Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн Гүйцэтгэх захирал Хеленита Нобле
<div class="article-body">
          <h2><div>Бид энэ удаагийн дугаартаа Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн Гүйцэтгэх захирал Хеленита Ноблийг урилаа. Тэрээр тус сангийн үүсгэн байгуулагч Кристина Ноблийн ууган охин бөгөөд 30 орчим жил хүүхдийн сайн сайхны төлөө ажиллаж буй.</div><div><br></div><div>Кристина Ноблийн Хүүхдийн сан нь анх 1989 онд Вьетнам, 1997 онд Монгол Улсад байгуулагдаж байсан ба эрсдэлт нөхцөлд амьдарч буй хүүхэд, залуучуудад тусламж үзүүлж, бие даасан хувь хүн бий болоход нь дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор үйл ажиллагаа явуулдаг улс төр, шашнаас ангид, ашгийн бус, олон улсын хүмүүнлэгийн байгууллага юм. Тэд өнгөрсөн хугацаанд боловсрол, эрүүл мэнд, сэтгэл зүй, урлаг уран сайхан зэрэг чиглэлүүдээр 11 төрлийн төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлж ойролцоогоор 45 мянга гаруй хүүхэд, 180 мянга орчим гэр бүлд хүрч ажиллажээ.</div><div><br></div><div>Ингээд 34 жилийн түүхт хүүхдийн санг удирдаж яваа түүний ажил болоод амьдралын арга барилтай танилцъя.</div><div><br></div></h2><p><b>Байршил:</b> Чингэлтэй дүүрэг, 1-р хороо, Гэрэл төв, 1-р давхар <br><b>Эрхэлдэг ажил:</b> Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн Гүйцэтгэх захирал <br><b>Сошиал хуудас:</b> <a href="https://www.linkedin.com/in/helenita-noble/" target="_blank">Helenita Noble MBE</a> (LinkedIn) <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?</h3><p></p><p>Карьерынхаа онцлох мөчүүдийг ярихаас урьтаад хүүхэд насныхаа тухай хуучлах нь зүйтэй болов уу. Би бол <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Christina_Noble" target="_blank">Кристина Ноблийн</a> ууган охин. Миний бага нас аавын маань нутаг болох Кипрт өнгөрч, өвөө эмээ дээрээ өсөж торнисон. Дуу хөгжим гэдэг бага байхаас л амьдралд минь чухал байр суурьтай байсан төдийгүй би ч мөрөөдлийнхөө дагуу 16 настайдаа дуучин болж, дуу бичлэгийн студитэй гэрээ байгуулан урлагийн карьераа амжилттай эхлүүлж байлаа. Энэ зуур 1989 онд миний ээж Кристина Нобле Вьетнам улсыг зорьж, <a href="https://www.cncf.org/mn/%d0%b3%d1%8d%d1%80/" target="_blank">хүүхдийн сангаа</a> байгуулан гудамжны хүүхдүүдийн төлөө чадах бүхнээ хийж эхэлсэн. Тэгтэл нэг өдөр ээж маань надаас өөртэй нь хамтарч, “Хөгжмийн хөтөлбөр”-ийг нь хариуцан ажиллахыг гуйн санал тавилаа. Тухайн үед би хүсэж мөрөөдсөн салбартаа чамлахааргүй амжилттай ажиллаж байсан болохоор шууд зөвшөөрөхөд бэрх байсан ч эцэст нь түүний саналыг хүлээн авсан. Ингээд 1994 онд зургаан сар ажиллах нөхцөлтэйгөөр анх Вьетнам улсыг зорьж байв. Зургаан сар ажиллачхаад л буцна гэж ярьсан би нэг мэдсэн 18 сарыг тэнд өнгөрүүлсэн байлаа. Эргээд бодоход хийж байгаа ажлууд амжилттай болж, зорилтот бүлгийн эрсдэлт нөхцөлд амьдарч байгаа хүүхдүүдэд тусалж чадсан нь цааш үргэлжлүүлэхэд нөлөөлсөн гэж боддог.</p><p><a href="https://www.cncf.org/" target="_blank">Кристина Ноблийн Хүүхдийн санд</a> ажиллахад хөтөлсөн хүн нь миний ээж байсан ч амьдралаа зориулах шийдвэрийг гаргасан хүн нь би өөрөө байсан юм. Нэг амьдрах насаа дуртай зүйлээ хийж өнгөрүүлнэ гэдэг их азтай хувь заяа шүү. Миний хувьд ажлаа энэ хүмүүсийн төлөө гэхээсээ илүү тэдэнтэй хамтарч ажиллаж байна гэдэг талаас харах дуртай.</p><p>Монгол Улстай холбогдсон түүхээс хуваалцахад ээж маань Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн хоёр дахь салбарыг 1997 онд энэ улсад байгуулсан. Эд хөгжиж суралцах насны бяцхан үрс траншейнд амьдарч байгааг сонсоод тэр маш цочирдож, эргэлт буцалтгүй Монголыг зорих шийдвэр гаргаж байсныг нь санаж байна. Харин би 2000 онд энэ улсад хөл тавьж, том хүү маань эндэх үйл ажиллагааг найман жилийн турш хариуцан ажилласан. Өнгөрсөн хугацаанд бид боловсрол, эрүүл мэнд, сэтгэл зүй, урлаг уран сайхан зэрэг чиглэлээр 11 төрлийн төсөл, хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлж ойролцоогоор 45 мянга гаруй хүүхэд, 180 мянга орчим гэр бүлд хүрч ажиллажээ. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/68ab4f0a2180b71bd69a13ae39d58e75.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?</h3><p></p><p>Би үүрийн 03:00-03:30 цагийн үед босдог. Дэлхий тэр аяараа нам гүм, амар тайван байх үед сэрэхгүй л бол тухайн өдөр нэгэнт эхэлчихвэл зогсоно гэж үгүй. Хэдийгээр шүтлэгтэй хүн биш ч гэлээ сэрсэн даруйдаа өглөөний талархал хэлж, өдөртөө бэлдэж бясалгадаг. Эс бөгөөс өдрийн турш анхаарал төвлөрөлгүй, эрч хүчгүй өнгөрөх талтай.</p><p>Ажлын тал дээр хэзээ ч хийх зүйлсийн жагсаалт гаргадаггүй. Хүүхдүүдтэй ойр ажиллах нь хэдийд ч гэнэтийн ажил гарч ирэх магадлалтай учраас аливаа нөхцөл байдалд тааруулж, уян хатан ажилладаг. Мэдээж тухайн өдөрт заавал хийж гүйцэтгэх ажлууд гэж бий. Тэдгээрийг ач холбогдлын дарааллаар нь ялгаад чухал ажлууддаа төвлөрдөг. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?</h3><p></p><p>Бидний хийж буй ажил багаас эхэлж, багаар дуусдаг. Тэр ч утгаараа миний ажлын нэгдүгээрт хүүхдүүдээс урьтаж хамт олон бичигддэг юм. Учир нь тэд эрүүл, эрч хүчтэй, үр бүтээмжтэй байвал эргээд хүүхдүүдэд сайн үйлчилгээ үзүүлж чадна шүү дээ. Тиймээс тэдэнд анхаарал халамж тавих, хэрэгцээ шаардлагатай зүйлсээр нь ханган ажиллах, ярилцахад хэзээд бэлэн байх нь чухал арга барилуудын маань нэг.</p><p>Түүнчлэн хамгаалагдсан мэдрэмж төрүүлэх нь багийнхныхаа өмнө хүлээх манлайлагч хүний үүрэг, хариуцлага гэж боддог. Энэ тухайд би тэдний урд гарч дагуулахаас илүү араас нь чиглүүлж, аливааг том зургаар нь харан асуудал тулгарахад ил гарч ирдэг тактиктай.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/00935bb1fd8d3272bfe6853faaf3c3b4.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?</h3><p></p><p><a href="https://www.office.com/" target="_blank">Microsoft 365</a>, <a href="https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-teams/log-in" target="_blank">Teams</a>, <a href="https://www.whatsapp.com/" target="_blank">Whatsapp</a>, <a href="https://www.linkedin.com/" target="_blank">LinkedIn</a> зэрэг хэрэгслүүд ажил үр дүнтэй, цэгцтэй өрнөхөд тусалдаг. Бусдаар миний хувьд технологийн үнэнч хэрэглэгч биш.</p><p>Эд зүйлийн тухайд ээжээс өгсөн бөгжийг онцолмоор байна. Энэ бөгжийг нэгэн вьетнам уран бүтээлч түүний бүтээж буй бүхэнд талархан бэлэглэж байсан юм. Дээр нь “Crazy” гэсэн бичиг байгаа. Хууль, дүрэм хатуу чанга вьетнамчуудын хувьд гудамжны хүүхдүүдийг нь хооллож ундлан анхаарал тавьж буй гадаад эмэгтэйг нэг талаараа галзуу хэмээн тодорхойлж байсан ч нөгөө талдаа иргэдээс нь эхлээд төрийн түшээд нь хүртэл түүнийг хайрладаг. Ийм түүхтэй бөгжөө арван жилийн өмнө “Чи ч бас над шиг галзуу байгаарай” гээд өгсөн. Харин надад галзуу гэхээс илүү зоригтой байдлыг илтгэх мэт санагддаг юм. Учир нь галзуу нэгэнд л өөрчлөлтийг хийх зориг бий. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/860b88ff86f1b214c1683b40415661e7.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?</h3><p>Өөрт оноогдсон цаг хугацааг хэрхэн зохицуулах вэ гэдэг нь ердөө сонголтын асуудал. Нэгэнт хүн бүрийн хувьд үргэлж хэрэгтэй үед нь байж чадахгүйгээс хойш хаана, хэзээ байх тэрхүү сонголтыг зөв хийхийг хичээдэг. Тэгж байж хором мөч бүрийг үр дүнтэй өнгөрүүлж чадна. Үүнээс гадна хэрэггүй зүйлд санаа зовж, хий дэмий цаг үрэх дургүй. Нэгэнт би өөрчилж дийлэхгүй бол хорвоо ертөнцөд өөрт нь даатгаж, орхидог. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?</h3><p>Өмнө нь хэлсэнчлэн тухайн өдөр хийж гүйцэтгэх ёстой ажлуудаа ач холбогдлын дарааллаар эрэмбэлэх нь чухал. Гэнэтийн ажлууд гарч ирлээ ч хийх ёстойгоо заавал хийнэ. Эс бөгөөс шийдэгдээгүй асуудлууд овоорсоор илүү хүнд нөхцөл байдалд хүргэх аюултай. Энд нэг зүйлийг онцлон хэлэхэд би хийж буй зүйлсээ ажил бус амьдралын минь нэг хэсэг гэж хардаг. Ийм өнцгөөс хараад ирэхээр цаг мөч бүрээ утга учиртайд тооцож, илүү чөлөөтэй, үр бүтээмжтэй өнгөрөөж чаддаг юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?</h3><p></p><p>Гарцаагүй гэр бүл. Надад хоёр гайхалтай хүү бий. Хэсэгхэн зуур утсаар ярихад л эрч хүчээр бүрэн цэнэглэгддэг. Мөн мэдээж миний ээж. 80 насыг зооглож байгаа ч биднээс илүү эрч хүчтэй. Түүнтэй ярилцах төдийд л гайхалтай сэргэлт авдаг.</p><p>Үүний сацуу хүүхдүүдээс асар их эрч хүч олж авна. Манай хүүхдийн сан дэргэдээ асрамж, халамжийн төвтэй. Хүүхдийн баяр болоод өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр тэнд очиход олон хүүхдийн цангинасан хоолой, баяр хөөрөөс урам зориг авч, өөрийгөө тэдний нэг мэтээр мэдэрсэн. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/f4864b410f1bbb8db8843ccff27e8d72.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?</h3><p>Ажилдаа 100 хувь өөрийгөө зориулдаг учраас ажлаас гадна төвлөрч хийдэг зүйл байхгүй. Мэдээж дуу хөгжимдөө хайртай хэвээр. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?</div></h3><p></p><p>Миний ажлын хамгийн онцгой хэсэг нь ээжийнхээ бүтээсэн өвийг дараагийн үедээ залгамжлуулж байгаа явдал. Хэдий бид үгүй болсон ч энэ үйл тогтвортойгоор үргэлжлэх учиртай.</p><p>Түүнчлэн ирээдүй болсон хүүхдүүдэд хөрөнгө оруулж байгаа нь маш том давуу тал. Хэцүү бэрхшээлтэй талын тухайд энэ тийм ч амархан ажил биш. Зарим үед гэр бүлээсээ урьтан хүүхдийн сангийн ажлаа тэргүүнд тавих болдог. Нэгэнт л зорилго тавиад амьдралаа зориулахаар шийдсэн юм чинь бидэнд үүнийг хийхээс өөр сонголт байхгүй шүү дээ. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ?</h3><p></p><p>Зөвхөн бидэнд гэлтгүй Дэлхий нийтийн нийгэм, эдийн засгийн хувьд сорилт дүүрэн жил болж байна. Миний ажилласан 30 жилийн туршлагад хөрөнгө босгоход ийм хэцүү байсан удаагүй. Манай хүүхдийн сан ихэвчлэн Европын орнуудаас хөрөнгө босгодог ч яг одоо нөхцөл байдал хүнд, ядуурал өндөр, эдийн засаг нь Ковид-19 цар тахлын дараа сэргэж чадахгүй хэвээр байна. Тиймээс нэн түрүүнд энэ хямралын үеийг хэрхэн даван туулах вэ, яаж уян хатан байж цаашид хөгжих вэ гэдэгт төвлөрөх шаардлагатай байгаа юм. Энэ хүрээнд таван жилийн стратегийн төлөвлөгөөгөө боловсруулж байгаа бөгөөд дараагийн түвшинд шилжиж, зорилтот бүлгийн эрсдэлт нөхцөлд амьдарч байгаа хүүхэд бүрд дээд боловсрол олгоход анхааран ажиллаж байна. Үүний тулд бусад төрлийн байгууллагатай хамтын ажиллагаагаа улам өргөжүүлэх шаардлагатай. Олуулаа байвал илүү хүчтэй байж чадна шүү дээ.</p><p>Нөгөөтээгүүр, бид бизнесийн байгууллага биш учраас манай үйл ажиллагаа бүтээгдэхүүн бус хүмүүс дээр тогтдог. Тиймээс тэдэнд анхаарал хандуулах нь чухал. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/0b603a62dd705a814d86bb854545416d.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?</h3><p>Орчин тойрноо тун их анзаарч, ажигладаг. Ялангуяа бусдыг сонсож, ярилцахыг хичээнэ. Ийнхүү ярилцаж байхдаа сонсож байгаа мэт дүр эсгэхгүй гэсэн зарчимтай. Нэг ёсондоо тухайн хүний яриаг төдийлөн сонирхохгүй, эсвэл нөхцөл нь бүрдээгүй байвал хэн хэнийхээ цагийг үрэх шаардлагагүй гэсэн үг. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?</div></h3><p></p><p>Дуу хөгжмийн тухайд метал рокоос бусад урсгал, тэр дундаа классик, блюс, жазз хөгжмүүдийг таашаадаг. Тайвширсан мэдрэмж төрүүлдэг болохоор сонсоход хэзээд таатай байдаг юм. Уран бүтээлч хүнийхээ хувьд аливаа уран бүтээл сонсогчдод хүрэх хүртлээ юу туулж, ард нь юу өрнөж, ямар үйл явцын үр дүнд бий болдгийг мэддэг учраас хүндэлж сонсох дуртай. Тиймээс онцолж нэг уран бүтээл санал болгоход бэрх байна.</p><p>Зурагт нэг их үздэггүй учраас мөн л санал болгох кино байхгүй.</p><p>Харин ном гэвэл <a href="https://www.amazon.com/Power-Now-Guide-Spiritual-Enlightenment/dp/1577314808" target="_blank">“The Power of Now” </a>хэмээх бүтээлийг уншаарай. Ном уншдаггүй хүн байсан ч зав гарган уншаасай гэж хүсэж байна. 20 жилийн өмнөх надад том нөлөө үзүүлсэн уг номд эготойгоо тэмцэх, өөрийн үнэн төрхийг тольдох, өнгөрснийг буцааж болохгүйгээс хойш одоо цагт төвлөрөн амьдрах тухай өгүүлдэг. Мөн мэдээж ээжийн минь бичсэн <a href="https://www.goodreads.com/en/book/show/566738" target="_blank">“Bridge across my sorrows”</a>, <a href="https://www.goodreads.com/book/show/1342189.Mama_Tina" target="_blank">“Mama Tina”</a> зэрэг номыг санал болгомоор байна. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/ba99a1b535a70f5f239872f6d93da7c2.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/6a0bfe5b372cf855949fe77b592f6ee1.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?</h3><p></p><p>Сайн зөвлөгөө асар олныг сонсож байлаа. Тэдэн дундаас хамгийн үнэтэй зөвлөгөө өгч чаддаг нь хүүхдүүд. Үүнтэй маргах хүн байхгүй биз.</p><p>Харин амьдралдаа үргэлж хэрэгжүүлж, санаж явдаг нэг зөвлөгөө нь “Хэр хэмжээний том сорилт байхаас үл хамааран та тэдгээрийн өөдөөс ямар хариу үйлдэл үзүүлэх вэ гэдэг нь чухал. Бид асуудлыг удирдаж чадахгүй ч өөрсдийгөө удирдаж чадна”. Миний ажилд тусалж, намайг дэмжих хүнтэй ч таарахын зэрэгцээ хамгийн муу хүнтэй ч учирна. Тэр бүрд ямар хариу үйлдэл гаргах вэ гэдэг нь миний л хянаж чадах зүйл учраас эл зөвлөгөөг байнга бодож явдаг. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?</h3><p></p><p>Та бол цор ганц. Энэ хорвоо дээр тантай адилхан хэн ч байхгүй. Тиймээс өөр нэгний дүрд тоглох гэлгүй өөрийнхөөрөө байгаарай. Мэдээж өөртөө үнэнч байх амар биш. Гагцхүү танаас зориг зүрх, хүч чадал шаардана. Зүгээр л дотор чинь булгилж байгаа тэр их хүсэл, буцалж буй тэр оргилуун эрмэлзлээ гарга! <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/11f1217a5b134f14211dfd8dd4affc7d.jpg"></p>          </div>

