"Усны Компакт" 2024 оны онцлох үр дүнгээс танилцуулах нь
<div class="article-body">
          <h2>Нийслэлчүүд бид ундны усны долоон эх үүсвэрээс жилд 58 сая шоо метр ус олборлон хэрэглэдэг. 2016 оноос Дэлхийн банкны усны нөөцийн 2030 байгууллага, АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорацын судлаачид уг долоон эх үүсвэрийн нөөц дээр судалгаа хийж, улмаар 2023, 2024 оноос эхлэн эх үүсвэрүүдийн нөхөн сэргээгдэж буй хэмжээ нь хэрэглээгээ гүйцэхээ байх эрсдэлтэй гэсэн дүгнэлт гаргасан. Ингээд бид ойрын хугацаанд ундны усны шинэ эх үүсвэртэй болох зайлшгүй шаардлагатай тулгарч, Усны Компакт гэрээ буюу Улаанбаатар хотын нийт ус хангамжийг нэмэгдүүлэх хөтөлбөрийг АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорац, Монгол Улсын Засгийн газар хамтран хэрэгжүүлэхээр болсон юм.<div><br></div><div>Бид энэ удаагийн дугаарт дээрх Усны Компакт гэрээний талаар ойлголт мэдээлэл өгөхөөс гадна энэ оны хийсэн ажлын үр дүн, хэрэгжилтийн явцын талаар хуваалцахаар бэлтгэлээ. </div><div><br></div></h2><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/17375dad0669eb18a90097f4657979c8.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>1. ус хангамжийн баруун эх үүсвэрийг шинээр байгуулах төсөл<div><br></div></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/549b3ccbf14489bfe9f6c908815612c8.jpg"></p><p></p><p><br>- Биокомбинат, Шувуун фабрик орчимд ус хангамжийн шинэ эх үүсвэр байгуулах <br>- Эх үүсвэрийн талбайд нийт 30 гүний худаг, 55 км ус дамжуулах хоолой (гүний худгуудаас Ус гүн цэвэршүүлэх байгууламж руу, уг байгууламжаас ус хангамжийн төвлөрсөн сүлжээ рүү/ <br>- Шинэ эх үүсвэрээс олборлосон усыг Ундны усны стандартад нийцүүлэн цэвэршүүлэх дэвшилтэт технологи бүхий Ус гүн цэвэршүүлэх байгууламж барих</p><p><b>Хэрэгжилт:</b> Ус гүн цэвэршүүлэх энэ үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт 93.3 хувьтай явагдаж байна. </p><p><b>Ач холбогдол:</b> Нийслэлийн ус хангажийн системд жилд 50 сая м3 хүртэлх хэмжээний ус нийлүүлнэ.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">2. хаягдал ус дахин боловсруулах төсөл<div><br></div></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/c93a5273d0c033690435797d256c5da4.jpg"></p><p></p><p><br>- Шинэ Төв цэвэрлэх байгууламжийн дэргэд Ус дахин боловсруулах үйлдвэр барих (төв цэвэрлэх байгууламжаас байгальд нийлүүлэх цэвэрлэсэн усаас авч дахин боловсруулна)<br>- ДЦС-3, 4 рүү дахин боловсруулсан ус дамжуулах шугам хоолой барих<br>- ДЦС-3, 4-ийн техникийн хэрэгцээнд дахин боловсруулсан ус ашиглахад шаардлагатай схемийн өөрчлөлтүүд хийж, удирдлага хяналтын систем суурилуулах</p><p><b>Хэрэгжилт:</b> Хаягдал ус дахин боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт 67 хувьтай явагдаж байна. </p><p><b>Ач холбогдол:</b> ДЦС-3, 4-т одоо ашиглаж буй 18 сая м3/жил хүртэлх хэмжээний гүний усыг хэмнэх боломж бүрдэнэ. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">3. усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төсөл<div><br></div></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/cdb93442cce9ef18ae82505f70eeb9f0.jpg"></p><p></p><p><br>- Ус хангамжийн үйлчилгээний зардлыг бүрэн нөхөх чадварыг УСУГ-т бий болгоход туслалцаа үзүүлэх<br>- Гэр хороолол дахь төвийн шугамд холбогдсон 180 ус түгээх байрыг автоматжуулах<br>- УСУГ-ын үйл ажиллагааг тодорхой чиглэлүүдээр сайжруулж, инженер, техникийн ажилтнуудыг чадавхжуулах<br>- Үйлдвэрийн хаягдал усны бохирдлыг хянах, лабораторийн тоног төхөөрөмжөөр хангах<br>- Усны үйлчилгээний бодит өртгийн талаарх олон нийтийн ойлголт мэдлэгийг сайжруулж, хэвшил хандлагыг өөрчлөх зэрэг дэд төслүүдийг хэрэгжүүлж байна. </p><p><b>Хэрэгжилт:</b> Гэр хорооллын 180 ус түгээх байрыг автоматжуулах төслийн 98 хувьтай явагдаж байна. </p><p><b>Ач холбогдол:</b> Хөтөлбөрийн үр өгөөжийг урт хугацаанд тогтвортой хадгална.