Юнител группийн Гэрээний ажилтан, "Мянган жилд ургах ганц сарнай" номын зохиолч Ц.Байгалмаа
<div class="article-body">
          <p></p><p class="MsoNormal">Одоогоос арав гаруй жилийн өмнө, цахим платформууд одоогийнх шиг хүчээ аваагүй байх цагт олон төрлийн блогууд борооны дараах мөөг шиг олширч, хүн бүхэн хорвоо дэлхийн тухай эрээвэр хураавар бодлуудаа блог дээрээ бичиж, бусадтай хуваалцдаг байсан үеийг уншигч та санаж байна уу? <b></b></p><p class="MsoNormal">Яг л тэрхүү давлагаан дунд, нэгэн цагт монголын цахим ертөнцөд толгой цохиж явсан “Банжиг” хэмээх их айлд “Болжмор” нэрээрээ чамгүй олон уншигчдад танигдаж байсан Ц. Байгалмаа бол бидний энэ удаагийн нийтлэлийн гол дүр. </p><p class="MsoNormal">Байгалмаа идэвхтэй блог хөтөлсөн 2007-2009 онуудад уран зохиолын гурван бүтээл туурвиж байсан бөгөөд эдгээр номд орсон дийлэнх өгүүлэг нь бодит хүмүүсийн түүх гэдгээрээ онцгой. Гэхдээ түүнтэй ярилцан суух үед туулж өнгөрүүлсэн амьдрал нь бичсэн зохиолуудаас нь ч илүү адармаатай, саад нугачаагаар дүүрэн, шавилхан биетэй бүсгүйд ахадсан мэт санагдав.</p><p class="MsoNormal"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/e7718c06ed19348f5b8e19676b7cfb2d.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>1. Блогийн ертөнц дэх болжмор </div></h3><p></p><p>Ардчилсан хувьсгалын нүргээн, ард олны нүүдэл намжаагүй байх цаг үед МУИС-ийг улс төр судлаач мэргэжлээр төгсчээ. Эзэмшсэн мэргэжлээрээ ажиллах завшаан тухайн үеийн нийгэмд хараахан бүрдээгүй байсан тул Монголын Цахилгаан Холбоо ХК-д Бичиг хэргийн оператораар хэсэг хугацаанд ажиллав. Ийнхүү 2007 онд тухайн үеийн залуусын адилаар амьдралаа сайжруулж, мэргэжил боловсролоо дээшлүүлэх хүслээр жигүүрлэж, хөхнөөсөө ч гараагүй гуравхан настай охиноо аав, ээждээ үлдээн АНУ-ын Чикаго хотыг зорьсон түүхтэй. Түүнээс хэрхэн блогийн ертөнцтэй танилцаж, зохиол туурвиж эхэлсэн тухай асуухад: </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/d9d1ab7f3839069c62fc825e6eb95c8f.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>“Хүний нутагт ганц биеэрээ байгаа хүнд хамгийн хэцүү зүйл бол ганцаардал. Аргаа барахдаа дэлгэцийн цаанаас хэн нэгэнтэй эх хэлээрээ хууч хөөрч, жаргал зовлонгоо хуваалцах зорилгоор АНУ-д очсоныхоо дараа чатны платформуудаар их хэсдэг байв. Чатаар хүмүүстэй харилцаж байх үедээ блог гэх ертөнцийг олж мэдээд уншигч нь болсон. <br></p><p class="MsoNormal">Тухайн үеийн блогчид амьдралдаа тохиосон элдэв түүх, хөгтэй явдал, хорвоо ертөнцийн эрээн бараан гээд л түмэн янзын сэдвээр бичнэ. Харин миний хувьд зохиол бичдэг байсан нь танил залуугийн хэлсэн ганцхан үгээс үүдэлтэй. </p><p class="MsoNormal">АНУ-д амьдарч байхад танилцсан нэгэн залуу гэнэтхэн нэг өдөр “Чи бол мянган жилд ургах ганц сарнай” гэж хэлэх нь тэр. Эр хүнээс сайхан үг сонссон хүн чинь бүтэн өдөржингөө хөөрчихсөн. Тэрхүү үгийн эрчид хөглөгдөөд амьдралдаа анх удаа ганц хуудас өгүүлэг ноороглоод үздэг юм бил үү хэмээн зориглосон нь яван явсаар “Мянган жилд ургах ганц сарнай” хэмээх анхны зохиол минь болсон түүхтэй. Зохиолынхоо эхний ганц, хоёр хэсгийг блог дээрээ нийтэлсний дараа санаанд оромгүй олон хүн “Үргэлжлэл нь хэзээ нийтлэгдэх вэ?” хэмээн