Монложистикс Холдингийн Гүйцэтгэх захирал Г.Хишигбат 
<div class="article-body">
          <h2><div>Дэлгүүрт байгаа барааны үнийн 20-30 хувийг тээврийн зардал эзэлдэг учир  дотоодын хэрэгцээгээ импортоор хангадаг бидний хувьд тун чухал салбар гэдэг нь тодорхой.  </div><div><br></div><div>Монголын тээвэр ложистикийн салбарт 18 жил тогтвортой, найдвартай үйлчилгээгээрээ манлайлж танигдсан Монложистикс групп, Холдинг компанийн Гүйцэтгэх захирал Г.Хишигбаттай ярилцсанаа хүргэж байна. Олон улсын тээвэр зуучлалын менежментийг гүйцэтгэж, охин компаниудын бодлого, үйл ажиллагааг чиглүүлэх хариуцлагатай албыг хашиж буй залуу лидерийн ажлын арга барил, үзэл баримтлалтай танилцъя. </div></h2><p></p><p><b>Байршил:</b> Улаанбаатар, Монгол<br><b>Эрхэлдэг ажил:</b> Монложистикс Холдинг компанийн Гүйцэтгэх захирал <br><b>Хэрэглэдэг гар утас:</b> iPhone 13<br><b>Хэрэглэдэг компьютер:</b> iMac<br><b>Сошиал хуудсууд:</b> <a href="https://www.linkedin.com/in/khishigbat-ganzorigt-3447a4190/" target="_blank">Khishigbat Ganzorigt</a> (ЛинкэдИн)</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/dbdf30b656af57ae57cfd56aa87825af.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?</div></h3><p>Би системийн инженер мэргэжилтэй. Олон тийш хөрвөдөг онцлогтой тул санхүү, хөрөнгө оруулалт, боловсрол, эрчим хүч зэрэг төрөл бүрийн салбарт ажиллаж, гарааны бизнес ч байгуулж үзсэн. Америкт Флоридагийн Их сургуулийг 2012 онд төгсөж ирээд <a href="https://newcom.mn/" target="_blank">NewCom</a> группт санхүүгийн шинжээч, түүнээсээ <a href="https://www.eznis.com/" target="_blank">Eznis airway</a>-д нислэгийн тооцоо судалгаа хийж төлөвлөлтийн менежерээр ажиллаж байсан туршлагатай. <br> <br>Дараа нь Монголын их, дээд сургуулиудын сургалтын системийг цахимжуулах стартап эхлүүлж Флоридагийн Их сургуулийн “Learning Management” программыг нэвтрүүлэхээр хагас жил оролдсон ч амжилт олоогүй. Тэр үед уламжлалт сургалтыг цахим руу шилжүүлэхэд багш, сурагч, технологи, дэд бүтцийн хувьд бэлтгэгдээгүй, хүлээн авах менежментийн суурь тогтоогүй байж. <br> <br>Түүнчлэн Монголын хамгийн том нарны цахилгаан станцын төслийг Замын-Үүдэд боловсруулан, Японоос 30 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт татан амжилттай хэрэгжүүлсэн нь одоо хэр нь эрчим хүч үйлдвэрлэсээр байгаа. <br><br>2016 оноос Монложистикс Ворлдвайд компанид Бизнес хөгжлийн менежерээр ажиллаж эхэлснээр тээвэр ложистик гэх сонирхолтой, цоо шинэ салбарт хөл тавьсан. Манай салбар олон улсын хил дамнаж төмөр зам, агаар, далай зэрэг олон төрлийн тээвэр хамардаг нарийн үйл явцтай. Одоогоос долоон жилийн өмнөх залуу, туршлага багатай, шинэхэн менежерт хамт олноо удирдан манлайлах, тэдний итгэл үнэмшлийг нэгтгэн чиглүүлэх ур чадвар, хандлага хамгийн том сорилт байсан. Компанийн удирдлага хаана зогсоно, тэр газар компани зогсох учир олон талаар өөрийгөө дайчилж ахиц дэвшилтэй байхыг үргэлж хичээдэг. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?</div></h3><p></p><p>Өглөө сэрээд 10-15 минут бясалгахыг дадаж байгаа. Үргэлжлүүлэн бялдаржуулах төвд хичээллэдэг. Хоббигоороо хөрөнгө оруулалт сонирхдог тул хөрөнгө оруулсан компаниудын тухай, хөрөнгийн зах зээлийн тухай мэдээ, мэдээллүүдийг тогтмол шалгана. Өглөөний сэргэг цагт ажлын уулзалтуудаа товлож, үдээс хойшдоо жижиг багаар уулзаж брайнсторм хийх, тооцоо судалгаа хийхээр Excel-ийн ард суух дуртай. Харин ажил тарж, оффис шингэрэх үед ганцаараа үлдэж гүнзгий төвлөрөх ажлуудаа хийдэг. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/e73ac71c8ec61253941dad237065e7ca.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?</h3><p>Ажилдаа шийдвэр гаргахдаа хоёр зүйлийг өөртөө хатуу сануулдаг. Нэгдүгээрт хамт олон, оролцогч талуудын оролцоог бүрэн хангасан эсэх. Сингапурын Үндэсний Их сургуульд сурч байхдаа “лидер гэдэг бол өөрөө шийддэг бус шийдвэр гаргах архитектур хүн” гэдгийг сурсан. Хоёрдугаарт 5, 10 жилийн дараах ирээдүйн алсыг харах. <br> <br>Амжилттай ажиллахын тулд баг хамт олон бүгд хамтдаа холын марафонд гүйж буй гэдгээ ухаарч нэг сэтгэлээр тууштай туулах учиртай гэж боддог. Тиймээс ажил стандартын дагуу, чанартай байх шаардлага тавьдаг. Гэхдээ аль болох өөртөө хатуу, өрөөлд зөөлөн хандахыг хичээдэг. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?</h3><p></p><p>Ажлын дотоод сүлжээнд <a href="https://workspace.google.com/" target="_blank">Google Workspace</a> ашиглана. Гар утасны аппуудыг сошиал, тоглоом, гэр бүл, брокер зэргээр хэсэглэн ангилдаг. Монголын хувьцаа авах бол <a href="https://mandalcapital.com/" target="_blank">Мандал капитал маркетс</a>, гадаадын хувьцаанд <a href="https://www.home.saxo/platforms/saxotradergo" target="_blank">SaxoTraderGo</a> ашигладаг. Хөрөнгийн зах зээлийг мэдээллийг <a href="https://www.bing.com/search?q=Yahoo+Finance&amp;cvid=d16b8be3671b4cb080311a3271e8b4f1&amp;aqs=edge..69i57j0l8.352j0j4&amp;FORM=ANAB01&amp;PC=U531" target="_blank">Yahoo Finance</a>, <a href="https://www.investing.com/" target="_blank">Investing.com</a>, <a href="https://www.tradingview.com/" target="_blank">Trading View</a>-ээс авдаг. Харин өглөөний бясалгалд <a href="https://balanceapp.com/" target="_blank">Balance</a>, <a href="https://www.bing.com/search?q=Calm+app&amp;qs=n&amp;form=QBRE&amp;sp=-1&amp;ghc=1&amp;lq=0&amp;pq=calm+app&amp;sc=10-8&amp;sk=&amp;cvid=45546042DF42401E8189AD299079404F&amp;ghsh=0&amp;ghacc=0&amp;ghpl=" target="_blank">Calm</a> аппуудыг ашигладаг. Мөн ажиллах үедээ бөгтийж суудаг талтай тул <a href="https://www.amazon.com/Upright-GO-Corrector-Strapless-Confidence/dp/B07SRW2D38/?tag=verywellhealth-onsite-prod-20&amp;ascsubtag=4171981%7Cnd5fc7741fc2e4bb9924a82f60034446907%7CB07SRW2D38&amp;th=1" target="_blank">Upright</a> нэртэй, апптай холбодог төхөөрөмж ашиглан үүнийгээ засах гэж хичээж байгаа.</p><p> <br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/569bb607c6f0b945881603b7aa21a38e.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/d12a8ef7753c7d2fa6a13c7f548d6d20.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?</h3><p>Сүүлийн үед цаг хэмнэх үүднээс ChatGTP-ээс мэдэхгүйгээ асуух, тоо шалгуулах, танилцуулга бэлдүүлэх зэргээр ашиглаж байна. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?</h3><p></p><p>Ажлын бизнес төлөвлөгөөгөө жилээр гаргаж, дараа нь улирал, сар, долоо хоногоор нь хуваадаг. Дундуур нь төлөвлөгөөт бус гэнэтийн ажлууд ч гарах нь бий. Харин цаг үеийн ажлуудаа өдөр тутамдаа календарьдаа тэмдэглэнэ. Хурал уулзалт хоцрох, сунжрах нь элбэг тул хэт нарийн, минут бүрчлэн төлөвлөдөггүй. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/345b5ecc564503d92fa084bebf0c42e9.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?</h3><p>Гэр бүлээрээ кино үзэх, дасгал хөдөлгөөн хийж тархиа амраадаг. Харин амралтаа авсан үедээ аялах дуртай. Эхнэр бид хоёр дэлхийгээр тойрон аялах мөрөөдөлтэй. Өөр улсын орчин, соёлтой танилцаж явахад хорвоо ертөнцийг харах өнцөг, сэтгэх цар хүрээ тэлдэг юм уу гэж боддог. Өнгөрсөн зун Грекийн арлуудаар аялсан, энэ өвөл Вьетнам явсан. Харин зунаас Хондурас, Мексик зэрэг очиж үзээгүй төв Америкийн улсуудыг зорихоор төлөвлөж байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?</h3><p>Хөрөнгө оруулалт сонирхоод дөрөв, таван жил өнгөрч байна. Харин хоёр гурван жилийн өмнөөс бялдаржуулах төвд хичээллэж эхэлсэн. Бусад үед илүүчлэх цаг гардаггүй учир ажилдаа төвлөрдөг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?</h3><p></p><p>Олон нийтийн дунд тээвэр ложистикийн байгууллага гэхээр өөрсдөө машин бариад ачаа, тээвэр зөөдөг мэтээр ташаа ойлгодог. Бид олон улсын тээвэрлэгч компаниудтай хамтарч, зааварчилгаа өгч, ачаа барааг хэрэглэгчийн гарт найдвартай, түргэн шуурхай хүргэхэд анхааран менежментийн үйлчилгээ үзүүлж ажилладаг. Өдөр тутамдаа гаднын мэргэжилтнүүдтэй харилцах тул цагийн зөрүүнээс шалтгаалж шөнө дөлөөр ч ажиллах нь бий.</p><p>Бидэнд итгэж, даатгасан ачаа, барааг тохирсон хугацаанд бүрэн бүтэн хүргэх нь хамгийн бахдалтай үе. Нөгөө талдаа уул уурхайн түүхий эдийг экспортлоход гар бие оролцож, эх орныхоо эдийн засагт бодитой нэмэр оруулж буйгаараа бахархдаг.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/6f5348e00c9e1f605bb93b4047b83a39.