Бид энэ удаагийн дугаартаа Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн Гүйцэтгэх захирал Хеленита Ноблийг урилаа. Тэрээр тус сангийн үүсгэн байгуулагч Кристина Ноблийн ууган охин бөгөөд 30 орчим жил хүүхдийн сайн сайхны төлөө ажиллаж буй.
Кристина Ноблийн Хүүхдийн сан нь анх 1989 онд Вьетнам, 1997 онд Монгол Улсад байгуулагдаж байсан ба эрсдэлт нөхцөлд амьдарч буй хүүхэд, залуучуудад тусламж үзүүлж, бие даасан хувь хүн бий болоход нь дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор үйл ажиллагаа явуулдаг улс төр, шашнаас ангид, ашгийн бус, олон улсын хүмүүнлэгийн байгууллага юм. Тэд өнгөрсөн хугацаанд боловсрол, эрүүл мэнд, сэтгэл зүй, урлаг уран сайхан зэрэг чиглэлүүдээр 11 төрлийн төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлж ойролцоогоор 45 мянга гаруй хүүхэд, 180 мянга орчим гэр бүлд хүрч ажиллажээ.
Ингээд 34 жилийн түүхт хүүхдийн санг удирдаж яваа түүний ажил болоод амьдралын арга барилтай танилцъя.
Байршил:
Чингэлтэй дүүрэг, 1-р хороо, Гэрэл төв, 1-р давхар
Эрхэлдэг ажил:
Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн Гүйцэтгэх захирал
Сошиал хуудас:

Helenita Noble MBE
(LinkedIn)

1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Карьерынхаа онцлох мөчүүдийг ярихаас урьтаад хүүхэд насныхаа тухай хуучлах нь зүйтэй болов уу. Би бол
Кристина Ноблийн
ууган охин. Миний бага нас аавын маань нутаг болох Кипрт өнгөрч, өвөө эмээ дээрээ өсөж торнисон. Дуу хөгжим гэдэг бага байхаас л амьдралд минь чухал байр суурьтай байсан төдийгүй би ч мөрөөдлийнхөө дагуу 16 настайдаа дуучин болж, дуу бичлэгийн студитэй гэрээ байгуулан урлагийн карьераа амжилттай эхлүүлж байлаа. Энэ зуур 1989 онд миний ээж Кристина Нобле Вьетнам улсыг зорьж,
хүүхдийн сангаа
байгуулан гудамжны хүүхдүүдийн төлөө чадах бүхнээ хийж эхэлсэн. Тэгтэл нэг өдөр ээж маань надаас өөртэй нь хамтарч, “Хөгжмийн хөтөлбөр”-ийг нь хариуцан ажиллахыг гуйн санал тавилаа. Тухайн үед би хүсэж мөрөөдсөн салбартаа чамлахааргүй амжилттай ажиллаж байсан болохоор шууд зөвшөөрөхөд бэрх байсан ч эцэст нь түүний саналыг хүлээн авсан. Ингээд 1994 онд зургаан сар ажиллах нөхцөлтэйгөөр анх Вьетнам улсыг зорьж байв. Зургаан сар ажиллачхаад л буцна гэж ярьсан би нэг мэдсэн 18 сарыг тэнд өнгөрүүлсэн байлаа. Эргээд бодоход хийж байгаа ажлууд амжилттай болж, зорилтот бүлгийн эрсдэлт нөхцөлд амьдарч байгаа хүүхдүүдэд тусалж чадсан нь цааш үргэлжлүүлэхэд нөлөөлсөн гэж боддог.
Кристина Ноблийн Хүүхдийн санд
ажиллахад хөтөлсөн хүн нь миний ээж байсан ч амьдралаа зориулах шийдвэрийг гаргасан хүн нь би өөрөө байсан юм. Нэг амьдрах насаа дуртай зүйлээ хийж өнгөрүүлнэ гэдэг их азтай хувь заяа шүү. Миний хувьд ажлаа энэ хүмүүсийн төлөө гэхээсээ илүү тэдэнтэй хамтарч ажиллаж байна гэдэг талаас харах дуртай.
Монгол Улстай холбогдсон түүхээс хуваалцахад ээж маань Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн хоёр дахь салбарыг 1997 онд энэ улсад байгуулсан. Эд хөгжиж суралцах насны бяцхан үрс траншейнд амьдарч байгааг сонсоод тэр маш цочирдож, эргэлт буцалтгүй Монголыг зорих шийдвэр гаргаж байсныг нь санаж байна. Харин би 2000 онд энэ улсад хөл тавьж, том хүү маань эндэх үйл ажиллагааг найман жилийн турш хариуцан ажилласан. Өнгөрсөн хугацаанд бид боловсрол, эрүүл мэнд, сэтгэл зүй, урлаг уран сайхан зэрэг чиглэлээр 11 төрлийн төсөл, хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлж ойролцоогоор 45 мянга гаруй хүүхэд, 180 мянга орчим гэр бүлд хүрч ажиллажээ.

2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Би үүрийн 03:00-03:30 цагийн үед босдог. Дэлхий тэр аяараа нам гүм, амар тайван байх үед сэрэхгүй л бол тухайн өдөр нэгэнт эхэлчихвэл зогсоно гэж үгүй. Хэдийгээр шүтлэгтэй хүн биш ч гэлээ сэрсэн даруйдаа өглөөний талархал хэлж, өдөртөө бэлдэж бясалгадаг. Эс бөгөөс өдрийн турш анхаарал төвлөрөлгүй, эрч хүчгүй өнгөрөх талтай.
Ажлын тал дээр хэзээ ч хийх зүйлсийн жагсаалт гаргадаггүй. Хүүхдүүдтэй ойр ажиллах нь хэдийд ч гэнэтийн ажил гарч ирэх магадлалтай учраас аливаа нөхцөл байдалд тааруулж, уян хатан ажилладаг. Мэдээж тухайн өдөрт заавал хийж гүйцэтгэх ажлууд гэж бий. Тэдгээрийг ач холбогдлын дарааллаар нь ялгаад чухал ажлууддаа төвлөрдөг.

3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Бидний хийж буй ажил багаас эхэлж, багаар дуусдаг. Тэр ч утгаараа миний ажлын нэгдүгээрт хүүхдүүдээс урьтаж хамт олон бичигддэг юм. Учир нь тэд эрүүл, эрч хүчтэй, үр бүтээмжтэй байвал эргээд хүүхдүүдэд сайн үйлчилгээ үзүүлж чадна шүү дээ. Тиймээс тэдэнд анхаарал халамж тавих, хэрэгцээ шаардлагатай зүйлсээр нь ханган ажиллах, ярилцахад хэзээд бэлэн байх нь чухал арга барилуудын маань нэг.
Түүнчлэн хамгаалагдсан мэдрэмж төрүүлэх нь багийнхныхаа өмнө хүлээх манлайлагч хүний үүрэг, хариуцлага гэж боддог. Энэ тухайд би тэдний урд гарч дагуулахаас илүү араас нь чиглүүлж, аливааг том зургаар нь харан асуудал тулгарахад ил гарч ирдэг тактиктай.

