Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг: Э.Мишээл, О.Цэнгэл нарын гэр бүл
<div class="article-body">
          <h2>Гэр бүлийн нандин холбоог хуваалцдаг булангийн маань шинэ долоо хоногийн дугаарт урлагийн гэх тодотголтой залуу гэр бүлийн төлөөлөл Э.Мишээл, О.Цэнгэл нар оролцож байна. Уншигч та бүхэн маань нөхөр Э.Мишээлийг нь дуучин, эхнэр О.Цэнгэлийг нь жүжигчин гэдгээр нь андахгүй биз ээ. Тэд энэхүү ярилцлагын хүрээнд эцэг, эх болоод үр хүүхэдтэй байхын халуун дулаан мэдрэмжийг хуваалцахын сацуу гал голомтоо бадрааж буй шинэхэн хосуудад олон сонирхолтой зөвлөгөөг хүргэсэн өгөөжтэй яриаг өрнүүлсэн юм.</h2><p></p><p><b>Нэр:</b> Э.Мишээл, О.Цэнгэл <br><b>Ам бүл: </b>4 <br><b>Сошиал хуудсууд: </b><br><b><i>Facebook -</i></b> <a href="https://www.facebook.com/misheel.enkhtur.33/" target="_blank">Misheel Enkhtu</a>r / <a href="https://www.facebook.com/Tsengel.tsengu/" target="_blank">Tsengel Tse Oyunbat </a><br><b><i>Instagram </i></b>-<a href="https://www.instagram.com/e_misheel/" target="_blank"> @e<em>misheel </em></a>/ <a href="https://www.instagram.com/tsengel_tsenguu/p/CisdELThzqt/" target="_blank">@tsengeltsenguu</a> / <a href="https://www.instagram.com/tsetsen_misheel/" target="_blank">@tsetsen_misheel<br></a><b><i>Youtube </i></b>- Tsengel Oyunbat</p><p> <br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/2a944da436e6dc8aac8d94571cb70bf0.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?</h3><p><b>Цэнгэл: </b>Сайн байцгаана уу, манайх Мишээлийнх гэдэг айл. Бид хоёр бяцхан үрстэйгээ ам бүл дөрвүүлээ аж төрж байна. Том охиныг маань М.Цэцэн гэдэг, одоо гурван настай. Харин бага хүүг маань М.Мэргэн гэдэг, одоо таван сартай. <br> <br>Ер нь нийгэмд айл гэрийн тэргүүн нь санхүү мөнгөө хариуцах ёстой гэдэг бол гэр гийгүүлэгч гэргий нь ар гэрээ сайхан авч явах ёстой гэсэн хэвшмэл ойлголт байдаг шүү дээ. Харин манай гэр бүлийн хувьд өөрсдийн үүргээ эр, эм гэж хүйсээр зааглахаас илүүтэйгээр яг адилхан энэ гэр бүлийг хоёр талаас нь түшиж яваа хоёр багана гэж хүлээж авдаг. Тэр ч утгаараа ижил хэмжээний үүрэг, хариуцлага, оролцоотойгоор гэр бүлдээ ханддаг. <br> <br><b>Мишээл</b>: Хүмүүс манайхыг урлагийнхны гэр бүл гэдэг боловч угтаа бидний эзэмшсэн мэргэжил урлагийнх биш. Цэнгэл маань МУИС-ийн Утга зохиолын ажилтны ангийг сурч төгссөн бол би Лондонд суралцаж төгссөн. Харин урлагт их хайртай учраас урлагийн замналд хөл тавьсан болов уу гэж боддог. Гэр бүлийн үүргийн тухайд гэвэл бид хувь хүн талаасаа үүрэг хариуцлагаа сайтар ухамсарладаг. Тухайлбал, ар гэрийн ажлаа аль боломжтой нь санаачилгаараа хийнэ, санхүү мөнгөө нэг цэгт төвлөрүүлэхгүйгээр тус тусдаа авч явна, хэн хэнийхээ санхүүд нэг их айхтар оролцохгүй гэдэг ч юм уу, аль аль талаасаа нэгнээ дэмнээд явдаг юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?</h3><p><b>Мишээл:</b> Ажлын өдрүүдэд би өглөөдөө ажилдаа яваад, орой ирэхдээ охиноо цэцэрлэгээс нь авдаг. Охин бид хоёрыг ирэх үеэр эхнэр маань ихэвчлэн хоолоо хийж байдаг. Заримдаа ирсний дараа ч хийх нь бий. Тэр хооронд аав охин хоёр гэр орноо цэвэрлэж, ээждээ тусална. Ийнхүү хоол ундаа идэж, үрсүүдтэйгээ цагийг өнгөрүүлсээр орой 10-11 цагийн үед хүүхдүүд маань унтдаг дадалтай. Түүнээс гадна бид амралтын өдрүүдэд аль болох ам бүлээрээ байж, хамтдаа агаар салхинд гарахыг эрмэлздэг. <br> <br><b>Цэнгэл:</b> Миний өглөө хүүхдүүдээ үнсэж сэрээхээс эхэлнэ. Түүний дараагаар гэр бүлээрээ заавал халуун бүлээн ус ууж хэвшсэн. Тэгээд мэдээж ариун цэврээ сахиж, өглөөний ундаа уучхаад охиноо албанд нь хүргэж өгнө. Өглөөдөө нэг иймэрхүү маягаар өнгөрдөг. Харин оройдоо нөхөр маань хүүхдүүдтэйгээ нэгээс хоёр цагийг чанартайгаар харилцаж, тоглож өнгөрүүлдэг дээ.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/3bbc8e9776373b4a88cbbf07201c5593.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/5127980b2fd0e19d0ee7c35fda9ee8c2.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?</h3><p><b>Мишээл:</b> Миний зүгээс хүүхдүүддээ хатуурхах, гар хүрэхийг огт байж болохгүй зүйл гэж боддог. Ялангуяа охин хүүхдэдээ. Үүний оронд аливаа зүйлийн учрыг маш сайн тайлбарлаж, ойлгуулах хэрэгтэйг охиныхоо жишээн дээрээс ойлгож явна. Охины маань хувьд ээж, аавынхаа үгэнд сайн ордог. Гэхдээ энэ нь заавал уурлуулж, загнуулж, шаардуулж байж орж байгаа хэрэг биш. Харин тухайн зүйлийг утга учрыг нь маш сайн ойлгуулсны үр дүн юм уу даа. Ер нь хүүхэд өсгөж хүмүүжүүлнэ гэдэг асар том шинжлэх ухаан юм билээ. Бид тухайн хүүхдийг ямар ч арга барилаар, яаж ч хүмүүжүүлж болох учир хянамгай байх хэрэгтэй. Жишээлбэл, хүүхдийг алдаа гаргах үед нь зэмлэсэн тэр мөчөөс эхлэн тухайн хүүхэд өөртөө итгэлгүй болох, шийдвэр гаргахаас эмээх, дотогшоо болох зэргээр олон сөрөг үр дагаврыг авчирдаг. Тэгэхээр хүүхдэд алдах боломжийг нь олгох, ахин өөр аргаар турших боломжийг нь нээн, дэмжих хэрэгтэй гэдэгтэй санал нэг байдаг. <br> <br><b>Цэнгэл:</b> Дээр хэлсэнчлэн бид нэгнээ нөхдөг гэсэн шүү дээ. Түүний нэгэн адилаар манай нөхөр хүүхдүүдтэйгээ аль болох эвээр, өөрөөр нь аливааг мэдрүүлэхийг хичээдэг бол би хүүхдүүдтэйгээ яг л том хүнтэй харилцаж буй мэтээр аливааг тайлбарлаж, эргэцүүлэх маягаар харилцдаг юм. Зарим тохиолдолд охинтойгоо харилцахдаа хэтэрхий хүнд хэллэг ашиглаад байна уу ч гэж өөрийгөө боддог шүү (инээв). Ер нь нэгэнт л аав нь хошуу дэвсээд байхад би хажуугаас нь тэнцвэржүүлэх хэрэгтэй гэсэн байр сууриас ханддаг гэхэд болно. Мөн хүүхдүүддээ ээж, аав нь ч гэсэн анх удаа эцэг, эх болж байгаа, бид ч гэсэн алдаж, онодог шүү гэдгийг нууж хаалгүйгээр мэдрүүлэхийг хичээдэг. Угаас бидний туулж буй бүхэн анхных шүү дээ.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?</h3><p><b>Цэнгэл:</b> Хүүхдийн хэрэгслээ ихэвчлэн дэлхийн алдартай брэндүүдийг оруулж ирдэг "<a href="https://www.facebook.com/babyworldmn/" target="_blank">Baby world Mongolia</a>" дэлгүүрээс сонгон хэрэглэдэг. Чанартай хэрнээ боломжийн үнэтэй байдаг нь шаардлагад минь нийцдэг юм. Хүнсний хувьд "<a href="https://www.facebook.com/GullonMongolia/" target="_blank">Gullón"</a> печень, органик нухашнуудыг нэрлэнэ. Харин контентын хувьд одоогоор "<a href="https://www.youtube.com/c/Maamuu" target="_blank">Маамуу</a>" хүүхэлдэйн кино, "<a href="https://www.youtube.com/c/gertooncartoon" target="_blank">Gertoon Cartoon</a>"-ны дуунуудыг ихэвчлэн үзэж байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?</h3><p><b>Мишээл:</b> Бидний зүгээс хүүхдүүдээ хувь хүн талаас нь ухамсартай, зөв хүмүүжил, төлөвшилтэй бие хүн болгон өсгөж хүмүүжүүллээ гэхэд эргээд нийгмийг бүтээж байгаа хүрээлэл, орчин нь ямар байх бол гэдэгт санаа зовдог болсон. Дээрээс нь тэд маань том болоход одоогийнх шиг цөвүүн цаг үргэлжилсээр байвал эргээд биднээс ийм нийгэм бүтээснийх нь төлөө хариуцлага нэхсэн зэмлэл эрэх болов уу. Мөн бид ийм нийгмийг бүтээсэндээ харамсах байдал үүсэх вий гэсэндээ ирээдүйдээ санаа зовнидог болоод байгаа. <br> <br>Хүүхдүүдийн маань нас бага байгаа учраас ээж, ааваасаа ямагт хараат байдаг тул ажлын арга барилаа тэдэндээ тааруулж өөрчлөхөөс аргагүйд хүрсэн. Тухайлбал, манай ажил өглөө 8:30-17:30 хүртэл үргэлжилдэг байсан бол охиноо цэцэрлэгээс нь авахын тулд ажлын цагаа нэг цагаар урагшлуулсан. Ерөнхийдөө нэг хүүхэдтэй байх, хоёр хүүхэдтэй байхын ялгаа нэлээд гарч байна. <br> <b><br>Цэнгэл:</b> Хариуцлагыг ихээр мэдрэх болсон юм уу даа. Бидний үргэлжлэл болсон хүүхдүүд маань яг л ээж, аавынхаа тусгал нь байдаг учраас бид ямар байна, хүүхэд яг л тийм байдаг гэдгийг ойлгосон. Амьдралын хэв маягийн хувьд ч тэр цаг төлөвлөлтөөс эхлүүлээд бүхнийг зохицуулж сурсан. Хувь хүн талаасаа ч их дөлгөөн, эерэг нэгэн болж өөрчлөгдсөн байна.