Би хэрхэн ажилладаг вэ? - Хамба Фильм Студийн захирал, Найруулагч Б.Ганболд
<div class="article-body">
          <h2>Одоогоос хэдэн жилийн өмнө "Орхидос" хэмээх киног анх үзээд хэд хоног бодолд автан явж билээ. Чанартай, мундаг бүтээл байсныг нуух юун. Гэхдээ энэхүү киног бүтээсэн эрхэмтэй 2017 онд уулзаж, ярилцаж, инээж хөөрч сууна гэдгээ тухайн үед огтоос төсөөлөөгүй юм. Өнөөдрийн зочин, найруулагч Б.Ганболд маань тун өвөрмөц нэгэн. Үнсний сав нь хүртэл сумны хонгио байсан гээд та төсөөлөөд үз. Бүтээлүүд нь даацтай, хүнд нэгийг бодогдуулахуйц, яриа нь сонирхолтой, үлдэцтэй, үзэл бодол нь давтагдашгүй, өмссөн малгай нь хүртэл цор ганц буюу зөвхөн өөрт нь зориулж урласан гээд түүний бүх юм өөрийнх нь үгээр хэлэхэд "арван гайхамшиг". Орхидос, Тэнгри гээд чанартай бүтээлүүдийг гаргасан найруулагч маань тун удахгүй "Хоёр Амь" хэмээх шинэ киногоо гаргах гээд тун завгүй байхад нь очиж ярилцлаа. <br></h2><p><b>Байршил:</b> Улаанбаатар хот, Монгол<br><b>Одоо хашиж буй ажил, албан тушаал:</b> Хамба Фильм Студийн захирал, Найруулагч<br><b>Хэрэглэдэг гар утас:</b> Nokia 6150 хоёр симтэй, iPhone 5 зарим үед<br><b>Хэрэглэдэг компьютер:</b> Компьютер хэрэглэдэггүй<br><b>Таны ажиллах арга барилыг цөөн үгээр тодорхойлбол:</b> Шулуухан, шударга харилцаа<br><b>Холбоосууд:</b> <a href="https://www.facebook.com/ganbold.byambaa.1" target="_blank">Ganbold Byambaa</a> (Фэйсбүүк), <a href="https://www.facebook.com/Hamba-film-studio-127807177287449/?fref=ts" target="_blank">Hamba Film Studio </a></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/1798c4409eef5be202975e042d9573b0.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

<b style="font-family:'Helvetica Neue';font-size:14px;"><span style="font-size: 18px;"><span style="font-family: 'PT Sans Narrow', sans-serif;">ТАНЫ АЖЛЫН ОНЦЛОХ АРГА БАРИЛ?</span></span></b></h3><p>Хийх гэж байгаа ажлаа нэн тэргүүн сайтар төлөвлөнө. Төлөвлөхдөө би жижигхэн цааснууд дээр ноороглож бичдэг. Гэрийн, албан ажлын гээд тус тусдаа цааснууд бий. Төлөвлөсөн зүйлсээ дуусгаад дугуйлж дардаг. Дутуу хийсэн бол хагас дугуйлна. Хагас хийсэн шүү, маргааш эсвэл нөгөөдөр заавал гүйцээж хийгээрэй гэсэн тэмдэглэгээ юм уу даа. Бүрэн гүйцэд хийвэл бөөрөнхий хараар тэмдэглэнэ. Хийх гэж байгаа ажлын зохион байгуулалт, дэс дарааллыг толгойндоо сайтар боловсруулна. Мартахгүй болтлоо толгойндоо суулгана гэсэн үг. Тэгээд бэлтгэл ажил эхлүүлдэг. Ямар ч ажил байсан бэлтгэл ажил маш сайн хийгдэх ёстой. Мөн аливаа ажлыг хийхдээ миний баримталдаг гол зарчим бол анхаарал. Бүх юм анхаарлаас үүсдэг, эхэлдэг. Анхаарлаа сайн төвлөрүүлвэл алдаа бага гарна. Үйлдэл болгон, эхлэл болгон, машин зам гарах, хоол идэх, ажил хийх гээд бүх зүйл дээр ялгаагүй анхаарлаа сайн төвлөрүүлвэл алдаа бага гарна.. Найруулагч хүнд анхаарал, ажиглалт хэрэгтэй. Амьдралыг ажиглах, аж амьдралыг харах өнцөг, ертөнцийг үзэх үзэл гээд бүх зүйл анхааралтай холбоотой болов уу гэж боддог. Дөч хүрсэн эр, дөрөө дарсан ат гэдэг шиг энэ бол миний сүүлийн 10 гаруй жилийн амьдралын туршлагаас олж авсан оюун санааны дүгнэлт, сэтгэхүйн онцлог гэх юм уу даа.<br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/f0f280b4085ce14d993d121fbc9eca45.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА ХАМГИЙН ИХ АШИГЛАДАГ, АШИГЛАХ ДУРТАЙ АЖЛЫН ХЭРЭГСЭЛ, ПРОГРАМ, АППЛИКЭЙШНҮҮДЭЭСЭЭ НЭРЛЭНЭ ҮҮ?</h3><p>Хамгийн их хэрэглэдэг зүйлс бол ноорог цаас, бал, үзэг. Шинэ цаасан дээр юм бичиж чаддаггүй. Заавал ар талдаа юм хэвлэсэн юм уу ноорог ашигладаг. Шинэ цаасан дээр ерөөсөө сэтгэгдэл төрдөггүй юм. Их сонин. Би тэртэй тэргүй ноороглоод хаях учраас шинэ цаасан дээр бичиж яах юм бэ? Тийм хүсэл төрдөггүй. Цаасыг амьтай юм шиг ойлгож, хандаж байгаа юм. Энэ яагаад намайг бузарлаж байгаа юм бэ гэж бодно шд. Тийм биз дээ. Харин яг бэлэн болсон зүйлсээ шинэ цаасан дээр бичихэд их гоё. Сэтгэл хангалуун, өөдрөг, бардам бичдэг.<br><br>Толгойндоо юм боддог болохоос биш найруулагч хүн өөр юу хэрэглэх вэ дээ. Элдэв юманд дургүй. Би чинь одоо 11 кино дээр ажилласан амьтан. Найруулагчийн сандал гэдэг шиг тиймэрхүү юм надад хэрэггүй. Миний хүрэх юм биш. Би чинь кино хийхдээ тогтож сууж чаддаггүй хүн. Заавал очиж оролцоно, хэлнэ. Энэ бол миний арга барил гэдэг юм уу, дотроос хатгадаг зүйл. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/0285a930beb51d9134ce710d3eddcc6b.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

