"Парламент" телевизийн тоймч Т.Болд 
<div class="article-body">
          <p></p><p dir="ltr"><b>"Ярих өнцөг" нэвтрүүлгээрээ олонд танигдсан, "Парламент" телевизийн тоймч Т.Болд энэ удаагийн дугаарт маань оролцож, арга барил, үзэл бодлоо бидэнтэй хуваалцлаа. Биологич мэргэжил эзэмшин, эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд ажиллаж байсан ч нийгмээрээ ардчилалд шилжсэн он жилүүдэд тэрээр үеийн олон нөхдийн адил ганзагын наймаа эрхлэх болжээ. Ийнхүү Москвад амьдарч байгаад шинэ мянган гарахын өмнөхөн эх орондоо ирж, хөгжлөөр балчир асан аялал жуулчлалын салбарт хөрөнгө оруулсан аж. Эрс тэс ялгаатай салбаруудад хүч үзэж, нийгмийн шилжилтийн амаргүй цаг үеийн гэрч болсон түүний ажлын арга барилтай танилцана уу. </b></p><p dir="ltr"><b>Байршил: </b>СБД, 1-р хороо, Гэндэнгийн гудамж 16, Ардчилалын өргөө<br><b>Эрхэлдэг ажил:</b> “Парламент” сувгийн тоймч Т.Болд <br><b>Хэрэглэдэг гар утас:</b> iPhone 11 Pro Max<br><b>Хэрэглэдэг компьютер:</b> Dell<br><b>Сошиал хуудсууд: </b><a href="https://www.facebook.com/bold.tovuu.7" target="_blank">Bold Tovuu</a> (Facebook), <a href="https://twitter.com/TovuuBold" target="_blank">T.Bold</a> (Twitter)</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/5bde5c947d04b0dc3f8745b4cfa25e87.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?</h3><p dir="ltr">Би Улаанбаатар хотод төрж өссөн хүн. Арван жилийн V дунд сургуулийг төгсөөд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Улсын их сургуулийг биологич мэргэжлээр дүүргэсэн. 1984 онд их сургуулиа төгсөж ирээд ШУА-ийн Биологийн хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаар дөрвөн жил ажилласан түүхтэй. Тэнд ажиллаж байхдаа шалгалт өгч тэнцээд Москва дахь ЗХУ-ын ШУА-ийн Биологийн хүрээлэнд аспирантурт суралцахаар болсон юм. Гэтэл Орост нийгмийн шилжилт эхэлж, Монголд ч ялгаагүй их өөрчлөн байгуулалт өрнөсөн. Ингээд би шинжлэх ухаанаа орхиод ганзагын наймаачин болж билээ. Эхний гурван жил Хятадаас Москва руу бараа зөөж байгаад сүүлдээ Туркээс зөөдөг болсон. Найман жил гэр бүлээрээ Москвад амьдарч, наймаа хийж байгаад 1997 онд нутаг буцахаар шийдлээ. Монголдоо ирээд наймаанаас хуримтлуулсан жаал мөнгөө хааш нь оруулах вэ гэж бодон, нөхөдтэйгөө зөвлөлдөж байгаад аялал жуулчлалын салбарыг сонгосон. Ийнхүү “Интур трейд” ХХК-ийг үүсгэн байгуулж, Өвөрхангай аймгийн Хархоринд нэг жуулчны бааз, Ховд аймгийн төвөөс холгүй бас нэг жуулчны бааз байгуулаад аялал жуулчлалын салбарт 20 гаруй жил ажилласан. 2018 онд “Эх орон” телевизийн захирал надад телевизэд хүч үзээч гэж санал тавихад нь зөвшөөрснөөр өнөөдөр ингээд хэвлэл мэдээллийн салбарын хүн болчихсон сууж байна даа. Зургаан ачтай, өнөр өтгөн гэр бүлтэй.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?</h3><p></p><p dir="ltr">Өглөө 7 цагийн үед босож, цайгаа уугаад гэрээс гардаг. Ажил дээрээ ирээд сайтуудын тойм, мэдээ үзнэ. Нэвтрүүлэгч учраас өнөөдөр хаана юу болж буйг мэдэж, ажлаа тэр дагуу төлөвлөх шаардлагатай. Ярилцлагын нэвтрүүлэгтэй учир зочдынхоо нэрсийг долоо хоногоор гаргаж, утсаар холбогдоно, урьдчилж очиж уулзах хэрэгтэй байвал уулзана, ярих сэдвээ тохирсон хойно сэдвээ бэлдэж судална, асуултаа гаргана. Өдөр иймэрхүү л өнгөрдөг дөө. Би долоо хоногт 2-3 удаа, тус бүр нэг цагийн урттай дугаар хийх үүрэгтэй. Манайх мэдээний суваг учраас шинэ мэдээ, мэдээлэл олж харвал залуустаа дуулгана, зөвлөнө. </p><p dir="ltr">Амралтын өдрүүдийг бол ихэвчлэн зурагт үзэж өнгөрөөдөг. Би спортод их дуртай, бүх л төрлийн спортын тэмцээн, тоглолт үзнэ. Тэр дундаа хөлбөмбөг, сагсан бөмбөг бол миний хамгийн дуртай спортын төрлүүд. Аяллын нэвтрүүлгүүд бас их үзнэ. Сансрын антеннаар “НТВ Плюс” гэдэг, 200 гаруй сувагтай үйлчилгээг авдаг. Спортын л гэхэд 20 сувагтай болохоор тойруулж үзээд л суучихна даа. Бусад цагийг гэрийнхэнтэйгээ өнгөрүүлнэ. Багачуул маань эмээ өвөө дээрээ байнга ирдэг. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?</h3><p></p><p dir="ltr">Хүнд худал хэлэхгүй байх, хэлсэн үгэндээ хүрэх бол миний амьдралын гол зарчим. Монголд телевизийн өчнөөн олон суваг бий, суваг болгонд л ярилцлагын ямар нэг нэвтрүүлэг бий. Би тэднээс юугаараа ялгарах билээ гэж анхнаасаа их бодсон л доо. Олон нийт өнөөдөр сенсаац их хөөж байна. Харин миний нэвтрүүлэг бүхэн үзэгчдэд хэрэгтэй мэдлэг, мэдээлэл өгөөсэй гэж хүсдэг юм. Хэлэх үгтэй, хийсэн гавьяатай хүний үгийг нийгэмд хүргэх нь миний ажил. Ер нь хүнд сайхан харагдах гэж хичээдэггүй, өөрийнхөөрөө л байдаг даа. </p><p dir="ltr">Нийгмийн шилжилтийн амаргүй цаг үеийг давж гарахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн манай үеийнхэн нэлээн уян хатан хүмүүс юм болов уу. Ирж байгаа нийгмийг таньж, тэс өөрөөр ертөнцийг үзэх хэрэгтэй болсон шүү дээ. Тэс өөр нийгэм гэдгийг ухамсарлаж ойлгосон хэсэг нь өнөөдөр түүчээлж яваа гэж боддог. Гэтэл одоо ч гэсэн ойлгоогүй яваа хүмүүс байх шиг. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/566eb5109cf9de8c24f2b43bfe0c6ddf.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/c7a9037e75dad0ee04424bb861f339c8.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?</h3><p> Анх 2010 онд Фэйсбүүкт бүртгүүлснээсээ хойш олон нийтийн сүлжээг идэвхтэй ашиглаж ирлээ. Шинэ мэдлэг, мэдээллээ бусадтай хуваалцах дуртай учраас олон нийтийн сүлжээний аппликэйшнүүдийг байнга ашигладаг. Өөрөө ч сошиалаас ихийг олж мэдэх юм. Хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын олон апп утсан дээр минь бий. Банкны аппликэйшнүүдийг тогтмол ашиглана. Гар утаснаасаа хамаг ажлаа зохицуулж, бүх л төлбөрөө цахимаар хийж болдог болчихсон нь амар гэж. Утас, интернэтийн төлбөрөө UNITEL аппаараа хийчихдэг. Датагаа ч бас цэнэглээд, утастай холбоотой бүх л үйлчилгээг дижиталаар шийддэг дээ. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?</h3><p> Ажилдаа цуглах, тарах цагийг заавал 9-18 гэх зэргээр тогтоох шаардлага үгүй санагддаг. Хүн хариуцсан ажлаа амжуулж л байвал заавал тодорхой цаг заах нь үр дүнгүй юм шиг. Би өглөө 8 цагт гэрээс гарахад 9.30 гэж ажил дээрээ ирдэг, харин 9.30 гэж гарахад 10 цагт ирчихдэг юм. Гэтэл 8-9.30 хүртэлх тэр цаг гучин минутыг хүн гэр бүлдээ, өөрийнхөө хөгжилд зарцуулбал аштай юу. Хүүхдийнх нь тарах цаг болчихсон, яаж байгаа бол гэж санаа зовж буй ээж 18 цаг хүртэл бүтээмжтэй ажиллаж чадна гэж үү? Тухайн хүнд тохиромжтой ажлын цагийг тогтоож өгвөл илүү үр дүнтэй болов уу. Өөр нэг зүйл гэвэл, гадуур ажил бүтээж явахдаа энд тэнд дугаарлалгүйгээр, аппаар нь ч юм уу, чатботоор нь дамжуулаад үйлчилгээ авчихсан нь цагт хэмнэлттэй байдаг. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?</h3><p dir="ltr">Аялал жуулчлалын компани эрхэлдэг байхдаа их нарийн төлөвлөдөг байлаа. Аяллын төлөвлөгөөг багадаа л 3-4 сараар гаргана. Гаднынхны төлөвлөх дадлаас шалтгаалаад жилийн өмнөөс төлөвлөж, бүх тийз тасалбараа авах үе ч байлаа. Нэвтрүүлгээ бол долоо долоо хоногоор нь хүснэгтэлж төлөвлөөд, хэвлэж гаргаад ширээн дээрээ өлгөчихдөг. Бид чинь юуны төлөө ухаалаг утас барьж байгаа билээ. Аль болох утсан дээрээ төлөвлөхийг хичээдэг. <br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/c730ea5ef61cf716eaebe51503365bc0.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?</h3><p> Би их ачаалалтай ажилладаггүй. Ер нь хүн ажилдаа дуртай, түүнийхээ төлөө зүрх сэтгэлээ зориулсан байхад багахан үр дүнд ч таашаан баярлаж, барагтай ядардаггүй болов уу. Дуртай зүйлээ хийж байгаа үед ядарснаа мартдаг ч гэх юм уу. Миний хувьд саунд орох нь ажлаал тайлах чухал арга хэрэгсэл. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?</h3><p dir="ltr">Амралтаараа найз нөхөд, гэр бүлийнхэнтэйгээ Монгол орноороо аялах дуртай. Ажлынхаа шугамаар 21 аймгийг бүгдийг нь үзсэн, 330 сумын 200 гаруйгаар нь лав орсон юм байна. Гадаадад ч мөн ялгаагүй аялах дуртай, өнөөг хүртэл 40 гаруй орноор аялсан. Аялал жуулчлал эрхэлдэг байхдаа жил бүр л хөтөч хийдэг байлаа. Гаднынханд Монголоо танилцуулахын тулд улс орныхоо түүхийг сайн мэдэх хэрэгтэй учраас нэлээн уншиж судалдаг байсан, одоо ч их уншдаг. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?</h3><p dir="ltr">Маш их мэдлэг олж авч, сайхан хүмүүстэй танилцаж байгаа нь ажлын маань сайхан тал. Нийгэмд үгийг нь хүргэчихье гэсэн хүмүүсээ нэвтрүүлэгт оруулахыг эрмэлздэг. Гэтэл тэр хүмүүсийн маань ихэнх нь зурагтаар гарах сонирхолгүй байдаг. Хүмүүс жишээ нь улстөрчид, сайд нарыг зурагтаар гарах дуртай гэж боддог байх, гэтэл үнэндээ ердөө ч тийм биш. Тийм ч учраас учирлаж нэвтрүүлэгтээ оролцуулна гэдэг амаргүй ажил юм. Ялангуяа сонгууль ойртсон үед улс төртэй холбоод буруугаар ойлгочих вий гэж эмээгээд нэвтрүүлэгт ер оролцохгүй шүү.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/643c962eae9903abe6d555b8f9656a87.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?</h3><p> Монголын эдийн засгийг “чирч” яваа хувийн хэвшлийнхний хүч хөдөлмөрийг олон нийтэд таниулж сурталчлахыг зорьж яваа. MCS, АПУ тэргүүтэй бизнесүүд Монгол Улсын эдийн засгийг өргөж, хамаг татварыг төлж байгаа хэрнээ ихэнх нь, тэр дундаа захирлууд нь муу нэртэй байх нь олонтоо. Өөрсдөө барагтай олны өмнө гарч ажлаа тайлбарлаж сурталчилдаггүй, буруутан аятай л дуугүй яваад байх шиг санагддаг учраас нэвтрүүлэгтээ оруулж, салбар, бизнесийг нь танилцуулж, эдийн засагт ямар хувь нэмэр оруулж, хэчнээн хүнийг ажлын байраар хангаж байгаа зэргийг нь яриулдаг. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?</h3><p></p><p dir="ltr">Шинжлэх ухаан, тэр дундаа биологийнхоо салбарын өгүүллүүдийг байнга л эрэлхийлж уншдаг. Хэдий шинжлэх ухаанаа бүр орхиогүй ч гэлээ холдчихсон учраас ихэвчлэн хялбаршуулсан өгүүллүүдийг уншдаг. Ковидын үед хүмүүс буруу зөрүү ойлголт ихтэй буйг анзаарсан учир өөрийнхөө хэмжээнд судалж мэдээд, бусадтай идэвхтэй хуваалцаж байгаа. Вакцин нь ийм учиртай, яагаад зай барих учиртай юм гэхчлэн.</p><p dir="ltr">Биологийн салбарын томоохон судалгаанууд голчлон англиар бичигдсэн байдаг учраас хүрээлэнд ажилладаг байхдаа бие даан англи хэл сурч эхэлсэн. Өдөрт ядаж л 10 үг цээжлэх зорилт тавина. Үгийн сан давгүй ч дүрэм, дуудлага авах юмгүй (инээв). Одоо ч сурсаар л байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, ХӨГЖИМ, КИНО?</h3><p> Монголынхоо түүхтэй холбоотой ном бүтээл унших дуртай. Анх ажлын шаардлагаар уншдаг байснаа сүүлдээ дуртай болчихсон. Хэд хоногийн өмнө гавьяат жүжигчин Д.Сособарам гурван ном бэлэглэснийг уншиж байна. “Сургуулиасаа хэрхэн хөөгдөх вэ” гэдэг ном нь их сонирхолтой. З.Лонжид, О.Батсайханы бичсэн “Монголын түүх 1911-2017” гэдэг номыг залуустаа санал болгоё. Социалист засаглалын үед намын үзэл сурталд тааруулаад түүхийг багагүй гуйвуулсныг залруулж бичсэн ном л доо. Хөгжмийн тухайд гэвэл ардын, уртын дуу сонсох дуртай. Зууны манлай Н.Норовбанзад гуайн дуунуудыг үргэлж сонсдог. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/885efaeed45abb08721961962b277755.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?</h3><p></p><p dir="ltr">Москвагаас ирээд ямар салбарт ажиллах вэ гэж найз нөхөдтэйгөө зөвлөлдөхөд минь аялал жуулчлалын салбарт орохыг зөвлөсөн найздаа ач санаж явдаг. Найман жил гадаадад байгаад Монголынхоо амьдралаас хөндийрчихсөн миний хувьд тэр үнэхээр зөв алхам байсан. </p><p dir="ltr">Телевизэд ороод анхны нэвтрүүлэгтээ “Шар айраг” хамтлагийн дуучин, аялагч Г.Ганхүүг оролцуулсан юм. Тэгэхэд Ганхүү надад “Та яг өөрийнхөөрөө л байгаарай. Хэн нэгнийг дуурайна гэж үгүй шүү” гэж билээ. Тэр үед надад зурагтаар яг тэр шиг, энэ шиг гарна гэх маягийн бодол байсан. Гэвч би жүжигчин биш, ихдээ нэг сар л өөр хүн шиг байж чадна, хүссэн хүсээгүй натур минь ил гарч таарна. Үзэгчдэд байгаагаараа танигдах нь чухал гэдгийг тэгэхэд яс ойлгож авсан.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?</h3><p dir="ltr">Улс төрийн шалтгаанаар хоригдсон хоёр найзыгаа саяхан эргэсэн юм. Ном их уншиж байгаа, ном бичиж ч байгаа юм байна, тэр хоёр маань. Шоронд номын сан бий ч ном нь цөөддөг, хоригдол залууст чөлөөт цаг их болохоор байгаа бүх номоо дор нь уншчихдаг гэнэ. Залуус ихийг ухаарч, өөрчлөгдөж буйг нүдээрээ харлаа гэж ярьсан. Алдаа гаргаж, хэрэг хийсэн залууст амьдралаа өөрчлөх, ухаарал олж авах, цааш сайхан амьдрах хүсэл тэмүүлэлтэй болох урам зоригийг ном өгч чадах учраас гэртээ хэрэггүй байгаа номуудаа шоронд хандивлаарай гэж уриалмаар байна.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/e50b1f86f82711d206a0d00f7493d633.jpg"></p><div class="uk-margin-bottom uk-margin-top"><iframe width="614" height="380" frameborder="0" allowfullscreen src="//www.youtube.com/embed/LIZklstBd2M?rel=0"></iframe>
</div>          </div>

