Амьдрах орчноо хөглөх нь - Ногоон барилгатай нөхөрлөе 
<div class="article-body no-wide-image">
          <p></p><p>Шинэхэн гэр бүл болсон Доржийнх хотын төвөөс холгүйхэн хувийн байшин барихаар төлөвлөжээ. Байшингийн гадна, дотор орчныг төлөвлөх, угсрах, барих үйл явцад олон сонголт гарч ирнэ. Барилгын материал сонгохоос эхлээд ирээдүйд гарч болох олон эрсдэлийг тооцож төлөвлөх учиртай.<br><br>Орчин үеийн хотын иргэд бид амьдралынхаа 90 хувийг дөрвөн хананы дунд өнгөрүүлж, байгалийн салхи, нарны гэрэл, цэвэр агаараас улам холдох болжээ. Тиймээс хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй, байгаль орчинд ээлтэй шийдлийг эрэлхийлэх нь чухалд тооцогдож байна. НҮБ-ын тогтвортой хөгжлийн зорилгод 2030 он гэхэд хүрэлцэхүйц, аюулгүй, хямд үнэтэй орон сууц, суурь үйлчилгээгээр хүн бүрийг хангаж, ядуусын хорооллыг сайжруулах зорилт тавьсан билээ. <br><br><a href="https://www.khanbank.com/mn/personal" target="_blank">ХААН Банктай</a> хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын энэ удаагийн дугаартаа бид ногоон барилгын тухай онцолж, орчин цагийн орон байрны тухай ойлголт хэрхэн өөрчлөгдөж буй тухай тайлбарлахаар бэлтгэлээ.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/919a812f94a3268d9dca8622700fc841.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>Тоогоор тайлбарлах нь</h3><p><a href="https://unfoundation.org/blog/post/5-statistics-on-why-sustainable-urban-development-matters/" target="_blank">75%</a>: 2050 он гэхэд дэлхийн хүн амын 75 хувь нь хот суурин газарт амьдрах тооцоо бий. Одоогоор 50 гаруй хувь нь төвөөс алслагдмал хөдөө орон нутагт амьдарч байна. <br><br><a href="https://unfoundation.org/blog/post/5-statistics-on-why-sustainable-urban-development-matters/" target="_blank">80%</a>: Дэлхий даяар хот суурин газарт амьдарч буй хүмүүсийн 80 хувь нь ДЭМБ-аас гаргасан агаарын чанарын стандартаас 2.5 дахин их бохирдолтой нөхцөлд амьдарч байгаа гэв.<br><br><a href="https://www.1212.mn/BookLibraryDownload.ashx?url=Construction_2019.pdf&amp;ln=Mn" target="_blank">31</a><a href="https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/building-sector-emissions-hit-record-high-low-carbon-pandemic" target="_blank">%</a>: Барилгын салбар дэлхийн хүлэмжийн хийн ялгаруулалтын 31 хувийг дангаар эзэлж буйгаараа хамгийн өндөрт тооцогдож байна. Цемент, ган, хуванцар үйлдвэрлэх явцад их хэмжээний нүүрсхүчлийн хий ялгарч буй. <br><br><a href="https://www.1212.mn/BookLibraryDownload.ashx?url=Construction_2019.pdf&amp;ln=Mn" target="_blank">28%</a>: Манай улсад орон сууцны барилга нь нийт барилгын 28 хувийг эзэлж, жил бүр 18-20 мянган айлын орон сууц ашиглалтад орж байна.<br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/f8c7407cbbb9d96a09db0ffcf50c60b0.