"Орчин үеийн Монголоос илгээв" номын тухай
<div class="article-body">
          <h2><div>Ном бол нэг талаар тухайн цаг үеийнхээ үзэл бодлыг тээн ирээдүйд хүргэх шууданч билээ. Яг л энэхүү үүргийг биелүүлэх зорилготой "Орчин үеийн Монголоос илгээв" ном нь монгол хүний, тэр тусмаа монгол залуусын сэтгэлгээ, дуу хоолой, үзэл бодлыг тольдон, элдэв гоёчлолгүй тод томруунаар өгүүлжээ.</div><div><br></div>Улбар паблишингаас эрхлэн гаргасан уг бүтээл шилдэг 10 эсээ, богино өгүүллэгээс бүрдэх ба Англи, Монгол хэл дээр хослуулан хэвлэснээрээ онцлог. Туулсан амьдрал, үзэл бодол, оршихуйн хэв шинжээрээ ялгаатай 10 залуугийн бичвэрээс бодрол, эмзэглэл, итгэл найдвар, хүсэл тэмүүлэл, амьдралын үнэ цэнийн эрэл хайгуулын чимээ сонсогдоно. <div><br></div></h2><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/2fd82570a9895437a0bc838dfe7d8ab6.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>Х. Буянбат - Агуу Наяа Жинанпагийн дайчин замналын эхлэл</div></h3><p></p><p>Нэг уншсан бол нэхэн унших нь гарцаагүй. Учир нь ердөө гурван хуудас дамнан үргэлжлэх уг богино өгүүллэг амьдралын элдэв зүйлсийн талаар хамж шимэн эргэцүүлэхэд хүргэнэ. Нэгэн хэвийн мэт амьдралын хэвшил, түүний чанад утга, өвөрмөц үйл явдлын холбоос зэргээр бялхуулсан тун ч содон бичиглэлтэй эл өгүүллэгт хачин жигтэй гэмээр гол дүрүүд болох өгүүлэгч эмэгтэй, түүний өвөрмөц содон сэтгэлгээт дүү, бяцхан цөөрөм дэх мэлхий, үргэлж илгээх боловч хүлээн авагч нь хэзээ ч уншдаггүй зурвас зэргийн талаар өгүүлдэг.</p><p>Уншиж дуусаад амьдралын жижиг алхам, анзааралгүй өнгөрүүлсэн мөч бүр заавал ямар нэгэн учир шалтгаантай байдаг эсэх талаар гүн бодолд автан суусан юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Э. Энх-Үжин - Дурсамж</h3><p></p><p>"Урин хаврын одот шөнө нэгэн хүү мэндэлжээ. Навчис хийсэх намрын орой нэгэн охин мэндэлжээ" зэргээр өгүүллэгийн бүх өгүүлбэр нь гурваас дөрвөн үгтэй ч хорвоо ертөнцийг өөр, өөрийн жамаар туулан өнгөрүүлж буй хоёр хүний бүхий л амьдралын мөрөөсөл, уйтгар, ухаарал, бодролыг харуулж чаджээ. </p><p>Шүлгийн мөрүүдэд хүүгийн амьдрал өрнөх бол, үргэлжилсэн үгсийн үесэд охины амьдрал хөвөрнө. Эд мөнгөөр дутмаг өссөн ч хүүгийн бодол сэтгэлд хайр, тэмүүлэл дүүрэн байлаа. Торгонд хөлбөрсөн ч охины амьдрал тогтож өгөхгүй ээдрээтэй байлаа. Гэвч аав, ээжээсээ холдон амьдралд хөл тавьсан хүү замаа ололгүй будилж, шаналж, элдвээр гачигдаж явсаар эцэст нь өөрийн дур зоргоор сүнсээ өргөсөн бол давилуун танхил амьдралаас амьдралын чиг зорилгоо ухааран олж авсан охин ардын багш болжээ. </p><p>Тэдний алдар гавъяа, амиа егүүтгэл нь нэг цаг мөчид тохиосон нь хүн бүрт ижил цаг хугацаа олгогддогийг илтгэж буй мэт.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/64d8bf95bbe44ed13ab35512b838d67a.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>О. Цогтбаатар - Дахиад</h3><p></p><p>Энэхүү өгүүллэгт хатуу дасгалжуулагч аав, дур сонирхолгүй бөх хүү хоёрын тухай өгүүлж, эцэг эхийн гүйцээж чадаагүй хүсэл хүүхдэд нь хамааралтай юу гэх сэдвийг хөнджээ.</p><p>Энэ сэдэв бол хэн ч ойлгохоор их энгийн боловч тэр болгон чухалчлан авч үздэггүй аж. Хүүхэд бол зөвхөн хүүхэд. Тэдэнд өөрсдийн гэсэн хүсэл мөрөөдөл байдаг. Түүнрүүгээ л хүчтэй тэмүүлнэ. Харин томчуудын хувийн хүсэл зорилгоо биелүүлэх арга хэрэгсэл нь хүүхэд биш. Хүүхэд эцэг эхээсээ ердөө бахархлыг хүсдэг ч эцэг эхчүүд хүүхдээсээ илүү их зүйлийг хүсээд байдаг юм шиг.</p>
<blockquote><p dir="ltr">…аав руу хартал нүдэнд нь нулимс цийлгэнэж байлаа. Түүнтэй харц тулгаран зогсох мөчид миний хамгийн их хүссэн зүйл бол энэ бүхнийг дахиад эхнээс нь хийх байв.</p>
<cite>
</cite></blockquote><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">М. Өлзийхишиг - Ятгач шувуухай</h3><p></p><p dir="ltr">Алдар нэртэй урлагийн гэр бүлд даруухан аж төрөх бяцхан охин нэг л өдөр ахыгаа залгамжилж ятгачин болох ёстой болно. Асуудал нь охин хөгжмийн тэмцээнд үргэлж дэд байранд ордог байлаа. Ах нь дүүдээ зориулан бичсэн аялгууныхаа нотыг гарт нь атгуулаад алсын аялалд гарах ба тэр үеэс л Учрал охины хичээл зүтгэл, айдас түгшүүр, итгэл найдвар сүлэлдсэн амьдрал өрнөж эхэлнэ.<br></p><p dir="ltr">Ах дүүгийн нандин холбоо, ятга хөгжмийн уянгалаг хөг эгшиг зэргийг агуулсан энэхүү өгүүллэгээс хэн нэгэн чамд итгэвээс чи өөртөө итгэнэ, чи өөртөө итгэвээс уулсыг ч өргөх болно гэдгийг ойлгож авав.</p><p dir="ltr"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/05dcbbcdde3b4c48d1a36fbb1fd2245f.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>Г. Доржжанцан - Нөгөө гей монгол залуу<br></h3><p></p><p dir="ltr">Гадуурхагдсан, цочирдсон, гомдсон, ухаарсан, хүлээн зөвшөөрсөн, хүлээн зөвшөөрөгдсөн тухай түүхийг өгүүлжээ. Багаасаа бэлгийн цөөнх гэдэг гадуурхал, дарамтад өртсөн хүү өөрийг нь ойлгож, дэм болдог байсан охин дүүгээсээ холдон Австралид сурахаар ирэхдээ шинэ эхлэлийг төсөөлөн, битүүхэн баярлаж байв. Гэвч өөрийгөө Ази хүн гэдгийг мартсан байлаа. Ингээд дахиад л гадуурхалт түүнд учирна.</p><p dir="ltr">Хүн хүнийгээ эрэгтэй төрсөнд нь гадуурхах байтугай гайхдаг ч үгүй байж яагаад ижил хүйстэн төрсөнд нь гадуурхдаг юм бол? Бид өөрсдөөсөө огт хамааралгүй төрөлхийн хэв шинжийнхээ ичгүүрийг үүрэх ёсгүй л байлтай. Үнэндээ ичгүүр ч биш л дээ. Ердөө л ялгаатай байдал.</p>