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/403d2b52e2e969aad3f760db84bd21f4.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/09cf752a0fdf6beecc8226b03a5a9df6.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?</h3><p><b>Мишээл:</b> Хоёр талын ээжүүдийнхээ туслалцааг тэмдэглэлт баяр, баяр наадмын үеэр их авдаг юм. Гэхдээ хоёулханаа амрах гэж бусдын туслалцааг эрж байгаагүй. Ер нь эцэг эхээрээ байнга хүүхдээ харуулж, үүрэг нь юм шиг хандахыг нэг их зөв үйлдэл гэж үздэггүй. <br> <br><b>Цэнгэл:</b> Залуу хосуудын хувьд үерхэж байх хугацаандаа хүүхэдтэй болохоос өмнө хийж үзмээр байгаа бүхий л зүйлээ хийж, бие биедээ хангалттай цаг гаргачхаад харамсах зүйлгүй болсон тэр үедээ хүүхэдтэй болох шийдвэрийг гаргаасай гэж боддог. Хэрвээ тэгж чадах юм бол гэр бүл, үр хүүхдэдээ бүрэн дүүрэн хайр халамжийг өгч чадахаас гадна хариуцлагаа ч сайтар ухамсарлаж чаддаг юм шиг санагдсан. Бидний хувьд хүүхэдтэй болохоосоо өмнө таван жил гаруй хугацаанд үерхэж, хамт амьдарч үзсэн. Тийм ч учраас одоо хэдийгээр бие биедээ гаргах цаг хомс байгаа ч гэсэн учиргүй хоёулханаа байх цагийг мөрөөсөж, харамсал тээдэггүй. Энэ нь яг л бид бэлэн болсон үедээ хүүхэдтэй болсон юм шиг сэтгэгдлийг төрүүлдэг юм. <br> <br>Дээрээс нь би охиноо цэцэрлэгт нь хүргэж өгчхөөд хүүгээ дагуулаад дүүтэйгээ эсвэл найзуудтайгаа хамт цагийг өнгөрүүлж амардаг. Тэгэхдээ найзууд маань хүүхдээс минь төвөгшөөлгүйгээр яг л хоёулханаа явж буй мэтээр хөгжилдөж чаддаг нь "амаржсан ээжүүдийн хямрал"-д өртөхгүй байхад тусалдаг. Тэгэхээр хүүхдээ төрүүлээд, найзуудтайгаа уулзаж чадахгүй байгаа ээжүүддээ хандаж хэлэхэд хэтэрхий их зүйлд санаа зоволгүйгээр найзуудтайгаа гарч цагийг өнгөрүүлж, нийгмийн харилцаанд орохыг хичээж байгаарай. Зарим нь тэгж чадахгүйгээр үл барам хүүхэд минь өвчин авчих болов уу, би хамаагүй гарч болохгүй юмсан, гэртээ хүн оруулах ёсгүй гэхчлэнгээр олон зүйлд санаа зовниод өөрийгөө ч, хүүхдээ ч хамтад нь торонд тусгаарлачихдаг юм шиг санагддаг. Ингэснээр илүү их хямралд ордог юм билээ. Нөгөө талаас найзууд нь амаржсан найзынхаа хүүхдээс цааргалалгүйгээр хамтдаа цагийг зугаатай өнгөрүүлээсэй гэж хүсэж байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?</h3><p><b>Цэнгэл:</b> Хүн хэр их зүйл хийж байна, төдий чинээгээрээ тэдгээр ажлуудаа зохицуулаад сурчихдаг юм билээ. Хэцүү гээд суугаад байвал өөрөө л хөгжихгүй шүү дээ. Тийм болохоор ч тэр үү би “яршиг, яршиг” гэх хандлагаас зайлсхийж, бүхнийг зохицуулахыг эрмэлздэг болсон. Үүнээсээ ч би кайф мэдэрдэг гэх үү дээ. Харин тогтмол цагийн хуваарийн дагуу ажилладаг ээж нарын хувьд өөр байх. <br><br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?</h3><p><b>Мишээл:</b> Хүүхэд өдөр ирэх бүр шинэ зүйл сурч, ухаажиж, юмсыг ойлгож байгаа нь бахархал төрүүлдэг юм билээ. Нэг талаасаа бүгд л сурч мэдэж, ухааждаг зүйл гэж бодовч эсрэгээрээ өөрийн хүүхэд ухамсартайгаар үйлдэл хийж, ухамсартай зүйл ярьж байгаа нь зөв хүн болж хүмүүжиж байгаа юм байна даа гэсэн бахархлыг төрүүлдэг. <br> <br><b>Цэнгэл: </b>Нөхөр бид хоёр хүүхдээ үеийнхнээсээ түрүүлж хэлд орж, алхаж сурлаа гэх маягаар биеийн хөгжлийг нь гайхан бахархдаггүй. Үүнээс илүүтэйгээр буруу зүйл хийсэн үедээ уучлалт гуйж, орж гарсан хүмүүстэй мэнд мэдэлцэж, хогоо хогийн саванд хийж, амьдралын зөв хэвшилд суралцан соёлтой харилцааг бий болгож байгааг нь хараад оюун нь сайн хөгжиж, зөв төлөвшиж байгаа юм байна даа гэх зэргээр бахархдаг.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/ea10e3d53d37f0f94133fb7e269c0713.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/f5c03c0b74c142e989df54b01437205d.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?</h3><p><b>Мишээл:</b> Хэн нэгнээс авсан зөвлөгөөнөөс илүүтэй эмээ, өвөө, гэр бүлийнхээ хүмүүжлээс авсан сургаал, сургамж, амьдралын аргачлалаа үр хойчдоо өвлүүлэхийг зорьдог. Ингэхдээ аливаад авах гээхийн ухаанаар хандан, уламжлалт хийгээд орчин үеийн арга барилыг хослуулан баримтлахыг хичээдэг. Жишээлбэл, би өвөө, эмээгийнхээ ач зээ нар дундаас хамгийн том хүү нь л дээ. Тэр ч утгаараа багадаа өвөөгийн хийж буй бүхнийг хамтдаа хийлцэж, өвөө маань ч надаар өөрөөр нь аливаа зүйлийг хийлгэдэг байсан. Харин намайг алдаа гаргах үед зөвлөдөг байсныг нь би хүүхдүүддээ хэрэгжүүлдэг байх жишээний. Мөн бага байхад өвөө маань өөрийн ажилладаг хэвлэлийн үйлдвэртээ намайг хичээлийн бус цагаар тодорхой хэмжээнд ажиллуулан, мөнгөн урамшуулал олгодог байсан нь зөв юм шиг санагддаг. Өөрөөр хэлбэл "Ажил хийвэл ам тосодно" гэдгийг багаас минь мэдрүүлсэн. Мөнгөн урамшууллаа өгөхдөө дараагийн ажиллах өдөр хүртлээ өөрөө мэдэн захиран зарцуулаарай гэдэг байсан юм. Эхэн үедээ хүүхэд л юм хойно юунд ч хамаагүй үрээд, зарим үед мөнгөгүй байх үе тохиож л байлаа. Харин хоёр, гурав дахь тохиолдлоос нь алдаан дээрээ суралцан, мөн өвөөгийнхөө итгэлийг алдахгүй юмсан гэдэг хариуцлагыг ухамсарлан арай ондоо болж эхэлсэн. <br> <br><b>Цэнгэл:</b> Миний хувьд хүүхдийн хүмүүжил талаас гэхээсээ илүү хүүхдийн арчилгаа, асаргааны зөвлөгөөг ээжээсээ их авдаг. Ээж маань мэргэжлийн хүн болохоор их тус хүргэдэг юм. Мөн ээжийн хэлсэн санаанаас буудаггүй зөвлөгөө нь “Эх хүний мэдрэмж, зөн совин гэдэг хорвоо дэлхийд зөвхөн эх хүнд өөрт нь л байдаг юм шүү” гэсэн байдаг. Ээжүүд хүүхдээ бүхэл бүтэн есөн сар хэвлийдээ тээн, бүхий л мэдрэмжээ хуваалцсан байдаг учир зүгээр л мэдрэмж, зөн совингоо даган, ямар нэг айдаст авталгүйгээр, зоригтойгоор хүүхэдтэйгээ харилцаа үүсгэх нь чухал гэдэг санаа юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?</h3><p><b>Мишээл:</b> Би өөрөө ямар нэгэн байдлаар хэн нэгэнд төвөг удаж, саад болохгүй юмсан гэдэг зарчмыг баримталдаг. Өөрөөр хэлбэл хүнд гай болохгүй байхыг эрмэлздэг гэсэн үг. Амьдралд өч төчнөөн саад тотгор тохионо. Тэр болгонд хүмүүст зовлонгоо тоочиж, тухайн хүний эрхэнд халдаж, тав тухтай байдлыг нь алдагдуулдаггүй хүн болоосой гэж охиноо хүмүүжүүлдэг. Гэхдээ энэ нь хэн нэгний дор орж, бөхөлзөнө гэсэн үг биш. Ерөөс хүнд төвөг удахгүйгээр хүмүүсийг хүндэлсэн, нийгэмд зөв тэгш оролцоотой, бие даасан, хүчирхэг эмэгтэй байгаасай гэсэн үг юм. <br> <br>Харин хүүгээ өөрийгөө илэрхийлж, аливаад дасан зохицож, бие даасан шийдвэр гаргах чадвартай нэгэн болгож хүмүүжүүлэхийн тулд багаас нь эдгээр зан чанарт сургана гэж боддог. Ингэснээр ирээдүйд учирч болох саад тотгорыг бага саадтайгаар даван туулж чадах болов уу. <br> <br><b>Цэнгэл:</b> Эмэгтэй хүнийхээ талаас охиныгоо хэн нэгнээс хараат бус байгаасай гэж хүсдэг. Мөн өөрийн чаддаг зүйлээ хэнээс ч дутуугүй эзэмшиж, түүнийгээ тултал нь хийж чаддаг тууштай нэгэн байгаасай. Дээрээс нь өөрийнхөө үзэл бодлыг хэнээс ч айхгүйгээр чөлөөтэй илэрхийлдэг, эрэгтэй хүнээс айх айдасгүй байлгахыг хүснэ. Гэхдээ энэ нь хэн нэгнийг үл хүндэлнэ гэсэн үг биш юм. Өөрөөр хэлбэл хэн юу гэх бол гэдэг бодлоор өөрийгөө хязгаарлалгүйгээр ямар нэг айдастай эмэгтэй биш, хайр татам нэгэн байх нь чухал. Мөн ирээдүйд учрах эр нөхрөөрөө хайрлуулж, хүндлүүлдэг, эргээд нөхрөө ч хайрлаж, хүндэлдэг, тэгш харилцаатай, аз жаргал дунд оршдог эмэгтэй болоосой гэж хүсдэг. Хүүгийн маань хувьд аливаад сэтгэлийн хаттай нэгэн болоосой.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/834d9f551f91932c3b743e06ff872040.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/d1b9c28c0da54489d8bf3f1bdf40c857.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/49d1da86c9119646834a5e6f05d4be1e.jpg"></p>          </div>