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Ой санамжид уях баримтууд </h3><p>Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай бидний мэдэх учиртай хоёр тоо бий. Нэг нь <a href="https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2021/02/14/how-to-solve-climate-change-bill-gates-wants-you-to-know-two-numbers/?sh=51506059531f" target="_blank">51</a><a href="https://www.amazon.com/How-Avoid-Climate-Disaster-Breakthroughs/dp/059321577X" target="_blank"> тэрбум</a>, нөгөөх нь <a href="https://www.amazon.com/How-Avoid-Climate-Disaster-Breakthroughs/dp/059321577X" target="_blank">тэг</a>. 51 тэрбум бол хүн төрөлхтний нэг жилийн хугацаанд агаар мандалд ялгаруулж буй хүлэмжийн хийн үзүүлэлт. Харин 0 бол бидний зорьж буй тоо.<br><br>АНУ, Хятад, Энэтхэг зэрэг орон 2050 он гэхэд барилгын материалын хамгийн түгээмэл хэсэг болох ганг жилд 2.8 тэрбум тонн үйлдвэрлэдэг болох тооцоо бий. Нийлээд жилд таван тэрбум тонн нүүрсхүчлийн хий ялгаруулна гэсэн үг. Зөвхөн ганц материалын хувьд ийм их хэмжээний сөрөг нөлөөг үзүүлэх нь. Тиймээс бид барилгын ажлын төлөвлөлт, архитекторын шийдэл хийхээс эхлээд барилга барих үйл явцыг цогцоор нь хүний эрүүл мэнд, байгаль орчинд ээлтэй, нөөцийг үр ашигтай ашигласан байхыг зорих шаардлагатай болжээ.<br><br>Монгол Улсын Ногоон хөгжлийн бодлогын бичиг баримтад “<a href="https://www.legalinfo.mn/annex/details/6438?lawid=10482" target="_blank">ногоон барилга</a>” гэдгийг хүний эрүүл мэнд, хүрээлэн байгаа орчинд сөрөг нөлөөгүй материал ашигласан, эрчим хүчний хэмнэлттэй, халаалтын зөв шийдэлтэй, агаарт ялгаруулах хаягдал багатай байхыг хэлнэ гэжээ. Мөн нар, салхины эрчим хүчийг ашигладаг, хур тунадасны усыг хуримтлуулдаг, хаягдал усаа дахин ашигладаг байх тухай онцолсон байдаг. Өдгөө ногоон барилгын үндэс суурь нь хот төлөвлөлт болоод байна.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/47efd4299b1de8ac5264a899f7969ea8.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"> "Google"-дэхээс залхуурсан асуулт</h3><p><em>Барилгын салбар байгальд ээлтэй болох сэдэл нь юу байв?</em><br><br>Ногоон барилга гэдэг нь барилга барьж эхлэхээс ашиглалтад орсны дараах бүхий л хугацааг хамарсан ойлголт юм. Монголчууд дөрвөн улирлын туршид гэрээ барьж, бэлчээр сэлгэн нүүдэллэдэг. Энэ явцдаа буусан газраа ухаж сэндийлэхгүй, нэг газраа удаан амьдардаггүй зэрэг нь байгаль орчиндоо ээлтэй амьдарч ирсний жишээ билээ.<br><br>Нийтийн орон сууцны барилгын эрэлт нэмэгдэх болсон 1950-иад оны үед ногоон архитектурын хөгжил эхэлжээ. Мөн <a href="https://issuu.com/caritas16/docs/must_green_building_book?fbclid=IwAR24-ccXYujfJ62DSCvfLEefsccW9bf7oEJ8A--Rj6Ej31CidOk0rrA9ZQA" target="_blank">1970-аад </a>онд олон улсад эрчим хүчний хямрал нүүрлэж, түлшний үнэ их хэмжээгээр нэмэгдсэн нь сэргээгдэх эрчим хүчний төслүүд идэвхжих сэдэл болсон байна.