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?</h3><p>Яг одоо бид олон нийтэд нээлттэй компани болох том ажилдаа төвлөрч IPO гаргах бэлтгэлээ ханган гаднын таван компанитай хамтран ажиллаж байна. Бидний хувьд шинэ сорилт, туршлага болж суралцсаар л байна. Саяхан Investment Expo-д оролцож IPO хийж буйгаа танилцуулсан. <br> <br>Мөн энэ сард Тээвэр зуучийн нэгдсэн холбоотой хамтран Logistic форумыг хоёр дахь удаагаа амжилттай зохион байгууллаа. Салбарын оролцогч талууд нэгдсэн ойлголтод хүрч, асуудал, шийдлээ хэлэлцсэн өгөөжтэй арга хэмжээ болж өнгөрсөн.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?</h3><p>Компани хурдтайгаар өсөж, хүрээгээ тэлсээр байна. Энэ шаардлагад нийцүүлэн интернэт, шинэ тутам мэдээлэл, судалгаагаар дамжуулан өөрийгөө хөгжүүлдэг. Мэдээж цаг завтай үедээ сургалт, дамжаанд зорьж сурах нь ч бий. Холдингийн Гүйцэтгэх захирлаар томилогдон ирсний дараа 2019 онд Сингапурын Үндэсний Их сургуулийн манлайллын сургалтад хамрагдсан. Мөн ковидын хөл хорионы үер Харвардын Их сургуулийн Executive Education курсыг цахимаар дүүргэж амжсан. <br> <br>Би спортын агуу тамирчдаас үлгэр, дуурайлал авах дуртай. Тэдний нийтлэг онцлог нь хийж буй зүйлдээ бүхнээ зориулж сахилга баттайгаар төвлөрч чаддаг. Ажлын өндөр ур чадвараас гадна оюун санаа буюу тархиа цэнэглэх, бодлоо чөлөөлөх, бие махбодоо эрч хүчтэй байлгах буюу нойроо сайн авах, дасгал хөдөлгөөн хийх, дотоод амгалан буюу утга учиртай амьдарч, зорилгоо ухаарах зэргээр өөрийгөө хөгжүүлэх хэрэгтэй гэдгийг тэдний түүхээс ухаарсан.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?</h3><p></p><p>Непаль залуугийн Дэлхийн найман мянган метрээс дээш 14 оргил руу зургаан сарын турш авирч буй тухай <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/14_Peaks:_Nothing_Is_Impossible" target="_blank">14 Peaks Nothing Is Impossible</a> гэх баримтат киног санал болгоё. Мөн Мартин Скорсезийн <a href="https://www.bing.com/search?q=Wolf+of+Wallstreet&amp;cvid=b3bcc8eb85414f2bbd9216f1f1658ff1&amp;aqs=edge.0.69i59j0l8.345j0j9&amp;FORM=ANAB01&amp;PC=U531" target="_blank">Wolf of Wallstreet</a> бол Валл Стрийтийн соёлыг харуулсан басхүү хоржоонтой маш гоё кино. Сүүлд Майкл Жорданийн <a href="https://www.imdb.com/title/tt8420184/" target="_blank">The Last Dance</a>-ийг хоёр ч удаа үзсэн. <br> <br>Саяхан 18-р зуунд бичигдсэн <a href="https://www.goodreads.com/book/show/30186948-think-and-grow-rich" target="_blank">Think and Grow</a> уншиж эхлүүлсэн. Гүнзгий тунгаах ёстой агуулга бүхий ном шиг санагдсан. Мөн Уолтер Исааксонийн <a href="https://www.goodreads.com/book/show/11084145-steve-jobs?from_search=true&amp;from_srp=true&amp;qid=oAEopqaW9k&amp;rank=1" target="_blank">Steve Jobs</a>-ийн тухай номыг оюутан байхдаа уншсан нь одоо ч гэсэн сэтгэлд гүн үлдэж. Мөн NBA-ийн дасгалжуулагч Фил Жексонийн <a href="https://www.goodreads.com/book/show/16158522-eleven-rings" target="_blank">Eleven Rings: The Soul of Success</a> нэртэй хэрхэн амжилтад хүрсэн тухай намтарчилсан бүтээлийг уншаарай гэж санал болгоё. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/3d642b1c-cb78-4ea8-9fbe-ef518fc6d379/a98bbf6f9024899dd20ef979a35902f9.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?</h3><p>Танил ахын амьдралын тухай хэлсэн нь санаанаас гардаггүй юм. Амьдралд ажил, гэр бүл, эрүүл мэнд, өөр бусад ярвигтай саад бэрхшээлүүд гэнэтхэн л бүгдээрээ нүүгэлтэн орж ирдэг. Тэр дунд уужуу байж, ухаантай хандаж зөв залах нь чухал. Их ажлын зэрэгцээ гэнэт хүүхэд өвдөх, гэрт асуудал гарах үеүд олон бий. Өнөөдөр, маргааш, ирээдүйд олон даваануудад байсаар байх тул эдгээрт бэлэн байж, нугаралгүй тууштай даван гарах нь чухал гэдгийг ойлгосон. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">14.  БУСДАД ШИДЭХ САНАА?</h3><p>Юуг хэрхэн хийх сонголт хүн бүрд нээлттэй. Гэхдээ өөрийн сонгосон замдаа тууштай, зогсолтгүй эцсийг нь үзэж байж л ямар нэгэн үр дүнд хүрнэ. Эцсийн зорилгодоо хүрэх үед дараагийн зам нээгддэг гэж боддог. Мөн асуудал гарах үед болих, бууж өгөх, орхиод явах нь яваандаа дадал болдог. </p>
          </div>