Гэр бүлийн нандин холбоог хуваалцдаг булангийн маань шинэ долоо хоногийн дугаарт урлагийн гэх тодотголтой залуу гэр бүлийн төлөөлөл Э.Мишээл, О.Цэнгэл нар оролцож байна. Уншигч та бүхэн маань нөхөр Э.Мишээлийг нь дуучин, эхнэр О.Цэнгэлийг нь жүжигчин гэдгээр нь андахгүй биз ээ. Тэд энэхүү ярилцлагын хүрээнд эцэг, эх болоод үр хүүхэдтэй байхын халуун дулаан мэдрэмжийг хуваалцахын сацуу гал голомтоо бадрааж буй шинэхэн хосуудад олон сонирхолтой зөвлөгөөг хүргэсэн өгөөжтэй яриаг өрнүүлсэн юм.
Нэр:
Э.Мишээл, О.Цэнгэл
Ам бүл:
4
Сошиал хуудсууд:
Facebook -

Misheel Enkhtu
r /
Tsengel Tse Oyunbat
Instagram
-
@e
misheel
/
@tsengeltsenguu
/
@tsetsen_misheel
Youtube
- Tsengel Oyunbat


БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Цэнгэл:
Сайн байцгаана уу, манайх Мишээлийнх гэдэг айл. Бид хоёр бяцхан үрстэйгээ ам бүл дөрвүүлээ аж төрж байна. Том охиныг маань М.Цэцэн гэдэг, одоо гурван настай. Харин бага хүүг маань М.Мэргэн гэдэг, одоо таван сартай.