<br><br>Ингэснээр ногоон барилга нь төслийн байршил сонголт,төлөвлөлт, угсралт, ашиглалт, засвар үйлчилгээ, сэргээн босгох, нураах зэрэг барилгын амьдралын мөчлөгийн бүхий л <a href="https://www.un-page.org/files/public/green_building_design_book_2018_in_mongolian.pdf" target="_blank">үе шатанд </a>хүрээлэн буй орчиндоо хариуцлагатай, байгалийн нөөцийн хэмнэлттэй байх тухай ойлголт болжээ. Түүнчлэн XX зуунд дэлхийн олон оронд тулгарсан агаар, орчны бохирдол нь олон нийтэд эрчим хүч, барилгын салбарт анхаарах том дохио болсон юм. Барилга гэдэг агаар, хөрс, усны бохирдол төдийгүй хүний эрүүл мэндэд шууд нөлөөлөх хамгийн том хүчин зүйл билээ. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/40fc92c1d4bd3f939c9574c37a4b3704.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Сайн туршлагыг хуваалцах нь </h3><p>Дэлхий дахинд байгальд ээлтэй ногоон барилгуудын жишээ олон бий. Их Британи улсад тэг хэрэглээтэй орон сууцыг 2007 оноос барьж эхэлжээ. Тухайлбал, Английн Кент хотод байх “Eco Arch House” барилгын суурийн <a href="https://issuu.com/caritas16/docs/must_green_building_book?fbclid=IwAR24-ccXYujfJ62DSCvfLEefsccW9bf7oEJ8A--Rj6Ej31CidOk0rrA9ZQA" target="_blank">50 хувийг </a> дахин боловсруулсан материалаар хийж гүйцэтгэжээ. Гадна ханын дулаалгад ч дахин боловсруулсан материал ашигласан байна.<br><br>Мөн Японы Фукуока хотод 1995 онд барьсан Акрос оффисын барилгад 76 төрлийн 35 мянга орчим <a href="https://issuu.com/caritas16/docs/must_green_building_book?fbclid=IwAR24-ccXYujfJ62DSCvfLEefsccW9bf7oEJ8A--Rj6Ej31CidOk0rrA9ZQA" target="_blank">ногоон суулгацыг</a> тарьж байршуулжээ. Ингэснээр тухайн барилгад зарцуулах хөргөлтийн зардлыг их хэмжээгээр бууруулсан байна. Өмнөд Солонгос улсын хувьд ногоон барилга байгууламж барихдаа юун түрүүнд эрчим хүчний хэмнэлттэй байхад чиглэсэн төсөл, хөтөлбөрүүдийг 2009 оноос хэрэгжүүлж эхэлжээ. Энэ хүрээнд 2030 он гэхэд бүх орон сууцны барилгыг эрчим хүчний хэмнэлттэй болгохоор зорьжээ.<br><br>Түүнчлэн дэлхий дээрх хамгийн "ногоон" оффис гэгддэг “<a href="https://www.youtube.com/watch?v=T9dJ_cE5Asw" target="_blank">Apple Campus 2</a>” барилгыг дахин боловсруулсан материалаар угсарсан бөгөөд 100 хувь сэргээгдэх эрчим хүчээр ажиллаж байна. Мөн гаднах талбайдаа 7000 гаруй төрлийн шинэ мод тарьж, арчилж байна. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Зөвлөгөө </h3><p>Ногоон барилга барихад ямар шаардлагуудыг хангах ёстой вэ? Байгальд ээлтэй барилгын тухай дараах зөвлөмжийг хүргэж байна. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/53/de97d502b34c7a6f21a49edfbbc4220b.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Санал болгох нь </h3><p><strong>ВИДЕО:</strong> Нэгэн монгол гэр бүл хашаагаа хэрхэн тохижуулсан туршлагыг сонирхож үзээрэй. <br><br><strong style="font-family:open sans,helvetica neue,helvetica,arial,sans-serif; font-size:15px"> <a href="https://www.youtube.com/watch?v=fP_Y-5LhSJk" target="_blank">МАНАЙ ХАШАА, МИНИЙ ГЭР</a></strong><br><br><strong>НОМ: </strong>Нью-Йоркийн хот төлөвлөгч Роберт Мөүзес хотод барилга, зам, гүүр барих үйл явцын талаар сонирхолтой жишээ өгүүлснээс гадна улс төрийн шийдвэр нь хот төлөвлөлтөд хэрхэн нөлөөлдгийг өөрийн түүхээр