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг ухаалаг хөрөнгө оруулалт<div><br></div></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/5af7f3422d423f50a0911e15a9c16ad4.png"></p><p><br>Усны Компактыг уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг ухаалаг хөрөнгө оруулалт хэмээн АНУ-ын МСК-аас онцлов. АНУ-ын Стратеги, олон улсын харилцааны хүрээлэн (CSIS)-ээс энэ оны аравдугаар сарын 10-ны өдөр Вашингтон хотноо зохион байгуулсан “Дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын шинэ жишиг: Уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэрлэх чадавхыг сайжруулах нь” хэлэлцүүлэг, COP29-т оролцож, Усны Компактын ач холбогдлыг олон улсад танилцуулжээ.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">монголд анхлан нэвтрүүлсэн шинэ технологиуд<div><br></div></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/753080f2e66340676e9c32eb8a57f48c.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/8bf8c62f8ca06ac8bc27a2f32c725fb7.jpg"></p><p><br>- Гол, авто зам, төмөр зам доогуур зургаан хэсэгт өрөмдлөг, сүвлэгээний ажил хийж, 1000 мм шугам хоолой татаж байна. Ирэх нэгдүгээр сард Туул гол доогуур 6-7 метрийн гүнд өрөмдлөг хийхээр болжээ. Мөн төмөр зам доогуур туннель гаргахаар төлөвлөж байгаа нь Монголд цоо шинэ технологи, туршлага болж буй. Ингэснээр ачаалал ихтэй замуудыг хааж, сэтлэхгүйгээр шугам хоолойн барилга угсралтын ажлыг гүйцэтгэх боломжтой. <br>- Монголын хамгийн том, хамгийн өндөр хүчин чадалтай насосуудыг ундны усны шинэ эх үүсвэр болох худгуудад суурилуулж байна. <br>-Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдвэрийн дэргэд Монголын хамгийн том буюу 18 мянган шоо метр ус хадгалах, газар доорх усан сан байгуулсан. <br>-Ундны усыг урвуу осмосын аргаар шүүнэ. Энэ нь олон улсад түгээмэл хэрэглэдэг дэвшилтэт технологи бөгөөд усыг үсний ширхгээс 500,000 дахин нарийн шүүх чадамжтай. <br>-Гүний худгуудад ашиглах шилэн бөмбөлгөн шүүр буюу “Glass Beads” нь газрын гүнээс татан авч байгаа усыг маш нарийн шүүлтүүрээр шүүнэ. <br>-Гүний худгийн цооногийн диаметр нь 600 мм бөгөөд мөн л Монголын хамгийн том ундны усны цооног юм. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><span style="white-space-collapse: preserve;">Монголын Мянганы сорилтын сангийн Гүйцэтгэх захирал Э.Энхгэрэл</span><div><span style="white-space-collapse: preserve;"><br></span></div></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/e83cfcb39eca81e83a0e03df07bdb766.jpg"></p><p>Манай улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн төв болсон Улаанбаатар хот цаашдаа ус хангамжийн асуудалд санаа зоволгүйгээр дараа дараагийнхаа төвлөрлийн бүс, дагалдах дэд бүтцийг төлөвлөөд, хөгжлийн чиг хандлага, бодлого төлөвлөлтдөө нийцүүлэн усны нөөцөө зохицуулаад явах боломжийг бүрдүүлж байна. Улаанбаатар хотын нийт ус хангамжийг нэмэгдүүлэх хөтөлбөр нь сүүлийн 30 жилд усны салбарт оруулж буй хамгийн том хөрөнгө оруулалт юм. Энэ хөтөлбөрийн хүрээнд ус хангамжийн шинэ эх үүсвэрүүдийг байгуулахын зэрэгцээ хаягдал усаа дахин ашиглах замаар газрын доорх усаа хэмнэх боломжийг бүрдүүлж, орчин үеийн дэвшилтэт технологиудыг эх орондоо анх удаа нэвтрүүлж, олон улсын түвшинд мега төсөл хэрэгжүүлэх үндэсний чадавх бүрдэж байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Ус хангамжийн Баруун эх үүсвэрийг шинээр байгуулах төслийн захирал Б.