэг, үгийг нь авдаг, эргээд хүндлэлийн тухай сайн ойлголттой, хүмүүжилтэй, бие биедээ хайртай болчихдог байх. Хэдий олуулаа ч гэсэн гаднын хүн орж ирэхэд бужигнаж гүйлдээд байхгүй шүү. Найман хүүхэд өсөж байгаа гэр гэхэд манайд урагдсан, зурагдсан обой ч байдаггүй. Энэ нь хүүхдүүдээ боль, битгий гээд хориод байдагт бус харин бага дүү нь гэрийнхнийгээ, ах эгч нарыгаа хараад хар аяндаа л болох болохгүйн хэм хэмжээг ухамсартаа ойлгоод, гэрээ гэсэн сэтгэл суучихдагтай холбоотой. Дагаж дуурайх үлгэр дууриалал нь гэрийн орчинд хангалттай байгаа юм чинь. Нэг удаа гэрт маань зочид ирээд, жоохон хүүхдүүд нь хэмжээ хэмжээндээ буулгаж тавьж байхад хоёр настай жаахан маань үеийнхнийхээ дунд орчихсон, бүтэн ч хэлж чадахгүй байж "Бокүээ, энийг ингэж бокүээ" гээд зогсож байсан. Ёстой инээдтэй, бас хайр хүрмээр. </p><p>Бусдаар бол хүүхдүүдээ ээж аавынхаа хажууд эрхлэж л байг гэж боддог юм. Суурь хүмүүжил, хандлага нь л сайн байвал тэртээ тэргүй амьдрал дээр гарахаараа сурах юм чинь хэт их дүрэмдээд яах вэ. Ээж аавынхаа дэргэд, төрсөн гэртээ жаргалтай л байг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?</div></h3><p></p><p>Миний ажигласнаар, бас манай гэр бүлийн үздэгээр бид урлагийн мэдрэмж, урлагаас авах таашаал нэлээд өндөртэй хүмүүс. Эхнээсээ жүжигчнээр сурч, бүжгийн дугуйлан ажиллуулах гэх мэтээр төрөл бүрээр урлагтай холбогдож байна. Тиймдээ ч төрөл бүрийн урлаг соёлын энтертайнмент контентуудыг нас харгалзахгүй бөөнөөрөө сууж үздэг. Тэр үедээ "Энэ нь тэгчихлээ, сая ингэсэн бол зүгээр байлаа" гээд л өөр өөрийнхөөрөө дүгнээд, бөөн хэлэлцүүлэг өрнүүлнэ. Яг одоогоор бол аав нь орж байгаа болохоор "Яг түүн шиг" шоуг нэлээд шимтэнгүй үзэж байна. Би чинь айхтар үнэнч фенүүдтэй хүн шүү дээ (инээв). </p><p>Бүтээгдэхүүн гэвэл сүүлд "Нийслэл аав" шоу тэмцээнд ороход дурсгасан "<a href="https://www.facebook.com/NaadBrand" target="_blank">Наад</a>" брэндийн угсардаг мимо гэр их таалагдсан. Миний хувьд 16 хүртлээ таван ханатай гэрт амьдарсан хүн. Тиймдээ ч монгол ахуй надад их ойр санагддаг. Гэхдээ хүүхдүүдийн маань хувьд өөр. Орчин цагаа дагаад байшин, орон сууцанд төрж өссөн болохоор нүүдэлчин ахуйгаас харьцангуй хол байгаа. Энэ тохиолдолд уг тоглоом нь их үр дүнтэй, хөгжилтэй аргаар уламжлалт ахуйг нь таниулсан гоё шийдэл байна лээ. Гэр бүлээрээ хамтдаа суугаад угсрахад ч нэлээд чанартай цаг өнгөрүүлж байгаа юм шиг санагдсан.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/b8eba1b0046d17439bca0ef376b71fba.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/b376b073a7ba8e058483cadb5ca41d65.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/7629a2b2b7aa9c37c18a747b596eefcc.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?</div></h3><p></p><p>Эхнэр бид хоёр 18 настай байхдаа том охиноо өлгийдөн авч байлаа. Анхны хүүхдээ төрөхийг хүлээн, эмнэлгийн гадаа машин дотор, хоёр аавыгаа урдаа суулгачихаад, ард нь өөрөө унтаж байсан би гэдэг хүн хүүхэд байхдаа л хүүхэдтэй болчихсон болохоор тухайн үедээ яавч ажлын арга барил гээд байхаар юмтай байгаагүй л байх. Тэгэхээр өөрчлөгдсөн биш, анхнаас нь шинээр сурсан гэвэл зохих юм болов уу. </p><p>Энэ явцдаа ойлгосон зүйл гэвэл хэн ч мөнх бус гэдэг үнэн. Хүн бүр ирэх бас явах цагтай. Гэхдээ явах цагаа мэдэх аргагүй болохоор хэнийг ч өөрөөсөө хэт их хамааралтай болгохгүй байх нь чухал. Ялангуяа хүүхдүүдийн хувьд. Эцэг эх нь л байхгүй бол амьдрах чадваргүй хүүхэд бэлдэх нь тухайн хүүхдэд хийж буй хамгийн хортой зүйлсийн нэг, өөртөө ч ямар олигтой байх вэ дээ. Тийм болохоор мэргэжил сонголт, идэх дуртай юм, хиймээр байгаа зүйлс гээд олон юман дээр хүүхдүүддээ орон зайг нь өгч, өөрөөр нь шийдвэр гаргуулдаг. Ингэх тусам хүүхдүүд ч эргээд ээж аавыгаа хүндэлж, аливаа зүйлд ямагт санал зөвлөгөөг нь сонсохыг чухалчилдаг юм байна. Тэр нь их сайхан. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?</div></h3><p></p><p>Бага залуу байхад буюу дөрвөн ээж аав минь бүрэн байх үед тэднээсээ л их туслалцаа авдаг байлаа. Эхнэр бид хоёр ч ээж аавуудынхаа хүмүүжилд тун итгэлтэй байдаг тул хүүхдүүдээ үлдээхэд санаа зовохгүй байж чаддаг байсан. Нөгөө талаас хүүхдүүд маань ч хүмүүжилтэй болохоор хүний хайр их татна. Жишээ нь, хүүхдүүд дэлгүүр орохоороо харснаа авна гээд л урвайгаад, уйлаад, бүр зарим нь тэрийж хэвтээд орилчихдог. Хүүхэд л юм хойно дуртай юмаа авахаар зүтгэх нь аргагүй биз. </p><p>Хүүхдийн энэ занг мэддэг болохоор аав ээжүүд маань ач зээ нараа дэлгүүр дагуулж орохдоо заавал илүү мөнгөтэй гардаг байж л дээ. Тэгээд дэлгүүрт ороод хүссэн нэг юмаа авчихаад, араас нь ахиад юу авна гэх бол гээд харахаар яг л барьсан юмаа аваад шууд кассруу явдаг, түүндээ л их сэтгэл ханаж, баясдаг байж. Өвөө нь орж ирэхдээ "Манай ач нар ёстой хөөрхөн шүү, ямар хүмүүжилтэй, биеэ даасан гэж санана" гээд инээгээд орж ирдэг байсан юм.</p><p> <br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/af49e71670b2387466296b8905ee46eb.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/427ce2456ef0f0d15e25cd9761f5ad84.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/1865c9debc212504335ec856a46cf1b4.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>АЖИЛЛАДАГ аав БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?</div></h3><p></p><p>Одоо бол хэцүү санагддаг зүйл байхгүй ээ. Учир нь, гэр бүл зохиогоод нэг л мэдэхэд 24 жил болсон байна. Хүн мэргэжил эзэмшиж, түүндээ мэргэших гэж сурч, ажилладаг бол би нөхөр байхад, аав болоход 24 жил суралцсан гэсэн үг. Ямар ч юмыг тодорхой хугацаанд хийгээд л байвал ахиц дэвшил гардаг. Ялангуяа аав байна гэдэг нь ядарлаа гээд завсарлага авч болдоггүй, хүссэнээр болохгүй байна гээд бууж өгөх эрх байдаггүй том хариуцлага болохоор нэг л эхэлсэн бол өдөр болгон дасгалжуулагдахаас өөр сонголтгүй гээч. Үүний дүнд одоо бол бүх зүйл гарт, хяналтанд байгаа мэдрэмжийг авч чаддаг. Аливааг зохицуулаад, бусадтай ойлголцоход тодорхой хэмжээнд суралцсан.