Тээврийн хэрэгслээс ялгарах бохирдлыг бууруулахад таны оролцоо юу вэ?
<div class="article-body no-wide-image">
          <p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/8cbcab653123296c4d6b58c149d36b57.png"></p><p></p><p><br></p><p>Манай улсын зам дээр зорчиж байгаа нийт тээврийн хэрэгслийн 81.3 хувь нь арав ба түүнээс дээш жилийн ашиглалтын хугацаатай төдийгүй 100 автомашины 2.8 нь автобус, 1000 автомашины ердөө дөрөв нь цахилгаан хөдөлгүүртэй байна. </p><p>НҮБ-аас хүн амын эрүүл мэндэд хамгийн хортой гэж тогтоосон арван бодисын дотор автомашины хөдөлгүүрийн утаанаас ялгаран гардаг нүүрстөрөгчийн исэл нь хортой чанараараа цацраг идэвхт бодисын дараа 2-рт, мөн азотын исэл 4-рт оржээ. Харин эдгээр бодисыг ялгаруулдаггүй, байгальд ээлтэй цахилгаан тээврийн хэрэгсэл нийт тээврийн хэрэгслийн 0.04 хувийг л эзэлж байгаа юм. </p><p>Тэрчлэн хүн амын өсөлт, автомашины хэрэгцээтэй уялдаж хангалттай өргөжихгүй байгаа замын систем, нийтийн тээврийн хүртээмж, явган болон дугуйтай зорчигчдын тусгай зам гээд олон асуудал бидний толгойны өвчин болсоор удаж байгаа. </p><p>Үүнээс улбаалан бид тогтвортой хөгжлийг дэмжигч <a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=c30728bf7c&amp;e=124308f983" target="_blank">ХААН Банктай</a> хамтран бэлтгэдэг цахим товхимлын шинэ дугаартаа тогтвортой тээврийн асуудлыг хөндөж, байгаль орчинд ээлтэй, хүний эрүүл мэндэд халгүй тээврийн хэрэглээг бий болгох, нийтийн тээврийн хэрэглээг нэмэгдүүлэх боломжийн тухай мэдээлэл бэлтгэлээ. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/32eb0f3d5b390081f93a8a93b03661b6.jpeg"></p><div class="image-caption">Гэрэл зургийг Б.Анарбаяр </div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>хол зайг богино зайнд туулахын төлөө бид байгаль орчноо хэр их бохирдуулдаг вэ?</div></h3><p></p><p>Автомашин, агаарын хөлөг, хүнд оврын ачааны машин, хүн тээврийн зориулалттай автобус гэх зэрэг уламжлалт түлшээр ажилладаг тээврийн хэрэгслүүд нийт хүлэмжийн хийн 10 гаруй хувь буюу жил бүр 51 тэрбум тонн хийг агаар мандалд ялгаруулж байна. </p><p>Өвлийн улиралд царцсан автомашин тэр дундаа хуучин автомашин хорт утаа маш их ялгаруулдаг аж. Ялангуяа манай улс шиг нийт тээврийн хэрэгслийн 80 гаруй хувь нь арваас дээш жилийн насжилттай, дээр нь нэмээд жилийн гуравны хоёр хүйтэн цаг агаартай байдаг улсын хувьд автомашины бохирдол яахын аргагүй анхаарах ёстой хамгийн том асуудлын нэг. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/28f1d2ea25941278b04a913285bb9625.png"></p><p></p><p><br></p><p>Сонирхуулахад, нэг хүнд ноогдох нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалтаар богино зайн нислэг буюу улс доторх нислэг тээврийн хэрэгслүүд дундаа тэргүүлдэг. Тийм ч учраас улс дамнасан, холын зайн аялал биш л бол онгоцноос илүүтэй автобус, галт тэрэг гэх мэт нэг дор олон зорчигч аялах боломжтой тээврийн хэрэгсэл сонгох нь эх дэлхийгээ хайрлаж буй нэгэн хэлбэр юм. Өчүүхэн төдий мэт санагдах боловч нэг хүний үзүүлж чадах нөлөөлөл, үр дүнг бид чамлах учиргүй. <br></p><p>Жишээлбэл, та Лондоноос Шотландын Глазго хүрэх 1200 км зайг галт тэргээр туулбал 120 кг нүүрстөрөгчийн давхар ислийн бохирдлыг шууд бусаар ялгаруулах бөгөөд онгоцоор ниссэн тохиолдолд энэ тоо дөрөв дахин нэмэгдэнэ. Харин Лондоноос Хонг Конг руу хоёр талын нислэг үйлдэх үед 4.6 тонн нүүрстөрөгчийн давхар исэл ялгарна. Энэ тоо бол 340 мянган гялгар уут үйлдвэрлэсэнтэй тэнцэх хэмжээний бохирдол гэдгийг санууштай. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">хүрээлэн буй орчинд ээлтэй хэчнээн тооны тээврийн хэрэгсэл зам дээр зорчиж байгаа вэ?</h3><p></p><p dir="ltr">Онцгой албан татварын тухай хуулиар 2007 оноос эхлэн хос тэжээлт, шингэрүүлсэн хийгээр ажилладаг, цахилгаан тэжээлт автомашины онцгой албан татварыг 50 хувиар хөнгөлсөн боловч бодит байдал дээр хос тэжээлт буюу hybrid автомашины хэрэглээ огцом өссөн. Үр дүнд нь татвар хөнгөлсөн гол зорилго биелээгүй төдийгүй өнөөдрийн авто машины түгжрэлийг үүсгэх хүчин зүйлийг бүрдүүлсэн билээ. </p><p>Харин бөмбөрцгийн нөгөө талд цахилгаан автомашин хэрэглээгээр дэлхийд Норвеги улс тэргүүлж байна. Өнгөрсөн оны байдлаар тус улсын нийт автомашины 25 хувь нь цахилгаан хөдөлгүүртэй байжээ. Түүнчлэн 2020 онд шинээр зарагдсан автомашины 75 хувь нь цахилгаан хөдөлгүүртэй байсан нь тус улс ашиглаж буй цахилгааныхаа 98 хувийг сэргээгдэх тэр дундаа усны эрчим хүчнээс гаргаж авдагтай салшгүй холбоотой. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/78abeffd26f60b735910e610630da01d.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/898500a99f7ce5fe373dd859e342d97b.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div><span style='font-family: "SF Display", sans-serif; font-size: 21.6px; letter-spacing: 0.5px; background-color: rgb(250, 250, 250);'>"GOOGLE"-ДЭХЭЭС ЗАЛХУУРСАН АСУУЛТ</span><br></div></h3><p></p><p dir="ltr"><em><strong>НИЙСЛЭЛ ХОТЫН ИРГЭД ХЭЗЭЭ НИЙТИЙН ТЭЭВРЭЭР АЗ ЖАРГАЛТАЙ ЗОРЧИХ ВЭ? </strong></em><br><br>Автобус, метроны системээрээ дэлхийд тэргүүлэгчдийн нэг Сингапурт нийтийн тээврээр өдөрт дунджаар 6.5 сая хүн (Сингапурын хүн ам: 5.4сая) зорчдог бол Японд нэг хүн жилд дунджаар 313 орчим удаа нийтийн тээврийн хэрэгслээр зорчдог байна. Дэлхийн ихэнх улсууд тээврээс үүдэлтэй бохирдол, түгжрэл зэрэг олон нийгмийн асуудлын шийдлийг нийтийн тээвэр хэмээн харж буй. </p><p>Нийслэл Улаанбаатар хотод өдгөө 98 чиглэлд 900 гаруй автобус иргэдэд нийтийн тээврийн үйлчилгээ үзүүлж, нийт зорчилтын 20 орчим хувийг нуруун дээрээ үүрч байна. Хамгийн оргил үе болох есөөс арваннэгдүгээр сард өдөрт 700 мянган зорчигч автобусаар зорчдог. Улаанбаатар хотын авто замын түгжрэлийг бууруулах Үндэсний хорооны дарга, Монгол Улсын сайд Ж.Сүхбаатарын хэлж буйгаар нийтийн тээврийн парк шинэчлэлтийг 2024 онд багтаан 100 хувьд хүргэж, насжилт ихтэй автобусыг ашиглалтаас гаргах аж. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/cef63230b360299aff76152e6f88284c.png"></p><p></p><p><br></p><p dir="ltr"><em><strong>УЛААНБААТАРЫН АВТОБУСНЫ БУУДЛУУД ХЭР ХҮРТЭЭМЖТЭЙ ВЭ? </strong></em><br><br>Одоогийн байдлаар Улаанбаатарт зорчиж буй автобус хоорондын зай дунджаар найман минут. Дундаж гэдэг нь харьцангуй ойлголт бөгөөд хотын төвд зарим чиглэлийн автобус 3-4 минут тутамд ирдэг бол хотын зах зорчигч урсгал багатай газруудад 10-20 минут, бүр 30-40 минутын зайтай явах нь ч бий. </p><p>Public Lab Mongolia байгууллагаас хийсэн судалгаагаар Улаанбаатарт амьдарч буй нийт өрхийн ердөө 47 хувь нь автобусны буудалтай ойр (стандартын дагуу суурьшлын бүс дагуу 500 метр зайд автобусны байдал байх ёстой) амьдарч байна. Сонгинохайрхан дүүргийн хувьд автобусны буудал хамгийн хүртээмжгүй бөгөөд нийт өрхийн гуравны нэг нь л гэрээсээ гараад хагас км алхаад нийтийн тээвэрт суух боломжтой. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/02b66230a48e68251d159e34cad3f7cc.png"></p><p></p><p><br></p><p><em><strong>АВТОМАШИНААС ӨӨР СОНГОЛТ БИДЭНД БАЙГАА ЮУ? </strong></em></p><p>Нийслэл хот 2010-2020 оны хооронд 400 мянган иргэнээр бүл нэмсэн. Хүн ам өсөхийн хэрээр тээврийн хэрэгслийн тоо дагаж өссөн бөгөөд бүртгэлтэй тээврийн хэрэгслийн тоо 2012-2020 хугацаанд бараг тал хувиар нэмэгджээ. </p><p>Гэтэл хотын авто зам арван жилийн хугацаанд ердөө 181,.3 км-ээр уртассан байна. Тодруулбал, машины тоо хоёр дахин нэмэгдээд байхад авто замын урт ердөө 180 км-ээр нэмэгдсэн гэсэн үг. Энэ бол Улаанбаатар хотын түгжрэлийн үндсэн шалтгаануудын нэг юм. Зөвхөн автозам төдийгүй түгжрэлийг бууруулахад хүчтэй нөлөө үзүүлэх дугуй, явган хүний зам манай хотод хангалтгүй. </p><p>Одоогоор нийслэл хот 72,3 км дугуйн замтай бөгөөд үүнийг авто замтай харьцуулахад 15 дахин богино юм. Ойрын жилүүдэд Нийслэл 55 км дугуйн болон явган хүний зам, 2,9 км унадаг дугуйн гүүрэн зам барихаар төлөвлөж байгаагаас 2023 онд 3.18 км дугуйн зам, 1.67 км гүүрэн зам байгуулах аж. Гэхдээ л Нийслэл хотын хувьд энэ тоо дэндүү чамлалттай. </p><p>Өнөөдрийн байдлаар Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөний дундаж хурд ойролцоогоор 8,9 км/цаг. Энэ байдал удаан үргэлжилбэл 2025 онд 6 км/цаг болж, явганаар явж байгаагаас ялгаагүй байдалд хүрэх бол 2030 онд бүр гурван км/цаг буюу жинхэнэ утгаараа “0” зогсох судалгаа бий. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/496a12d3d203b26d415215c91bb5dfbc.jpeg"></p><div class="image-caption">Гэрэл зургийг Б.Анарбаяр </div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div><span style='font-family: "SF Display", sans-serif; font-size: 21.6px; letter-spacing: 0.5px; background-color: rgb(250, 250, 250);'>САЛБАРЫН ОНЦЛОХ МЭДЭЭ: </span><br></div></h3><p></p><p class="Paragraph SCXW142665679 BCX9" paraid="1852935842" paraeid="{992722e3-c0c1-4b03-8d60-f89f0262a642}{58}">-Өнгөрөгч долоо хоногт зохиогдсон “Улаанбаатар олон улсын хөрөнгө оруулалт түншлэлийн форум - 2023” үеэр Монгол Улсын Засгийн газраас ойрын жилүүдэд Улаанбаатар хотын авто замын түгжрэлийг бууруулахад чиглэсэн ажлуудаа <a href="https://news.mn/r/2642229/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">танилцууллаа. </a> </p><p>-Тогтвортой хөгжил 2030 цахим товхимлыг хамтран бэлтгэгч ХААН Банк байгальд ээлтэй бүтээгдэхүүн үйлчилгээ, ногоон бизнесүүдийг санхүүжилтээр дэмжиж, бүх төрлийн<a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=8925c2ef09&amp;e=124308f983" target="_blank"> ногоон зээлийг </a>харилцагчдадаа санал болгож байгаа бөгөөд энэ хүрээнд “Ногоон тээврийн хэрэгслийн зээл”-ээр цахилгаан автомашин авах боломжтой зээлийн шинэ бүтээгдэхүүнийг тун удахгүй зах зээлд нэвтрүүлэхээр ажиллаж байна.</p><p class="Paragraph SCXW142665679 BCX9" paraid="1923885826" paraeid="{992722e3-c0c1-4b03-8d60-f89f0262a642}{106}">-Өнгөрөгч долоо хоногт Ж.Байдены танхим Конгресст өргөн барьсан ирэх оны төсвийн төсөлдөө тээврийн салбараас улбаатай хүлэмжийн хийг бууруулах зорилго бүхий 1.375 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалтыг <a href="https://www.greenbiz.com/article/white-houses-2024-budget-proposal-prioritizes-climate-tech?utm_medium=email&amp;utm_source=newsletter&amp;utm_campaign=newsletters&amp;utm_content=---climate-tech&amp;mkt_tok=MjExLU5KWS0xNjUAAAGKwoHCR24jXmc0H-RIIfFAdpj_aM9beIpBBT87DfUO4ieqm9lsyTJ7djCc2aJPeb_dXpVLp1kHRsHudP9vVRMg26IrTrRD8FdRAEygf2lziKsPyYs" target="_blank" rel="noreferrer noopener">багтаасан байна. </a> </p><p class="Paragraph SCXW142665679 BCX9" paraid="1937991517" paraeid="{992722e3-c0c1-4b03-8d60-f89f0262a642}{123}">-Сэргээгдэх эрчим хүчний технологиор бүрэн тоноглогдсон цахилгаан машинаар Их Британи хос Арктикаас Антарктид хүртэлх 27 мянган км зайг <a href="https://www.bbc.com/news/uk-scotland-north-east-orkney-shetland-64964294" target="_blank" rel="noreferrer noopener">туулж байна. </a> </p><p class="Paragraph SCXW142665679 BCX9" paraid="1937991517" paraeid="{992722e3-c0c1-4b03-8d60-f89f0262a642}{123}"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/b444426356c6547b9dc7e141ad2e3c38.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div><span style='font-family: "SF Display", sans-serif; font-size: 21.6px; letter-spacing: 0.5px; background-color: rgb(250, 250, 250);'>САНАЛ БОЛГОХ НЬ:</span><br></div></h3><p></p><p><strong>ВИДЕО:</strong></p><p>Өнөөдрийн байдлаар Дэлхийн хүн амын талаас илүү хувь нь хотод амьдарч байгаа бөгөөд 2050 он гэхэд дахин 2.5 тэрбум хүн хот суурин газар руу нүүх төлөвтэй. Питер Калторп энэхүү бичлэгээрээ дамжуулан илүү ухаалаг, хүрээлэн буй орчинд ээлтэй байхын сацуу эдийн засгийн ач холбогдолтой хотыг бүтээн байгуулахад нэн шаардлагатай 7 зарчмыг хуваалцжээ. <br><br><strong style='font-family: "open sans", "helvetica neue", helvetica, arial, sans-serif;'><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=c5d62829c3&amp;e=124308f983" target="_blank">7 PRINCIPLES FOR BUILDING BETTER CITIES | PETER CALTHORPE</a></strong></p><p><br><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=81486b7adc&amp;e=124308f983" target="_blank"><strong style='color: rgb(0, 0, 0); font-family: "open sans", "helvetica neue", helvetica, arial, sans-serif;'>КИНО: </strong></a><br><br>Өндөр хурдны галт тэргээс эхлээд цахилгаан хөдөлгүүртэй онгоц хүртэлх тээврийн хэрэгслийн инновацийн шийдлүүдээрээ яагаад АНУ хөгжингүй орнуудаас хоцорч байна вэ? Нийтийн тээврийг шинэчлэх нь бидний төсөөлж буйгаас хэр ярвигтай талаар тус баримтат бүтээлтайлбарлах болно. </p><p><br><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=c3cfc4f7da&amp;e=124308f983" target="_blank"><strong style='font-family: "open sans", "helvetica neue", helvetica, arial, sans-serif; font-size: 15px;'><br></strong></a><strong style='font-family: "open sans", "helvetica neue", helvetica, arial, sans-serif; font-size: 15px;'><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=09c8a758bf&amp;e=124308f983" target="_blank">WHAT THE FUTURE CARS, PLANES, AND TRAINS IN THE U.S COULD LOOK LIKE</a></strong></p><p><br><strong>САЙТ:</strong></p><p>Дэлхийн олон орны иргэд өдөр тутамдаа ялгаруулж буй хүлэмжийн хийгээ тооцоолох янз бүрийн апп, вэб сайтыг түгээмэл ашигладаг. Тэгвэл та Монгол залуусын бүтээсэн, монголчуудын хэрэглээний мэдээлэл дээр тулгуурласан энэхүү сайтаар зочилж, нэг жилд хэчнээн тонн хүлэмжийн хий ялгаруулах үйлдэл, шийдвэр гаргаж буйг тодорхой<a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=9495feb920&amp;e=124308f983" rel="noreferrer noopener" target="_blank"> </a>олж мэдээрэй. <br> </p><p><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=3216c8ea23&amp;e=124308f983" target="_blank"><strong>CUT CARBON </strong></a><br><br><strong>ТАЙЛАН</strong>: </p><p>Гэр суурьшлын бүс буюу бидний ярьж заншснаар гэр хороололд амьдарч буй иргэдэд тээврийн үйлчилгээ дутмагийн улмаас ямар олон бэрхшээл тулгардаг тухай судалгааны тайлантай танилцаарай. </p><p dir="ltr"><a href="https://today.us17.list-manage.com/track/click?u=36d1408fd7b4f6515774b13ef&amp;id=45cf876f5e&amp;e=124308f983" target="_blank"><strong>УЛААНБААТАР ХОТЫН ГЭР ХОРООЛЛЫН ИРГЭДИЙН ЗОРЧИХ ХӨДӨЛГӨӨН </strong></a><br><br></p>
<p><i style='caret-color: rgb(28, 28, 28); color: rgb(28, 28, 28); font-family: "SF Display", Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 14.4px; letter-spacing: 0.15px;'><br>Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал хэвшил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран "Тогтвортой хөгжил-2030" цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.</i><i>Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.</i></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/60a33c34f48e996b5c32bfcfd8dccf6c.jpeg"></p><blockquote><p>Цахим товхимолд бүртгүүлэх: <a href="https://2030.mn/" target="_blank">2030.mn</a></p>
<cite><p>Unread Media &amp; Khan bank </p>
</cite></blockquote>          </div>