Батсүх<div><br></div></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/ad8a63f17bcaf5fe0c95631ab731bcac.jpg"></p><p><br>Ус хангамжийн баруун эх үүсвэрийг ашиглалтад оруулснаар нийслэлийн одоогийн усны хангамж хоёр дахин нэмэгдэж, ирэх 30-40 жилд нийслэл болон түүний дагуул хотуудын усны хэрэглээг бүрэн хангах боломжтой.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Хаягдал ус дахин боловсруулах төслийн захирал Д.Мэндсайхан<div><br></div></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/c69afb623016bbc6d63b7f9d9958d8b8.jpg"></p><p><br>Үндэсний компаниуд маань энэ төсөл дээр ажилласнаар олон улсын түвшинд мега төсөл хэрэгжүүлэх чадавх, бяд бүрэлдэж байна. Миний бодлоор энэ бол төслийн маш том үр өгөөж.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төслийн захирал Л.Өнөржаргал<br><br></h3><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/2182038a8d3502fcdf90734b5288b4b4.jpg"></p><div class="image-caption">Зургийн эх сурвалж: Монголын мянганы сорилтын сан</div><p>Усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төсөл бол хоёр бүтээн байгуулалтын төслийн хүрээнд байгуулж буй дэд бүтцийн тогтвортой байдлыг хангах, Компакт гэрээгээр хэрэгжүүлж байгаа нийт хөтөлбөрийн үр өгөөжийг урт хугацаанд хадгалахад чиглэсэн. Энэ төсөл үндсэндээ байгаль орчин, нийгэм, санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангахад усны салбарын байгууллагуудад дэмжлэг үзүүлэх зорилготой.</p>
<blockquote><p>Дээрх төслүүдэд нийт 113 монгол компани оролцож, 5,965 ажилтан хөдөлмөр зүтгэлээ шингээж байгаа бөгөөд тэдний 90 хувь нь монголчууд юм. </p>
<cite>
</cite></blockquote>          </div>

Нийслэлчүүд бид ундны усны долоон эх үүсвэрээс жилд 58 сая шоо метр ус олборлон хэрэглэдэг. 2016 оноос Дэлхийн банкны усны нөөцийн 2030 байгууллага, АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорацын судлаачид уг долоон эх үүсвэрийн нөөц дээр судалгаа хийж, улмаар 2023, 2024 оноос эхлэн эх үүсвэрүүдийн нөхөн сэргээгдэж буй хэмжээ нь хэрэглээгээ гүйцэхээ байх эрсдэлтэй гэсэн дүгнэлт гаргасан. Ингээд бид ойрын хугацаанд ундны усны шинэ эх үүсвэртэй болох зайлшгүй шаардлагатай тулгарч, Усны Компакт гэрээ буюу Улаанбаатар хотын нийт ус хангамжийг нэмэгдүүлэх хөтөлбөрийг АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорац, Монгол Улсын Засгийн газар хамтран хэрэгжүүлэхээр болсон юм.
Бид энэ удаагийн дугаарт дээрх Усны Компакт гэрээний талаар ойлголт мэдээлэл өгөхөөс гадна энэ оны хийсэн ажлын үр дүн, хэрэгжилтийн явцын талаар хуваалцахаар бэлтгэлээ.
1. ус хангамжийн баруун эх үүсвэрийг шинээр байгуулах төсөл
- Биокомбинат, Шувуун фабрик орчимд ус хангамжийн шинэ эх үүсвэр байгуулах
- Эх үүсвэрийн талбайд нийт 30 гүний худаг, 55 км ус дамжуулах хоолой (гүний худгуудаас Ус гүн цэвэршүүлэх байгууламж руу, уг байгууламжаас ус хангамжийн төвлөрсөн сүлжээ рүү/
- Шинэ эх үүсвэрээс олборлосон усыг Ундны усны стандартад нийцүүлэн цэвэршүүлэх дэвшилтэт технологи бүхий Ус гүн цэвэршүүлэх байгууламж барих
Хэрэгжилт:
Ус гүн цэвэршүүлэх энэ үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт 93.3 хувьтай явагдаж байна.
