LevelUp: Rework: "Өөрөөр ажиллая" номын тухай 
<div class="article-body no-wide-image">
          <h2>Энэ удаагийн дугаарт бид бизнесийн орчинд дассан хэв маягаасаа салж, бүтээмжтэй байх тухай өгүүлсэн "Rework" номыг онцолж байна. Данийн программч Дэвид Хенссон, "37signals" компанийн үүсгэн байгуулагч Жэйсон Фрайд нар хамтран бичсэн уг бүтээлийг "Moffice" хамтын оффисын гишүүн Г.Мөнхбаатар монгол хэл дээр хөрвүүлээд буй юм. Бид энэхүү номд багтсан чухал санаануудыг тоймлон бэлтгэлээ.<div><br></div></h2><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/fde32560788a0cfe8c72ac96501338e5.png"></p><p></p><p>Бизнесийн ертөнцөд алдаж, бүтэлгүйтэхийг даган дуурайх ёстой зам мэт тунхаглаж, арван шинэ бизнесийн ес нь дампуурдаг тухай ам булаалдан цуурч байна. Бизнес эхлүүлбэл амжилттай байх магадлал чинь тэг болсон хэмээн мэдэмхийрч, бүтэлгүйтлийг бараг баатарлаг гавьяа мэт өргөмжилнө. “Бүтэлгүйтэлтэй аль болох эртхэн тулгар, хэд хэд бүтэлгүйтээд авахад гэмгүй!” хэмээн номчирхох хэнээтнүүд хүртэл ихэссэн. <br> <br>Энэ бүх хэнээрхлийг харахгүй, сонсохгүй өнгөрөх боломжгүй ч, эвлэрэх албагүй. Нийтлэг жишигт бүү авт. Бусдын алдаа бол бусдын л алдаа! Бусад хүмүүс бүтээгдэхүүнээ зах зээлд нэвтрүүлж чадахгүй байна уу? Энэ тэдний л асуудал. Бусад хүмүүс багаа бүрдүүлж чадахгүй байна уу? Мөн л тэдний асуудал. Бусад хүмүүс үйлчилгээнийхээ үнийг зөв тогтоож чадахгүй байна уу? Тийм ээ, тэдний л асуудал. Бусад хүмүүс зарцуулж байгаагаасаа илүүг олж чадахгүй байна уу? Хариултыг нь та мэдэж байгаа. <br> <br>Өөр нэг хэвшмэл, буруу номлол бол “Алдаанаасаа суралцах ёстой” хэмээх зөвлөгөө. Хүн ер нь алдаанаасаа юу сурдаг юм бэ? Магадгүй энэ зүйлийг ингэж хийж болохгүй юм байна гэдгийг олж мэдэх байх. Гэхдээ энэ нь хэр үнэ цэнтэй гэж? Яаж хийвэл зөв болохыг одоо ч мэдэхгүй хэвээр байгаа шүү дээ. Тиймээс эсрэгээр нь амжилтаасаа суралц гэж зөвлөе. Амжилт болгоныхоо дараа бид аливааг яаж хийх учиртайг сурсан байдаг. Тиймээс дараагийн удаад энэ туршлагаа илүү сайжруулах боломжтой.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/bfb91af54bcb2e730e6c480d54ce2aa3.png"></p><p></p><p><br></p><p>Амжилтын үндэс бол бүтэлгүйтэл биш. Харвардын бизнесийн сургуулийн судалгаагаар амжилттай бизнес эрхлэгчид дахин амжилт гаргах магадлал илүү өндөр байдгийг нотолсон. Харин эхний бизнес нь бүтэлгүйтсэн бол дараагийн бизнестээ гаргах амжилт магадлал нь спартапуудтай ижил буюу 24 хувьтай байна. Өөрөөр хэлбэл, оролдоод бүтэлгүйтсэн нэгний амжилтад хүрэх боломж шинээр эхлүүлж буй нэгэнтэй ижил гэсэн үг. Тиймээс жижиг ч гэсэн амжилттай эхлэх нь хамгийн чухал. Үүнд гайхах хэрэггүй. Шинжлэх ухаан, байгаль, амьдрал зэрэг нь бүгд болж бүтэж буй зүйл дээр тулгуурлан дараагийн түвшинд хүрдэг. Та ч энэ хуулийг дагах хэрэгтэй.<br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/4e7093aef74c145c9be7e6444851c41b.png"></p><p></p><p><br></p><p>Барагцаалж тооцоолохдоо бид маруухан. Тухайн ажлын тухай олигтой мэдээлэлгүй байхдаа хүртэл хэр зэрэг цаг авахыг таамаглаж чадна гэж боддог. Бид бүх зүйлийг хамгийн сайн хувилбарт нийцүүлэн, ямар ч саад, эрсдэлгүйгээр бүтээнэ гэж хардаг. Гэвч бодит байдал дээр юмс бараг хэзээ ч төсөөллийн дагуу бүтдэггүй билээ. Тиймээс бидний тооцоолсон хугацаа хэдэн долоо хоног, сар, жилээр хойшлох нь элбэг. Тийм урт хугацаанд юу болохыг хэн ч шууд мэдэх боломжгүй. Хэдхэн минут зарцуулна гэж тооцоод хүнсний дэлгүүр орсон ч цаг гаруй болох тохиолдол олон. Хэдхэн цаг гэр цэвэрлэнэ гэж бодож эхлүүлээд өдөржин цэвэрлэх тохиолдол цөөнгүй. Гэвч заримдаа бүр эсрэгээрээ! Дөрвөн цаг болно гэж бодсон гадна талбайн цэвэрлэгээ 35 минут болох үе ч байдаг. Хүмүүс бид ажлыг тооцоолохдоо муу гэдгийг дээрх жишээнээс харж болно. Хэдхэн цагийн ажлыг барагцаалах гээд бүтэлгүйтэж байхад зургаан сар үргэлжлэх төсөлийг яв цав тооцоолох тухай бодсоор байх уу? <br> <br>Зургаан сар болно гэж тооцоолсон төсөл сунжирч, долоон сар биш нэг жил болох үе бий. Тухайлбал, АНУ-ын Бостоны Бийг Диг (Big Dig) хурдны замын төсөл тооцоолсноосоо таван жилийн дараа дуусаж, хэдэн тэрбум долларын нэмэлт төсөв шаардсан юм. Дэнверийн олон улсын нисэх онгоцны буудлын нээлт зургаан сараар хоцорч, хоёр тэрбум долларын нэмэлт санхүүжилт авсан байх жишээтэй.</p>
<p></p><p><b>Шийдэл</b>: Том төслийг олон жижиг хэсгүүдэд хуваа. Ажил энгийн жижиг байх тусмаа гүйцэтгэх хугацааг нь таамаглахад хялбар болдог. Мэдээж хэрэг, жижиг хэсгийг ч зөрүүтэй тооцоолох магадлалтай. Гэхдээ том төслийн хугацааг тооцоолох гэж оролдсоноос хамаагүй бага цаг зарцуулагдах болно. Хэрэв бодсоноос тань хоёр дахин их хугацаа авахаар байвал төслийн цар хүрээг хэдэн долоо хоног болгож багасга. Хэдэн сарын хугацааг тооцоолохоос хамаагүй дээр. <br> <br>Өөрөөр хэлбэл, ажилдаа тохируулж хугацаа товлох биш товлосон хугацаандаа нийцүүлж ажлынхаа хүрээг хумих тухай юм. Тухайлбал, 12 долоо хоногийн нэг төсөл гэж харах биш арван хоёр ширхэг нэг долоо хоногийн төсөл болгон хуваа. 30 цагийн ажил гэж тооцоолохын оронд гурван ширхэг 10 цагийн ажил болгон хуваа. Үүний дараа л ажлаа эхлүүл.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/87e9bd29545922c07dc145aefeb0db80.png"></p><p></p><p><br></p><p>Эцсийн эцэст өрсөлдөөн чухал биш байсныг ойлгох мөч ирдэг. Яагаад гэж үү? Өрсөлдөөнд хэт төвлөрөх нь хоосон шаналгахаас цаашгүй. Тэд юу хийж байгаа бол? Дараагийн үйлдэл нь яах бол? Яаж бэлэн байх вэ? Өрсөлдөгчийнхөө үйл хөдлөл болгоныг ажиглаж, шинжих бодлоо орхи. Хэт стрессдэж, сэтгэл санаа чинь үймрэх болно. Энэ бодлоо орхихгүй бол цаашид өсөж хөгжихөд ч хэцүү. <br> <br>Тоглоомын дүрэм байнга өөрчлөгдөж байдаг учраас өрсөлдөөн хөөх нь үр дүн өгдөггүй дасгалтай адил. Өнөөдрийн өрсөлдөгч маргааш тэс өөр нэгэн болсон байх магадлалтай. Хэзээ ч хяналтдаа байлгаж чадахгүй зүйлд санаа зовох ямар хэрэгтэй гэж? Оронд нь өөртөө анхаар. Чиний дотор болж буй бүхэн гадаа өрнөж буй зүйлсээс хамаагүй чухал. Хөндлөнгийн нэгэнд санаа зовох цагаа өөрийгөө хөгжүүлэхэд зарцуул. Бусдын үйл хөдлөлд хэт автах нь өөрийн зорилгоо умартах шалтгаан болдог. Өрсөлдөгчөө л ажиглаад байх юм бол өөрийн чинь толгойд илүүрхэх санаа орж ирэхгүй. Чи манлайлагч биш, хуулбарлагч болж хувирна. Өөр арьс нөмөрсөн өнөөх л бүтээгдэхүүнийг санал болгохоос хэтрэхгүй.