<blockquote><p>…магадгүй зарим нь намайг зөвхөн гей залуу гэдгээр л харж болно. Гэхдээ би өөрийгөө хайрлаж сурснаас гадна намайг хайрладаг найз нөхөд олон нийт маань миний хажууд байна…</p>
<cite>
</cite></blockquote><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">М. Мишээл - Эх хэл</h3><p></p><p dir="ltr">Өгүүлэгч охины гэр бүл дөрвөн үеэрээ сэхээтэн, Монголын анхны өнгөт телевизортой болсон айл юмсанж. Социалист нийгмийн задралын дараа зах зээлийн нийгмийн хүндхэн жилүүд үргэлжилсэн. Айл бүр үр хүүхдээ өлсгөж зовоохгүйн тулд эрвийх дэрвийхээрээ ажиллаж байсан бол түүний ээж нийтийн оюун санаа бүрэн төлөвшөөгүй адармаатай цаг үед хүүхдээ тархины өлсгөлөнд нэрвүүлэлгүй, сэхээтний сэтгэхүйгээр өсгөхийг хичээнэ. Хожим нь Калифорнийн их сургуулийг төгссөн охин бага насныхаа эрээн бараан, баяр гуниг болон ээжийнхээ тухай дурсан бичжээ.</p><p dir="ltr">Ээжийнх нь ихэмсэг бардам зан төрх, зарим үед амсуулах зодуурын амт, юу юунаас илүү оюуны хөрөнгө оруулалтад нь анхаардаг байсан нь одоо түүнд байгаа сайн сайхан бүхний үндэс болж гэх сэтгэгдэл төрөв.</p>
<blockquote><p> …бүүвэйлэн унтуулах ээжгүйгээр тэрээр эх хэлнийхээ айзамд автан, зүүдэлж эхэллээ.</p>
<cite>
</cite></blockquote><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/94e6a634d1a4e40679a81e1b63e148ab.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>Т. Номин-Эрдэнэ - G хорооллын жижигхэн охин</h3><p></p><p>Нийслэл хотын маань 70 хувийг эзэлдэг, асар олон айл саахалтуудын нэгдлийг бид гэр хороолол гэж нэрлэдэг. Өөрөөр Борчуудын хороолол гэх нь ч бий. Нэршлээс нь эхлээд л энд амьдардаг эгэл хүмүүсийг боргилжуу, бүр цаашилбал хөө тортогтой бохир заваан гэж ойлгодог, ойлгохыг хүсдэг нь цөөнгүй. Ер нь бүхэлдээ саарал өнгөөр тодорхойлогдох энэ орчин дотор нь ороод ахуй амьдралыг нь мэдээд ойлгоод үзвээс өнгө өнгийн мөрөөдөл тээсэн багачууд, халуун дулаан хөршийн холбоо, хайр дурлал, итгэл найдвар, аз жаргал гээд амьдралын бүхий л өнгө сүлэлдсэн газар юм. Тиймдээ ч энэ бүтээлд хүүрнэж буй гэр хороололд өсөж торнисон нэгэн охины амьдралынх нь хамгийн сайхан дурсамжтай газар нь болж үлдэж чадсан биз. <br><br></p><p>Гайхалтай тод дүрслэлтэйн дээр халуун дулаан, элгэмсэг ахуй амьдралыг яг л байгаагаар нь буулгажээ.<br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Э. Ариунзул - Богд хааны ордон музей</h3><p></p><p dir="ltr">Хэрэв хүншүүлбэл энэ өгүүллэг танхил хонгорхон охинтой адил. Их дэлгүүрийн урд санамсаргүй тааралдсан, биесээ огт танихгүй эр, эм хоёр хотоор зугаалан, барилга байшинг сониучирхаж, Украинаас ирсэн залууд эмэгтэй нь хотынхоо тухай, хажуугаар нь өнгөрсөн бүхний үүх түүхийг тайлбарлан ярина, харин залуу Турк орны сонин сайхныг эмэгтэйд хуучилна. Бүсгүй залуугийн утасны дугаарыг авсан ч өөрийнхийгөө харин өгсөнгүй. Орой нь өөр өөрийн гэрийн зүг салан одож тэд дахин хэзээ ч учраагүй юм. Хүний амьдралд ганц л учраад хамгийн тайван амгалан мэдрэмжийг зурсхан өнгөрүүлээд одох хувь тавилан гэж байдаг бололтой.</p><p dir="ltr">Уншиж дуусмагц, үйл явдлын хувьд огт өөр боловч яагаад ч юм Сэгс цагаан богд найраглалыг уншсан мэт мэдрэмж аван үлдлээ.</p><p dir="ltr"><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/d22b95d0d09bd4e3e402132deb8dd96b.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>А. Янжинлхам - Ус ба хайрга</h3><p></p><p>Нэг талаараа багын дурсамж, нөгөө талаараа аавын хайр, харин бүхэлд нь харвал урам зоригийн тухай өгүүлжээ. Хүүрнэлийн гол дүрийн охины зүүн чих нь сонсголгүй ч охин усанд сэлэх нэн дуртай. Янжинлхам охиныг аав ээж нь хайранд өлгийдөн, амжилт бүхнийг нь урамшуулж, аз жаргалд бялхуулан өсгөжээ. </p><p>Хүсэл мөрөөдлийнхөө төлөө орь ганцаараа зүтгэснээс хажууд дэмжиж, урамшуулах хэн нэгэн байна гэдэг хичнээн сайхан бас хичнээн үр нөлөөтэй болохыг ойлгож авлаа.</p><p>Энэхүү өгүүллэгээс уншигч халуун дулаан гэр бүл, тэдний хайр халамж, хамгийн нандин мэдрэмжийг авах болно. <br></p>
<blockquote><p>...гэрийнхэн маань амьсгаа даран харж, нэг цагийн дараа хөвөлзсөн хар уснаас тэнхээгээ баран, дагжиж чичирсэн ч хэрэндээ өлчир амьтан усны хувцастай гарч ирэхэд тэд сая нэг санаа амарч билээ.</p>
<cite>
</cite></blockquote><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Ш. Бадамрагчаа - Эрт урьдын</h3><p></p><p>Хамгийн энгийнээр хэлбэл Барс, Намар гэх бяцхан жаалуудын нэг гол дээр тоглон өсөж буй эгэл амьдралын өдрүүд. Хайнга гүйлгэж уншвал магад юу ч ойлгохгүй. Анхаарч тогтож уншвал нулимс унагаж ч мэдэх шидтэй өгүүллэг. Монгол ахуй, гэнэн томоогүй хүүхэд нас гэх мэт бид бүхэнтэй хамгийн ойр сэдвүүдийг нэгэн үйл явдалд зангидан харуулсан нь ээж маань бага насныхаа дурсамжийг ярьж өгөөд байна уу даа гэмээр танил дотно мэдрэмж төрүүлнэ. </p><p>Уншиж дууссаны дараа хэсэгтээ бодолд автан үйл явдлын тухай ухраан, нэхэн бодож эхний өгүүлбэр дээрх үг төгсгөлийн утга санаатай хэрхэн холбогдож буйг ойлгон гайхширав. <br></p>
<blockquote><p>…чулуугаа сөхмөгц тэд ер бусын ертөнц рүү хөл алдан орчих шиг болов. Чихэр алга. Харин усан дотроос тэдэнтэй тун адилхан өвгөн, эмгэн хоёр гайхширан харж байлаа.</p>
<cite>
</cite></blockquote>          </div>