Ач холбогдол:
Нийслэлийн ус хангажийн системд жилд 50 сая м3 хүртэлх хэмжээний ус нийлүүлнэ.

2. хаягдал ус дахин боловсруулах төсөл
- Шинэ Төв цэвэрлэх байгууламжийн дэргэд Ус дахин боловсруулах үйлдвэр барих (төв цэвэрлэх байгууламжаас байгальд нийлүүлэх цэвэрлэсэн усаас авч дахин боловсруулна)
- ДЦС-3, 4 рүү дахин боловсруулсан ус дамжуулах шугам хоолой барих
- ДЦС-3, 4-ийн техникийн хэрэгцээнд дахин боловсруулсан ус ашиглахад шаардлагатай схемийн өөрчлөлтүүд хийж, удирдлага хяналтын систем суурилуулах
Хэрэгжилт:
Хаягдал ус дахин боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт 67 хувьтай явагдаж байна.
Ач холбогдол:
ДЦС-3, 4-т одоо ашиглаж буй 18 сая м3/жил хүртэлх хэмжээний гүний усыг хэмнэх боломж бүрдэнэ.

3. усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төсөл
- Ус хангамжийн үйлчилгээний зардлыг бүрэн нөхөх чадварыг УСУГ-т бий болгоход туслалцаа үзүүлэх
- Гэр хороолол дахь төвийн шугамд холбогдсон 180 ус түгээх байрыг автоматжуулах
- УСУГ-ын үйл ажиллагааг тодорхой чиглэлүүдээр сайжруулж, инженер, техникийн ажилтнуудыг чадавхжуулах
- Үйлдвэрийн хаягдал усны бохирдлыг хянах, лабораторийн тоног төхөөрөмжөөр хангах
- Усны үйлчилгээний бодит өртгийн талаарх олон нийтийн ойлголт мэдлэгийг сайжруулж, хэвшил хандлагыг өөрчлөх зэрэг дэд төслүүдийг хэрэгжүүлж байна.
Хэрэгжилт:
Гэр хорооллын 180 ус түгээх байрыг автоматжуулах төслийн 98 хувьтай явагдаж байна.
Ач холбогдол:
Хөтөлбөрийн үр өгөөжийг урт хугацаанд тогтвортой хадгална.

уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг ухаалаг хөрөнгө оруулалт
Усны Компактыг уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг ухаалаг хөрөнгө оруулалт хэмээн АНУ-ын МСК-аас онцлов. АНУ-ын Стратеги, олон улсын харилцааны хүрээлэн (CSIS)-ээс энэ оны аравдугаар сарын 10-ны өдөр Вашингтон хотноо зохион байгуулсан “Дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын шинэ жишиг: Уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэрлэх чадавхыг сайжруулах нь” хэлэлцүүлэг, COP29-т оролцож, Усны Компактын ач холбогдлыг олон улсад танилцуулжээ.

монголд анхлан нэвтрүүлсэн шинэ технологиуд
- Гол, авто зам, төмөр зам доогуур зургаан хэсэгт өрөмдлөг, сүвлэгээний ажил хийж, 1000 мм шугам хоолой татаж байна. Ирэх нэгдүгээр сард Туул гол доогуур 6-7 метрийн гүнд өрөмдлөг хийхээр болжээ. Мөн төмөр зам доогуур туннель гаргахаар төлөвлөж байгаа нь Монголд цоо шинэ технологи, туршлага болж буй. Ингэснээр ачаалал ихтэй замуудыг хааж, сэтлэхгүйгээр шугам хоолойн барилга угсралтын ажлыг гүйцэтгэх боломжтой.
- Монголын хамгийн том, хамгийн өндөр хүчин чадалтай насосуудыг ундны усны шинэ эх үүсвэр болох худгуудад суурилуулж байна.
-Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдвэрийн дэргэд Монголын хамгийн том буюу 18 мянган шоо метр ус хадгалах, газар доорх усан сан байгуулсан.
-Ундны усыг урвуу осмосын аргаар шүүнэ. Энэ нь олон улсад түгээмэл хэрэглэдэг дэвшилтэт технологи бөгөөд усыг үсний ширхгээс 500,000 дахин нарийн шүүх чадамжтай.