Ер нь нийгэмд айл гэрийн тэргүүн нь санхүү мөнгөө хариуцах ёстой гэдэг бол гэр гийгүүлэгч гэргий нь ар гэрээ сайхан авч явах ёстой гэсэн хэвшмэл ойлголт байдаг шүү дээ. Харин манай гэр бүлийн хувьд өөрсдийн үүргээ эр, эм гэж хүйсээр зааглахаас илүүтэйгээр яг адилхан энэ гэр бүлийг хоёр талаас нь түшиж яваа хоёр багана гэж хүлээж авдаг. Тэр ч утгаараа ижил хэмжээний үүрэг, хариуцлага, оролцоотойгоор гэр бүлдээ ханддаг.

Мишээл
: Хүмүүс манайхыг урлагийнхны гэр бүл гэдэг боловч угтаа бидний эзэмшсэн мэргэжил урлагийнх биш. Цэнгэл маань МУИС-ийн Утга зохиолын ажилтны ангийг сурч төгссөн бол би Лондонд суралцаж төгссөн. Харин урлагт их хайртай учраас урлагийн замналд хөл тавьсан болов уу гэж боддог. Гэр бүлийн үүргийн тухайд гэвэл бид хувь хүн талаасаа үүрэг хариуцлагаа сайтар ухамсарладаг. Тухайлбал, ар гэрийн ажлаа аль боломжтой нь санаачилгаараа хийнэ, санхүү мөнгөө нэг цэгт төвлөрүүлэхгүйгээр тус тусдаа авч явна, хэн хэнийхээ санхүүд нэг их айхтар оролцохгүй гэдэг ч юм уу, аль аль талаасаа нэгнээ дэмнээд явдаг юм.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Мишээл:
Ажлын өдрүүдэд би өглөөдөө ажилдаа яваад, орой ирэхдээ охиноо цэцэрлэгээс нь авдаг. Охин бид хоёрыг ирэх үеэр эхнэр маань ихэвчлэн хоолоо хийж байдаг. Заримдаа ирсний дараа ч хийх нь бий. Тэр хооронд аав охин хоёр гэр орноо цэвэрлэж, ээждээ тусална. Ийнхүү хоол ундаа идэж, үрсүүдтэйгээ цагийг өнгөрүүлсээр орой 10-11 цагийн үед хүүхдүүд маань унтдаг дадалтай. Түүнээс гадна бид амралтын өдрүүдэд аль болох ам бүлээрээ байж, хамтдаа агаар салхинд гарахыг эрмэлздэг.

Цэнгэл:
Миний өглөө хүүхдүүдээ үнсэж сэрээхээс эхэлнэ. Түүний дараагаар гэр бүлээрээ заавал халуун бүлээн ус ууж хэвшсэн. Тэгээд мэдээж ариун цэврээ сахиж, өглөөний ундаа уучхаад охиноо албанд нь хүргэж өгнө. Өглөөдөө нэг иймэрхүү маягаар өнгөрдөг. Харин оройдоо нөхөр маань хүүхдүүдтэйгээ нэгээс хоёр цагийг чанартайгаар харилцаж, тоглож өнгөрүүлдэг дээ.

ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Мишээл:
Миний зүгээс хүүхдүүддээ хатуурхах, гар хүрэхийг огт байж болохгүй зүйл гэж боддог. Ялангуяа охин хүүхдэдээ. Үүний оронд аливаа зүйлийн учрыг маш сайн тайлбарлаж, ойлгуулах хэрэгтэйг охиныхоо жишээн дээрээс ойлгож явна. Охины маань хувьд ээж, аавынхаа үгэнд сайн ордог. Гэхдээ энэ нь заавал уурлуулж, загнуулж, шаардуулж байж орж байгаа хэрэг биш. Харин тухайн зүйлийг утга учрыг нь маш сайн ойлгуулсны үр дүн юм уу даа. Ер нь хүүхэд өсгөж хүмүүжүүлнэ гэдэг асар том шинжлэх ухаан юм билээ. Бид тухайн хүүхдийг ямар ч арга барилаар, яаж ч хүмүүжүүлж болох учир хянамгай байх хэрэгтэй. Жишээлбэл, хүүхдийг алдаа гаргах үед нь зэмлэсэн тэр мөчөөс эхлэн тухайн хүүхэд өөртөө итгэлгүй болох, шийдвэр гаргахаас эмээх, дотогшоо болох зэргээр олон сөрөг үр дагаврыг авчирдаг. Тэгэхээр хүүхдэд алдах боломжийг нь олгох, ахин өөр аргаар турших боломжийг нь нээн, дэмжих хэрэгтэй гэдэгтэй санал нэг байдаг.

Цэнгэл:
Дээр хэлсэнчлэн бид нэгнээ нөхдөг гэсэн шүү дээ. Түүний нэгэн адилаар манай нөхөр хүүхдүүдтэйгээ аль болох эвээр, өөрөөр нь аливааг мэдрүүлэхийг хичээдэг бол би хүүхдүүдтэйгээ яг л том хүнтэй харилцаж буй мэтээр аливааг тайлбарлаж, эргэцүүлэх маягаар харилцдаг юм. Зарим тохиолдолд охинтойгоо харилцахдаа хэтэрхий хүнд хэллэг ашиглаад байна уу ч гэж өөрийгөө боддог шүү (инээв). Ер нь нэгэнт л аав нь хошуу дэвсээд байхад би хажуугаас нь тэнцвэржүүлэх хэрэгтэй гэсэн байр сууриас ханддаг гэхэд болно. Мөн хүүхдүүддээ ээж, аав нь ч гэсэн анх удаа эцэг, эх болж байгаа, бид ч гэсэн алдаж, онодог шүү гэдгийг нууж хаалгүйгээр мэдрүүлэхийг хичээдэг. Угаас бидний туулж буй бүхэн анхных шүү дээ.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Цэнгэл:
Хүүхдийн хэрэгслээ ихэвчлэн дэлхийн алдартай брэндүүдийг оруулж ирдэг "
Baby world Mongolia
" дэлгүүрээс сонгон хэрэглэдэг. Чанартай хэрнээ боломжийн үнэтэй байдаг нь шаардлагад минь нийцдэг юм. Хүнсний хувьд "
Gullón"
печень, органик нухашнуудыг нэрлэнэ. Харин контентын хувьд одоогоор "
Маамуу
" хүүхэлдэйн кино, "
Gertoon Cartoon
"-ны дуунуудыг ихэвчлэн үзэж байна.

ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Мишээл:
Бидний зүгээс хүүхдүүдээ хувь хүн талаас нь ухамсартай, зөв хүмүүжил, төлөвшилтэй бие хүн болгон өсгөж хүмүүжүүллээ гэхэд эргээд нийгмийг бүтээж байгаа хүрээлэл, орчин нь ямар байх бол гэдэгт санаа зовдог болсон. Дээрээс нь тэд маань том болоход одоогийнх шиг цөвүүн цаг үргэлжилсээр байвал эргээд биднээс ийм нийгэм бүтээснийх нь төлөө хариуцлага нэхсэн зэмлэл эрэх болов уу. Мөн бид ийм нийгмийг бүтээсэндээ харамсах байдал үүсэх вий гэсэндээ ирээдүйдээ санаа зовнидог болоод байгаа.

Хүүхдүүдийн маань нас бага байгаа учраас ээж, ааваасаа ямагт хараат байдаг тул ажлын арга барилаа тэдэндээ тааруулж өөрчлөхөөс аргагүйд хүрсэн. Тухайлбал, манай ажил өглөө 8:30-17:30 хүртэл үргэлжилдэг байсан бол охиноо цэцэрлэгээс нь авахын тулд ажлын цагаа нэг цагаар урагшлуулсан. Ерөнхийдөө нэг хүүхэдтэй байх, хоёр хүүхэдтэй байхын ялгаа нэлээд гарч байна.