Ном бол нэг талаар тухайн цаг үеийнхээ үзэл бодлыг тээн ирээдүйд хүргэх шууданч билээ. Яг л энэхүү үүргийг биелүүлэх зорилготой "Орчин үеийн Монголоос илгээв" ном нь монгол хүний, тэр тусмаа монгол залуусын сэтгэлгээ, дуу хоолой, үзэл бодлыг тольдон, элдэв гоёчлолгүй тод томруунаар өгүүлжээ.
Улбар паблишингаас эрхлэн гаргасан уг бүтээл шилдэг 10 эсээ, богино өгүүллэгээс бүрдэх ба Англи, Монгол хэл дээр хослуулан хэвлэснээрээ онцлог. Туулсан амьдрал, үзэл бодол, оршихуйн хэв шинжээрээ ялгаатай 10 залуугийн бичвэрээс бодрол, эмзэглэл, итгэл найдвар, хүсэл тэмүүлэл, амьдралын үнэ цэнийн эрэл хайгуулын чимээ сонсогдоно.
Х. Буянбат - Агуу Наяа Жинанпагийн дайчин замналын эхлэл
Нэг уншсан бол нэхэн унших нь гарцаагүй. Учир нь ердөө гурван хуудас дамнан үргэлжлэх уг богино өгүүллэг амьдралын элдэв зүйлсийн талаар хамж шимэн эргэцүүлэхэд хүргэнэ. Нэгэн хэвийн мэт амьдралын хэвшил, түүний чанад утга, өвөрмөц үйл явдлын холбоос зэргээр бялхуулсан тун ч содон бичиглэлтэй эл өгүүллэгт хачин жигтэй гэмээр гол дүрүүд болох өгүүлэгч эмэгтэй, түүний өвөрмөц содон сэтгэлгээт дүү, бяцхан цөөрөм дэх мэлхий, үргэлж илгээх боловч хүлээн авагч нь хэзээ ч уншдаггүй зурвас зэргийн талаар өгүүлдэг.
Уншиж дуусаад амьдралын жижиг алхам, анзааралгүй өнгөрүүлсэн мөч бүр заавал ямар нэгэн учир шалтгаантай байдаг эсэх талаар гүн бодолд автан суусан юм.