</p><p>Мэдээж эхэндээ хялбар байгаагүй. Хувийн амьдрал, карьер, хувь хүний хөгжил, санхүү мөнгө гээд олон талын асуудлаа шийдэж чадахгүй байгаадаа нэлээд төвөгшөөж, агсагадах үе байсан. Урлагийн бидний нэг зовлонтой тал нь мөнгө олж шалихгүй байж олны танил болчихдог явдал. Дөнгөж гарч ирж байгаа залуу уран бүтээлчид машин битгий хэл, гар дээрээ таксины ч мөнгөгүй үе байдгаасаа хэд дахин олон шүү дээ. Энэ үед боломжиндоо тааруулаад автобусанд суухаар сууснаасаа эс юм болж амьтан хүний хэл аманд өртөөд ёстой төвөгтэй юм болно. "Хүүе чи нөгөө Дижиталын Эрка мөн үү?, Хөөх эд нар чинь бас автобусанд бидэнтэй ингээд хамт явдаг байсан юмуу?, Уг нь Дижитал чинь сайн явж байгаа биз дээ? Баянхошуунаас автобусанд сууж явахаар юм байх даа?" гээд л автобусаар нэг яриад, сонжсон харц шидээд, эвэртэй туулай үзсэн юм шиг л ёстой нэг байлгахгүй шүү дээ. Тэгэхээр нь бас байнга автобусанд суухаас төвөгшөөгөөд, боломжгүй үедээ Баянхошуунаас хотын төв хүртэл ажилдаа алхаж ирдэг байлаа. </p><p>Энэ мэт олон зүйлээс болоод, тэгээд ч бас залуу л хүн юм чинь хотын төвд амьдарч, ажилдаа ойр баймаар санагдсандаа эхнэр хүүхдээ аваад байр түрээслээд гарна. Орлого тогтмол биш болохоор мөнгө дуусаж, эргээд л хадмынхаа Баянхошуун дахь хашаанд ирээд л бууна. Ахиж нэг мөнгөтэй болохоороо гандан буурахгүй эргээд л түрээслээд гарна (инээв). Ингэж багагүй хугацаанд явсан. Ойр зуурхнаар нь харахад амьдрал нь өсөж дэвжихгүй байгаа мэт боловч том зургаараа айлын эзний хувьд би нүүх бүрдээ л юм бодож, түүнээсээ хат сууж, улам хүчтэй болж байгаа шүү дээ. Ингэж алхам бүрээсээ суралцаж, аливааг ойлгож явсан болохоор одоогийн амьдралдаа хүрсэн юм болов уу даа.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?</div></h3><p></p><p>Хүүхдийнхээ хүнтэй зөв харьцсаныг, бусдад тусалсныг, ер нь зөв явааг нь өөрөөс нь биш өрөөлөөс сонсоход их гоё байдаг. Тэр бүрд хүүхдүүддээ үнэхээр их талархана, бахархана. "Хөөх Эрка, танай хүүхдүүд лут хүмүүжилтэй юмаа, сая ингэсэн чинь тэглээ шүү дээ", "Эркагийн хүүхдүүд хоорондоо янзын эвтэй юмаа" гэх мэт үгс. Хоорондоо эвтэй, хүнд хайртай, бусдад хүндлэлтэй хүүхэд өсгөж яваа юм байна гэдэг бодол ганцхан тухайн хүүхдийн тухай биш, тэр гэр бүлийг бүхэлд нь хамрах том ойлголт шүү дээ.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/dc30a3d5d1ff79554badc34bf6023992.jpeg"></p><div class="image-caption">School police хийж буй нь</div><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/a5b193668327dd296b2f63590e74c536.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/a96b1a5d345a27186fedd9fcaecc32d7.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?</div></h3><p></p><p>Аав ээжийнхээ дайчин, тууштай зан чанар, дааж авсан ажлаа чанартай сайн хийхийн төлөөх чин сэтгэлийг хамгийн том зөвлөгөө, сургамж, үлгэр дууриалал гэж боддог. Аав ээж маань биднийг багад нарийн боовны цех ажиллуулдаг байлаа. Гэр бүлийн бизнес болохоор ах, эгч, дүү гээд бөөнөөрөө цехдээ ажиллана. Би болохоор амандаа дуу аялаад л, ажлаа их удаан хийнэ ээ. Тэгэхээр манай ээж "Нэг юм хийх гэж гэнгэнээд зогсчих юм" гээд л ажлыг урамтай сайхан хийхийг нүдэн дээр харуулна. Энэ бүрдээ ээж бидэнд "Юу ч хийж амьдарсан сэтгэлээ зориул" гэдэг байсан бол аав харин "Юу ч хийсэн эвээр хийж сур" гэдэг байв. Энэ нь эргээд миний хүүхдүүддээ хамгийн их хэлдэг үг болчихсон. Ялангуяа хөвгүүд олонтой манай гэрт юмыг эвээр хийж сурах нь их том чадвар. Аливааг хүчээр хийх гээд татаж, чангаагаад л байвал юунд ч хүрэхгүй. Харин ч эд нь эвдрээд, юмгүй болоод л дуусна. Аав үүнийг ойлгуулах гэж биднийг дагуулж их юм хийдэг байлаа. </p><p>Би сайн санадаг юм. Аав намайг тавдугаар ангид байхад анх ханын толгой нийлүүлэхээс эхлээд, гэр барихыг зааж байлаа. Ингэх явцдаа л өөрийнхөө философийг мэдрүүлээд л байна. Тэр болгон чинь л хамгийн үнэтэй зөвлөгөө шүү дээ. Одоо би аавыгаа дагаад, тавдугаар ангийн жаалдаа заалгаж байснаа заах гэхээр арай балчир ч юм шиг л санагдаад байдаг юм. Гэхдээ л өөрийнхөө хэмжээнд заасаар яваа. Тийм л сайхан аав ээжтэй байсан болохоор цай сүүнийхээ дээжийг өргөхдөө, тэнгэртээ хараад залбирахдаа үргэлж тэдэндээ хандаж "Тэдгээр сайхан зан чанарыг тань сэтгэл оюундаа шингээж, хүндэтгэн дурсаж явах болно оо." гэж хэлдэг юм. Хэлэхийг хүсдэг, бас хэлж амжаагүй үгс минь байх. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>ХҮҮХДүүдЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?</div></h3><p></p><p>Би хүүхдүүддээ мэргэжил, сонирхлыг нь заадаггүй. Өөрсдөө мэд ээ, гол нь сонгосон зүйлдээ үнэнч байж, үр дүнг үзэхүйц тууштай байгаарай гэж захьдаг. Мөн ямар ч нөхцөлд хүний араар муулахыг зөвшөөрдөггүй. Энэ бол том зургаараа аймхай бөгөөд зусарч байгаагийн илрэл. Тийм хүн яасан ч хол явж чадахгүй. Тиймээс хүнд үг хэлмээр бол өөрт нь хэлж чадвал чадаад, чадахгүй бол чимээгүй яв, ямар ч тохиолдолд араар нь битгий юм ярь гэдэг. Шударга бөгөөд өөртөө үнэнч байхад суралцаж чадвал зөв амьдрах тийм ч төвөгтэй зүйл биш. </p><p>Хүн ер нь өөрийн чадах юмаараа босож ирэх амттай. Өөрийн гараар, хөлс хүчээрээ мөнгө олох нь хоол шиг хоол болно. Бялдуучилж амьдрахтай харьцуулахад хугацаа бас сэтгэлийн хат их шаарддаг ч үр дүн нь сайхан амьдралаас гадна өөрийгөө үнэлэх бахархалтай хамт ирдэг. Үүнийг багаас нь энгийн зүйл дээр ойлгуулахын тулд эхнэр бид хоёр зурагтад зориуд нэг хашаа авсан юм. Тэндээ амралтын өдөр бөөнөөрөө очиж хэрэгцээнийхээ ногоо болон хашаагаа чимэх мод ургамал тарьдаг. Ингэж хамтын хөдөлмөрөөр дамжуулан хүүхдүүддээ ажил заахын сацуу гэр бүлээрээ чанартай цаг өнгөрүүлэх боложтой болдог юм л даа. Завсраар нь өөрөө ч бас олон юм ойлгож авна. Хүн амьдралдаа мод тарьж, ном бичиж, байшин барих хэрэгтэй гэдэг дээ. Хашаандаа ажиллахдаа энэ үгийн утгыг улам л ойлгоод байдаг юм. Нэг мод тарихад ямар их сэтгэл, олон жилийн хөдөлмөр ордог, эргээд ургасан модоо харахад ямар их хайр, таашаал мэдэрдэг гээч. Анх тарьсан модод одоо бүр сагсайгаад сайхан ургачихсан. Түүнийгээ гэр бүлээрээ харж баясдаг. </p><p>Бас зусландаа байшин барина. Байшин барихын тулд мөнгөө төлөвлөж, зургаа гаргаж, тоо бодохоос эхлээд барилгын ажилдаа орлоо гэхэд олон хүнтэй хамтарч багаар ажиллахаас гадна биеийн хүч, ур дүй гэх мэт олон төрлийн чадвар шаардах ажил хийж байгаа юм. Хөвгүүдээ дагуулаад л хийнэ. Өдөржин энэ мэт ажил хийж байгаад орой нь гэртээ халтайсан юмнууд орж ирээд л, хийсэн зүйлээ ярингаа ээлж ээлжээрээ усанд орж, багажаа эмхэлж хураагаад, эхнэрийнхээ, ээжийнхээ хийсэн хоолыг идээд, бужигнаад суух сайхаан. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/50b090f95e1d297c8b0b9e74c52c76b2.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/1fcd6eb5c9f8144864a404ecb62de504.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/ccc25bf14eec0d7960ef9078ecca9a2f.jpeg"></p><div class="image-caption">"Нийслэл аав" нэвтрүүлгийн үеэр</div>          </div>

2000 оны эхээр томдсон гэмээр өвөрмөц хувцаслалт, хурдан хэмнэлтэй ч чихэнд сонсголонтой дуунуудаар дэбют хийж, Монголд хип хоп урсгалыг анхлан таниулан гарч ирсэн Дижитал хамтлагийг өнөө цагт мэдэхгүй хүн тун ховор. Тэдний дотроос цээл содон хоолойгоороо илүүтэй танигдсан дуучин Эрка буюу Г.Эрдэнэбилэгийг бид энэ удаагийн дугаартаа урьж, уран бүтээлийн сонин сайхан бус харин хүүхдүүдээ хүмүүжүүлдэг арга барилаас нь хуваалцахаар шийдсэн юм. Өдгөө "Тоонот" рекордст харьяалагдан уран бүтээлээ туурвиж буй түүний амьдралд аав, нөхрийн үүрэг нь томоос том байр суурьтай. Учир нь Цасан будрах өвлийн үдэш царайлаг түүндээ инээмсэглэнхэн очсон дурлалт хүү өдгөө 10 гишүүнтэй өнөр бүлийн эзэн болсон билээ.
