Номтой яриа #24: "Dune" зөгнөлт зохиолын орчуулагч А.Оюунзул 
<div class="article-body no-wide-image">
          <p></p><p dir="ltr"><br>Энэ удаагийн зочинтойгоо би одоогоос долоон жилийн өмнө нэгэн номын групп дээр зарлагдсан тэмдэглэлийн уралдааны үеэр "танилцаж", фен нь болсон түүхтэй. Танилцаж гэдэг үгээ хашилтад авсан учир гэвэл нүүр нүүрээ харж уулзсан удаа байхгүй ч түүний ганцхан <a href="https://heneet.wordpress.com/2015/02/18/%D0%BD%D0%BE%D0%BC-%D0%B0%D0%B3%D1%83%D1%83-%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%85%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B4-%D0%B0%D0%B3%D1%83%D1%83-%D0%B7%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D1%81%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%85/" target="_blank">тэмдэглэлийн </a>ачаар В.Набоковын бүтээлүүдийг унших сэдэл төрж, цаашлаад бүх цаг үеийн хамгийн хайрлам дүр болох Пнин профессортой танилцсан билээ. Уншсан номоосоо ямар нэгэн соён гэгээрэл хайгаад дадчихсан миний хувьд дундаршгүй үгийн баялгаар жинхэнэ гоо зүйг амилуулах хосгүй шидтэй Набоковтой танилцсаныхаа дараа уншигчийн хувьд нэг шат ахисан мэт санагддаг тул тэрхүү тэмдэглэл сэтгэлд минь гүн хоногшиж үлдсэн нь энэ. </p><p>Тэрээр энэ хугацаанд зөвхөн уншигч төдийгүй орчуулагчийнхаа хувьд ч өсөн дэвжиж, хамгийн сүүлд гэхэд Фрэнк Хербертийн алдарт "Манхан" уран зөгнөлт зохиол, Мэтт Хейгийн "Шөнө дундын номын сан" гээд олон шидээвэр бүтээлийг эх хэл дээрээ унших боломжийг бидэнд олгоод буй.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?</h3><p></p><p>Миний хувьд хүний мөн чанар, ааш араншинг дэлгэж үзүүлсэн, тодорхой нэг "үнэн"-ийг өгүүлсэн ном зохиолд дуртай. Ном бичнэ гэдэг зохиолч хэзээ нэгэн цагт өөрт төрсөн мэдрэмжээ хуваалцах явдал бол ном уншина гэдэг тухайн зохиолчтой нэг төрлийн харилцан яриаг өрнүүлж буй үйл явцыг хэлнэ. Миний хувьд өөрийнхөө тухай, өрөөлийн тухай, хорвоогийн тухай бага ч гэсэн ойлголт авах, өөр хүний ертөнцөөр хэсэг зуур ч гэсэн амьдарч үзнэ гэдэг л уншихын нэр. Хүнд хорвоотой танилцах ганцхан л цонх байгаа. Харин ном зохиол унших нь өөр олон цонхоор харж үзэх хамгийн хялбархан, дөхөм завшаан. </p><p>Хувьдаа уран зохиол, баримтат зохиол гэлтгүй тухайн үеийн сонирхлоо түлхүү дагаж уншдаг. Ямар нэг кино сонирхож байвал тухайн киноны эх зохиол, эсвэл сэдэв, уур амьсгалаар холбогдох ном олж уншина. Аль нэг уран бүтээлч сонирхож байвал намтар, дурдатгалыг нь уншиж, илүү гүнзгий танилцана. Жишээ нь Ричард III-ын түүх сонирхож байхдаа Жозефин Тэйн <a href="https://www.amazon.com/Daughter-Time-Inspector-Alan-Grant-ebook/dp/B00AB194RS/ref=tmm_kin_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=" target="_blank">"The Daughter of Time"</a> гэх детектив зохиол уншсан. Эмнэлэгт хэвтрийн дэглэмд байгаа мөрдөгч орноосоо гуравдугаар Ричардын үйлдсэн аллагын хэргийн үнэнийг тайлж байгаа тухай тун сонирхолтой зохиол. Led Zeppelin өдөр шөнөгүй сонсдог байхдаа гитарчин <a href="https://www.amazon.com/Jimmy-Page-Definitive-Chris-Salewicz-ebook/dp/B07HF3ZNCX/ref=tmm_kin_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=" target="_blank">Жимми Пэйжийн </a>намтар, ярилцлагын ном унших, Шекспирийн жүжиг уншиж байвал <a href="https://www.amazon.com/Shakespeare-After-All-Marjorie-Garber-ebook/dp/B001LOEG4U/ref=tmm_kin_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=" target="_blank">Шексприйн жүжгийн тайлбар, шүүмжийн ном </a>унших зэргээр явна.</p><p>Ер нь олон ном зэрэг уншдаг. Аймшгийн кино үзэж, ном уншиж чаддаггүй ч гэсэн одоогоор Стивен Кингийн <a href="https://www.amazon.com/Shining-Stephen-King-ebook/dp/B001BANK32/ref=tmm_kin_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=" target="_blank">"Гялбаа"</a> романыг зориг гаргаад уншиж байна. Хүүрнэл зохиолын мастер гэдэг нь эхний нүүрнээсээ л тодоос тод байгаа юм. Мөн шотланд зохиолч Эрвин Уэлшийн <a href="https://www.amazon.com/Trainspotting-Mark-Renton-Book-2-ebook/dp/B006LTP9QY/ref=tmm_kin_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=" target="_blank">"Trainspotting" </a>их таалагдаж байна. Зохиолоо тэр чигт нь шотланд аялгаар бичсэн болохоор дотроо дуудаж уншихад их зугаатай байгаа. Өнгөрсөн жил Нил Геймантай <a href="https://www.amazon.com/Sandman-Vol-Preludes-Nocturnes-Anniversary-ebook/dp/B07J568M42" target="_blank">"The Sandman" </a>график романаар нь танилцсанаасаа хойш шүтэн бишрэгч нь болсон. Бас л хүүрнэл зохиолын гарамгай мастер. Одоо сонгомол өгүүллэг, зохиолыг нь багтаасан <a href="https://www.amazon.com/Neil-Gaiman-Reader-Selected-Fiction-ebook/dp/B083JLBLQM/ref=tmm_kin_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=" target="_blank">"The Neil Gaiman Reader: Selected Fiction"</a>-ыг аажуухан явуулж байна. </p><p>Барууны утга зохиол орчуулдаг, сонирхдог хүмүүс Ариун Библи заавал унших хэрэгтэй гэж боддог. Нэг жилийн дотор уншиж дуусгах зорилго тавиад, <a href="https://www.amazon.com/Daily-Bible%C2%AE-Chronological-Order-NIV%C2%AE-ebook/dp/B089K4CCDS" target="_blank">"The Daily Bible"</a>-аа өдөр бүр уншиж байна. </p><p>Үүнийхээ хажуугаар мөн адил өдөр бүр Роберт Грийний <a href="https://www.amazon.com/Daily-Laws-Meditations-Seduction-Strategy-ebook/dp/B0916VTYCD/ref=tmm_kin_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=" target="_blank">"The Daily Laws: 366 Meditations on Power, Seduction, Mastery, Strategy, and Human Nature" </a>номыг уншиж байгаа. Амьдралын хар бараан талыг харуулж, хүний мөн чанарыг сайнтай, муутай нь маш их судалгаа, түүхийн баримтаар үзүүлдэг, шулуун шударга, мундаг зохиолч. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/d9768d7f4de87af8ca78024cfe047962.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?</div></h3><p></p><p>Ш.Одонтөр агсны гайхамшигтай орчуулгын бүтээл Анна Достоевскаягийн "Дурсамж" нэртэй дурдатгал, Владимир Набоковын <a href="http://%D0%9B%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B0%20(internom.mn)" target="_blank">"Лолита"</a> роман, <a href="https://www.amazon.com/Speak-Memory-Autobiography-Revisited-International-ebook/dp/B004KABDWA/ref=tmm_kin_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=" target="_blank">"Speak Memory"</a> дурдатгалаас хойш утга зохиолд илүү нухацтай ханддаг болж, цааш нь судалгаа хийж, тексттэй харьцаж сурсан. Тэр тусмаа Набоковын утга зохиолын лекцүүд миний унших арга барилд том нөлөө үзүүлсэн. "Сайн уншигч ба сайн зохиолч" лекцийг нь оюутан байхдаа өөрийгөө сориод орчуулж үзэж байлаа. Үүнээс хойш ном зохиолын хэв маяг, дүр зураглал, уран сэтгэмжид няхуур анхаарч, өөрийн субъектив өнцгөөс ангид хөндий хэр нь шимтэн дурлаж уншдаг болсон.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/31968c5bba1816a74a7ff0be12a01271.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">УНШИХ НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?</h3><p>Киноны эх зохиол, өөр зохиолч, уран бүтээлчдийн санал болгосон номоос шилж сонгоно. Мөн YouTube-ээр номын шүүмж байнга үздэг. Сонголтод нь итгэдэг болчихсон хэдэн хүнийхээ санал болгосон номоос их сонгоно. <a href="https://www.youtube.com/c/BetterThanFoodBookReviews" target="_blank">Better Than Food</a>, <a href="https://www.youtube.com/c/sunbeamsjess" target="_blank">sunbeamsjess</a>, <a href="https://www.youtube.com/c/Chareads" target="_blank">chareads </a>гэсэн энэ гурван хүний мэдрэмж миний сонирхолд их нийцдэг. Энэ хэд маань ихэвчлэн уншигчдыг сорьсон чанга ном санал болгодог юм. Better Than Food-ээс анх Норвегийн зохиолч Карл Уве Кнаусгорын "<a href="https://www.amazon.com/My-Struggle-Karl-Ove-Knausgaard-ebook/dp/B00BCFZLJ2/ref=tmm_kin_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=" target="_blank">Миний тэмцэл</a>"-ийг сонссон шиг санагдаж байна. Ингэж хамгийн дуртай зохиолчдын нэгээ өөртөө олж нээсэн. <br> <br></p>
<div class="uk-margin-bottom uk-margin-top"><iframe width="614" height="380" frameborder="0" allowfullscreen src="//www.youtube.com/embed/W0dkAPsQhNc?rel=0"></iframe>
</div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?</h3><p>Сүүлийн хэдэн жил ихэнх номоо kindle дээр уншиж байна. Эд хогшил аль болох бага хураахыг боддог болсон болохоор үнэхээр надад хэрэгтэй, шаардлагатай эсвэл маш их таалагдсан номоо л цаасан хэлбэрээр худалдаж авдаг. Kindle хөнгөн шингэн, харанхуйд уншиж болдог, хайлт хийх, тэмдэглэгээ хийхэд амар гэхчлэн хэрэгцээнд минь яг таардаг юм. Цаасан ном уншиж байгаа бол дотор нь бичиж тэмдэглэхээс халгадаггүй. Энэ номыг унш, хэрэглэ, өөрийн болго гээд л гаргасан юм чинь хэрэгцээндээ тааруулж л ашиглана шүү дээ.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?</h3><p></p><p>Пулитцерийн шагналт сэтгүүлч Ронан Фэрроугийн <a href="https://book.mn/product/show/25811" target="_blank">"Ангуучдын бурангуй түүх"-</a>ийг уншаасай гэж хүсэж байна. Өөрөө орчуулсан болохоор л санал болгож байгаа хэрэг биш шүү. Энэ баримтат зохиол дэлхий даяар өрнөсөн #MeToo хөдөлгөөний эхийг тавьсан, эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн мундаг бүтээл. Хэдэн арван жил хамтран ажилладаг эмэгтэйчүүдээ хүчирхийлж, дарамталсан Холливүүдийн нэрт продюсер Харви Вайнштейныг (Дурласан Шекспир, Төмөр Хатагтай, Good Will Hunting зэрэг олон киног нь бид мэднэ) олон нийтэд илчлэхээр зүтгэж буйгаа зохиолч, сэтгүүлч Ронан Фэрроу өгүүлнэ. Эрэн сурважлах ажилд нь томчууд саад хийж, нухчин дарахаар есөн шидийн арга сийлж, хувийн мөрдөгчөөр тандуулж, Израилийн тагнуулуудаар мөшгүүлсэн гээд кинонд баймаар үйл явдал нь триллер, детектив зохиол шиг л санагдана. Ажил карьерыг нь сүрдүүлж амыг нь тагладаг, улс төрч, прокуророор хав даруулдаг, хуульчдаар сүрдүүлдэг, хар жагсаалтад оруулдаг, нууцлалын гэрээ, мөнгө төгрөгөөр эрх мэдлээ давуулан ашигладаг үгсэл хуйвалдааныг аймшиггүй дэлгэж тавьсан нь үнэхээр бахархмаар. Ийм ёс зүйтэй, үнэнийг эрсэн сэтгүүлчид байсаар л байгаа гэхээр урам зориг авахгүй байхын аргагүй.</p><p>Бэлгийн дарамт, халдлагын асуудлыг "Юун сүртэй юм", "Чи өөрөө яах гэж харьцсан юм" гэж үл ойшоогоод өнгөрөх явдал харамсалтай нь олон тохиолддог. Олон нийтээс ирдэг зэмлэл, доромжлолоос болоод хүчирхийлэлд өртсөнөө дэлгэж чадахгүй байх нь ч олонтоо. Энэ бүтээлээр дамжуулан уншигчид нүдээ нээж, сэтгэлийн хат, сэдэл авна авна гэж бодож байна.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/d2888d93639cfa251109f4d3ed7aecc6.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>МАНХАН ЦУВРАЛ БҮТЭЭЛИЙГ ОРЧУУЛАХ БОЛСОН ШАЛТГААН? ОЙРЫН ХУГАЦААНД АЖИЛЛАЖ БУЙ БУСАД ОРЧУУЛГЫН БҮТЭЭЛИЙНХЭЭ ТУХАЙД?</h3><p></p><p>Ном орчуулна гэдэг хамгийн гүнзгий, хамгийн хурц уншлагын хэлбэр. Тухайн номтой бичихээс наагуур хамгийн ойроос харьцаж болох ганц арга. Тиймээс орчуулгын ажил хийх нь аливаа номтой А, Б-гүй танилцах, дотор нь шумбаж орох, толгойдоо, сэтгэлдээ хадаж авах том завшаан болдог.</p><p>"Манхан"-ыг кино хийгдэх сургаар анх уншиж байлаа. Би найруулагч Дени Вильнювийн кинонд их дуртай, ялангуяа "Arrival" нь номоос сэдэвлэн бүтээсэн миний хамгийн дуртай кинонуудын нэг. Sci-fi буюу шинжлэх ухаан-уран зөгнөлт төрлийн шидээвэр бүтээлүүд ганц сонин содон ертөнц, харь гараг үзүүлээд зогсохгүй хүний үнэт зүйл, зарчим, итгэл найдвар, айдас, мөн чанарыг хөндсөн байдаг. Харин Дени Вильнюв иймэрхүү кинонд гаргууд учраас Манхан зохиолыг унших сэдэл төрж, эргэлт буцалтгүй дурласан. Тиймдээ ч боломж гарвал орчуулна гэж шийдсэн.