Э. Энх-Үжин - Дурсамж
"Урин хаврын одот шөнө нэгэн хүү мэндэлжээ. Навчис хийсэх намрын орой нэгэн охин мэндэлжээ" зэргээр өгүүллэгийн бүх өгүүлбэр нь гурваас дөрвөн үгтэй ч хорвоо ертөнцийг өөр, өөрийн жамаар туулан өнгөрүүлж буй хоёр хүний бүхий л амьдралын мөрөөсөл, уйтгар, ухаарал, бодролыг харуулж чаджээ.
Шүлгийн мөрүүдэд хүүгийн амьдрал өрнөх бол, үргэлжилсэн үгсийн үесэд охины амьдрал хөвөрнө. Эд мөнгөөр дутмаг өссөн ч хүүгийн бодол сэтгэлд хайр, тэмүүлэл дүүрэн байлаа. Торгонд хөлбөрсөн ч охины амьдрал тогтож өгөхгүй ээдрээтэй байлаа. Гэвч аав, ээжээсээ холдон амьдралд хөл тавьсан хүү замаа ололгүй будилж, шаналж, элдвээр гачигдаж явсаар эцэст нь өөрийн дур зоргоор сүнсээ өргөсөн бол давилуун танхил амьдралаас амьдралын чиг зорилгоо ухааран олж авсан охин ардын багш болжээ.
Тэдний алдар гавъяа, амиа егүүтгэл нь нэг цаг мөчид тохиосон нь хүн бүрт ижил цаг хугацаа олгогддогийг илтгэж буй мэт.

