Номтой яриа #15: Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, түүхийн ухааны доктор Д.Цахилгаан 
<div class="article-body">
          <p><b> “Номтой яриа” булангийн энэ удаагийн дугаарт Монгол Улсын БНХАУ дахь Элчин сайд асан, түүхийн ухааны доктор, соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цахилгаан оролцлоо. Тэрээр хүн төрөлхтний сод туурвил, Хомэрын “Одиссэй”, “Илиада” туульсыг монгол хэлнээ хөрвүүлэн гаргаад буй. </b></p>
<blockquote><p><a href="https://unread.today/c/unread-book-club-odyssey" target="_blank">Unread Book Club: "Одиссэй” номын хэлэлцүүлгээс </a> </p>
<cite><p>Unread</p>
</cite></blockquote><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?</h3><p> Түүхийн ном л их уншдаг хүн дээ. Тэр дундаа гадаад харилцааны түүх бол миний ихэд сонирхож судалдаг чиглэл юм. Хэвлэлийн газраас Ф.М.Достоевскийн нэг бүтээлийг хөрвүүлээч гэсэн хүсэлт ирсэн учраас одоо уншиж байна. Уншиж байгаад орчуулах эсэхээ шийднэ. Ойрдоо шашны гүн ухааны номууд нэлээн барьж байгаа. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?</h3><p> Би гурван дээд сургууль төгсөж, маш олон багшаар ном заалгасан хүн. Тэгэхээр мэдээж том бүтээл олныг уншсан байж таарна. Гэхдээ юу гээч, номд том, жижиг нь чухал биш. Зохиолч, дипломатч Дондогийн Цэвэгмид агсны “Ухаан далай номоос эхтэй” гэж цомхон хэмжээтэй бүтээл бий. НҮБ-д Монгол Улсыг зарласан хүн шүү дээ. Би тэр номоос асар ихийг ухаарч авсан. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?</h3><p> Ихэвчлэн мэргэжлийнхээ дагуу сонгож уншдаг. Одоо миний өмнө “Төрт ёс, хаадын сан”-гаас гаргасан, 50 гаруй хааны цадиг намтрыг эмхэтгэсэн 14 ном байж байна. Уран зохиолын ном бол зөндөө. Уран зохиолд дуртай учраас байнга л уншина. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/a08bae6d-0276-42dd-9d90-9f392196c594/e488b33ed3ba0e9079a49cfbe18d08eb.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?</h3><p> Нэгийг дуусгаж байж нөгөө рүү ордог. Гэхдээ ном уншиж байхад лавлагаа хийж тодруулах, өөр номоос эрэх хэрэг зөндөө гарна, ялангуяа эрдэм шинжилгээний зорилгоор уншиж байгаа үед. Мэргэжилтэй холбоотой зүйлсийг, мөн ном бичихэд минь тулгуур болох санаанууд таарвал тэмдэглэж авдаг. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?</h3><p>Өнөө цагт Монголд эв эеийн хүмүүжлийн талаар ном сайн уншаасай гэж боддог. Шаардлага ч байна. Бид цөөхүүлээ шүү дээ. Бат нэгдэлтэй байж гэмээнэ хөгжинө, улсаараа энх амгалан байна. Намын, улс төрийн тэмцлээс шалтгаалаад ард түмэн задраад байна уу даа гэж хардаг. Ийм ч учраас үндэсний эв нэгдлийн тухай болон гадаад харилцааны холбогдолтой бүтээлүүдийг уншиж яваасай. Тусгаар тогтнолыг эв нэгдлээр л хамгаална, тийм биз дээ? Ихийг унш. Хүн олон ном үзэж байж өөрийн ухаан ухамсарт шингээж авах зүйлээ олж авах ёстой. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Та юуны тухай, ямар төрлийн ном бичиж байгаа вэ? </h3><p> Миний үеийнхэн нийгмийн шилжилтийг биеэр туулсан улс. 70 жил социализмаар явсан, харин ардчилалд шилжсэнээс хойш 30 гаруй жил болж байна. Энэ хугацаанд болсон бүтсэн зүйлс хийгээд ямар хүнд бэрхшээл тохиолдов, түүнийг хэрхэн давав хэмээн тунгааж, дуртгал бичиж байна. Бодол дуртгалын энэ номоо хэвлэлд шилжүүлэхэд тун дөхсөн. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?</h3><p> Хүн номоос л ухаарал авна, ном уншиж байж л ухаан сууна. Өөрөөр хэлбэл, номоос ном төрдөг, номоос ухаан төрдөг. Цахим мэдээллийг үгүйсгэж байгаа юм биш. Цахим мэдээлэл мэдээж хэрэгтэй. Гэхдээ мэдээлэл гэдэг мэдлэг биш шүү дээ. Маш их мэдээллийг цуглуулж, дүгнэлж хийж, задлан шинжилж байж нэгэн тодорхой ойлголт авч, улмаар мэдлэг болно. Хүн тархи, зүрх сэтгэлээ үргэлж л тэжээж байх хэрэгтэй. Үүнд ном тус болох юм. </p>
          </div>