харуулсан юм. <br><br><strong style="font-family:open sans,helvetica neue,helvetica,arial,sans-serif; font-size:15px"> <a href="https://www.goodreads.com/book/show/1111.The_Power_Broker" target="_blank">THE POWER BROKER</a></strong><br><br><strong>КИНО: </strong>Хуванцар хог хаягдал ашиглан байгальд ээлтэй орон байр барихын тулд хотынхоо хуучинсаг барилгын дүрэм, журмыг өөрчлөхийн төлөө тууштай тэмцсэн нэгэн архитекторын түүхийг үзээрэй. <br><br> <a href="https://www.youtube.com/watch?v=01hIPvNzGmY" target="_blank"><strong>GARBAGE WARRIOR</strong></a><br><br><strong>ПОДКАСТ</strong>: Гэр хороололд амьдрах нь ямар боломж, ирээдүйн үнэ цэнийг бий болгож болох тухай өөр өнцгөөр, энгийн харилцан яриа өрнүүлсэн дараах подкастыг сонсоорой. <br><br><a href="https://soundcloud.com/felt-city/ger-district?fbclid=IwAR2x8REwMadaPEvaWl511Q4ilUyxr3bYaSs1l1R8p0pbj17klem7wfiz_uA" target="_blank"><strong>ЭСГИЙ ХОТ: ГЭР ХОРООЛОЛ</strong></a></p>
          </div>

Шинэхэн гэр бүл болсон Доржийнх хотын төвөөс холгүйхэн хувийн байшин барихаар төлөвлөжээ. Байшингийн гадна, дотор орчныг төлөвлөх, угсрах, барих үйл явцад олон сонголт гарч ирнэ. Барилгын материал сонгохоос эхлээд ирээдүйд гарч болох олон эрсдэлийг тооцож төлөвлөх учиртай.
Орчин үеийн хотын иргэд бид амьдралынхаа 90 хувийг дөрвөн хананы дунд өнгөрүүлж, байгалийн салхи, нарны гэрэл, цэвэр агаараас улам холдох болжээ. Тиймээс хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй, байгаль орчинд ээлтэй шийдлийг эрэлхийлэх нь чухалд тооцогдож байна. НҮБ-ын тогтвортой хөгжлийн зорилгод 2030 он гэхэд хүрэлцэхүйц, аюулгүй, хямд үнэтэй орон сууц, суурь үйлчилгээгээр хүн бүрийг хангаж, ядуусын хорооллыг сайжруулах зорилт тавьсан билээ.
ХААН Банктай
хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын энэ удаагийн дугаартаа бид ногоон барилгын тухай онцолж, орчин цагийн орон байрны тухай ойлголт хэрхэн өөрчлөгдөж буй тухай тайлбарлахаар бэлтгэлээ.

Тоогоор тайлбарлах нь
75%
: 2050 он гэхэд дэлхийн хүн амын 75 хувь нь хот суурин газарт амьдрах тооцоо бий. Одоогоор 50 гаруй хувь нь төвөөс алслагдмал хөдөө орон нутагт амьдарч байна.
80%
: Дэлхий даяар хот суурин газарт амьдарч буй хүмүүсийн 80 хувь нь ДЭМБ-аас гаргасан агаарын чанарын стандартаас 2.5 дахин их бохирдолтой нөхцөлд амьдарч байгаа гэв.
31
%
: Барилгын салбар дэлхийн хүлэмжийн хийн ялгаруулалтын 31 хувийг дангаар эзэлж буйгаараа хамгийн өндөрт тооцогдож байна. Цемент, ган, хуванцар үйлдвэрлэх явцад их хэмжээний нүүрсхүчлийн хий ялгарч буй.
28%
: Манай улсад орон сууцны барилга нь нийт барилгын 28 хувийг эзэлж, жил бүр 18-20 мянган айлын орон сууц ашиглалтад орж байна.

Ой санамжид уях баримтууд
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай бидний мэдэх учиртай хоёр тоо бий. Нэг нь
51
тэрбум
, нөгөөх нь
тэг
. 51 тэрбум бол хүн төрөлхтний нэг жилийн хугацаанд агаар мандалд ялгаруулж буй хүлэмжийн хийн үзүүлэлт. Харин 0 бол бидний зорьж буй тоо.