О. Цогтбаатар - Дахиад
Энэхүү өгүүллэгт хатуу дасгалжуулагч аав, дур сонирхолгүй бөх хүү хоёрын тухай өгүүлж, эцэг эхийн гүйцээж чадаагүй хүсэл хүүхдэд нь хамааралтай юу гэх сэдвийг хөнджээ.
Энэ сэдэв бол хэн ч ойлгохоор их энгийн боловч тэр болгон чухалчлан авч үздэггүй аж. Хүүхэд бол зөвхөн хүүхэд. Тэдэнд өөрсдийн гэсэн хүсэл мөрөөдөл байдаг. Түүнрүүгээ л хүчтэй тэмүүлнэ. Харин томчуудын хувийн хүсэл зорилгоо биелүүлэх арга хэрэгсэл нь хүүхэд биш. Хүүхэд эцэг эхээсээ ердөө бахархлыг хүсдэг ч эцэг эхчүүд хүүхдээсээ илүү их зүйлийг хүсээд байдаг юм шиг.

…аав руу хартал нүдэнд нь нулимс цийлгэнэж байлаа. Түүнтэй харц тулгаран зогсох мөчид миний хамгийн их хүссэн зүйл бол энэ бүхнийг дахиад эхнээс нь хийх байв.


М. Өлзийхишиг - Ятгач шувуухай
Алдар нэртэй урлагийн гэр бүлд даруухан аж төрөх бяцхан охин нэг л өдөр ахыгаа залгамжилж ятгачин болох ёстой болно. Асуудал нь охин хөгжмийн тэмцээнд үргэлж дэд байранд ордог байлаа. Ах нь дүүдээ зориулан бичсэн аялгууныхаа нотыг гарт нь атгуулаад алсын аялалд гарах ба тэр үеэс л Учрал охины хичээл зүтгэл, айдас түгшүүр, итгэл найдвар сүлэлдсэн амьдрал өрнөж эхэлнэ.
Ах дүүгийн нандин холбоо, ятга хөгжмийн уянгалаг хөг эгшиг зэргийг агуулсан энэхүү өгүүллэгээс хэн нэгэн чамд итгэвээс чи өөртөө итгэнэ, чи өөртөө итгэвээс уулсыг ч өргөх болно гэдгийг ойлгож авав.