"Ярих өнцөг" нэвтрүүлгээрээ олонд танигдсан, "Парламент" телевизийн тоймч Т.Болд энэ удаагийн дугаарт маань оролцож, арга барил, үзэл бодлоо бидэнтэй хуваалцлаа. Биологич мэргэжил эзэмшин, эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд ажиллаж байсан ч нийгмээрээ ардчилалд шилжсэн он жилүүдэд тэрээр үеийн олон нөхдийн адил ганзагын наймаа эрхлэх болжээ. Ийнхүү Москвад амьдарч байгаад шинэ мянган гарахын өмнөхөн эх орондоо ирж, хөгжлөөр балчир асан аялал жуулчлалын салбарт хөрөнгө оруулсан аж. Эрс тэс ялгаатай салбаруудад хүч үзэж, нийгмийн шилжилтийн амаргүй цаг үеийн гэрч болсон түүний ажлын арга барилтай танилцана уу.
Байршил:
СБД, 1-р хороо, Гэндэнгийн гудамж 16, Ардчилалын өргөө
Эрхэлдэг ажил:
“Парламент” сувгийн тоймч Т.Болд
Хэрэглэдэг гар утас:
iPhone 11 Pro Max
Хэрэглэдэг компьютер:
Dell
Сошиал хуудсууд:
Bold Tovuu
(Facebook),
T.Bold
(Twitter)