“Номтой яриа” булангийн энэ удаагийн дугаарт Монгол Улсын БНХАУ дахь Элчин сайд асан, түүхийн ухааны доктор, соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цахилгаан оролцлоо. Тэрээр хүн төрөлхтний сод туурвил, Хомэрын “Одиссэй”, “Илиада” туульсыг монгол хэлнээ хөрвүүлэн гаргаад буй.

Unread Book Club: "Одиссэй” номын хэлэлцүүлгээс


Unread

ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?
Түүхийн ном л их уншдаг хүн дээ. Тэр дундаа гадаад харилцааны түүх бол миний ихэд сонирхож судалдаг чиглэл юм. Хэвлэлийн газраас Ф.М.Достоевскийн нэг бүтээлийг хөрвүүлээч гэсэн хүсэлт ирсэн учраас одоо уншиж байна. Уншиж байгаад орчуулах эсэхээ шийднэ. Ойрдоо шашны гүн ухааны номууд нэлээн барьж байгаа.

ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?
Би гурван дээд сургууль төгсөж, маш олон багшаар ном заалгасан хүн. Тэгэхээр мэдээж том бүтээл олныг уншсан байж таарна. Гэхдээ юу гээч, номд том, жижиг нь чухал биш. Зохиолч, дипломатч Дондогийн Цэвэгмид агсны “Ухаан далай номоос эхтэй” гэж цомхон хэмжээтэй бүтээл бий. НҮБ-д Монгол Улсыг зарласан хүн шүү дээ. Би тэр номоос асар ихийг ухаарч авсан.

НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?
Ихэвчлэн мэргэжлийнхээ дагуу сонгож уншдаг. Одоо миний өмнө “Төрт ёс, хаадын сан”-гаас гаргасан, 50 гаруй хааны цадиг намтрыг эмхэтгэсэн 14 ном байж байна. Уран зохиолын ном бол зөндөө. Уран зохиолд дуртай учраас байнга л уншина.

НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?
Нэгийг дуусгаж байж нөгөө рүү ордог. Гэхдээ ном уншиж байхад лавлагаа хийж тодруулах, өөр номоос эрэх хэрэг зөндөө гарна, ялангуяа эрдэм шинжилгээний зорилгоор уншиж байгаа үед. Мэргэжилтэй холбоотой зүйлсийг, мөн ном бичихэд минь тулгуур болох санаанууд таарвал тэмдэглэж авдаг.

БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?
Өнөө цагт Монголд эв эеийн хүмүүжлийн талаар ном сайн уншаасай гэж боддог. Шаардлага ч байна. Бид цөөхүүлээ шүү дээ. Бат нэгдэлтэй байж гэмээнэ хөгжинө, улсаараа энх амгалан байна. Намын, улс төрийн тэмцлээс шалтгаалаад ард түмэн задраад байна уу даа гэж хардаг. Ийм ч учраас үндэсний эв нэгдлийн тухай болон гадаад харилцааны холбогдолтой бүтээлүүдийг уншиж яваасай. Тусгаар тогтнолыг эв нэгдлээр л хамгаална, тийм биз дээ? Ихийг унш. Хүн олон ном үзэж байж өөрийн ухаан ухамсарт шингээж авах зүйлээ олж авах ёстой.

Та юуны тухай, ямар төрлийн ном бичиж байгаа вэ?
Миний үеийнхэн нийгмийн шилжилтийг биеэр туулсан улс. 70 жил социализмаар явсан, харин ардчилалд шилжсэнээс хойш 30 гаруй жил болж байна. Энэ хугацаанд болсон бүтсэн зүйлс хийгээд ямар хүнд бэрхшээл тохиолдов, түүнийг хэрхэн давав хэмээн тунгааж, дуртгал бичиж байна. Бодол дуртгалын энэ номоо хэвлэлд шилжүүлэхэд тун дөхсөн.

НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?
Хүн номоос л ухаарал авна, ном уншиж байж л ухаан сууна. Өөрөөр хэлбэл, номоос ном төрдөг, номоос ухаан төрдөг. Цахим мэдээллийг үгүйсгэж байгаа юм биш. Цахим мэдээлэл мэдээж хэрэгтэй. Гэхдээ мэдээлэл гэдэг мэдлэг биш шүү дээ. Маш их мэдээллийг цуглуулж, дүгнэлж хийж, задлан шинжилж байж нэгэн тодорхой ойлголт авч, улмаар мэдлэг болно. Хүн тархи, зүрх сэтгэлээ үргэлж л тэжээж байх хэрэгтэй. Үүнд ном тус болох юм.