Дэлгүүрт байгаа барааны үнийн 20-30 хувийг тээврийн зардал эзэлдэг учир  дотоодын хэрэгцээгээ импортоор хангадаг бидний хувьд тун чухал салбар гэдэг нь тодорхой.
Монголын тээвэр ложистикийн салбарт 18 жил тогтвортой, найдвартай үйлчилгээгээрээ манлайлж танигдсан Монложистикс групп, Холдинг компанийн Гүйцэтгэх захирал Г.Хишигбаттай ярилцсанаа хүргэж байна. Олон улсын тээвэр зуучлалын менежментийг гүйцэтгэж, охин компаниудын бодлого, үйл ажиллагааг чиглүүлэх хариуцлагатай албыг хашиж буй залуу лидерийн ажлын арга барил, үзэл баримтлалтай танилцъя.
Байршил:
Улаанбаатар, Монгол
Эрхэлдэг ажил:
Монложистикс Холдинг компанийн Гүйцэтгэх захирал
Хэрэглэдэг гар утас:
iPhone 13
Хэрэглэдэг компьютер:
iMac
Сошиал хуудсууд:

Khishigbat Ganzorigt
(ЛинкэдИн)

1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Би системийн инженер мэргэжилтэй. Олон тийш хөрвөдөг онцлогтой тул санхүү, хөрөнгө оруулалт, боловсрол, эрчим хүч зэрэг төрөл бүрийн салбарт ажиллаж, гарааны бизнес ч байгуулж үзсэн. Америкт Флоридагийн Их сургуулийг 2012 онд төгсөж ирээд
NewCom
группт санхүүгийн шинжээч, түүнээсээ
Eznis airway
-д нислэгийн тооцоо судалгаа хийж төлөвлөлтийн менежерээр ажиллаж байсан туршлагатай.

Дараа нь Монголын их, дээд сургуулиудын сургалтын системийг цахимжуулах стартап эхлүүлж Флоридагийн Их сургуулийн “Learning Management” программыг нэвтрүүлэхээр хагас жил оролдсон ч амжилт олоогүй. Тэр үед уламжлалт сургалтыг цахим руу шилжүүлэхэд багш, сурагч, технологи, дэд бүтцийн хувьд бэлтгэгдээгүй, хүлээн авах менежментийн суурь тогтоогүй байж.

Түүнчлэн Монголын хамгийн том нарны цахилгаан станцын төслийг Замын-Үүдэд боловсруулан, Японоос 30 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт татан амжилттай хэрэгжүүлсэн нь одоо хэр нь эрчим хүч үйлдвэрлэсээр байгаа.
2016 оноос Монложистикс Ворлдвайд компанид Бизнес хөгжлийн менежерээр ажиллаж эхэлснээр тээвэр ложистик гэх сонирхолтой, цоо шинэ салбарт хөл тавьсан. Манай салбар олон улсын хил дамнаж төмөр зам, агаар, далай зэрэг олон төрлийн тээвэр хамардаг нарийн үйл явцтай. Одоогоос долоон жилийн өмнөх залуу, туршлага багатай, шинэхэн менежерт хамт олноо удирдан манлайлах, тэдний итгэл үнэмшлийг нэгтгэн чиглүүлэх ур чадвар, хандлага хамгийн том сорилт байсан. Компанийн удирдлага хаана зогсоно, тэр газар компани зогсох учир олон талаар өөрийгөө дайчилж ахиц дэвшилтэй байхыг үргэлж хичээдэг.

2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Өглөө сэрээд 10-15 минут бясалгахыг дадаж байгаа. Үргэлжлүүлэн бялдаржуулах төвд хичээллэдэг. Хоббигоороо хөрөнгө оруулалт сонирхдог тул хөрөнгө оруулсан компаниудын тухай, хөрөнгийн зах зээлийн тухай мэдээ, мэдээллүүдийг тогтмол шалгана. Өглөөний сэргэг цагт ажлын уулзалтуудаа товлож, үдээс хойшдоо жижиг багаар уулзаж брайнсторм хийх, тооцоо судалгаа хийхээр Excel-ийн ард суух дуртай. Харин ажил тарж, оффис шингэрэх үед ганцаараа үлдэж гүнзгий төвлөрөх ажлуудаа хийдэг.

3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Ажилдаа шийдвэр гаргахдаа хоёр зүйлийг өөртөө хатуу сануулдаг. Нэгдүгээрт хамт олон, оролцогч талуудын оролцоог бүрэн хангасан эсэх. Сингапурын Үндэсний Их сургуульд сурч байхдаа “лидер гэдэг бол өөрөө шийддэг бус шийдвэр гаргах архитектур хүн” гэдгийг сурсан. Хоёрдугаарт 5, 10 жилийн дараах ирээдүйн алсыг харах.