1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Би Улаанбаатар хотод төрж өссөн хүн. Арван жилийн V дунд сургуулийг төгсөөд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Улсын их сургуулийг биологич мэргэжлээр дүүргэсэн. 1984 онд их сургуулиа төгсөж ирээд ШУА-ийн Биологийн хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаар дөрвөн жил ажилласан түүхтэй. Тэнд ажиллаж байхдаа шалгалт өгч тэнцээд Москва дахь ЗХУ-ын ШУА-ийн Биологийн хүрээлэнд аспирантурт суралцахаар болсон юм. Гэтэл Орост нийгмийн шилжилт эхэлж, Монголд ч ялгаагүй их өөрчлөн байгуулалт өрнөсөн. Ингээд би шинжлэх ухаанаа орхиод ганзагын наймаачин болж билээ. Эхний гурван жил Хятадаас Москва руу бараа зөөж байгаад сүүлдээ Туркээс зөөдөг болсон. Найман жил гэр бүлээрээ Москвад амьдарч, наймаа хийж байгаад 1997 онд нутаг буцахаар шийдлээ. Монголдоо ирээд наймаанаас хуримтлуулсан жаал мөнгөө хааш нь оруулах вэ гэж бодон, нөхөдтэйгөө зөвлөлдөж байгаад аялал жуулчлалын салбарыг сонгосон. Ийнхүү “Интур трейд” ХХК-ийг үүсгэн байгуулж, Өвөрхангай аймгийн Хархоринд нэг жуулчны бааз, Ховд аймгийн төвөөс холгүй бас нэг жуулчны бааз байгуулаад аялал жуулчлалын салбарт 20 гаруй жил ажилласан. 2018 онд “Эх орон” телевизийн захирал надад телевизэд хүч үзээч гэж санал тавихад нь зөвшөөрснөөр өнөөдөр ингээд хэвлэл мэдээллийн салбарын хүн болчихсон сууж байна даа. Зургаан ачтай, өнөр өтгөн гэр бүлтэй.