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/0bc1b2f6b4e3b2e6df7926a23b10d985.jpg"></p><p></p><p><br></p><p>iPod-ийг үгүй хийж, Покемоны шинэ хувилбарыг санал болгохоор ажиллаж буй бол та арчигдсан. Өрсөлдөгчийнхөө дүрмээр тоглохыг хүлээн зөвшөөрч болохгүй. Марафоны тамирчин богино зайн тамирчныг хэзээ ч 100 метрт гүйцэхгүй. "Apple" компанийг хэзээ ч "Apple"-ийн бүтээгдэхүүний зах зээлээс шахаж чадахгүй. Арай илүү бүтээгдэхүүн хийх биш, өрсөлдөөнийхөө дүрмийг өөрөө тогтоо. Аль нэг аваргыг цохиж унагаах тухай бодох хэрэггүй. Хэрэв тэгж бодсон бол анхнаасаа буруу эхлэх гэж байна. Энд ялах, ялагдах тухай яриагүй. Тэдний орлого, зарлага, бизнесийн модель бол тэднийх. Харин таны бизнесийн модель таных л байх болно. <br> <br>Бусдыг орлох ямар хэрэгтэй гэж? Өрсөлдөгчөө үгүй хийж, орыг нь эзлэх гэсэн санаа тань оршин тогтнох шалтгаан биш. Бүтэлгүйтлээр дуусаж болох ч, итгэж зорьсон зүйлийнхээ төлөө тэмцэх нь хамаагүй үнэ цэнтэй. Бусдыг хуулбарлах нь яавч зөв зам биш.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/5557cd81de1ef462131651879162f370.png"></p><p></p><p><br></p><p>Таныг одоохондоо хэн ч мэдэхгүй байна. Үнэндээ сайн зүйл ч байж мэднэ. Танигдаагүй байх нь орлуулшгүй давуу тал байх боломжтой. Тиймээс сүүдэрт байгаадаа баярла. Сүр дуулианд өртөлгүйгээр алдаа гаргахад энэ цаг хугацааг ашигла. Алдаа гаргасаар бай. Өөрөөр хийж үз. Гэнэтийн санаануудыг ч турш. Шинэ зүйл оролд. Хэн ч таныг мэдэхгүй. Асуудал гарах, бүтэлгүйтэх нь танд хамаагүй хөнгөн тусна. Алдаршиж амжаагүй байгаа нь таны нэр хүнд болон өөртөө итгэх итгэлээ хадгалж үлдэхэд давуу тал болох юм. <br> <br>Яг ийм шалтгаанаар жижиглэн худалдаачид шинэ зах зээл дээр сорилт туршилт хийсээр байдаг. Санаагаа жижиг тайзан дээр туршихын тухайд гайхалтай жишээ бол Броудвэйн шоу юм. Тэд шоугаа Нью-Йорк хотод нээх хүртлээ жижиг хотуудад тавьж, туршсаар байдаг. Ингэснээр уг шоу шаардлага өндөртэй үзэгчид болон хатуухан шүүмжлэгчдэд очихоосоо өмнө хэдийн үзэгчдийн санал хүсэлттэй танилцаж амждаг.</p>
<p>Анх удаа ямар нэг зүйл хийх гэж буйг тань дэлхий даяар хараасай гэж хүсэж байна уу? Огт илтгэл тавьж байгаагүй хэрнээ анхны илтгэлээ 10 мянган хүний өмнө тавимаар байна уу эсвэл аравхан хүний өмнө тавьсан дээр үү? Яг ижил логик юм. Бизнесээ эхлүүлж байхдаа хүн болгонд яаж ажиллаж буйгаа харуулахыг хүсэж байна уу? Хангалттай бэлэн болоогүй үедээ хүн болгоны анхаарлыг татах нь тийм ч ухаалаг үйлдэл биш. <br> <br>Хүссэн, хүсээгүй бизнес тань өсөж томорсны дараа зарим нэг эрсдэлтэй алхмуудыг хийх боломжгүйд хүрдэг. Нэгэнт хүрсэн амжилтаа ахиулах, бий болсон хүлээлтийг хадгалах зэрэг олон ачаалалтай нүүр тулна. Та аливаад болгоомжтой, хуучинсаг болж эхэлнэ. Ийм үед эрсдэлтэй алхам хийх амаргүй. Олон зүйл хэдийн тогтсон байх учраас өөрчлөлт гэдэг өөрөө төвөгтэй зүйл болсон байна. <br> <br>Таны бүтээгдэхүүнийг сая сая хүн ашиглаж байгаа гэж бодъё. Ийм үед бүтээгдэхүүндээ өөрчлөлт оруулбал тэр өөрчлөлтийн нөлөө, цар хүрээ асар их байна. Өмнө нь, таны хийсэн өөрчлөлт 100 хүнийг л бухимдуулдаг байсан бол одоо олон мянган хүнийг уурлуулж мэднэ. Зуун хүний асуудлыг шийдэхэд ярилцаад тайлбарлахад болох байх. Харин 10 мянган хилэгнэсэн хэрэглэгчтэй харилцана гэдэг бослого тэмцэлтэй нүүр тулж байгаа юм шиг л байх болно шүү. Тиймээс олны хараанд өртөөгүй энэ үе бол хожим нь хүсээд ч олдохгүй боломж байж мэднэ. Ичих, болгоомжлох шаардлагагүйгээр эрсдэлтэй зүйлсийг турших боломж зөвхөн өнөөдөр л байна!</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/fbc4735bedee424a0e1ba0cbc6492a01.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/fc42a1cd7fecfde513002b404677886b.png"></p><p></p><p>“Таван жил ажилласан туршлагатай байх” гэх шалгуур олон газар байдаг. Багагүй хугацаа гэдэгтэй маргахгүй ч юуг илэрхийлнэ гэж? Хэн нэгнийг ажилд шалгаруулахдаа туршлагыг нь харах нь зүйтэй. Гэхдээ 6-12 сар ажилласан байхад хангалттай биш гэж үү? Энэ хугацаанд сайн ажилтан мэргэжлийнхээ хэлээр ойлголцох, ажиллах арга барилаа олох, тохиромжтой багаж хэрэгслээ эзэмших зэргийг амархан сурдаг. Харин үүнээс хойш өсөлт тогтворждог. Зургаан сар ажилласан, зургаан жилийн туршлагатай хоёр хүнд онцын ялгарах зүйл байдаггүй нь гайхалтай. Жинхэнэ ялгаа хүмүүсийн хувийн онцлог, хүсэл эрмэлзэл, сэтгэлгээ гэх зэргээс харагддаг. <br> <br>Гэвч иймэрхүү шалгуураар зөв шүүх нь юу л бол. Таван жилийн туршлага гэж юу вэ? Хэдэн жилийн өмнөхөө сэргээхийн тулд олон долоо хоног зарцуулахаар бол үүнийг туршлага гэх үү? Ажилласан жил гэх тодорхой бус шалгуураар ажил горилогчийг шигших нь оновчгүй. Тухайн ажлыг хэр удаан хийж буйг шалгуур болгоно гэдэг туршлагыг тодорхойлоход хэтийдсэн үзүүлэлт. Үүний оронд хэр сайн хийж чадахыг нь олж мэдэх нь зүйтэй.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/fb688a6b534054fb45650d58ac7d841a.png"></p><p></p><p><br></p><p>Олон компани ажлын зар дээрээ “шилдэг од”-ыг хайж буйгаа дурдсан байдаг. Буруу хандлага. Үнэхээр л танай ажил заавал тийм “од” этгээд байж л оршин тогтнох ёстой биш бол тэр хүмүүс бизнест тань юу ч авчрахгүй. Ажлын байраа шилдгүүдээр дүүргэхийг бодож байснаас ажлын байраа шилдэг, зөв орчин болгох талаар бод. Хүн бүрд ажлаа сайн, муу, дундаж түвшинд хийх боломж байдаг. Ямар орчин бүрдүүлэх нь сайн гүйцэтгэлд хамгийн ихээр нөлөөлдөг. Үүнийг ихэнх хүмүүс ойлгодоггүй. <br> <br>Энэ нь хүн бүр ижил тэгш гэсэн үг биш. Мөн хүн бүрийг шилдэг болгох ч тухай биш. Харин буруу бодлого, муу чиглүүлэг, хоолой боосон хүнд суртлыг үгүй хийх тухай юм. Эдгээр нь хүмүүсээс гарч болох маш их чадамж, боломжийг дарж, боомилж байдаг. Үүнийг үгүй хийж чадвал гайхмаар гүйцэтгэл, өндөр үр дүн гарч эхэлнэ. Тэдэнд үүнийгээ хийж харуулах боломжийг л бүрдүүлж өг. <br> <br>Гэхдээ тэглээ гээд баасан гарагт дуртай зүйл дээрээ ажиллах эсвэл ажил дээрээ нохойгоо авчрах тухай биш (Хэрэв гайхалтай гүйцэтгэл гарч байвал яагаад болохгүй гэж). Зөв орчин гэдэг захиргаадалт, үүрэг хариуцлага эсвэл итгэл хүлээлгэснээр бий болдоггүй. Харин хувийн орон зай, ажлын байр, хэрэгтэй багажийг нь өгснөөр бий болдог. Ийм орчин тэдний “юуг, яаж хийж” байгааг нь үнэлж, хүндэлдэг.</p>
          </div>