</p><p>Ингээд манайд sci-fi төрлийн зохиол төдийлөн хэвлэгдэж гардаггүй, ноён оргил нь гэгддэг ийм том бүтээлээр уг жанртай уншигчдыг танилцуулах юм сан гэх хүсэл, удахгүй гарах кино, Болор судар хэвлэлийн газар эрхийг нь төдөлгүй авсан гээд бүх тохироо нөхцөл бүрдэж, орчуулах боломж гарсан. Хамгийн их сорьсон, хамгийн их толгой гашилгасан ном маань яалт ч үгүй мөн. Тэр хэрээрээ надад ахиц дэвшил авчирсан.</p><p>Орчуулгын дараагийн бүтээл маань тун удахгүй уншигчдын гарт очно. Английн зохиолч Мэтт Хейгийн "Шөнө дундын номын сан" нэртэй их юм бодогдуулах, магадгүй бүр уйлуулах маш хөөрхөн роман байгаа. Хүн энэ насандаа хийсэн сонголтуудаа буцааж болдог бол, харамсаж явдаг зүйлсээ эргээд хийж болдог бол юу болох бол, ерөөс сэтгэл хангалуун амьдрах, аз жаргалтай амьдрах гэж ямар амьдралыг хэлдэг вэ гэх мэтчилэн олон асуултад хариулна. Дээрээс нь сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшил, үхэл амьдралын асуудлыг тод томруун өгүүлнэ. Хүнд хэцүү үеийг туулж байсан, туулж байгаа, амьдрах утга учраа олохоор хичээж байгаа хэн бүхэн уншаад үзэхэд огтхон ч алзахгүй, уншиж дуусмагцаа амьдралыг жаахан ч гэсэн өөрөөр харж эхлэх болов уу гэж бодож байна. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/ab36d712-71ff-4ad9-896e-6ebb29ee892b/a30f1a919de51ca4c4583a83ec2e5308.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ СОНИРХОЛТОЙ ДАДАЛ?</h3><p></p><p>Ном унших үйл бол хүчээр бясалгал хийж байгаа хэрэг. Бясалгалыг амьсгалдаа анхаарах дасгал гэж ярьдаг бол ном унших нь гадаад ертөнцөөс тасарч, дотоод сэтгэлийн эргэцүүлэлд, өөрийнхөө гүнд хүрэхийг хэлнэ. Бясалгалын адил ном уншихад сахилга бат, дадал зуршил хэрэгтэй. Хүмүүс ном унших дадал өөртөө суулгаж чадаагүй болохоор тогтмол ном унших аргаа олдоггүй байх. Фэйсбүүк, инстаграм ухах цагаараа ном барьж суух эсвэл өдөрт 30 минут л унших цаг гаргах, аль эсвэл 25 хуудас унших зорилго тавьбал жилийн дараа нэлээд хэдэн ном уншчихна. Гол нь өдөр бүр унших цаг гаргах хэрэгтэй. Жеймс Клейрийн<a href="https://book.mn/product/show/26463" target="_blank"> "Энгийн дадал"</a> энэ тухай их ойлгомжтой хэр нь сонирхолтой бичсэн байна билээ. </p><p>Хувьдаа би дадал хөтөлдөг апп дээр тухайн өдөр хэдэн минут ном уншсанаа, 365 өдрийн номоо уншсан эсэх гээд бас бус дадлаа тэмдэглэдэг. Бас Notion дээр хүснэгт гаргаад хэдний өдөр, тэр номын тэддүгээр хуудаснаас тэд хүртэл уншсан гэж хөтөлдөг. Мэдээж Goodreads-ийн уншлагын челленжид жил болгон нэгдэнэ. Жилд унших номынхоо тоог гүйцэхүйц хурдаар явж байгаа эсэхээ шалгахад амар байдаг юм. Энэ бүгд нийлээд надад унших дадлаа тасалдуулахгүй байх түлхэц болж өгдөг.</p><p>Би удаанаар, дотроо ургуулан бодож унших дуртай. Уншиж байгаа номынхоо амт шимтийг бүрэн мэдрэхийг бодно. Нэгэнт л чөлөөт цагаа зориулж байгаа хойно аль болох цагийг зугаатай, тайван өнгөрөөхийг хичээнэ. Өөртөө л зориулж уншиж байгаа болохоор замбараагүй олон ном унших гэж адгадаггүй. Одоогоор жилд 40 ном унших надад яг таарч байх шиг байна. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">хэрэв та ном бичих ёстой гэвэл тэр нь юуны тухай, ямар ном байх вэ?</h3><p>Ном бичихгүй гэж боддог. Хорвоод өчнөөн олон ном байна, тэр их чимээн имээн дунд өөрийнхөө солгой дууг нэмээд ямар хэрэг байх вэ. Жүжигчид жүжгийн зохиол бичнэ гэдэггүй шиг, хөгжимчид симфони найрал хөгжим бичнэ гэдэггүй шиг би хөрвүүлэх, гүйцэтгэх ажилд, хэн нэгний санаа сэдлийг өөр шинэ уншигчдад хүргэхдээ илүү дуртай.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?</h3><p></p><p>Та юуны төлөө уншиж байгаа вэ? Өөрийгөө хөгжүүлэх гэж үү? Юм сурч мэдэх гэж үү? Стрессээ мартаад хэдэн цаг өөр ертөнцөөр аялах гэж үү? Эсвэл бусдад мундаг харагдах гэж үү? Бодоод үзэхэд илүүдэхгүй. Юутай ч ном уншдаг, уншдаггүй хүмүүсийн хооронд илт ялгаа харагддаг. Надад сайн уншигч гэдэг нь сүрхий хүн гэдэг утгаараа биш, зүгээр л илүү нээлттэй, жаахан ухаалаг, эмпатитай, өөрийгөө илэрхийлж чаддаг, нэг шат ахисан "сайн хүн"-ийг хэлнэ.</p><p>Хэн нэг этгээдийн унш гэсэн номын жагсаалтыг дагаж биш, өөрийн дураараа хүссэн номоо ямар нэг хүлээлт, шаардлагад баригдалгүй уншаасай гэж боддог. Гол учир нь бүх сонгодог номыг, бүх хувь хүний хөгжлийн номыг уншихдаа биш, өргөн хүрээнд олон янзын ном зохиол уншиж, ухаанаа, хараагаа тэлэхэд л байгаа.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">эдгээр асуултад хэнийг хариулаасай гэж хүсэж байна?</h3><p></p><p>Нил паблишингийн үүсгэн байгуулагч, Тагтаа паблишингийн хамтран үүсгэн байгуулагч, орчуулагч Ж.Тэгшзаяагийн номын сонголт их сонирхолтой байх болов уу.</p><p><br></p>
          </div>

Энэ удаагийн зочинтойгоо би одоогоос долоон жилийн өмнө нэгэн номын групп дээр зарлагдсан тэмдэглэлийн уралдааны үеэр "танилцаж", фен нь болсон түүхтэй. Танилцаж гэдэг үгээ хашилтад авсан учир гэвэл нүүр нүүрээ харж уулзсан удаа байхгүй ч түүний ганцхан
тэмдэглэлийн
ачаар В.Набоковын бүтээлүүдийг унших сэдэл төрж, цаашлаад бүх цаг үеийн хамгийн хайрлам дүр болох Пнин профессортой танилцсан билээ. Уншсан номоосоо ямар нэгэн соён гэгээрэл хайгаад дадчихсан миний хувьд дундаршгүй үгийн баялгаар жинхэнэ гоо зүйг амилуулах хосгүй шидтэй Набоковтой танилцсаныхаа дараа уншигчийн хувьд нэг шат ахисан мэт санагддаг тул тэрхүү тэмдэглэл сэтгэлд минь гүн хоногшиж үлдсэн нь энэ.
