Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг: Т.Тайван, Ц.Тунгалагсайханы гэр бүл 
<div class="article-body">
          <h2>Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг булангийн шинэ дугаартаа хөгжилтэй, сургамжтай бичлэгүүдийг Ger Project Юүтүб хуудсаараа дамжуулан хүргэдэг Т.Тайваны гэр бүлийг урилаа. Гэр бүлийн хамтдаа бүтээх үнэ цэнийг бичлэгээрээ дамжуулан хүргэхийг зорьдог тэдний сурч, ажиллахын зэрэгцээ гурван хүүхдэдээ хэрхэн цаг гаргаж, өсгөн хүмүүжүүлдэг тухай туршлага, үзэл баримтлалаа хуваалцсаныг хүлээн авна уу.  </h2><p></p><p><b>Нэр</b>: Т.Тайван, Ц.Тунгалагсайхан, Т.Орчлон, Т.Энэрэл, Т.Магтуун </p><p><b>Байршил</b>: Сингапур улс</p><p><b>Ам бүл</b>: 5</p><p><b>Сошиал хуудсууд</b>:<a href="https://www.facebook.com/GerProject" target="_blank"> Ger Project</a>(Facebook), <a href="https://www.youtube.com/@GerProject/about" target="_blank">Ger Project</a>(Youtube)<br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">1. БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?</h3><p></p><p><b>Т.Тайван</b>: Намайг Т.Тайван, эхнэрийг маань Ц.Тунгалагсайхан гэдэг. Бид гурван хүүхэдтэй, гэрлээд арван жил болж байна. Том охин Т.Энэрэл найм, дунд хүү Т.Орчлон зургаа, бага хүү Т.Магтуун маань гурван настай. Бид Сингапур улсад суралцахаар хоёр жилийн өмнө ирсэн. Эхнэр маань сургуулиа төгсөөд гурван хүүхдээ харж байгаа бол миний хувьд сурангаа ажилладаг. Сурч дуусаад нэг жилийн дараа Монголд очиж амьдрах бодолтой байна.</p><p><br><b>Ц.Тунгалагсайхан:</b> Гэр бүлийн үүргийн хувьд санхүү, тооцоо талаа нөхөр маань ихэвчлэн хариуцдаг. Харин хүүхдийн хүмүүжил талаа би илүү хариуцаж, сургалтад суух, ном унших байдлаар мэдээлэл аваад нөхөртэйгөө ярилцдаг. Ийм, тийм гэж хүн бүрд үүрэг оноолгүй ихэнх асуудлыг хоорондоо ярилцаж шийддэг. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/0496451b768ded183468cd9ec9357081.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>2. Танай гэрийнхний өглөө, оройны дадлууд гэвэл?</h3><p></p><p><b>Ц.Тунгалагсайхан</b>: Өглөө хамтдаа сууж, цайгаа уучхаад албандаа гарцгаадаг. Буцаж ирээд орой болтол сайн тоглоцгооно. Хүүхдүүдээ орондоо орох үед нь ном уншиж өгдөг. Намайг уншиж дууссаны дараа өөрсдөө биеэ дааж уншина. Том охин маань нэлээн зузаан номууд уншиж байгаа бол бага хүү маань зурагт номын хуудсууд эргүүлэн суудаг.</p><p><br><b>Т.Тайван</b>: Ажлын өдрүүдэд зурагт, утас, iPad үзэхгүй байх дадлыг хэрэгжүүлдэг. Харин амралтын өдрүүдээр аль болох бүтэн хүүхэлдэйн кино үзүүлэхийг хичээнэ. Ингэснээр дэлгэцэд донтох магадлал багасах мөн эрүүл мэндэд нь тустай.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/cc514bc121df87a925e5b9c0a56f7881.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>3. ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?<br></div></h3><p></p><p><b>Т.Тайван:</b> Хүүхдээ буруу үйлдэл хийвэл “Time-out” буюу хэсэг хугацаанд завсарлага аваад насных нь тоотой тэнцэх минутад хийсэн зүйлийнхээ үр дүнг бодон суух хугацааг олгодог. Тайвшраад сэтгэл хөдлөл нь тогтвортой болсны дараа юуг буруу хийсэн талаар ярилцдаг. Анх суухгүй, уйлдаг байсан ч яваандаа бухимдал нь багасч буруу хийсэн зүйлээ ойлгоод уучлал гуйдаг болсон. Түүнчлэн гурван хүүхэддээ тус бүрд нь цаг гаргаж, дурсамж бүтээхийг зорьдог.</p><p><b>Ц.Тунгалагсайхан</b>: Хүүхэд буруу зүйл хиймэгц эцэг эхчүүд огцом уурлах нь бий. Би ч тэгэх хандлагатай ээжүүдийн нэг. Харин “Time-out” авснаар надад ч бас завсарлага болж хүүхэдтэйгээ тайван ярилцах боломж болдог. Заримдаа цаг дуусах үед тэдний уур гараагүй, ярилцахгүй байх тохиолдол гарах ч шийтгэлийн сандал дээр хэсэг суусны дараа “Би ярилцмаар байна” гэж өөрсдөө хэлдэг.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/56a70ee7acdfd163ad3c7f5381dab2e8.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>4. ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН/ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?<br></div></h3><p></p><p><b>Ц.Тунгалагсайхан</b>: Айл гэр болж тоглох зэрэг хүүхэд өөрөө сэтгэн бодох тоглоомуудыг нээлттэй, харин эвлүүлдэг тоглоом, хөзөр, шатар, даам зэрэг цаанаас өгөгдсөн дүрэмтэй тоглоомуудыг хаалттай гэж нэрлэдэг. Хүүхэд лего, чихмэл, автомашин, бөмбөг зэрэг тоглоомуудыг өөрийн хүссэнээр хувирган тоглох боломжтой учраас манай гэрт нээлттэй тоглоомууд ихэвчлэн байдаг. Сүүлийн үед хүүхдүүд маань томрохын хэрээр Monopoly, Una, Sequence зэрэг тоглоомуудыг сонирхож байна. Нэг товчин дээр дараад дуу гарахаас өөр функцгүй тоглоомыг хүүхдэд авч өгөхөөр нэг хэсэг сонирхож байгаад л уйдчихдаг юм билээ. Тиймээс биеийн хөдөлгөөн шаардсан тоглоом авч өгөхийг зорьдог. Манай хүүхдүүд бүгдээрээ хоёр наснаасаа эхлэн тэнцвэрийн дугуйгаар тоглодог байсан. Бас тогтмол байгальд гаргаж, рольк, дугуй, чаргаар тоглуулахыг хичээдэг.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/155f9c8d076c94301efa891fa120a8c0.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>Дунд хүү маань дөрвөн настайдаа Юүбүтийн <a href="https://www.youtube.com/@klt" target="_blank">Kids Learning Tube</a> сувгаас нарны аймгийн гарагуудын тухай тайлбарласан бичлэгийг үзээд энэ сэдвийг ихэд сонирхсон. Номын дэлгүүрээс гараг эрхсийн тухай номууд авах, тэр талаар зураг зурах гээд энэ чиглэлээр нэг хэсэг амьсгалсан гэж хэлж болно. Дараа нь хэн ч зааж өгөөгүй атал энэ сувгаас өөрөө сонссоор байгаад бүх улсын далбааг цээжилчихсэн байсан. Тиймээс энэ сувгийг сонирхоод үзээрэй хэмээн зөвлөж байна.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/9635cdac6a40d4964421c0eda7d34ebb.