Нэр:
Г.Эрдэнэбилэг
Ажил:
Дуучин
Ам бүл:
10
Сошиал хуудсууд:

Ganbold Erdenebileg
(Facebook),
@erkedigital
(Instagram)

БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Сайн байцгаана уу? Юуны өмнө уншигчдадаа Эх үрсийн баяр буюу Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийн мэндийг хүргэе.
Намайг Г.Эрдэнэбилэг гэдэг. Манайх гэдэг айл ам бүл арвуулаа. Нэг охин, долоон хүүтэй. Зургаан сартайгаас 24 нас хүртэлх насны найман сайхан хүүхэд бужигнаж байдаг айл даа. Гэр бүлийн үүргийн хуваарилалт гэвэл би бүх санхүүгийн асуудлыг хариуцдаг бол харин эхнэр маань арын албаа даагаад явж байна. Хүүхдүүдийн хүмүүжил төлөвшлийн тал дээр том ах эгч нар нь хамгийн их оролцоотой. Эхнэр бид хоёр том хүүхдүүдийнхээ хүмүүжил төлөвшил дээр нэлээд тулж ажилладаг байсан бол одоо тэд маань яг л тэр ёсоор бага дүү нартаа анхаардаг. Тиймдээ ч бага хүүхдүүд маань ээж аав хоёроосоо айдаггүйгээрээ ах эгч нараасаа эмээдэг гээч. Жишээ нь, унтах цаг болоход бужигнаад хэвтэж өгөхгүй үе цөөнгүй байна шүү дээ. Тэгэхэд "Миний хүү одоо унт л даа" гэдэг үгийг маань огт хэрэгсэхгүй, бүр сонссон шинжгүй гүйж байгаа хэрнээ том эгч нэг босоход л эмхэндээ орчихдог. Эсрэгээрээ бүр ах эгч нараасаа зугтаад, аврал гуйж миний араар ордог юм (инээв).
Ам бүл олуулаа байхын нэг том давуу тал нь хүүхдүүд томорчихвол нэг хүн дээр ирэх ачаалал тэр чинээгээр багасаад явчихдаг. Багачуудын гэрийн даалгавар, сургуулиас ирж очиж авах, дугуйлан секц, сонирхол хобби гээд олон талаасаа гэр дотроо зөвлөх, ярилцах хүн ихтэй. Энэ байдлаараа яваад байхаар хэн нэгэн нь заавал ямар нэг үүрэг хүлээхгүй байсан ч нэгийгээ асуудалгүй нөхөөд, тухайн цаг үедээ багийн зохион байгуулалтад ороод, бие биесээ мэдрээд сурчихдаг юм байна.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Бага хүү маань зургаан сартай. Яг одоогоор түүнийгээ ам бүлээрээ эрхлүүлж, өхөөрдөх нь л гэр бүлийн өглөө оройн дадал болоод байна. Өглөө сэрээд л бөөнөөрөө бага хүү байгаа өрөөнд цугларч, түүний өдөр өдөрт шинээр сурч буй зүйл, хийж буй үйлдлийг баясан ажина. Орой унтахын өмнө ч яг адил. Ээлж ээлжээрээ булаацалдах нь холгүй л авч тэврээд, тэвэрч чадсан нэг нь өрөө өрөөгөөр явж нэгэндээ гайхуулах маягтай.
Бусдаар бол тогтсон дадал гэхэд их хэцүү. Нэг хэсэг нь оюутан, нэг хэсэг нь ахлах, дунд ангийн сурагч, нөгөө хэсэг нь бага анги, үлдсэн хэд нь цэцэрлэг, бага нь нялх гэх мэт нас насныхан байгаа болохоор цагийн хуваарь, өдрийн төлөвлөлт нь бүгд өөр. Намайг сэрж амжаагүй байхад л тал нь хэдийн алба албандаа мордчихсон байдаг. Босоход бол амьдрал аль хэдийн дундаа ороод өрнөчихсөн байна шүү дээ. Үүнд урьд оройны бэлтгэл их нөлөөтэй. Бүгдийг урьд оройноо бэлдээд унтах нь өглөөг ямар нэг асуудалгүй, элдэв түжигнээнгүй, амар тайван эхлүүлэх гол арга.


ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Шууд хэлж мэдэхгүй юм даа. Эхнэр бид хоёр зориод ирсэн хүүхэд бүрээ тосон авна гэдэг үзэлтэй болохоор биднийг гээд хүрээд ирсэн хүүхдүүдээ зүгээр л хайрлахад анхаардаг. Хайраар өсөж яваа хүүхэд өөрөөрөө л их зөөлөн бас гэр амьтай болчихдог шиг санагдсан. Бүгд л хичээл сургуулиа тармагцаа гэрлүүгээ яардаг, гэр бүлтэйгээ цаг өнгөрүүлэхэд нэлээд ач холбогдол өгдөг юм. Том хүүхдүүд маань залуу хүмүүс шүү дээ. Тэгэхэд л одоог хүртэл хэнийг нь ч гадуур дотуур хононо барина гээд ч юмуу, эсвэл ямар нэг болж бүтэхгүй асуудал үүсгэж чихнээс хонх уяж гүйгээд байсныг нь санадаггүй юм. Тэгэхээр гагцхүү орчин тойронд нь байгаа томчууд бид өөрсдөө зөв байхад л болоод явчихна гэж ойлгодог болсон. Түүнээс хүмүүжүүлнэ гээд л учиргүй арга техник болж байснаа мэдэхгүй юм.
Аан тийм. Би хүүхдүүдийнхээ мэндлэх болон хүндлэх ёсонд нэлээд ач холбогдол өгдөг. Ямар ч тохиолдолд өөрөөсөө ах зах хүнтэй хүндлэлгүй, дураараа аашлахыг буруу гэж үздэг. Тийм ааш цухалзвал цаг гарган, чухалчлан ярилцаж, ойлгуулахыг хичээнэ. Өөр дээрээ ч жишээ их татаж ярьдаг. Зарим ээж аавуудыг ажаад байх нь ээ хүүхдийнхээ энэ мэт ааш аягийг өхөөрдөх аястай байдаг нь ажиглагддаг даа. Наанаа "Манай энэ ёстой үг авахгүй юмаа. Манай энэ харин жаахан зөрүүд, дураараа болоод байгаа юмаа" гээд байгаа хэр нь цаанаа хүүхдээ өхөөрдөөд, болиулж чаддаггүй. Тэгэхгүйг л боддог.