Энэ удаагийн дугаарт бид бизнесийн орчинд дассан хэв маягаасаа салж, бүтээмжтэй байх тухай өгүүлсэн "Rework" номыг онцолж байна. Данийн программч Дэвид Хенссон, "37signals" компанийн үүсгэн байгуулагч Жэйсон Фрайд нар хамтран бичсэн уг бүтээлийг "Moffice" хамтын оффисын гишүүн Г.Мөнхбаатар монгол хэл дээр хөрвүүлээд буй юм. Бид энэхүү номд багтсан чухал санаануудыг тоймлон бэлтгэлээ.
Бизнесийн ертөнцөд алдаж, бүтэлгүйтэхийг даган дуурайх ёстой зам мэт тунхаглаж, арван шинэ бизнесийн ес нь дампуурдаг тухай ам булаалдан цуурч байна. Бизнес эхлүүлбэл амжилттай байх магадлал чинь тэг болсон хэмээн мэдэмхийрч, бүтэлгүйтлийг бараг баатарлаг гавьяа мэт өргөмжилнө. “Бүтэлгүйтэлтэй аль болох эртхэн тулгар, хэд хэд бүтэлгүйтээд авахад гэмгүй!” хэмээн номчирхох хэнээтнүүд хүртэл ихэссэн.