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>Бага хүү маань “Нар Сар Од” хэвлэлийн газрын “Арслан ба шувуу”, “Ойн 14 хулгана” номуудыг надаар өдөр болгон уншуулдаг, хамгийн дуртай номууд нь юм. Харин дунд хүү маань “Шидэт модон байшин”, “Нохой хүн” цувралуудыг унших дуртай. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/8fa763a2e5ab07d37abb67c70da8087b.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>5. ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?<br></div></h3><p></p><p><b>Т.Тайван</b>: Хүүхдээ “Битгий уурла, уйлах хэрэггүй” гэх нь буруу юм байна лээ. Ийм байдлаар хүүхдэд сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэх боломж олгохгүй байх нь ирээдүйд өөрийгөө илэрхийлэх чадвар нь буурах үндэс болдог. Тиймээс уйлж, уурлаж болно, харин дараа нь яагаад тийм мэдрэмж төрсөн талаар ярилцах нь чухал.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/a362dc3e538279a8fb8819b22d0f2395.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>6. ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?<br></div></h3><p><b>Ц.Тунгалагсайхан:</b> Бид сард нэг удаа хоёулхнаа болзож, санхүүгээ зохицуулах, хүүхдүүдийнхээ талаар ярилцах, маргаанаа шийдвэрлэх, ирээдүйгээ төлөвлөх, мэдрэмжээ хуваалцах зэргээр өөрсдийгөө илэрхийлдэг. Энэ бол гэр бүлийн харилцаанд чухалд тооцогдох мөч. Өдөр тутамдаа ярилцдаг ч гэлээ орчноо солиод гадуур хөтлөлцөн алхах тэс өөр. Мэдээж ийм үед хүүхдүүдээ хэн нэгэнд үлдээнэ. Монголд байхад нөхрийн маань ээж тусалдаг байсан.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">7. ХҮҮХДҮҮДИЙНХЭЭ ДЭЛГЭЦИЙН ХЭРЭГЛЭЭНД ХЭРХЭН ХЯНАЛТ ТАВЬДАГ ВЭ?</h3><p></p><p><b>Ц.Тунгалагсайхан:</b> Сингапурт ирээд бага насны хүүхдийн дэлгэцийн хэрэглээний тухай сургалтад суучхаад энэ талаар үргэлжлүүлэн судалсны эцэст өөрөө цахимаар сургалт орж байна. “Хүүхэд өсөж торниж байх үедээ яг л тоормосгүй автомашинтай адил” хэмээн хүүхэд хүмүүжлийн тухай номд дурдсан байсан. Хүүхэд хүссэн бүхнээ авах сонирхолтой байдаг болохоор эцэг, эхчүүд бид хил хязгаарын тухай ойлгуулж, заах үүрэгтэй.</p><p>Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас хүүхдийг хоёр нас хүртэл нь дэлгэц үзүүлж болохгүй гэж зөвлөсөн байдаг. Харин хоёр наснаас дээш зөвхөн эцэг, эхийн хяналттай боловсролын контент үзүүлж болно. Түүнчлэн богино хугацаатай бичлэг бус Netflix, ABC зэрэг сувгуудаас хүүхдэд зориулан бүтээсэн бүтэн хүүхэлдэйн кино үзүүлэх хэрэгтэй. Харин Юүтүбээс танин мэдэхүйн чиглэлийн контент эсвэл дууг өөрөө сонгож, хамт суугаад хяналттай үзүүлнэ. Зөв контентоо сонгож, зөвөөр ашиглаж чадвал дэлгэц гэдэг тэр чигтээ буруу зүйл биш.<br> <br>Гэвч судалгаагаар хүүхдэдээ хяналтгүй дэлгэц үзүүлснээр тархины хөгжилд сөргөөр нөлөөлөн анхаарал төвлөрөх чадвар нь муудаж, бүтээлч сэтгэлгээ багасдаг болох нь нотлогдсон. Бие махбод нь дөнгөж хөгжиж буй үед хүүхэд утас руу байнга хараад байвал нуруунд нь ачаалал очиж, бөгтөр болох, ядарах гэх мэт олон сөрөг үр дагаврууд бий. Мөн хүүхдэд хүний сэтгэл хөдлөлийг хэт чанга орилох, хашхирах байдлаар харуулсан контентыг байнга үзүүлснээр хүний сэтгэл хөдлөлийг ойлгож чадахаа больчихдог. Ингээд удаан үзэх тусам бодит байдал уйтгартай санагдаж, дэлгэцэд донтож эхэлдэг гэсэн үг. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/6abe9361d47246621326180722f432d0.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>8. ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?<br></div></h3><p><b>Ц.Тунгалагсайхан</b>: Дунд хүү маань эгчийгээ ч шоглочих гээд, дүүгээ ч өдчих гээд ер нь сахилгагүйтээд болдоггүй. Тэгээд гэр бүлийн хурал хийгээд шийтгэхээр болов. Мэдээж хэрэг хүү маань байнга загнуулаад байгаа учир өөрийгөө л болохгүй байна гэж бодно. Тэгээд бид ярилцаад хүүгийнхээ сайн үйлдлүүдийг магтаад үзье гэж шийдсэн. Орчлон ээжийнхээ хувьд гэрээ сайн цэвэрлэж, тоглоомоо бүгдийг нь хураадаг, эгчийнхээ хувьд найзтай болоход нь тусалсан гэх мэтчилэн тойрч суугаад хэлэлцлээ. Тухайн үед хүүгийн маань нүүрэнд инээмсэглэл тодорч түүнээс хойш ч үймүүлэх нь харьцангуй гайгүй болсон. Хүү маань ч өөрийгөө ухамсарлаад хичээсэн.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>9. ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?</div></h3><p></p><p><b>Ц.Тунгалагсайхан</b>: Манай ажлын ахын хүү нэг удаа хэрэг тарив. Ингээд аав нь хүүгээ дуудаад ярилцъя гэж нэг өрөө рүү авч ороод буцаж гарч ирэхдээ ойлголцчихсон байсан. Дөнгөж тавхан настай хүүхэдтэй ярилцах гэх ойлголт тухайн үед намайг гайхшируулж байв. Энэ мэтээр сүм болон гэр бүлийн найзуудын хүрээллээсээ хүүхэд хүмүүжүүлэх үлгэр дуурайлал авч, туршлагаас нь суралцдаг.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/f54f384896ae574212a1cb09b203b588.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>10. ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?</div></h3><p></p><p><b>Ц.Тунгалагсайхан</b>:Хүүхдүүд маань аав, ээжийнхээ зөвшөөрөлтэйгөөр iPad хэрэглэх дүрэмтэй ч саяхан том охин маань дүүтэйгээ хамт хаалгаа түгжчихээд нууцаар цаг гаруй Юүтүбээс бичлэг үзсэн байв. Баригдчихаад эхэндээ худлаа хэлэх гэж үзсэн ч сандарч уйлаад тайвширсныхаа дараа үнэнээ хэлсэн. “Би нэг Reel үзчихээд л больё гэж бодсон ч чадалгүй үргэлжлүүлсээр л байсан” гэсэн юм. Дөнгөж долоон настай хүүхэд алдаа гаргаж болно шүү дээ. Гэхдээ буруу зүйл хийсэн гэдэгт нь анхаарал хандуулахаас илүү үнэнээ хэлж буйг нь хүлээж аван ярилцахад бэлэн байх нь чухал. Тэгээд охиндоо “Ээж нь ч бас нэг үзээд эхэлчихээр хянахад хэцүү байдаг” гэх зэргээр илэн далангүй ярилцсан. Хүүхдүүд маань бүх цаг үед ээж, аавдаа үнэнээ хэлж, чөлөөтэй ярилцдаг, хэцүү тохиолдолд бидэнд ханддаг байгаасай гэж хүсдэг.</p><p> <br><b>Т.Тайван:</b> Хүүхдүүд маань аав, ээжтэйгээ шударга харилцаж, дуртай зүйлээ хийж чаддаг, аз жаргалтай хүн болоосой гэж хүсэж байна. </p>
          </div>

Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг булангийн шинэ дугаартаа хөгжилтэй, сургамжтай бичлэгүүдийг Ger Project Юүтүб хуудсаараа дамжуулан хүргэдэг Т.Тайваны гэр бүлийг урилаа. Гэр бүлийн хамтдаа бүтээх үнэ цэнийг бичлэгээрээ дамжуулан хүргэхийг зорьдог тэдний сурч, ажиллахын зэрэгцээ гурван хүүхдэдээ хэрхэн цаг гаргаж, өсгөн хүмүүжүүлдэг тухай туршлага, үзэл баримтлалаа хуваалцсаныг хүлээн авна уу.
Нэр
: Т.Тайван, Ц.Тунгалагсайхан, Т.Орчлон, Т.Энэрэл, Т.Магтуун
Байршил
: Сингапур улс
Ам бүл
: 5
Сошиал хуудсууд
:
Ger Project
(Facebook),
Ger Project
(Youtube)

1. БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Т.Тайван
: Намайг Т.Тайван, эхнэрийг маань Ц.Тунгалагсайхан гэдэг. Бид гурван хүүхэдтэй, гэрлээд арван жил болж байна. Том охин Т.Энэрэл найм, дунд хүү Т.Орчлон зургаа, бага хүү Т.Магтуун маань гурван настай. Бид Сингапур улсад суралцахаар хоёр жилийн өмнө ирсэн. Эхнэр маань сургуулиа төгсөөд гурван хүүхдээ харж байгаа бол миний хувьд сурангаа ажилладаг. Сурч дуусаад нэг жилийн дараа Монголд очиж амьдрах бодолтой байна.
Ц.Тунгалагсайхан:
Гэр бүлийн үүргийн хувьд санхүү, тооцоо талаа нөхөр маань ихэвчлэн хариуцдаг. Харин хүүхдийн хүмүүжил талаа би илүү хариуцаж, сургалтад суух, ном унших байдлаар мэдээлэл аваад нөхөртэйгөө ярилцдаг. Ийм, тийм гэж хүн бүрд үүрэг оноолгүй ихэнх асуудлыг хоорондоо ярилцаж шийддэг.