Г. Доржжанцан - Нөгөө гей монгол залуу
Гадуурхагдсан, цочирдсон, гомдсон, ухаарсан, хүлээн зөвшөөрсөн, хүлээн зөвшөөрөгдсөн тухай түүхийг өгүүлжээ. Багаасаа бэлгийн цөөнх гэдэг гадуурхал, дарамтад өртсөн хүү өөрийг нь ойлгож, дэм болдог байсан охин дүүгээсээ холдон Австралид сурахаар ирэхдээ шинэ эхлэлийг төсөөлөн, битүүхэн баярлаж байв. Гэвч өөрийгөө Ази хүн гэдгийг мартсан байлаа. Ингээд дахиад л гадуурхалт түүнд учирна.
Хүн хүнийгээ эрэгтэй төрсөнд нь гадуурхах байтугай гайхдаг ч үгүй байж яагаад ижил хүйстэн төрсөнд нь гадуурхдаг юм бол? Бид өөрсдөөсөө огт хамааралгүй төрөлхийн хэв шинжийнхээ ичгүүрийг үүрэх ёсгүй л байлтай. Үнэндээ ичгүүр ч биш л дээ. Ердөө л ялгаатай байдал.

…магадгүй зарим нь намайг зөвхөн гей залуу гэдгээр л харж болно. Гэхдээ би өөрийгөө хайрлаж сурснаас гадна намайг хайрладаг найз нөхөд олон нийт маань миний хажууд байна…


М. Мишээл - Эх хэл
Өгүүлэгч охины гэр бүл дөрвөн үеэрээ сэхээтэн, Монголын анхны өнгөт телевизортой болсон айл юмсанж. Социалист нийгмийн задралын дараа зах зээлийн нийгмийн хүндхэн жилүүд үргэлжилсэн. Айл бүр үр хүүхдээ өлсгөж зовоохгүйн тулд эрвийх дэрвийхээрээ ажиллаж байсан бол түүний ээж нийтийн оюун санаа бүрэн төлөвшөөгүй адармаатай цаг үед хүүхдээ тархины өлсгөлөнд нэрвүүлэлгүй, сэхээтний сэтгэхүйгээр өсгөхийг хичээнэ. Хожим нь Калифорнийн их сургуулийг төгссөн охин бага насныхаа эрээн бараан, баяр гуниг болон ээжийнхээ тухай дурсан бичжээ.
Ээжийнх нь ихэмсэг бардам зан төрх, зарим үед амсуулах зодуурын амт, юу юунаас илүү оюуны хөрөнгө оруулалтад нь анхаардаг байсан нь одоо түүнд байгаа сайн сайхан бүхний үндэс болж гэх сэтгэгдэл төрөв.

…бүүвэйлэн унтуулах ээжгүйгээр тэрээр эх хэлнийхээ айзамд автан, зүүдэлж эхэллээ.


Т. Номин-Эрдэнэ - G хорооллын жижигхэн охин
Нийслэл хотын маань 70 хувийг эзэлдэг, асар олон айл саахалтуудын нэгдлийг бид гэр хороолол гэж нэрлэдэг. Өөрөөр Борчуудын хороолол гэх нь ч бий. Нэршлээс нь эхлээд л энд амьдардаг эгэл хүмүүсийг боргилжуу, бүр цаашилбал хөө тортогтой бохир заваан гэж ойлгодог, ойлгохыг хүсдэг нь цөөнгүй. Ер нь бүхэлдээ саарал өнгөөр тодорхойлогдох энэ орчин дотор нь ороод ахуй амьдралыг нь мэдээд ойлгоод үзвээс өнгө өнгийн мөрөөдөл тээсэн багачууд, халуун дулаан хөршийн холбоо, хайр дурлал, итгэл найдвар, аз жаргал гээд амьдралын бүхий л өнгө сүлэлдсэн газар юм. Тиймдээ ч энэ бүтээлд хүүрнэж буй гэр хороололд өсөж торнисон нэгэн охины амьдралынх нь хамгийн сайхан дурсамжтай газар нь болж үлдэж чадсан биз.
Гайхалтай тод дүрслэлтэйн дээр халуун дулаан, элгэмсэг ахуй амьдралыг яг л байгаагаар нь буулгажээ.

Э. Ариунзул - Богд хааны ордон музей
Хэрэв хүншүүлбэл энэ өгүүллэг танхил хонгорхон охинтой адил. Их дэлгүүрийн урд санамсаргүй тааралдсан, биесээ огт танихгүй эр, эм хоёр хотоор зугаалан, барилга байшинг сониучирхаж, Украинаас ирсэн залууд эмэгтэй нь хотынхоо тухай, хажуугаар нь өнгөрсөн бүхний үүх түүхийг тайлбарлан ярина, харин залуу Турк орны сонин сайхныг эмэгтэйд хуучилна. Бүсгүй залуугийн утасны дугаарыг авсан ч өөрийнхийгөө харин өгсөнгүй. Орой нь өөр өөрийн гэрийн зүг салан одож тэд дахин хэзээ ч учраагүй юм. Хүний амьдралд ганц л учраад хамгийн тайван амгалан мэдрэмжийг зурсхан өнгөрүүлээд одох хувь тавилан гэж байдаг бололтой.
Уншиж дуусмагц, үйл явдлын хувьд огт өөр боловч яагаад ч юм Сэгс цагаан богд найраглалыг уншсан мэт мэдрэмж аван үлдлээ.