"Хайртай, хайртай гэхдээ
Хайчаар тоглуулаагүй аав минь
Зөнгөөр зөнгөөр өсгөхдөө
Зүүгээр эрхлүүлээгүй ээж минь"
гэдэг дээ. Яг л энэ шүү дээ. Хайрлана, гэхдээ буруу хайрлахаас татгалзана. Ер нь ийм нэг нэгдсэн дэг байхгүй бол болохгүй л дээ. Үүний дүнд манай хүүхдүүд ах эгч нараасаа айж ичдэг, үгийг нь авдаг, эргээд хүндлэлийн тухай сайн ойлголттой, хүмүүжилтэй, бие биедээ хайртай болчихдог байх. Хэдий олуулаа ч гэсэн гаднын хүн орж ирэхэд бужигнаж гүйлдээд байхгүй шүү. Найман хүүхэд өсөж байгаа гэр гэхэд манайд урагдсан, зурагдсан обой ч байдаггүй. Энэ нь хүүхдүүдээ боль, битгий гээд хориод байдагт бус харин бага дүү нь гэрийнхнийгээ, ах эгч нарыгаа хараад хар аяндаа л болох болохгүйн хэм хэмжээг ухамсартаа ойлгоод, гэрээ гэсэн сэтгэл суучихдагтай холбоотой. Дагаж дуурайх үлгэр дууриалал нь гэрийн орчинд хангалттай байгаа юм чинь. Нэг удаа гэрт маань зочид ирээд, жоохон хүүхдүүд нь хэмжээ хэмжээндээ буулгаж тавьж байхад хоёр настай жаахан маань үеийнхнийхээ дунд орчихсон, бүтэн ч хэлж чадахгүй байж "Бокүээ, энийг ингэж бокүээ" гээд зогсож байсан. Ёстой инээдтэй, бас хайр хүрмээр.
Бусдаар бол хүүхдүүдээ ээж аавынхаа хажууд эрхлэж л байг гэж боддог юм. Суурь хүмүүжил, хандлага нь л сайн байвал тэртээ тэргүй амьдрал дээр гарахаараа сурах юм чинь хэт их дүрэмдээд яах вэ. Ээж аавынхаа дэргэд, төрсөн гэртээ жаргалтай л байг.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Миний ажигласнаар, бас манай гэр бүлийн үздэгээр бид урлагийн мэдрэмж, урлагаас авах таашаал нэлээд өндөртэй хүмүүс. Эхнээсээ жүжигчнээр сурч, бүжгийн дугуйлан ажиллуулах гэх мэтээр төрөл бүрээр урлагтай холбогдож байна. Тиймдээ ч төрөл бүрийн урлаг соёлын энтертайнмент контентуудыг нас харгалзахгүй бөөнөөрөө сууж үздэг. Тэр үедээ "Энэ нь тэгчихлээ, сая ингэсэн бол зүгээр байлаа" гээд л өөр өөрийнхөөрөө дүгнээд, бөөн хэлэлцүүлэг өрнүүлнэ. Яг одоогоор бол аав нь орж байгаа болохоор "Яг түүн шиг" шоуг нэлээд шимтэнгүй үзэж байна. Би чинь айхтар үнэнч фенүүдтэй хүн шүү дээ (инээв).
Бүтээгдэхүүн гэвэл сүүлд "Нийслэл аав" шоу тэмцээнд ороход дурсгасан "
Наад
" брэндийн угсардаг мимо гэр их таалагдсан. Миний хувьд 16 хүртлээ таван ханатай гэрт амьдарсан хүн. Тиймдээ ч монгол ахуй надад их ойр санагддаг. Гэхдээ хүүхдүүдийн маань хувьд өөр. Орчин цагаа дагаад байшин, орон сууцанд төрж өссөн болохоор нүүдэлчин ахуйгаас харьцангуй хол байгаа. Энэ тохиолдолд уг тоглоом нь их үр дүнтэй, хөгжилтэй аргаар уламжлалт ахуйг нь таниулсан гоё шийдэл байна лээ. Гэр бүлээрээ хамтдаа суугаад угсрахад ч нэлээд чанартай цаг өнгөрүүлж байгаа юм шиг санагдсан.

ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Эхнэр бид хоёр 18 настай байхдаа том охиноо өлгийдөн авч байлаа. Анхны хүүхдээ төрөхийг хүлээн, эмнэлгийн гадаа машин дотор, хоёр аавыгаа урдаа суулгачихаад, ард нь өөрөө унтаж байсан би гэдэг хүн хүүхэд байхдаа л хүүхэдтэй болчихсон болохоор тухайн үедээ яавч ажлын арга барил гээд байхаар юмтай байгаагүй л байх. Тэгэхээр өөрчлөгдсөн биш, анхнаас нь шинээр сурсан гэвэл зохих юм болов уу.
Энэ явцдаа ойлгосон зүйл гэвэл хэн ч мөнх бус гэдэг үнэн. Хүн бүр ирэх бас явах цагтай. Гэхдээ явах цагаа мэдэх аргагүй болохоор хэнийг ч өөрөөсөө хэт их хамааралтай болгохгүй байх нь чухал. Ялангуяа хүүхдүүдийн хувьд. Эцэг эх нь л байхгүй бол амьдрах чадваргүй хүүхэд бэлдэх нь тухайн хүүхдэд хийж буй хамгийн хортой зүйлсийн нэг, өөртөө ч ямар олигтой байх вэ дээ. Тийм болохоор мэргэжил сонголт, идэх дуртай юм, хиймээр байгаа зүйлс гээд олон юман дээр хүүхдүүддээ орон зайг нь өгч, өөрөөр нь шийдвэр гаргуулдаг. Ингэх тусам хүүхдүүд ч эргээд ээж аавыгаа хүндэлж, аливаа зүйлд ямагт санал зөвлөгөөг нь сонсохыг чухалчилдаг юм байна. Тэр нь их сайхан.

ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Бага залуу байхад буюу дөрвөн ээж аав минь бүрэн байх үед тэднээсээ л их туслалцаа авдаг байлаа. Эхнэр бид хоёр ч ээж аавуудынхаа хүмүүжилд тун итгэлтэй байдаг тул хүүхдүүдээ үлдээхэд санаа зовохгүй байж чаддаг байсан. Нөгөө талаас хүүхдүүд маань ч хүмүүжилтэй болохоор хүний хайр их татна. Жишээ нь, хүүхдүүд дэлгүүр орохоороо харснаа авна гээд л урвайгаад, уйлаад, бүр зарим нь тэрийж хэвтээд орилчихдог. Хүүхэд л юм хойно дуртай юмаа авахаар зүтгэх нь аргагүй биз.
Хүүхдийн энэ занг мэддэг болохоор аав ээжүүд маань ач зээ нараа дэлгүүр дагуулж орохдоо заавал илүү мөнгөтэй гардаг байж л дээ. Тэгээд дэлгүүрт ороод хүссэн нэг юмаа авчихаад, араас нь ахиад юу авна гэх бол гээд харахаар яг л барьсан юмаа аваад шууд кассруу явдаг, түүндээ л их сэтгэл ханаж, баясдаг байж. Өвөө нь орж ирэхдээ "Манай ач нар ёстой хөөрхөн шүү, ямар хүмүүжилтэй, биеэ даасан гэж санана" гээд инээгээд орж ирдэг байсан юм.


АЖИЛЛАДАГ аав БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
Одоо бол хэцүү санагддаг зүйл байхгүй ээ. Учир нь, гэр бүл зохиогоод нэг л мэдэхэд 24 жил болсон байна. Хүн мэргэжил эзэмшиж, түүндээ мэргэших гэж сурч, ажилладаг бол би нөхөр байхад, аав болоход 24 жил суралцсан гэсэн үг. Ямар ч юмыг тодорхой хугацаанд хийгээд л байвал ахиц дэвшил гардаг. Ялангуяа аав байна гэдэг нь ядарлаа гээд завсарлага авч болдоггүй, хүссэнээр болохгүй байна гээд бууж өгөх эрх байдаггүй том хариуцлага болохоор нэг л эхэлсэн бол өдөр болгон дасгалжуулагдахаас өөр сонголтгүй гээч. Үүний дүнд одоо бол бүх зүйл гарт, хяналтанд байгаа мэдрэмжийг авч чаддаг. Аливааг зохицуулаад, бусадтай ойлголцоход тодорхой хэмжээнд суралцсан.