Амжилттай ажиллахын тулд баг хамт олон бүгд хамтдаа холын марафонд гүйж буй гэдгээ ухаарч нэг сэтгэлээр тууштай туулах учиртай гэж боддог. Тиймээс ажил стандартын дагуу, чанартай байх шаардлага тавьдаг. Гэхдээ аль болох өөртөө хатуу, өрөөлд зөөлөн хандахыг хичээдэг.

4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Ажлын дотоод сүлжээнд
Google Workspace
ашиглана. Гар утасны аппуудыг сошиал, тоглоом, гэр бүл, брокер зэргээр хэсэглэн ангилдаг. Монголын хувьцаа авах бол
Мандал капитал маркетс
, гадаадын хувьцаанд
SaxoTraderGo
ашигладаг. Хөрөнгийн зах зээлийг мэдээллийг
Yahoo Finance
,
Investing.com
,
Trading View
-ээс авдаг. Харин өглөөний бясалгалд
Balance
,
Calm
аппуудыг ашигладаг. Мөн ажиллах үедээ бөгтийж суудаг талтай тул
Upright
нэртэй, апптай холбодог төхөөрөмж ашиглан үүнийгээ засах гэж хичээж байгаа.


5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Сүүлийн үед цаг хэмнэх үүднээс ChatGTP-ээс мэдэхгүйгээ асуух, тоо шалгуулах, танилцуулга бэлдүүлэх зэргээр ашиглаж байна.

6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Ажлын бизнес төлөвлөгөөгөө жилээр гаргаж, дараа нь улирал, сар, долоо хоногоор нь хуваадаг. Дундуур нь төлөвлөгөөт бус гэнэтийн ажлууд ч гарах нь бий. Харин цаг үеийн ажлуудаа өдөр тутамдаа календарьдаа тэмдэглэнэ. Хурал уулзалт хоцрох, сунжрах нь элбэг тул хэт нарийн, минут бүрчлэн төлөвлөдөггүй.

7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Гэр бүлээрээ кино үзэх, дасгал хөдөлгөөн хийж тархиа амраадаг. Харин амралтаа авсан үедээ аялах дуртай. Эхнэр бид хоёр дэлхийгээр тойрон аялах мөрөөдөлтэй. Өөр улсын орчин, соёлтой танилцаж явахад хорвоо ертөнцийг харах өнцөг, сэтгэх цар хүрээ тэлдэг юм уу гэж боддог. Өнгөрсөн зун Грекийн арлуудаар аялсан, энэ өвөл Вьетнам явсан. Харин зунаас Хондурас, Мексик зэрэг очиж үзээгүй төв Америкийн улсуудыг зорихоор төлөвлөж байна.

8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Хөрөнгө оруулалт сонирхоод дөрөв, таван жил өнгөрч байна. Харин хоёр гурван жилийн өмнөөс бялдаржуулах төвд хичээллэж эхэлсэн. Бусад үед илүүчлэх цаг гардаггүй учир ажилдаа төвлөрдөг.

9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Олон нийтийн дунд тээвэр ложистикийн байгууллага гэхээр өөрсдөө машин бариад ачаа, тээвэр зөөдөг мэтээр ташаа ойлгодог. Бид олон улсын тээвэрлэгч компаниудтай хамтарч, зааварчилгаа өгч, ачаа барааг хэрэглэгчийн гарт найдвартай, түргэн шуурхай хүргэхэд анхааран менежментийн үйлчилгээ үзүүлж ажилладаг. Өдөр тутамдаа гаднын мэргэжилтнүүдтэй харилцах тул цагийн зөрүүнээс шалтгаалж шөнө дөлөөр ч ажиллах нь бий.
Бидэнд итгэж, даатгасан ачаа, барааг тохирсон хугацаанд бүрэн бүтэн хүргэх нь хамгийн бахдалтай үе. Нөгөө талдаа уул уурхайн түүхий эдийг экспортлоход гар бие оролцож, эх орныхоо эдийн засагт бодитой нэмэр оруулж буйгаараа бахархдаг.

10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?
Яг одоо бид олон нийтэд нээлттэй компани болох том ажилдаа төвлөрч IPO гаргах бэлтгэлээ ханган гаднын таван компанитай хамтран ажиллаж байна. Бидний хувьд шинэ сорилт, туршлага болж суралцсаар л байна. Саяхан Investment Expo-д оролцож IPO хийж буйгаа танилцуулсан.

Мөн энэ сард Тээвэр зуучийн нэгдсэн холбоотой хамтран Logistic форумыг хоёр дахь удаагаа амжилттай зохион байгууллаа. Салбарын оролцогч талууд нэгдсэн ойлголтод хүрч, асуудал, шийдлээ хэлэлцсэн өгөөжтэй арга хэмжээ болж өнгөрсөн.

11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Компани хурдтайгаар өсөж, хүрээгээ тэлсээр байна. Энэ шаардлагад нийцүүлэн интернэт, шинэ тутам мэдээлэл, судалгаагаар дамжуулан өөрийгөө хөгжүүлдэг. Мэдээж цаг завтай үедээ сургалт, дамжаанд зорьж сурах нь ч бий. Холдингийн Гүйцэтгэх захирлаар томилогдон ирсний дараа 2019 онд Сингапурын Үндэсний Их сургуулийн манлайллын сургалтад хамрагдсан. Мөн ковидын хөл хорионы үер Харвардын Их сургуулийн Executive Education курсыг цахимаар дүүргэж амжсан.