АНУ, Хятад, Энэтхэг зэрэг орон 2050 он гэхэд барилгын материалын хамгийн түгээмэл хэсэг болох ганг жилд 2.8 тэрбум тонн үйлдвэрлэдэг болох тооцоо бий. Нийлээд жилд таван тэрбум тонн нүүрсхүчлийн хий ялгаруулна гэсэн үг. Зөвхөн ганц материалын хувьд ийм их хэмжээний сөрөг нөлөөг үзүүлэх нь. Тиймээс бид барилгын ажлын төлөвлөлт, архитекторын шийдэл хийхээс эхлээд барилга барих үйл явцыг цогцоор нь хүний эрүүл мэнд, байгаль орчинд ээлтэй, нөөцийг үр ашигтай ашигласан байхыг зорих шаардлагатай болжээ.
Монгол Улсын Ногоон хөгжлийн бодлогын бичиг баримтад “
ногоон барилга
” гэдгийг хүний эрүүл мэнд, хүрээлэн байгаа орчинд сөрөг нөлөөгүй материал ашигласан, эрчим хүчний хэмнэлттэй, халаалтын зөв шийдэлтэй, агаарт ялгаруулах хаягдал багатай байхыг хэлнэ гэжээ. Мөн нар, салхины эрчим хүчийг ашигладаг, хур тунадасны усыг хуримтлуулдаг, хаягдал усаа дахин ашигладаг байх тухай онцолсон байдаг. Өдгөө ногоон барилгын үндэс суурь нь хот төлөвлөлт болоод байна.

"Google"-дэхээс залхуурсан асуулт
Барилгын салбар байгальд ээлтэй болох сэдэл нь юу байв?
Ногоон барилга гэдэг нь барилга барьж эхлэхээс ашиглалтад орсны дараах бүхий л хугацааг хамарсан ойлголт юм. Монголчууд дөрвөн улирлын туршид гэрээ барьж, бэлчээр сэлгэн нүүдэллэдэг. Энэ явцдаа буусан газраа ухаж сэндийлэхгүй, нэг газраа удаан амьдардаггүй зэрэг нь байгаль орчиндоо ээлтэй амьдарч ирсний жишээ билээ.
Нийтийн орон сууцны барилгын эрэлт нэмэгдэх болсон 1950-иад оны үед ногоон архитектурын хөгжил эхэлжээ. Мөн
1970-аад
онд олон улсад эрчим хүчний хямрал нүүрлэж, түлшний үнэ их хэмжээгээр нэмэгдсэн нь сэргээгдэх эрчим хүчний төслүүд идэвхжих сэдэл болсон байна.
Ингэснээр ногоон барилга нь төслийн байршил сонголт,төлөвлөлт, угсралт, ашиглалт, засвар үйлчилгээ, сэргээн босгох, нураах зэрэг барилгын амьдралын мөчлөгийн бүхий л
үе шатанд
хүрээлэн буй орчиндоо хариуцлагатай, байгалийн нөөцийн хэмнэлттэй байх тухай ойлголт болжээ. Түүнчлэн XX зуунд дэлхийн олон оронд тулгарсан агаар, орчны бохирдол нь олон нийтэд эрчим хүч, барилгын салбарт анхаарах том дохио болсон юм. Барилга гэдэг агаар, хөрс, усны бохирдол төдийгүй хүний эрүүл мэндэд шууд нөлөөлөх хамгийн том хүчин зүйл билээ.

Сайн туршлагыг хуваалцах нь
Дэлхий дахинд байгальд ээлтэй ногоон барилгуудын жишээ олон бий. Их Британи улсад тэг хэрэглээтэй орон сууцыг 2007 оноос барьж эхэлжээ. Тухайлбал, Английн Кент хотод байх “Eco Arch House” барилгын суурийн
50 хувийг
дахин боловсруулсан материалаар хийж гүйцэтгэжээ. Гадна ханын дулаалгад ч дахин боловсруулсан материал ашигласан байна.