Цэнгэл:
Хариуцлагыг ихээр мэдрэх болсон юм уу даа. Бидний үргэлжлэл болсон хүүхдүүд маань яг л ээж, аавынхаа тусгал нь байдаг учраас бид ямар байна, хүүхэд яг л тийм байдаг гэдгийг ойлгосон. Амьдралын хэв маягийн хувьд ч тэр цаг төлөвлөлтөөс эхлүүлээд бүхнийг зохицуулж сурсан. Хувь хүн талаасаа ч их дөлгөөн, эерэг нэгэн болж өөрчлөгдсөн байна.

ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Мишээл:
Хоёр талын ээжүүдийнхээ туслалцааг тэмдэглэлт баяр, баяр наадмын үеэр их авдаг юм. Гэхдээ хоёулханаа амрах гэж бусдын туслалцааг эрж байгаагүй. Ер нь эцэг эхээрээ байнга хүүхдээ харуулж, үүрэг нь юм шиг хандахыг нэг их зөв үйлдэл гэж үздэггүй.

Цэнгэл:
Залуу хосуудын хувьд үерхэж байх хугацаандаа хүүхэдтэй болохоос өмнө хийж үзмээр байгаа бүхий л зүйлээ хийж, бие биедээ хангалттай цаг гаргачхаад харамсах зүйлгүй болсон тэр үедээ хүүхэдтэй болох шийдвэрийг гаргаасай гэж боддог. Хэрвээ тэгж чадах юм бол гэр бүл, үр хүүхдэдээ бүрэн дүүрэн хайр халамжийг өгч чадахаас гадна хариуцлагаа ч сайтар ухамсарлаж чаддаг юм шиг санагдсан. Бидний хувьд хүүхэдтэй болохоосоо өмнө таван жил гаруй хугацаанд үерхэж, хамт амьдарч үзсэн. Тийм ч учраас одоо хэдийгээр бие биедээ гаргах цаг хомс байгаа ч гэсэн учиргүй хоёулханаа байх цагийг мөрөөсөж, харамсал тээдэггүй. Энэ нь яг л бид бэлэн болсон үедээ хүүхэдтэй болсон юм шиг сэтгэгдлийг төрүүлдэг юм.

Дээрээс нь би охиноо цэцэрлэгт нь хүргэж өгчхөөд хүүгээ дагуулаад дүүтэйгээ эсвэл найзуудтайгаа хамт цагийг өнгөрүүлж амардаг. Тэгэхдээ найзууд маань хүүхдээс минь төвөгшөөлгүйгээр яг л хоёулханаа явж буй мэтээр хөгжилдөж чаддаг нь "амаржсан ээжүүдийн хямрал"-д өртөхгүй байхад тусалдаг. Тэгэхээр хүүхдээ төрүүлээд, найзуудтайгаа уулзаж чадахгүй байгаа ээжүүддээ хандаж хэлэхэд хэтэрхий их зүйлд санаа зоволгүйгээр найзуудтайгаа гарч цагийг өнгөрүүлж, нийгмийн харилцаанд орохыг хичээж байгаарай. Зарим нь тэгж чадахгүйгээр үл барам хүүхэд минь өвчин авчих болов уу, би хамаагүй гарч болохгүй юмсан, гэртээ хүн оруулах ёсгүй гэхчлэнгээр олон зүйлд санаа зовниод өөрийгөө ч, хүүхдээ ч хамтад нь торонд тусгаарлачихдаг юм шиг санагддаг. Ингэснээр илүү их хямралд ордог юм билээ. Нөгөө талаас найзууд нь амаржсан найзынхаа хүүхдээс цааргалалгүйгээр хамтдаа цагийг зугаатай өнгөрүүлээсэй гэж хүсэж байна.

АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
Цэнгэл:
Хүн хэр их зүйл хийж байна, төдий чинээгээрээ тэдгээр ажлуудаа зохицуулаад сурчихдаг юм билээ. Хэцүү гээд суугаад байвал өөрөө л хөгжихгүй шүү дээ. Тийм болохоор ч тэр үү би “яршиг, яршиг” гэх хандлагаас зайлсхийж, бүхнийг зохицуулахыг эрмэлздэг болсон. Үүнээсээ ч би кайф мэдэрдэг гэх үү дээ. Харин тогтмол цагийн хуваарийн дагуу ажилладаг ээж нарын хувьд өөр байх.

ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Мишээл:
Хүүхэд өдөр ирэх бүр шинэ зүйл сурч, ухаажиж, юмсыг ойлгож байгаа нь бахархал төрүүлдэг юм билээ. Нэг талаасаа бүгд л сурч мэдэж, ухааждаг зүйл гэж бодовч эсрэгээрээ өөрийн хүүхэд ухамсартайгаар үйлдэл хийж, ухамсартай зүйл ярьж байгаа нь зөв хүн болж хүмүүжиж байгаа юм байна даа гэсэн бахархлыг төрүүлдэг.

Цэнгэл:
Нөхөр бид хоёр хүүхдээ үеийнхнээсээ түрүүлж хэлд орж, алхаж сурлаа гэх маягаар биеийн хөгжлийг нь гайхан бахархдаггүй. Үүнээс илүүтэйгээр буруу зүйл хийсэн үедээ уучлалт гуйж, орж гарсан хүмүүстэй мэнд мэдэлцэж, хогоо хогийн саванд хийж, амьдралын зөв хэвшилд суралцан соёлтой харилцааг бий болгож байгааг нь хараад оюун нь сайн хөгжиж, зөв төлөвшиж байгаа юм байна даа гэх зэргээр бахархдаг.

ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Мишээл:
Хэн нэгнээс авсан зөвлөгөөнөөс илүүтэй эмээ, өвөө, гэр бүлийнхээ хүмүүжлээс авсан сургаал, сургамж, амьдралын аргачлалаа үр хойчдоо өвлүүлэхийг зорьдог. Ингэхдээ аливаад авах гээхийн ухаанаар хандан, уламжлалт хийгээд орчин үеийн арга барилыг хослуулан баримтлахыг хичээдэг. Жишээлбэл, би өвөө, эмээгийнхээ ач зээ нар дундаас хамгийн том хүү нь л дээ. Тэр ч утгаараа багадаа өвөөгийн хийж буй бүхнийг хамтдаа хийлцэж, өвөө маань ч надаар өөрөөр нь аливаа зүйлийг хийлгэдэг байсан. Харин намайг алдаа гаргах үед зөвлөдөг байсныг нь би хүүхдүүддээ хэрэгжүүлдэг байх жишээний. Мөн бага байхад өвөө маань өөрийн ажилладаг хэвлэлийн үйлдвэртээ намайг хичээлийн бус цагаар тодорхой хэмжээнд ажиллуулан, мөнгөн урамшуулал олгодог байсан нь зөв юм шиг санагддаг. Өөрөөр хэлбэл "Ажил хийвэл ам тосодно" гэдгийг багаас минь мэдрүүлсэн. Мөнгөн урамшууллаа өгөхдөө дараагийн ажиллах өдөр хүртлээ өөрөө мэдэн захиран зарцуулаарай гэдэг байсан юм. Эхэн үедээ хүүхэд л юм хойно юунд ч хамаагүй үрээд, зарим үед мөнгөгүй байх үе тохиож л байлаа. Харин хоёр, гурав дахь тохиолдлоос нь алдаан дээрээ суралцан, мөн өвөөгийнхөө итгэлийг алдахгүй юмсан гэдэг хариуцлагыг ухамсарлан арай ондоо болж эхэлсэн.