зогсоо зайгүй шалгааж, тэрхүү уншигчдын сэтгэгдлээр зориг орж, зохиолоо бүрэн дуусгаж билээ. Ийнхүү “Мянган жилд ургах ганц сарнай” өгүүллэгийн ард гарсныхаа дараа 2009 он хүртэл ажлынхаа хажуугаар өдөр алгасахгүй лаптоптойгоо найзалсан даа. </p><p class="MsoNormal"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/0c585e4c305bb1828d86690e73a87b30.jpg"></p><div class="image-caption">Болжмор блогийн нүүр хуудас </div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>2. амьдрал үхлийн зааг </div></h3><p></p><p class="MsoNormal">Ажилдаа шамдсаар харийн нутагт хөлөө олж чадсан тэрээр хүсэл сонирхолдоо хөтлөгдөн унтах нойрноосоо хумслан шөнө бүр компьюьтерийнхээ гарыг товшин сууна. Харьцангуй хурдан хугацаанд зохиолчийн хувиар уншигчдад танигдаж, гурван жил хүрэхгүй хугацаанд хоёр кино зохиол, гурван ном эрхлэн гаргасан аж. Тодруулбал, “Амьдрах тасалбар”, “Элэг нэгтэн” кино зохиол, “Мянган жилд ургах ганц сарнай”, ”Наран бүүвэй”, “Хүслийн ангууч” хэмээх уран зохиолын номууд туурвижээ. </p><p class="MsoNormal">2009 оны есдүгээр сар. Түүний зохиолчоор ажилласан “Амьдрах тасалбар” кино нээлтээ хийж, аав, ээж, охин гээд хайртай гэр бүлийн гишүүд нь түүний өмнөөс улаан хивсэн дээр алхах, гайхалтай мөч тохиов. Харамсалтай нь тэр үед Ц.Байгалмаа эх орноосоо 10 мянган км-ийн цаана зам тээврийн хүндхэн осолд орж, амьдрал үхлийн зааг дээр очжээ. </p><p class="MsoNormal"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/15a9e271996734a8e9159b34dc141ae8.jpg"></p><p></p><p><br></p><p class="MsoNormal">“Тухайн үед би 13 хагалгаанд орж, сар орчим АНУ-ын эмнэлэгт ухаангүй байсан гэдэг. Ухаан орсныхоо дараа оюун ухааны хувьд яг л дөрөв, таван настай хүүхэдтэй адил сэтгэхүйтэй болчихсон. Бие махбодын хувьд баруун хөлийн шагайны оронд гурван хадаас хадуулж, хөдөлмөрийн чадвараа 70 хувь алдсан. Арайхийн хагалгаануудынхаа ард гармагцаа эх орондоо эргэн ирж, хөл дээрээ босохын төлөө тасралтгүй арван жил хичээсэн. </p><p class="MsoNormal">Нас биед хүрсэн том охин нь гэнэтхэн л нэг өдөр хөдөлмөрийн чадвараа алдаад зогсохгүй оюун санаа нь яг л хүүхэд шиг болсныг харах эцэг, эхэд маань ямаршуу хүнд туссаныг төсөөлөхөд ч хэцүү. Гэхдээ би үнэхээр азтай нэгэн. Аав, ээж, хоёр дүү, хайрт охин, халамжит хань маань эргээд хөл дээрээ босоход, нийгэмд буцаж ороход надтай хамт цуцашгүй тэмцсэн. Хэрвээ хайртай хүмүүс минь байгаагүй бол би энэ тэмцэлд буугаад өгсөн ч байж магад. Түүнээс гадна намайг таягтай хэмээн хараагүй ганц эр хүн бол миний хань. Тэр хүнтэй танилцсан цагаас хайр халамжинд нь өлгийдүүлсээр, амьдралдаа бүрэн сэтгэл хангалуун нэгэн болж хувирсан."</p><p class="MsoNormal">Тэртээ 2007 онд гуравхан настай ээжийгээ онгоцны буудал дээрээс үдэн гаргаж байсан түүний охин одоо хэдийнээ айлын бэр болж, алс холын арлын оронд эдийн засаг, бизнесийн чиглэлээр суралцаж буй. Охин нь түүний уран бүтээлийн шүүмжлэгч, зөвлөгч, амьдралынх нь хамгийн сайн найз. </p><p class="MsoNormal"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/d2b02096a486b31abed665f239922f27.