Мөн Японы Фукуока хотод 1995 онд барьсан Акрос оффисын барилгад 76 төрлийн 35 мянга орчим
ногоон суулгацыг
тарьж байршуулжээ. Ингэснээр тухайн барилгад зарцуулах хөргөлтийн зардлыг их хэмжээгээр бууруулсан байна. Өмнөд Солонгос улсын хувьд ногоон барилга байгууламж барихдаа юун түрүүнд эрчим хүчний хэмнэлттэй байхад чиглэсэн төсөл, хөтөлбөрүүдийг 2009 оноос хэрэгжүүлж эхэлжээ. Энэ хүрээнд 2030 он гэхэд бүх орон сууцны барилгыг эрчим хүчний хэмнэлттэй болгохоор зорьжээ.
Түүнчлэн дэлхий дээрх хамгийн "ногоон" оффис гэгддэг “
Apple Campus 2
” барилгыг дахин боловсруулсан материалаар угсарсан бөгөөд 100 хувь сэргээгдэх эрчим хүчээр ажиллаж байна. Мөн гаднах талбайдаа 7000 гаруй төрлийн шинэ мод тарьж, арчилж байна.

Зөвлөгөө
Ногоон барилга барихад ямар шаардлагуудыг хангах ёстой вэ? Байгальд ээлтэй барилгын тухай дараах зөвлөмжийг хүргэж байна.

Санал болгох нь
ВИДЕО:
Нэгэн монгол гэр бүл хашаагаа хэрхэн тохижуулсан туршлагыг сонирхож үзээрэй.

МАНАЙ ХАШАА, МИНИЙ ГЭР
НОМ:
Нью-Йоркийн хот төлөвлөгч Роберт Мөүзес хотод барилга, зам, гүүр барих үйл явцын талаар сонирхолтой жишээ өгүүлснээс гадна улс төрийн шийдвэр нь хот төлөвлөлтөд хэрхэн нөлөөлдгийг өөрийн түүхээр харуулсан юм.

THE POWER BROKER
КИНО:
Хуванцар хог хаягдал ашиглан байгальд ээлтэй орон байр барихын тулд хотынхоо хуучинсаг барилгын дүрэм, журмыг өөрчлөхийн төлөө тууштай тэмцсэн нэгэн архитекторын түүхийг үзээрэй.

GARBAGE WARRIOR
ПОДКАСТ
: Гэр хороололд амьдрах нь ямар боломж, ирээдүйн үнэ цэнийг бий болгож болох тухай өөр өнцгөөр, энгийн харилцан яриа өрнүүлсэн дараах подкастыг сонсоорой.
ЭСГИЙ ХОТ: ГЭР ХОРООЛОЛ

Шинэхэн гэр бүл болсон Доржийнх хотын төвөөс холгүйхэн хувийн байшин барихаар төлөвлөжээ. Байшингийн гадна, дотор орчныг төлөвлөх, угсрах, барих үйл явцад олон сонголт гарч ирнэ. Барилгын материал сонгохоос эхлээд ирээдүйд гарч болох олон эрсдэлийг тооцож төлөвлөх учиртай.
Орчин үеийн хотын иргэд бид амьдралынхаа 90 хувийг дөрвөн хананы дунд өнгөрүүлж, байгалийн салхи, нарны гэрэл, цэвэр агаараас улам холдох болжээ. Тиймээс хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй, байгаль орчинд ээлтэй шийдлийг эрэлхийлэх нь чухалд тооцогдож байна. НҮБ-ын тогтвортой хөгжлийн зорилгод 2030 он гэхэд хүрэлцэхүйц, аюулгүй, хямд үнэтэй орон сууц, суурь үйлчилгээгээр хүн бүрийг хангаж, ядуусын хорооллыг сайжруулах зорилт тавьсан билээ.
ХААН Банктай хамтран бэлтгэдэг “2030” цахим товхимлын энэ удаагийн дугаартаа бид ногоон барилгын тухай онцолж, орчин цагийн орон байрны тухай ойлголт хэрхэн өөрчлөгдөж буй тухай тайлбарлахаар бэлтгэлээ.