**“Номтой яриа” булангийн энэ удаагийн дугаарт Монгол Улсын БНХАУ дахь Элчин сайд асан, түүхийн ухааны доктор, соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цахилгаан оролцлоо. Тэрээр хүн төрөлхтний сод туурвил, Хомэрын “Одиссэй”, “Илиада” туульсыг монгол хэлнээ хөрвүүлэн гаргаад буй.**
> Unread Book Club: "Одиссэй” номын хэлэлцүүлгээс
>
> Unread
### ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?
Түүхийн ном л их уншдаг хүн дээ. Тэр дундаа гадаад харилцааны түүх бол миний ихэд сонирхож судалдаг чиглэл юм. Хэвлэлийн газраас Ф.М.Достоевскийн нэг бүтээлийг хөрвүүлээч гэсэн хүсэлт ирсэн учраас одоо уншиж байна. Уншиж байгаад орчуулах эсэхээ шийднэ. Ойрдоо шашны гүн ухааны номууд нэлээн барьж байгаа.
### ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?
Би гурван дээд сургууль төгсөж, маш олон багшаар ном заалгасан хүн. Тэгэхээр мэдээж том бүтээл олныг уншсан байж таарна. Гэхдээ юу гээч, номд том, жижиг нь чухал биш. Зохиолч, дипломатч Дондогийн Цэвэгмид агсны “Ухаан далай номоос эхтэй” гэж цомхон хэмжээтэй бүтээл бий. НҮБ-д Монгол Улсыг зарласан хүн шүү дээ. Би тэр номоос асар ихийг ухаарч авсан.
### НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?
Ихэвчлэн мэргэжлийнхээ дагуу сонгож уншдаг. Одоо миний өмнө “Төрт ёс, хаадын сан”-гаас гаргасан, 50 гаруй хааны цадиг намтрыг эмхэтгэсэн 14 ном байж байна. Уран зохиолын ном бол зөндөө. Уран зохиолд дуртай учраас байнга л уншина.
### НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?
Нэгийг дуусгаж байж нөгөө рүү ордог. Гэхдээ ном уншиж байхад лавлагаа хийж тодруулах, өөр номоос эрэх хэрэг зөндөө гарна, ялангуяа эрдэм шинжилгээний зорилгоор уншиж байгаа үед. Мэргэжилтэй холбоотой зүйлсийг, мөн ном бичихэд минь тулгуур болох санаанууд таарвал тэмдэглэж авдаг.
### БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?
Өнөө цагт Монголд эв эеийн хүмүүжлийн талаар ном сайн уншаасай гэж боддог. Шаардлага ч байна. Бид цөөхүүлээ шүү дээ. Бат нэгдэлтэй байж гэмээнэ хөгжинө, улсаараа энх амгалан байна. Намын, улс төрийн тэмцлээс шалтгаалаад ард түмэн задраад байна уу даа гэж хардаг. Ийм ч учраас үндэсний эв нэгдлийн тухай болон гадаад харилцааны холбогдолтой бүтээлүүдийг уншиж яваасай. Тусгаар тогтнолыг эв нэгдлээр л хамгаална, тийм биз дээ? Ихийг унш. Хүн олон ном үзэж байж өөрийн ухаан ухамсарт шингээж авах зүйлээ олж авах ёстой.
### Та юуны тухай, ямар төрлийн ном бичиж байгаа вэ?
Миний үеийнхэн нийгмийн шилжилтийг биеэр туулсан улс. 70 жил социализмаар явсан, харин ардчилалд шилжсэнээс хойш 30 гаруй жил болж байна. Энэ хугацаанд болсон бүтсэн зүйлс хийгээд ямар хүнд бэрхшээл тохиолдов, түүнийг хэрхэн давав хэмээн тунгааж, дуртгал бичиж байна. Бодол дуртгалын энэ номоо хэвлэлд шилжүүлэхэд тун дөхсөн.
### НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?
Хүн номоос л ухаарал авна, ном уншиж байж л ухаан сууна. Өөрөөр хэлбэл, номоос ном төрдөг, номоос ухаан төрдөг. Цахим мэдээллийг үгүйсгэж байгаа юм биш. Цахим мэдээлэл мэдээж хэрэгтэй. Гэхдээ мэдээлэл гэдэг мэдлэг биш шүү дээ. Маш их мэдээллийг цуглуулж, дүгнэлж хийж, задлан шинжилж байж нэгэн тодорхой ойлголт авч, улмаар мэдлэг болно. Хүн тархи, зүрх сэтгэлээ үргэлж л тэжээж байх хэрэгтэй. Үүнд ном тус болох юм.