А. Янжинлхам - Ус ба хайрга
Нэг талаараа багын дурсамж, нөгөө талаараа аавын хайр, харин бүхэлд нь харвал урам зоригийн тухай өгүүлжээ. Хүүрнэлийн гол дүрийн охины зүүн чих нь сонсголгүй ч охин усанд сэлэх нэн дуртай. Янжинлхам охиныг аав ээж нь хайранд өлгийдөн, амжилт бүхнийг нь урамшуулж, аз жаргалд бялхуулан өсгөжээ.
Хүсэл мөрөөдлийнхөө төлөө орь ганцаараа зүтгэснээс хажууд дэмжиж, урамшуулах хэн нэгэн байна гэдэг хичнээн сайхан бас хичнээн үр нөлөөтэй болохыг ойлгож авлаа.
Энэхүү өгүүллэгээс уншигч халуун дулаан гэр бүл, тэдний хайр халамж, хамгийн нандин мэдрэмжийг авах болно.

...гэрийнхэн маань амьсгаа даран харж, нэг цагийн дараа хөвөлзсөн хар уснаас тэнхээгээ баран, дагжиж чичирсэн ч хэрэндээ өлчир амьтан усны хувцастай гарч ирэхэд тэд сая нэг санаа амарч билээ.


Ш. Бадамрагчаа - Эрт урьдын
Хамгийн энгийнээр хэлбэл Барс, Намар гэх бяцхан жаалуудын нэг гол дээр тоглон өсөж буй эгэл амьдралын өдрүүд. Хайнга гүйлгэж уншвал магад юу ч ойлгохгүй. Анхаарч тогтож уншвал нулимс унагаж ч мэдэх шидтэй өгүүллэг. Монгол ахуй, гэнэн томоогүй хүүхэд нас гэх мэт бид бүхэнтэй хамгийн ойр сэдвүүдийг нэгэн үйл явдалд зангидан харуулсан нь ээж маань бага насныхаа дурсамжийг ярьж өгөөд байна уу даа гэмээр танил дотно мэдрэмж төрүүлнэ.
Уншиж дууссаны дараа хэсэгтээ бодолд автан үйл явдлын тухай ухраан, нэхэн бодож эхний өгүүлбэр дээрх үг төгсгөлийн утга санаатай хэрхэн холбогдож буйг ойлгон гайхширав.

…чулуугаа сөхмөгц тэд ер бусын ертөнц рүү хөл алдан орчих шиг болов. Чихэр алга. Харин усан дотроос тэдэнтэй тун адилхан өвгөн, эмгэн хоёр гайхширан харж байлаа.