Би спортын агуу тамирчдаас үлгэр, дуурайлал авах дуртай. Тэдний нийтлэг онцлог нь хийж буй зүйлдээ бүхнээ зориулж сахилга баттайгаар төвлөрч чаддаг. Ажлын өндөр ур чадвараас гадна оюун санаа буюу тархиа цэнэглэх, бодлоо чөлөөлөх, бие махбодоо эрч хүчтэй байлгах буюу нойроо сайн авах, дасгал хөдөлгөөн хийх, дотоод амгалан буюу утга учиртай амьдарч, зорилгоо ухаарах зэргээр өөрийгөө хөгжүүлэх хэрэгтэй гэдгийг тэдний түүхээс ухаарсан.

12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?
Непаль залуугийн Дэлхийн найман мянган метрээс дээш 14 оргил руу зургаан сарын турш авирч буй тухай
14 Peaks Nothing Is Impossible
гэх баримтат киног санал болгоё. Мөн Мартин Скорсезийн
Wolf of Wallstreet
бол Валл Стрийтийн соёлыг харуулсан басхүү хоржоонтой маш гоё кино. Сүүлд Майкл Жорданийн
The Last Dance
-ийг хоёр ч удаа үзсэн.

Саяхан 18-р зуунд бичигдсэн
Think and Grow
уншиж эхлүүлсэн. Гүнзгий тунгаах ёстой агуулга бүхий ном шиг санагдсан. Мөн Уолтер Исааксонийн
Steve Jobs
-ийн тухай номыг оюутан байхдаа уншсан нь одоо ч гэсэн сэтгэлд гүн үлдэж. Мөн NBA-ийн дасгалжуулагч Фил Жексонийн
Eleven Rings: The Soul of Success
нэртэй хэрхэн амжилтад хүрсэн тухай намтарчилсан бүтээлийг уншаарай гэж санал болгоё.

13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Танил ахын амьдралын тухай хэлсэн нь санаанаас гардаггүй юм. Амьдралд ажил, гэр бүл, эрүүл мэнд, өөр бусад ярвигтай саад бэрхшээлүүд гэнэтхэн л бүгдээрээ нүүгэлтэн орж ирдэг. Тэр дунд уужуу байж, ухаантай хандаж зөв залах нь чухал. Их ажлын зэрэгцээ гэнэт хүүхэд өвдөх, гэрт асуудал гарах үеүд олон бий. Өнөөдөр, маргааш, ирээдүйд олон даваануудад байсаар байх тул эдгээрт бэлэн байж, нугаралгүй тууштай даван гарах нь чухал гэдгийг ойлгосон.

14.  БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Юуг хэрхэн хийх сонголт хүн бүрд нээлттэй. Гэхдээ өөрийн сонгосон замдаа тууштай, зогсолтгүй эцсийг нь үзэж байж л ямар нэгэн үр дүнд хүрнэ. Эцсийн зорилгодоо хүрэх үед дараагийн зам нээгддэг гэж боддог. Мөн асуудал гарах үед болих, бууж өгөх, орхиод явах нь яваандаа дадал болдог.