Цэнгэл:
Миний хувьд хүүхдийн хүмүүжил талаас гэхээсээ илүү хүүхдийн арчилгаа, асаргааны зөвлөгөөг ээжээсээ их авдаг. Ээж маань мэргэжлийн хүн болохоор их тус хүргэдэг юм. Мөн ээжийн хэлсэн санаанаас буудаггүй зөвлөгөө нь “Эх хүний мэдрэмж, зөн совин гэдэг хорвоо дэлхийд зөвхөн эх хүнд өөрт нь л байдаг юм шүү” гэсэн байдаг. Ээжүүд хүүхдээ бүхэл бүтэн есөн сар хэвлийдээ тээн, бүхий л мэдрэмжээ хуваалцсан байдаг учир зүгээр л мэдрэмж, зөн совингоо даган, ямар нэг айдаст авталгүйгээр, зоригтойгоор хүүхэдтэйгээ харилцаа үүсгэх нь чухал гэдэг санаа юм.

ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Мишээл:
Би өөрөө ямар нэгэн байдлаар хэн нэгэнд төвөг удаж, саад болохгүй юмсан гэдэг зарчмыг баримталдаг. Өөрөөр хэлбэл хүнд гай болохгүй байхыг эрмэлздэг гэсэн үг. Амьдралд өч төчнөөн саад тотгор тохионо. Тэр болгонд хүмүүст зовлонгоо тоочиж, тухайн хүний эрхэнд халдаж, тав тухтай байдлыг нь алдагдуулдаггүй хүн болоосой гэж охиноо хүмүүжүүлдэг. Гэхдээ энэ нь хэн нэгний дор орж, бөхөлзөнө гэсэн үг биш. Ерөөс хүнд төвөг удахгүйгээр хүмүүсийг хүндэлсэн, нийгэмд зөв тэгш оролцоотой, бие даасан, хүчирхэг эмэгтэй байгаасай гэсэн үг юм.

Харин хүүгээ өөрийгөө илэрхийлж, аливаад дасан зохицож, бие даасан шийдвэр гаргах чадвартай нэгэн болгож хүмүүжүүлэхийн тулд багаас нь эдгээр зан чанарт сургана гэж боддог. Ингэснээр ирээдүйд учирч болох саад тотгорыг бага саадтайгаар даван туулж чадах болов уу.

Цэнгэл:
Эмэгтэй хүнийхээ талаас охиныгоо хэн нэгнээс хараат бус байгаасай гэж хүсдэг. Мөн өөрийн чаддаг зүйлээ хэнээс ч дутуугүй эзэмшиж, түүнийгээ тултал нь хийж чаддаг тууштай нэгэн байгаасай. Дээрээс нь өөрийнхөө үзэл бодлыг хэнээс ч айхгүйгээр чөлөөтэй илэрхийлдэг, эрэгтэй хүнээс айх айдасгүй байлгахыг хүснэ. Гэхдээ энэ нь хэн нэгнийг үл хүндэлнэ гэсэн үг биш юм. Өөрөөр хэлбэл хэн юу гэх бол гэдэг бодлоор өөрийгөө хязгаарлалгүйгээр ямар нэг айдастай эмэгтэй биш, хайр татам нэгэн байх нь чухал. Мөн ирээдүйд учрах эр нөхрөөрөө хайрлуулж, хүндлүүлдэг, эргээд нөхрөө ч хайрлаж, хүндэлдэг, тэгш харилцаатай, аз жаргал дунд оршдог эмэгтэй болоосой гэж хүсдэг. Хүүгийн маань хувьд аливаад сэтгэлийн хаттай нэгэн болоосой.