4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Microsoft 365
,
Teams
,
Whatsapp
,
LinkedIn
зэрэг хэрэгслүүд ажил үр дүнтэй, цэгцтэй өрнөхөд тусалдаг. Бусдаар миний хувьд технологийн үнэнч хэрэглэгч биш.
Эд зүйлийн тухайд ээжээс өгсөн бөгжийг онцолмоор байна. Энэ бөгжийг нэгэн вьетнам уран бүтээлч түүний бүтээж буй бүхэнд талархан бэлэглэж байсан юм. Дээр нь “Crazy” гэсэн бичиг байгаа. Хууль, дүрэм хатуу чанга вьетнамчуудын хувьд гудамжны хүүхдүүдийг нь хооллож ундлан анхаарал тавьж буй гадаад эмэгтэйг нэг талаараа галзуу хэмээн тодорхойлж байсан ч нөгөө талдаа иргэдээс нь эхлээд төрийн түшээд нь хүртэл түүнийг хайрладаг. Ийм түүхтэй бөгжөө арван жилийн өмнө “Чи ч бас над шиг галзуу байгаарай” гээд өгсөн. Харин надад галзуу гэхээс илүү зоригтой байдлыг илтгэх мэт санагддаг юм. Учир нь галзуу нэгэнд л өөрчлөлтийг хийх зориг бий.

5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Өөрт оноогдсон цаг хугацааг хэрхэн зохицуулах вэ гэдэг нь ердөө сонголтын асуудал. Нэгэнт хүн бүрийн хувьд үргэлж хэрэгтэй үед нь байж чадахгүйгээс хойш хаана, хэзээ байх тэрхүү сонголтыг зөв хийхийг хичээдэг. Тэгж байж хором мөч бүрийг үр дүнтэй өнгөрүүлж чадна. Үүнээс гадна хэрэггүй зүйлд санаа зовж, хий дэмий цаг үрэх дургүй. Нэгэнт би өөрчилж дийлэхгүй бол хорвоо ертөнцөд өөрт нь даатгаж, орхидог.

6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Өмнө нь хэлсэнчлэн тухайн өдөр хийж гүйцэтгэх ёстой ажлуудаа ач холбогдлын дарааллаар эрэмбэлэх нь чухал. Гэнэтийн ажлууд гарч ирлээ ч хийх ёстойгоо заавал хийнэ. Эс бөгөөс шийдэгдээгүй асуудлууд овоорсоор илүү хүнд нөхцөл байдалд хүргэх аюултай. Энд нэг зүйлийг онцлон хэлэхэд би хийж буй зүйлсээ ажил бус амьдралын минь нэг хэсэг гэж хардаг. Ийм өнцгөөс хараад ирэхээр цаг мөч бүрээ утга учиртайд тооцож, илүү чөлөөтэй, үр бүтээмжтэй өнгөрөөж чаддаг юм.

7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Гарцаагүй гэр бүл. Надад хоёр гайхалтай хүү бий. Хэсэгхэн зуур утсаар ярихад л эрч хүчээр бүрэн цэнэглэгддэг. Мөн мэдээж миний ээж. 80 насыг зооглож байгаа ч биднээс илүү эрч хүчтэй. Түүнтэй ярилцах төдийд л гайхалтай сэргэлт авдаг.
Үүний сацуу хүүхдүүдээс асар их эрч хүч олж авна. Манай хүүхдийн сан дэргэдээ асрамж, халамжийн төвтэй. Хүүхдийн баяр болоод өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр тэнд очиход олон хүүхдийн цангинасан хоолой, баяр хөөрөөс урам зориг авч, өөрийгөө тэдний нэг мэтээр мэдэрсэн.

8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Ажилдаа 100 хувь өөрийгөө зориулдаг учраас ажлаас гадна төвлөрч хийдэг зүйл байхгүй. Мэдээж дуу хөгжимдөө хайртай хэвээр.

9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Миний ажлын хамгийн онцгой хэсэг нь ээжийнхээ бүтээсэн өвийг дараагийн үедээ залгамжлуулж байгаа явдал. Хэдий бид үгүй болсон ч энэ үйл тогтвортойгоор үргэлжлэх учиртай.
Түүнчлэн ирээдүй болсон хүүхдүүдэд хөрөнгө оруулж байгаа нь маш том давуу тал. Хэцүү бэрхшээлтэй талын тухайд энэ тийм ч амархан ажил биш. Зарим үед гэр бүлээсээ урьтан хүүхдийн сангийн ажлаа тэргүүнд тавих болдог. Нэгэнт л зорилго тавиад амьдралаа зориулахаар шийдсэн юм чинь бидэнд үүнийг хийхээс өөр сонголт байхгүй шүү дээ.

10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ?
Зөвхөн бидэнд гэлтгүй Дэлхий нийтийн нийгэм, эдийн засгийн хувьд сорилт дүүрэн жил болж байна. Миний ажилласан 30 жилийн туршлагад хөрөнгө босгоход ийм хэцүү байсан удаагүй. Манай хүүхдийн сан ихэвчлэн Европын орнуудаас хөрөнгө босгодог ч яг одоо нөхцөл байдал хүнд, ядуурал өндөр, эдийн засаг нь Ковид-19 цар тахлын дараа сэргэж чадахгүй хэвээр байна. Тиймээс нэн түрүүнд энэ хямралын үеийг хэрхэн даван туулах вэ, яаж уян хатан байж цаашид хөгжих вэ гэдэгт төвлөрөх шаардлагатай байгаа юм. Энэ хүрээнд таван жилийн стратегийн төлөвлөгөөгөө боловсруулж байгаа бөгөөд дараагийн түвшинд шилжиж, зорилтот бүлгийн эрсдэлт нөхцөлд амьдарч байгаа хүүхэд бүрд дээд боловсрол олгоход анхааран ажиллаж байна. Үүний тулд бусад төрлийн байгууллагатай хамтын ажиллагаагаа улам өргөжүүлэх шаардлагатай. Олуулаа байвал илүү хүчтэй байж чадна шүү дээ.
Нөгөөтээгүүр, бид бизнесийн байгууллага биш учраас манай үйл ажиллагаа бүтээгдэхүүн бус хүмүүс дээр тогтдог. Тиймээс тэдэнд анхаарал хандуулах нь чухал.

11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Орчин тойрноо тун их анзаарч, ажигладаг. Ялангуяа бусдыг сонсож, ярилцахыг хичээнэ. Ийнхүү ярилцаж байхдаа сонсож байгаа мэт дүр эсгэхгүй гэсэн зарчимтай. Нэг ёсондоо тухайн хүний яриаг төдийлөн сонирхохгүй, эсвэл нөхцөл нь бүрдээгүй байвал хэн хэнийхээ цагийг үрэх шаардлагагүй гэсэн үг.