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div> 3. шинэ хамт олон, шинэ итгэл найдвар </div></h3><p></p><p class="MsoNormal">2022 оны наймдугаар сар. Юнител группийн цахим хуудас дээр нийтлэгдсэн “Тусгай хэрэгцээт иргэдийг ажлын байранд урьж байна” гэх зарыг хармагцаа холбогдож, ярилцлагад оржээ. Тун удалгүй албан ёсоор <a href="https://www.unitel.mn" target="_blank">Юнител группт</a> Гэрээний туслах ажилтнаар орж, одоог хүртэл тасралтгүй энэхүү том айлын нэгэн гишүүн болон ажиллаж буй. </p><p class="MsoNormal">“Хүн гэдэг чинь ерөөсөө л нийгмийн амьтан юм билээ. 2009 оны тэрхүү аймшигт ослоос хойш би яаж ч хичээгээд дахин зохиол туурвиж чадахгүй байсан. Харин 13 жилийн дараа ахин ажилд орж, хамт олонтой болсны дараа бичих онгод маань эргээд ирсэн. Одоо бол урьдынх шигээ шөнийн нойроо бүтэн хугасалж чадахгүй ч өөрийн фейсбүүк групп дээрээ тогтмол зохиолоо нийтэлсээр байгаадаа сэтгэл тун хангалуун байгаа.”</p>
<p></p><p class="MsoNormal">Ц.Байгалмаа зохиол туурвихын сацуу спортоор идэвхтэй хичээллэдэг нэгэн. Тэрээр Монголын параволейболын шигшээ багийн тамирчин, параволейболын спортын мастер зэрэгтэй юм. Өнгөрсөн аравдугаар сард шигшээ багийн тамирчдын хамтаар Египетийн Каир хотноо зохиогдсон Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцжээ. </p><p class="MsoNormal">Энэхүү тэмцээнд оролцоход хамт олных нь зүгээс дэмжин нэг сарын цалинтай чөлөө олгосон аж. Ойрын хугацаанд тэрээр Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцохоор бэлдэж буй бөгөөд тамирчны хувиар Олимпын наадмын нээлтийн үеэр цэнгэлдэх тойрон алхах мөрөөдөлтэй. </p><p class="MsoNormal"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/8365ed1eaa5f9f136970e75dec72a64f.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>4. би амьдрах дуртай</h3><blockquote><p></p><p class="MsoNormal">“Яг одоо чиний дэргэд суугаа хайртай хүн чинь чамайг амьд байгаад, амьдрахын төлөө тэмцэж буйд чинь талархаж байгаа гэдэгт итгэлтэй байна. Тийм болохоор амьдраад үз. Энгийн шалтгаантай байсан ч хичээ. </p><p class="MsoNormal">Өглөө босоход цаг агаар сайхан байвал энэ өдрийг дуустал амьдаръя гээд хичээгээд үз. Хэрвээ гадаа бороотой байвал бороо зогсохыг хүлээнгээ дахиад нэг өдөр амьдар.</p>
<cite><p>Lovely Runner</p>
</cite></blockquote><p></p><p>Өчигдөрхөн үзсэн <a href="https://mydramalist.com/750099-time-walking-on-memory" target="_blank">драма дээр</a> осолд орж, суумгай болсон охинд нэгэн залуу ингэж хэлдэг юм. Энэхүү нийтлэлийнхээ гол дүртэй ярилцаж байхдаа хүнд хэцүү цаг үед илүү сайхан өдөр ирнэ гэх итгэл, түүнийг өгөх гэр бүл, хайртай хүмүүстэй байна гэдэг ямар гайхалтай зүйл гэдгийг багахан ч атугай ухаарсан билээ. <br></p><p class="MsoNormal">“Нэгэнтээ л хүн болж төрснийх би бусдын чадаж буй бүгдийг л оролдож үзэхийг хүсдэг. Түнэр харанхуйгаар дүүрэн өдрүүдийг туулж байлаа ч маргааш, маргаашийн цаад өдөр гэрэлтэй, жаргалтай байна гэдэгт итгэлтэй байгаарай.” хэмээх Ц.Байгалмаагийн үгээр эл нийтлэлээ жаргаая.</p><p class="MsoNormal"><br></p>
          </div>

Одоогоос арав гаруй жилийн өмнө, цахим платформууд одоогийнх шиг хүчээ аваагүй байх цагт олон төрлийн блогууд борооны дараах мөөг шиг олширч, хүн бүхэн хорвоо дэлхийн тухай эрээвэр хураавар бодлуудаа блог дээрээ бичиж, бусадтай хуваалцдаг байсан үеийг уншигч та санаж байна уу?