<span style='font-family: "Helvetica Neue"; font-size: 14px;'><span style="font-size: 18px;"><span style="font-family: 'PT Sans Narrow', sans-serif;"><b>ТА АЖЛЫН ӨРӨӨ, АЖЛЫН ОРЧНОО ДҮРСЭЛНЭ ҮҮ?</b></span></span></span></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/c2312cb5d4994e63bea85666746ce5ac.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/55ba8347bc1a6a71c043e23c893f2270.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/ff12f3ad85208775faca3b538e4a8e4e.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/b6e24942e276085dc07eeeaaa8bb139b.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?</h3><p>Цагаа хэмнэдэг хамгийн сайн арга бол цагаа урагшлуулж тавьдаг. Би цагийг асар сайн барьдаг, баримталдаг хүн.Гэрийн цаг, ажлын цаг, бугуйн цаг бүгдийг нь 10 минутаар урагшлуулж тавина. Бусдад ч тулгадаг гэх үү дээ. Манайхан бүгдээрээ 10 минутын өмнө очих нь байна шд (инээв). Оюутан болохоосоо өмнө л ингээд сурчихсан юм. Цаг өөрөө цаг хугацааны асар том илэрхийлэл, хүний амьдралын мөн чанарыг харуулах өнцөг юм л даа.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/0bca9497b2bea23b730710ddb6aa85d0.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА ХИЙХ АЖЛЫН ЖАГСААЛТАА ЮУН ДЭЭР, ЯАЖ ХӨТӨЛДӨГ ВЭ?</h3><p>Түрүүн хэлсэн. Ноорог цаас. Машинд бас дэвтэр, бал, цаас бий. Ноорог цаасаа бариад, нугалаад халаасандаа хийгээд л явна. Би чинь социализмийн үлдэгдэл. Зарчимтай, диктатуртай өссөн. Ардчилалд адилхан хөл нийлж л явна. Бид нарын үеийнхний гол баримтлал бол аливаа юм цаг хугацаандаа байдаг, байх ёстой, бичиж тэмдэглэж байх, шударга зарчимтай байх л асуудал юм. Энэ мэдрэл муутай болоод ингээд бичиж тэмдэглээд байгаа юм биш. Энэ ажлыг яг дуусгаж чадсан уу гэдгээ л бичиж байгаа юм. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/c694c9ebd8dcf4d398e9b9432a46adc7.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА ЯМАР ЗҮЙЛСИЙГ ХИЙХДЭЭ ГАРГУУД ВЭ?</h3><p>Ажил дээр бол төлөвлөгөө гаргахдаа сайн. Байлдааны тактик гаргахдаа өөрийгөө их сайн гэж ойлгодог. Амьдрал бол тэр чигтээ байлдааны тактик шдээ. Тактик муутай хүн л тэгээд байлдаанд бууж өгч, цагаан тугаа өргөж байгаа. Байлдааны тактикыг тогтсон зорилготой бичдэг байхгүй юу. Тэрийгээ биелүүлж байж л санаа амарна. Ялж байж л гэсэн үг. Ялахын тулд янз янзаар л үзнэ шдээ. Шаардана, загнана, гар зөрүүлнэ. Ер нь ялахын тулд бүхнээ л зориулна. Ялчихаад санаа амар тайван унтмаар байна шд. <br><br>Гэртээ байвал гал тогоонд эргэлддэг. Мастер шүү дээ. Бас ор дэрийг гайхалтай хурааж чадна. Цэрэгт яваагүй тэгэхдээ. Ер нь найруулагч хүн бүхнийг чаддаг байх ёстой байдаг байхгүй юу. Нэрлээд байвал дуусахгүй. Ингээд болно. Ямар наана чинь архи ууж чадна гэж бичилтэй биш дээ. Тийм биз дээ (инээв). </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/944ef395fbeb41fe58dacbd799fd3a20.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТАНЫ ХИЙЖ БАЙГАА АЖЛЫН ОНЦЛОГ НЬ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?</h3><p>Найруулагч, уран бүтээлч хүний онцлог бол сайхан уран бүтээл хийчихээд, хүнд хүргээд үлдээдэгтээ л байгаа юм. Хорвоогоос халилаа гэхэд бүтээл нь үлдэнэ. Мөн хүмүүний оюун ухаанд жаахан ч гэсэн юм үлдээж, соён гэгээрүүлж байгаагаараа онцлог. Хүнд юм үлдээнэ гэдэг өөрөө гайхамшиг. Гайхалтай мэргэжил. <br><br>Сайн сайхан зүйл гэвэл нэг бүтээл хийчихээд тэрийгээ дараа нь харахад их сайхан уужирдаг. Харин найруулагч хүн бүтээл эхлүүлэхээс авахуулаад л бэрхшээлтэй учирна. Зохиолоос эхлээд л бэрхшээл. Гэхдээ бэрхшээлийг найруулагч хүн өөрөө сонгож байгаа юм. Өөрөө дайн эхлүүлж байна л гэсэн үг шүү дээ. Дайн эхлүүлж байгаа учраас болж өгвөл универсаль байх ёстой. Зохиол, жүжигчин, зэрэг авалт, техник гээд цогц мэдлэгийг суулгахгүй бол болохгүй. Ямар нэг юм хийнэ гэдэг бол ерөөсөө бэрхшээл, саад тотгортой учирна л гэсэн үг шүү дээ. Тиймээс хэцүү байна, болохгүй бүтэхгүй байна гэж болохгүй. Дайраад, хэмх цохиод, мөргөөд, хагалаад л гарах хэрэгтэй. <br><br>Ер нь Монгол тэр чигтээ л бэрхшээл байна шдээ. Гараад хаашаа ч харсан бэрхшээл. Нийгэм нь тийм л байгаа байхгүй юу. Харилцаа нь бэрхшээл болчихсон. Хүмүүс нь дандаа тийм адармаатай болсон, даган дууриадаг, үзэл бодолгүй, зорилгогүй. Нийгэм ийм л дүр төрхтэй байна. Энэ төрхийг илэрхийлж гэмээ нь тэрийг найруулагч гэж байгаа юм. Бэрхшээлийг бид уран бүтээлээр харуулж, ангижрах ёстой. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/d909e6e1fd5971e29c4a99f67d1d0ba3.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА ЯГ ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРӨН АЖИЛЛАЖ БАЙНА ВЭ?</h3><p>Би яг одоо нэг бүрэн хэмжээний уран сайхны кинон дээр ажиллаж байна. <b>"<a href="https://www.facebook.com/khoyorami/?fref=ts" target="_blank">Хоёр Амь</a>"</b> гэдэг нэртэй, драма төрөл жанрын кино. Өөрт байгаа оюун ухаан, ухамсар, мэдлэг боловсрол, хамаг байгаагаа үүндээ зориулж байна. Уран бүтээл хийнэ гэдэг хүн хийхээс хэцүү шүү. Бүх хүнд өөрийн дотоод сэтгэлээ харуулна гэдэг бол дааж давшгүй том хариуцлага. <br><br>Кинон дээрээ жил гаран ажилласан. Зохиолын хувьд өөрийн санаагаа хэлээд Алтанхад гэдэг залуу зохиолчоор бичүүлсэн байгаа. 2 сарын 3-нд бүх кино театруудаар гарч эхэлнэ. Би тэгэхдээ гол утга санааг нь яримааргүй байна. Өөрийнхөө хийсэн юмыг тулган шаардаж болохгүй. Толгойнд байгаа зүйлээ гаргасан бол хадгалдаггүй, эргэж буцдаггүй юм. Энэ нь шударга. Тиймээс хүн бүр өөрийн урамсраар үзэх, бодох ёстой. Товчхондоо бол аав, хүү хоёрын амьдралын тухай өгүүлнэ. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/2ae1f007ffeb64d60647fdedc8dd9e79.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА АЖИЛЛАЖ БАЙХ ҮЕДЭЭ ХӨГЖИМ СОНСДОГ УУ? ЯМАР ТӨРЛИЙН ХӨГЖИМД ДУРТАЙ ВЭ?</h3><p>Би чинь хөгжимчин хүний хүүхэд л дээ. Залуу байхдаа хөгжим их сонсдог байсан одоо жаахан багасчээ. Сонирхол татсан юм бол сонсоно. Найруулагч хүн нэг юманд баригдаж, туйлшрах ёсгүй. Рок, поп, альтернатив, хип хоп, уянгын, нийтийн гээд бүгдийг нь сонсоно. Заавал сонсох ёстой. Найруулагч хүний л онцлог юм уу даа. Уран бүтээлчид яагаад ийм юм хийгээд, яагаад энэ урсгал руу яваад байна гэж бодож анализ хийж байх ёстой юм.<br><br>Яг ийм тийм дуу гэж нэрлэмээргүй байна. Тэгэхдээ ээж аавын тухай дуунууд хамгийн сайхан, гоё уярам байдаг.Би The Rolling Stones гээд элдэв юм ярихгүй. Ээж аав гэдэг том амьд бурхдыг хүн болсныхоо төлөө хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Ээв аавынхаа тухай онцгүй дуу хийчихье гэдэг хүн байдаггүй байх. Хамгийн сайн сайхнаа шингээж бүтээнэ шүү дээ.<br><br>Сүүлийн үед бол шинэ киноны хөгжмийг өдөр бүр сонсож байна.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/e2cc2a5d7a5251f586e0559f7da58b8e.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА ЯГ ОДОО ЯМАР НОМ/НИЙТЛЭЛ УНШИЖ БАЙНА ВЭ?</h3><p>Жил гаран ном уншаагүй. Кино зохиол дээрээ ажиллаад тун завгүй байлаа. Би нэг юманд төвлөрөхөөрөө хамаг юмаа зориулдаг нь алдаатай тал байж болно. Эсвэл давуу тал байж болно. Олон юманд толгой хүрдэггүй байж болно. Бүтээлээ дууссаны дараа өөрийгөө задлахын тулд уншина, эрэл хайгуул, судалгаа хийнэ. Ном уншсан хүмүүсийн уралдаанд ормооргүй байна. Уншина уу байна уу хүний хувийн л юм шүү дээ. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/450450527ec3f52d16a3677f537cc97e.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА ИЛҮҮ НЭЭЛТТЭЙ ХҮН ҮҮ, АЛЬ ЭСВЭЛ ИЛҮҮ ДОТОГШОО ХҮН ҮҮ? ЭНЭ НЬ ТАНЫ АЖИЛД ЯАЖ НӨЛӨӨЛДӨГ ВЭ?</h3><p>Асар нээлттэй хүн. Дэндүү нээлттэй. Дотор байгаа юмаа шууд гаргаад хаячих дуртай. Дотроо хадгалаад, бэтгэрээд, юм санаад, хонзогноод арчаагүй царайлах дургүй. Хэлнэ. Харин хэлсэн үгэндээ эзэн болно. Энэ чанар ажилд маань гайхамшигтай нөлөөлдөг.Хүнтэй өөрийнхөөрөө л харилцана. Хамаагүй, шууд нээлттэй харилцана. Нээлттэй харилцаа хүний сэтгэл рүү толь тусгадаг байхгүй юу.<br><br>Нэг бүтээл хийгээд тэрнээсээ шууд ангижрах ёстой гэж нэг найруулагчийн үгийг би бодож явдаг юм. Бүтээл бүр дээр өөр хүмүүстэй ажиллана. Тэгэхээр би тэр өөр нүднүүдийг таних, мэдэх хэрэгтэй болноо доо. Хүн ер нь шууд мэдэгддэг, мэдрэгддэг. Би хүнийг нүднээс нь хараад бараг уншина даа. Энэ бол мэргэжлийн онцлог, давуу тал, туршлага, мэдрэмжийн асуудал. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/4047be7db61a9233cf20be93ab00449b.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА ХЭДЭЭС ХЭДЭН ЦАГИЙН ХООРОНД УНТДАГ ВЭ?</h3><p>Янз янз. Би их сэргэг хүн. Нэг юм жаахан хөдлөхөд л сэрнэ. Ачаалал ихтэй үед бол унтахгүй 2 хоногоор ч хамаагүй явна. Болж өгвөл нойроо авах дуртай. Ажлын өдрүүдэд өглөө 6:50-д босдог. Хүүхдээ хүргэж өгдөг юм. Хэдэд ч унтсан 6:50-даа л босно. Амралтын өдрүүдэд 9-10 хүртэл унтана. Сүүлийн үед ажил ихтэй жаахан нойргүй яваад байгаа. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/6f85737e101ffb06c94e3a55fd5f8db6.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТАНЫГ АЖИЛЛААГҮЙ ҮЕД ТАНЬ ХААНААС ОЛЖ БОЛОХ ВЭ?</h3><p>Гэртээ л байнашд. Өөр хаачих юм. Гэрээс нэг гарвал орох дургүй. Гэртээ орчихвол гарах дургүй. Бүтээлээ дуусгахаас нааш орохоос дургүй хүрдэг. Гэртээ харих дургүй гэж байгаа юм биш, зүгээр л дуусгаагүй ажил сэтгэлд сэвтэй байдаг.<br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/aa7300046748c94522a77d308f637a89.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА ХЭНЭЭС, ЮУНААС УРАМ ЗОРИГ, ЭРЧ ХҮЧ АВДАГ ВЭ?</h3><p>Хариулахад хэцүү асуулт байна. Ер нь өөрийн дотоод сэтгэлээс л авна даа. Өөрийгөө улам сайжруулах тэмүүлэл, өндөржүүлсэн бэлэн байдалд байж аливаад нухацтай хандах энэ дотоод сэтгэлээс эрч хүч авдаг. Хүн эцсийн эцэст өөрөө өөртөө л найддаг байхгүй юу. Үзэл бодол, муу явах, сайн явах ерөөсөө өөрөөс л шалтгаална. Гадны хүчинд, бусдад найдна гэдэг бол мөхөж байгаагийн шинж. Бурхан гэж байдаг бол хүн бүрийг өөр өөр, цор ганц бүтээсэн. Адилхан байлаа ч дотоод сэтгэл өөр. Тархи өөр. Ийм эрүүл энх, өвчин зовлонгүй бие бялдартай өсгөж хүмүүжүүлсэн эцэг эх гэдэг бол агуу. Харин цаашид яаж авч явах вэ гэдэг хувь хүний л асуудал.<br><br>Мэдээж эхнэрээсээ их гоё эрч хүч авна. Адгийн тэнэг эхнэрээ магтана гэж өөрөө их тэнэг үг. Би нэг мал нөхөр эхнэртээ атаархаж хэлсэн үг болов уу гэж боддог. Ардын зүйр цэцэн үгүүд бүгд тийм сайхан, үнэн зүйлс бас биш ш дээ. Яагаад заавал тэр философиор явах ёстой гэж. Тухайн үеийн философи, нийгэм, одоо үеийхээс шал өөр. Задаргаатай, нээлттэй амьдрах хэрэгтэй. Таалагдахгүй юмыг таалагдахгүй байна гээд хэлчих сайхан байдаг шд. Хүний сүүдэр шиг амьдрах муухай. Өөрийн гэсэн сүүдэргүй тийм амьдрал хамгийн бузрын, арчаагүйнх.<br><br>Мөн уран бүтээлээс гайхамшигтай их эрч хүч авна. Дараагийн уран бүтээл хийх энерги, ерөөсөө цээжин дотор багтахгүй их мэдрэмж эрч хүчийг өгдөг. Муу ч болсон, сайн ч болсон ялгаагүй. Муу бол намайг ирлэнэ. Сайн бол улам хурцалж өгнө. Сайн бол илүү сайн хий, муу бол бүр илүү сайн хий гэсэн л үг. Гэхдээ уран бүтээл сайн муу болох нь зөвхөн найруулагчаас шалтгаална би ойлгодог. Найруулагч хүн бүх ялыг үүрэх ёстой. Яагаад гэвэл тэр зохиол, жүжигчин, зураглаач, нүүр будаг гээд тэр бүгдийг найруулагч үүсгэсэн, тарьсан байхгүй юу. Тиймээс энэ бол өөртөө тавьдаг том хатуу шаардлага, хариуцлага. </p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/7599f1070f8361b4bbe2baacf5967db5.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТАНЫ АМЬДРАЛДАА АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ ВЭ?</h3><p>Манай ээжийн нэг үг байдаг юм. "Гэрээсээ гарахдаа эргэж орж ирнэ гэж гарч байгаарай” гэсэн үг. Хүн гэрээс гарахдаа их хөгийн гарч явдаг байх нь л дээ. Цэгцтэй амьдраарай, цэвэр цэмцгэр гарч байгаарай. Гал голомт чинь энд байгаа шүү. Гал голомтын чинь сайн сайхан дандаа чамаас шалтгаална шүү гэдэг утгатай. Гэр орон чинь цэгцтэй цэвэрхэн байвал эргэж орж ирэхэд сэтгэлд сайхан, өег шүү дээ. Манайх аав ээж 6-уулаа, би бага нь. Манай аав их нямбай хүн байсан юм. Тэрийг дагаад ч тэр үү би өөрөө их нямбай хүн. Ширээн дээрх юмнууд жаахан хөдөлсөн байхад л мэднэ. Бас их тольддог байсныг нь намайг дуурайсан гэж ярьдаг юм.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/39b6dec426610b2721014268014834b1.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ЗАЛУУ МЭРГЭЖИЛТНҮҮДЭД ХАНДАН ХАМГИЙН ЧУХАЛ НЭГ ЗӨВЛӨГӨӨ ӨГӨӨЧ ГЭВЭЛ ЮУ ГЭХ ВЭ?</h3><p>Би зөвлөгөө өгдөг хүн бишээ. Миний үгийг сонсоод сууж байдаг хүн ч гэж юу байхав. Ер нь аягүй арчаагүй харагддаг шд манай одоогийн залуучууд. Хүүхэн шиг гонгиноод л. Одоогийн залуучууд зодоон ч хийж чадахгүй юмнууд байгаа. Нэг цохьчихвол цагдаа сэргийлэх гээд бөөн юм болно. Бидний үед хоншоортой, жудагтай байсан юм. Хамгийн энгийн жишээ нь л тэр. Ядаж зөв бичиж сур гэж хэлмээр. Бичсэн юмыг нь харахаар бүр нүд өтчихдөг. Уншихаас дургүй хүрч эхэлдэг. Унших биш хүний алдаа хайж явсаар байтал уншсан юмаа ойлгохоо байчихаж байгаа юм.<br><br>Тиймээс далчгар амьдралаас, даган дууриах амьдралаас хол яв л гэж хэлмээр байна. Өөрөөрөө л бай, өөрийн гэсэн сүүдэртэй бай.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/6aefe7143810f293bee8c81901d94b64.jpg"></p><blockquote><p>Уг шатар болон хөлгийг шоронгийн хоригдол урлан бэлэглэжээ.</p>
</blockquote><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><!--?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?-->