-Гүний худгуудад ашиглах шилэн бөмбөлгөн шүүр буюу “Glass Beads” нь газрын гүнээс татан авч байгаа усыг маш нарийн шүүлтүүрээр шүүнэ.
-Гүний худгийн цооногийн диаметр нь 600 мм бөгөөд мөн л Монголын хамгийн том ундны усны цооног юм.

Монголын Мянганы сорилтын сангийн Гүйцэтгэх захирал Э.Энхгэрэл
Манай улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн төв болсон Улаанбаатар хот цаашдаа ус хангамжийн асуудалд санаа зоволгүйгээр дараа дараагийнхаа төвлөрлийн бүс, дагалдах дэд бүтцийг төлөвлөөд, хөгжлийн чиг хандлага, бодлого төлөвлөлтдөө нийцүүлэн усны нөөцөө зохицуулаад явах боломжийг бүрдүүлж байна. Улаанбаатар хотын нийт ус хангамжийг нэмэгдүүлэх хөтөлбөр нь сүүлийн 30 жилд усны салбарт оруулж буй хамгийн том хөрөнгө оруулалт юм. Энэ хөтөлбөрийн хүрээнд ус хангамжийн шинэ эх үүсвэрүүдийг байгуулахын зэрэгцээ хаягдал усаа дахин ашиглах замаар газрын доорх усаа хэмнэх боломжийг бүрдүүлж, орчин үеийн дэвшилтэт технологиудыг эх орондоо анх удаа нэвтрүүлж, олон улсын түвшинд мега төсөл хэрэгжүүлэх үндэсний чадавх бүрдэж байна.

Ус хангамжийн Баруун эх үүсвэрийг шинээр байгуулах төслийн захирал Б.Батсүх
Ус хангамжийн баруун эх үүсвэрийг ашиглалтад оруулснаар нийслэлийн одоогийн усны хангамж хоёр дахин нэмэгдэж, ирэх 30-40 жилд нийслэл болон түүний дагуул хотуудын усны хэрэглээг бүрэн хангах боломжтой.

Хаягдал ус дахин боловсруулах төслийн захирал Д.Мэндсайхан
Үндэсний компаниуд маань энэ төсөл дээр ажилласнаар олон улсын түвшинд мега төсөл хэрэгжүүлэх чадавх, бяд бүрэлдэж байна. Миний бодлоор энэ бол төслийн маш том үр өгөөж.

Усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төслийн захирал Л.Өнөржаргал
Зургийн эх сурвалж: Монголын мянганы сорилтын сан
Усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төсөл бол хоёр бүтээн байгуулалтын төслийн хүрээнд байгуулж буй дэд бүтцийн тогтвортой байдлыг хангах, Компакт гэрээгээр хэрэгжүүлж байгаа нийт хөтөлбөрийн үр өгөөжийг урт хугацаанд хадгалахад чиглэсэн. Энэ төсөл үндсэндээ байгаль орчин, нийгэм, санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангахад усны салбарын байгууллагуудад дэмжлэг үзүүлэх зорилготой.

Дээрх төслүүдэд нийт 113 монгол компани оролцож, 5,965 ажилтан хөдөлмөр зүтгэлээ шингээж байгаа бөгөөд тэдний 90 хувь нь монголчууд юм.



Нийслэлчүүд бид ундны усны долоон эх үүсвэрээс жилд 58 сая шоо метр ус олборлон хэрэглэдэг. 2016 оноос Дэлхийн банкны усны нөөцийн 2030 байгууллага, АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорацын судлаачид уг долоон эх үүсвэрийн нөөц дээр судалгаа хийж, улмаар 2023, 2024 оноос эхлэн эх үүсвэрүүдийн нөхөн сэргээгдэж буй хэмжээ нь хэрэглээгээ гүйцэхээ байх эрсдэлтэй гэсэн дүгнэлт гаргасан. Ингээд бид ойрын хугацаанд ундны усны шинэ эх үүсвэртэй болох зайлшгүй шаардлагатай тулгарч, Усны Компакт гэрээ буюу Улаанбаатар хотын нийт ус хангамжийг нэмэгдүүлэх хөтөлбөрийг АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорац, Монгол Улсын Засгийн газар хамтран хэрэгжүүлэхээр болсон юм.   Бид энэ удаагийн дугаарт дээрх Усны Компакт гэрээний талаар ойлголт мэдээлэл өгөхөөс гадна энэ оны хийсэн ажлын үр дүн, хэрэгжилтийн явцын талаар хуваалцахаар бэлтгэлээ.