Манай улсын зам дээр зорчиж байгаа нийт тээврийн хэрэгслийн 81.3 хувь нь арав ба түүнээс дээш жилийн ашиглалтын хугацаатай төдийгүй 100 автомашины 2.8 нь автобус, 1000 автомашины ердөө дөрөв нь цахилгаан хөдөлгүүртэй байна.
НҮБ-аас хүн амын эрүүл мэндэд хамгийн хортой гэж тогтоосон арван бодисын дотор автомашины хөдөлгүүрийн утаанаас ялгаран гардаг нүүрстөрөгчийн исэл нь хортой чанараараа цацраг идэвхт бодисын дараа 2-рт, мөн азотын исэл 4-рт оржээ. Харин эдгээр бодисыг ялгаруулдаггүй, байгальд ээлтэй цахилгаан тээврийн хэрэгсэл нийт тээврийн хэрэгслийн 0.04 хувийг л эзэлж байгаа юм.
Тэрчлэн хүн амын өсөлт, автомашины хэрэгцээтэй уялдаж хангалттай өргөжихгүй байгаа замын систем, нийтийн тээврийн хүртээмж, явган болон дугуйтай зорчигчдын тусгай зам гээд олон асуудал бидний толгойны өвчин болсоор удаж байгаа.
Үүнээс улбаалан бид тогтвортой хөгжлийг дэмжигч
ХААН Банктай
хамтран бэлтгэдэг цахим товхимлын шинэ дугаартаа тогтвортой тээврийн асуудлыг хөндөж, байгаль орчинд ээлтэй, хүний эрүүл мэндэд халгүй тээврийн хэрэглээг бий болгох, нийтийн тээврийн хэрэглээг нэмэгдүүлэх боломжийн тухай мэдээлэл бэлтгэлээ.