Яг л тэрхүү давлагаан дунд, нэгэн цагт монголын цахим ертөнцөд толгой цохиж явсан “Банжиг” хэмээх их айлд “Болжмор” нэрээрээ чамгүй олон уншигчдад танигдаж байсан Ц. Байгалмаа бол бидний энэ удаагийн нийтлэлийн гол дүр.
Байгалмаа идэвхтэй блог хөтөлсөн 2007-2009 онуудад уран зохиолын гурван бүтээл туурвиж байсан бөгөөд эдгээр номд орсон дийлэнх өгүүлэг нь бодит хүмүүсийн түүх гэдгээрээ онцгой. Гэхдээ түүнтэй ярилцан суух үед туулж өнгөрүүлсэн амьдрал нь бичсэн зохиолуудаас нь ч илүү адармаатай, саад нугачаагаар дүүрэн, шавилхан биетэй бүсгүйд ахадсан мэт санагдав.

1. Блогийн ертөнц дэх болжмор
Ардчилсан хувьсгалын нүргээн, ард олны нүүдэл намжаагүй байх цаг үед МУИС-ийг улс төр судлаач мэргэжлээр төгсчээ. Эзэмшсэн мэргэжлээрээ ажиллах завшаан тухайн үеийн нийгэмд хараахан бүрдээгүй байсан тул Монголын Цахилгаан Холбоо ХК-д Бичиг хэргийн оператораар хэсэг хугацаанд ажиллав. Ийнхүү 2007 онд тухайн үеийн залуусын адилаар амьдралаа сайжруулж, мэргэжил боловсролоо дээшлүүлэх хүслээр жигүүрлэж, хөхнөөсөө ч гараагүй гуравхан настай охиноо аав, ээждээ үлдээн АНУ-ын Чикаго хотыг зорьсон түүхтэй. Түүнээс хэрхэн блогийн ертөнцтэй танилцаж, зохиол туурвиж эхэлсэн тухай асуухад:

“Хүний нутагт ганц биеэрээ байгаа хүнд хамгийн хэцүү зүйл бол ганцаардал. Аргаа барахдаа дэлгэцийн цаанаас хэн нэгэнтэй эх хэлээрээ хууч хөөрч, жаргал зовлонгоо хуваалцах зорилгоор АНУ-д очсоныхоо дараа чатны платформуудаар их хэсдэг байв. Чатаар хүмүүстэй харилцаж байх үедээ блог гэх ертөнцийг олж мэдээд уншигч нь болсон.
Тухайн үеийн блогчид амьдралдаа тохиосон элдэв түүх, хөгтэй явдал, хорвоо ертөнцийн эрээн бараан гээд л түмэн янзын сэдвээр бичнэ. Харин миний хувьд зохиол бичдэг байсан нь танил залуугийн хэлсэн ганцхан үгээс үүдэлтэй.
АНУ-д амьдарч байхад танилцсан нэгэн залуу гэнэтхэн нэг өдөр “Чи бол мянган жилд ургах ганц сарнай” гэж хэлэх нь тэр. Эр хүнээс сайхан үг сонссон хүн чинь бүтэн өдөржингөө хөөрчихсөн. Тэрхүү үгийн эрчид хөглөгдөөд амьдралдаа анх удаа ганц хуудас өгүүлэг ноороглоод үздэг юм бил үү хэмээн зориглосон нь яван явсаар “Мянган жилд ургах ганц сарнай” хэмээх анхны зохиол минь болсон түүхтэй. Зохиолынхоо эхний ганц, хоёр хэсгийг блог дээрээ нийтэлсний дараа санаанд оромгүй олон хүн “Үргэлжлэл нь хэзээ нийтлэгдэх вэ?” хэмээн зогсоо зайгүй шалгааж, тэрхүү уншигчдын сэтгэгдлээр зориг орж, зохиолоо бүрэн дуусгаж билээ. Ийнхүү “Мянган жилд ургах ганц сарнай” өгүүллэгийн ард гарсныхаа дараа 2009 он хүртэл ажлынхаа хажуугаар өдөр алгасахгүй лаптоптойгоо найзалсан даа.

Болжмор блогийн нүүр хуудас
2. амьдрал үхлийн зааг
Ажилдаа шамдсаар харийн нутагт хөлөө олж чадсан тэрээр хүсэл сонирхолдоо хөтлөгдөн унтах нойрноосоо хумслан шөнө бүр компьюьтерийнхээ гарыг товшин сууна. Харьцангуй хурдан хугацаанд зохиолчийн хувиар уншигчдад танигдаж, гурван жил хүрэхгүй хугацаанд хоёр кино зохиол, гурван ном эрхлэн гаргасан аж. Тодруулбал, “Амьдрах тасалбар”, “Элэг нэгтэн” кино зохиол, “Мянган жилд ургах ганц сарнай”, ”Наран бүүвэй”, “Хүслийн ангууч” хэмээх уран зохиолын номууд туурвижээ.