Гэр бүлийн нандин холбоог хуваалцдаг булангийн маань шинэ долоо хоногийн дугаарт урлагийн гэх тодотголтой залуу гэр бүлийн төлөөлөл Э.Мишээл, О.Цэнгэл нар оролцож байна. Уншигч та бүхэн маань нөхөр Э.Мишээлийг нь дуучин, эхнэр О.Цэнгэлийг нь жүжигчин гэдгээр нь андахгүй биз ээ. Тэд энэхүү ярилцлагын хүрээнд эцэг, эх болоод үр хүүхэдтэй байхын халуун дулаан мэдрэмжийг хуваалцахын сацуу гал голомтоо бадрааж буй шинэхэн хосуудад олон сонирхолтой зөвлөгөөг хүргэсэн өгөөжтэй яриаг өрнүүлсэн юм.
**Нэр:** Э.Мишээл, О.Цэнгэл
**Ам бүл:** 4
**Сошиал хуудсууд:**
***Facebook -*** Misheel Enkhtur / Tsengel Tse Oyunbat
***Instagram*** - @e*misheel* / @tsengeltsenguu / @tsetsen\_misheel***Youtube*** - Tsengel Oyunbat
### БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
**Цэнгэл:** Сайн байцгаана уу, манайх Мишээлийнх гэдэг айл. Бид хоёр бяцхан үрстэйгээ ам бүл дөрвүүлээ аж төрж байна. Том охиныг маань М.Цэцэн гэдэг, одоо гурван настай. Харин бага хүүг маань М.Мэргэн гэдэг, одоо таван сартай.
Ер нь нийгэмд айл гэрийн тэргүүн нь санхүү мөнгөө хариуцах ёстой гэдэг бол гэр гийгүүлэгч гэргий нь ар гэрээ сайхан авч явах ёстой гэсэн хэвшмэл ойлголт байдаг шүү дээ. Харин манай гэр бүлийн хувьд өөрсдийн үүргээ эр, эм гэж хүйсээр зааглахаас илүүтэйгээр яг адилхан энэ гэр бүлийг хоёр талаас нь түшиж яваа хоёр багана гэж хүлээж авдаг. Тэр ч утгаараа ижил хэмжээний үүрэг, хариуцлага, оролцоотойгоор гэр бүлдээ ханддаг.
**Мишээл**: Хүмүүс манайхыг урлагийнхны гэр бүл гэдэг боловч угтаа бидний эзэмшсэн мэргэжил урлагийнх биш. Цэнгэл маань МУИС-ийн Утга зохиолын ажилтны ангийг сурч төгссөн бол би Лондонд суралцаж төгссөн. Харин урлагт их хайртай учраас урлагийн замналд хөл тавьсан болов уу гэж боддог. Гэр бүлийн үүргийн тухайд гэвэл бид хувь хүн талаасаа үүрэг хариуцлагаа сайтар ухамсарладаг. Тухайлбал, ар гэрийн ажлаа аль боломжтой нь санаачилгаараа хийнэ, санхүү мөнгөө нэг цэгт төвлөрүүлэхгүйгээр тус тусдаа авч явна, хэн хэнийхээ санхүүд нэг их айхтар оролцохгүй гэдэг ч юм уу, аль аль талаасаа нэгнээ дэмнээд явдаг юм.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
**Мишээл:** Ажлын өдрүүдэд би өглөөдөө ажилдаа яваад, орой ирэхдээ охиноо цэцэрлэгээс нь авдаг. Охин бид хоёрыг ирэх үеэр эхнэр маань ихэвчлэн хоолоо хийж байдаг. Заримдаа ирсний дараа ч хийх нь бий. Тэр хооронд аав охин хоёр гэр орноо цэвэрлэж, ээждээ тусална. Ийнхүү хоол ундаа идэж, үрсүүдтэйгээ цагийг өнгөрүүлсээр орой 10-11 цагийн үед хүүхдүүд маань унтдаг дадалтай. Түүнээс гадна бид амралтын өдрүүдэд аль болох ам бүлээрээ байж, хамтдаа агаар салхинд гарахыг эрмэлздэг.
**Цэнгэл:** Миний өглөө хүүхдүүдээ үнсэж сэрээхээс эхэлнэ. Түүний дараагаар гэр бүлээрээ заавал халуун бүлээн ус ууж хэвшсэн. Тэгээд мэдээж ариун цэврээ сахиж, өглөөний ундаа уучхаад охиноо албанд нь хүргэж өгнө. Өглөөдөө нэг иймэрхүү маягаар өнгөрдөг. Харин оройдоо нөхөр маань хүүхдүүдтэйгээ нэгээс хоёр цагийг чанартайгаар харилцаж, тоглож өнгөрүүлдэг дээ.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
**Мишээл:** Миний зүгээс хүүхдүүддээ хатуурхах, гар хүрэхийг огт байж болохгүй зүйл гэж боддог. Ялангуяа охин хүүхдэдээ. Үүний оронд аливаа зүйлийн учрыг маш сайн тайлбарлаж, ойлгуулах хэрэгтэйг охиныхоо жишээн дээрээс ойлгож явна. Охины маань хувьд ээж, аавынхаа үгэнд сайн ордог. Гэхдээ энэ нь заавал уурлуулж, загнуулж, шаардуулж байж орж байгаа хэрэг биш. Харин тухайн зүйлийг утга учрыг нь маш сайн ойлгуулсны үр дүн юм уу даа. Ер нь хүүхэд өсгөж хүмүүжүүлнэ гэдэг асар том шинжлэх ухаан юм билээ. Бид тухайн хүүхдийг ямар ч арга барилаар, яаж ч хүмүүжүүлж болох учир хянамгай байх хэрэгтэй. Жишээлбэл, хүүхдийг алдаа гаргах үед нь зэмлэсэн тэр мөчөөс эхлэн тухайн хүүхэд өөртөө итгэлгүй болох, шийдвэр гаргахаас эмээх, дотогшоо болох зэргээр олон сөрөг үр дагаврыг авчирдаг. Тэгэхээр хүүхдэд алдах боломжийг нь олгох, ахин өөр аргаар турших боломжийг нь нээн, дэмжих хэрэгтэй гэдэгтэй санал нэг байдаг.
**Цэнгэл:** Дээр хэлсэнчлэн бид нэгнээ нөхдөг гэсэн шүү дээ. Түүний нэгэн адилаар манай нөхөр хүүхдүүдтэйгээ аль болох эвээр, өөрөөр нь аливааг мэдрүүлэхийг хичээдэг бол би хүүхдүүдтэйгээ яг л том хүнтэй харилцаж буй мэтээр аливааг тайлбарлаж, эргэцүүлэх маягаар харилцдаг юм. Зарим тохиолдолд охинтойгоо харилцахдаа хэтэрхий хүнд хэллэг ашиглаад байна уу ч гэж өөрийгөө боддог шүү (инээв). Ер нь нэгэнт л аав нь хошуу дэвсээд байхад би хажуугаас нь тэнцвэржүүлэх хэрэгтэй гэсэн байр сууриас ханддаг гэхэд болно. Мөн хүүхдүүддээ ээж, аав нь ч гэсэн анх удаа эцэг, эх болж байгаа, бид ч гэсэн алдаж, онодог шүү гэдгийг нууж хаалгүйгээр мэдрүүлэхийг хичээдэг. Угаас бидний туулж буй бүхэн анхных шүү дээ.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
**Цэнгэл:** Хүүхдийн хэрэгслээ ихэвчлэн дэлхийн алдартай брэндүүдийг оруулж ирдэг "Baby world Mongolia" дэлгүүрээс сонгон хэрэглэдэг. Чанартай хэрнээ боломжийн үнэтэй байдаг нь шаардлагад минь нийцдэг юм. Хүнсний хувьд "Gullón" печень, органик нухашнуудыг нэрлэнэ. Харин контентын хувьд одоогоор "Маамуу" хүүхэлдэйн кино, "Gertoon Cartoon"-ны дуунуудыг ихэвчлэн үзэж байна.
### ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
**Мишээл:** Бидний зүгээс хүүхдүүдээ хувь хүн талаас нь ухамсартай, зөв хүмүүжил, төлөвшилтэй бие хүн болгон өсгөж хүмүүжүүллээ гэхэд эргээд нийгмийг бүтээж байгаа хүрээлэл, орчин нь ямар байх бол гэдэгт санаа зовдог болсон. Дээрээс нь тэд маань том болоход одоогийнх шиг цөвүүн цаг үргэлжилсээр байвал эргээд биднээс ийм нийгэм бүтээснийх нь төлөө хариуцлага нэхсэн зэмлэл эрэх болов уу. Мөн бид ийм нийгмийг бүтээсэндээ харамсах байдал үүсэх вий гэсэндээ ирээдүйдээ санаа зовнидог болоод байгаа.
Хүүхдүүдийн маань нас бага байгаа учраас ээж, ааваасаа ямагт хараат байдаг тул ажлын арга барилаа тэдэндээ тааруулж өөрчлөхөөс аргагүйд хүрсэн. Тухайлбал, манай ажил өглөө 8:30-17:30 хүртэл үргэлжилдэг байсан бол охиноо цэцэрлэгээс нь авахын тулд ажлын цагаа нэг цагаар урагшлуулсан. Ерөнхийдөө нэг хүүхэдтэй байх, хоёр хүүхэдтэй байхын ялгаа нэлээд гарч байна.