Мэдээж эхэндээ хялбар байгаагүй. Хувийн амьдрал, карьер, хувь хүний хөгжил, санхүү мөнгө гээд олон талын асуудлаа шийдэж чадахгүй байгаадаа нэлээд төвөгшөөж, агсагадах үе байсан. Урлагийн бидний нэг зовлонтой тал нь мөнгө олж шалихгүй байж олны танил болчихдог явдал. Дөнгөж гарч ирж байгаа залуу уран бүтээлчид машин битгий хэл, гар дээрээ таксины ч мөнгөгүй үе байдгаасаа хэд дахин олон шүү дээ. Энэ үед боломжиндоо тааруулаад автобусанд суухаар сууснаасаа эс юм болж амьтан хүний хэл аманд өртөөд ёстой төвөгтэй юм болно. "Хүүе чи нөгөө Дижиталын Эрка мөн үү?, Хөөх эд нар чинь бас автобусанд бидэнтэй ингээд хамт явдаг байсан юмуу?, Уг нь Дижитал чинь сайн явж байгаа биз дээ? Баянхошуунаас автобусанд сууж явахаар юм байх даа?" гээд л автобусаар нэг яриад, сонжсон харц шидээд, эвэртэй туулай үзсэн юм шиг л ёстой нэг байлгахгүй шүү дээ. Тэгэхээр нь бас байнга автобусанд суухаас төвөгшөөгөөд, боломжгүй үедээ Баянхошуунаас хотын төв хүртэл ажилдаа алхаж ирдэг байлаа.
Энэ мэт олон зүйлээс болоод, тэгээд ч бас залуу л хүн юм чинь хотын төвд амьдарч, ажилдаа ойр баймаар санагдсандаа эхнэр хүүхдээ аваад байр түрээслээд гарна. Орлого тогтмол биш болохоор мөнгө дуусаж, эргээд л хадмынхаа Баянхошуун дахь хашаанд ирээд л бууна. Ахиж нэг мөнгөтэй болохоороо гандан буурахгүй эргээд л түрээслээд гарна (инээв). Ингэж багагүй хугацаанд явсан. Ойр зуурхнаар нь харахад амьдрал нь өсөж дэвжихгүй байгаа мэт боловч том зургаараа айлын эзний хувьд би нүүх бүрдээ л юм бодож, түүнээсээ хат сууж, улам хүчтэй болж байгаа шүү дээ. Ингэж алхам бүрээсээ суралцаж, аливааг ойлгож явсан болохоор одоогийн амьдралдаа хүрсэн юм болов уу даа.

ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Хүүхдийнхээ хүнтэй зөв харьцсаныг, бусдад тусалсныг, ер нь зөв явааг нь өөрөөс нь биш өрөөлөөс сонсоход их гоё байдаг. Тэр бүрд хүүхдүүддээ үнэхээр их талархана, бахархана. "Хөөх Эрка, танай хүүхдүүд лут хүмүүжилтэй юмаа, сая ингэсэн чинь тэглээ шүү дээ", "Эркагийн хүүхдүүд хоорондоо янзын эвтэй юмаа" гэх мэт үгс. Хоорондоо эвтэй, хүнд хайртай, бусдад хүндлэлтэй хүүхэд өсгөж яваа юм байна гэдэг бодол ганцхан тухайн хүүхдийн тухай биш, тэр гэр бүлийг бүхэлд нь хамрах том ойлголт шүү дээ.

School police хийж буй нь
ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Аав ээжийнхээ дайчин, тууштай зан чанар, дааж авсан ажлаа чанартай сайн хийхийн төлөөх чин сэтгэлийг хамгийн том зөвлөгөө, сургамж, үлгэр дууриалал гэж боддог. Аав ээж маань биднийг багад нарийн боовны цех ажиллуулдаг байлаа. Гэр бүлийн бизнес болохоор ах, эгч, дүү гээд бөөнөөрөө цехдээ ажиллана. Би болохоор амандаа дуу аялаад л, ажлаа их удаан хийнэ ээ. Тэгэхээр манай ээж "Нэг юм хийх гэж гэнгэнээд зогсчих юм" гээд л ажлыг урамтай сайхан хийхийг нүдэн дээр харуулна. Энэ бүрдээ ээж бидэнд "Юу ч хийж амьдарсан сэтгэлээ зориул" гэдэг байсан бол аав харин "Юу ч хийсэн эвээр хийж сур" гэдэг байв. Энэ нь эргээд миний хүүхдүүддээ хамгийн их хэлдэг үг болчихсон. Ялангуяа хөвгүүд олонтой манай гэрт юмыг эвээр хийж сурах нь их том чадвар. Аливааг хүчээр хийх гээд татаж, чангаагаад л байвал юунд ч хүрэхгүй. Харин ч эд нь эвдрээд, юмгүй болоод л дуусна. Аав үүнийг ойлгуулах гэж биднийг дагуулж их юм хийдэг байлаа.
Би сайн санадаг юм. Аав намайг тавдугаар ангид байхад анх ханын толгой нийлүүлэхээс эхлээд, гэр барихыг зааж байлаа. Ингэх явцдаа л өөрийнхөө философийг мэдрүүлээд л байна. Тэр болгон чинь л хамгийн үнэтэй зөвлөгөө шүү дээ. Одоо би аавыгаа дагаад, тавдугаар ангийн жаалдаа заалгаж байснаа заах гэхээр арай балчир ч юм шиг л санагдаад байдаг юм. Гэхдээ л өөрийнхөө хэмжээнд заасаар яваа. Тийм л сайхан аав ээжтэй байсан болохоор цай сүүнийхээ дээжийг өргөхдөө, тэнгэртээ хараад залбирахдаа үргэлж тэдэндээ хандаж "Тэдгээр сайхан зан чанарыг тань сэтгэл оюундаа шингээж, хүндэтгэн дурсаж явах болно оо." гэж хэлдэг юм. Хэлэхийг хүсдэг, бас хэлж амжаагүй үгс минь байх.

ХҮҮХДүүдЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Би хүүхдүүддээ мэргэжил, сонирхлыг нь заадаггүй. Өөрсдөө мэд ээ, гол нь сонгосон зүйлдээ үнэнч байж, үр дүнг үзэхүйц тууштай байгаарай гэж захьдаг. Мөн ямар ч нөхцөлд хүний араар муулахыг зөвшөөрдөггүй. Энэ бол том зургаараа аймхай бөгөөд зусарч байгаагийн илрэл. Тийм хүн яасан ч хол явж чадахгүй. Тиймээс хүнд үг хэлмээр бол өөрт нь хэлж чадвал чадаад, чадахгүй бол чимээгүй яв, ямар ч тохиолдолд араар нь битгий юм ярь гэдэг. Шударга бөгөөд өөртөө үнэнч байхад суралцаж чадвал зөв амьдрах тийм ч төвөгтэй зүйл биш.
Хүн ер нь өөрийн чадах юмаараа босож ирэх амттай. Өөрийн гараар, хөлс хүчээрээ мөнгө олох нь хоол шиг хоол болно. Бялдуучилж амьдрахтай харьцуулахад хугацаа бас сэтгэлийн хат их шаарддаг ч үр дүн нь сайхан амьдралаас гадна өөрийгөө үнэлэх бахархалтай хамт ирдэг. Үүнийг багаас нь энгийн зүйл дээр ойлгуулахын тулд эхнэр бид хоёр зурагтад зориуд нэг хашаа авсан юм. Тэндээ амралтын өдөр бөөнөөрөө очиж хэрэгцээнийхээ ногоо болон хашаагаа чимэх мод ургамал тарьдаг. Ингэж хамтын хөдөлмөрөөр дамжуулан хүүхдүүддээ ажил заахын сацуу гэр бүлээрээ чанартай цаг өнгөрүүлэх боложтой болдог юм л даа. Завсраар нь өөрөө ч бас олон юм ойлгож авна. Хүн амьдралдаа мод тарьж, ном бичиж, байшин барих хэрэгтэй гэдэг дээ. Хашаандаа ажиллахдаа энэ үгийн утгыг улам л ойлгоод байдаг юм. Нэг мод тарихад ямар их сэтгэл, олон жилийн хөдөлмөр ордог, эргээд ургасан модоо харахад ямар их хайр, таашаал мэдэрдэг гээч. Анх тарьсан модод одоо бүр сагсайгаад сайхан ургачихсан. Түүнийгээ гэр бүлээрээ харж баясдаг.