ТА ЭНЭ БУЛАНД ХЭНИЙГ САНАЛ БОЛГОЖ, АЖЛЫН АРГА БАРИЛТАЙ НЬ ТАНИЛЦМААР БАЙНА ВЭ?</h3><p>Танилцаад байх хүн санаанд орохгүй байна. Эрдэнэ гэж хүн бий. Математикч. СУПЕР нэгдлийн онол гээд байдаг даа. Сэтгэхүй нь их сонин. Бас Саранцацралтыг оруулвал их сонин байх. Драмын театрын Баатар найруулагч гэсэн ийм 3 хүнийг санал болгож болох юм.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/3fd3a0fd5df2f116f3dc0beb29344147.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/7afd53c9a2b9003c7cb7db3c93c02878.jpg"></p><blockquote><p>Гэрэл зургийг Б.Төмөрбэх болон Б.Батзаяа</p>
</blockquote>          </div>

Одоогоос хэдэн жилийн өмнө "Орхидос" хэмээх киног анх үзээд хэд хоног бодолд автан явж билээ. Чанартай, мундаг бүтээл байсныг нуух юун. Гэхдээ энэхүү киног бүтээсэн эрхэмтэй 2017 онд уулзаж, ярилцаж, инээж хөөрч сууна гэдгээ тухайн үед огтоос төсөөлөөгүй юм. Өнөөдрийн зочин, найруулагч Б.Ганболд маань тун өвөрмөц нэгэн. Үнсний сав нь хүртэл сумны хонгио байсан гээд та төсөөлөөд үз. Бүтээлүүд нь даацтай, хүнд нэгийг бодогдуулахуйц, яриа нь сонирхолтой, үлдэцтэй, үзэл бодол нь давтагдашгүй, өмссөн малгай нь хүртэл цор ганц буюу зөвхөн өөрт нь зориулж урласан гээд түүний бүх юм өөрийнх нь үгээр хэлэхэд "арван гайхамшиг". Орхидос, Тэнгри гээд чанартай бүтээлүүдийг гаргасан найруулагч маань тун удахгүй "Хоёр Амь" хэмээх шинэ киногоо гаргах гээд тун завгүй байхад нь очиж ярилцлаа.
Байршил:
Улаанбаатар хот, Монгол
Одоо хашиж буй ажил, албан тушаал:
Хамба Фильм Студийн захирал, Найруулагч
Хэрэглэдэг гар утас:
Nokia 6150 хоёр симтэй, iPhone 5 зарим үед
Хэрэглэдэг компьютер:
Компьютер хэрэглэдэггүй
Таны ажиллах арга барилыг цөөн үгээр тодорхойлбол:
Шулуухан, шударга харилцаа
Холбоосууд:

Ganbold Byambaa
(Фэйсбүүк),
Hamba Film Studio


ТАНЫ АЖЛЫН ОНЦЛОХ АРГА БАРИЛ?
Хийх гэж байгаа ажлаа нэн тэргүүн сайтар төлөвлөнө. Төлөвлөхдөө би жижигхэн цааснууд дээр ноороглож бичдэг. Гэрийн, албан ажлын гээд тус тусдаа цааснууд бий. Төлөвлөсөн зүйлсээ дуусгаад дугуйлж дардаг. Дутуу хийсэн бол хагас дугуйлна. Хагас хийсэн шүү, маргааш эсвэл нөгөөдөр заавал гүйцээж хийгээрэй гэсэн тэмдэглэгээ юм уу даа. Бүрэн гүйцэд хийвэл бөөрөнхий хараар тэмдэглэнэ. Хийх гэж байгаа ажлын зохион байгуулалт, дэс дарааллыг толгойндоо сайтар боловсруулна. Мартахгүй болтлоо толгойндоо суулгана гэсэн үг. Тэгээд бэлтгэл ажил эхлүүлдэг. Ямар ч ажил байсан бэлтгэл ажил маш сайн хийгдэх ёстой. Мөн аливаа ажлыг хийхдээ миний баримталдаг гол зарчим бол анхаарал. Бүх юм анхаарлаас үүсдэг, эхэлдэг. Анхаарлаа сайн төвлөрүүлвэл алдаа бага гарна. Үйлдэл болгон, эхлэл болгон, машин зам гарах, хоол идэх, ажил хийх гээд бүх зүйл дээр ялгаагүй анхаарлаа сайн төвлөрүүлвэл алдаа бага гарна.. Найруулагч хүнд анхаарал, ажиглалт хэрэгтэй. Амьдралыг ажиглах, аж амьдралыг харах өнцөг, ертөнцийг үзэх үзэл гээд бүх зүйл анхааралтай холбоотой болов уу гэж боддог. Дөч хүрсэн эр, дөрөө дарсан ат гэдэг шиг энэ бол миний сүүлийн 10 гаруй жилийн амьдралын туршлагаас олж авсан оюун санааны дүгнэлт, сэтгэхүйн онцлог гэх юм уу даа.

ТА ХАМГИЙН ИХ АШИГЛАДАГ, АШИГЛАХ ДУРТАЙ АЖЛЫН ХЭРЭГСЭЛ, ПРОГРАМ, АППЛИКЭЙШНҮҮДЭЭСЭЭ НЭРЛЭНЭ ҮҮ?
Хамгийн их хэрэглэдэг зүйлс бол ноорог цаас, бал, үзэг. Шинэ цаасан дээр юм бичиж чаддаггүй. Заавал ар талдаа юм хэвлэсэн юм уу ноорог ашигладаг. Шинэ цаасан дээр ерөөсөө сэтгэгдэл төрдөггүй юм. Их сонин. Би тэртэй тэргүй ноороглоод хаях учраас шинэ цаасан дээр бичиж яах юм бэ? Тийм хүсэл төрдөггүй. Цаасыг амьтай юм шиг ойлгож, хандаж байгаа юм. Энэ яагаад намайг бузарлаж байгаа юм бэ гэж бодно шд. Тийм биз дээ. Харин яг бэлэн болсон зүйлсээ шинэ цаасан дээр бичихэд их гоё. Сэтгэл хангалуун, өөдрөг, бардам бичдэг.
Толгойндоо юм боддог болохоос биш найруулагч хүн өөр юу хэрэглэх вэ дээ. Элдэв юманд дургүй. Би чинь одоо 11 кино дээр ажилласан амьтан. Найруулагчийн сандал гэдэг шиг тиймэрхүү юм надад хэрэггүй. Миний хүрэх юм биш. Би чинь кино хийхдээ тогтож сууж чаддаггүй хүн. Заавал очиж оролцоно, хэлнэ. Энэ бол миний арга барил гэдэг юм уу, дотроос хатгадаг зүйл.


ТА АЖЛЫН ӨРӨӨ, АЖЛЫН ОРЧНОО ДҮРСЭЛНЭ ҮҮ?
ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Цагаа хэмнэдэг хамгийн сайн арга бол цагаа урагшлуулж тавьдаг. Би цагийг асар сайн барьдаг, баримталдаг хүн.Гэрийн цаг, ажлын цаг, бугуйн цаг бүгдийг нь 10 минутаар урагшлуулж тавина. Бусдад ч тулгадаг гэх үү дээ. Манайхан бүгдээрээ 10 минутын өмнө очих нь байна шд (инээв). Оюутан болохоосоо өмнө л ингээд сурчихсан юм. Цаг өөрөө цаг хугацааны асар том илэрхийлэл, хүний амьдралын мөн чанарыг харуулах өнцөг юм л даа.

ТА ХИЙХ АЖЛЫН ЖАГСААЛТАА ЮУН ДЭЭР, ЯАЖ ХӨТӨЛДӨГ ВЭ?
Түрүүн хэлсэн. Ноорог цаас. Машинд бас дэвтэр, бал, цаас бий. Ноорог цаасаа бариад, нугалаад халаасандаа хийгээд л явна. Би чинь социализмийн үлдэгдэл. Зарчимтай, диктатуртай өссөн. Ардчилалд адилхан хөл нийлж л явна. Бид нарын үеийнхний гол баримтлал бол аливаа юм цаг хугацаандаа байдаг, байх ёстой, бичиж тэмдэглэж байх, шударга зарчимтай байх л асуудал юм. Энэ мэдрэл муутай болоод ингээд бичиж тэмдэглээд байгаа юм биш. Энэ ажлыг яг дуусгаж чадсан уу гэдгээ л бичиж байгаа юм.

ТА ЯМАР ЗҮЙЛСИЙГ ХИЙХДЭЭ ГАРГУУД ВЭ?
Ажил дээр бол төлөвлөгөө гаргахдаа сайн. Байлдааны тактик гаргахдаа өөрийгөө их сайн гэж ойлгодог. Амьдрал бол тэр чигтээ байлдааны тактик шдээ. Тактик муутай хүн л тэгээд байлдаанд бууж өгч, цагаан тугаа өргөж байгаа. Байлдааны тактикыг тогтсон зорилготой бичдэг байхгүй юу. Тэрийгээ биелүүлж байж л санаа амарна. Ялж байж л гэсэн үг. Ялахын тулд янз янзаар л үзнэ шдээ. Шаардана, загнана, гар зөрүүлнэ. Ер нь ялахын тулд бүхнээ л зориулна. Ялчихаад санаа амар тайван унтмаар байна шд.
Гэртээ байвал гал тогоонд эргэлддэг. Мастер шүү дээ. Бас ор дэрийг гайхалтай хурааж чадна. Цэрэгт яваагүй тэгэхдээ. Ер нь найруулагч хүн бүхнийг чаддаг байх ёстой байдаг байхгүй юу. Нэрлээд байвал дуусахгүй. Ингээд болно. Ямар наана чинь архи ууж чадна гэж бичилтэй биш дээ. Тийм биз дээ (инээв).

ТАНЫ ХИЙЖ БАЙГАА АЖЛЫН ОНЦЛОГ НЬ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Найруулагч, уран бүтээлч хүний онцлог бол сайхан уран бүтээл хийчихээд, хүнд хүргээд үлдээдэгтээ л байгаа юм. Хорвоогоос халилаа гэхэд бүтээл нь үлдэнэ. Мөн хүмүүний оюун ухаанд жаахан ч гэсэн юм үлдээж, соён гэгээрүүлж байгаагаараа онцлог. Хүнд юм үлдээнэ гэдэг өөрөө гайхамшиг. Гайхалтай мэргэжил.
Сайн сайхан зүйл гэвэл нэг бүтээл хийчихээд тэрийгээ дараа нь харахад их сайхан уужирдаг. Харин найруулагч хүн бүтээл эхлүүлэхээс авахуулаад л бэрхшээлтэй учирна. Зохиолоос эхлээд л бэрхшээл. Гэхдээ бэрхшээлийг найруулагч хүн өөрөө сонгож байгаа юм. Өөрөө дайн эхлүүлж байна л гэсэн үг шүү дээ. Дайн эхлүүлж байгаа учраас болж өгвөл универсаль байх ёстой. Зохиол, жүжигчин, зэрэг авалт, техник гээд цогц мэдлэгийг суулгахгүй бол болохгүй. Ямар нэг юм хийнэ гэдэг бол ерөөсөө бэрхшээл, саад тотгортой учирна л гэсэн үг шүү дээ. Тиймээс хэцүү байна, болохгүй бүтэхгүй байна гэж болохгүй. Дайраад, хэмх цохиод, мөргөөд, хагалаад л гарах хэрэгтэй.
Ер нь Монгол тэр чигтээ л бэрхшээл байна шдээ. Гараад хаашаа ч харсан бэрхшээл. Нийгэм нь тийм л байгаа байхгүй юу. Харилцаа нь бэрхшээл болчихсон. Хүмүүс нь дандаа тийм адармаатай болсон, даган дууриадаг, үзэл бодолгүй, зорилгогүй. Нийгэм ийм л дүр төрхтэй байна. Энэ төрхийг илэрхийлж гэмээ нь тэрийг найруулагч гэж байгаа юм. Бэрхшээлийг бид уран бүтээлээр харуулж, ангижрах ёстой.