Ном бол нэг талаар тухайн цаг үеийнхээ үзэл бодлыг тээн ирээдүйд хүргэх шууданч билээ. Яг л энэхүү үүргийг биелүүлэх зорилготой "Орчин үеийн Монголоос илгээв" ном нь монгол хүний, тэр тусмаа монгол залуусын сэтгэлгээ, дуу хоолой, үзэл бодлыг тольдон, элдэв гоёчлолгүй тод томруунаар өгүүлжээ.   Улбар паблишингаас эрхлэн гаргасан уг бүтээл шилдэг 10 эсээ, богино өгүүллэгээс бүрдэх ба Англи, Монгол хэл дээр хослуулан хэвлэснээрээ онцлог. Туулсан амьдрал, үзэл бодол, оршихуйн хэв шинжээрээ ялгаатай 10 залуугийн бичвэрээс бодрол, эмзэглэл, итгэл найдвар, хүсэл тэмүүлэл, амьдралын үнэ цэнийн эрэл хайгуулын чимээ сонсогдоно.
### Х. Буянбат - Агуу Наяа Жинанпагийн дайчин замналын эхлэл
Нэг уншсан бол нэхэн унших нь гарцаагүй. Учир нь ердөө гурван хуудас дамнан үргэлжлэх уг богино өгүүллэг амьдралын элдэв зүйлсийн талаар хамж шимэн эргэцүүлэхэд хүргэнэ. Нэгэн хэвийн мэт амьдралын хэвшил, түүний чанад утга, өвөрмөц үйл явдлын холбоос зэргээр бялхуулсан тун ч содон бичиглэлтэй эл өгүүллэгт хачин жигтэй гэмээр гол дүрүүд болох өгүүлэгч эмэгтэй, түүний өвөрмөц содон сэтгэлгээт дүү, бяцхан цөөрөм дэх мэлхий, үргэлж илгээх боловч хүлээн авагч нь хэзээ ч уншдаггүй зурвас зэргийн талаар өгүүлдэг.
Уншиж дуусаад амьдралын жижиг алхам, анзааралгүй өнгөрүүлсэн мөч бүр заавал ямар нэгэн учир шалтгаантай байдаг эсэх талаар гүн бодолд автан суусан юм.
### Э. Энх-Үжин - Дурсамж
"Урин хаврын одот шөнө нэгэн хүү мэндэлжээ. Навчис хийсэх намрын орой нэгэн охин мэндэлжээ" зэргээр өгүүллэгийн бүх өгүүлбэр нь гурваас дөрвөн үгтэй ч хорвоо ертөнцийг өөр, өөрийн жамаар туулан өнгөрүүлж буй хоёр хүний бүхий л амьдралын мөрөөсөл, уйтгар, ухаарал, бодролыг харуулж чаджээ.
Шүлгийн мөрүүдэд хүүгийн амьдрал өрнөх бол, үргэлжилсэн үгсийн үесэд охины амьдрал хөвөрнө. Эд мөнгөөр дутмаг өссөн ч хүүгийн бодол сэтгэлд хайр, тэмүүлэл дүүрэн байлаа. Торгонд хөлбөрсөн ч охины амьдрал тогтож өгөхгүй ээдрээтэй байлаа. Гэвч аав, ээжээсээ холдон амьдралд хөл тавьсан хүү замаа ололгүй будилж, шаналж, элдвээр гачигдаж явсаар эцэст нь өөрийн дур зоргоор сүнсээ өргөсөн бол давилуун танхил амьдралаас амьдралын чиг зорилгоо ухааран олж авсан охин ардын багш болжээ.
Тэдний алдар гавъяа, амиа егүүтгэл нь нэг цаг мөчид тохиосон нь хүн бүрт ижил цаг хугацаа олгогддогийг илтгэж буй мэт.
### О. Цогтбаатар - Дахиад
Энэхүү өгүүллэгт хатуу дасгалжуулагч аав, дур сонирхолгүй бөх хүү хоёрын тухай өгүүлж, эцэг эхийн гүйцээж чадаагүй хүсэл хүүхдэд нь хамааралтай юу гэх сэдвийг хөнджээ.
Энэ сэдэв бол хэн ч ойлгохоор их энгийн боловч тэр болгон чухалчлан авч үздэггүй аж. Хүүхэд бол зөвхөн хүүхэд. Тэдэнд өөрсдийн гэсэн хүсэл мөрөөдөл байдаг. Түүнрүүгээ л хүчтэй тэмүүлнэ. Харин томчуудын хувийн хүсэл зорилгоо биелүүлэх арга хэрэгсэл нь хүүхэд биш. Хүүхэд эцэг эхээсээ ердөө бахархлыг хүсдэг ч эцэг эхчүүд хүүхдээсээ илүү их зүйлийг хүсээд байдаг юм шиг.
> …аав руу хартал нүдэнд нь нулимс цийлгэнэж байлаа. Түүнтэй харц тулгаран зогсох мөчид миний хамгийн их хүссэн зүйл бол энэ бүхнийг дахиад эхнээс нь хийх байв.
### М. Өлзийхишиг - Ятгач шувуухай
Алдар нэртэй урлагийн гэр бүлд даруухан аж төрөх бяцхан охин нэг л өдөр ахыгаа залгамжилж ятгачин болох ёстой болно. Асуудал нь охин хөгжмийн тэмцээнд үргэлж дэд байранд ордог байлаа. Ах нь дүүдээ зориулан бичсэн аялгууныхаа нотыг гарт нь атгуулаад алсын аялалд гарах ба тэр үеэс л Учрал охины хичээл зүтгэл, айдас түгшүүр, итгэл найдвар сүлэлдсэн амьдрал өрнөж эхэлнэ.
Ах дүүгийн нандин холбоо, ятга хөгжмийн уянгалаг хөг эгшиг зэргийг агуулсан энэхүү өгүүллэгээс хэн нэгэн чамд итгэвээс чи өөртөө итгэнэ, чи өөртөө итгэвээс уулсыг ч өргөх болно гэдгийг ойлгож авав.
### Г. Доржжанцан - Нөгөө гей монгол залуу
Гадуурхагдсан, цочирдсон, гомдсон, ухаарсан, хүлээн зөвшөөрсөн, хүлээн зөвшөөрөгдсөн тухай түүхийг өгүүлжээ. Багаасаа бэлгийн цөөнх гэдэг гадуурхал, дарамтад өртсөн хүү өөрийг нь ойлгож, дэм болдог байсан охин дүүгээсээ холдон Австралид сурахаар ирэхдээ шинэ эхлэлийг төсөөлөн, битүүхэн баярлаж байв. Гэвч өөрийгөө Ази хүн гэдгийг мартсан байлаа. Ингээд дахиад л гадуурхалт түүнд учирна.
Хүн хүнийгээ эрэгтэй төрсөнд нь гадуурхах байтугай гайхдаг ч үгүй байж яагаад ижил хүйстэн төрсөнд нь гадуурхдаг юм бол? Бид өөрсдөөсөө огт хамааралгүй төрөлхийн хэв шинжийнхээ ичгүүрийг үүрэх ёсгүй л байлтай. Үнэндээ ичгүүр ч биш л дээ. Ердөө л ялгаатай байдал.
> …магадгүй зарим нь намайг зөвхөн гей залуу гэдгээр л харж болно. Гэхдээ би өөрийгөө хайрлаж сурснаас гадна намайг хайрладаг найз нөхөд олон нийт маань миний хажууд байна…
### М. Мишээл - Эх хэл
Өгүүлэгч охины гэр бүл дөрвөн үеэрээ сэхээтэн, Монголын анхны өнгөт телевизортой болсон айл юмсанж. Социалист нийгмийн задралын дараа зах зээлийн нийгмийн хүндхэн жилүүд үргэлжилсэн. Айл бүр үр хүүхдээ өлсгөж зовоохгүйн тулд эрвийх дэрвийхээрээ ажиллаж байсан бол түүний ээж нийтийн оюун санаа бүрэн төлөвшөөгүй адармаатай цаг үед хүүхдээ тархины өлсгөлөнд нэрвүүлэлгүй, сэхээтний сэтгэхүйгээр өсгөхийг хичээнэ. Хожим нь Калифорнийн их сургуулийг төгссөн охин бага насныхаа эрээн бараан, баяр гуниг болон ээжийнхээ тухай дурсан бичжээ.
Ээжийнх нь ихэмсэг бардам зан төрх, зарим үед амсуулах зодуурын амт, юу юунаас илүү оюуны хөрөнгө оруулалтад нь анхаардаг байсан нь одоо түүнд байгаа сайн сайхан бүхний үндэс болж гэх сэтгэгдэл төрөв.
> …бүүвэйлэн унтуулах ээжгүйгээр тэрээр эх хэлнийхээ айзамд автан, зүүдэлж эхэллээ.
### Т. Номин-Эрдэнэ - G хорооллын жижигхэн охин
Нийслэл хотын маань 70 хувийг эзэлдэг, асар олон айл саахалтуудын нэгдлийг бид гэр хороолол гэж нэрлэдэг. Өөрөөр Борчуудын хороолол гэх нь ч бий. Нэршлээс нь эхлээд л энд амьдардаг эгэл хүмүүсийг боргилжуу, бүр цаашилбал хөө тортогтой бохир заваан гэж ойлгодог, ойлгохыг хүсдэг нь цөөнгүй. Ер нь бүхэлдээ саарал өнгөөр тодорхойлогдох энэ орчин дотор нь ороод ахуй амьдралыг нь мэдээд ойлгоод үзвээс өнгө өнгийн мөрөөдөл тээсэн багачууд, халуун дулаан хөршийн холбоо, хайр дурлал, итгэл найдвар, аз жаргал гээд амьдралын бүхий л өнгө сүлэлдсэн газар юм. Тиймдээ ч энэ бүтээлд хүүрнэж буй гэр хороололд өсөж торнисон нэгэн охины амьдралынх нь хамгийн сайхан дурсамжтай газар нь болж үлдэж чадсан биз.
Гайхалтай тод дүрслэлтэйн дээр халуун дулаан, элгэмсэг ахуй амьдралыг яг л байгаагаар нь буулгажээ.
### Э. Ариунзул - Богд хааны ордон музей
Хэрэв хүншүүлбэл энэ өгүүллэг танхил хонгорхон охинтой адил. Их дэлгүүрийн урд санамсаргүй тааралдсан, биесээ огт танихгүй эр, эм хоёр хотоор зугаалан, барилга байшинг сониучирхаж, Украинаас ирсэн залууд эмэгтэй нь хотынхоо тухай, хажуугаар нь өнгөрсөн бүхний үүх түүхийг тайлбарлан ярина, харин залуу Турк орны сонин сайхныг эмэгтэйд хуучилна. Бүсгүй залуугийн утасны дугаарыг авсан ч өөрийнхийгөө харин өгсөнгүй. Орой нь өөр өөрийн гэрийн зүг салан одож тэд дахин хэзээ ч учраагүй юм. Хүний амьдралд ганц л учраад хамгийн тайван амгалан мэдрэмжийг зурсхан өнгөрүүлээд одох хувь тавилан гэж байдаг бололтой.
Уншиж дуусмагц, үйл явдлын хувьд огт өөр боловч яагаад ч юм Сэгс цагаан богд найраглалыг уншсан мэт мэдрэмж аван үлдлээ.
### А. Янжинлхам - Ус ба хайрга
Нэг талаараа багын дурсамж, нөгөө талаараа аавын хайр, харин бүхэлд нь харвал урам зоригийн тухай өгүүлжээ. Хүүрнэлийн гол дүрийн охины зүүн чих нь сонсголгүй ч охин усанд сэлэх нэн дуртай. Янжинлхам охиныг аав ээж нь хайранд өлгийдөн, амжилт бүхнийг нь урамшуулж, аз жаргалд бялхуулан өсгөжээ.
Хүсэл мөрөөдлийнхөө төлөө орь ганцаараа зүтгэснээс хажууд дэмжиж, урамшуулах хэн нэгэн байна гэдэг хичнээн сайхан бас хичнээн үр нөлөөтэй болохыг ойлгож авлаа.
Энэхүү өгүүллэгээс уншигч халуун дулаан гэр бүл, тэдний хайр халамж, хамгийн нандин мэдрэмжийг авах болно.
> ...гэрийнхэн маань амьсгаа даран харж, нэг цагийн дараа хөвөлзсөн хар уснаас тэнхээгээ баран, дагжиж чичирсэн ч хэрэндээ өлчир амьтан усны хувцастай гарч ирэхэд тэд сая нэг санаа амарч билээ.
### Ш. Бадамрагчаа - Эрт урьдын
Хамгийн энгийнээр хэлбэл Барс, Намар гэх бяцхан жаалуудын нэг гол дээр тоглон өсөж буй эгэл амьдралын өдрүүд. Хайнга гүйлгэж уншвал магад юу ч ойлгохгүй. Анхаарч тогтож уншвал нулимс унагаж ч мэдэх шидтэй өгүүллэг. Монгол ахуй, гэнэн томоогүй хүүхэд нас гэх мэт бид бүхэнтэй хамгийн ойр сэдвүүдийг нэгэн үйл явдалд зангидан харуулсан нь ээж маань бага насныхаа дурсамжийг ярьж өгөөд байна уу даа гэмээр танил дотно мэдрэмж төрүүлнэ.
Уншиж дууссаны дараа хэсэгтээ бодолд автан үйл явдлын тухай ухраан, нэхэн бодож эхний өгүүлбэр дээрх үг төгсгөлийн утга санаатай хэрхэн холбогдож буйг ойлгон гайхширав.
> …чулуугаа сөхмөгц тэд ер бусын ертөнц рүү хөл алдан орчих шиг болов. Чихэр алга. Харин усан дотроос тэдэнтэй тун адилхан өвгөн, эмгэн хоёр гайхширан харж байлаа.