Энэ бүх хэнээрхлийг харахгүй, сонсохгүй өнгөрөх боломжгүй ч, эвлэрэх албагүй. Нийтлэг жишигт бүү авт. Бусдын алдаа бол бусдын л алдаа! Бусад хүмүүс бүтээгдэхүүнээ зах зээлд нэвтрүүлж чадахгүй байна уу? Энэ тэдний л асуудал. Бусад хүмүүс багаа бүрдүүлж чадахгүй байна уу? Мөн л тэдний асуудал. Бусад хүмүүс үйлчилгээнийхээ үнийг зөв тогтоож чадахгүй байна уу? Тийм ээ, тэдний л асуудал. Бусад хүмүүс зарцуулж байгаагаасаа илүүг олж чадахгүй байна уу? Хариултыг нь та мэдэж байгаа.

Өөр нэг хэвшмэл, буруу номлол бол “Алдаанаасаа суралцах ёстой” хэмээх зөвлөгөө. Хүн ер нь алдаанаасаа юу сурдаг юм бэ? Магадгүй энэ зүйлийг ингэж хийж болохгүй юм байна гэдгийг олж мэдэх байх. Гэхдээ энэ нь хэр үнэ цэнтэй гэж? Яаж хийвэл зөв болохыг одоо ч мэдэхгүй хэвээр байгаа шүү дээ. Тиймээс эсрэгээр нь амжилтаасаа суралц гэж зөвлөе. Амжилт болгоныхоо дараа бид аливааг яаж хийх учиртайг сурсан байдаг. Тиймээс дараагийн удаад энэ туршлагаа илүү сайжруулах боломжтой.

Амжилтын үндэс бол бүтэлгүйтэл биш. Харвардын бизнесийн сургуулийн судалгаагаар амжилттай бизнес эрхлэгчид дахин амжилт гаргах магадлал илүү өндөр байдгийг нотолсон. Харин эхний бизнес нь бүтэлгүйтсэн бол дараагийн бизнестээ гаргах амжилт магадлал нь спартапуудтай ижил буюу 24 хувьтай байна. Өөрөөр хэлбэл, оролдоод бүтэлгүйтсэн нэгний амжилтад хүрэх боломж шинээр эхлүүлж буй нэгэнтэй ижил гэсэн үг. Тиймээс жижиг ч гэсэн амжилттай эхлэх нь хамгийн чухал. Үүнд гайхах хэрэггүй. Шинжлэх ухаан, байгаль, амьдрал зэрэг нь бүгд болж бүтэж буй зүйл дээр тулгуурлан дараагийн түвшинд хүрдэг. Та ч энэ хуулийг дагах хэрэгтэй.

Барагцаалж тооцоолохдоо бид маруухан. Тухайн ажлын тухай олигтой мэдээлэлгүй байхдаа хүртэл хэр зэрэг цаг авахыг таамаглаж чадна гэж боддог. Бид бүх зүйлийг хамгийн сайн хувилбарт нийцүүлэн, ямар ч саад, эрсдэлгүйгээр бүтээнэ гэж хардаг. Гэвч бодит байдал дээр юмс бараг хэзээ ч төсөөллийн дагуу бүтдэггүй билээ. Тиймээс бидний тооцоолсон хугацаа хэдэн долоо хоног, сар, жилээр хойшлох нь элбэг. Тийм урт хугацаанд юу болохыг хэн ч шууд мэдэх боломжгүй. Хэдхэн минут зарцуулна гэж тооцоод хүнсний дэлгүүр орсон ч цаг гаруй болох тохиолдол олон. Хэдхэн цаг гэр цэвэрлэнэ гэж бодож эхлүүлээд өдөржин цэвэрлэх тохиолдол цөөнгүй. Гэвч заримдаа бүр эсрэгээрээ! Дөрвөн цаг болно гэж бодсон гадна талбайн цэвэрлэгээ 35 минут болох үе ч байдаг. Хүмүүс бид ажлыг тооцоолохдоо муу гэдгийг дээрх жишээнээс харж болно. Хэдхэн цагийн ажлыг барагцаалах гээд бүтэлгүйтэж байхад зургаан сар үргэлжлэх төсөлийг яв цав тооцоолох тухай бодсоор байх уу?

Зургаан сар болно гэж тооцоолсон төсөл сунжирч, долоон сар биш нэг жил болох үе бий. Тухайлбал, АНУ-ын Бостоны Бийг Диг (Big Dig) хурдны замын төсөл тооцоолсноосоо таван жилийн дараа дуусаж, хэдэн тэрбум долларын нэмэлт төсөв шаардсан юм. Дэнверийн олон улсын нисэх онгоцны буудлын нээлт зургаан сараар хоцорч, хоёр тэрбум долларын нэмэлт санхүүжилт авсан байх жишээтэй.

Шийдэл
: Том төслийг олон жижиг хэсгүүдэд хуваа. Ажил энгийн жижиг байх тусмаа гүйцэтгэх хугацааг нь таамаглахад хялбар болдог. Мэдээж хэрэг, жижиг хэсгийг ч зөрүүтэй тооцоолох магадлалтай. Гэхдээ том төслийн хугацааг тооцоолох гэж оролдсоноос хамаагүй бага цаг зарцуулагдах болно. Хэрэв бодсоноос тань хоёр дахин их хугацаа авахаар байвал төслийн цар хүрээг хэдэн долоо хоног болгож багасга. Хэдэн сарын хугацааг тооцоолохоос хамаагүй дээр.

Өөрөөр хэлбэл, ажилдаа тохируулж хугацаа товлох биш товлосон хугацаандаа нийцүүлж ажлынхаа хүрээг хумих тухай юм. Тухайлбал, 12 долоо хоногийн нэг төсөл гэж харах биш арван хоёр ширхэг нэг долоо хоногийн төсөл болгон хуваа. 30 цагийн ажил гэж тооцоолохын оронд гурван ширхэг 10 цагийн ажил болгон хуваа. Үүний дараа л ажлаа эхлүүл.

Эцсийн эцэст өрсөлдөөн чухал биш байсныг ойлгох мөч ирдэг. Яагаад гэж үү? Өрсөлдөөнд хэт төвлөрөх нь хоосон шаналгахаас цаашгүй. Тэд юу хийж байгаа бол? Дараагийн үйлдэл нь яах бол? Яаж бэлэн байх вэ? Өрсөлдөгчийнхөө үйл хөдлөл болгоныг ажиглаж, шинжих бодлоо орхи. Хэт стрессдэж, сэтгэл санаа чинь үймрэх болно. Энэ бодлоо орхихгүй бол цаашид өсөж хөгжихөд ч хэцүү.