ТА ЯГ ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРӨН АЖИЛЛАЖ БАЙНА ВЭ?
Би яг одоо нэг бүрэн хэмжээний уран сайхны кинон дээр ажиллаж байна.
"
Хоёр Амь
"
гэдэг нэртэй, драма төрөл жанрын кино. Өөрт байгаа оюун ухаан, ухамсар, мэдлэг боловсрол, хамаг байгаагаа үүндээ зориулж байна. Уран бүтээл хийнэ гэдэг хүн хийхээс хэцүү шүү. Бүх хүнд өөрийн дотоод сэтгэлээ харуулна гэдэг бол дааж давшгүй том хариуцлага.
Кинон дээрээ жил гаран ажилласан. Зохиолын хувьд өөрийн санаагаа хэлээд Алтанхад гэдэг залуу зохиолчоор бичүүлсэн байгаа. 2 сарын 3-нд бүх кино театруудаар гарч эхэлнэ. Би тэгэхдээ гол утга санааг нь яримааргүй байна. Өөрийнхөө хийсэн юмыг тулган шаардаж болохгүй. Толгойнд байгаа зүйлээ гаргасан бол хадгалдаггүй, эргэж буцдаггүй юм. Энэ нь шударга. Тиймээс хүн бүр өөрийн урамсраар үзэх, бодох ёстой. Товчхондоо бол аав, хүү хоёрын амьдралын тухай өгүүлнэ.

ТА АЖИЛЛАЖ БАЙХ ҮЕДЭЭ ХӨГЖИМ СОНСДОГ УУ? ЯМАР ТӨРЛИЙН ХӨГЖИМД ДУРТАЙ ВЭ?
Би чинь хөгжимчин хүний хүүхэд л дээ. Залуу байхдаа хөгжим их сонсдог байсан одоо жаахан багасчээ. Сонирхол татсан юм бол сонсоно. Найруулагч хүн нэг юманд баригдаж, туйлшрах ёсгүй. Рок, поп, альтернатив, хип хоп, уянгын, нийтийн гээд бүгдийг нь сонсоно. Заавал сонсох ёстой. Найруулагч хүний л онцлог юм уу даа. Уран бүтээлчид яагаад ийм юм хийгээд, яагаад энэ урсгал руу яваад байна гэж бодож анализ хийж байх ёстой юм.
Яг ийм тийм дуу гэж нэрлэмээргүй байна. Тэгэхдээ ээж аавын тухай дуунууд хамгийн сайхан, гоё уярам байдаг.Би The Rolling Stones гээд элдэв юм ярихгүй. Ээж аав гэдэг том амьд бурхдыг хүн болсныхоо төлөө хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Ээв аавынхаа тухай онцгүй дуу хийчихье гэдэг хүн байдаггүй байх. Хамгийн сайн сайхнаа шингээж бүтээнэ шүү дээ.
Сүүлийн үед бол шинэ киноны хөгжмийг өдөр бүр сонсож байна.

ТА ЯГ ОДОО ЯМАР НОМ/НИЙТЛЭЛ УНШИЖ БАЙНА ВЭ?
Жил гаран ном уншаагүй. Кино зохиол дээрээ ажиллаад тун завгүй байлаа. Би нэг юманд төвлөрөхөөрөө хамаг юмаа зориулдаг нь алдаатай тал байж болно. Эсвэл давуу тал байж болно. Олон юманд толгой хүрдэггүй байж болно. Бүтээлээ дууссаны дараа өөрийгөө задлахын тулд уншина, эрэл хайгуул, судалгаа хийнэ. Ном уншсан хүмүүсийн уралдаанд ормооргүй байна. Уншина уу байна уу хүний хувийн л юм шүү дээ.

ТА ИЛҮҮ НЭЭЛТТЭЙ ХҮН ҮҮ, АЛЬ ЭСВЭЛ ИЛҮҮ ДОТОГШОО ХҮН ҮҮ? ЭНЭ НЬ ТАНЫ АЖИЛД ЯАЖ НӨЛӨӨЛДӨГ ВЭ?
Асар нээлттэй хүн. Дэндүү нээлттэй. Дотор байгаа юмаа шууд гаргаад хаячих дуртай. Дотроо хадгалаад, бэтгэрээд, юм санаад, хонзогноод арчаагүй царайлах дургүй. Хэлнэ. Харин хэлсэн үгэндээ эзэн болно. Энэ чанар ажилд маань гайхамшигтай нөлөөлдөг.Хүнтэй өөрийнхөөрөө л харилцана. Хамаагүй, шууд нээлттэй харилцана. Нээлттэй харилцаа хүний сэтгэл рүү толь тусгадаг байхгүй юу.
Нэг бүтээл хийгээд тэрнээсээ шууд ангижрах ёстой гэж нэг найруулагчийн үгийг би бодож явдаг юм. Бүтээл бүр дээр өөр хүмүүстэй ажиллана. Тэгэхээр би тэр өөр нүднүүдийг таних, мэдэх хэрэгтэй болноо доо. Хүн ер нь шууд мэдэгддэг, мэдрэгддэг. Би хүнийг нүднээс нь хараад бараг уншина даа. Энэ бол мэргэжлийн онцлог, давуу тал, туршлага, мэдрэмжийн асуудал.

ТА ХЭДЭЭС ХЭДЭН ЦАГИЙН ХООРОНД УНТДАГ ВЭ?
Янз янз. Би их сэргэг хүн. Нэг юм жаахан хөдлөхөд л сэрнэ. Ачаалал ихтэй үед бол унтахгүй 2 хоногоор ч хамаагүй явна. Болж өгвөл нойроо авах дуртай. Ажлын өдрүүдэд өглөө 6:50-д босдог. Хүүхдээ хүргэж өгдөг юм. Хэдэд ч унтсан 6:50-даа л босно. Амралтын өдрүүдэд 9-10 хүртэл унтана. Сүүлийн үед ажил ихтэй жаахан нойргүй яваад байгаа.

ТАНЫГ АЖИЛЛААГҮЙ ҮЕД ТАНЬ ХААНААС ОЛЖ БОЛОХ ВЭ?
Гэртээ л байнашд. Өөр хаачих юм. Гэрээс нэг гарвал орох дургүй. Гэртээ орчихвол гарах дургүй. Бүтээлээ дуусгахаас нааш орохоос дургүй хүрдэг. Гэртээ харих дургүй гэж байгаа юм биш, зүгээр л дуусгаагүй ажил сэтгэлд сэвтэй байдаг.

ТА ХЭНЭЭС, ЮУНААС УРАМ ЗОРИГ, ЭРЧ ХҮЧ АВДАГ ВЭ?
Хариулахад хэцүү асуулт байна. Ер нь өөрийн дотоод сэтгэлээс л авна даа. Өөрийгөө улам сайжруулах тэмүүлэл, өндөржүүлсэн бэлэн байдалд байж аливаад нухацтай хандах энэ дотоод сэтгэлээс эрч хүч авдаг. Хүн эцсийн эцэст өөрөө өөртөө л найддаг байхгүй юу. Үзэл бодол, муу явах, сайн явах ерөөсөө өөрөөс л шалтгаална. Гадны хүчинд, бусдад найдна гэдэг бол мөхөж байгаагийн шинж. Бурхан гэж байдаг бол хүн бүрийг өөр өөр, цор ганц бүтээсэн. Адилхан байлаа ч дотоод сэтгэл өөр. Тархи өөр. Ийм эрүүл энх, өвчин зовлонгүй бие бялдартай өсгөж хүмүүжүүлсэн эцэг эх гэдэг бол агуу. Харин цаашид яаж авч явах вэ гэдэг хувь хүний л асуудал.
Мэдээж эхнэрээсээ их гоё эрч хүч авна. Адгийн тэнэг эхнэрээ магтана гэж өөрөө их тэнэг үг. Би нэг мал нөхөр эхнэртээ атаархаж хэлсэн үг болов уу гэж боддог. Ардын зүйр цэцэн үгүүд бүгд тийм сайхан, үнэн зүйлс бас биш ш дээ. Яагаад заавал тэр философиор явах ёстой гэж. Тухайн үеийн философи, нийгэм, одоо үеийхээс шал өөр. Задаргаатай, нээлттэй амьдрах хэрэгтэй. Таалагдахгүй юмыг таалагдахгүй байна гээд хэлчих сайхан байдаг шд. Хүний сүүдэр шиг амьдрах муухай. Өөрийн гэсэн сүүдэргүй тийм амьдрал хамгийн бузрын, арчаагүйнх.
Мөн уран бүтээлээс гайхамшигтай их эрч хүч авна. Дараагийн уран бүтээл хийх энерги, ерөөсөө цээжин дотор багтахгүй их мэдрэмж эрч хүчийг өгдөг. Муу ч болсон, сайн ч болсон ялгаагүй. Муу бол намайг ирлэнэ. Сайн бол улам хурцалж өгнө. Сайн бол илүү сайн хий, муу бол бүр илүү сайн хий гэсэн л үг. Гэхдээ уран бүтээл сайн муу болох нь зөвхөн найруулагчаас шалтгаална би ойлгодог. Найруулагч хүн бүх ялыг үүрэх ёстой. Яагаад гэвэл тэр зохиол, жүжигчин, зураглаач, нүүр будаг гээд тэр бүгдийг найруулагч үүсгэсэн, тарьсан байхгүй юу. Тиймээс энэ бол өөртөө тавьдаг том хатуу шаардлага, хариуцлага.