Дэлгүүрт байгаа барааны үнийн 20-30 хувийг тээврийн зардал эзэлдэг учир  дотоодын хэрэгцээгээ импортоор хангадаг бидний хувьд тун чухал салбар гэдэг нь тодорхой.    Монголын тээвэр ложистикийн салбарт 18 жил тогтвортой, найдвартай үйлчилгээгээрээ манлайлж танигдсан Монложистикс групп, Холдинг компанийн Гүйцэтгэх захирал Г.Хишигбаттай ярилцсанаа хүргэж байна. Олон улсын тээвэр зуучлалын менежментийг гүйцэтгэж, охин компаниудын бодлого, үйл ажиллагааг чиглүүлэх хариуцлагатай албыг хашиж буй залуу лидерийн ажлын арга барил, үзэл баримтлалтай танилцъя.
**Байршил:** Улаанбаатар, Монгол
**Эрхэлдэг ажил:** Монложистикс Холдинг компанийн Гүйцэтгэх захирал
**Хэрэглэдэг гар утас:** iPhone 13
**Хэрэглэдэг компьютер:** iMac
**Сошиал хуудсууд:** Khishigbat Ganzorigt (ЛинкэдИн)
### 1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Би системийн инженер мэргэжилтэй. Олон тийш хөрвөдөг онцлогтой тул санхүү, хөрөнгө оруулалт, боловсрол, эрчим хүч зэрэг төрөл бүрийн салбарт ажиллаж, гарааны бизнес ч байгуулж үзсэн. Америкт Флоридагийн Их сургуулийг 2012 онд төгсөж ирээд NewCom группт санхүүгийн шинжээч, түүнээсээ Eznis airway-д нислэгийн тооцоо судалгаа хийж төлөвлөлтийн менежерээр ажиллаж байсан туршлагатай.
Дараа нь Монголын их, дээд сургуулиудын сургалтын системийг цахимжуулах стартап эхлүүлж Флоридагийн Их сургуулийн “Learning Management” программыг нэвтрүүлэхээр хагас жил оролдсон ч амжилт олоогүй. Тэр үед уламжлалт сургалтыг цахим руу шилжүүлэхэд багш, сурагч, технологи, дэд бүтцийн хувьд бэлтгэгдээгүй, хүлээн авах менежментийн суурь тогтоогүй байж.
Түүнчлэн Монголын хамгийн том нарны цахилгаан станцын төслийг Замын-Үүдэд боловсруулан, Японоос 30 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт татан амжилттай хэрэгжүүлсэн нь одоо хэр нь эрчим хүч үйлдвэрлэсээр байгаа.
2016 оноос Монложистикс Ворлдвайд компанид Бизнес хөгжлийн менежерээр ажиллаж эхэлснээр тээвэр ложистик гэх сонирхолтой, цоо шинэ салбарт хөл тавьсан. Манай салбар олон улсын хил дамнаж төмөр зам, агаар, далай зэрэг олон төрлийн тээвэр хамардаг нарийн үйл явцтай. Одоогоос долоон жилийн өмнөх залуу, туршлага багатай, шинэхэн менежерт хамт олноо удирдан манлайлах, тэдний итгэл үнэмшлийг нэгтгэн чиглүүлэх ур чадвар, хандлага хамгийн том сорилт байсан. Компанийн удирдлага хаана зогсоно, тэр газар компани зогсох учир олон талаар өөрийгөө дайчилж ахиц дэвшилтэй байхыг үргэлж хичээдэг.
### 2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Өглөө сэрээд 10-15 минут бясалгахыг дадаж байгаа. Үргэлжлүүлэн бялдаржуулах төвд хичээллэдэг. Хоббигоороо хөрөнгө оруулалт сонирхдог тул хөрөнгө оруулсан компаниудын тухай, хөрөнгийн зах зээлийн тухай мэдээ, мэдээллүүдийг тогтмол шалгана. Өглөөний сэргэг цагт ажлын уулзалтуудаа товлож, үдээс хойшдоо жижиг багаар уулзаж брайнсторм хийх, тооцоо судалгаа хийхээр Excel-ийн ард суух дуртай. Харин ажил тарж, оффис шингэрэх үед ганцаараа үлдэж гүнзгий төвлөрөх ажлуудаа хийдэг.
### 3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Ажилдаа шийдвэр гаргахдаа хоёр зүйлийг өөртөө хатуу сануулдаг. Нэгдүгээрт хамт олон, оролцогч талуудын оролцоог бүрэн хангасан эсэх. Сингапурын Үндэсний Их сургуульд сурч байхдаа “лидер гэдэг бол өөрөө шийддэг бус шийдвэр гаргах архитектур хүн” гэдгийг сурсан. Хоёрдугаарт 5, 10 жилийн дараах ирээдүйн алсыг харах.
Амжилттай ажиллахын тулд баг хамт олон бүгд хамтдаа холын марафонд гүйж буй гэдгээ ухаарч нэг сэтгэлээр тууштай туулах учиртай гэж боддог. Тиймээс ажил стандартын дагуу, чанартай байх шаардлага тавьдаг. Гэхдээ аль болох өөртөө хатуу, өрөөлд зөөлөн хандахыг хичээдэг.
### 4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Ажлын дотоод сүлжээнд Google Workspace ашиглана. Гар утасны аппуудыг сошиал, тоглоом, гэр бүл, брокер зэргээр хэсэглэн ангилдаг. Монголын хувьцаа авах бол Мандал капитал маркетс, гадаадын хувьцаанд SaxoTraderGo ашигладаг. Хөрөнгийн зах зээлийг мэдээллийг Yahoo Finance, Investing.com, Trading View-ээс авдаг. Харин өглөөний бясалгалд Balance, Calm аппуудыг ашигладаг. Мөн ажиллах үедээ бөгтийж суудаг талтай тул Upright нэртэй, апптай холбодог төхөөрөмж ашиглан үүнийгээ засах гэж хичээж байгаа.
### 5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Сүүлийн үед цаг хэмнэх үүднээс ChatGTP-ээс мэдэхгүйгээ асуух, тоо шалгуулах, танилцуулга бэлдүүлэх зэргээр ашиглаж байна.
### 6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Ажлын бизнес төлөвлөгөөгөө жилээр гаргаж, дараа нь улирал, сар, долоо хоногоор нь хуваадаг. Дундуур нь төлөвлөгөөт бус гэнэтийн ажлууд ч гарах нь бий. Харин цаг үеийн ажлуудаа өдөр тутамдаа календарьдаа тэмдэглэнэ. Хурал уулзалт хоцрох, сунжрах нь элбэг тул хэт нарийн, минут бүрчлэн төлөвлөдөггүй.