12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?
Дуу хөгжмийн тухайд метал рокоос бусад урсгал, тэр дундаа классик, блюс, жазз хөгжмүүдийг таашаадаг. Тайвширсан мэдрэмж төрүүлдэг болохоор сонсоход хэзээд таатай байдаг юм. Уран бүтээлч хүнийхээ хувьд аливаа уран бүтээл сонсогчдод хүрэх хүртлээ юу туулж, ард нь юу өрнөж, ямар үйл явцын үр дүнд бий болдгийг мэддэг учраас хүндэлж сонсох дуртай. Тиймээс онцолж нэг уран бүтээл санал болгоход бэрх байна.
Зурагт нэг их үздэггүй учраас мөн л санал болгох кино байхгүй.
Харин ном гэвэл
“The Power of Now”
хэмээх бүтээлийг уншаарай. Ном уншдаггүй хүн байсан ч зав гарган уншаасай гэж хүсэж байна. 20 жилийн өмнөх надад том нөлөө үзүүлсэн уг номд эготойгоо тэмцэх, өөрийн үнэн төрхийг тольдох, өнгөрснийг буцааж болохгүйгээс хойш одоо цагт төвлөрөн амьдрах тухай өгүүлдэг. Мөн мэдээж ээжийн минь бичсэн
“Bridge across my sorrows”
,
“Mama Tina”
зэрэг номыг санал болгомоор байна.

13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Сайн зөвлөгөө асар олныг сонсож байлаа. Тэдэн дундаас хамгийн үнэтэй зөвлөгөө өгч чаддаг нь хүүхдүүд. Үүнтэй маргах хүн байхгүй биз.
Харин амьдралдаа үргэлж хэрэгжүүлж, санаж явдаг нэг зөвлөгөө нь “Хэр хэмжээний том сорилт байхаас үл хамааран та тэдгээрийн өөдөөс ямар хариу үйлдэл үзүүлэх вэ гэдэг нь чухал. Бид асуудлыг удирдаж чадахгүй ч өөрсдийгөө удирдаж чадна”. Миний ажилд тусалж, намайг дэмжих хүнтэй ч таарахын зэрэгцээ хамгийн муу хүнтэй ч учирна. Тэр бүрд ямар хариу үйлдэл гаргах вэ гэдэг нь миний л хянаж чадах зүйл учраас эл зөвлөгөөг байнга бодож явдаг.

14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Та бол цор ганц. Энэ хорвоо дээр тантай адилхан хэн ч байхгүй. Тиймээс өөр нэгний дүрд тоглох гэлгүй өөрийнхөөрөө байгаарай. Мэдээж өөртөө үнэнч байх амар биш. Гагцхүү танаас зориг зүрх, хүч чадал шаардана. Зүгээр л дотор чинь булгилж байгаа тэр их хүсэл, буцалж буй тэр оргилуун эрмэлзлээ гарга!