### Тоогоор тайлбарлах нь
75%: 2050 он гэхэд дэлхийн хүн амын 75 хувь нь хот суурин газарт амьдрах тооцоо бий. Одоогоор 50 гаруй хувь нь төвөөс алслагдмал хөдөө орон нутагт амьдарч байна.
80%: Дэлхий даяар хот суурин газарт амьдарч буй хүмүүсийн 80 хувь нь ДЭМБ-аас гаргасан агаарын чанарын стандартаас 2.5 дахин их бохирдолтой нөхцөлд амьдарч байгаа гэв.
31%: Барилгын салбар дэлхийн хүлэмжийн хийн ялгаруулалтын 31 хувийг дангаар эзэлж буйгаараа хамгийн өндөрт тооцогдож байна. Цемент, ган, хуванцар үйлдвэрлэх явцад их хэмжээний нүүрсхүчлийн хий ялгарч буй.
28%: Манай улсад орон сууцны барилга нь нийт барилгын 28 хувийг эзэлж, жил бүр 18-20 мянган айлын орон сууц ашиглалтад орж байна.
### Ой санамжид уях баримтууд
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай бидний мэдэх учиртай хоёр тоо бий. Нэг нь 51 тэрбум, нөгөөх нь тэг. 51 тэрбум бол хүн төрөлхтний нэг жилийн хугацаанд агаар мандалд ялгаруулж буй хүлэмжийн хийн үзүүлэлт. Харин 0 бол бидний зорьж буй тоо.
АНУ, Хятад, Энэтхэг зэрэг орон 2050 он гэхэд барилгын материалын хамгийн түгээмэл хэсэг болох ганг жилд 2.8 тэрбум тонн үйлдвэрлэдэг болох тооцоо бий. Нийлээд жилд таван тэрбум тонн нүүрсхүчлийн хий ялгаруулна гэсэн үг. Зөвхөн ганц материалын хувьд ийм их хэмжээний сөрөг нөлөөг үзүүлэх нь. Тиймээс бид барилгын ажлын төлөвлөлт, архитекторын шийдэл хийхээс эхлээд барилга барих үйл явцыг цогцоор нь хүний эрүүл мэнд, байгаль орчинд ээлтэй, нөөцийг үр ашигтай ашигласан байхыг зорих шаардлагатай болжээ.
Монгол Улсын Ногоон хөгжлийн бодлогын бичиг баримтад “ногоон барилга” гэдгийг хүний эрүүл мэнд, хүрээлэн байгаа орчинд сөрөг нөлөөгүй материал ашигласан, эрчим хүчний хэмнэлттэй, халаалтын зөв шийдэлтэй, агаарт ялгаруулах хаягдал багатай байхыг хэлнэ гэжээ. Мөн нар, салхины эрчим хүчийг ашигладаг, хур тунадасны усыг хуримтлуулдаг, хаягдал усаа дахин ашигладаг байх тухай онцолсон байдаг. Өдгөө ногоон барилгын үндэс суурь нь хот төлөвлөлт болоод байна.
### "Google"-дэхээс залхуурсан асуулт
*Барилгын салбар байгальд ээлтэй болох сэдэл нь юу байв?*
Ногоон барилга гэдэг нь барилга барьж эхлэхээс ашиглалтад орсны дараах бүхий л хугацааг хамарсан ойлголт юм. Монголчууд дөрвөн улирлын туршид гэрээ барьж, бэлчээр сэлгэн нүүдэллэдэг. Энэ явцдаа буусан газраа ухаж сэндийлэхгүй, нэг газраа удаан амьдардаггүй зэрэг нь байгаль орчиндоо ээлтэй амьдарч ирсний жишээ билээ.
Нийтийн орон сууцны барилгын эрэлт нэмэгдэх болсон 1950-иад оны үед ногоон архитектурын хөгжил эхэлжээ. Мөн 1970-аад онд олон улсад эрчим хүчний хямрал нүүрлэж, түлшний үнэ их хэмжээгээр нэмэгдсэн нь сэргээгдэх эрчим хүчний төслүүд идэвхжих сэдэл болсон байна.