Бас зусландаа байшин барина. Байшин барихын тулд мөнгөө төлөвлөж, зургаа гаргаж, тоо бодохоос эхлээд барилгын ажилдаа орлоо гэхэд олон хүнтэй хамтарч багаар ажиллахаас гадна биеийн хүч, ур дүй гэх мэт олон төрлийн чадвар шаардах ажил хийж байгаа юм. Хөвгүүдээ дагуулаад л хийнэ. Өдөржин энэ мэт ажил хийж байгаад орой нь гэртээ халтайсан юмнууд орж ирээд л, хийсэн зүйлээ ярингаа ээлж ээлжээрээ усанд орж, багажаа эмхэлж хураагаад, эхнэрийнхээ, ээжийнхээ хийсэн хоолыг идээд, бужигнаад суух сайхаан.

"Нийслэл аав" нэвтрүүлгийн үеэр

2000 оны эхээр томдсон гэмээр өвөрмөц хувцаслалт, хурдан хэмнэлтэй ч чихэнд сонсголонтой дуунуудаар дэбют хийж, Монголд хип хоп урсгалыг анхлан таниулан гарч ирсэн Дижитал хамтлагийг өнөө цагт мэдэхгүй хүн тун ховор. Тэдний дотроос цээл содон хоолойгоороо илүүтэй танигдсан дуучин Эрка буюу Г.Эрдэнэбилэгийг бид энэ удаагийн дугаартаа урьж, уран бүтээлийн сонин сайхан бус харин хүүхдүүдээ хүмүүжүүлдэг арга барилаас нь хуваалцахаар шийдсэн юм. Өдгөө "Тоонот" рекордст харьяалагдан уран бүтээлээ туурвиж буй түүний амьдралд аав, нөхрийн үүрэг нь томоос том байр суурьтай. Учир нь Цасан будрах өвлийн үдэш царайлаг түүндээ инээмсэглэнхэн очсон дурлалт хүү өдгөө 10 гишүүнтэй өнөр бүлийн эзэн болсон билээ.
**Нэр:** Г.Эрдэнэбилэг
**Ажил:** Дуучин
**Ам бүл:** 10
**Сошиал хуудсууд:** Ganbold Erdenebileg (Facebook), @erkedigital (Instagram)
### БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Сайн байцгаана уу? Юуны өмнө уншигчдадаа Эх үрсийн баяр буюу Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийн мэндийг хүргэе.
Намайг Г.Эрдэнэбилэг гэдэг. Манайх гэдэг айл ам бүл арвуулаа. Нэг охин, долоон хүүтэй. Зургаан сартайгаас 24 нас хүртэлх насны найман сайхан хүүхэд бужигнаж байдаг айл даа. Гэр бүлийн үүргийн хуваарилалт гэвэл би бүх санхүүгийн асуудлыг хариуцдаг бол харин эхнэр маань арын албаа даагаад явж байна. Хүүхдүүдийн хүмүүжил төлөвшлийн тал дээр том ах эгч нар нь хамгийн их оролцоотой. Эхнэр бид хоёр том хүүхдүүдийнхээ хүмүүжил төлөвшил дээр нэлээд тулж ажилладаг байсан бол одоо тэд маань яг л тэр ёсоор бага дүү нартаа анхаардаг. Тиймдээ ч бага хүүхдүүд маань ээж аав хоёроосоо айдаггүйгээрээ ах эгч нараасаа эмээдэг гээч. Жишээ нь, унтах цаг болоход бужигнаад хэвтэж өгөхгүй үе цөөнгүй байна шүү дээ. Тэгэхэд "Миний хүү одоо унт л даа" гэдэг үгийг маань огт хэрэгсэхгүй, бүр сонссон шинжгүй гүйж байгаа хэрнээ том эгч нэг босоход л эмхэндээ орчихдог. Эсрэгээрээ бүр ах эгч нараасаа зугтаад, аврал гуйж миний араар ордог юм (инээв).
Ам бүл олуулаа байхын нэг том давуу тал нь хүүхдүүд томорчихвол нэг хүн дээр ирэх ачаалал тэр чинээгээр багасаад явчихдаг. Багачуудын гэрийн даалгавар, сургуулиас ирж очиж авах, дугуйлан секц, сонирхол хобби гээд олон талаасаа гэр дотроо зөвлөх, ярилцах хүн ихтэй. Энэ байдлаараа яваад байхаар хэн нэгэн нь заавал ямар нэг үүрэг хүлээхгүй байсан ч нэгийгээ асуудалгүй нөхөөд, тухайн цаг үедээ багийн зохион байгуулалтад ороод, бие биесээ мэдрээд сурчихдаг юм байна.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Бага хүү маань зургаан сартай. Яг одоогоор түүнийгээ ам бүлээрээ эрхлүүлж, өхөөрдөх нь л гэр бүлийн өглөө оройн дадал болоод байна. Өглөө сэрээд л бөөнөөрөө бага хүү байгаа өрөөнд цугларч, түүний өдөр өдөрт шинээр сурч буй зүйл, хийж буй үйлдлийг баясан ажина. Орой унтахын өмнө ч яг адил. Ээлж ээлжээрээ булаацалдах нь холгүй л авч тэврээд, тэвэрч чадсан нэг нь өрөө өрөөгөөр явж нэгэндээ гайхуулах маягтай.
Бусдаар бол тогтсон дадал гэхэд их хэцүү. Нэг хэсэг нь оюутан, нэг хэсэг нь ахлах, дунд ангийн сурагч, нөгөө хэсэг нь бага анги, үлдсэн хэд нь цэцэрлэг, бага нь нялх гэх мэт нас насныхан байгаа болохоор цагийн хуваарь, өдрийн төлөвлөлт нь бүгд өөр. Намайг сэрж амжаагүй байхад л тал нь хэдийн алба албандаа мордчихсон байдаг. Босоход бол амьдрал аль хэдийн дундаа ороод өрнөчихсөн байна шүү дээ. Үүнд урьд оройны бэлтгэл их нөлөөтэй. Бүгдийг урьд оройноо бэлдээд унтах нь өглөөг ямар нэг асуудалгүй, элдэв түжигнээнгүй, амар тайван эхлүүлэх гол арга.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Шууд хэлж мэдэхгүй юм даа. Эхнэр бид хоёр зориод ирсэн хүүхэд бүрээ тосон авна гэдэг үзэлтэй болохоор биднийг гээд хүрээд ирсэн хүүхдүүдээ зүгээр л хайрлахад анхаардаг. Хайраар өсөж яваа хүүхэд өөрөөрөө л их зөөлөн бас гэр амьтай болчихдог шиг санагдсан. Бүгд л хичээл сургуулиа тармагцаа гэрлүүгээ яардаг, гэр бүлтэйгээ цаг өнгөрүүлэхэд нэлээд ач холбогдол өгдөг юм. Том хүүхдүүд маань залуу хүмүүс шүү дээ. Тэгэхэд л одоог хүртэл хэнийг нь ч гадуур дотуур хононо барина гээд ч юмуу, эсвэл ямар нэг болж бүтэхгүй асуудал үүсгэж чихнээс хонх уяж гүйгээд байсныг нь санадаггүй юм. Тэгэхээр гагцхүү орчин тойронд нь байгаа томчууд бид өөрсдөө зөв байхад л болоод явчихна гэж ойлгодог болсон. Түүнээс хүмүүжүүлнэ гээд л учиргүй арга техник болж байснаа мэдэхгүй юм.
Аан тийм. Би хүүхдүүдийнхээ мэндлэх болон хүндлэх ёсонд нэлээд ач холбогдол өгдөг. Ямар ч тохиолдолд өөрөөсөө ах зах хүнтэй хүндлэлгүй, дураараа аашлахыг буруу гэж үздэг. Тийм ааш цухалзвал цаг гарган, чухалчлан ярилцаж, ойлгуулахыг хичээнэ. Өөр дээрээ ч жишээ их татаж ярьдаг. Зарим ээж аавуудыг ажаад байх нь ээ хүүхдийнхээ энэ мэт ааш аягийг өхөөрдөх аястай байдаг нь ажиглагддаг даа. Наанаа "Манай энэ ёстой үг авахгүй юмаа. Манай энэ харин жаахан зөрүүд, дураараа болоод байгаа юмаа" гээд байгаа хэр нь цаанаа хүүхдээ өхөөрдөөд, болиулж чаддаггүй. Тэгэхгүйг л боддог.