Тэрээр энэ хугацаанд зөвхөн уншигч төдийгүй орчуулагчийнхаа хувьд ч өсөн дэвжиж, хамгийн сүүлд гэхэд Фрэнк Хербертийн алдарт "Манхан" уран зөгнөлт зохиол, Мэтт Хейгийн "Шөнө дундын номын сан" гээд олон шидээвэр бүтээлийг эх хэл дээрээ унших боломжийг бидэнд олгоод буй.

ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?
Миний хувьд хүний мөн чанар, ааш араншинг дэлгэж үзүүлсэн, тодорхой нэг "үнэн"-ийг өгүүлсэн ном зохиолд дуртай. Ном бичнэ гэдэг зохиолч хэзээ нэгэн цагт өөрт төрсөн мэдрэмжээ хуваалцах явдал бол ном уншина гэдэг тухайн зохиолчтой нэг төрлийн харилцан яриаг өрнүүлж буй үйл явцыг хэлнэ. Миний хувьд өөрийнхөө тухай, өрөөлийн тухай, хорвоогийн тухай бага ч гэсэн ойлголт авах, өөр хүний ертөнцөөр хэсэг зуур ч гэсэн амьдарч үзнэ гэдэг л уншихын нэр. Хүнд хорвоотой танилцах ганцхан л цонх байгаа. Харин ном зохиол унших нь өөр олон цонхоор харж үзэх хамгийн хялбархан, дөхөм завшаан.
Хувьдаа уран зохиол, баримтат зохиол гэлтгүй тухайн үеийн сонирхлоо түлхүү дагаж уншдаг. Ямар нэг кино сонирхож байвал тухайн киноны эх зохиол, эсвэл сэдэв, уур амьсгалаар холбогдох ном олж уншина. Аль нэг уран бүтээлч сонирхож байвал намтар, дурдатгалыг нь уншиж, илүү гүнзгий танилцана. Жишээ нь Ричард III-ын түүх сонирхож байхдаа Жозефин Тэйн
"The Daughter of Time"
гэх детектив зохиол уншсан. Эмнэлэгт хэвтрийн дэглэмд байгаа мөрдөгч орноосоо гуравдугаар Ричардын үйлдсэн аллагын хэргийн үнэнийг тайлж байгаа тухай тун сонирхолтой зохиол. Led Zeppelin өдөр шөнөгүй сонсдог байхдаа гитарчин
Жимми Пэйжийн
намтар, ярилцлагын ном унших, Шекспирийн жүжиг уншиж байвал
Шексприйн жүжгийн тайлбар, шүүмжийн ном
унших зэргээр явна.
Ер нь олон ном зэрэг уншдаг. Аймшгийн кино үзэж, ном уншиж чаддаггүй ч гэсэн одоогоор Стивен Кингийн
"Гялбаа"
романыг зориг гаргаад уншиж байна. Хүүрнэл зохиолын мастер гэдэг нь эхний нүүрнээсээ л тодоос тод байгаа юм. Мөн шотланд зохиолч Эрвин Уэлшийн
"Trainspotting"
их таалагдаж байна. Зохиолоо тэр чигт нь шотланд аялгаар бичсэн болохоор дотроо дуудаж уншихад их зугаатай байгаа. Өнгөрсөн жил Нил Геймантай
"The Sandman"
график романаар нь танилцсанаасаа хойш шүтэн бишрэгч нь болсон. Бас л хүүрнэл зохиолын гарамгай мастер. Одоо сонгомол өгүүллэг, зохиолыг нь багтаасан
"The Neil Gaiman Reader: Selected Fiction"
-ыг аажуухан явуулж байна.
Барууны утга зохиол орчуулдаг, сонирхдог хүмүүс Ариун Библи заавал унших хэрэгтэй гэж боддог. Нэг жилийн дотор уншиж дуусгах зорилго тавиад,
"The Daily Bible"
-аа өдөр бүр уншиж байна.
Үүнийхээ хажуугаар мөн адил өдөр бүр Роберт Грийний
"The Daily Laws: 366 Meditations on Power, Seduction, Mastery, Strategy, and Human Nature"
номыг уншиж байгаа. Амьдралын хар бараан талыг харуулж, хүний мөн чанарыг сайнтай, муутай нь маш их судалгаа, түүхийн баримтаар үзүүлдэг, шулуун шударга, мундаг зохиолч.

ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?
Ш.Одонтөр агсны гайхамшигтай орчуулгын бүтээл Анна Достоевскаягийн "Дурсамж" нэртэй дурдатгал, Владимир Набоковын
"Лолита"
роман,
"Speak Memory"
дурдатгалаас хойш утга зохиолд илүү нухацтай ханддаг болж, цааш нь судалгаа хийж, тексттэй харьцаж сурсан. Тэр тусмаа Набоковын утга зохиолын лекцүүд миний унших арга барилд том нөлөө үзүүлсэн. "Сайн уншигч ба сайн зохиолч" лекцийг нь оюутан байхдаа өөрийгөө сориод орчуулж үзэж байлаа. Үүнээс хойш ном зохиолын хэв маяг, дүр зураглал, уран сэтгэмжид няхуур анхаарч, өөрийн субъектив өнцгөөс ангид хөндий хэр нь шимтэн дурлаж уншдаг болсон.

УНШИХ НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?
Киноны эх зохиол, өөр зохиолч, уран бүтээлчдийн санал болгосон номоос шилж сонгоно. Мөн YouTube-ээр номын шүүмж байнга үздэг. Сонголтод нь итгэдэг болчихсон хэдэн хүнийхээ санал болгосон номоос их сонгоно.
Better Than Food
,
sunbeamsjess
,
chareads
гэсэн энэ гурван хүний мэдрэмж миний сонирхолд их нийцдэг. Энэ хэд маань ихэвчлэн уншигчдыг сорьсон чанга ном санал болгодог юм. Better Than Food-ээс анх Норвегийн зохиолч Карл Уве Кнаусгорын "
Миний тэмцэл
"-ийг сонссон шиг санагдаж байна. Ингэж хамгийн дуртай зохиолчдын нэгээ өөртөө олж нээсэн.



НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?
Сүүлийн хэдэн жил ихэнх номоо kindle дээр уншиж байна. Эд хогшил аль болох бага хураахыг боддог болсон болохоор үнэхээр надад хэрэгтэй, шаардлагатай эсвэл маш их таалагдсан номоо л цаасан хэлбэрээр худалдаж авдаг. Kindle хөнгөн шингэн, харанхуйд уншиж болдог, хайлт хийх, тэмдэглэгээ хийхэд амар гэхчлэн хэрэгцээнд минь яг таардаг юм. Цаасан ном уншиж байгаа бол дотор нь бичиж тэмдэглэхээс халгадаггүй. Энэ номыг унш, хэрэглэ, өөрийн болго гээд л гаргасан юм чинь хэрэгцээндээ тааруулж л ашиглана шүү дээ.

БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?
Пулитцерийн шагналт сэтгүүлч Ронан Фэрроугийн
"Ангуучдын бурангуй түүх"-
ийг уншаасай гэж хүсэж байна. Өөрөө орчуулсан болохоор л санал болгож байгаа хэрэг биш шүү. Энэ баримтат зохиол дэлхий даяар өрнөсөн #MeToo хөдөлгөөний эхийг тавьсан, эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн мундаг бүтээл. Хэдэн арван жил хамтран ажилладаг эмэгтэйчүүдээ хүчирхийлж, дарамталсан Холливүүдийн нэрт продюсер Харви Вайнштейныг (Дурласан Шекспир, Төмөр Хатагтай, Good Will Hunting зэрэг олон киног нь бид мэднэ) олон нийтэд илчлэхээр зүтгэж буйгаа зохиолч, сэтгүүлч Ронан Фэрроу өгүүлнэ. Эрэн сурважлах ажилд нь томчууд саад хийж, нухчин дарахаар есөн шидийн арга сийлж, хувийн мөрдөгчөөр тандуулж, Израилийн тагнуулуудаар мөшгүүлсэн гээд кинонд баймаар үйл явдал нь триллер, детектив зохиол шиг л санагдана. Ажил карьерыг нь сүрдүүлж амыг нь тагладаг, улс төрч, прокуророор хав даруулдаг, хуульчдаар сүрдүүлдэг, хар жагсаалтад оруулдаг, нууцлалын гэрээ, мөнгө төгрөгөөр эрх мэдлээ давуулан ашигладаг үгсэл хуйвалдааныг аймшиггүй дэлгэж тавьсан нь үнэхээр бахархмаар. Ийм ёс зүйтэй, үнэнийг эрсэн сэтгүүлчид байсаар л байгаа гэхээр урам зориг авахгүй байхын аргагүй.
Бэлгийн дарамт, халдлагын асуудлыг "Юун сүртэй юм", "Чи өөрөө яах гэж харьцсан юм" гэж үл ойшоогоод өнгөрөх явдал харамсалтай нь олон тохиолддог. Олон нийтээс ирдэг зэмлэл, доромжлолоос болоод хүчирхийлэлд өртсөнөө дэлгэж чадахгүй байх нь ч олонтоо. Энэ бүтээлээр дамжуулан уншигчид нүдээ нээж, сэтгэлийн хат, сэдэл авна авна гэж бодож байна.

МАНХАН ЦУВРАЛ БҮТЭЭЛИЙГ ОРЧУУЛАХ БОЛСОН ШАЛТГААН? ОЙРЫН ХУГАЦААНД АЖИЛЛАЖ БУЙ БУСАД ОРЧУУЛГЫН БҮТЭЭЛИЙНХЭЭ ТУХАЙД?
Ном орчуулна гэдэг хамгийн гүнзгий, хамгийн хурц уншлагын хэлбэр. Тухайн номтой бичихээс наагуур хамгийн ойроос харьцаж болох ганц арга. Тиймээс орчуулгын ажил хийх нь аливаа номтой А, Б-гүй танилцах, дотор нь шумбаж орох, толгойдоо, сэтгэлдээ хадаж авах том завшаан болдог.
"Манхан"-ыг кино хийгдэх сургаар анх уншиж байлаа. Би найруулагч Дени Вильнювийн кинонд их дуртай, ялангуяа "Arrival" нь номоос сэдэвлэн бүтээсэн миний хамгийн дуртай кинонуудын нэг. Sci-fi буюу шинжлэх ухаан-уран зөгнөлт төрлийн шидээвэр бүтээлүүд ганц сонин содон ертөнц, харь гараг үзүүлээд зогсохгүй хүний үнэт зүйл, зарчим, итгэл найдвар, айдас, мөн чанарыг хөндсөн байдаг. Харин Дени Вильнюв иймэрхүү кинонд гаргууд учраас Манхан зохиолыг унших сэдэл төрж, эргэлт буцалтгүй дурласан. Тиймдээ ч боломж гарвал орчуулна гэж шийдсэн.
Ингээд манайд sci-fi төрлийн зохиол төдийлөн хэвлэгдэж гардаггүй, ноён оргил нь гэгддэг ийм том бүтээлээр уг жанртай уншигчдыг танилцуулах юм сан гэх хүсэл, удахгүй гарах кино, Болор судар хэвлэлийн газар эрхийг нь төдөлгүй авсан гээд бүх тохироо нөхцөл бүрдэж, орчуулах боломж гарсан. Хамгийн их сорьсон, хамгийн их толгой гашилгасан ном маань яалт ч үгүй мөн. Тэр хэрээрээ надад ахиц дэвшил авчирсан.
Орчуулгын дараагийн бүтээл маань тун удахгүй уншигчдын гарт очно. Английн зохиолч Мэтт Хейгийн "Шөнө дундын номын сан" нэртэй их юм бодогдуулах, магадгүй бүр уйлуулах маш хөөрхөн роман байгаа. Хүн энэ насандаа хийсэн сонголтуудаа буцааж болдог бол, харамсаж явдаг зүйлсээ эргээд хийж болдог бол юу болох бол, ерөөс сэтгэл хангалуун амьдрах, аз жаргалтай амьдрах гэж ямар амьдралыг хэлдэг вэ гэх мэтчилэн олон асуултад хариулна. Дээрээс нь сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшил, үхэл амьдралын асуудлыг тод томруун өгүүлнэ. Хүнд хэцүү үеийг туулж байсан, туулж байгаа, амьдрах утга учраа олохоор хичээж байгаа хэн бүхэн уншаад үзэхэд огтхон ч алзахгүй, уншиж дуусмагцаа амьдралыг жаахан ч гэсэн өөрөөр харж эхлэх болов уу гэж бодож байна.

НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ СОНИРХОЛТОЙ ДАДАЛ?
Ном унших үйл бол хүчээр бясалгал хийж байгаа хэрэг. Бясалгалыг амьсгалдаа анхаарах дасгал гэж ярьдаг бол ном унших нь гадаад ертөнцөөс тасарч, дотоод сэтгэлийн эргэцүүлэлд, өөрийнхөө гүнд хүрэхийг хэлнэ. Бясалгалын адил ном уншихад сахилга бат, дадал зуршил хэрэгтэй. Хүмүүс ном унших дадал өөртөө суулгаж чадаагүй болохоор тогтмол ном унших аргаа олдоггүй байх. Фэйсбүүк, инстаграм ухах цагаараа ном барьж суух эсвэл өдөрт 30 минут л унших цаг гаргах, аль эсвэл 25 хуудас унших зорилго тавьбал жилийн дараа нэлээд хэдэн ном уншчихна. Гол нь өдөр бүр унших цаг гаргах хэрэгтэй. Жеймс Клейрийн
"Энгийн дадал"
энэ тухай их ойлгомжтой хэр нь сонирхолтой бичсэн байна билээ.