Гэрэл зургийг Б.Анарбаяр
хол зайг богино зайнд туулахын төлөө бид байгаль орчноо хэр их бохирдуулдаг вэ?
Автомашин, агаарын хөлөг, хүнд оврын ачааны машин, хүн тээврийн зориулалттай автобус гэх зэрэг уламжлалт түлшээр ажилладаг тээврийн хэрэгслүүд нийт хүлэмжийн хийн 10 гаруй хувь буюу жил бүр 51 тэрбум тонн хийг агаар мандалд ялгаруулж байна.
Өвлийн улиралд царцсан автомашин тэр дундаа хуучин автомашин хорт утаа маш их ялгаруулдаг аж. Ялангуяа манай улс шиг нийт тээврийн хэрэгслийн 80 гаруй хувь нь арваас дээш жилийн насжилттай, дээр нь нэмээд жилийн гуравны хоёр хүйтэн цаг агаартай байдаг улсын хувьд автомашины бохирдол яахын аргагүй анхаарах ёстой хамгийн том асуудлын нэг.

Сонирхуулахад, нэг хүнд ноогдох нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалтаар богино зайн нислэг буюу улс доторх нислэг тээврийн хэрэгслүүд дундаа тэргүүлдэг. Тийм ч учраас улс дамнасан, холын зайн аялал биш л бол онгоцноос илүүтэй автобус, галт тэрэг гэх мэт нэг дор олон зорчигч аялах боломжтой тээврийн хэрэгсэл сонгох нь эх дэлхийгээ хайрлаж буй нэгэн хэлбэр юм. Өчүүхэн төдий мэт санагдах боловч нэг хүний үзүүлж чадах нөлөөлөл, үр дүнг бид чамлах учиргүй.
Жишээлбэл, та Лондоноос Шотландын Глазго хүрэх 1200 км зайг галт тэргээр туулбал 120 кг нүүрстөрөгчийн давхар ислийн бохирдлыг шууд бусаар ялгаруулах бөгөөд онгоцоор ниссэн тохиолдолд энэ тоо дөрөв дахин нэмэгдэнэ. Харин Лондоноос Хонг Конг руу хоёр талын нислэг үйлдэх үед 4.6 тонн нүүрстөрөгчийн давхар исэл ялгарна. Энэ тоо бол 340 мянган гялгар уут үйлдвэрлэсэнтэй тэнцэх хэмжээний бохирдол гэдгийг санууштай.

хүрээлэн буй орчинд ээлтэй хэчнээн тооны тээврийн хэрэгсэл зам дээр зорчиж байгаа вэ?
Онцгой албан татварын тухай хуулиар 2007 оноос эхлэн хос тэжээлт, шингэрүүлсэн хийгээр ажилладаг, цахилгаан тэжээлт автомашины онцгой албан татварыг 50 хувиар хөнгөлсөн боловч бодит байдал дээр хос тэжээлт буюу hybrid автомашины хэрэглээ огцом өссөн. Үр дүнд нь татвар хөнгөлсөн гол зорилго биелээгүй төдийгүй өнөөдрийн авто машины түгжрэлийг үүсгэх хүчин зүйлийг бүрдүүлсэн билээ.
Харин бөмбөрцгийн нөгөө талд цахилгаан автомашин хэрэглээгээр дэлхийд Норвеги улс тэргүүлж байна. Өнгөрсөн оны байдлаар тус улсын нийт автомашины 25 хувь нь цахилгаан хөдөлгүүртэй байжээ. Түүнчлэн 2020 онд шинээр зарагдсан автомашины 75 хувь нь цахилгаан хөдөлгүүртэй байсан нь тус улс ашиглаж буй цахилгааныхаа 98 хувийг сэргээгдэх тэр дундаа усны эрчим хүчнээс гаргаж авдагтай салшгүй холбоотой.