Тоглоомын дүрэм байнга өөрчлөгдөж байдаг учраас өрсөлдөөн хөөх нь үр дүн өгдөггүй дасгалтай адил. Өнөөдрийн өрсөлдөгч маргааш тэс өөр нэгэн болсон байх магадлалтай. Хэзээ ч хяналтдаа байлгаж чадахгүй зүйлд санаа зовох ямар хэрэгтэй гэж? Оронд нь өөртөө анхаар. Чиний дотор болж буй бүхэн гадаа өрнөж буй зүйлсээс хамаагүй чухал. Хөндлөнгийн нэгэнд санаа зовох цагаа өөрийгөө хөгжүүлэхэд зарцуул. Бусдын үйл хөдлөлд хэт автах нь өөрийн зорилгоо умартах шалтгаан болдог. Өрсөлдөгчөө л ажиглаад байх юм бол өөрийн чинь толгойд илүүрхэх санаа орж ирэхгүй. Чи манлайлагч биш, хуулбарлагч болж хувирна. Өөр арьс нөмөрсөн өнөөх л бүтээгдэхүүнийг санал болгохоос хэтрэхгүй.

iPod-ийг үгүй хийж, Покемоны шинэ хувилбарыг санал болгохоор ажиллаж буй бол та арчигдсан. Өрсөлдөгчийнхөө дүрмээр тоглохыг хүлээн зөвшөөрч болохгүй. Марафоны тамирчин богино зайн тамирчныг хэзээ ч 100 метрт гүйцэхгүй. "Apple" компанийг хэзээ ч "Apple"-ийн бүтээгдэхүүний зах зээлээс шахаж чадахгүй. Арай илүү бүтээгдэхүүн хийх биш, өрсөлдөөнийхөө дүрмийг өөрөө тогтоо. Аль нэг аваргыг цохиж унагаах тухай бодох хэрэггүй. Хэрэв тэгж бодсон бол анхнаасаа буруу эхлэх гэж байна. Энд ялах, ялагдах тухай яриагүй. Тэдний орлого, зарлага, бизнесийн модель бол тэднийх. Харин таны бизнесийн модель таных л байх болно.

Бусдыг орлох ямар хэрэгтэй гэж? Өрсөлдөгчөө үгүй хийж, орыг нь эзлэх гэсэн санаа тань оршин тогтнох шалтгаан биш. Бүтэлгүйтлээр дуусаж болох ч, итгэж зорьсон зүйлийнхээ төлөө тэмцэх нь хамаагүй үнэ цэнтэй. Бусдыг хуулбарлах нь яавч зөв зам биш.

Таныг одоохондоо хэн ч мэдэхгүй байна. Үнэндээ сайн зүйл ч байж мэднэ. Танигдаагүй байх нь орлуулшгүй давуу тал байх боломжтой. Тиймээс сүүдэрт байгаадаа баярла. Сүр дуулианд өртөлгүйгээр алдаа гаргахад энэ цаг хугацааг ашигла. Алдаа гаргасаар бай. Өөрөөр хийж үз. Гэнэтийн санаануудыг ч турш. Шинэ зүйл оролд. Хэн ч таныг мэдэхгүй. Асуудал гарах, бүтэлгүйтэх нь танд хамаагүй хөнгөн тусна. Алдаршиж амжаагүй байгаа нь таны нэр хүнд болон өөртөө итгэх итгэлээ хадгалж үлдэхэд давуу тал болох юм.

Яг ийм шалтгаанаар жижиглэн худалдаачид шинэ зах зээл дээр сорилт туршилт хийсээр байдаг. Санаагаа жижиг тайзан дээр туршихын тухайд гайхалтай жишээ бол Броудвэйн шоу юм. Тэд шоугаа Нью-Йорк хотод нээх хүртлээ жижиг хотуудад тавьж, туршсаар байдаг. Ингэснээр уг шоу шаардлага өндөртэй үзэгчид болон хатуухан шүүмжлэгчдэд очихоосоо өмнө хэдийн үзэгчдийн санал хүсэлттэй танилцаж амждаг.

Анх удаа ямар нэг зүйл хийх гэж буйг тань дэлхий даяар хараасай гэж хүсэж байна уу? Огт илтгэл тавьж байгаагүй хэрнээ анхны илтгэлээ 10 мянган хүний өмнө тавимаар байна уу эсвэл аравхан хүний өмнө тавьсан дээр үү? Яг ижил логик юм. Бизнесээ эхлүүлж байхдаа хүн болгонд яаж ажиллаж буйгаа харуулахыг хүсэж байна уу? Хангалттай бэлэн болоогүй үедээ хүн болгоны анхаарлыг татах нь тийм ч ухаалаг үйлдэл биш.

Хүссэн, хүсээгүй бизнес тань өсөж томорсны дараа зарим нэг эрсдэлтэй алхмуудыг хийх боломжгүйд хүрдэг. Нэгэнт хүрсэн амжилтаа ахиулах, бий болсон хүлээлтийг хадгалах зэрэг олон ачаалалтай нүүр тулна. Та аливаад болгоомжтой, хуучинсаг болж эхэлнэ. Ийм үед эрсдэлтэй алхам хийх амаргүй. Олон зүйл хэдийн тогтсон байх учраас өөрчлөлт гэдэг өөрөө төвөгтэй зүйл болсон байна.

Таны бүтээгдэхүүнийг сая сая хүн ашиглаж байгаа гэж бодъё. Ийм үед бүтээгдэхүүндээ өөрчлөлт оруулбал тэр өөрчлөлтийн нөлөө, цар хүрээ асар их байна. Өмнө нь, таны хийсэн өөрчлөлт 100 хүнийг л бухимдуулдаг байсан бол одоо олон мянган хүнийг уурлуулж мэднэ. Зуун хүний асуудлыг шийдэхэд ярилцаад тайлбарлахад болох байх. Харин 10 мянган хилэгнэсэн хэрэглэгчтэй харилцана гэдэг бослого тэмцэлтэй нүүр тулж байгаа юм шиг л байх болно шүү. Тиймээс олны хараанд өртөөгүй энэ үе бол хожим нь хүсээд ч олдохгүй боломж байж мэднэ. Ичих, болгоомжлох шаардлагагүйгээр эрсдэлтэй зүйлсийг турших боломж зөвхөн өнөөдөр л байна!

“Таван жил ажилласан туршлагатай байх” гэх шалгуур олон газар байдаг. Багагүй хугацаа гэдэгтэй маргахгүй ч юуг илэрхийлнэ гэж? Хэн нэгнийг ажилд шалгаруулахдаа туршлагыг нь харах нь зүйтэй. Гэхдээ 6-12 сар ажилласан байхад хангалттай биш гэж үү? Энэ хугацаанд сайн ажилтан мэргэжлийнхээ хэлээр ойлголцох, ажиллах арга барилаа олох, тохиромжтой багаж хэрэгслээ эзэмших зэргийг амархан сурдаг. Харин үүнээс хойш өсөлт тогтворждог. Зургаан сар ажилласан, зургаан жилийн туршлагатай хоёр хүнд онцын ялгарах зүйл байдаггүй нь гайхалтай. Жинхэнэ ялгаа хүмүүсийн хувийн онцлог, хүсэл эрмэлзэл, сэтгэлгээ гэх зэргээс харагддаг.