Хувьдаа би дадал хөтөлдөг апп дээр тухайн өдөр хэдэн минут ном уншсанаа, 365 өдрийн номоо уншсан эсэх гээд бас бус дадлаа тэмдэглэдэг. Бас Notion дээр хүснэгт гаргаад хэдний өдөр, тэр номын тэддүгээр хуудаснаас тэд хүртэл уншсан гэж хөтөлдөг. Мэдээж Goodreads-ийн уншлагын челленжид жил болгон нэгдэнэ. Жилд унших номынхоо тоог гүйцэхүйц хурдаар явж байгаа эсэхээ шалгахад амар байдаг юм. Энэ бүгд нийлээд надад унших дадлаа тасалдуулахгүй байх түлхэц болж өгдөг.
Би удаанаар, дотроо ургуулан бодож унших дуртай. Уншиж байгаа номынхоо амт шимтийг бүрэн мэдрэхийг бодно. Нэгэнт л чөлөөт цагаа зориулж байгаа хойно аль болох цагийг зугаатай, тайван өнгөрөөхийг хичээнэ. Өөртөө л зориулж уншиж байгаа болохоор замбараагүй олон ном унших гэж адгадаггүй. Одоогоор жилд 40 ном унших надад яг таарч байх шиг байна.

хэрэв та ном бичих ёстой гэвэл тэр нь юуны тухай, ямар ном байх вэ?
Ном бичихгүй гэж боддог. Хорвоод өчнөөн олон ном байна, тэр их чимээн имээн дунд өөрийнхөө солгой дууг нэмээд ямар хэрэг байх вэ. Жүжигчид жүжгийн зохиол бичнэ гэдэггүй шиг, хөгжимчид симфони найрал хөгжим бичнэ гэдэггүй шиг би хөрвүүлэх, гүйцэтгэх ажилд, хэн нэгний санаа сэдлийг өөр шинэ уншигчдад хүргэхдээ илүү дуртай.

НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?
Та юуны төлөө уншиж байгаа вэ? Өөрийгөө хөгжүүлэх гэж үү? Юм сурч мэдэх гэж үү? Стрессээ мартаад хэдэн цаг өөр ертөнцөөр аялах гэж үү? Эсвэл бусдад мундаг харагдах гэж үү? Бодоод үзэхэд илүүдэхгүй. Юутай ч ном уншдаг, уншдаггүй хүмүүсийн хооронд илт ялгаа харагддаг. Надад сайн уншигч гэдэг нь сүрхий хүн гэдэг утгаараа биш, зүгээр л илүү нээлттэй, жаахан ухаалаг, эмпатитай, өөрийгөө илэрхийлж чаддаг, нэг шат ахисан "сайн хүн"-ийг хэлнэ.
Хэн нэг этгээдийн унш гэсэн номын жагсаалтыг дагаж биш, өөрийн дураараа хүссэн номоо ямар нэг хүлээлт, шаардлагад баригдалгүй уншаасай гэж боддог. Гол учир нь бүх сонгодог номыг, бүх хувь хүний хөгжлийн номыг уншихдаа биш, өргөн хүрээнд олон янзын ном зохиол уншиж, ухаанаа, хараагаа тэлэхэд л байгаа.

эдгээр асуултад хэнийг хариулаасай гэж хүсэж байна?
Нил паблишингийн үүсгэн байгуулагч, Тагтаа паблишингийн хамтран үүсгэн байгуулагч, орчуулагч Ж.Тэгшзаяагийн номын сонголт их сонирхолтой байх болов уу.

Энэ удаагийн зочинтойгоо би одоогоос долоон жилийн өмнө нэгэн номын групп дээр зарлагдсан тэмдэглэлийн уралдааны үеэр "танилцаж", фен нь болсон түүхтэй. Танилцаж гэдэг үгээ хашилтад авсан учир гэвэл нүүр нүүрээ харж уулзсан удаа байхгүй ч түүний ганцхан тэмдэглэлийн ачаар В.Набоковын бүтээлүүдийг унших сэдэл төрж, цаашлаад бүх цаг үеийн хамгийн хайрлам дүр болох Пнин профессортой танилцсан билээ. Уншсан номоосоо ямар нэгэн соён гэгээрэл хайгаад дадчихсан миний хувьд дундаршгүй үгийн баялгаар жинхэнэ гоо зүйг амилуулах хосгүй шидтэй Набоковтой танилцсаныхаа дараа уншигчийн хувьд нэг шат ахисан мэт санагддаг тул тэрхүү тэмдэглэл сэтгэлд минь гүн хоногшиж үлдсэн нь энэ.
Тэрээр энэ хугацаанд зөвхөн уншигч төдийгүй орчуулагчийнхаа хувьд ч өсөн дэвжиж, хамгийн сүүлд гэхэд Фрэнк Хербертийн алдарт "Манхан" уран зөгнөлт зохиол, Мэтт Хейгийн "Шөнө дундын номын сан" гээд олон шидээвэр бүтээлийг эх хэл дээрээ унших боломжийг бидэнд олгоод буй.
### ТА ЯМАР ТӨРЛИЙН НОМ УНШДАГ ВЭ? ОДОО УНШИЖ БУЙ НОМ?
Миний хувьд хүний мөн чанар, ааш араншинг дэлгэж үзүүлсэн, тодорхой нэг "үнэн"-ийг өгүүлсэн ном зохиолд дуртай. Ном бичнэ гэдэг зохиолч хэзээ нэгэн цагт өөрт төрсөн мэдрэмжээ хуваалцах явдал бол ном уншина гэдэг тухайн зохиолчтой нэг төрлийн харилцан яриаг өрнүүлж буй үйл явцыг хэлнэ. Миний хувьд өөрийнхөө тухай, өрөөлийн тухай, хорвоогийн тухай бага ч гэсэн ойлголт авах, өөр хүний ертөнцөөр хэсэг зуур ч гэсэн амьдарч үзнэ гэдэг л уншихын нэр. Хүнд хорвоотой танилцах ганцхан л цонх байгаа. Харин ном зохиол унших нь өөр олон цонхоор харж үзэх хамгийн хялбархан, дөхөм завшаан.
Хувьдаа уран зохиол, баримтат зохиол гэлтгүй тухайн үеийн сонирхлоо түлхүү дагаж уншдаг. Ямар нэг кино сонирхож байвал тухайн киноны эх зохиол, эсвэл сэдэв, уур амьсгалаар холбогдох ном олж уншина. Аль нэг уран бүтээлч сонирхож байвал намтар, дурдатгалыг нь уншиж, илүү гүнзгий танилцана. Жишээ нь Ричард III-ын түүх сонирхож байхдаа Жозефин Тэйн "The Daughter of Time" гэх детектив зохиол уншсан. Эмнэлэгт хэвтрийн дэглэмд байгаа мөрдөгч орноосоо гуравдугаар Ричардын үйлдсэн аллагын хэргийн үнэнийг тайлж байгаа тухай тун сонирхолтой зохиол. Led Zeppelin өдөр шөнөгүй сонсдог байхдаа гитарчин Жимми Пэйжийн намтар, ярилцлагын ном унших, Шекспирийн жүжиг уншиж байвал Шексприйн жүжгийн тайлбар, шүүмжийн ном унших зэргээр явна.