"GOOGLE"-ДЭХЭЭС ЗАЛХУУРСАН АСУУЛТ
НИЙСЛЭЛ ХОТЫН ИРГЭД ХЭЗЭЭ НИЙТИЙН ТЭЭВРЭЭР АЗ ЖАРГАЛТАЙ ЗОРЧИХ ВЭ?
Автобус, метроны системээрээ дэлхийд тэргүүлэгчдийн нэг Сингапурт нийтийн тээврээр өдөрт дунджаар 6.5 сая хүн (Сингапурын хүн ам: 5.4сая) зорчдог бол Японд нэг хүн жилд дунджаар 313 орчим удаа нийтийн тээврийн хэрэгслээр зорчдог байна. Дэлхийн ихэнх улсууд тээврээс үүдэлтэй бохирдол, түгжрэл зэрэг олон нийгмийн асуудлын шийдлийг нийтийн тээвэр хэмээн харж буй.
Нийслэл Улаанбаатар хотод өдгөө 98 чиглэлд 900 гаруй автобус иргэдэд нийтийн тээврийн үйлчилгээ үзүүлж, нийт зорчилтын 20 орчим хувийг нуруун дээрээ үүрч байна. Хамгийн оргил үе болох есөөс арваннэгдүгээр сард өдөрт 700 мянган зорчигч автобусаар зорчдог. Улаанбаатар хотын авто замын түгжрэлийг бууруулах Үндэсний хорооны дарга, Монгол Улсын сайд Ж.Сүхбаатарын хэлж буйгаар нийтийн тээврийн парк шинэчлэлтийг 2024 онд багтаан 100 хувьд хүргэж, насжилт ихтэй автобусыг ашиглалтаас гаргах аж.

УЛААНБААТАРЫН АВТОБУСНЫ БУУДЛУУД ХЭР ХҮРТЭЭМЖТЭЙ ВЭ?
Одоогийн байдлаар Улаанбаатарт зорчиж буй автобус хоорондын зай дунджаар найман минут. Дундаж гэдэг нь харьцангуй ойлголт бөгөөд хотын төвд зарим чиглэлийн автобус 3-4 минут тутамд ирдэг бол хотын зах зорчигч урсгал багатай газруудад 10-20 минут, бүр 30-40 минутын зайтай явах нь ч бий.
Public Lab Mongolia байгууллагаас хийсэн судалгаагаар Улаанбаатарт амьдарч буй нийт өрхийн ердөө 47 хувь нь автобусны буудалтай ойр (стандартын дагуу суурьшлын бүс дагуу 500 метр зайд автобусны байдал байх ёстой) амьдарч байна. Сонгинохайрхан дүүргийн хувьд автобусны буудал хамгийн хүртээмжгүй бөгөөд нийт өрхийн гуравны нэг нь л гэрээсээ гараад хагас км алхаад нийтийн тээвэрт суух боломжтой.

АВТОМАШИНААС ӨӨР СОНГОЛТ БИДЭНД БАЙГАА ЮУ?
Нийслэл хот 2010-2020 оны хооронд 400 мянган иргэнээр бүл нэмсэн. Хүн ам өсөхийн хэрээр тээврийн хэрэгслийн тоо дагаж өссөн бөгөөд бүртгэлтэй тээврийн хэрэгслийн тоо 2012-2020 хугацаанд бараг тал хувиар нэмэгджээ.
Гэтэл хотын авто зам арван жилийн хугацаанд ердөө 181,.3 км-ээр уртассан байна. Тодруулбал, машины тоо хоёр дахин нэмэгдээд байхад авто замын урт ердөө 180 км-ээр нэмэгдсэн гэсэн үг. Энэ бол Улаанбаатар хотын түгжрэлийн үндсэн шалтгаануудын нэг юм. Зөвхөн автозам төдийгүй түгжрэлийг бууруулахад хүчтэй нөлөө үзүүлэх дугуй, явган хүний зам манай хотод хангалтгүй.
Одоогоор нийслэл хот 72,3 км дугуйн замтай бөгөөд үүнийг авто замтай харьцуулахад 15 дахин богино юм. Ойрын жилүүдэд Нийслэл 55 км дугуйн болон явган хүний зам, 2,9 км унадаг дугуйн гүүрэн зам барихаар төлөвлөж байгаагаас 2023 онд 3.18 км дугуйн зам, 1.67 км гүүрэн зам байгуулах аж. Гэхдээ л Нийслэл хотын хувьд энэ тоо дэндүү чамлалттай.
Өнөөдрийн байдлаар Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөний дундаж хурд ойролцоогоор 8,9 км/цаг. Энэ байдал удаан үргэлжилбэл 2025 онд 6 км/цаг болж, явганаар явж байгаагаас ялгаагүй байдалд хүрэх бол 2030 онд бүр гурван км/цаг буюу жинхэнэ утгаараа “0” зогсох судалгаа бий.

Гэрэл зургийг Б.Анарбаяр
САЛБАРЫН ОНЦЛОХ МЭДЭЭ:
-Өнгөрөгч долоо хоногт зохиогдсон “Улаанбаатар олон улсын хөрөнгө оруулалт түншлэлийн форум - 2023” үеэр Монгол Улсын Засгийн газраас ойрын жилүүдэд Улаанбаатар хотын авто замын түгжрэлийг бууруулахад чиглэсэн ажлуудаа
танилцууллаа.