Гэвч иймэрхүү шалгуураар зөв шүүх нь юу л бол. Таван жилийн туршлага гэж юу вэ? Хэдэн жилийн өмнөхөө сэргээхийн тулд олон долоо хоног зарцуулахаар бол үүнийг туршлага гэх үү? Ажилласан жил гэх тодорхой бус шалгуураар ажил горилогчийг шигших нь оновчгүй. Тухайн ажлыг хэр удаан хийж буйг шалгуур болгоно гэдэг туршлагыг тодорхойлоход хэтийдсэн үзүүлэлт. Үүний оронд хэр сайн хийж чадахыг нь олж мэдэх нь зүйтэй.

Олон компани ажлын зар дээрээ “шилдэг од”-ыг хайж буйгаа дурдсан байдаг. Буруу хандлага. Үнэхээр л танай ажил заавал тийм “од” этгээд байж л оршин тогтнох ёстой биш бол тэр хүмүүс бизнест тань юу ч авчрахгүй. Ажлын байраа шилдгүүдээр дүүргэхийг бодож байснаас ажлын байраа шилдэг, зөв орчин болгох талаар бод. Хүн бүрд ажлаа сайн, муу, дундаж түвшинд хийх боломж байдаг. Ямар орчин бүрдүүлэх нь сайн гүйцэтгэлд хамгийн ихээр нөлөөлдөг. Үүнийг ихэнх хүмүүс ойлгодоггүй.

Энэ нь хүн бүр ижил тэгш гэсэн үг биш. Мөн хүн бүрийг шилдэг болгох ч тухай биш. Харин буруу бодлого, муу чиглүүлэг, хоолой боосон хүнд суртлыг үгүй хийх тухай юм. Эдгээр нь хүмүүсээс гарч болох маш их чадамж, боломжийг дарж, боомилж байдаг. Үүнийг үгүй хийж чадвал гайхмаар гүйцэтгэл, өндөр үр дүн гарч эхэлнэ. Тэдэнд үүнийгээ хийж харуулах боломжийг л бүрдүүлж өг.

Гэхдээ тэглээ гээд баасан гарагт дуртай зүйл дээрээ ажиллах эсвэл ажил дээрээ нохойгоо авчрах тухай биш (Хэрэв гайхалтай гүйцэтгэл гарч байвал яагаад болохгүй гэж). Зөв орчин гэдэг захиргаадалт, үүрэг хариуцлага эсвэл итгэл хүлээлгэснээр бий болдоггүй. Харин хувийн орон зай, ажлын байр, хэрэгтэй багажийг нь өгснөөр бий болдог. Ийм орчин тэдний “юуг, яаж хийж” байгааг нь үнэлж, хүндэлдэг.