2. Танай гэрийнхний өглөө, оройны дадлууд гэвэл?
Ц.Тунгалагсайхан
: Өглөө хамтдаа сууж, цайгаа уучхаад албандаа гарцгаадаг. Буцаж ирээд орой болтол сайн тоглоцгооно. Хүүхдүүдээ орондоо орох үед нь ном уншиж өгдөг. Намайг уншиж дууссаны дараа өөрсдөө биеэ дааж уншина. Том охин маань нэлээн зузаан номууд уншиж байгаа бол бага хүү маань зурагт номын хуудсууд эргүүлэн суудаг.
Т.Тайван
: Ажлын өдрүүдэд зурагт, утас, iPad үзэхгүй байх дадлыг хэрэгжүүлдэг. Харин амралтын өдрүүдээр аль болох бүтэн хүүхэлдэйн кино үзүүлэхийг хичээнэ. Ингэснээр дэлгэцэд донтох магадлал багасах мөн эрүүл мэндэд нь тустай.

3. ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Т.Тайван:
Хүүхдээ буруу үйлдэл хийвэл “Time-out” буюу хэсэг хугацаанд завсарлага аваад насных нь тоотой тэнцэх минутад хийсэн зүйлийнхээ үр дүнг бодон суух хугацааг олгодог. Тайвшраад сэтгэл хөдлөл нь тогтвортой болсны дараа юуг буруу хийсэн талаар ярилцдаг. Анх суухгүй, уйлдаг байсан ч яваандаа бухимдал нь багасч буруу хийсэн зүйлээ ойлгоод уучлал гуйдаг болсон. Түүнчлэн гурван хүүхэддээ тус бүрд нь цаг гаргаж, дурсамж бүтээхийг зорьдог.
Ц.Тунгалагсайхан
: Хүүхэд буруу зүйл хиймэгц эцэг эхчүүд огцом уурлах нь бий. Би ч тэгэх хандлагатай ээжүүдийн нэг. Харин “Time-out” авснаар надад ч бас завсарлага болж хүүхэдтэйгээ тайван ярилцах боломж болдог. Заримдаа цаг дуусах үед тэдний уур гараагүй, ярилцахгүй байх тохиолдол гарах ч шийтгэлийн сандал дээр хэсэг суусны дараа “Би ярилцмаар байна” гэж өөрсдөө хэлдэг.

4. ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН/ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Ц.Тунгалагсайхан
: Айл гэр болж тоглох зэрэг хүүхэд өөрөө сэтгэн бодох тоглоомуудыг нээлттэй, харин эвлүүлдэг тоглоом, хөзөр, шатар, даам зэрэг цаанаас өгөгдсөн дүрэмтэй тоглоомуудыг хаалттай гэж нэрлэдэг. Хүүхэд лего, чихмэл, автомашин, бөмбөг зэрэг тоглоомуудыг өөрийн хүссэнээр хувирган тоглох боломжтой учраас манай гэрт нээлттэй тоглоомууд ихэвчлэн байдаг. Сүүлийн үед хүүхдүүд маань томрохын хэрээр Monopoly, Una, Sequence зэрэг тоглоомуудыг сонирхож байна. Нэг товчин дээр дараад дуу гарахаас өөр функцгүй тоглоомыг хүүхдэд авч өгөхөөр нэг хэсэг сонирхож байгаад л уйдчихдаг юм билээ. Тиймээс биеийн хөдөлгөөн шаардсан тоглоом авч өгөхийг зорьдог. Манай хүүхдүүд бүгдээрээ хоёр наснаасаа эхлэн тэнцвэрийн дугуйгаар тоглодог байсан. Бас тогтмол байгальд гаргаж, рольк, дугуй, чаргаар тоглуулахыг хичээдэг.

Дунд хүү маань дөрвөн настайдаа Юүбүтийн
Kids Learning Tube
сувгаас нарны аймгийн гарагуудын тухай тайлбарласан бичлэгийг үзээд энэ сэдвийг ихэд сонирхсон. Номын дэлгүүрээс гараг эрхсийн тухай номууд авах, тэр талаар зураг зурах гээд энэ чиглэлээр нэг хэсэг амьсгалсан гэж хэлж болно. Дараа нь хэн ч зааж өгөөгүй атал энэ сувгаас өөрөө сонссоор байгаад бүх улсын далбааг цээжилчихсэн байсан. Тиймээс энэ сувгийг сонирхоод үзээрэй хэмээн зөвлөж байна.