-Тогтвортой хөгжил 2030 цахим товхимлыг хамтран бэлтгэгч ХААН Банк байгальд ээлтэй бүтээгдэхүүн үйлчилгээ, ногоон бизнесүүдийг санхүүжилтээр дэмжиж, бүх төрлийн
ногоон зээлийг
харилцагчдадаа санал болгож байгаа бөгөөд энэ хүрээнд “Ногоон тээврийн хэрэгслийн зээл”-ээр цахилгаан автомашин авах боломжтой зээлийн шинэ бүтээгдэхүүнийг тун удахгүй зах зээлд нэвтрүүлэхээр ажиллаж байна.
-Өнгөрөгч долоо хоногт Ж.Байдены танхим Конгресст өргөн барьсан ирэх оны төсвийн төсөлдөө тээврийн салбараас улбаатай хүлэмжийн хийг бууруулах зорилго бүхий 1.375 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалтыг
багтаасан байна.

-Сэргээгдэх эрчим хүчний технологиор бүрэн тоноглогдсон цахилгаан машинаар Их Британи хос Арктикаас Антарктид хүртэлх 27 мянган км зайг
туулж байна.


САНАЛ БОЛГОХ НЬ:
ВИДЕО:
Өнөөдрийн байдлаар Дэлхийн хүн амын талаас илүү хувь нь хотод амьдарч байгаа бөгөөд 2050 он гэхэд дахин 2.5 тэрбум хүн хот суурин газар руу нүүх төлөвтэй. Питер Калторп энэхүү бичлэгээрээ дамжуулан илүү ухаалаг, хүрээлэн буй орчинд ээлтэй байхын сацуу эдийн засгийн ач холбогдолтой хотыг бүтээн байгуулахад нэн шаардлагатай 7 зарчмыг хуваалцжээ.
7 PRINCIPLES FOR BUILDING BETTER CITIES | PETER CALTHORPE
КИНО:
Өндөр хурдны галт тэргээс эхлээд цахилгаан хөдөлгүүртэй онгоц хүртэлх тээврийн хэрэгслийн инновацийн шийдлүүдээрээ яагаад АНУ хөгжингүй орнуудаас хоцорч байна вэ? Нийтийн тээврийг шинэчлэх нь бидний төсөөлж буйгаас хэр ярвигтай талаар тус баримтат бүтээлтайлбарлах болно.
WHAT THE FUTURE CARS, PLANES, AND TRAINS IN THE U.S COULD LOOK LIKE
САЙТ:
Дэлхийн олон орны иргэд өдөр тутамдаа ялгаруулж буй хүлэмжийн хийгээ тооцоолох янз бүрийн апп, вэб сайтыг түгээмэл ашигладаг. Тэгвэл та Монгол залуусын бүтээсэн, монголчуудын хэрэглээний мэдээлэл дээр тулгуурласан энэхүү сайтаар зочилж, нэг жилд хэчнээн тонн хүлэмжийн хий ялгаруулах үйлдэл, шийдвэр гаргаж буйг тодорхой

олж мэдээрэй.

CUT CARBON
ТАЙЛАН
:
Гэр суурьшлын бүс буюу бидний ярьж заншснаар гэр хороололд амьдарч буй иргэдэд тээврийн үйлчилгээ дутмагийн улмаас ямар олон бэрхшээл тулгардаг тухай судалгааны тайлантай танилцаарай.
УЛААНБААТАР ХОТЫН ГЭР ХОРООЛЛЫН ИРГЭДИЙН ЗОРЧИХ ХӨДӨЛГӨӨН

Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал хэвшил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран "Тогтвортой хөгжил-2030" цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.
Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.