Бид энэ удаагийн дугаартаа Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн Гүйцэтгэх захирал Хеленита Ноблийг урилаа. Тэрээр тус сангийн үүсгэн байгуулагч Кристина Ноблийн ууган охин бөгөөд 30 орчим жил хүүхдийн сайн сайхны төлөө ажиллаж буй.    Кристина Ноблийн Хүүхдийн сан нь анх 1989 онд Вьетнам, 1997 онд Монгол Улсад байгуулагдаж байсан ба эрсдэлт нөхцөлд амьдарч буй хүүхэд, залуучуудад тусламж үзүүлж, бие даасан хувь хүн бий болоход нь дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор үйл ажиллагаа явуулдаг улс төр, шашнаас ангид, ашгийн бус, олон улсын хүмүүнлэгийн байгууллага юм. Тэд өнгөрсөн хугацаанд боловсрол, эрүүл мэнд, сэтгэл зүй, урлаг уран сайхан зэрэг чиглэлүүдээр 11 төрлийн төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлж ойролцоогоор 45 мянга гаруй хүүхэд, 180 мянга орчим гэр бүлд хүрч ажиллажээ.    Ингээд 34 жилийн түүхт хүүхдийн санг удирдаж яваа түүний ажил болоод амьдралын арга барилтай танилцъя.
**Байршил:** Чингэлтэй дүүрэг, 1-р хороо, Гэрэл төв, 1-р давхар
**Эрхэлдэг ажил:** Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн Гүйцэтгэх захирал
**Сошиал хуудас:** Helenita Noble MBE (LinkedIn)
### 1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Карьерынхаа онцлох мөчүүдийг ярихаас урьтаад хүүхэд насныхаа тухай хуучлах нь зүйтэй болов уу. Би бол Кристина Ноблийн ууган охин. Миний бага нас аавын маань нутаг болох Кипрт өнгөрч, өвөө эмээ дээрээ өсөж торнисон. Дуу хөгжим гэдэг бага байхаас л амьдралд минь чухал байр суурьтай байсан төдийгүй би ч мөрөөдлийнхөө дагуу 16 настайдаа дуучин болж, дуу бичлэгийн студитэй гэрээ байгуулан урлагийн карьераа амжилттай эхлүүлж байлаа. Энэ зуур 1989 онд миний ээж Кристина Нобле Вьетнам улсыг зорьж, хүүхдийн сангаа байгуулан гудамжны хүүхдүүдийн төлөө чадах бүхнээ хийж эхэлсэн. Тэгтэл нэг өдөр ээж маань надаас өөртэй нь хамтарч, “Хөгжмийн хөтөлбөр”-ийг нь хариуцан ажиллахыг гуйн санал тавилаа. Тухайн үед би хүсэж мөрөөдсөн салбартаа чамлахааргүй амжилттай ажиллаж байсан болохоор шууд зөвшөөрөхөд бэрх байсан ч эцэст нь түүний саналыг хүлээн авсан. Ингээд 1994 онд зургаан сар ажиллах нөхцөлтэйгөөр анх Вьетнам улсыг зорьж байв. Зургаан сар ажиллачхаад л буцна гэж ярьсан би нэг мэдсэн 18 сарыг тэнд өнгөрүүлсэн байлаа. Эргээд бодоход хийж байгаа ажлууд амжилттай болж, зорилтот бүлгийн эрсдэлт нөхцөлд амьдарч байгаа хүүхдүүдэд тусалж чадсан нь цааш үргэлжлүүлэхэд нөлөөлсөн гэж боддог.
Кристина Ноблийн Хүүхдийн санд ажиллахад хөтөлсөн хүн нь миний ээж байсан ч амьдралаа зориулах шийдвэрийг гаргасан хүн нь би өөрөө байсан юм. Нэг амьдрах насаа дуртай зүйлээ хийж өнгөрүүлнэ гэдэг их азтай хувь заяа шүү. Миний хувьд ажлаа энэ хүмүүсийн төлөө гэхээсээ илүү тэдэнтэй хамтарч ажиллаж байна гэдэг талаас харах дуртай.
Монгол Улстай холбогдсон түүхээс хуваалцахад ээж маань Кристина Ноблийн Хүүхдийн сангийн хоёр дахь салбарыг 1997 онд энэ улсад байгуулсан. Эд хөгжиж суралцах насны бяцхан үрс траншейнд амьдарч байгааг сонсоод тэр маш цочирдож, эргэлт буцалтгүй Монголыг зорих шийдвэр гаргаж байсныг нь санаж байна. Харин би 2000 онд энэ улсад хөл тавьж, том хүү маань эндэх үйл ажиллагааг найман жилийн турш хариуцан ажилласан. Өнгөрсөн хугацаанд бид боловсрол, эрүүл мэнд, сэтгэл зүй, урлаг уран сайхан зэрэг чиглэлээр 11 төрлийн төсөл, хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлж ойролцоогоор 45 мянга гаруй хүүхэд, 180 мянга орчим гэр бүлд хүрч ажиллажээ.
### 2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Би үүрийн 03:00-03:30 цагийн үед босдог. Дэлхий тэр аяараа нам гүм, амар тайван байх үед сэрэхгүй л бол тухайн өдөр нэгэнт эхэлчихвэл зогсоно гэж үгүй. Хэдийгээр шүтлэгтэй хүн биш ч гэлээ сэрсэн даруйдаа өглөөний талархал хэлж, өдөртөө бэлдэж бясалгадаг. Эс бөгөөс өдрийн турш анхаарал төвлөрөлгүй, эрч хүчгүй өнгөрөх талтай.
Ажлын тал дээр хэзээ ч хийх зүйлсийн жагсаалт гаргадаггүй. Хүүхдүүдтэй ойр ажиллах нь хэдийд ч гэнэтийн ажил гарч ирэх магадлалтай учраас аливаа нөхцөл байдалд тааруулж, уян хатан ажилладаг. Мэдээж тухайн өдөрт заавал хийж гүйцэтгэх ажлууд гэж бий. Тэдгээрийг ач холбогдлын дарааллаар нь ялгаад чухал ажлууддаа төвлөрдөг.
### 3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Бидний хийж буй ажил багаас эхэлж, багаар дуусдаг. Тэр ч утгаараа миний ажлын нэгдүгээрт хүүхдүүдээс урьтаж хамт олон бичигддэг юм. Учир нь тэд эрүүл, эрч хүчтэй, үр бүтээмжтэй байвал эргээд хүүхдүүдэд сайн үйлчилгээ үзүүлж чадна шүү дээ. Тиймээс тэдэнд анхаарал халамж тавих, хэрэгцээ шаардлагатай зүйлсээр нь ханган ажиллах, ярилцахад хэзээд бэлэн байх нь чухал арга барилуудын маань нэг.
Түүнчлэн хамгаалагдсан мэдрэмж төрүүлэх нь багийнхныхаа өмнө хүлээх манлайлагч хүний үүрэг, хариуцлага гэж боддог. Энэ тухайд би тэдний урд гарч дагуулахаас илүү араас нь чиглүүлж, аливааг том зургаар нь харан асуудал тулгарахад ил гарч ирдэг тактиктай.
### 4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Microsoft 365, Teams, Whatsapp, LinkedIn зэрэг хэрэгслүүд ажил үр дүнтэй, цэгцтэй өрнөхөд тусалдаг. Бусдаар миний хувьд технологийн үнэнч хэрэглэгч биш.
Эд зүйлийн тухайд ээжээс өгсөн бөгжийг онцолмоор байна. Энэ бөгжийг нэгэн вьетнам уран бүтээлч түүний бүтээж буй бүхэнд талархан бэлэглэж байсан юм. Дээр нь “Crazy” гэсэн бичиг байгаа. Хууль, дүрэм хатуу чанга вьетнамчуудын хувьд гудамжны хүүхдүүдийг нь хооллож ундлан анхаарал тавьж буй гадаад эмэгтэйг нэг талаараа галзуу хэмээн тодорхойлж байсан ч нөгөө талдаа иргэдээс нь эхлээд төрийн түшээд нь хүртэл түүнийг хайрладаг. Ийм түүхтэй бөгжөө арван жилийн өмнө “Чи ч бас над шиг галзуу байгаарай” гээд өгсөн. Харин надад галзуу гэхээс илүү зоригтой байдлыг илтгэх мэт санагддаг юм. Учир нь галзуу нэгэнд л өөрчлөлтийг хийх зориг бий.