Ер нь олон ном зэрэг уншдаг. Аймшгийн кино үзэж, ном уншиж чаддаггүй ч гэсэн одоогоор Стивен Кингийн "Гялбаа" романыг зориг гаргаад уншиж байна. Хүүрнэл зохиолын мастер гэдэг нь эхний нүүрнээсээ л тодоос тод байгаа юм. Мөн шотланд зохиолч Эрвин Уэлшийн "Trainspotting" их таалагдаж байна. Зохиолоо тэр чигт нь шотланд аялгаар бичсэн болохоор дотроо дуудаж уншихад их зугаатай байгаа. Өнгөрсөн жил Нил Геймантай "The Sandman" график романаар нь танилцсанаасаа хойш шүтэн бишрэгч нь болсон. Бас л хүүрнэл зохиолын гарамгай мастер. Одоо сонгомол өгүүллэг, зохиолыг нь багтаасан "The Neil Gaiman Reader: Selected Fiction"-ыг аажуухан явуулж байна.
Барууны утга зохиол орчуулдаг, сонирхдог хүмүүс Ариун Библи заавал унших хэрэгтэй гэж боддог. Нэг жилийн дотор уншиж дуусгах зорилго тавиад, "The Daily Bible"-аа өдөр бүр уншиж байна.
Үүнийхээ хажуугаар мөн адил өдөр бүр Роберт Грийний "The Daily Laws: 366 Meditations on Power, Seduction, Mastery, Strategy, and Human Nature" номыг уншиж байгаа. Амьдралын хар бараан талыг харуулж, хүний мөн чанарыг сайнтай, муутай нь маш их судалгаа, түүхийн баримтаар үзүүлдэг, шулуун шударга, мундаг зохиолч.
### ТАНД ХАМГИЙН ИХ НӨЛӨӨЛСӨН, ТОМ ӨӨРЧЛӨЛТ АВЧИРСАН НОМ?
Ш.Одонтөр агсны гайхамшигтай орчуулгын бүтээл Анна Достоевскаягийн "Дурсамж" нэртэй дурдатгал, Владимир Набоковын "Лолита") роман, "Speak Memory" дурдатгалаас хойш утга зохиолд илүү нухацтай ханддаг болж, цааш нь судалгаа хийж, тексттэй харьцаж сурсан. Тэр тусмаа Набоковын утга зохиолын лекцүүд миний унших арга барилд том нөлөө үзүүлсэн. "Сайн уншигч ба сайн зохиолч" лекцийг нь оюутан байхдаа өөрийгөө сориод орчуулж үзэж байлаа. Үүнээс хойш ном зохиолын хэв маяг, дүр зураглал, уран сэтгэмжид няхуур анхаарч, өөрийн субъектив өнцгөөс ангид хөндий хэр нь шимтэн дурлаж уншдаг болсон.
### УНШИХ НОМОО ХЭРХЭН СОНГОДОГ ВЭ?
Киноны эх зохиол, өөр зохиолч, уран бүтээлчдийн санал болгосон номоос шилж сонгоно. Мөн YouTube-ээр номын шүүмж байнга үздэг. Сонголтод нь итгэдэг болчихсон хэдэн хүнийхээ санал болгосон номоос их сонгоно. Better Than Food, sunbeamsjess, chareads гэсэн энэ гурван хүний мэдрэмж миний сонирхолд их нийцдэг. Энэ хэд маань ихэвчлэн уншигчдыг сорьсон чанга ном санал болгодог юм. Better Than Food-ээс анх Норвегийн зохиолч Карл Уве Кнаусгорын "Миний тэмцэл"-ийг сонссон шиг санагдаж байна. Ингэж хамгийн дуртай зохиолчдын нэгээ өөртөө олж нээсэн.
### НОМЫГ ЯМАР БАЙДЛААР, ЯАЖ УНШДАГ ВЭ?
Сүүлийн хэдэн жил ихэнх номоо kindle дээр уншиж байна. Эд хогшил аль болох бага хураахыг боддог болсон болохоор үнэхээр надад хэрэгтэй, шаардлагатай эсвэл маш их таалагдсан номоо л цаасан хэлбэрээр худалдаж авдаг. Kindle хөнгөн шингэн, харанхуйд уншиж болдог, хайлт хийх, тэмдэглэгээ хийхэд амар гэхчлэн хэрэгцээнд минь яг таардаг юм. Цаасан ном уншиж байгаа бол дотор нь бичиж тэмдэглэхээс халгадаггүй. Энэ номыг унш, хэрэглэ, өөрийн болго гээд л гаргасан юм чинь хэрэгцээндээ тааруулж л ашиглана шүү дээ.
### БУСАД ХҮМҮҮСИЙГ УНШААСАЙ, МЭДЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ НОМ?
Пулитцерийн шагналт сэтгүүлч Ронан Фэрроугийн "Ангуучдын бурангуй түүх"-ийг уншаасай гэж хүсэж байна. Өөрөө орчуулсан болохоор л санал болгож байгаа хэрэг биш шүү. Энэ баримтат зохиол дэлхий даяар өрнөсөн #MeToo хөдөлгөөний эхийг тавьсан, эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн мундаг бүтээл. Хэдэн арван жил хамтран ажилладаг эмэгтэйчүүдээ хүчирхийлж, дарамталсан Холливүүдийн нэрт продюсер Харви Вайнштейныг (Дурласан Шекспир, Төмөр Хатагтай, Good Will Hunting зэрэг олон киног нь бид мэднэ) олон нийтэд илчлэхээр зүтгэж буйгаа зохиолч, сэтгүүлч Ронан Фэрроу өгүүлнэ. Эрэн сурважлах ажилд нь томчууд саад хийж, нухчин дарахаар есөн шидийн арга сийлж, хувийн мөрдөгчөөр тандуулж, Израилийн тагнуулуудаар мөшгүүлсэн гээд кинонд баймаар үйл явдал нь триллер, детектив зохиол шиг л санагдана. Ажил карьерыг нь сүрдүүлж амыг нь тагладаг, улс төрч, прокуророор хав даруулдаг, хуульчдаар сүрдүүлдэг, хар жагсаалтад оруулдаг, нууцлалын гэрээ, мөнгө төгрөгөөр эрх мэдлээ давуулан ашигладаг үгсэл хуйвалдааныг аймшиггүй дэлгэж тавьсан нь үнэхээр бахархмаар. Ийм ёс зүйтэй, үнэнийг эрсэн сэтгүүлчид байсаар л байгаа гэхээр урам зориг авахгүй байхын аргагүй.
Бэлгийн дарамт, халдлагын асуудлыг "Юун сүртэй юм", "Чи өөрөө яах гэж харьцсан юм" гэж үл ойшоогоод өнгөрөх явдал харамсалтай нь олон тохиолддог. Олон нийтээс ирдэг зэмлэл, доромжлолоос болоод хүчирхийлэлд өртсөнөө дэлгэж чадахгүй байх нь ч олонтоо. Энэ бүтээлээр дамжуулан уншигчид нүдээ нээж, сэтгэлийн хат, сэдэл авна авна гэж бодож байна.
### МАНХАН ЦУВРАЛ БҮТЭЭЛИЙГ ОРЧУУЛАХ БОЛСОН ШАЛТГААН? ОЙРЫН ХУГАЦААНД АЖИЛЛАЖ БУЙ БУСАД ОРЧУУЛГЫН БҮТЭЭЛИЙНХЭЭ ТУХАЙД?
Ном орчуулна гэдэг хамгийн гүнзгий, хамгийн хурц уншлагын хэлбэр. Тухайн номтой бичихээс наагуур хамгийн ойроос харьцаж болох ганц арга. Тиймээс орчуулгын ажил хийх нь аливаа номтой А, Б-гүй танилцах, дотор нь шумбаж орох, толгойдоо, сэтгэлдээ хадаж авах том завшаан болдог.