Цахим товхимолд бүртгүүлэх:
2030.mn

Unread Media & Khan bank


Манай улсын зам дээр зорчиж байгаа нийт тээврийн хэрэгслийн 81.3 хувь нь арав ба түүнээс дээш жилийн ашиглалтын хугацаатай төдийгүй 100 автомашины 2.8 нь автобус, 1000 автомашины ердөө дөрөв нь цахилгаан хөдөлгүүртэй байна.
НҮБ-аас хүн амын эрүүл мэндэд хамгийн хортой гэж тогтоосон арван бодисын дотор автомашины хөдөлгүүрийн утаанаас ялгаран гардаг нүүрстөрөгчийн исэл нь хортой чанараараа цацраг идэвхт бодисын дараа 2-рт, мөн азотын исэл 4-рт оржээ. Харин эдгээр бодисыг ялгаруулдаггүй, байгальд ээлтэй цахилгаан тээврийн хэрэгсэл нийт тээврийн хэрэгслийн 0.04 хувийг л эзэлж байгаа юм.
Тэрчлэн хүн амын өсөлт, автомашины хэрэгцээтэй уялдаж хангалттай өргөжихгүй байгаа замын систем, нийтийн тээврийн хүртээмж, явган болон дугуйтай зорчигчдын тусгай зам гээд олон асуудал бидний толгойны өвчин болсоор удаж байгаа.
Үүнээс улбаалан бид тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран бэлтгэдэг цахим товхимлын шинэ дугаартаа тогтвортой тээврийн асуудлыг хөндөж, байгаль орчинд ээлтэй, хүний эрүүл мэндэд халгүй тээврийн хэрэглээг бий болгох, нийтийн тээврийн хэрэглээг нэмэгдүүлэх боломжийн тухай мэдээлэл бэлтгэлээ.
Гэрэл зургийг Б.Анарбаяр
### хол зайг богино зайнд туулахын төлөө бид байгаль орчноо хэр их бохирдуулдаг вэ?
Автомашин, агаарын хөлөг, хүнд оврын ачааны машин, хүн тээврийн зориулалттай автобус гэх зэрэг уламжлалт түлшээр ажилладаг тээврийн хэрэгслүүд нийт хүлэмжийн хийн 10 гаруй хувь буюу жил бүр 51 тэрбум тонн хийг агаар мандалд ялгаруулж байна.
Өвлийн улиралд царцсан автомашин тэр дундаа хуучин автомашин хорт утаа маш их ялгаруулдаг аж. Ялангуяа манай улс шиг нийт тээврийн хэрэгслийн 80 гаруй хувь нь арваас дээш жилийн насжилттай, дээр нь нэмээд жилийн гуравны хоёр хүйтэн цаг агаартай байдаг улсын хувьд автомашины бохирдол яахын аргагүй анхаарах ёстой хамгийн том асуудлын нэг.
Сонирхуулахад, нэг хүнд ноогдох нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалтаар богино зайн нислэг буюу улс доторх нислэг тээврийн хэрэгслүүд дундаа тэргүүлдэг. Тийм ч учраас улс дамнасан, холын зайн аялал биш л бол онгоцноос илүүтэй автобус, галт тэрэг гэх мэт нэг дор олон зорчигч аялах боломжтой тээврийн хэрэгсэл сонгох нь эх дэлхийгээ хайрлаж буй нэгэн хэлбэр юм. Өчүүхэн төдий мэт санагдах боловч нэг хүний үзүүлж чадах нөлөөлөл, үр дүнг бид чамлах учиргүй.
Жишээлбэл, та Лондоноос Шотландын Глазго хүрэх 1200 км зайг галт тэргээр туулбал 120 кг нүүрстөрөгчийн давхар ислийн бохирдлыг шууд бусаар ялгаруулах бөгөөд онгоцоор ниссэн тохиолдолд энэ тоо дөрөв дахин нэмэгдэнэ. Харин Лондоноос Хонг Конг руу хоёр талын нислэг үйлдэх үед 4.6 тонн нүүрстөрөгчийн давхар исэл ялгарна. Энэ тоо бол 340 мянган гялгар уут үйлдвэрлэсэнтэй тэнцэх хэмжээний бохирдол гэдгийг санууштай.
### хүрээлэн буй орчинд ээлтэй хэчнээн тооны тээврийн хэрэгсэл зам дээр зорчиж байгаа вэ?
Онцгой албан татварын тухай хуулиар 2007 оноос эхлэн хос тэжээлт, шингэрүүлсэн хийгээр ажилладаг, цахилгаан тэжээлт автомашины онцгой албан татварыг 50 хувиар хөнгөлсөн боловч бодит байдал дээр хос тэжээлт буюу hybrid автомашины хэрэглээ огцом өссөн. Үр дүнд нь татвар хөнгөлсөн гол зорилго биелээгүй төдийгүй өнөөдрийн авто машины түгжрэлийг үүсгэх хүчин зүйлийг бүрдүүлсэн билээ.
Харин бөмбөрцгийн нөгөө талд цахилгаан автомашин хэрэглээгээр дэлхийд Норвеги улс тэргүүлж байна. Өнгөрсөн оны байдлаар тус улсын нийт автомашины 25 хувь нь цахилгаан хөдөлгүүртэй байжээ. Түүнчлэн 2020 онд шинээр зарагдсан автомашины 75 хувь нь цахилгаан хөдөлгүүртэй байсан нь тус улс ашиглаж буй цахилгааныхаа 98 хувийг сэргээгдэх тэр дундаа усны эрчим хүчнээс гаргаж авдагтай салшгүй холбоотой.
### "GOOGLE"-ДЭХЭЭС ЗАЛХУУРСАН АСУУЛТ
***НИЙСЛЭЛ ХОТЫН ИРГЭД ХЭЗЭЭ НИЙТИЙН ТЭЭВРЭЭР АЗ ЖАРГАЛТАЙ ЗОРЧИХ ВЭ?***
Автобус, метроны системээрээ дэлхийд тэргүүлэгчдийн нэг Сингапурт нийтийн тээврээр өдөрт дунджаар 6.5 сая хүн (Сингапурын хүн ам: 5.4сая) зорчдог бол Японд нэг хүн жилд дунджаар 313 орчим удаа нийтийн тээврийн хэрэгслээр зорчдог байна. Дэлхийн ихэнх улсууд тээврээс үүдэлтэй бохирдол, түгжрэл зэрэг олон нийгмийн асуудлын шийдлийг нийтийн тээвэр хэмээн харж буй.
Нийслэл Улаанбаатар хотод өдгөө 98 чиглэлд 900 гаруй автобус иргэдэд нийтийн тээврийн үйлчилгээ үзүүлж, нийт зорчилтын 20 орчим хувийг нуруун дээрээ үүрч байна. Хамгийн оргил үе болох есөөс арваннэгдүгээр сард өдөрт 700 мянган зорчигч автобусаар зорчдог. Улаанбаатар хотын авто замын түгжрэлийг бууруулах Үндэсний хорооны дарга, Монгол Улсын сайд Ж.Сүхбаатарын хэлж буйгаар нийтийн тээврийн парк шинэчлэлтийг 2024 онд багтаан 100 хувьд хүргэж, насжилт ихтэй автобусыг ашиглалтаас гаргах аж.
***УЛААНБААТАРЫН АВТОБУСНЫ БУУДЛУУД ХЭР ХҮРТЭЭМЖТЭЙ ВЭ?***
Одоогийн байдлаар Улаанбаатарт зорчиж буй автобус хоорондын зай дунджаар найман минут. Дундаж гэдэг нь харьцангуй ойлголт бөгөөд хотын төвд зарим чиглэлийн автобус 3-4 минут тутамд ирдэг бол хотын зах зорчигч урсгал багатай газруудад 10-20 минут, бүр 30-40 минутын зайтай явах нь ч бий.