**Цэнгэл:** Хариуцлагыг ихээр мэдрэх болсон юм уу даа. Бидний үргэлжлэл болсон хүүхдүүд маань яг л ээж, аавынхаа тусгал нь байдаг учраас бид ямар байна, хүүхэд яг л тийм байдаг гэдгийг ойлгосон. Амьдралын хэв маягийн хувьд ч тэр цаг төлөвлөлтөөс эхлүүлээд бүхнийг зохицуулж сурсан. Хувь хүн талаасаа ч их дөлгөөн, эерэг нэгэн болж өөрчлөгдсөн байна.
### ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
**Мишээл:** Хоёр талын ээжүүдийнхээ туслалцааг тэмдэглэлт баяр, баяр наадмын үеэр их авдаг юм. Гэхдээ хоёулханаа амрах гэж бусдын туслалцааг эрж байгаагүй. Ер нь эцэг эхээрээ байнга хүүхдээ харуулж, үүрэг нь юм шиг хандахыг нэг их зөв үйлдэл гэж үздэггүй.
**Цэнгэл:** Залуу хосуудын хувьд үерхэж байх хугацаандаа хүүхэдтэй болохоос өмнө хийж үзмээр байгаа бүхий л зүйлээ хийж, бие биедээ хангалттай цаг гаргачхаад харамсах зүйлгүй болсон тэр үедээ хүүхэдтэй болох шийдвэрийг гаргаасай гэж боддог. Хэрвээ тэгж чадах юм бол гэр бүл, үр хүүхдэдээ бүрэн дүүрэн хайр халамжийг өгч чадахаас гадна хариуцлагаа ч сайтар ухамсарлаж чаддаг юм шиг санагдсан. Бидний хувьд хүүхэдтэй болохоосоо өмнө таван жил гаруй хугацаанд үерхэж, хамт амьдарч үзсэн. Тийм ч учраас одоо хэдийгээр бие биедээ гаргах цаг хомс байгаа ч гэсэн учиргүй хоёулханаа байх цагийг мөрөөсөж, харамсал тээдэггүй. Энэ нь яг л бид бэлэн болсон үедээ хүүхэдтэй болсон юм шиг сэтгэгдлийг төрүүлдэг юм.
Дээрээс нь би охиноо цэцэрлэгт нь хүргэж өгчхөөд хүүгээ дагуулаад дүүтэйгээ эсвэл найзуудтайгаа хамт цагийг өнгөрүүлж амардаг. Тэгэхдээ найзууд маань хүүхдээс минь төвөгшөөлгүйгээр яг л хоёулханаа явж буй мэтээр хөгжилдөж чаддаг нь "амаржсан ээжүүдийн хямрал"-д өртөхгүй байхад тусалдаг. Тэгэхээр хүүхдээ төрүүлээд, найзуудтайгаа уулзаж чадахгүй байгаа ээжүүддээ хандаж хэлэхэд хэтэрхий их зүйлд санаа зоволгүйгээр найзуудтайгаа гарч цагийг өнгөрүүлж, нийгмийн харилцаанд орохыг хичээж байгаарай. Зарим нь тэгж чадахгүйгээр үл барам хүүхэд минь өвчин авчих болов уу, би хамаагүй гарч болохгүй юмсан, гэртээ хүн оруулах ёсгүй гэхчлэнгээр олон зүйлд санаа зовниод өөрийгөө ч, хүүхдээ ч хамтад нь торонд тусгаарлачихдаг юм шиг санагддаг. Ингэснээр илүү их хямралд ордог юм билээ. Нөгөө талаас найзууд нь амаржсан найзынхаа хүүхдээс цааргалалгүйгээр хамтдаа цагийг зугаатай өнгөрүүлээсэй гэж хүсэж байна.
### АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
**Цэнгэл:** Хүн хэр их зүйл хийж байна, төдий чинээгээрээ тэдгээр ажлуудаа зохицуулаад сурчихдаг юм билээ. Хэцүү гээд суугаад байвал өөрөө л хөгжихгүй шүү дээ. Тийм болохоор ч тэр үү би “яршиг, яршиг” гэх хандлагаас зайлсхийж, бүхнийг зохицуулахыг эрмэлздэг болсон. Үүнээсээ ч би кайф мэдэрдэг гэх үү дээ. Харин тогтмол цагийн хуваарийн дагуу ажилладаг ээж нарын хувьд өөр байх.
### ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
**Мишээл:** Хүүхэд өдөр ирэх бүр шинэ зүйл сурч, ухаажиж, юмсыг ойлгож байгаа нь бахархал төрүүлдэг юм билээ. Нэг талаасаа бүгд л сурч мэдэж, ухааждаг зүйл гэж бодовч эсрэгээрээ өөрийн хүүхэд ухамсартайгаар үйлдэл хийж, ухамсартай зүйл ярьж байгаа нь зөв хүн болж хүмүүжиж байгаа юм байна даа гэсэн бахархлыг төрүүлдэг.
**Цэнгэл:** Нөхөр бид хоёр хүүхдээ үеийнхнээсээ түрүүлж хэлд орж, алхаж сурлаа гэх маягаар биеийн хөгжлийг нь гайхан бахархдаггүй. Үүнээс илүүтэйгээр буруу зүйл хийсэн үедээ уучлалт гуйж, орж гарсан хүмүүстэй мэнд мэдэлцэж, хогоо хогийн саванд хийж, амьдралын зөв хэвшилд суралцан соёлтой харилцааг бий болгож байгааг нь хараад оюун нь сайн хөгжиж, зөв төлөвшиж байгаа юм байна даа гэх зэргээр бахархдаг.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
**Мишээл:** Хэн нэгнээс авсан зөвлөгөөнөөс илүүтэй эмээ, өвөө, гэр бүлийнхээ хүмүүжлээс авсан сургаал, сургамж, амьдралын аргачлалаа үр хойчдоо өвлүүлэхийг зорьдог. Ингэхдээ аливаад авах гээхийн ухаанаар хандан, уламжлалт хийгээд орчин үеийн арга барилыг хослуулан баримтлахыг хичээдэг. Жишээлбэл, би өвөө, эмээгийнхээ ач зээ нар дундаас хамгийн том хүү нь л дээ. Тэр ч утгаараа багадаа өвөөгийн хийж буй бүхнийг хамтдаа хийлцэж, өвөө маань ч надаар өөрөөр нь аливаа зүйлийг хийлгэдэг байсан. Харин намайг алдаа гаргах үед зөвлөдөг байсныг нь би хүүхдүүддээ хэрэгжүүлдэг байх жишээний. Мөн бага байхад өвөө маань өөрийн ажилладаг хэвлэлийн үйлдвэртээ намайг хичээлийн бус цагаар тодорхой хэмжээнд ажиллуулан, мөнгөн урамшуулал олгодог байсан нь зөв юм шиг санагддаг. Өөрөөр хэлбэл "Ажил хийвэл ам тосодно" гэдгийг багаас минь мэдрүүлсэн. Мөнгөн урамшууллаа өгөхдөө дараагийн ажиллах өдөр хүртлээ өөрөө мэдэн захиран зарцуулаарай гэдэг байсан юм. Эхэн үедээ хүүхэд л юм хойно юунд ч хамаагүй үрээд, зарим үед мөнгөгүй байх үе тохиож л байлаа. Харин хоёр, гурав дахь тохиолдлоос нь алдаан дээрээ суралцан, мөн өвөөгийнхөө итгэлийг алдахгүй юмсан гэдэг хариуцлагыг ухамсарлан арай ондоо болж эхэлсэн.
**Цэнгэл:** Миний хувьд хүүхдийн хүмүүжил талаас гэхээсээ илүү хүүхдийн арчилгаа, асаргааны зөвлөгөөг ээжээсээ их авдаг. Ээж маань мэргэжлийн хүн болохоор их тус хүргэдэг юм. Мөн ээжийн хэлсэн санаанаас буудаггүй зөвлөгөө нь “Эх хүний мэдрэмж, зөн совин гэдэг хорвоо дэлхийд зөвхөн эх хүнд өөрт нь л байдаг юм шүү” гэсэн байдаг. Ээжүүд хүүхдээ бүхэл бүтэн есөн сар хэвлийдээ тээн, бүхий л мэдрэмжээ хуваалцсан байдаг учир зүгээр л мэдрэмж, зөн совингоо даган, ямар нэг айдаст авталгүйгээр, зоригтойгоор хүүхэдтэйгээ харилцаа үүсгэх нь чухал гэдэг санаа юм.
### ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
**Мишээл:** Би өөрөө ямар нэгэн байдлаар хэн нэгэнд төвөг удаж, саад болохгүй юмсан гэдэг зарчмыг баримталдаг. Өөрөөр хэлбэл хүнд гай болохгүй байхыг эрмэлздэг гэсэн үг. Амьдралд өч төчнөөн саад тотгор тохионо. Тэр болгонд хүмүүст зовлонгоо тоочиж, тухайн хүний эрхэнд халдаж, тав тухтай байдлыг нь алдагдуулдаггүй хүн болоосой гэж охиноо хүмүүжүүлдэг. Гэхдээ энэ нь хэн нэгний дор орж, бөхөлзөнө гэсэн үг биш. Ерөөс хүнд төвөг удахгүйгээр хүмүүсийг хүндэлсэн, нийгэмд зөв тэгш оролцоотой, бие даасан, хүчирхэг эмэгтэй байгаасай гэсэн үг юм.
Харин хүүгээ өөрийгөө илэрхийлж, аливаад дасан зохицож, бие даасан шийдвэр гаргах чадвартай нэгэн болгож хүмүүжүүлэхийн тулд багаас нь эдгээр зан чанарт сургана гэж боддог. Ингэснээр ирээдүйд учирч болох саад тотгорыг бага саадтайгаар даван туулж чадах болов уу.
**Цэнгэл:** Эмэгтэй хүнийхээ талаас охиныгоо хэн нэгнээс хараат бус байгаасай гэж хүсдэг. Мөн өөрийн чаддаг зүйлээ хэнээс ч дутуугүй эзэмшиж, түүнийгээ тултал нь хийж чаддаг тууштай нэгэн байгаасай. Дээрээс нь өөрийнхөө үзэл бодлыг хэнээс ч айхгүйгээр чөлөөтэй илэрхийлдэг, эрэгтэй хүнээс айх айдасгүй байлгахыг хүснэ. Гэхдээ энэ нь хэн нэгнийг үл хүндэлнэ гэсэн үг биш юм. Өөрөөр хэлбэл хэн юу гэх бол гэдэг бодлоор өөрийгөө хязгаарлалгүйгээр ямар нэг айдастай эмэгтэй биш, хайр татам нэгэн байх нь чухал. Мөн ирээдүйд учрах эр нөхрөөрөө хайрлуулж, хүндлүүлдэг, эргээд нөхрөө ч хайрлаж, хүндэлдэг, тэгш харилцаатай, аз жаргал дунд оршдог эмэгтэй болоосой гэж хүсдэг. Хүүгийн маань хувьд аливаад сэтгэлийн хаттай нэгэн болоосой.