ТАНЫ АМЬДРАЛДАА АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ ВЭ?
Манай ээжийн нэг үг байдаг юм. "Гэрээсээ гарахдаа эргэж орж ирнэ гэж гарч байгаарай” гэсэн үг. Хүн гэрээс гарахдаа их хөгийн гарч явдаг байх нь л дээ. Цэгцтэй амьдраарай, цэвэр цэмцгэр гарч байгаарай. Гал голомт чинь энд байгаа шүү. Гал голомтын чинь сайн сайхан дандаа чамаас шалтгаална шүү гэдэг утгатай. Гэр орон чинь цэгцтэй цэвэрхэн байвал эргэж орж ирэхэд сэтгэлд сайхан, өег шүү дээ. Манайх аав ээж 6-уулаа, би бага нь. Манай аав их нямбай хүн байсан юм. Тэрийг дагаад ч тэр үү би өөрөө их нямбай хүн. Ширээн дээрх юмнууд жаахан хөдөлсөн байхад л мэднэ. Бас их тольддог байсныг нь намайг дуурайсан гэж ярьдаг юм.

ЗАЛУУ МЭРГЭЖИЛТНҮҮДЭД ХАНДАН ХАМГИЙН ЧУХАЛ НЭГ ЗӨВЛӨГӨӨ ӨГӨӨЧ ГЭВЭЛ ЮУ ГЭХ ВЭ?
Би зөвлөгөө өгдөг хүн бишээ. Миний үгийг сонсоод сууж байдаг хүн ч гэж юу байхав. Ер нь аягүй арчаагүй харагддаг шд манай одоогийн залуучууд. Хүүхэн шиг гонгиноод л. Одоогийн залуучууд зодоон ч хийж чадахгүй юмнууд байгаа. Нэг цохьчихвол цагдаа сэргийлэх гээд бөөн юм болно. Бидний үед хоншоортой, жудагтай байсан юм. Хамгийн энгийн жишээ нь л тэр. Ядаж зөв бичиж сур гэж хэлмээр. Бичсэн юмыг нь харахаар бүр нүд өтчихдөг. Уншихаас дургүй хүрч эхэлдэг. Унших биш хүний алдаа хайж явсаар байтал уншсан юмаа ойлгохоо байчихаж байгаа юм.
Тиймээс далчгар амьдралаас, даган дууриах амьдралаас хол яв л гэж хэлмээр байна. Өөрөөрөө л бай, өөрийн гэсэн сүүдэртэй бай.

Уг шатар болон хөлгийг шоронгийн хоригдол урлан бэлэглэжээ.

ТА ЭНЭ БУЛАНД ХЭНИЙГ САНАЛ БОЛГОЖ, АЖЛЫН АРГА БАРИЛТАЙ НЬ ТАНИЛЦМААР БАЙНА ВЭ?
Танилцаад байх хүн санаанд орохгүй байна. Эрдэнэ гэж хүн бий. Математикч. СУПЕР нэгдлийн онол гээд байдаг даа. Сэтгэхүй нь их сонин. Бас Саранцацралтыг оруулвал их сонин байх. Драмын театрын Баатар найруулагч гэсэн ийм 3 хүнийг санал болгож болох юм.