Public Lab Mongolia байгууллагаас хийсэн судалгаагаар Улаанбаатарт амьдарч буй нийт өрхийн ердөө 47 хувь нь автобусны буудалтай ойр (стандартын дагуу суурьшлын бүс дагуу 500 метр зайд автобусны байдал байх ёстой) амьдарч байна. Сонгинохайрхан дүүргийн хувьд автобусны буудал хамгийн хүртээмжгүй бөгөөд нийт өрхийн гуравны нэг нь л гэрээсээ гараад хагас км алхаад нийтийн тээвэрт суух боломжтой.
***АВТОМАШИНААС ӨӨР СОНГОЛТ БИДЭНД БАЙГАА ЮУ?***
Нийслэл хот 2010-2020 оны хооронд 400 мянган иргэнээр бүл нэмсэн. Хүн ам өсөхийн хэрээр тээврийн хэрэгслийн тоо дагаж өссөн бөгөөд бүртгэлтэй тээврийн хэрэгслийн тоо 2012-2020 хугацаанд бараг тал хувиар нэмэгджээ.
Гэтэл хотын авто зам арван жилийн хугацаанд ердөө 181,.3 км-ээр уртассан байна. Тодруулбал, машины тоо хоёр дахин нэмэгдээд байхад авто замын урт ердөө 180 км-ээр нэмэгдсэн гэсэн үг. Энэ бол Улаанбаатар хотын түгжрэлийн үндсэн шалтгаануудын нэг юм. Зөвхөн автозам төдийгүй түгжрэлийг бууруулахад хүчтэй нөлөө үзүүлэх дугуй, явган хүний зам манай хотод хангалтгүй.
Одоогоор нийслэл хот 72,3 км дугуйн замтай бөгөөд үүнийг авто замтай харьцуулахад 15 дахин богино юм. Ойрын жилүүдэд Нийслэл 55 км дугуйн болон явган хүний зам, 2,9 км унадаг дугуйн гүүрэн зам барихаар төлөвлөж байгаагаас 2023 онд 3.18 км дугуйн зам, 1.67 км гүүрэн зам байгуулах аж. Гэхдээ л Нийслэл хотын хувьд энэ тоо дэндүү чамлалттай.
Өнөөдрийн байдлаар Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөний дундаж хурд ойролцоогоор 8,9 км/цаг. Энэ байдал удаан үргэлжилбэл 2025 онд 6 км/цаг болж, явганаар явж байгаагаас ялгаагүй байдалд хүрэх бол 2030 онд бүр гурван км/цаг буюу жинхэнэ утгаараа “0” зогсох судалгаа бий.
Гэрэл зургийг Б.Анарбаяр
### САЛБАРЫН ОНЦЛОХ МЭДЭЭ:
-Өнгөрөгч долоо хоногт зохиогдсон “Улаанбаатар олон улсын хөрөнгө оруулалт түншлэлийн форум - 2023” үеэр Монгол Улсын Засгийн газраас ойрын жилүүдэд Улаанбаатар хотын авто замын түгжрэлийг бууруулахад чиглэсэн ажлуудаа танилцууллаа.
-Тогтвортой хөгжил 2030 цахим товхимлыг хамтран бэлтгэгч ХААН Банк байгальд ээлтэй бүтээгдэхүүн үйлчилгээ, ногоон бизнесүүдийг санхүүжилтээр дэмжиж, бүх төрлийн ногоон зээлийг харилцагчдадаа санал болгож байгаа бөгөөд энэ хүрээнд “Ногоон тээврийн хэрэгслийн зээл”-ээр цахилгаан автомашин авах боломжтой зээлийн шинэ бүтээгдэхүүнийг тун удахгүй зах зээлд нэвтрүүлэхээр ажиллаж байна.
-Өнгөрөгч долоо хоногт Ж.Байдены танхим Конгресст өргөн барьсан ирэх оны төсвийн төсөлдөө тээврийн салбараас улбаатай хүлэмжийн хийг бууруулах зорилго бүхий 1.375 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалтыг багтаасан байна.
-Сэргээгдэх эрчим хүчний технологиор бүрэн тоноглогдсон цахилгаан машинаар Их Британи хос Арктикаас Антарктид хүртэлх 27 мянган км зайг туулж байна.
### САНАЛ БОЛГОХ НЬ:
**ВИДЕО:**
Өнөөдрийн байдлаар Дэлхийн хүн амын талаас илүү хувь нь хотод амьдарч байгаа бөгөөд 2050 он гэхэд дахин 2.5 тэрбум хүн хот суурин газар руу нүүх төлөвтэй. Питер Калторп энэхүү бичлэгээрээ дамжуулан илүү ухаалаг, хүрээлэн буй орчинд ээлтэй байхын сацуу эдийн засгийн ач холбогдолтой хотыг бүтээн байгуулахад нэн шаардлагатай 7 зарчмыг хуваалцжээ.
**7 PRINCIPLES FOR BUILDING BETTER CITIES | PETER CALTHORPE**
**КИНО:**
Өндөр хурдны галт тэргээс эхлээд цахилгаан хөдөлгүүртэй онгоц хүртэлх тээврийн хэрэгслийн инновацийн шийдлүүдээрээ яагаад АНУ хөгжингүй орнуудаас хоцорч байна вэ? Нийтийн тээврийг шинэчлэх нь бидний төсөөлж буйгаас хэр ярвигтай талаар тус баримтат бүтээлтайлбарлах болно.
**WHAT THE FUTURE CARS, PLANES, AND TRAINS IN THE U.S COULD LOOK LIKE**
**САЙТ:**
Дэлхийн олон орны иргэд өдөр тутамдаа ялгаруулж буй хүлэмжийн хийгээ тооцоолох янз бүрийн апп, вэб сайтыг түгээмэл ашигладаг. Тэгвэл та Монгол залуусын бүтээсэн, монголчуудын хэрэглээний мэдээлэл дээр тулгуурласан энэхүү сайтаар зочилж, нэг жилд хэчнээн тонн хүлэмжийн хий ялгаруулах үйлдэл, шийдвэр гаргаж буйг тодорхойолж мэдээрэй.
**CUT CARBON**
**ТАЙЛАН**:
Гэр суурьшлын бүс буюу бидний ярьж заншснаар гэр хороололд амьдарч буй иргэдэд тээврийн үйлчилгээ дутмагийн улмаас ямар олон бэрхшээл тулгардаг тухай судалгааны тайлантай танилцаарай.
**УЛААНБААТАР ХОТЫН ГЭР ХОРООЛЛЫН ИРГЭДИЙН ЗОРЧИХ ХӨДӨЛГӨӨН**
*Бид тогтвортой хөгжлийн тухай сэдвийг хүн бүрийн ой тоонд шингээж, алхам бүрдээ хариуцлагатай байх дадал хэвшил, эх дэлхийгээ хайрлах ухамсрыг бүтээхийн тулд Тогтвортой хөгжлийг дэмжигч ХААН Банктай хамтран "Тогтвортой хөгжил-2030" цахим товхимлыг бэлтгэн хүргэдэг билээ.**Хүн төрөлхтний гэрийн даалгавар гэгдэж буй "Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилго"-той холбоотой мэдээллүүд, үйл явдлууд, сайн жишээнүүдийг энгийн үгээр, сонирхолтойгоор тайлбарлан давхар блог нийтлэл болгон хүргэж байна.*
> Цахим товхимолд бүртгүүлэх: 2030.mn
>
> Unread Media & Khan bank