"Манхан"-ыг кино хийгдэх сургаар анх уншиж байлаа. Би найруулагч Дени Вильнювийн кинонд их дуртай, ялангуяа "Arrival" нь номоос сэдэвлэн бүтээсэн миний хамгийн дуртай кинонуудын нэг. Sci-fi буюу шинжлэх ухаан-уран зөгнөлт төрлийн шидээвэр бүтээлүүд ганц сонин содон ертөнц, харь гараг үзүүлээд зогсохгүй хүний үнэт зүйл, зарчим, итгэл найдвар, айдас, мөн чанарыг хөндсөн байдаг. Харин Дени Вильнюв иймэрхүү кинонд гаргууд учраас Манхан зохиолыг унших сэдэл төрж, эргэлт буцалтгүй дурласан. Тиймдээ ч боломж гарвал орчуулна гэж шийдсэн.
Ингээд манайд sci-fi төрлийн зохиол төдийлөн хэвлэгдэж гардаггүй, ноён оргил нь гэгддэг ийм том бүтээлээр уг жанртай уншигчдыг танилцуулах юм сан гэх хүсэл, удахгүй гарах кино, Болор судар хэвлэлийн газар эрхийг нь төдөлгүй авсан гээд бүх тохироо нөхцөл бүрдэж, орчуулах боломж гарсан. Хамгийн их сорьсон, хамгийн их толгой гашилгасан ном маань яалт ч үгүй мөн. Тэр хэрээрээ надад ахиц дэвшил авчирсан.
Орчуулгын дараагийн бүтээл маань тун удахгүй уншигчдын гарт очно. Английн зохиолч Мэтт Хейгийн "Шөнө дундын номын сан" нэртэй их юм бодогдуулах, магадгүй бүр уйлуулах маш хөөрхөн роман байгаа. Хүн энэ насандаа хийсэн сонголтуудаа буцааж болдог бол, харамсаж явдаг зүйлсээ эргээд хийж болдог бол юу болох бол, ерөөс сэтгэл хангалуун амьдрах, аз жаргалтай амьдрах гэж ямар амьдралыг хэлдэг вэ гэх мэтчилэн олон асуултад хариулна. Дээрээс нь сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшил, үхэл амьдралын асуудлыг тод томруун өгүүлнэ. Хүнд хэцүү үеийг туулж байсан, туулж байгаа, амьдрах утга учраа олохоор хичээж байгаа хэн бүхэн уншаад үзэхэд огтхон ч алзахгүй, уншиж дуусмагцаа амьдралыг жаахан ч гэсэн өөрөөр харж эхлэх болов уу гэж бодож байна.
### НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ СОНИРХОЛТОЙ ДАДАЛ?
Ном унших үйл бол хүчээр бясалгал хийж байгаа хэрэг. Бясалгалыг амьсгалдаа анхаарах дасгал гэж ярьдаг бол ном унших нь гадаад ертөнцөөс тасарч, дотоод сэтгэлийн эргэцүүлэлд, өөрийнхөө гүнд хүрэхийг хэлнэ. Бясалгалын адил ном уншихад сахилга бат, дадал зуршил хэрэгтэй. Хүмүүс ном унших дадал өөртөө суулгаж чадаагүй болохоор тогтмол ном унших аргаа олдоггүй байх. Фэйсбүүк, инстаграм ухах цагаараа ном барьж суух эсвэл өдөрт 30 минут л унших цаг гаргах, аль эсвэл 25 хуудас унших зорилго тавьбал жилийн дараа нэлээд хэдэн ном уншчихна. Гол нь өдөр бүр унших цаг гаргах хэрэгтэй. Жеймс Клейрийн "Энгийн дадал" энэ тухай их ойлгомжтой хэр нь сонирхолтой бичсэн байна билээ.
Хувьдаа би дадал хөтөлдөг апп дээр тухайн өдөр хэдэн минут ном уншсанаа, 365 өдрийн номоо уншсан эсэх гээд бас бус дадлаа тэмдэглэдэг. Бас Notion дээр хүснэгт гаргаад хэдний өдөр, тэр номын тэддүгээр хуудаснаас тэд хүртэл уншсан гэж хөтөлдөг. Мэдээж Goodreads-ийн уншлагын челленжид жил болгон нэгдэнэ. Жилд унших номынхоо тоог гүйцэхүйц хурдаар явж байгаа эсэхээ шалгахад амар байдаг юм. Энэ бүгд нийлээд надад унших дадлаа тасалдуулахгүй байх түлхэц болж өгдөг.
Би удаанаар, дотроо ургуулан бодож унших дуртай. Уншиж байгаа номынхоо амт шимтийг бүрэн мэдрэхийг бодно. Нэгэнт л чөлөөт цагаа зориулж байгаа хойно аль болох цагийг зугаатай, тайван өнгөрөөхийг хичээнэ. Өөртөө л зориулж уншиж байгаа болохоор замбараагүй олон ном унших гэж адгадаггүй. Одоогоор жилд 40 ном унших надад яг таарч байх шиг байна.
### хэрэв та ном бичих ёстой гэвэл тэр нь юуны тухай, ямар ном байх вэ?
Ном бичихгүй гэж боддог. Хорвоод өчнөөн олон ном байна, тэр их чимээн имээн дунд өөрийнхөө солгой дууг нэмээд ямар хэрэг байх вэ. Жүжигчид жүжгийн зохиол бичнэ гэдэггүй шиг, хөгжимчид симфони найрал хөгжим бичнэ гэдэггүй шиг би хөрвүүлэх, гүйцэтгэх ажилд, хэн нэгний санаа сэдлийг өөр шинэ уншигчдад хүргэхдээ илүү дуртай.
### НОМТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭЛМЭЭР САНАГДДАГ ЗҮЙЛ?
Та юуны төлөө уншиж байгаа вэ? Өөрийгөө хөгжүүлэх гэж үү? Юм сурч мэдэх гэж үү? Стрессээ мартаад хэдэн цаг өөр ертөнцөөр аялах гэж үү? Эсвэл бусдад мундаг харагдах гэж үү? Бодоод үзэхэд илүүдэхгүй. Юутай ч ном уншдаг, уншдаггүй хүмүүсийн хооронд илт ялгаа харагддаг. Надад сайн уншигч гэдэг нь сүрхий хүн гэдэг утгаараа биш, зүгээр л илүү нээлттэй, жаахан ухаалаг, эмпатитай, өөрийгөө илэрхийлж чаддаг, нэг шат ахисан "сайн хүн"-ийг хэлнэ.
Хэн нэг этгээдийн унш гэсэн номын жагсаалтыг дагаж биш, өөрийн дураараа хүссэн номоо ямар нэг хүлээлт, шаардлагад баригдалгүй уншаасай гэж боддог. Гол учир нь бүх сонгодог номыг, бүх хувь хүний хөгжлийн номыг уншихдаа биш, өргөн хүрээнд олон янзын ном зохиол уншиж, ухаанаа, хараагаа тэлэхэд л байгаа.
### эдгээр асуултад хэнийг хариулаасай гэж хүсэж байна?
Нил паблишингийн үүсгэн байгуулагч, Тагтаа паблишингийн хамтран үүсгэн байгуулагч, орчуулагч Ж.Тэгшзаяагийн номын сонголт их сонирхолтой байх болов уу.