2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Өглөө 7 цагийн үед босож, цайгаа уугаад гэрээс гардаг. Ажил дээрээ ирээд сайтуудын тойм, мэдээ үзнэ. Нэвтрүүлэгч учраас өнөөдөр хаана юу болж буйг мэдэж, ажлаа тэр дагуу төлөвлөх шаардлагатай. Ярилцлагын нэвтрүүлэгтэй учир зочдынхоо нэрсийг долоо хоногоор гаргаж, утсаар холбогдоно, урьдчилж очиж уулзах хэрэгтэй байвал уулзана, ярих сэдвээ тохирсон хойно сэдвээ бэлдэж судална, асуултаа гаргана. Өдөр иймэрхүү л өнгөрдөг дөө. Би долоо хоногт 2-3 удаа, тус бүр нэг цагийн урттай дугаар хийх үүрэгтэй. Манайх мэдээний суваг учраас шинэ мэдээ, мэдээлэл олж харвал залуустаа дуулгана, зөвлөнө.
Амралтын өдрүүдийг бол ихэвчлэн зурагт үзэж өнгөрөөдөг. Би спортод их дуртай, бүх л төрлийн спортын тэмцээн, тоглолт үзнэ. Тэр дундаа хөлбөмбөг, сагсан бөмбөг бол миний хамгийн дуртай спортын төрлүүд. Аяллын нэвтрүүлгүүд бас их үзнэ. Сансрын антеннаар “НТВ Плюс” гэдэг, 200 гаруй сувагтай үйлчилгээг авдаг. Спортын л гэхэд 20 сувагтай болохоор тойруулж үзээд л суучихна даа. Бусад цагийг гэрийнхэнтэйгээ өнгөрүүлнэ. Багачуул маань эмээ өвөө дээрээ байнга ирдэг.

3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Хүнд худал хэлэхгүй байх, хэлсэн үгэндээ хүрэх бол миний амьдралын гол зарчим. Монголд телевизийн өчнөөн олон суваг бий, суваг болгонд л ярилцлагын ямар нэг нэвтрүүлэг бий. Би тэднээс юугаараа ялгарах билээ гэж анхнаасаа их бодсон л доо. Олон нийт өнөөдөр сенсаац их хөөж байна. Харин миний нэвтрүүлэг бүхэн үзэгчдэд хэрэгтэй мэдлэг, мэдээлэл өгөөсэй гэж хүсдэг юм. Хэлэх үгтэй, хийсэн гавьяатай хүний үгийг нийгэмд хүргэх нь миний ажил. Ер нь хүнд сайхан харагдах гэж хичээдэггүй, өөрийнхөөрөө л байдаг даа.
Нийгмийн шилжилтийн амаргүй цаг үеийг давж гарахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн манай үеийнхэн нэлээн уян хатан хүмүүс юм болов уу. Ирж байгаа нийгмийг таньж, тэс өөрөөр ертөнцийг үзэх хэрэгтэй болсон шүү дээ. Тэс өөр нийгэм гэдгийг ухамсарлаж ойлгосон хэсэг нь өнөөдөр түүчээлж яваа гэж боддог. Гэтэл одоо ч гэсэн ойлгоогүй яваа хүмүүс байх шиг.

4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Анх 2010 онд Фэйсбүүкт бүртгүүлснээсээ хойш олон нийтийн сүлжээг идэвхтэй ашиглаж ирлээ. Шинэ мэдлэг, мэдээллээ бусадтай хуваалцах дуртай учраас олон нийтийн сүлжээний аппликэйшнүүдийг байнга ашигладаг. Өөрөө ч сошиалаас ихийг олж мэдэх юм. Хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын олон апп утсан дээр минь бий. Банкны аппликэйшнүүдийг тогтмол ашиглана. Гар утаснаасаа хамаг ажлаа зохицуулж, бүх л төлбөрөө цахимаар хийж болдог болчихсон нь амар гэж. Утас, интернэтийн төлбөрөө UNITEL аппаараа хийчихдэг. Датагаа ч бас цэнэглээд, утастай холбоотой бүх л үйлчилгээг дижиталаар шийддэг дээ.