2009 оны есдүгээр сар. Түүний зохиолчоор ажилласан “Амьдрах тасалбар” кино нээлтээ хийж, аав, ээж, охин гээд хайртай гэр бүлийн гишүүд нь түүний өмнөөс улаан хивсэн дээр алхах, гайхалтай мөч тохиов. Харамсалтай нь тэр үед Ц.Байгалмаа эх орноосоо 10 мянган км-ийн цаана зам тээврийн хүндхэн осолд орж, амьдрал үхлийн зааг дээр очжээ.

“Тухайн үед би 13 хагалгаанд орж, сар орчим АНУ-ын эмнэлэгт ухаангүй байсан гэдэг. Ухаан орсныхоо дараа оюун ухааны хувьд яг л дөрөв, таван настай хүүхэдтэй адил сэтгэхүйтэй болчихсон. Бие махбодын хувьд баруун хөлийн шагайны оронд гурван хадаас хадуулж, хөдөлмөрийн чадвараа 70 хувь алдсан. Арайхийн хагалгаануудынхаа ард гармагцаа эх орондоо эргэн ирж, хөл дээрээ босохын төлөө тасралтгүй арван жил хичээсэн.
Нас биед хүрсэн том охин нь гэнэтхэн л нэг өдөр хөдөлмөрийн чадвараа алдаад зогсохгүй оюун санаа нь яг л хүүхэд шиг болсныг харах эцэг, эхэд маань ямаршуу хүнд туссаныг төсөөлөхөд ч хэцүү. Гэхдээ би үнэхээр азтай нэгэн. Аав, ээж, хоёр дүү, хайрт охин, халамжит хань маань эргээд хөл дээрээ босоход, нийгэмд буцаж ороход надтай хамт цуцашгүй тэмцсэн. Хэрвээ хайртай хүмүүс минь байгаагүй бол би энэ тэмцэлд буугаад өгсөн ч байж магад. Түүнээс гадна намайг таягтай хэмээн хараагүй ганц эр хүн бол миний хань. Тэр хүнтэй танилцсан цагаас хайр халамжинд нь өлгийдүүлсээр, амьдралдаа бүрэн сэтгэл хангалуун нэгэн болж хувирсан."
Тэртээ 2007 онд гуравхан настай ээжийгээ онгоцны буудал дээрээс үдэн гаргаж байсан түүний охин одоо хэдийнээ айлын бэр болж, алс холын арлын оронд эдийн засаг, бизнесийн чиглэлээр суралцаж буй. Охин нь түүний уран бүтээлийн шүүмжлэгч, зөвлөгч, амьдралынх нь хамгийн сайн найз.

3. шинэ хамт олон, шинэ итгэл найдвар
2022 оны наймдугаар сар. Юнител группийн цахим хуудас дээр нийтлэгдсэн “Тусгай хэрэгцээт иргэдийг ажлын байранд урьж байна” гэх зарыг хармагцаа холбогдож, ярилцлагад оржээ. Тун удалгүй албан ёсоор
Юнител группт
Гэрээний туслах ажилтнаар орж, одоог хүртэл тасралтгүй энэхүү том айлын нэгэн гишүүн болон ажиллаж буй.
“Хүн гэдэг чинь ерөөсөө л нийгмийн амьтан юм билээ. 2009 оны тэрхүү аймшигт ослоос хойш би яаж ч хичээгээд дахин зохиол туурвиж чадахгүй байсан. Харин 13 жилийн дараа ахин ажилд орж, хамт олонтой болсны дараа бичих онгод маань эргээд ирсэн. Одоо бол урьдынх шигээ шөнийн нойроо бүтэн хугасалж чадахгүй ч өөрийн фейсбүүк групп дээрээ тогтмол зохиолоо нийтэлсээр байгаадаа сэтгэл тун хангалуун байгаа.”

Ц.Байгалмаа зохиол туурвихын сацуу спортоор идэвхтэй хичээллэдэг нэгэн. Тэрээр Монголын параволейболын шигшээ багийн тамирчин, параволейболын спортын мастер зэрэгтэй юм. Өнгөрсөн аравдугаар сард шигшээ багийн тамирчдын хамтаар Египетийн Каир хотноо зохиогдсон Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцжээ.