Энэ удаагийн дугаарт бид бизнесийн орчинд дассан хэв маягаасаа салж, бүтээмжтэй байх тухай өгүүлсэн "Rework" номыг онцолж байна. Данийн программч Дэвид Хенссон, "37signals" компанийн үүсгэн байгуулагч Жэйсон Фрайд нар хамтран бичсэн уг бүтээлийг "Moffice" хамтын оффисын гишүүн Г.Мөнхбаатар монгол хэл дээр хөрвүүлээд буй юм. Бид энэхүү номд багтсан чухал санаануудыг тоймлон бэлтгэлээ.
Бизнесийн ертөнцөд алдаж, бүтэлгүйтэхийг даган дуурайх ёстой зам мэт тунхаглаж, арван шинэ бизнесийн ес нь дампуурдаг тухай ам булаалдан цуурч байна. Бизнес эхлүүлбэл амжилттай байх магадлал чинь тэг болсон хэмээн мэдэмхийрч, бүтэлгүйтлийг бараг баатарлаг гавьяа мэт өргөмжилнө. “Бүтэлгүйтэлтэй аль болох эртхэн тулгар, хэд хэд бүтэлгүйтээд авахад гэмгүй!” хэмээн номчирхох хэнээтнүүд хүртэл ихэссэн.
Энэ бүх хэнээрхлийг харахгүй, сонсохгүй өнгөрөх боломжгүй ч, эвлэрэх албагүй. Нийтлэг жишигт бүү авт. Бусдын алдаа бол бусдын л алдаа! Бусад хүмүүс бүтээгдэхүүнээ зах зээлд нэвтрүүлж чадахгүй байна уу? Энэ тэдний л асуудал. Бусад хүмүүс багаа бүрдүүлж чадахгүй байна уу? Мөн л тэдний асуудал. Бусад хүмүүс үйлчилгээнийхээ үнийг зөв тогтоож чадахгүй байна уу? Тийм ээ, тэдний л асуудал. Бусад хүмүүс зарцуулж байгаагаасаа илүүг олж чадахгүй байна уу? Хариултыг нь та мэдэж байгаа.
Өөр нэг хэвшмэл, буруу номлол бол “Алдаанаасаа суралцах ёстой” хэмээх зөвлөгөө. Хүн ер нь алдаанаасаа юу сурдаг юм бэ? Магадгүй энэ зүйлийг ингэж хийж болохгүй юм байна гэдгийг олж мэдэх байх. Гэхдээ энэ нь хэр үнэ цэнтэй гэж? Яаж хийвэл зөв болохыг одоо ч мэдэхгүй хэвээр байгаа шүү дээ. Тиймээс эсрэгээр нь амжилтаасаа суралц гэж зөвлөе. Амжилт болгоныхоо дараа бид аливааг яаж хийх учиртайг сурсан байдаг. Тиймээс дараагийн удаад энэ туршлагаа илүү сайжруулах боломжтой.
Амжилтын үндэс бол бүтэлгүйтэл биш. Харвардын бизнесийн сургуулийн судалгаагаар амжилттай бизнес эрхлэгчид дахин амжилт гаргах магадлал илүү өндөр байдгийг нотолсон. Харин эхний бизнес нь бүтэлгүйтсэн бол дараагийн бизнестээ гаргах амжилт магадлал нь спартапуудтай ижил буюу 24 хувьтай байна. Өөрөөр хэлбэл, оролдоод бүтэлгүйтсэн нэгний амжилтад хүрэх боломж шинээр эхлүүлж буй нэгэнтэй ижил гэсэн үг. Тиймээс жижиг ч гэсэн амжилттай эхлэх нь хамгийн чухал. Үүнд гайхах хэрэггүй. Шинжлэх ухаан, байгаль, амьдрал зэрэг нь бүгд болж бүтэж буй зүйл дээр тулгуурлан дараагийн түвшинд хүрдэг. Та ч энэ хуулийг дагах хэрэгтэй.
Барагцаалж тооцоолохдоо бид маруухан. Тухайн ажлын тухай олигтой мэдээлэлгүй байхдаа хүртэл хэр зэрэг цаг авахыг таамаглаж чадна гэж боддог. Бид бүх зүйлийг хамгийн сайн хувилбарт нийцүүлэн, ямар ч саад, эрсдэлгүйгээр бүтээнэ гэж хардаг. Гэвч бодит байдал дээр юмс бараг хэзээ ч төсөөллийн дагуу бүтдэггүй билээ. Тиймээс бидний тооцоолсон хугацаа хэдэн долоо хоног, сар, жилээр хойшлох нь элбэг. Тийм урт хугацаанд юу болохыг хэн ч шууд мэдэх боломжгүй. Хэдхэн минут зарцуулна гэж тооцоод хүнсний дэлгүүр орсон ч цаг гаруй болох тохиолдол олон. Хэдхэн цаг гэр цэвэрлэнэ гэж бодож эхлүүлээд өдөржин цэвэрлэх тохиолдол цөөнгүй. Гэвч заримдаа бүр эсрэгээрээ! Дөрвөн цаг болно гэж бодсон гадна талбайн цэвэрлэгээ 35 минут болох үе ч байдаг. Хүмүүс бид ажлыг тооцоолохдоо муу гэдгийг дээрх жишээнээс харж болно. Хэдхэн цагийн ажлыг барагцаалах гээд бүтэлгүйтэж байхад зургаан сар үргэлжлэх төсөлийг яв цав тооцоолох тухай бодсоор байх уу?
Зургаан сар болно гэж тооцоолсон төсөл сунжирч, долоон сар биш нэг жил болох үе бий. Тухайлбал, АНУ-ын Бостоны Бийг Диг (Big Dig) хурдны замын төсөл тооцоолсноосоо таван жилийн дараа дуусаж, хэдэн тэрбум долларын нэмэлт төсөв шаардсан юм. Дэнверийн олон улсын нисэх онгоцны буудлын нээлт зургаан сараар хоцорч, хоёр тэрбум долларын нэмэлт санхүүжилт авсан байх жишээтэй.
**Шийдэл**: Том төслийг олон жижиг хэсгүүдэд хуваа. Ажил энгийн жижиг байх тусмаа гүйцэтгэх хугацааг нь таамаглахад хялбар болдог. Мэдээж хэрэг, жижиг хэсгийг ч зөрүүтэй тооцоолох магадлалтай. Гэхдээ том төслийн хугацааг тооцоолох гэж оролдсоноос хамаагүй бага цаг зарцуулагдах болно. Хэрэв бодсоноос тань хоёр дахин их хугацаа авахаар байвал төслийн цар хүрээг хэдэн долоо хоног болгож багасга. Хэдэн сарын хугацааг тооцоолохоос хамаагүй дээр.
Өөрөөр хэлбэл, ажилдаа тохируулж хугацаа товлох биш товлосон хугацаандаа нийцүүлж ажлынхаа хүрээг хумих тухай юм. Тухайлбал, 12 долоо хоногийн нэг төсөл гэж харах биш арван хоёр ширхэг нэг долоо хоногийн төсөл болгон хуваа. 30 цагийн ажил гэж тооцоолохын оронд гурван ширхэг 10 цагийн ажил болгон хуваа. Үүний дараа л ажлаа эхлүүл.
Эцсийн эцэст өрсөлдөөн чухал биш байсныг ойлгох мөч ирдэг. Яагаад гэж үү? Өрсөлдөөнд хэт төвлөрөх нь хоосон шаналгахаас цаашгүй. Тэд юу хийж байгаа бол? Дараагийн үйлдэл нь яах бол? Яаж бэлэн байх вэ? Өрсөлдөгчийнхөө үйл хөдлөл болгоныг ажиглаж, шинжих бодлоо орхи. Хэт стрессдэж, сэтгэл санаа чинь үймрэх болно. Энэ бодлоо орхихгүй бол цаашид өсөж хөгжихөд ч хэцүү.
Тоглоомын дүрэм байнга өөрчлөгдөж байдаг учраас өрсөлдөөн хөөх нь үр дүн өгдөггүй дасгалтай адил. Өнөөдрийн өрсөлдөгч маргааш тэс өөр нэгэн болсон байх магадлалтай. Хэзээ ч хяналтдаа байлгаж чадахгүй зүйлд санаа зовох ямар хэрэгтэй гэж? Оронд нь өөртөө анхаар. Чиний дотор болж буй бүхэн гадаа өрнөж буй зүйлсээс хамаагүй чухал. Хөндлөнгийн нэгэнд санаа зовох цагаа өөрийгөө хөгжүүлэхэд зарцуул. Бусдын үйл хөдлөлд хэт автах нь өөрийн зорилгоо умартах шалтгаан болдог. Өрсөлдөгчөө л ажиглаад байх юм бол өөрийн чинь толгойд илүүрхэх санаа орж ирэхгүй. Чи манлайлагч биш, хуулбарлагч болж хувирна. Өөр арьс нөмөрсөн өнөөх л бүтээгдэхүүнийг санал болгохоос хэтрэхгүй.