"Хайртай, хайртай гэхдээ
Хайчаар тоглуулаагүй аав минь
Зөнгөөр зөнгөөр өсгөхдөө
Зүүгээр эрхлүүлээгүй ээж минь"
гэдэг дээ. Яг л энэ шүү дээ. Хайрлана, гэхдээ буруу хайрлахаас татгалзана. Ер нь ийм нэг нэгдсэн дэг байхгүй бол болохгүй л дээ. Үүний дүнд манай хүүхдүүд ах эгч нараасаа айж ичдэг, үгийг нь авдаг, эргээд хүндлэлийн тухай сайн ойлголттой, хүмүүжилтэй, бие биедээ хайртай болчихдог байх. Хэдий олуулаа ч гэсэн гаднын хүн орж ирэхэд бужигнаж гүйлдээд байхгүй шүү. Найман хүүхэд өсөж байгаа гэр гэхэд манайд урагдсан, зурагдсан обой ч байдаггүй. Энэ нь хүүхдүүдээ боль, битгий гээд хориод байдагт бус харин бага дүү нь гэрийнхнийгээ, ах эгч нарыгаа хараад хар аяндаа л болох болохгүйн хэм хэмжээг ухамсартаа ойлгоод, гэрээ гэсэн сэтгэл суучихдагтай холбоотой. Дагаж дуурайх үлгэр дууриалал нь гэрийн орчинд хангалттай байгаа юм чинь. Нэг удаа гэрт маань зочид ирээд, жоохон хүүхдүүд нь хэмжээ хэмжээндээ буулгаж тавьж байхад хоёр настай жаахан маань үеийнхнийхээ дунд орчихсон, бүтэн ч хэлж чадахгүй байж "Бокүээ, энийг ингэж бокүээ" гээд зогсож байсан. Ёстой инээдтэй, бас хайр хүрмээр.
Бусдаар бол хүүхдүүдээ ээж аавынхаа хажууд эрхлэж л байг гэж боддог юм. Суурь хүмүүжил, хандлага нь л сайн байвал тэртээ тэргүй амьдрал дээр гарахаараа сурах юм чинь хэт их дүрэмдээд яах вэ. Ээж аавынхаа дэргэд, төрсөн гэртээ жаргалтай л байг.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Миний ажигласнаар, бас манай гэр бүлийн үздэгээр бид урлагийн мэдрэмж, урлагаас авах таашаал нэлээд өндөртэй хүмүүс. Эхнээсээ жүжигчнээр сурч, бүжгийн дугуйлан ажиллуулах гэх мэтээр төрөл бүрээр урлагтай холбогдож байна. Тиймдээ ч төрөл бүрийн урлаг соёлын энтертайнмент контентуудыг нас харгалзахгүй бөөнөөрөө сууж үздэг. Тэр үедээ "Энэ нь тэгчихлээ, сая ингэсэн бол зүгээр байлаа" гээд л өөр өөрийнхөөрөө дүгнээд, бөөн хэлэлцүүлэг өрнүүлнэ. Яг одоогоор бол аав нь орж байгаа болохоор "Яг түүн шиг" шоуг нэлээд шимтэнгүй үзэж байна. Би чинь айхтар үнэнч фенүүдтэй хүн шүү дээ (инээв).
Бүтээгдэхүүн гэвэл сүүлд "Нийслэл аав" шоу тэмцээнд ороход дурсгасан "Наад" брэндийн угсардаг мимо гэр их таалагдсан. Миний хувьд 16 хүртлээ таван ханатай гэрт амьдарсан хүн. Тиймдээ ч монгол ахуй надад их ойр санагддаг. Гэхдээ хүүхдүүдийн маань хувьд өөр. Орчин цагаа дагаад байшин, орон сууцанд төрж өссөн болохоор нүүдэлчин ахуйгаас харьцангуй хол байгаа. Энэ тохиолдолд уг тоглоом нь их үр дүнтэй, хөгжилтэй аргаар уламжлалт ахуйг нь таниулсан гоё шийдэл байна лээ. Гэр бүлээрээ хамтдаа суугаад угсрахад ч нэлээд чанартай цаг өнгөрүүлж байгаа юм шиг санагдсан.
### ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Эхнэр бид хоёр 18 настай байхдаа том охиноо өлгийдөн авч байлаа. Анхны хүүхдээ төрөхийг хүлээн, эмнэлгийн гадаа машин дотор, хоёр аавыгаа урдаа суулгачихаад, ард нь өөрөө унтаж байсан би гэдэг хүн хүүхэд байхдаа л хүүхэдтэй болчихсон болохоор тухайн үедээ яавч ажлын арга барил гээд байхаар юмтай байгаагүй л байх. Тэгэхээр өөрчлөгдсөн биш, анхнаас нь шинээр сурсан гэвэл зохих юм болов уу.
Энэ явцдаа ойлгосон зүйл гэвэл хэн ч мөнх бус гэдэг үнэн. Хүн бүр ирэх бас явах цагтай. Гэхдээ явах цагаа мэдэх аргагүй болохоор хэнийг ч өөрөөсөө хэт их хамааралтай болгохгүй байх нь чухал. Ялангуяа хүүхдүүдийн хувьд. Эцэг эх нь л байхгүй бол амьдрах чадваргүй хүүхэд бэлдэх нь тухайн хүүхдэд хийж буй хамгийн хортой зүйлсийн нэг, өөртөө ч ямар олигтой байх вэ дээ. Тийм болохоор мэргэжил сонголт, идэх дуртай юм, хиймээр байгаа зүйлс гээд олон юман дээр хүүхдүүддээ орон зайг нь өгч, өөрөөр нь шийдвэр гаргуулдаг. Ингэх тусам хүүхдүүд ч эргээд ээж аавыгаа хүндэлж, аливаа зүйлд ямагт санал зөвлөгөөг нь сонсохыг чухалчилдаг юм байна. Тэр нь их сайхан.
### ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Бага залуу байхад буюу дөрвөн ээж аав минь бүрэн байх үед тэднээсээ л их туслалцаа авдаг байлаа. Эхнэр бид хоёр ч ээж аавуудынхаа хүмүүжилд тун итгэлтэй байдаг тул хүүхдүүдээ үлдээхэд санаа зовохгүй байж чаддаг байсан. Нөгөө талаас хүүхдүүд маань ч хүмүүжилтэй болохоор хүний хайр их татна. Жишээ нь, хүүхдүүд дэлгүүр орохоороо харснаа авна гээд л урвайгаад, уйлаад, бүр зарим нь тэрийж хэвтээд орилчихдог. Хүүхэд л юм хойно дуртай юмаа авахаар зүтгэх нь аргагүй биз.
Хүүхдийн энэ занг мэддэг болохоор аав ээжүүд маань ач зээ нараа дэлгүүр дагуулж орохдоо заавал илүү мөнгөтэй гардаг байж л дээ. Тэгээд дэлгүүрт ороод хүссэн нэг юмаа авчихаад, араас нь ахиад юу авна гэх бол гээд харахаар яг л барьсан юмаа аваад шууд кассруу явдаг, түүндээ л их сэтгэл ханаж, баясдаг байж. Өвөө нь орж ирэхдээ "Манай ач нар ёстой хөөрхөн шүү, ямар хүмүүжилтэй, биеэ даасан гэж санана" гээд инээгээд орж ирдэг байсан юм.
### АЖИЛЛАДАГ аав БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
Одоо бол хэцүү санагддаг зүйл байхгүй ээ. Учир нь, гэр бүл зохиогоод нэг л мэдэхэд 24 жил болсон байна. Хүн мэргэжил эзэмшиж, түүндээ мэргэших гэж сурч, ажилладаг бол би нөхөр байхад, аав болоход 24 жил суралцсан гэсэн үг. Ямар ч юмыг тодорхой хугацаанд хийгээд л байвал ахиц дэвшил гардаг. Ялангуяа аав байна гэдэг нь ядарлаа гээд завсарлага авч болдоггүй, хүссэнээр болохгүй байна гээд бууж өгөх эрх байдаггүй том хариуцлага болохоор нэг л эхэлсэн бол өдөр болгон дасгалжуулагдахаас өөр сонголтгүй гээч. Үүний дүнд одоо бол бүх зүйл гарт, хяналтанд байгаа мэдрэмжийг авч чаддаг. Аливааг зохицуулаад, бусадтай ойлголцоход тодорхой хэмжээнд суралцсан.