### 7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Гэр бүлээрээ кино үзэх, дасгал хөдөлгөөн хийж тархиа амраадаг. Харин амралтаа авсан үедээ аялах дуртай. Эхнэр бид хоёр дэлхийгээр тойрон аялах мөрөөдөлтэй. Өөр улсын орчин, соёлтой танилцаж явахад хорвоо ертөнцийг харах өнцөг, сэтгэх цар хүрээ тэлдэг юм уу гэж боддог. Өнгөрсөн зун Грекийн арлуудаар аялсан, энэ өвөл Вьетнам явсан. Харин зунаас Хондурас, Мексик зэрэг очиж үзээгүй төв Америкийн улсуудыг зорихоор төлөвлөж байна.
### 8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Хөрөнгө оруулалт сонирхоод дөрөв, таван жил өнгөрч байна. Харин хоёр гурван жилийн өмнөөс бялдаржуулах төвд хичээллэж эхэлсэн. Бусад үед илүүчлэх цаг гардаггүй учир ажилдаа төвлөрдөг.
### 9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Олон нийтийн дунд тээвэр ложистикийн байгууллага гэхээр өөрсдөө машин бариад ачаа, тээвэр зөөдөг мэтээр ташаа ойлгодог. Бид олон улсын тээвэрлэгч компаниудтай хамтарч, зааварчилгаа өгч, ачаа барааг хэрэглэгчийн гарт найдвартай, түргэн шуурхай хүргэхэд анхааран менежментийн үйлчилгээ үзүүлж ажилладаг. Өдөр тутамдаа гаднын мэргэжилтнүүдтэй харилцах тул цагийн зөрүүнээс шалтгаалж шөнө дөлөөр ч ажиллах нь бий.
Бидэнд итгэж, даатгасан ачаа, барааг тохирсон хугацаанд бүрэн бүтэн хүргэх нь хамгийн бахдалтай үе. Нөгөө талдаа уул уурхайн түүхий эдийг экспортлоход гар бие оролцож, эх орныхоо эдийн засагт бодитой нэмэр оруулж буйгаараа бахархдаг.
### 10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?
Яг одоо бид олон нийтэд нээлттэй компани болох том ажилдаа төвлөрч IPO гаргах бэлтгэлээ ханган гаднын таван компанитай хамтран ажиллаж байна. Бидний хувьд шинэ сорилт, туршлага болж суралцсаар л байна. Саяхан Investment Expo-д оролцож IPO хийж буйгаа танилцуулсан.
Мөн энэ сард Тээвэр зуучийн нэгдсэн холбоотой хамтран Logistic форумыг хоёр дахь удаагаа амжилттай зохион байгууллаа. Салбарын оролцогч талууд нэгдсэн ойлголтод хүрч, асуудал, шийдлээ хэлэлцсэн өгөөжтэй арга хэмжээ болж өнгөрсөн.
### 11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Компани хурдтайгаар өсөж, хүрээгээ тэлсээр байна. Энэ шаардлагад нийцүүлэн интернэт, шинэ тутам мэдээлэл, судалгаагаар дамжуулан өөрийгөө хөгжүүлдэг. Мэдээж цаг завтай үедээ сургалт, дамжаанд зорьж сурах нь ч бий. Холдингийн Гүйцэтгэх захирлаар томилогдон ирсний дараа 2019 онд Сингапурын Үндэсний Их сургуулийн манлайллын сургалтад хамрагдсан. Мөн ковидын хөл хорионы үер Харвардын Их сургуулийн Executive Education курсыг цахимаар дүүргэж амжсан.
Би спортын агуу тамирчдаас үлгэр, дуурайлал авах дуртай. Тэдний нийтлэг онцлог нь хийж буй зүйлдээ бүхнээ зориулж сахилга баттайгаар төвлөрч чаддаг. Ажлын өндөр ур чадвараас гадна оюун санаа буюу тархиа цэнэглэх, бодлоо чөлөөлөх, бие махбодоо эрч хүчтэй байлгах буюу нойроо сайн авах, дасгал хөдөлгөөн хийх, дотоод амгалан буюу утга учиртай амьдарч, зорилгоо ухаарах зэргээр өөрийгөө хөгжүүлэх хэрэгтэй гэдгийг тэдний түүхээс ухаарсан.
### 12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?
Непаль залуугийн Дэлхийн найман мянган метрээс дээш 14 оргил руу зургаан сарын турш авирч буй тухай 14 Peaks Nothing Is Impossible гэх баримтат киног санал болгоё. Мөн Мартин Скорсезийн Wolf of Wallstreet бол Валл Стрийтийн соёлыг харуулсан басхүү хоржоонтой маш гоё кино. Сүүлд Майкл Жорданийн The Last Dance-ийг хоёр ч удаа үзсэн.
Саяхан 18-р зуунд бичигдсэн Think and Grow уншиж эхлүүлсэн. Гүнзгий тунгаах ёстой агуулга бүхий ном шиг санагдсан. Мөн Уолтер Исааксонийн Steve Jobs-ийн тухай номыг оюутан байхдаа уншсан нь одоо ч гэсэн сэтгэлд гүн үлдэж. Мөн NBA-ийн дасгалжуулагч Фил Жексонийн Eleven Rings: The Soul of Success нэртэй хэрхэн амжилтад хүрсэн тухай намтарчилсан бүтээлийг уншаарай гэж санал болгоё.
### 13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Танил ахын амьдралын тухай хэлсэн нь санаанаас гардаггүй юм. Амьдралд ажил, гэр бүл, эрүүл мэнд, өөр бусад ярвигтай саад бэрхшээлүүд гэнэтхэн л бүгдээрээ нүүгэлтэн орж ирдэг. Тэр дунд уужуу байж, ухаантай хандаж зөв залах нь чухал. Их ажлын зэрэгцээ гэнэт хүүхэд өвдөх, гэрт асуудал гарах үеүд олон бий. Өнөөдөр, маргааш, ирээдүйд олон даваануудад байсаар байх тул эдгээрт бэлэн байж, нугаралгүй тууштай даван гарах нь чухал гэдгийг ойлгосон.
### 14.  БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Юуг хэрхэн хийх сонголт хүн бүрд нээлттэй. Гэхдээ өөрийн сонгосон замдаа тууштай, зогсолтгүй эцсийг нь үзэж байж л ямар нэгэн үр дүнд хүрнэ. Эцсийн зорилгодоо хүрэх үед дараагийн зам нээгддэг гэж боддог. Мөн асуудал гарах үед болих, бууж өгөх, орхиод явах нь яваандаа дадал болдог.