5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Ажилдаа цуглах, тарах цагийг заавал 9-18 гэх зэргээр тогтоох шаардлага үгүй санагддаг. Хүн хариуцсан ажлаа амжуулж л байвал заавал тодорхой цаг заах нь үр дүнгүй юм шиг. Би өглөө 8 цагт гэрээс гарахад 9.30 гэж ажил дээрээ ирдэг, харин 9.30 гэж гарахад 10 цагт ирчихдэг юм. Гэтэл 8-9.30 хүртэлх тэр цаг гучин минутыг хүн гэр бүлдээ, өөрийнхөө хөгжилд зарцуулбал аштай юу. Хүүхдийнх нь тарах цаг болчихсон, яаж байгаа бол гэж санаа зовж буй ээж 18 цаг хүртэл бүтээмжтэй ажиллаж чадна гэж үү? Тухайн хүнд тохиромжтой ажлын цагийг тогтоож өгвөл илүү үр дүнтэй болов уу. Өөр нэг зүйл гэвэл, гадуур ажил бүтээж явахдаа энд тэнд дугаарлалгүйгээр, аппаар нь ч юм уу, чатботоор нь дамжуулаад үйлчилгээ авчихсан нь цагт хэмнэлттэй байдаг.

6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Аялал жуулчлалын компани эрхэлдэг байхдаа их нарийн төлөвлөдөг байлаа. Аяллын төлөвлөгөөг багадаа л 3-4 сараар гаргана. Гаднынхны төлөвлөх дадлаас шалтгаалаад жилийн өмнөөс төлөвлөж, бүх тийз тасалбараа авах үе ч байлаа. Нэвтрүүлгээ бол долоо долоо хоногоор нь хүснэгтэлж төлөвлөөд, хэвлэж гаргаад ширээн дээрээ өлгөчихдөг. Бид чинь юуны төлөө ухаалаг утас барьж байгаа билээ. Аль болох утсан дээрээ төлөвлөхийг хичээдэг.

7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Би их ачаалалтай ажилладаггүй. Ер нь хүн ажилдаа дуртай, түүнийхээ төлөө зүрх сэтгэлээ зориулсан байхад багахан үр дүнд ч таашаан баярлаж, барагтай ядардаггүй болов уу. Дуртай зүйлээ хийж байгаа үед ядарснаа мартдаг ч гэх юм уу. Миний хувьд саунд орох нь ажлаал тайлах чухал арга хэрэгсэл.

8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Амралтаараа найз нөхөд, гэр бүлийнхэнтэйгээ Монгол орноороо аялах дуртай. Ажлынхаа шугамаар 21 аймгийг бүгдийг нь үзсэн, 330 сумын 200 гаруйгаар нь лав орсон юм байна. Гадаадад ч мөн ялгаагүй аялах дуртай, өнөөг хүртэл 40 гаруй орноор аялсан. Аялал жуулчлал эрхэлдэг байхдаа жил бүр л хөтөч хийдэг байлаа. Гаднынханд Монголоо танилцуулахын тулд улс орныхоо түүхийг сайн мэдэх хэрэгтэй учраас нэлээн уншиж судалдаг байсан, одоо ч их уншдаг.

9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Маш их мэдлэг олж авч, сайхан хүмүүстэй танилцаж байгаа нь ажлын маань сайхан тал. Нийгэмд үгийг нь хүргэчихье гэсэн хүмүүсээ нэвтрүүлэгт оруулахыг эрмэлздэг. Гэтэл тэр хүмүүсийн маань ихэнх нь зурагтаар гарах сонирхолгүй байдаг. Хүмүүс жишээ нь улстөрчид, сайд нарыг зурагтаар гарах дуртай гэж боддог байх, гэтэл үнэндээ ердөө ч тийм биш. Тийм ч учраас учирлаж нэвтрүүлэгтээ оролцуулна гэдэг амаргүй ажил юм. Ялангуяа сонгууль ойртсон үед улс төртэй холбоод буруугаар ойлгочих вий гэж эмээгээд нэвтрүүлэгт ер оролцохгүй шүү.

10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?
Монголын эдийн засгийг “чирч” яваа хувийн хэвшлийнхний хүч хөдөлмөрийг олон нийтэд таниулж сурталчлахыг зорьж яваа. MCS, АПУ тэргүүтэй бизнесүүд Монгол Улсын эдийн засгийг өргөж, хамаг татварыг төлж байгаа хэрнээ ихэнх нь, тэр дундаа захирлууд нь муу нэртэй байх нь олонтоо. Өөрсдөө барагтай олны өмнө гарч ажлаа тайлбарлаж сурталчилдаггүй, буруутан аятай л дуугүй яваад байх шиг санагддаг учраас нэвтрүүлэгтээ оруулж, салбар, бизнесийг нь танилцуулж, эдийн засагт ямар хувь нэмэр оруулж, хэчнээн хүнийг ажлын байраар хангаж байгаа зэргийг нь яриулдаг.

11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Шинжлэх ухаан, тэр дундаа биологийнхоо салбарын өгүүллүүдийг байнга л эрэлхийлж уншдаг. Хэдий шинжлэх ухаанаа бүр орхиогүй ч гэлээ холдчихсон учраас ихэвчлэн хялбаршуулсан өгүүллүүдийг уншдаг. Ковидын үед хүмүүс буруу зөрүү ойлголт ихтэй буйг анзаарсан учир өөрийнхөө хэмжээнд судалж мэдээд, бусадтай идэвхтэй хуваалцаж байгаа. Вакцин нь ийм учиртай, яагаад зай барих учиртай юм гэхчлэн.
Биологийн салбарын томоохон судалгаанууд голчлон англиар бичигдсэн байдаг учраас хүрээлэнд ажилладаг байхдаа бие даан англи хэл сурч эхэлсэн. Өдөрт ядаж л 10 үг цээжлэх зорилт тавина. Үгийн сан давгүй ч дүрэм, дуудлага авах юмгүй (инээв). Одоо ч сурсаар л байна.