Мэдээж эхэндээ хялбар байгаагүй. Хувийн амьдрал, карьер, хувь хүний хөгжил, санхүү мөнгө гээд олон талын асуудлаа шийдэж чадахгүй байгаадаа нэлээд төвөгшөөж, агсагадах үе байсан. Урлагийн бидний нэг зовлонтой тал нь мөнгө олж шалихгүй байж олны танил болчихдог явдал. Дөнгөж гарч ирж байгаа залуу уран бүтээлчид машин битгий хэл, гар дээрээ таксины ч мөнгөгүй үе байдгаасаа хэд дахин олон шүү дээ. Энэ үед боломжиндоо тааруулаад автобусанд суухаар сууснаасаа эс юм болж амьтан хүний хэл аманд өртөөд ёстой төвөгтэй юм болно. "Хүүе чи нөгөө Дижиталын Эрка мөн үү?, Хөөх эд нар чинь бас автобусанд бидэнтэй ингээд хамт явдаг байсан юмуу?, Уг нь Дижитал чинь сайн явж байгаа биз дээ? Баянхошуунаас автобусанд сууж явахаар юм байх даа?" гээд л автобусаар нэг яриад, сонжсон харц шидээд, эвэртэй туулай үзсэн юм шиг л ёстой нэг байлгахгүй шүү дээ. Тэгэхээр нь бас байнга автобусанд суухаас төвөгшөөгөөд, боломжгүй үедээ Баянхошуунаас хотын төв хүртэл ажилдаа алхаж ирдэг байлаа.
Энэ мэт олон зүйлээс болоод, тэгээд ч бас залуу л хүн юм чинь хотын төвд амьдарч, ажилдаа ойр баймаар санагдсандаа эхнэр хүүхдээ аваад байр түрээслээд гарна. Орлого тогтмол биш болохоор мөнгө дуусаж, эргээд л хадмынхаа Баянхошуун дахь хашаанд ирээд л бууна. Ахиж нэг мөнгөтэй болохоороо гандан буурахгүй эргээд л түрээслээд гарна (инээв). Ингэж багагүй хугацаанд явсан. Ойр зуурхнаар нь харахад амьдрал нь өсөж дэвжихгүй байгаа мэт боловч том зургаараа айлын эзний хувьд би нүүх бүрдээ л юм бодож, түүнээсээ хат сууж, улам хүчтэй болж байгаа шүү дээ. Ингэж алхам бүрээсээ суралцаж, аливааг ойлгож явсан болохоор одоогийн амьдралдаа хүрсэн юм болов уу даа.
### ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Хүүхдийнхээ хүнтэй зөв харьцсаныг, бусдад тусалсныг, ер нь зөв явааг нь өөрөөс нь биш өрөөлөөс сонсоход их гоё байдаг. Тэр бүрд хүүхдүүддээ үнэхээр их талархана, бахархана. "Хөөх Эрка, танай хүүхдүүд лут хүмүүжилтэй юмаа, сая ингэсэн чинь тэглээ шүү дээ", "Эркагийн хүүхдүүд хоорондоо янзын эвтэй юмаа" гэх мэт үгс. Хоорондоо эвтэй, хүнд хайртай, бусдад хүндлэлтэй хүүхэд өсгөж яваа юм байна гэдэг бодол ганцхан тухайн хүүхдийн тухай биш, тэр гэр бүлийг бүхэлд нь хамрах том ойлголт шүү дээ.
School police хийж буй нь
### ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Аав ээжийнхээ дайчин, тууштай зан чанар, дааж авсан ажлаа чанартай сайн хийхийн төлөөх чин сэтгэлийг хамгийн том зөвлөгөө, сургамж, үлгэр дууриалал гэж боддог. Аав ээж маань биднийг багад нарийн боовны цех ажиллуулдаг байлаа. Гэр бүлийн бизнес болохоор ах, эгч, дүү гээд бөөнөөрөө цехдээ ажиллана. Би болохоор амандаа дуу аялаад л, ажлаа их удаан хийнэ ээ. Тэгэхээр манай ээж "Нэг юм хийх гэж гэнгэнээд зогсчих юм" гээд л ажлыг урамтай сайхан хийхийг нүдэн дээр харуулна. Энэ бүрдээ ээж бидэнд "Юу ч хийж амьдарсан сэтгэлээ зориул" гэдэг байсан бол аав харин "Юу ч хийсэн эвээр хийж сур" гэдэг байв. Энэ нь эргээд миний хүүхдүүддээ хамгийн их хэлдэг үг болчихсон. Ялангуяа хөвгүүд олонтой манай гэрт юмыг эвээр хийж сурах нь их том чадвар. Аливааг хүчээр хийх гээд татаж, чангаагаад л байвал юунд ч хүрэхгүй. Харин ч эд нь эвдрээд, юмгүй болоод л дуусна. Аав үүнийг ойлгуулах гэж биднийг дагуулж их юм хийдэг байлаа.
Би сайн санадаг юм. Аав намайг тавдугаар ангид байхад анх ханын толгой нийлүүлэхээс эхлээд, гэр барихыг зааж байлаа. Ингэх явцдаа л өөрийнхөө философийг мэдрүүлээд л байна. Тэр болгон чинь л хамгийн үнэтэй зөвлөгөө шүү дээ. Одоо би аавыгаа дагаад, тавдугаар ангийн жаалдаа заалгаж байснаа заах гэхээр арай балчир ч юм шиг л санагдаад байдаг юм. Гэхдээ л өөрийнхөө хэмжээнд заасаар яваа. Тийм л сайхан аав ээжтэй байсан болохоор цай сүүнийхээ дээжийг өргөхдөө, тэнгэртээ хараад залбирахдаа үргэлж тэдэндээ хандаж "Тэдгээр сайхан зан чанарыг тань сэтгэл оюундаа шингээж, хүндэтгэн дурсаж явах болно оо." гэж хэлдэг юм. Хэлэхийг хүсдэг, бас хэлж амжаагүй үгс минь байх.
### ХҮҮХДүүдЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Би хүүхдүүддээ мэргэжил, сонирхлыг нь заадаггүй. Өөрсдөө мэд ээ, гол нь сонгосон зүйлдээ үнэнч байж, үр дүнг үзэхүйц тууштай байгаарай гэж захьдаг. Мөн ямар ч нөхцөлд хүний араар муулахыг зөвшөөрдөггүй. Энэ бол том зургаараа аймхай бөгөөд зусарч байгаагийн илрэл. Тийм хүн яасан ч хол явж чадахгүй. Тиймээс хүнд үг хэлмээр бол өөрт нь хэлж чадвал чадаад, чадахгүй бол чимээгүй яв, ямар ч тохиолдолд араар нь битгий юм ярь гэдэг. Шударга бөгөөд өөртөө үнэнч байхад суралцаж чадвал зөв амьдрах тийм ч төвөгтэй зүйл биш.
Хүн ер нь өөрийн чадах юмаараа босож ирэх амттай. Өөрийн гараар, хөлс хүчээрээ мөнгө олох нь хоол шиг хоол болно. Бялдуучилж амьдрахтай харьцуулахад хугацаа бас сэтгэлийн хат их шаарддаг ч үр дүн нь сайхан амьдралаас гадна өөрийгөө үнэлэх бахархалтай хамт ирдэг. Үүнийг багаас нь энгийн зүйл дээр ойлгуулахын тулд эхнэр бид хоёр зурагтад зориуд нэг хашаа авсан юм. Тэндээ амралтын өдөр бөөнөөрөө очиж хэрэгцээнийхээ ногоо болон хашаагаа чимэх мод ургамал тарьдаг. Ингэж хамтын хөдөлмөрөөр дамжуулан хүүхдүүддээ ажил заахын сацуу гэр бүлээрээ чанартай цаг өнгөрүүлэх боложтой болдог юм л даа. Завсраар нь өөрөө ч бас олон юм ойлгож авна. Хүн амьдралдаа мод тарьж, ном бичиж, байшин барих хэрэгтэй гэдэг дээ. Хашаандаа ажиллахдаа энэ үгийн утгыг улам л ойлгоод байдаг юм. Нэг мод тарихад ямар их сэтгэл, олон жилийн хөдөлмөр ордог, эргээд ургасан модоо харахад ямар их хайр, таашаал мэдэрдэг гээч. Анх тарьсан модод одоо бүр сагсайгаад сайхан ургачихсан. Түүнийгээ гэр бүлээрээ харж баясдаг.
Бас зусландаа байшин барина. Байшин барихын тулд мөнгөө төлөвлөж, зургаа гаргаж, тоо бодохоос эхлээд барилгын ажилдаа орлоо гэхэд олон хүнтэй хамтарч багаар ажиллахаас гадна биеийн хүч, ур дүй гэх мэт олон төрлийн чадвар шаардах ажил хийж байгаа юм. Хөвгүүдээ дагуулаад л хийнэ. Өдөржин энэ мэт ажил хийж байгаад орой нь гэртээ халтайсан юмнууд орж ирээд л, хийсэн зүйлээ ярингаа ээлж ээлжээрээ усанд орж, багажаа эмхэлж хураагаад, эхнэрийнхээ, ээжийнхээ хийсэн хоолыг идээд, бужигнаад суух сайхаан.
"Нийслэл аав" нэвтрүүлгийн үеэр