Бага хүү маань “Нар Сар Од” хэвлэлийн газрын “Арслан ба шувуу”, “Ойн 14 хулгана” номуудыг надаар өдөр болгон уншуулдаг, хамгийн дуртай номууд нь юм. Харин дунд хүү маань “Шидэт модон байшин”, “Нохой хүн” цувралуудыг унших дуртай.

5. ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Т.Тайван
: Хүүхдээ “Битгий уурла, уйлах хэрэггүй” гэх нь буруу юм байна лээ. Ийм байдлаар хүүхдэд сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэх боломж олгохгүй байх нь ирээдүйд өөрийгөө илэрхийлэх чадвар нь буурах үндэс болдог. Тиймээс уйлж, уурлаж болно, харин дараа нь яагаад тийм мэдрэмж төрсөн талаар ярилцах нь чухал.

6. ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Ц.Тунгалагсайхан:
Бид сард нэг удаа хоёулхнаа болзож, санхүүгээ зохицуулах, хүүхдүүдийнхээ талаар ярилцах, маргаанаа шийдвэрлэх, ирээдүйгээ төлөвлөх, мэдрэмжээ хуваалцах зэргээр өөрсдийгөө илэрхийлдэг. Энэ бол гэр бүлийн харилцаанд чухалд тооцогдох мөч. Өдөр тутамдаа ярилцдаг ч гэлээ орчноо солиод гадуур хөтлөлцөн алхах тэс өөр. Мэдээж ийм үед хүүхдүүдээ хэн нэгэнд үлдээнэ. Монголд байхад нөхрийн маань ээж тусалдаг байсан.

7. ХҮҮХДҮҮДИЙНХЭЭ ДЭЛГЭЦИЙН ХЭРЭГЛЭЭНД ХЭРХЭН ХЯНАЛТ ТАВЬДАГ ВЭ?
Ц.Тунгалагсайхан:
Сингапурт ирээд бага насны хүүхдийн дэлгэцийн хэрэглээний тухай сургалтад суучхаад энэ талаар үргэлжлүүлэн судалсны эцэст өөрөө цахимаар сургалт орж байна. “Хүүхэд өсөж торниж байх үедээ яг л тоормосгүй автомашинтай адил” хэмээн хүүхэд хүмүүжлийн тухай номд дурдсан байсан. Хүүхэд хүссэн бүхнээ авах сонирхолтой байдаг болохоор эцэг, эхчүүд бид хил хязгаарын тухай ойлгуулж, заах үүрэгтэй.
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас хүүхдийг хоёр нас хүртэл нь дэлгэц үзүүлж болохгүй гэж зөвлөсөн байдаг. Харин хоёр наснаас дээш зөвхөн эцэг, эхийн хяналттай боловсролын контент үзүүлж болно. Түүнчлэн богино хугацаатай бичлэг бус Netflix, ABC зэрэг сувгуудаас хүүхдэд зориулан бүтээсэн бүтэн хүүхэлдэйн кино үзүүлэх хэрэгтэй. Харин Юүтүбээс танин мэдэхүйн чиглэлийн контент эсвэл дууг өөрөө сонгож, хамт суугаад хяналттай үзүүлнэ. Зөв контентоо сонгож, зөвөөр ашиглаж чадвал дэлгэц гэдэг тэр чигтээ буруу зүйл биш.

Гэвч судалгаагаар хүүхдэдээ хяналтгүй дэлгэц үзүүлснээр тархины хөгжилд сөргөөр нөлөөлөн анхаарал төвлөрөх чадвар нь муудаж, бүтээлч сэтгэлгээ багасдаг болох нь нотлогдсон. Бие махбод нь дөнгөж хөгжиж буй үед хүүхэд утас руу байнга хараад байвал нуруунд нь ачаалал очиж, бөгтөр болох, ядарах гэх мэт олон сөрөг үр дагаврууд бий. Мөн хүүхдэд хүний сэтгэл хөдлөлийг хэт чанга орилох, хашхирах байдлаар харуулсан контентыг байнга үзүүлснээр хүний сэтгэл хөдлөлийг ойлгож чадахаа больчихдог. Ингээд удаан үзэх тусам бодит байдал уйтгартай санагдаж, дэлгэцэд донтож эхэлдэг гэсэн үг.

8. ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Ц.Тунгалагсайхан
: Дунд хүү маань эгчийгээ ч шоглочих гээд, дүүгээ ч өдчих гээд ер нь сахилгагүйтээд болдоггүй. Тэгээд гэр бүлийн хурал хийгээд шийтгэхээр болов. Мэдээж хэрэг хүү маань байнга загнуулаад байгаа учир өөрийгөө л болохгүй байна гэж бодно. Тэгээд бид ярилцаад хүүгийнхээ сайн үйлдлүүдийг магтаад үзье гэж шийдсэн. Орчлон ээжийнхээ хувьд гэрээ сайн цэвэрлэж, тоглоомоо бүгдийг нь хураадаг, эгчийнхээ хувьд найзтай болоход нь тусалсан гэх мэтчилэн тойрч суугаад хэлэлцлээ. Тухайн үед хүүгийн маань нүүрэнд инээмсэглэл тодорч түүнээс хойш ч үймүүлэх нь харьцангуй гайгүй болсон. Хүү маань ч өөрийгөө ухамсарлаад хичээсэн.

9. ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Ц.Тунгалагсайхан
: Манай ажлын ахын хүү нэг удаа хэрэг тарив. Ингээд аав нь хүүгээ дуудаад ярилцъя гэж нэг өрөө рүү авч ороод буцаж гарч ирэхдээ ойлголцчихсон байсан. Дөнгөж тавхан настай хүүхэдтэй ярилцах гэх ойлголт тухайн үед намайг гайхшируулж байв. Энэ мэтээр сүм болон гэр бүлийн найзуудын хүрээллээсээ хүүхэд хүмүүжүүлэх үлгэр дуурайлал авч, туршлагаас нь суралцдаг.

10. ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Ц.Тунгалагсайхан
:Хүүхдүүд маань аав, ээжийнхээ зөвшөөрөлтэйгөөр iPad хэрэглэх дүрэмтэй ч саяхан том охин маань дүүтэйгээ хамт хаалгаа түгжчихээд нууцаар цаг гаруй Юүтүбээс бичлэг үзсэн байв. Баригдчихаад эхэндээ худлаа хэлэх гэж үзсэн ч сандарч уйлаад тайвширсныхаа дараа үнэнээ хэлсэн. “Би нэг Reel үзчихээд л больё гэж бодсон ч чадалгүй үргэлжлүүлсээр л байсан” гэсэн юм. Дөнгөж долоон настай хүүхэд алдаа гаргаж болно шүү дээ. Гэхдээ буруу зүйл хийсэн гэдэгт нь анхаарал хандуулахаас илүү үнэнээ хэлж буйг нь хүлээж аван ярилцахад бэлэн байх нь чухал. Тэгээд охиндоо “Ээж нь ч бас нэг үзээд эхэлчихээр хянахад хэцүү байдаг” гэх зэргээр илэн далангүй ярилцсан. Хүүхдүүд маань бүх цаг үед ээж, аавдаа үнэнээ хэлж, чөлөөтэй ярилцдаг, хэцүү тохиолдолд бидэнд ханддаг байгаасай гэж хүсдэг.

Т.Тайван:
Хүүхдүүд маань аав, ээжтэйгээ шударга харилцаж, дуртай зүйлээ хийж чаддаг, аз жаргалтай хүн болоосой гэж хүсэж байна.

Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг булангийн шинэ дугаартаа хөгжилтэй, сургамжтай бичлэгүүдийг Ger Project Юүтүб хуудсаараа дамжуулан хүргэдэг Т.Тайваны гэр бүлийг урилаа. Гэр бүлийн хамтдаа бүтээх үнэ цэнийг бичлэгээрээ дамжуулан хүргэхийг зорьдог тэдний сурч, ажиллахын зэрэгцээ гурван хүүхдэдээ хэрхэн цаг гаргаж, өсгөн хүмүүжүүлдэг тухай туршлага, үзэл баримтлалаа хуваалцсаныг хүлээн авна уу.
**Нэр**: Т.Тайван, Ц.Тунгалагсайхан, Т.Орчлон, Т.Энэрэл, Т.Магтуун
**Байршил**: Сингапур улс
**Ам бүл**: 5
**Сошиал хуудсууд**: Ger Project(Facebook), Ger Project(Youtube)
### 1. БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
**Т.Тайван**: Намайг Т.Тайван, эхнэрийг маань Ц.Тунгалагсайхан гэдэг. Бид гурван хүүхэдтэй, гэрлээд арван жил болж байна. Том охин Т.Энэрэл найм, дунд хүү Т.Орчлон зургаа, бага хүү Т.Магтуун маань гурван настай. Бид Сингапур улсад суралцахаар хоёр жилийн өмнө ирсэн. Эхнэр маань сургуулиа төгсөөд гурван хүүхдээ харж байгаа бол миний хувьд сурангаа ажилладаг. Сурч дуусаад нэг жилийн дараа Монголд очиж амьдрах бодолтой байна.
**Ц.Тунгалагсайхан:** Гэр бүлийн үүргийн хувьд санхүү, тооцоо талаа нөхөр маань ихэвчлэн хариуцдаг. Харин хүүхдийн хүмүүжил талаа би илүү хариуцаж, сургалтад суух, ном унших байдлаар мэдээлэл аваад нөхөртэйгөө ярилцдаг. Ийм, тийм гэж хүн бүрд үүрэг оноолгүй ихэнх асуудлыг хоорондоо ярилцаж шийддэг.
### 2. Танай гэрийнхний өглөө, оройны дадлууд гэвэл?
**Ц.Тунгалагсайхан**: Өглөө хамтдаа сууж, цайгаа уучхаад албандаа гарцгаадаг. Буцаж ирээд орой болтол сайн тоглоцгооно. Хүүхдүүдээ орондоо орох үед нь ном уншиж өгдөг. Намайг уншиж дууссаны дараа өөрсдөө биеэ дааж уншина. Том охин маань нэлээн зузаан номууд уншиж байгаа бол бага хүү маань зурагт номын хуудсууд эргүүлэн суудаг.
**Т.Тайван**: Ажлын өдрүүдэд зурагт, утас, iPad үзэхгүй байх дадлыг хэрэгжүүлдэг. Харин амралтын өдрүүдээр аль болох бүтэн хүүхэлдэйн кино үзүүлэхийг хичээнэ. Ингэснээр дэлгэцэд донтох магадлал багасах мөн эрүүл мэндэд нь тустай.
### 3. ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
**Т.Тайван:** Хүүхдээ буруу үйлдэл хийвэл “Time-out” буюу хэсэг хугацаанд завсарлага аваад насных нь тоотой тэнцэх минутад хийсэн зүйлийнхээ үр дүнг бодон суух хугацааг олгодог. Тайвшраад сэтгэл хөдлөл нь тогтвортой болсны дараа юуг буруу хийсэн талаар ярилцдаг. Анх суухгүй, уйлдаг байсан ч яваандаа бухимдал нь багасч буруу хийсэн зүйлээ ойлгоод уучлал гуйдаг болсон. Түүнчлэн гурван хүүхэддээ тус бүрд нь цаг гаргаж, дурсамж бүтээхийг зорьдог.
**Ц.Тунгалагсайхан**: Хүүхэд буруу зүйл хиймэгц эцэг эхчүүд огцом уурлах нь бий. Би ч тэгэх хандлагатай ээжүүдийн нэг. Харин “Time-out” авснаар надад ч бас завсарлага болж хүүхэдтэйгээ тайван ярилцах боломж болдог. Заримдаа цаг дуусах үед тэдний уур гараагүй, ярилцахгүй байх тохиолдол гарах ч шийтгэлийн сандал дээр хэсэг суусны дараа “Би ярилцмаар байна” гэж өөрсдөө хэлдэг.
### 4. ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН/ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
**Ц.Тунгалагсайхан**: Айл гэр болж тоглох зэрэг хүүхэд өөрөө сэтгэн бодох тоглоомуудыг нээлттэй, харин эвлүүлдэг тоглоом, хөзөр, шатар, даам зэрэг цаанаас өгөгдсөн дүрэмтэй тоглоомуудыг хаалттай гэж нэрлэдэг. Хүүхэд лего, чихмэл, автомашин, бөмбөг зэрэг тоглоомуудыг өөрийн хүссэнээр хувирган тоглох боломжтой учраас манай гэрт нээлттэй тоглоомууд ихэвчлэн байдаг. Сүүлийн үед хүүхдүүд маань томрохын хэрээр Monopoly, Una, Sequence зэрэг тоглоомуудыг сонирхож байна. Нэг товчин дээр дараад дуу гарахаас өөр функцгүй тоглоомыг хүүхдэд авч өгөхөөр нэг хэсэг сонирхож байгаад л уйдчихдаг юм билээ. Тиймээс биеийн хөдөлгөөн шаардсан тоглоом авч өгөхийг зорьдог. Манай хүүхдүүд бүгдээрээ хоёр наснаасаа эхлэн тэнцвэрийн дугуйгаар тоглодог байсан. Бас тогтмол байгальд гаргаж, рольк, дугуй, чаргаар тоглуулахыг хичээдэг.
Дунд хүү маань дөрвөн настайдаа Юүбүтийн Kids Learning Tube сувгаас нарны аймгийн гарагуудын тухай тайлбарласан бичлэгийг үзээд энэ сэдвийг ихэд сонирхсон. Номын дэлгүүрээс гараг эрхсийн тухай номууд авах, тэр талаар зураг зурах гээд энэ чиглэлээр нэг хэсэг амьсгалсан гэж хэлж болно. Дараа нь хэн ч зааж өгөөгүй атал энэ сувгаас өөрөө сонссоор байгаад бүх улсын далбааг цээжилчихсэн байсан. Тиймээс энэ сувгийг сонирхоод үзээрэй хэмээн зөвлөж байна.
Бага хүү маань “Нар Сар Од” хэвлэлийн газрын “Арслан ба шувуу”, “Ойн 14 хулгана” номуудыг надаар өдөр болгон уншуулдаг, хамгийн дуртай номууд нь юм. Харин дунд хүү маань “Шидэт модон байшин”, “Нохой хүн” цувралуудыг унших дуртай.