### 1. ус хангамжийн баруун эх үүсвэрийг шинээр байгуулах төсөл
- Биокомбинат, Шувуун фабрик орчимд ус хангамжийн шинэ эх үүсвэр байгуулах
- Эх үүсвэрийн талбайд нийт 30 гүний худаг, 55 км ус дамжуулах хоолой (гүний худгуудаас Ус гүн цэвэршүүлэх байгууламж руу, уг байгууламжаас ус хангамжийн төвлөрсөн сүлжээ рүү/
- Шинэ эх үүсвэрээс олборлосон усыг Ундны усны стандартад нийцүүлэн цэвэршүүлэх дэвшилтэт технологи бүхий Ус гүн цэвэршүүлэх байгууламж барих
**Хэрэгжилт:** Ус гүн цэвэршүүлэх энэ үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт 93.3 хувьтай явагдаж байна.
**Ач холбогдол:** Нийслэлийн ус хангажийн системд жилд 50 сая м3 хүртэлх хэмжээний ус нийлүүлнэ.
### 2. хаягдал ус дахин боловсруулах төсөл
- Шинэ Төв цэвэрлэх байгууламжийн дэргэд Ус дахин боловсруулах үйлдвэр барих (төв цэвэрлэх байгууламжаас байгальд нийлүүлэх цэвэрлэсэн усаас авч дахин боловсруулна)
- ДЦС-3, 4 рүү дахин боловсруулсан ус дамжуулах шугам хоолой барих
- ДЦС-3, 4-ийн техникийн хэрэгцээнд дахин боловсруулсан ус ашиглахад шаардлагатай схемийн өөрчлөлтүүд хийж, удирдлага хяналтын систем суурилуулах
**Хэрэгжилт:** Хаягдал ус дахин боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт 67 хувьтай явагдаж байна.
**Ач холбогдол:** ДЦС-3, 4-т одоо ашиглаж буй 18 сая м3/жил хүртэлх хэмжээний гүний усыг хэмнэх боломж бүрдэнэ.
### 3. усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төсөл
- Ус хангамжийн үйлчилгээний зардлыг бүрэн нөхөх чадварыг УСУГ-т бий болгоход туслалцаа үзүүлэх
- Гэр хороолол дахь төвийн шугамд холбогдсон 180 ус түгээх байрыг автоматжуулах
- УСУГ-ын үйл ажиллагааг тодорхой чиглэлүүдээр сайжруулж, инженер, техникийн ажилтнуудыг чадавхжуулах
- Үйлдвэрийн хаягдал усны бохирдлыг хянах, лабораторийн тоног төхөөрөмжөөр хангах
- Усны үйлчилгээний бодит өртгийн талаарх олон нийтийн ойлголт мэдлэгийг сайжруулж, хэвшил хандлагыг өөрчлөх зэрэг дэд төслүүдийг хэрэгжүүлж байна.
**Хэрэгжилт:** Гэр хорооллын 180 ус түгээх байрыг автоматжуулах төслийн 98 хувьтай явагдаж байна.
**Ач холбогдол:** Хөтөлбөрийн үр өгөөжийг урт хугацаанд тогтвортой хадгална.
### уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг ухаалаг хөрөнгө оруулалт
Усны Компактыг уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг ухаалаг хөрөнгө оруулалт хэмээн АНУ-ын МСК-аас онцлов. АНУ-ын Стратеги, олон улсын харилцааны хүрээлэн (CSIS)-ээс энэ оны аравдугаар сарын 10-ны өдөр Вашингтон хотноо зохион байгуулсан “Дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын шинэ жишиг: Уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэрлэх чадавхыг сайжруулах нь” хэлэлцүүлэг, COP29-т оролцож, Усны Компактын ач холбогдлыг олон улсад танилцуулжээ.