12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, ХӨГЖИМ, КИНО?
Монголынхоо түүхтэй холбоотой ном бүтээл унших дуртай. Анх ажлын шаардлагаар уншдаг байснаа сүүлдээ дуртай болчихсон. Хэд хоногийн өмнө гавьяат жүжигчин Д.Сособарам гурван ном бэлэглэснийг уншиж байна. “Сургуулиасаа хэрхэн хөөгдөх вэ” гэдэг ном нь их сонирхолтой. З.Лонжид, О.Батсайханы бичсэн “Монголын түүх 1911-2017” гэдэг номыг залуустаа санал болгоё. Социалист засаглалын үед намын үзэл сурталд тааруулаад түүхийг багагүй гуйвуулсныг залруулж бичсэн ном л доо. Хөгжмийн тухайд гэвэл ардын, уртын дуу сонсох дуртай. Зууны манлай Н.Норовбанзад гуайн дуунуудыг үргэлж сонсдог.

13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Москвагаас ирээд ямар салбарт ажиллах вэ гэж найз нөхөдтэйгөө зөвлөлдөхөд минь аялал жуулчлалын салбарт орохыг зөвлөсөн найздаа ач санаж явдаг. Найман жил гадаадад байгаад Монголынхоо амьдралаас хөндийрчихсөн миний хувьд тэр үнэхээр зөв алхам байсан.
Телевизэд ороод анхны нэвтрүүлэгтээ “Шар айраг” хамтлагийн дуучин, аялагч Г.Ганхүүг оролцуулсан юм. Тэгэхэд Ганхүү надад “Та яг өөрийнхөөрөө л байгаарай. Хэн нэгнийг дуурайна гэж үгүй шүү” гэж билээ. Тэр үед надад зурагтаар яг тэр шиг, энэ шиг гарна гэх маягийн бодол байсан. Гэвч би жүжигчин биш, ихдээ нэг сар л өөр хүн шиг байж чадна, хүссэн хүсээгүй натур минь ил гарч таарна. Үзэгчдэд байгаагаараа танигдах нь чухал гэдгийг тэгэхэд яс ойлгож авсан.

14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Улс төрийн шалтгаанаар хоригдсон хоёр найзыгаа саяхан эргэсэн юм. Ном их уншиж байгаа, ном бичиж ч байгаа юм байна, тэр хоёр маань. Шоронд номын сан бий ч ном нь цөөддөг, хоригдол залууст чөлөөт цаг их болохоор байгаа бүх номоо дор нь уншчихдаг гэнэ. Залуус ихийг ухаарч, өөрчлөгдөж буйг нүдээрээ харлаа гэж ярьсан. Алдаа гаргаж, хэрэг хийсэн залууст амьдралаа өөрчлөх, ухаарал олж авах, цааш сайхан амьдрах хүсэл тэмүүлэлтэй болох урам зоригийг ном өгч чадах учраас гэртээ хэрэггүй байгаа номуудаа шоронд хандивлаарай гэж уриалмаар байна.