Энэхүү тэмцээнд оролцоход хамт олных нь зүгээс дэмжин нэг сарын цалинтай чөлөө олгосон аж. Ойрын хугацаанд тэрээр Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцохоор бэлдэж буй бөгөөд тамирчны хувиар Олимпын наадмын нээлтийн үеэр цэнгэлдэх тойрон алхах мөрөөдөлтэй.

4. би амьдрах дуртай
“Яг одоо чиний дэргэд суугаа хайртай хүн чинь чамайг амьд байгаад, амьдрахын төлөө тэмцэж буйд чинь талархаж байгаа гэдэгт итгэлтэй байна. Тийм болохоор амьдраад үз. Энгийн шалтгаантай байсан ч хичээ.
Өглөө босоход цаг агаар сайхан байвал энэ өдрийг дуустал амьдаръя гээд хичээгээд үз. Хэрвээ гадаа бороотой байвал бороо зогсохыг хүлээнгээ дахиад нэг өдөр амьдар.

Lovely Runner

Өчигдөрхөн үзсэн
драма дээр
осолд орж, суумгай болсон охинд нэгэн залуу ингэж хэлдэг юм. Энэхүү нийтлэлийнхээ гол дүртэй ярилцаж байхдаа хүнд хэцүү цаг үед илүү сайхан өдөр ирнэ гэх итгэл, түүнийг өгөх гэр бүл, хайртай хүмүүстэй байна гэдэг ямар гайхалтай зүйл гэдгийг багахан ч атугай ухаарсан билээ.
“Нэгэнтээ л хүн болж төрснийх би бусдын чадаж буй бүгдийг л оролдож үзэхийг хүсдэг. Түнэр харанхуйгаар дүүрэн өдрүүдийг туулж байлаа ч маргааш, маргаашийн цаад өдөр гэрэлтэй, жаргалтай байна гэдэгт итгэлтэй байгаарай.” хэмээх Ц.Байгалмаагийн үгээр эл нийтлэлээ жаргаая.

Одоогоос арав гаруй жилийн өмнө, цахим платформууд одоогийнх шиг хүчээ аваагүй байх цагт олон төрлийн блогууд борооны дараах мөөг шиг олширч, хүн бүхэн хорвоо дэлхийн тухай эрээвэр хураавар бодлуудаа блог дээрээ бичиж, бусадтай хуваалцдаг байсан үеийг уншигч та санаж байна уу?
Яг л тэрхүү давлагаан дунд, нэгэн цагт монголын цахим ертөнцөд толгой цохиж явсан “Банжиг” хэмээх их айлд “Болжмор” нэрээрээ чамгүй олон уншигчдад танигдаж байсан Ц. Байгалмаа бол бидний энэ удаагийн нийтлэлийн гол дүр.
Байгалмаа идэвхтэй блог хөтөлсөн 2007-2009 онуудад уран зохиолын гурван бүтээл туурвиж байсан бөгөөд эдгээр номд орсон дийлэнх өгүүлэг нь бодит хүмүүсийн түүх гэдгээрээ онцгой. Гэхдээ түүнтэй ярилцан суух үед туулж өнгөрүүлсэн амьдрал нь бичсэн зохиолуудаас нь ч илүү адармаатай, саад нугачаагаар дүүрэн, шавилхан биетэй бүсгүйд ахадсан мэт санагдав.
### 1. Блогийн ертөнц дэх болжмор
Ардчилсан хувьсгалын нүргээн, ард олны нүүдэл намжаагүй байх цаг үед МУИС-ийг улс төр судлаач мэргэжлээр төгсчээ. Эзэмшсэн мэргэжлээрээ ажиллах завшаан тухайн үеийн нийгэмд хараахан бүрдээгүй байсан тул Монголын Цахилгаан Холбоо ХК-д Бичиг хэргийн оператораар хэсэг хугацаанд ажиллав. Ийнхүү 2007 онд тухайн үеийн залуусын адилаар амьдралаа сайжруулж, мэргэжил боловсролоо дээшлүүлэх хүслээр жигүүрлэж, хөхнөөсөө ч гараагүй гуравхан настай охиноо аав, ээждээ үлдээн АНУ-ын Чикаго хотыг зорьсон түүхтэй. Түүнээс хэрхэн блогийн ертөнцтэй танилцаж, зохиол туурвиж эхэлсэн тухай асуухад:
“Хүний нутагт ганц биеэрээ байгаа хүнд хамгийн хэцүү зүйл бол ганцаардал. Аргаа барахдаа дэлгэцийн цаанаас хэн нэгэнтэй эх хэлээрээ хууч хөөрч, жаргал зовлонгоо хуваалцах зорилгоор АНУ-д очсоныхоо дараа чатны платформуудаар их хэсдэг байв. Чатаар хүмүүстэй харилцаж байх үедээ блог гэх ертөнцийг олж мэдээд уншигч нь болсон.