Гэрэл зургийг Б.Төмөрбэх болон Б.Батзаяа


Одоогоос хэдэн жилийн өмнө "Орхидос" хэмээх киног анх үзээд хэд хоног бодолд автан явж билээ. Чанартай, мундаг бүтээл байсныг нуух юун. Гэхдээ энэхүү киног бүтээсэн эрхэмтэй 2017 онд уулзаж, ярилцаж, инээж хөөрч сууна гэдгээ тухайн үед огтоос төсөөлөөгүй юм. Өнөөдрийн зочин, найруулагч Б.Ганболд маань тун өвөрмөц нэгэн. Үнсний сав нь хүртэл сумны хонгио байсан гээд та төсөөлөөд үз. Бүтээлүүд нь даацтай, хүнд нэгийг бодогдуулахуйц, яриа нь сонирхолтой, үлдэцтэй, үзэл бодол нь давтагдашгүй, өмссөн малгай нь хүртэл цор ганц буюу зөвхөн өөрт нь зориулж урласан гээд түүний бүх юм өөрийнх нь үгээр хэлэхэд "арван гайхамшиг". Орхидос, Тэнгри гээд чанартай бүтээлүүдийг гаргасан найруулагч маань тун удахгүй "Хоёр Амь" хэмээх шинэ киногоо гаргах гээд тун завгүй байхад нь очиж ярилцлаа.
**Байршил:** Улаанбаатар хот, Монгол
**Одоо хашиж буй ажил, албан тушаал:** Хамба Фильм Студийн захирал, Найруулагч
**Хэрэглэдэг гар утас:** Nokia 6150 хоёр симтэй, iPhone 5 зарим үед
**Хэрэглэдэг компьютер:** Компьютер хэрэглэдэггүй
**Таны ажиллах арга барилыг цөөн үгээр тодорхойлбол:** Шулуухан, шударга харилцаа
**Холбоосууд:** Ganbold Byambaa (Фэйсбүүк), Hamba Film Studio
### **ТАНЫ АЖЛЫН ОНЦЛОХ АРГА БАРИЛ?**
Хийх гэж байгаа ажлаа нэн тэргүүн сайтар төлөвлөнө. Төлөвлөхдөө би жижигхэн цааснууд дээр ноороглож бичдэг. Гэрийн, албан ажлын гээд тус тусдаа цааснууд бий. Төлөвлөсөн зүйлсээ дуусгаад дугуйлж дардаг. Дутуу хийсэн бол хагас дугуйлна. Хагас хийсэн шүү, маргааш эсвэл нөгөөдөр заавал гүйцээж хийгээрэй гэсэн тэмдэглэгээ юм уу даа. Бүрэн гүйцэд хийвэл бөөрөнхий хараар тэмдэглэнэ. Хийх гэж байгаа ажлын зохион байгуулалт, дэс дарааллыг толгойндоо сайтар боловсруулна. Мартахгүй болтлоо толгойндоо суулгана гэсэн үг. Тэгээд бэлтгэл ажил эхлүүлдэг. Ямар ч ажил байсан бэлтгэл ажил маш сайн хийгдэх ёстой. Мөн аливаа ажлыг хийхдээ миний баримталдаг гол зарчим бол анхаарал. Бүх юм анхаарлаас үүсдэг, эхэлдэг. Анхаарлаа сайн төвлөрүүлвэл алдаа бага гарна. Үйлдэл болгон, эхлэл болгон, машин зам гарах, хоол идэх, ажил хийх гээд бүх зүйл дээр ялгаагүй анхаарлаа сайн төвлөрүүлвэл алдаа бага гарна.. Найруулагч хүнд анхаарал, ажиглалт хэрэгтэй. Амьдралыг ажиглах, аж амьдралыг харах өнцөг, ертөнцийг үзэх үзэл гээд бүх зүйл анхааралтай холбоотой болов уу гэж боддог. Дөч хүрсэн эр, дөрөө дарсан ат гэдэг шиг энэ бол миний сүүлийн 10 гаруй жилийн амьдралын туршлагаас олж авсан оюун санааны дүгнэлт, сэтгэхүйн онцлог гэх юм уу даа.
### ТА ХАМГИЙН ИХ АШИГЛАДАГ, АШИГЛАХ ДУРТАЙ АЖЛЫН ХЭРЭГСЭЛ, ПРОГРАМ, АППЛИКЭЙШНҮҮДЭЭСЭЭ НЭРЛЭНЭ ҮҮ?
Хамгийн их хэрэглэдэг зүйлс бол ноорог цаас, бал, үзэг. Шинэ цаасан дээр юм бичиж чаддаггүй. Заавал ар талдаа юм хэвлэсэн юм уу ноорог ашигладаг. Шинэ цаасан дээр ерөөсөө сэтгэгдэл төрдөггүй юм. Их сонин. Би тэртэй тэргүй ноороглоод хаях учраас шинэ цаасан дээр бичиж яах юм бэ? Тийм хүсэл төрдөггүй. Цаасыг амьтай юм шиг ойлгож, хандаж байгаа юм. Энэ яагаад намайг бузарлаж байгаа юм бэ гэж бодно шд. Тийм биз дээ. Харин яг бэлэн болсон зүйлсээ шинэ цаасан дээр бичихэд их гоё. Сэтгэл хангалуун, өөдрөг, бардам бичдэг.
Толгойндоо юм боддог болохоос биш найруулагч хүн өөр юу хэрэглэх вэ дээ. Элдэв юманд дургүй. Би чинь одоо 11 кино дээр ажилласан амьтан. Найруулагчийн сандал гэдэг шиг тиймэрхүү юм надад хэрэггүй. Миний хүрэх юм биш. Би чинь кино хийхдээ тогтож сууж чаддаггүй хүн. Заавал очиж оролцоно, хэлнэ. Энэ бол миний арга барил гэдэг юм уу, дотроос хатгадаг зүйл.
### **ТА АЖЛЫН ӨРӨӨ, АЖЛЫН ОРЧНОО ДҮРСЭЛНЭ ҮҮ?**
### ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Цагаа хэмнэдэг хамгийн сайн арга бол цагаа урагшлуулж тавьдаг. Би цагийг асар сайн барьдаг, баримталдаг хүн.Гэрийн цаг, ажлын цаг, бугуйн цаг бүгдийг нь 10 минутаар урагшлуулж тавина. Бусдад ч тулгадаг гэх үү дээ. Манайхан бүгдээрээ 10 минутын өмнө очих нь байна шд (инээв). Оюутан болохоосоо өмнө л ингээд сурчихсан юм. Цаг өөрөө цаг хугацааны асар том илэрхийлэл, хүний амьдралын мөн чанарыг харуулах өнцөг юм л даа.
### ТА ХИЙХ АЖЛЫН ЖАГСААЛТАА ЮУН ДЭЭР, ЯАЖ ХӨТӨЛДӨГ ВЭ?
Түрүүн хэлсэн. Ноорог цаас. Машинд бас дэвтэр, бал, цаас бий. Ноорог цаасаа бариад, нугалаад халаасандаа хийгээд л явна. Би чинь социализмийн үлдэгдэл. Зарчимтай, диктатуртай өссөн. Ардчилалд адилхан хөл нийлж л явна. Бид нарын үеийнхний гол баримтлал бол аливаа юм цаг хугацаандаа байдаг, байх ёстой, бичиж тэмдэглэж байх, шударга зарчимтай байх л асуудал юм. Энэ мэдрэл муутай болоод ингээд бичиж тэмдэглээд байгаа юм биш. Энэ ажлыг яг дуусгаж чадсан уу гэдгээ л бичиж байгаа юм.
### ТА ЯМАР ЗҮЙЛСИЙГ ХИЙХДЭЭ ГАРГУУД ВЭ?
Ажил дээр бол төлөвлөгөө гаргахдаа сайн. Байлдааны тактик гаргахдаа өөрийгөө их сайн гэж ойлгодог. Амьдрал бол тэр чигтээ байлдааны тактик шдээ. Тактик муутай хүн л тэгээд байлдаанд бууж өгч, цагаан тугаа өргөж байгаа. Байлдааны тактикыг тогтсон зорилготой бичдэг байхгүй юу. Тэрийгээ биелүүлж байж л санаа амарна. Ялж байж л гэсэн үг. Ялахын тулд янз янзаар л үзнэ шдээ. Шаардана, загнана, гар зөрүүлнэ. Ер нь ялахын тулд бүхнээ л зориулна. Ялчихаад санаа амар тайван унтмаар байна шд.
Гэртээ байвал гал тогоонд эргэлддэг. Мастер шүү дээ. Бас ор дэрийг гайхалтай хурааж чадна. Цэрэгт яваагүй тэгэхдээ. Ер нь найруулагч хүн бүхнийг чаддаг байх ёстой байдаг байхгүй юу. Нэрлээд байвал дуусахгүй. Ингээд болно. Ямар наана чинь архи ууж чадна гэж бичилтэй биш дээ. Тийм биз дээ (инээв).
### ТАНЫ ХИЙЖ БАЙГАА АЖЛЫН ОНЦЛОГ НЬ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Найруулагч, уран бүтээлч хүний онцлог бол сайхан уран бүтээл хийчихээд, хүнд хүргээд үлдээдэгтээ л байгаа юм. Хорвоогоос халилаа гэхэд бүтээл нь үлдэнэ. Мөн хүмүүний оюун ухаанд жаахан ч гэсэн юм үлдээж, соён гэгээрүүлж байгаагаараа онцлог. Хүнд юм үлдээнэ гэдэг өөрөө гайхамшиг. Гайхалтай мэргэжил.
Сайн сайхан зүйл гэвэл нэг бүтээл хийчихээд тэрийгээ дараа нь харахад их сайхан уужирдаг. Харин найруулагч хүн бүтээл эхлүүлэхээс авахуулаад л бэрхшээлтэй учирна. Зохиолоос эхлээд л бэрхшээл. Гэхдээ бэрхшээлийг найруулагч хүн өөрөө сонгож байгаа юм. Өөрөө дайн эхлүүлж байна л гэсэн үг шүү дээ. Дайн эхлүүлж байгаа учраас болж өгвөл универсаль байх ёстой. Зохиол, жүжигчин, зэрэг авалт, техник гээд цогц мэдлэгийг суулгахгүй бол болохгүй. Ямар нэг юм хийнэ гэдэг бол ерөөсөө бэрхшээл, саад тотгортой учирна л гэсэн үг шүү дээ. Тиймээс хэцүү байна, болохгүй бүтэхгүй байна гэж болохгүй. Дайраад, хэмх цохиод, мөргөөд, хагалаад л гарах хэрэгтэй.
Ер нь Монгол тэр чигтээ л бэрхшээл байна шдээ. Гараад хаашаа ч харсан бэрхшээл. Нийгэм нь тийм л байгаа байхгүй юу. Харилцаа нь бэрхшээл болчихсон. Хүмүүс нь дандаа тийм адармаатай болсон, даган дууриадаг, үзэл бодолгүй, зорилгогүй. Нийгэм ийм л дүр төрхтэй байна. Энэ төрхийг илэрхийлж гэмээ нь тэрийг найруулагч гэж байгаа юм. Бэрхшээлийг бид уран бүтээлээр харуулж, ангижрах ёстой.
### ТА ЯГ ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРӨН АЖИЛЛАЖ БАЙНА ВЭ?
Би яг одоо нэг бүрэн хэмжээний уран сайхны кинон дээр ажиллаж байна. **"Хоёр Амь"** гэдэг нэртэй, драма төрөл жанрын кино. Өөрт байгаа оюун ухаан, ухамсар, мэдлэг боловсрол, хамаг байгаагаа үүндээ зориулж байна. Уран бүтээл хийнэ гэдэг хүн хийхээс хэцүү шүү. Бүх хүнд өөрийн дотоод сэтгэлээ харуулна гэдэг бол дааж давшгүй том хариуцлага.