**"Ярих өнцөг" нэвтрүүлгээрээ олонд танигдсан, "Парламент" телевизийн тоймч Т.Болд энэ удаагийн дугаарт маань оролцож, арга барил, үзэл бодлоо бидэнтэй хуваалцлаа. Биологич мэргэжил эзэмшин, эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд ажиллаж байсан ч нийгмээрээ ардчилалд шилжсэн он жилүүдэд тэрээр үеийн олон нөхдийн адил ганзагын наймаа эрхлэх болжээ. Ийнхүү Москвад амьдарч байгаад шинэ мянган гарахын өмнөхөн эх орондоо ирж, хөгжлөөр балчир асан аялал жуулчлалын салбарт хөрөнгө оруулсан аж. Эрс тэс ялгаатай салбаруудад хүч үзэж, нийгмийн шилжилтийн амаргүй цаг үеийн гэрч болсон түүний ажлын арга барилтай танилцана уу.**
**Байршил:** СБД, 1-р хороо, Гэндэнгийн гудамж 16, Ардчилалын өргөө
**Эрхэлдэг ажил:** “Парламент” сувгийн тоймч Т.Болд
**Хэрэглэдэг гар утас:** iPhone 11 Pro Max
**Хэрэглэдэг компьютер:** Dell
**Сошиал хуудсууд:** Bold Tovuu (Facebook), T.Bold (Twitter)
### 1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Би Улаанбаатар хотод төрж өссөн хүн. Арван жилийн V дунд сургуулийг төгсөөд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Улсын их сургуулийг биологич мэргэжлээр дүүргэсэн. 1984 онд их сургуулиа төгсөж ирээд ШУА-ийн Биологийн хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтнаар дөрвөн жил ажилласан түүхтэй. Тэнд ажиллаж байхдаа шалгалт өгч тэнцээд Москва дахь ЗХУ-ын ШУА-ийн Биологийн хүрээлэнд аспирантурт суралцахаар болсон юм. Гэтэл Орост нийгмийн шилжилт эхэлж, Монголд ч ялгаагүй их өөрчлөн байгуулалт өрнөсөн. Ингээд би шинжлэх ухаанаа орхиод ганзагын наймаачин болж билээ. Эхний гурван жил Хятадаас Москва руу бараа зөөж байгаад сүүлдээ Туркээс зөөдөг болсон. Найман жил гэр бүлээрээ Москвад амьдарч, наймаа хийж байгаад 1997 онд нутаг буцахаар шийдлээ. Монголдоо ирээд наймаанаас хуримтлуулсан жаал мөнгөө хааш нь оруулах вэ гэж бодон, нөхөдтэйгөө зөвлөлдөж байгаад аялал жуулчлалын салбарыг сонгосон. Ийнхүү “Интур трейд” ХХК-ийг үүсгэн байгуулж, Өвөрхангай аймгийн Хархоринд нэг жуулчны бааз, Ховд аймгийн төвөөс холгүй бас нэг жуулчны бааз байгуулаад аялал жуулчлалын салбарт 20 гаруй жил ажилласан. 2018 онд “Эх орон” телевизийн захирал надад телевизэд хүч үзээч гэж санал тавихад нь зөвшөөрснөөр өнөөдөр ингээд хэвлэл мэдээллийн салбарын хүн болчихсон сууж байна даа. Зургаан ачтай, өнөр өтгөн гэр бүлтэй.
### 2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Өглөө 7 цагийн үед босож, цайгаа уугаад гэрээс гардаг. Ажил дээрээ ирээд сайтуудын тойм, мэдээ үзнэ. Нэвтрүүлэгч учраас өнөөдөр хаана юу болж буйг мэдэж, ажлаа тэр дагуу төлөвлөх шаардлагатай. Ярилцлагын нэвтрүүлэгтэй учир зочдынхоо нэрсийг долоо хоногоор гаргаж, утсаар холбогдоно, урьдчилж очиж уулзах хэрэгтэй байвал уулзана, ярих сэдвээ тохирсон хойно сэдвээ бэлдэж судална, асуултаа гаргана. Өдөр иймэрхүү л өнгөрдөг дөө. Би долоо хоногт 2-3 удаа, тус бүр нэг цагийн урттай дугаар хийх үүрэгтэй. Манайх мэдээний суваг учраас шинэ мэдээ, мэдээлэл олж харвал залуустаа дуулгана, зөвлөнө.
Амралтын өдрүүдийг бол ихэвчлэн зурагт үзэж өнгөрөөдөг. Би спортод их дуртай, бүх л төрлийн спортын тэмцээн, тоглолт үзнэ. Тэр дундаа хөлбөмбөг, сагсан бөмбөг бол миний хамгийн дуртай спортын төрлүүд. Аяллын нэвтрүүлгүүд бас их үзнэ. Сансрын антеннаар “НТВ Плюс” гэдэг, 200 гаруй сувагтай үйлчилгээг авдаг. Спортын л гэхэд 20 сувагтай болохоор тойруулж үзээд л суучихна даа. Бусад цагийг гэрийнхэнтэйгээ өнгөрүүлнэ. Багачуул маань эмээ өвөө дээрээ байнга ирдэг.
### 3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Хүнд худал хэлэхгүй байх, хэлсэн үгэндээ хүрэх бол миний амьдралын гол зарчим. Монголд телевизийн өчнөөн олон суваг бий, суваг болгонд л ярилцлагын ямар нэг нэвтрүүлэг бий. Би тэднээс юугаараа ялгарах билээ гэж анхнаасаа их бодсон л доо. Олон нийт өнөөдөр сенсаац их хөөж байна. Харин миний нэвтрүүлэг бүхэн үзэгчдэд хэрэгтэй мэдлэг, мэдээлэл өгөөсэй гэж хүсдэг юм. Хэлэх үгтэй, хийсэн гавьяатай хүний үгийг нийгэмд хүргэх нь миний ажил. Ер нь хүнд сайхан харагдах гэж хичээдэггүй, өөрийнхөөрөө л байдаг даа.
Нийгмийн шилжилтийн амаргүй цаг үеийг давж гарахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн манай үеийнхэн нэлээн уян хатан хүмүүс юм болов уу. Ирж байгаа нийгмийг таньж, тэс өөрөөр ертөнцийг үзэх хэрэгтэй болсон шүү дээ. Тэс өөр нийгэм гэдгийг ухамсарлаж ойлгосон хэсэг нь өнөөдөр түүчээлж яваа гэж боддог. Гэтэл одоо ч гэсэн ойлгоогүй яваа хүмүүс байх шиг.
### 4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Анх 2010 онд Фэйсбүүкт бүртгүүлснээсээ хойш олон нийтийн сүлжээг идэвхтэй ашиглаж ирлээ. Шинэ мэдлэг, мэдээллээ бусадтай хуваалцах дуртай учраас олон нийтийн сүлжээний аппликэйшнүүдийг байнга ашигладаг. Өөрөө ч сошиалаас ихийг олж мэдэх юм. Хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын олон апп утсан дээр минь бий. Банкны аппликэйшнүүдийг тогтмол ашиглана. Гар утаснаасаа хамаг ажлаа зохицуулж, бүх л төлбөрөө цахимаар хийж болдог болчихсон нь амар гэж. Утас, интернэтийн төлбөрөө UNITEL аппаараа хийчихдэг. Датагаа ч бас цэнэглээд, утастай холбоотой бүх л үйлчилгээг дижиталаар шийддэг дээ.
### 5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Ажилдаа цуглах, тарах цагийг заавал 9-18 гэх зэргээр тогтоох шаардлага үгүй санагддаг. Хүн хариуцсан ажлаа амжуулж л байвал заавал тодорхой цаг заах нь үр дүнгүй юм шиг. Би өглөө 8 цагт гэрээс гарахад 9.30 гэж ажил дээрээ ирдэг, харин 9.30 гэж гарахад 10 цагт ирчихдэг юм. Гэтэл 8-9.30 хүртэлх тэр цаг гучин минутыг хүн гэр бүлдээ, өөрийнхөө хөгжилд зарцуулбал аштай юу. Хүүхдийнх нь тарах цаг болчихсон, яаж байгаа бол гэж санаа зовж буй ээж 18 цаг хүртэл бүтээмжтэй ажиллаж чадна гэж үү? Тухайн хүнд тохиромжтой ажлын цагийг тогтоож өгвөл илүү үр дүнтэй болов уу. Өөр нэг зүйл гэвэл, гадуур ажил бүтээж явахдаа энд тэнд дугаарлалгүйгээр, аппаар нь ч юм уу, чатботоор нь дамжуулаад үйлчилгээ авчихсан нь цагт хэмнэлттэй байдаг.
### 6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Аялал жуулчлалын компани эрхэлдэг байхдаа их нарийн төлөвлөдөг байлаа. Аяллын төлөвлөгөөг багадаа л 3-4 сараар гаргана. Гаднынхны төлөвлөх дадлаас шалтгаалаад жилийн өмнөөс төлөвлөж, бүх тийз тасалбараа авах үе ч байлаа. Нэвтрүүлгээ бол долоо долоо хоногоор нь хүснэгтэлж төлөвлөөд, хэвлэж гаргаад ширээн дээрээ өлгөчихдөг. Бид чинь юуны төлөө ухаалаг утас барьж байгаа билээ. Аль болох утсан дээрээ төлөвлөхийг хичээдэг.
### 7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Би их ачаалалтай ажилладаггүй. Ер нь хүн ажилдаа дуртай, түүнийхээ төлөө зүрх сэтгэлээ зориулсан байхад багахан үр дүнд ч таашаан баярлаж, барагтай ядардаггүй болов уу. Дуртай зүйлээ хийж байгаа үед ядарснаа мартдаг ч гэх юм уу. Миний хувьд саунд орох нь ажлаал тайлах чухал арга хэрэгсэл.
### 8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Амралтаараа найз нөхөд, гэр бүлийнхэнтэйгээ Монгол орноороо аялах дуртай. Ажлынхаа шугамаар 21 аймгийг бүгдийг нь үзсэн, 330 сумын 200 гаруйгаар нь лав орсон юм байна. Гадаадад ч мөн ялгаагүй аялах дуртай, өнөөг хүртэл 40 гаруй орноор аялсан. Аялал жуулчлал эрхэлдэг байхдаа жил бүр л хөтөч хийдэг байлаа. Гаднынханд Монголоо танилцуулахын тулд улс орныхоо түүхийг сайн мэдэх хэрэгтэй учраас нэлээн уншиж судалдаг байсан, одоо ч их уншдаг.
### 9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Маш их мэдлэг олж авч, сайхан хүмүүстэй танилцаж байгаа нь ажлын маань сайхан тал. Нийгэмд үгийг нь хүргэчихье гэсэн хүмүүсээ нэвтрүүлэгт оруулахыг эрмэлздэг. Гэтэл тэр хүмүүсийн маань ихэнх нь зурагтаар гарах сонирхолгүй байдаг. Хүмүүс жишээ нь улстөрчид, сайд нарыг зурагтаар гарах дуртай гэж боддог байх, гэтэл үнэндээ ердөө ч тийм биш. Тийм ч учраас учирлаж нэвтрүүлэгтээ оролцуулна гэдэг амаргүй ажил юм. Ялангуяа сонгууль ойртсон үед улс төртэй холбоод буруугаар ойлгочих вий гэж эмээгээд нэвтрүүлэгт ер оролцохгүй шүү.
### 10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?
Монголын эдийн засгийг “чирч” яваа хувийн хэвшлийнхний хүч хөдөлмөрийг олон нийтэд таниулж сурталчлахыг зорьж яваа. MCS, АПУ тэргүүтэй бизнесүүд Монгол Улсын эдийн засгийг өргөж, хамаг татварыг төлж байгаа хэрнээ ихэнх нь, тэр дундаа захирлууд нь муу нэртэй байх нь олонтоо. Өөрсдөө барагтай олны өмнө гарч ажлаа тайлбарлаж сурталчилдаггүй, буруутан аятай л дуугүй яваад байх шиг санагддаг учраас нэвтрүүлэгтээ оруулж, салбар, бизнесийг нь танилцуулж, эдийн засагт ямар хувь нэмэр оруулж, хэчнээн хүнийг ажлын байраар хангаж байгаа зэргийг нь яриулдаг.
### 11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Шинжлэх ухаан, тэр дундаа биологийнхоо салбарын өгүүллүүдийг байнга л эрэлхийлж уншдаг. Хэдий шинжлэх ухаанаа бүр орхиогүй ч гэлээ холдчихсон учраас ихэвчлэн хялбаршуулсан өгүүллүүдийг уншдаг. Ковидын үед хүмүүс буруу зөрүү ойлголт ихтэй буйг анзаарсан учир өөрийнхөө хэмжээнд судалж мэдээд, бусадтай идэвхтэй хуваалцаж байгаа. Вакцин нь ийм учиртай, яагаад зай барих учиртай юм гэхчлэн.
Биологийн салбарын томоохон судалгаанууд голчлон англиар бичигдсэн байдаг учраас хүрээлэнд ажилладаг байхдаа бие даан англи хэл сурч эхэлсэн. Өдөрт ядаж л 10 үг цээжлэх зорилт тавина. Үгийн сан давгүй ч дүрэм, дуудлага авах юмгүй (инээв). Одоо ч сурсаар л байна.
### 12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, ХӨГЖИМ, КИНО?
Монголынхоо түүхтэй холбоотой ном бүтээл унших дуртай. Анх ажлын шаардлагаар уншдаг байснаа сүүлдээ дуртай болчихсон. Хэд хоногийн өмнө гавьяат жүжигчин Д.Сособарам гурван ном бэлэглэснийг уншиж байна. “Сургуулиасаа хэрхэн хөөгдөх вэ” гэдэг ном нь их сонирхолтой. З.Лонжид, О.Батсайханы бичсэн “Монголын түүх 1911-2017” гэдэг номыг залуустаа санал болгоё. Социалист засаглалын үед намын үзэл сурталд тааруулаад түүхийг багагүй гуйвуулсныг залруулж бичсэн ном л доо. Хөгжмийн тухайд гэвэл ардын, уртын дуу сонсох дуртай. Зууны манлай Н.Норовбанзад гуайн дуунуудыг үргэлж сонсдог.
### 13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Москвагаас ирээд ямар салбарт ажиллах вэ гэж найз нөхөдтэйгөө зөвлөлдөхөд минь аялал жуулчлалын салбарт орохыг зөвлөсөн найздаа ач санаж явдаг. Найман жил гадаадад байгаад Монголынхоо амьдралаас хөндийрчихсөн миний хувьд тэр үнэхээр зөв алхам байсан.
Телевизэд ороод анхны нэвтрүүлэгтээ “Шар айраг” хамтлагийн дуучин, аялагч Г.Ганхүүг оролцуулсан юм. Тэгэхэд Ганхүү надад “Та яг өөрийнхөөрөө л байгаарай. Хэн нэгнийг дуурайна гэж үгүй шүү” гэж билээ. Тэр үед надад зурагтаар яг тэр шиг, энэ шиг гарна гэх маягийн бодол байсан. Гэвч би жүжигчин биш, ихдээ нэг сар л өөр хүн шиг байж чадна, хүссэн хүсээгүй натур минь ил гарч таарна. Үзэгчдэд байгаагаараа танигдах нь чухал гэдгийг тэгэхэд яс ойлгож авсан.
### 14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Улс төрийн шалтгаанаар хоригдсон хоёр найзыгаа саяхан эргэсэн юм. Ном их уншиж байгаа, ном бичиж ч байгаа юм байна, тэр хоёр маань. Шоронд номын сан бий ч ном нь цөөддөг, хоригдол залууст чөлөөт цаг их болохоор байгаа бүх номоо дор нь уншчихдаг гэнэ. Залуус ихийг ухаарч, өөрчлөгдөж буйг нүдээрээ харлаа гэж ярьсан. Алдаа гаргаж, хэрэг хийсэн залууст амьдралаа өөрчлөх, ухаарал олж авах, цааш сайхан амьдрах хүсэл тэмүүлэлтэй болох урам зоригийг ном өгч чадах учраас гэртээ хэрэггүй байгаа номуудаа шоронд хандивлаарай гэж уриалмаар байна.