Ингэснээр ногоон барилга нь төслийн байршил сонголт,төлөвлөлт, угсралт, ашиглалт, засвар үйлчилгээ, сэргээн босгох, нураах зэрэг барилгын амьдралын мөчлөгийн бүхий л үе шатанд хүрээлэн буй орчиндоо хариуцлагатай, байгалийн нөөцийн хэмнэлттэй байх тухай ойлголт болжээ. Түүнчлэн XX зуунд дэлхийн олон оронд тулгарсан агаар, орчны бохирдол нь олон нийтэд эрчим хүч, барилгын салбарт анхаарах том дохио болсон юм. Барилга гэдэг агаар, хөрс, усны бохирдол төдийгүй хүний эрүүл мэндэд шууд нөлөөлөх хамгийн том хүчин зүйл билээ.
### Сайн туршлагыг хуваалцах нь
Дэлхий дахинд байгальд ээлтэй ногоон барилгуудын жишээ олон бий. Их Британи улсад тэг хэрэглээтэй орон сууцыг 2007 оноос барьж эхэлжээ. Тухайлбал, Английн Кент хотод байх “Eco Arch House” барилгын суурийн 50 хувийг  дахин боловсруулсан материалаар хийж гүйцэтгэжээ. Гадна ханын дулаалгад ч дахин боловсруулсан материал ашигласан байна.
Мөн Японы Фукуока хотод 1995 онд барьсан Акрос оффисын барилгад 76 төрлийн 35 мянга орчим ногоон суулгацыг тарьж байршуулжээ. Ингэснээр тухайн барилгад зарцуулах хөргөлтийн зардлыг их хэмжээгээр бууруулсан байна. Өмнөд Солонгос улсын хувьд ногоон барилга байгууламж барихдаа юун түрүүнд эрчим хүчний хэмнэлттэй байхад чиглэсэн төсөл, хөтөлбөрүүдийг 2009 оноос хэрэгжүүлж эхэлжээ. Энэ хүрээнд 2030 он гэхэд бүх орон сууцны барилгыг эрчим хүчний хэмнэлттэй болгохоор зорьжээ.
Түүнчлэн дэлхий дээрх хамгийн "ногоон" оффис гэгддэг “Apple Campus 2” барилгыг дахин боловсруулсан материалаар угсарсан бөгөөд 100 хувь сэргээгдэх эрчим хүчээр ажиллаж байна. Мөн гаднах талбайдаа 7000 гаруй төрлийн шинэ мод тарьж, арчилж байна.
### Зөвлөгөө
Ногоон барилга барихад ямар шаардлагуудыг хангах ёстой вэ? Байгальд ээлтэй барилгын тухай дараах зөвлөмжийг хүргэж байна.
### Санал болгох нь
**ВИДЕО:** Нэгэн монгол гэр бүл хашаагаа хэрхэн тохижуулсан туршлагыг сонирхож үзээрэй.
**МАНАЙ ХАШАА, МИНИЙ ГЭР**
**НОМ:** Нью-Йоркийн хот төлөвлөгч Роберт Мөүзес хотод барилга, зам, гүүр барих үйл явцын талаар сонирхолтой жишээ өгүүлснээс гадна улс төрийн шийдвэр нь хот төлөвлөлтөд хэрхэн нөлөөлдгийг өөрийн түүхээр харуулсан юм.
**THE POWER BROKER**
**КИНО:** Хуванцар хог хаягдал ашиглан байгальд ээлтэй орон байр барихын тулд хотынхоо хуучинсаг барилгын дүрэм, журмыг өөрчлөхийн төлөө тууштай тэмцсэн нэгэн архитекторын түүхийг үзээрэй.
**GARBAGE WARRIOR**
**ПОДКАСТ**: Гэр хороололд амьдрах нь ямар боломж, ирээдүйн үнэ цэнийг бий болгож болох тухай өөр өнцгөөр, энгийн харилцан яриа өрнүүлсэн дараах подкастыг сонсоорой.
**ЭСГИЙ ХОТ: ГЭР ХОРООЛОЛ**