iPod-ийг үгүй хийж, Покемоны шинэ хувилбарыг санал болгохоор ажиллаж буй бол та арчигдсан. Өрсөлдөгчийнхөө дүрмээр тоглохыг хүлээн зөвшөөрч болохгүй. Марафоны тамирчин богино зайн тамирчныг хэзээ ч 100 метрт гүйцэхгүй. "Apple" компанийг хэзээ ч "Apple"-ийн бүтээгдэхүүний зах зээлээс шахаж чадахгүй. Арай илүү бүтээгдэхүүн хийх биш, өрсөлдөөнийхөө дүрмийг өөрөө тогтоо. Аль нэг аваргыг цохиж унагаах тухай бодох хэрэггүй. Хэрэв тэгж бодсон бол анхнаасаа буруу эхлэх гэж байна. Энд ялах, ялагдах тухай яриагүй. Тэдний орлого, зарлага, бизнесийн модель бол тэднийх. Харин таны бизнесийн модель таных л байх болно.
Бусдыг орлох ямар хэрэгтэй гэж? Өрсөлдөгчөө үгүй хийж, орыг нь эзлэх гэсэн санаа тань оршин тогтнох шалтгаан биш. Бүтэлгүйтлээр дуусаж болох ч, итгэж зорьсон зүйлийнхээ төлөө тэмцэх нь хамаагүй үнэ цэнтэй. Бусдыг хуулбарлах нь яавч зөв зам биш.
Таныг одоохондоо хэн ч мэдэхгүй байна. Үнэндээ сайн зүйл ч байж мэднэ. Танигдаагүй байх нь орлуулшгүй давуу тал байх боломжтой. Тиймээс сүүдэрт байгаадаа баярла. Сүр дуулианд өртөлгүйгээр алдаа гаргахад энэ цаг хугацааг ашигла. Алдаа гаргасаар бай. Өөрөөр хийж үз. Гэнэтийн санаануудыг ч турш. Шинэ зүйл оролд. Хэн ч таныг мэдэхгүй. Асуудал гарах, бүтэлгүйтэх нь танд хамаагүй хөнгөн тусна. Алдаршиж амжаагүй байгаа нь таны нэр хүнд болон өөртөө итгэх итгэлээ хадгалж үлдэхэд давуу тал болох юм.
Яг ийм шалтгаанаар жижиглэн худалдаачид шинэ зах зээл дээр сорилт туршилт хийсээр байдаг. Санаагаа жижиг тайзан дээр туршихын тухайд гайхалтай жишээ бол Броудвэйн шоу юм. Тэд шоугаа Нью-Йорк хотод нээх хүртлээ жижиг хотуудад тавьж, туршсаар байдаг. Ингэснээр уг шоу шаардлага өндөртэй үзэгчид болон хатуухан шүүмжлэгчдэд очихоосоо өмнө хэдийн үзэгчдийн санал хүсэлттэй танилцаж амждаг.
Анх удаа ямар нэг зүйл хийх гэж буйг тань дэлхий даяар хараасай гэж хүсэж байна уу? Огт илтгэл тавьж байгаагүй хэрнээ анхны илтгэлээ 10 мянган хүний өмнө тавимаар байна уу эсвэл аравхан хүний өмнө тавьсан дээр үү? Яг ижил логик юм. Бизнесээ эхлүүлж байхдаа хүн болгонд яаж ажиллаж буйгаа харуулахыг хүсэж байна уу? Хангалттай бэлэн болоогүй үедээ хүн болгоны анхаарлыг татах нь тийм ч ухаалаг үйлдэл биш.
Хүссэн, хүсээгүй бизнес тань өсөж томорсны дараа зарим нэг эрсдэлтэй алхмуудыг хийх боломжгүйд хүрдэг. Нэгэнт хүрсэн амжилтаа ахиулах, бий болсон хүлээлтийг хадгалах зэрэг олон ачаалалтай нүүр тулна. Та аливаад болгоомжтой, хуучинсаг болж эхэлнэ. Ийм үед эрсдэлтэй алхам хийх амаргүй. Олон зүйл хэдийн тогтсон байх учраас өөрчлөлт гэдэг өөрөө төвөгтэй зүйл болсон байна.
Таны бүтээгдэхүүнийг сая сая хүн ашиглаж байгаа гэж бодъё. Ийм үед бүтээгдэхүүндээ өөрчлөлт оруулбал тэр өөрчлөлтийн нөлөө, цар хүрээ асар их байна. Өмнө нь, таны хийсэн өөрчлөлт 100 хүнийг л бухимдуулдаг байсан бол одоо олон мянган хүнийг уурлуулж мэднэ. Зуун хүний асуудлыг шийдэхэд ярилцаад тайлбарлахад болох байх. Харин 10 мянган хилэгнэсэн хэрэглэгчтэй харилцана гэдэг бослого тэмцэлтэй нүүр тулж байгаа юм шиг л байх болно шүү. Тиймээс олны хараанд өртөөгүй энэ үе бол хожим нь хүсээд ч олдохгүй боломж байж мэднэ. Ичих, болгоомжлох шаардлагагүйгээр эрсдэлтэй зүйлсийг турших боломж зөвхөн өнөөдөр л байна!
“Таван жил ажилласан туршлагатай байх” гэх шалгуур олон газар байдаг. Багагүй хугацаа гэдэгтэй маргахгүй ч юуг илэрхийлнэ гэж? Хэн нэгнийг ажилд шалгаруулахдаа туршлагыг нь харах нь зүйтэй. Гэхдээ 6-12 сар ажилласан байхад хангалттай биш гэж үү? Энэ хугацаанд сайн ажилтан мэргэжлийнхээ хэлээр ойлголцох, ажиллах арга барилаа олох, тохиромжтой багаж хэрэгслээ эзэмших зэргийг амархан сурдаг. Харин үүнээс хойш өсөлт тогтворждог. Зургаан сар ажилласан, зургаан жилийн туршлагатай хоёр хүнд онцын ялгарах зүйл байдаггүй нь гайхалтай. Жинхэнэ ялгаа хүмүүсийн хувийн онцлог, хүсэл эрмэлзэл, сэтгэлгээ гэх зэргээс харагддаг.
Гэвч иймэрхүү шалгуураар зөв шүүх нь юу л бол. Таван жилийн туршлага гэж юу вэ? Хэдэн жилийн өмнөхөө сэргээхийн тулд олон долоо хоног зарцуулахаар бол үүнийг туршлага гэх үү? Ажилласан жил гэх тодорхой бус шалгуураар ажил горилогчийг шигших нь оновчгүй. Тухайн ажлыг хэр удаан хийж буйг шалгуур болгоно гэдэг туршлагыг тодорхойлоход хэтийдсэн үзүүлэлт. Үүний оронд хэр сайн хийж чадахыг нь олж мэдэх нь зүйтэй.
Олон компани ажлын зар дээрээ “шилдэг од”-ыг хайж буйгаа дурдсан байдаг. Буруу хандлага. Үнэхээр л танай ажил заавал тийм “од” этгээд байж л оршин тогтнох ёстой биш бол тэр хүмүүс бизнест тань юу ч авчрахгүй. Ажлын байраа шилдгүүдээр дүүргэхийг бодож байснаас ажлын байраа шилдэг, зөв орчин болгох талаар бод. Хүн бүрд ажлаа сайн, муу, дундаж түвшинд хийх боломж байдаг. Ямар орчин бүрдүүлэх нь сайн гүйцэтгэлд хамгийн ихээр нөлөөлдөг. Үүнийг ихэнх хүмүүс ойлгодоггүй.
Энэ нь хүн бүр ижил тэгш гэсэн үг биш. Мөн хүн бүрийг шилдэг болгох ч тухай биш. Харин буруу бодлого, муу чиглүүлэг, хоолой боосон хүнд суртлыг үгүй хийх тухай юм. Эдгээр нь хүмүүсээс гарч болох маш их чадамж, боломжийг дарж, боомилж байдаг. Үүнийг үгүй хийж чадвал гайхмаар гүйцэтгэл, өндөр үр дүн гарч эхэлнэ. Тэдэнд үүнийгээ хийж харуулах боломжийг л бүрдүүлж өг.
Гэхдээ тэглээ гээд баасан гарагт дуртай зүйл дээрээ ажиллах эсвэл ажил дээрээ нохойгоо авчрах тухай биш (Хэрэв гайхалтай гүйцэтгэл гарч байвал яагаад болохгүй гэж). Зөв орчин гэдэг захиргаадалт, үүрэг хариуцлага эсвэл итгэл хүлээлгэснээр бий болдоггүй. Харин хувийн орон зай, ажлын байр, хэрэгтэй багажийг нь өгснөөр бий болдог. Ийм орчин тэдний “юуг, яаж хийж” байгааг нь үнэлж, хүндэлдэг.