Тухайн үеийн блогчид амьдралдаа тохиосон элдэв түүх, хөгтэй явдал, хорвоо ертөнцийн эрээн бараан гээд л түмэн янзын сэдвээр бичнэ. Харин миний хувьд зохиол бичдэг байсан нь танил залуугийн хэлсэн ганцхан үгээс үүдэлтэй.
АНУ-д амьдарч байхад танилцсан нэгэн залуу гэнэтхэн нэг өдөр “Чи бол мянган жилд ургах ганц сарнай” гэж хэлэх нь тэр. Эр хүнээс сайхан үг сонссон хүн чинь бүтэн өдөржингөө хөөрчихсөн. Тэрхүү үгийн эрчид хөглөгдөөд амьдралдаа анх удаа ганц хуудас өгүүлэг ноороглоод үздэг юм бил үү хэмээн зориглосон нь яван явсаар “Мянган жилд ургах ганц сарнай” хэмээх анхны зохиол минь болсон түүхтэй. Зохиолынхоо эхний ганц, хоёр хэсгийг блог дээрээ нийтэлсний дараа санаанд оромгүй олон хүн “Үргэлжлэл нь хэзээ нийтлэгдэх вэ?” хэмээн зогсоо зайгүй шалгааж, тэрхүү уншигчдын сэтгэгдлээр зориг орж, зохиолоо бүрэн дуусгаж билээ. Ийнхүү “Мянган жилд ургах ганц сарнай” өгүүллэгийн ард гарсныхаа дараа 2009 он хүртэл ажлынхаа хажуугаар өдөр алгасахгүй лаптоптойгоо найзалсан даа.
Болжмор блогийн нүүр хуудас
### 2. амьдрал үхлийн зааг
Ажилдаа шамдсаар харийн нутагт хөлөө олж чадсан тэрээр хүсэл сонирхолдоо хөтлөгдөн унтах нойрноосоо хумслан шөнө бүр компьюьтерийнхээ гарыг товшин сууна. Харьцангуй хурдан хугацаанд зохиолчийн хувиар уншигчдад танигдаж, гурван жил хүрэхгүй хугацаанд хоёр кино зохиол, гурван ном эрхлэн гаргасан аж. Тодруулбал, “Амьдрах тасалбар”, “Элэг нэгтэн” кино зохиол, “Мянган жилд ургах ганц сарнай”, ”Наран бүүвэй”, “Хүслийн ангууч” хэмээх уран зохиолын номууд туурвижээ.
2009 оны есдүгээр сар. Түүний зохиолчоор ажилласан “Амьдрах тасалбар” кино нээлтээ хийж, аав, ээж, охин гээд хайртай гэр бүлийн гишүүд нь түүний өмнөөс улаан хивсэн дээр алхах, гайхалтай мөч тохиов. Харамсалтай нь тэр үед Ц.Байгалмаа эх орноосоо 10 мянган км-ийн цаана зам тээврийн хүндхэн осолд орж, амьдрал үхлийн зааг дээр очжээ.
“Тухайн үед би 13 хагалгаанд орж, сар орчим АНУ-ын эмнэлэгт ухаангүй байсан гэдэг. Ухаан орсныхоо дараа оюун ухааны хувьд яг л дөрөв, таван настай хүүхэдтэй адил сэтгэхүйтэй болчихсон. Бие махбодын хувьд баруун хөлийн шагайны оронд гурван хадаас хадуулж, хөдөлмөрийн чадвараа 70 хувь алдсан. Арайхийн хагалгаануудынхаа ард гармагцаа эх орондоо эргэн ирж, хөл дээрээ босохын төлөө тасралтгүй арван жил хичээсэн.