### монголд анхлан нэвтрүүлсэн шинэ технологиуд
- Гол, авто зам, төмөр зам доогуур зургаан хэсэгт өрөмдлөг, сүвлэгээний ажил хийж, 1000 мм шугам хоолой татаж байна. Ирэх нэгдүгээр сард Туул гол доогуур 6-7 метрийн гүнд өрөмдлөг хийхээр болжээ. Мөн төмөр зам доогуур туннель гаргахаар төлөвлөж байгаа нь Монголд цоо шинэ технологи, туршлага болж буй. Ингэснээр ачаалал ихтэй замуудыг хааж, сэтлэхгүйгээр шугам хоолойн барилга угсралтын ажлыг гүйцэтгэх боломжтой.
- Монголын хамгийн том, хамгийн өндөр хүчин чадалтай насосуудыг ундны усны шинэ эх үүсвэр болох худгуудад суурилуулж байна.
-Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдвэрийн дэргэд Монголын хамгийн том буюу 18 мянган шоо метр ус хадгалах, газар доорх усан сан байгуулсан.
-Ундны усыг урвуу осмосын аргаар шүүнэ. Энэ нь олон улсад түгээмэл хэрэглэдэг дэвшилтэт технологи бөгөөд усыг үсний ширхгээс 500,000 дахин нарийн шүүх чадамжтай.
-Гүний худгуудад ашиглах шилэн бөмбөлгөн шүүр буюу “Glass Beads” нь газрын гүнээс татан авч байгаа усыг маш нарийн шүүлтүүрээр шүүнэ.
-Гүний худгийн цооногийн диаметр нь 600 мм бөгөөд мөн л Монголын хамгийн том ундны усны цооног юм.
### Монголын Мянганы сорилтын сангийн Гүйцэтгэх захирал Э.Энхгэрэл
Манай улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн төв болсон Улаанбаатар хот цаашдаа ус хангамжийн асуудалд санаа зоволгүйгээр дараа дараагийнхаа төвлөрлийн бүс, дагалдах дэд бүтцийг төлөвлөөд, хөгжлийн чиг хандлага, бодлого төлөвлөлтдөө нийцүүлэн усны нөөцөө зохицуулаад явах боломжийг бүрдүүлж байна. Улаанбаатар хотын нийт ус хангамжийг нэмэгдүүлэх хөтөлбөр нь сүүлийн 30 жилд усны салбарт оруулж буй хамгийн том хөрөнгө оруулалт юм. Энэ хөтөлбөрийн хүрээнд ус хангамжийн шинэ эх үүсвэрүүдийг байгуулахын зэрэгцээ хаягдал усаа дахин ашиглах замаар газрын доорх усаа хэмнэх боломжийг бүрдүүлж, орчин үеийн дэвшилтэт технологиудыг эх орондоо анх удаа нэвтрүүлж, олон улсын түвшинд мега төсөл хэрэгжүүлэх үндэсний чадавх бүрдэж байна.
### Ус хангамжийн Баруун эх үүсвэрийг шинээр байгуулах төслийн захирал Б.Батсүх
Ус хангамжийн баруун эх үүсвэрийг ашиглалтад оруулснаар нийслэлийн одоогийн усны хангамж хоёр дахин нэмэгдэж, ирэх 30-40 жилд нийслэл болон түүний дагуул хотуудын усны хэрэглээг бүрэн хангах боломжтой.
### Хаягдал ус дахин боловсруулах төслийн захирал Д.Мэндсайхан
Үндэсний компаниуд маань энэ төсөл дээр ажилласнаар олон улсын түвшинд мега төсөл хэрэгжүүлэх чадавх, бяд бүрэлдэж байна. Миний бодлоор энэ бол төслийн маш том үр өгөөж.
### Усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төслийн захирал Л.Өнөржаргал
Зургийн эх сурвалж: Монголын мянганы сорилтын сан
Усны салбарын тогтвортой байдлыг хангах төсөл бол хоёр бүтээн байгуулалтын төслийн хүрээнд байгуулж буй дэд бүтцийн тогтвортой байдлыг хангах, Компакт гэрээгээр хэрэгжүүлж байгаа нийт хөтөлбөрийн үр өгөөжийг урт хугацаанд хадгалахад чиглэсэн. Энэ төсөл үндсэндээ байгаль орчин, нийгэм, санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангахад усны салбарын байгууллагуудад дэмжлэг үзүүлэх зорилготой.
> Дээрх төслүүдэд нийт 113 монгол компани оролцож, 5,965 ажилтан хөдөлмөр зүтгэлээ шингээж байгаа бөгөөд тэдний 90 хувь нь монголчууд юм.