Кинон дээрээ жил гаран ажилласан. Зохиолын хувьд өөрийн санаагаа хэлээд Алтанхад гэдэг залуу зохиолчоор бичүүлсэн байгаа. 2 сарын 3-нд бүх кино театруудаар гарч эхэлнэ. Би тэгэхдээ гол утга санааг нь яримааргүй байна. Өөрийнхөө хийсэн юмыг тулган шаардаж болохгүй. Толгойнд байгаа зүйлээ гаргасан бол хадгалдаггүй, эргэж буцдаггүй юм. Энэ нь шударга. Тиймээс хүн бүр өөрийн урамсраар үзэх, бодох ёстой. Товчхондоо бол аав, хүү хоёрын амьдралын тухай өгүүлнэ.
### ТА АЖИЛЛАЖ БАЙХ ҮЕДЭЭ ХӨГЖИМ СОНСДОГ УУ? ЯМАР ТӨРЛИЙН ХӨГЖИМД ДУРТАЙ ВЭ?
Би чинь хөгжимчин хүний хүүхэд л дээ. Залуу байхдаа хөгжим их сонсдог байсан одоо жаахан багасчээ. Сонирхол татсан юм бол сонсоно. Найруулагч хүн нэг юманд баригдаж, туйлшрах ёсгүй. Рок, поп, альтернатив, хип хоп, уянгын, нийтийн гээд бүгдийг нь сонсоно. Заавал сонсох ёстой. Найруулагч хүний л онцлог юм уу даа. Уран бүтээлчид яагаад ийм юм хийгээд, яагаад энэ урсгал руу яваад байна гэж бодож анализ хийж байх ёстой юм.
Яг ийм тийм дуу гэж нэрлэмээргүй байна. Тэгэхдээ ээж аавын тухай дуунууд хамгийн сайхан, гоё уярам байдаг.Би The Rolling Stones гээд элдэв юм ярихгүй. Ээж аав гэдэг том амьд бурхдыг хүн болсныхоо төлөө хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Ээв аавынхаа тухай онцгүй дуу хийчихье гэдэг хүн байдаггүй байх. Хамгийн сайн сайхнаа шингээж бүтээнэ шүү дээ.
Сүүлийн үед бол шинэ киноны хөгжмийг өдөр бүр сонсож байна.
### ТА ЯГ ОДОО ЯМАР НОМ/НИЙТЛЭЛ УНШИЖ БАЙНА ВЭ?
Жил гаран ном уншаагүй. Кино зохиол дээрээ ажиллаад тун завгүй байлаа. Би нэг юманд төвлөрөхөөрөө хамаг юмаа зориулдаг нь алдаатай тал байж болно. Эсвэл давуу тал байж болно. Олон юманд толгой хүрдэггүй байж болно. Бүтээлээ дууссаны дараа өөрийгөө задлахын тулд уншина, эрэл хайгуул, судалгаа хийнэ. Ном уншсан хүмүүсийн уралдаанд ормооргүй байна. Уншина уу байна уу хүний хувийн л юм шүү дээ.
### ТА ИЛҮҮ НЭЭЛТТЭЙ ХҮН ҮҮ, АЛЬ ЭСВЭЛ ИЛҮҮ ДОТОГШОО ХҮН ҮҮ? ЭНЭ НЬ ТАНЫ АЖИЛД ЯАЖ НӨЛӨӨЛДӨГ ВЭ?
Асар нээлттэй хүн. Дэндүү нээлттэй. Дотор байгаа юмаа шууд гаргаад хаячих дуртай. Дотроо хадгалаад, бэтгэрээд, юм санаад, хонзогноод арчаагүй царайлах дургүй. Хэлнэ. Харин хэлсэн үгэндээ эзэн болно. Энэ чанар ажилд маань гайхамшигтай нөлөөлдөг.Хүнтэй өөрийнхөөрөө л харилцана. Хамаагүй, шууд нээлттэй харилцана. Нээлттэй харилцаа хүний сэтгэл рүү толь тусгадаг байхгүй юу.
Нэг бүтээл хийгээд тэрнээсээ шууд ангижрах ёстой гэж нэг найруулагчийн үгийг би бодож явдаг юм. Бүтээл бүр дээр өөр хүмүүстэй ажиллана. Тэгэхээр би тэр өөр нүднүүдийг таних, мэдэх хэрэгтэй болноо доо. Хүн ер нь шууд мэдэгддэг, мэдрэгддэг. Би хүнийг нүднээс нь хараад бараг уншина даа. Энэ бол мэргэжлийн онцлог, давуу тал, туршлага, мэдрэмжийн асуудал.
### ТА ХЭДЭЭС ХЭДЭН ЦАГИЙН ХООРОНД УНТДАГ ВЭ?
Янз янз. Би их сэргэг хүн. Нэг юм жаахан хөдлөхөд л сэрнэ. Ачаалал ихтэй үед бол унтахгүй 2 хоногоор ч хамаагүй явна. Болж өгвөл нойроо авах дуртай. Ажлын өдрүүдэд өглөө 6:50-д босдог. Хүүхдээ хүргэж өгдөг юм. Хэдэд ч унтсан 6:50-даа л босно. Амралтын өдрүүдэд 9-10 хүртэл унтана. Сүүлийн үед ажил ихтэй жаахан нойргүй яваад байгаа.
### ТАНЫГ АЖИЛЛААГҮЙ ҮЕД ТАНЬ ХААНААС ОЛЖ БОЛОХ ВЭ?
Гэртээ л байнашд. Өөр хаачих юм. Гэрээс нэг гарвал орох дургүй. Гэртээ орчихвол гарах дургүй. Бүтээлээ дуусгахаас нааш орохоос дургүй хүрдэг. Гэртээ харих дургүй гэж байгаа юм биш, зүгээр л дуусгаагүй ажил сэтгэлд сэвтэй байдаг.
### ТА ХЭНЭЭС, ЮУНААС УРАМ ЗОРИГ, ЭРЧ ХҮЧ АВДАГ ВЭ?
Хариулахад хэцүү асуулт байна. Ер нь өөрийн дотоод сэтгэлээс л авна даа. Өөрийгөө улам сайжруулах тэмүүлэл, өндөржүүлсэн бэлэн байдалд байж аливаад нухацтай хандах энэ дотоод сэтгэлээс эрч хүч авдаг. Хүн эцсийн эцэст өөрөө өөртөө л найддаг байхгүй юу. Үзэл бодол, муу явах, сайн явах ерөөсөө өөрөөс л шалтгаална. Гадны хүчинд, бусдад найдна гэдэг бол мөхөж байгаагийн шинж. Бурхан гэж байдаг бол хүн бүрийг өөр өөр, цор ганц бүтээсэн. Адилхан байлаа ч дотоод сэтгэл өөр. Тархи өөр. Ийм эрүүл энх, өвчин зовлонгүй бие бялдартай өсгөж хүмүүжүүлсэн эцэг эх гэдэг бол агуу. Харин цаашид яаж авч явах вэ гэдэг хувь хүний л асуудал.
Мэдээж эхнэрээсээ их гоё эрч хүч авна. Адгийн тэнэг эхнэрээ магтана гэж өөрөө их тэнэг үг. Би нэг мал нөхөр эхнэртээ атаархаж хэлсэн үг болов уу гэж боддог. Ардын зүйр цэцэн үгүүд бүгд тийм сайхан, үнэн зүйлс бас биш ш дээ. Яагаад заавал тэр философиор явах ёстой гэж. Тухайн үеийн философи, нийгэм, одоо үеийхээс шал өөр. Задаргаатай, нээлттэй амьдрах хэрэгтэй. Таалагдахгүй юмыг таалагдахгүй байна гээд хэлчих сайхан байдаг шд. Хүний сүүдэр шиг амьдрах муухай. Өөрийн гэсэн сүүдэргүй тийм амьдрал хамгийн бузрын, арчаагүйнх.
Мөн уран бүтээлээс гайхамшигтай их эрч хүч авна. Дараагийн уран бүтээл хийх энерги, ерөөсөө цээжин дотор багтахгүй их мэдрэмж эрч хүчийг өгдөг. Муу ч болсон, сайн ч болсон ялгаагүй. Муу бол намайг ирлэнэ. Сайн бол улам хурцалж өгнө. Сайн бол илүү сайн хий, муу бол бүр илүү сайн хий гэсэн л үг. Гэхдээ уран бүтээл сайн муу болох нь зөвхөн найруулагчаас шалтгаална би ойлгодог. Найруулагч хүн бүх ялыг үүрэх ёстой. Яагаад гэвэл тэр зохиол, жүжигчин, зураглаач, нүүр будаг гээд тэр бүгдийг найруулагч үүсгэсэн, тарьсан байхгүй юу. Тиймээс энэ бол өөртөө тавьдаг том хатуу шаардлага, хариуцлага.
### ТАНЫ АМЬДРАЛДАА АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ ВЭ?
Манай ээжийн нэг үг байдаг юм. "Гэрээсээ гарахдаа эргэж орж ирнэ гэж гарч байгаарай” гэсэн үг. Хүн гэрээс гарахдаа их хөгийн гарч явдаг байх нь л дээ. Цэгцтэй амьдраарай, цэвэр цэмцгэр гарч байгаарай. Гал голомт чинь энд байгаа шүү. Гал голомтын чинь сайн сайхан дандаа чамаас шалтгаална шүү гэдэг утгатай. Гэр орон чинь цэгцтэй цэвэрхэн байвал эргэж орж ирэхэд сэтгэлд сайхан, өег шүү дээ. Манайх аав ээж 6-уулаа, би бага нь. Манай аав их нямбай хүн байсан юм. Тэрийг дагаад ч тэр үү би өөрөө их нямбай хүн. Ширээн дээрх юмнууд жаахан хөдөлсөн байхад л мэднэ. Бас их тольддог байсныг нь намайг дуурайсан гэж ярьдаг юм.
### ЗАЛУУ МЭРГЭЖИЛТНҮҮДЭД ХАНДАН ХАМГИЙН ЧУХАЛ НЭГ ЗӨВЛӨГӨӨ ӨГӨӨЧ ГЭВЭЛ ЮУ ГЭХ ВЭ?
Би зөвлөгөө өгдөг хүн бишээ. Миний үгийг сонсоод сууж байдаг хүн ч гэж юу байхав. Ер нь аягүй арчаагүй харагддаг шд манай одоогийн залуучууд. Хүүхэн шиг гонгиноод л. Одоогийн залуучууд зодоон ч хийж чадахгүй юмнууд байгаа. Нэг цохьчихвол цагдаа сэргийлэх гээд бөөн юм болно. Бидний үед хоншоортой, жудагтай байсан юм. Хамгийн энгийн жишээ нь л тэр. Ядаж зөв бичиж сур гэж хэлмээр. Бичсэн юмыг нь харахаар бүр нүд өтчихдөг. Уншихаас дургүй хүрч эхэлдэг. Унших биш хүний алдаа хайж явсаар байтал уншсан юмаа ойлгохоо байчихаж байгаа юм.
Тиймээс далчгар амьдралаас, даган дууриах амьдралаас хол яв л гэж хэлмээр байна. Өөрөөрөө л бай, өөрийн гэсэн сүүдэртэй бай.
> Уг шатар болон хөлгийг шоронгийн хоригдол урлан бэлэглэжээ.
### ТА ЭНЭ БУЛАНД ХЭНИЙГ САНАЛ БОЛГОЖ, АЖЛЫН АРГА БАРИЛТАЙ НЬ ТАНИЛЦМААР БАЙНА ВЭ?
Танилцаад байх хүн санаанд орохгүй байна. Эрдэнэ гэж хүн бий. Математикч. СУПЕР нэгдлийн онол гээд байдаг даа. Сэтгэхүй нь их сонин. Бас Саранцацралтыг оруулвал их сонин байх. Драмын театрын Баатар найруулагч гэсэн ийм 3 хүнийг санал болгож болох юм.
> Гэрэл зургийг Б.Төмөрбэх болон Б.Батзаяа