Нас биед хүрсэн том охин нь гэнэтхэн л нэг өдөр хөдөлмөрийн чадвараа алдаад зогсохгүй оюун санаа нь яг л хүүхэд шиг болсныг харах эцэг, эхэд маань ямаршуу хүнд туссаныг төсөөлөхөд ч хэцүү. Гэхдээ би үнэхээр азтай нэгэн. Аав, ээж, хоёр дүү, хайрт охин, халамжит хань маань эргээд хөл дээрээ босоход, нийгэмд буцаж ороход надтай хамт цуцашгүй тэмцсэн. Хэрвээ хайртай хүмүүс минь байгаагүй бол би энэ тэмцэлд буугаад өгсөн ч байж магад. Түүнээс гадна намайг таягтай хэмээн хараагүй ганц эр хүн бол миний хань. Тэр хүнтэй танилцсан цагаас хайр халамжинд нь өлгийдүүлсээр, амьдралдаа бүрэн сэтгэл хангалуун нэгэн болж хувирсан."
Тэртээ 2007 онд гуравхан настай ээжийгээ онгоцны буудал дээрээс үдэн гаргаж байсан түүний охин одоо хэдийнээ айлын бэр болж, алс холын арлын оронд эдийн засаг, бизнесийн чиглэлээр суралцаж буй. Охин нь түүний уран бүтээлийн шүүмжлэгч, зөвлөгч, амьдралынх нь хамгийн сайн найз.
### 3. шинэ хамт олон, шинэ итгэл найдвар
2022 оны наймдугаар сар. Юнител группийн цахим хуудас дээр нийтлэгдсэн “Тусгай хэрэгцээт иргэдийг ажлын байранд урьж байна” гэх зарыг хармагцаа холбогдож, ярилцлагад оржээ. Тун удалгүй албан ёсоор Юнител группт Гэрээний туслах ажилтнаар орж, одоог хүртэл тасралтгүй энэхүү том айлын нэгэн гишүүн болон ажиллаж буй.
“Хүн гэдэг чинь ерөөсөө л нийгмийн амьтан юм билээ. 2009 оны тэрхүү аймшигт ослоос хойш би яаж ч хичээгээд дахин зохиол туурвиж чадахгүй байсан. Харин 13 жилийн дараа ахин ажилд орж, хамт олонтой болсны дараа бичих онгод маань эргээд ирсэн. Одоо бол урьдынх шигээ шөнийн нойроо бүтэн хугасалж чадахгүй ч өөрийн фейсбүүк групп дээрээ тогтмол зохиолоо нийтэлсээр байгаадаа сэтгэл тун хангалуун байгаа.”
Ц.Байгалмаа зохиол туурвихын сацуу спортоор идэвхтэй хичээллэдэг нэгэн. Тэрээр Монголын параволейболын шигшээ багийн тамирчин, параволейболын спортын мастер зэрэгтэй юм. Өнгөрсөн аравдугаар сард шигшээ багийн тамирчдын хамтаар Египетийн Каир хотноо зохиогдсон Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцжээ.
Энэхүү тэмцээнд оролцоход хамт олных нь зүгээс дэмжин нэг сарын цалинтай чөлөө олгосон аж. Ойрын хугацаанд тэрээр Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцохоор бэлдэж буй бөгөөд тамирчны хувиар Олимпын наадмын нээлтийн үеэр цэнгэлдэх тойрон алхах мөрөөдөлтэй.
### 4. би амьдрах дуртай
> “Яг одоо чиний дэргэд суугаа хайртай хүн чинь чамайг амьд байгаад, амьдрахын төлөө тэмцэж буйд чинь талархаж байгаа гэдэгт итгэлтэй байна. Тийм болохоор амьдраад үз. Энгийн шалтгаантай байсан ч хичээ.
>
> Өглөө босоход цаг агаар сайхан байвал энэ өдрийг дуустал амьдаръя гээд хичээгээд үз. Хэрвээ гадаа бороотой байвал бороо зогсохыг хүлээнгээ дахиад нэг өдөр амьдар.
>
> Lovely Runner
Өчигдөрхөн үзсэн драма дээр осолд орж, суумгай болсон охинд нэгэн залуу ингэж хэлдэг юм. Энэхүү нийтлэлийнхээ гол дүртэй ярилцаж байхдаа хүнд хэцүү цаг үед илүү сайхан өдөр ирнэ гэх итгэл, түүнийг өгөх гэр бүл, хайртай хүмүүстэй байна гэдэг ямар гайхалтай зүйл гэдгийг багахан ч атугай ухаарсан билээ.
“Нэгэнтээ л хүн болж төрснийх би бусдын чадаж буй бүгдийг л оролдож үзэхийг хүсдэг. Түнэр харанхуйгаар дүүрэн өдрүүдийг туулж байлаа ч маргааш, маргаашийн цаад өдөр гэрэлтэй, жаргалтай байна гэдэгт итгэлтэй байгаарай.” хэмээх Ц.Байгалмаагийн үгээр эл нийтлэлээ жаргаая.