### 5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Өөрт оноогдсон цаг хугацааг хэрхэн зохицуулах вэ гэдэг нь ердөө сонголтын асуудал. Нэгэнт хүн бүрийн хувьд үргэлж хэрэгтэй үед нь байж чадахгүйгээс хойш хаана, хэзээ байх тэрхүү сонголтыг зөв хийхийг хичээдэг. Тэгж байж хором мөч бүрийг үр дүнтэй өнгөрүүлж чадна. Үүнээс гадна хэрэггүй зүйлд санаа зовж, хий дэмий цаг үрэх дургүй. Нэгэнт би өөрчилж дийлэхгүй бол хорвоо ертөнцөд өөрт нь даатгаж, орхидог.
### 6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Өмнө нь хэлсэнчлэн тухайн өдөр хийж гүйцэтгэх ёстой ажлуудаа ач холбогдлын дарааллаар эрэмбэлэх нь чухал. Гэнэтийн ажлууд гарч ирлээ ч хийх ёстойгоо заавал хийнэ. Эс бөгөөс шийдэгдээгүй асуудлууд овоорсоор илүү хүнд нөхцөл байдалд хүргэх аюултай. Энд нэг зүйлийг онцлон хэлэхэд би хийж буй зүйлсээ ажил бус амьдралын минь нэг хэсэг гэж хардаг. Ийм өнцгөөс хараад ирэхээр цаг мөч бүрээ утга учиртайд тооцож, илүү чөлөөтэй, үр бүтээмжтэй өнгөрөөж чаддаг юм.
### 7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Гарцаагүй гэр бүл. Надад хоёр гайхалтай хүү бий. Хэсэгхэн зуур утсаар ярихад л эрч хүчээр бүрэн цэнэглэгддэг. Мөн мэдээж миний ээж. 80 насыг зооглож байгаа ч биднээс илүү эрч хүчтэй. Түүнтэй ярилцах төдийд л гайхалтай сэргэлт авдаг.
Үүний сацуу хүүхдүүдээс асар их эрч хүч олж авна. Манай хүүхдийн сан дэргэдээ асрамж, халамжийн төвтэй. Хүүхдийн баяр болоод өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр тэнд очиход олон хүүхдийн цангинасан хоолой, баяр хөөрөөс урам зориг авч, өөрийгөө тэдний нэг мэтээр мэдэрсэн.
### 8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Ажилдаа 100 хувь өөрийгөө зориулдаг учраас ажлаас гадна төвлөрч хийдэг зүйл байхгүй. Мэдээж дуу хөгжимдөө хайртай хэвээр.
### 9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Миний ажлын хамгийн онцгой хэсэг нь ээжийнхээ бүтээсэн өвийг дараагийн үедээ залгамжлуулж байгаа явдал. Хэдий бид үгүй болсон ч энэ үйл тогтвортойгоор үргэлжлэх учиртай.
Түүнчлэн ирээдүй болсон хүүхдүүдэд хөрөнгө оруулж байгаа нь маш том давуу тал. Хэцүү бэрхшээлтэй талын тухайд энэ тийм ч амархан ажил биш. Зарим үед гэр бүлээсээ урьтан хүүхдийн сангийн ажлаа тэргүүнд тавих болдог. Нэгэнт л зорилго тавиад амьдралаа зориулахаар шийдсэн юм чинь бидэнд үүнийг хийхээс өөр сонголт байхгүй шүү дээ.
### 10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ?
Зөвхөн бидэнд гэлтгүй Дэлхий нийтийн нийгэм, эдийн засгийн хувьд сорилт дүүрэн жил болж байна. Миний ажилласан 30 жилийн туршлагад хөрөнгө босгоход ийм хэцүү байсан удаагүй. Манай хүүхдийн сан ихэвчлэн Европын орнуудаас хөрөнгө босгодог ч яг одоо нөхцөл байдал хүнд, ядуурал өндөр, эдийн засаг нь Ковид-19 цар тахлын дараа сэргэж чадахгүй хэвээр байна. Тиймээс нэн түрүүнд энэ хямралын үеийг хэрхэн даван туулах вэ, яаж уян хатан байж цаашид хөгжих вэ гэдэгт төвлөрөх шаардлагатай байгаа юм. Энэ хүрээнд таван жилийн стратегийн төлөвлөгөөгөө боловсруулж байгаа бөгөөд дараагийн түвшинд шилжиж, зорилтот бүлгийн эрсдэлт нөхцөлд амьдарч байгаа хүүхэд бүрд дээд боловсрол олгоход анхааран ажиллаж байна. Үүний тулд бусад төрлийн байгууллагатай хамтын ажиллагаагаа улам өргөжүүлэх шаардлагатай. Олуулаа байвал илүү хүчтэй байж чадна шүү дээ.
Нөгөөтээгүүр, бид бизнесийн байгууллага биш учраас манай үйл ажиллагаа бүтээгдэхүүн бус хүмүүс дээр тогтдог. Тиймээс тэдэнд анхаарал хандуулах нь чухал.
### 11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Орчин тойрноо тун их анзаарч, ажигладаг. Ялангуяа бусдыг сонсож, ярилцахыг хичээнэ. Ийнхүү ярилцаж байхдаа сонсож байгаа мэт дүр эсгэхгүй гэсэн зарчимтай. Нэг ёсондоо тухайн хүний яриаг төдийлөн сонирхохгүй, эсвэл нөхцөл нь бүрдээгүй байвал хэн хэнийхээ цагийг үрэх шаардлагагүй гэсэн үг.
### 12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?
Дуу хөгжмийн тухайд метал рокоос бусад урсгал, тэр дундаа классик, блюс, жазз хөгжмүүдийг таашаадаг. Тайвширсан мэдрэмж төрүүлдэг болохоор сонсоход хэзээд таатай байдаг юм. Уран бүтээлч хүнийхээ хувьд аливаа уран бүтээл сонсогчдод хүрэх хүртлээ юу туулж, ард нь юу өрнөж, ямар үйл явцын үр дүнд бий болдгийг мэддэг учраас хүндэлж сонсох дуртай. Тиймээс онцолж нэг уран бүтээл санал болгоход бэрх байна.
Зурагт нэг их үздэггүй учраас мөн л санал болгох кино байхгүй.
Харин ном гэвэл “The Power of Now” хэмээх бүтээлийг уншаарай. Ном уншдаггүй хүн байсан ч зав гарган уншаасай гэж хүсэж байна. 20 жилийн өмнөх надад том нөлөө үзүүлсэн уг номд эготойгоо тэмцэх, өөрийн үнэн төрхийг тольдох, өнгөрснийг буцааж болохгүйгээс хойш одоо цагт төвлөрөн амьдрах тухай өгүүлдэг. Мөн мэдээж ээжийн минь бичсэн “Bridge across my sorrows”, “Mama Tina” зэрэг номыг санал болгомоор байна.
### 13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Сайн зөвлөгөө асар олныг сонсож байлаа. Тэдэн дундаас хамгийн үнэтэй зөвлөгөө өгч чаддаг нь хүүхдүүд. Үүнтэй маргах хүн байхгүй биз.
Харин амьдралдаа үргэлж хэрэгжүүлж, санаж явдаг нэг зөвлөгөө нь “Хэр хэмжээний том сорилт байхаас үл хамааран та тэдгээрийн өөдөөс ямар хариу үйлдэл үзүүлэх вэ гэдэг нь чухал. Бид асуудлыг удирдаж чадахгүй ч өөрсдийгөө удирдаж чадна”. Миний ажилд тусалж, намайг дэмжих хүнтэй ч таарахын зэрэгцээ хамгийн муу хүнтэй ч учирна. Тэр бүрд ямар хариу үйлдэл гаргах вэ гэдэг нь миний л хянаж чадах зүйл учраас эл зөвлөгөөг байнга бодож явдаг.
### 14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Та бол цор ганц. Энэ хорвоо дээр тантай адилхан хэн ч байхгүй. Тиймээс өөр нэгний дүрд тоглох гэлгүй өөрийнхөөрөө байгаарай. Мэдээж өөртөө үнэнч байх амар биш. Гагцхүү танаас зориг зүрх, хүч чадал шаардана. Зүгээр л дотор чинь булгилж байгаа тэр их хүсэл, буцалж буй тэр оргилуун эрмэлзлээ гарга!