### 5. ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
**Т.Тайван**: Хүүхдээ “Битгий уурла, уйлах хэрэггүй” гэх нь буруу юм байна лээ. Ийм байдлаар хүүхдэд сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэх боломж олгохгүй байх нь ирээдүйд өөрийгөө илэрхийлэх чадвар нь буурах үндэс болдог. Тиймээс уйлж, уурлаж болно, харин дараа нь яагаад тийм мэдрэмж төрсөн талаар ярилцах нь чухал.
### 6. ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
**Ц.Тунгалагсайхан:** Бид сард нэг удаа хоёулхнаа болзож, санхүүгээ зохицуулах, хүүхдүүдийнхээ талаар ярилцах, маргаанаа шийдвэрлэх, ирээдүйгээ төлөвлөх, мэдрэмжээ хуваалцах зэргээр өөрсдийгөө илэрхийлдэг. Энэ бол гэр бүлийн харилцаанд чухалд тооцогдох мөч. Өдөр тутамдаа ярилцдаг ч гэлээ орчноо солиод гадуур хөтлөлцөн алхах тэс өөр. Мэдээж ийм үед хүүхдүүдээ хэн нэгэнд үлдээнэ. Монголд байхад нөхрийн маань ээж тусалдаг байсан.
### 7. ХҮҮХДҮҮДИЙНХЭЭ ДЭЛГЭЦИЙН ХЭРЭГЛЭЭНД ХЭРХЭН ХЯНАЛТ ТАВЬДАГ ВЭ?
**Ц.Тунгалагсайхан:** Сингапурт ирээд бага насны хүүхдийн дэлгэцийн хэрэглээний тухай сургалтад суучхаад энэ талаар үргэлжлүүлэн судалсны эцэст өөрөө цахимаар сургалт орж байна. “Хүүхэд өсөж торниж байх үедээ яг л тоормосгүй автомашинтай адил” хэмээн хүүхэд хүмүүжлийн тухай номд дурдсан байсан. Хүүхэд хүссэн бүхнээ авах сонирхолтой байдаг болохоор эцэг, эхчүүд бид хил хязгаарын тухай ойлгуулж, заах үүрэгтэй.
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас хүүхдийг хоёр нас хүртэл нь дэлгэц үзүүлж болохгүй гэж зөвлөсөн байдаг. Харин хоёр наснаас дээш зөвхөн эцэг, эхийн хяналттай боловсролын контент үзүүлж болно. Түүнчлэн богино хугацаатай бичлэг бус Netflix, ABC зэрэг сувгуудаас хүүхдэд зориулан бүтээсэн бүтэн хүүхэлдэйн кино үзүүлэх хэрэгтэй. Харин Юүтүбээс танин мэдэхүйн чиглэлийн контент эсвэл дууг өөрөө сонгож, хамт суугаад хяналттай үзүүлнэ. Зөв контентоо сонгож, зөвөөр ашиглаж чадвал дэлгэц гэдэг тэр чигтээ буруу зүйл биш.
Гэвч судалгаагаар хүүхдэдээ хяналтгүй дэлгэц үзүүлснээр тархины хөгжилд сөргөөр нөлөөлөн анхаарал төвлөрөх чадвар нь муудаж, бүтээлч сэтгэлгээ багасдаг болох нь нотлогдсон. Бие махбод нь дөнгөж хөгжиж буй үед хүүхэд утас руу байнга хараад байвал нуруунд нь ачаалал очиж, бөгтөр болох, ядарах гэх мэт олон сөрөг үр дагаврууд бий. Мөн хүүхдэд хүний сэтгэл хөдлөлийг хэт чанга орилох, хашхирах байдлаар харуулсан контентыг байнга үзүүлснээр хүний сэтгэл хөдлөлийг ойлгож чадахаа больчихдог. Ингээд удаан үзэх тусам бодит байдал уйтгартай санагдаж, дэлгэцэд донтож эхэлдэг гэсэн үг.
### 8. ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
**Ц.Тунгалагсайхан**: Дунд хүү маань эгчийгээ ч шоглочих гээд, дүүгээ ч өдчих гээд ер нь сахилгагүйтээд болдоггүй. Тэгээд гэр бүлийн хурал хийгээд шийтгэхээр болов. Мэдээж хэрэг хүү маань байнга загнуулаад байгаа учир өөрийгөө л болохгүй байна гэж бодно. Тэгээд бид ярилцаад хүүгийнхээ сайн үйлдлүүдийг магтаад үзье гэж шийдсэн. Орчлон ээжийнхээ хувьд гэрээ сайн цэвэрлэж, тоглоомоо бүгдийг нь хураадаг, эгчийнхээ хувьд найзтай болоход нь тусалсан гэх мэтчилэн тойрч суугаад хэлэлцлээ. Тухайн үед хүүгийн маань нүүрэнд инээмсэглэл тодорч түүнээс хойш ч үймүүлэх нь харьцангуй гайгүй болсон. Хүү маань ч өөрийгөө ухамсарлаад хичээсэн.
### 9. ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
**Ц.Тунгалагсайхан**: Манай ажлын ахын хүү нэг удаа хэрэг тарив. Ингээд аав нь хүүгээ дуудаад ярилцъя гэж нэг өрөө рүү авч ороод буцаж гарч ирэхдээ ойлголцчихсон байсан. Дөнгөж тавхан настай хүүхэдтэй ярилцах гэх ойлголт тухайн үед намайг гайхшируулж байв. Энэ мэтээр сүм болон гэр бүлийн найзуудын хүрээллээсээ хүүхэд хүмүүжүүлэх үлгэр дуурайлал авч, туршлагаас нь суралцдаг.
### 10. ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
**Ц.Тунгалагсайхан**:Хүүхдүүд маань аав, ээжийнхээ зөвшөөрөлтэйгөөр iPad хэрэглэх дүрэмтэй ч саяхан том охин маань дүүтэйгээ хамт хаалгаа түгжчихээд нууцаар цаг гаруй Юүтүбээс бичлэг үзсэн байв. Баригдчихаад эхэндээ худлаа хэлэх гэж үзсэн ч сандарч уйлаад тайвширсныхаа дараа үнэнээ хэлсэн. “Би нэг Reel үзчихээд л больё гэж бодсон ч чадалгүй үргэлжлүүлсээр л байсан” гэсэн юм. Дөнгөж долоон настай хүүхэд алдаа гаргаж болно шүү дээ. Гэхдээ буруу зүйл хийсэн гэдэгт нь анхаарал хандуулахаас илүү үнэнээ хэлж буйг нь хүлээж аван ярилцахад бэлэн байх нь чухал. Тэгээд охиндоо “Ээж нь ч бас нэг үзээд эхэлчихээр хянахад хэцүү байдаг” гэх зэргээр илэн далангүй ярилцсан. Хүүхдүүд маань бүх цаг үед ээж, аавдаа үнэнээ хэлж, чөлөөтэй ярилцдаг, хэцүү тохиолдолд бидэнд ханддаг байгаасай гэж хүсдэг.
**Т.Тайван:** Хүүхдүүд маань аав, ээжтэйгээ шударга харилцаж, дуртай зүйлээ хийж чаддаг, аз жаргалтай хүн болоосой гэж хүсэж байна.