Би хүүхдээ ингэж өсгөдөг: Хоёр хүүхдийн ээж Энхжин
<div class="article-body">
          <h2>Нялх ногоо ургаж, модод гөлөглөсөн урин цаг хэдийн иржээ. Байгаль дэлхий өнгөө засан буй тавдугаар сарын эхний зочноороо бид боловсролын салбарт шинэ өнгө төрх, шинэ салхийг сэвэлзүүлж, хамтын хүчээр өөрчлөлтийг бий болгож буй нэгэн гэр бүл болох Б.Батжин, А.Энхжин нарын гэр бүлийг онцлохоор бэлтгэлээ. Тэдний хувьд гэр бүлийн хамтаар "ELF Group"-ийг удирдан залдаг бөгөөд байгууллагаараа дамжуулан боловсролын салбарт жинтэй өөрчлөлтийг хийхээр зорьж буй. Ингээд тэдний мэдлэг, туршлагаа харамгүй хуваалцсан, баялаг түүхээр хамтдаа аялцгаая.</h2><p></p><p><b>Нэр: </b>А.Энхжин<br><b>Ажил:</b> Tomujin Academy-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирал<br><b>Ам бүл:</b> 4<br><b>Сошиал хуудсууд: </b><a href="https://www.facebook.com/enkhjin.amraa/" target="_blank">Enkhjin Amraa </a>(Facebook), @<a href="https://www.instagram.com/enjii.a/" target="_blank">enjii.a</a> (Instagram)</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/30138c6b588cc63c601b6a7f08959551.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?</h3><p>Сайн байцгаана уу, намайг А.Энхжин гэдэг. Би "<a href="https://www.facebook.com/thetomujinacademy/" target="_blank">Томүжин академи</a>"-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирлаар ажилладаг. Харин манай нөхрийг <a href="https://unread.today/c/howiwork-batjinb" target="_blank">Б.Батжин</a> гэдэг. "ELF Education Group"-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байна. <br> <br>Бид одоогоос найман жилийн өмнө миний төрсөн өдрийн үдэшлэг дээр анх учирсан түүхтэй. Тэр цагаас хойш гэр бүл минь өргөжин ам бүл дөрвүүлээ болсон. Том хүүг маань Б.Очир-Эрдэнэ гэдэг, бага охиныг маань Б.Есүй-Эрдэнэ гэдэг. Манай гэр бүлийн тухайд, гэр орны ажлыг ч тэр, гадуур ажил төрлөө ч адил тэнцүү хуваан авч явахыг хичээдэг. Гэхдээ мэдээж хоёр биенийхээ ажлын ачааллаас шалтгаалан нэг нэгнээ нөхөх байдлаар ар гэрээ авч явна. Хэдийгээр нөхөр бид хоёр ажил хийн завгүй байдаг ч гэсэн үр хүүхдүүдтэйгээ хамт байх цагаа маш чанартайгаар өнгөрүүлэхийг эрмэлздэг. Тиймдээ ч хүүхдүүд маань "Аав ээжтэйгээ бага цагийг өнгөрүүлж байна даа" гэсэн мэдрэмжийг авдаггүй байх гэж боддог. Ер нь би ажлаа ч хийгээд, хүүхдүүддээ ч цаг гаргаад ажил амьдралаа тэнцвэртэй байлгахыг хичээдэг юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?</h3><p>Манайх байгууллагаараа өглөө 6:30 минут гэхэд фитнест явдаг соёлтой. Тэр ч утгаараа манай нөхөр удирдагч хүний хувьд зайлшгүй фитнест явдаг. Нөхрийг явсны дараа би босож хүүхдүүдээ сэрээн хамтдаа сургуульд явах бэлтгэлээ ханган, цай ундаа уусаар долоон цаг өнгөрөөж гэрээсээ гарцгаадаг. Хүүхдүүдийн маань хичээл найман цагаас эхэлдэг юм. <br> <br>Ажлын өдрүүдэд орой хүүхдүүдийгээ унтахаас өмнө ярилцаж, зарим үед ном уншиж өгдөг. Харин амралтын өдрийн нэг өдрийг зөвхөн гэр бүлийн өдөр гэж тогтон гэр бүлээрээ цагийг чанартай өнгөрүүлэхийг зорьдог. Өглөө хамтдаа цай уухаас эхлэн өдөр гарч кино үзэх, агаар салхинд гарах, тоглоомын төвд тоглох гээд тухайн өдөр гэр бүлээрээ юу хиймээр байгаагаа хамтдаа ярилцан шийдэцгээдэг. Оройны хувьд ширээ тойрон халуун ам бүлээрээ хооллонгоо, тухайн долоо хоногоо дүгнэж, гэр бүлийн яриа өрнүүлдэг. Ярилцахдаа хүүхдүүдээ аливаа шийдвэр гаргалтдаа оролцуулан хамтын дүрэм тогтоодог юм. Манай хүү л гэхэд энэ таны биш бидний тогтоосон дүрэм биз дээ гэж их ярьдаг. Үүнийг нь ч зөв, эрүүл харилцаа гэж боддог. Учир нь энэ бидний л гэр бүл шүү дээ. Хүүхдүүд ч гэсэн өөрсдийнх нь үзэл бодол шингэсэн дүрмийг дагахдаа дуртай байдаг. Нөгөөтээгүүр тэд маань өөрсдийн гэсэн үзэл бодолтой, шийдвэр гаргах чадвартай болж хүмүүжихээс гадна ээж аавын зүгээс хүүхдүүдтэйгээ тушаасан, албадсан маягийн харилцаа үүсгэхгүй амар байдаг юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?</h3><p>Нөхөр бид хоёр хүүхэд хүмүүжлийн арга барилаа хоорондоо сайн ярилцаж байж тохирдог. Нэгдүгээрт, бид хүүхдүүдээ ямар нэг нөхцөлгүйгээр хайрлаж байгаагаа мэдрүүлэхийг хичээдэг. Угаас л хүүхдүүд маань амьдрал дээр гараад олон юм үзэж туулна, алдаж ононо. Тэр болгоныг даван туулах хүч нь ямар ч нөхцөлгүйгээр намайг хайрлах хүн байгаа гэдэг итгэл үнэмшлээс төрдөг болов уу. Хүүхдүүдийгээ ийм итгэл үнэмшилтэй болгож хүмүүжүүлснээр тэд маань өөртөө итгэлтэй, айх айдасгүй нэгэн болох юм. Хоёрдугаарт, хүүхдүүдийнхээ үзэл бодлыг сонсож, аливаа юмсыг тайлбарлаж, ярилцахыг хичээдэг. Яагаад гэвэл хүүхэд аливаа зүйлийн учир шалтгааныг мэдсэнийхээ дараа тухайн зүйл дээр алдах магадлал нь бага байдаг шүү дээ. Хэрэв би болохгүй гэсэн болохоор болохгүй гэх хандлагаар хүүхэдтэйгээ харилцаад байвал алдсан алдаагаа ахин дахин давтах магадлалтай. Хүүхдүүдийнхээ үзэл бодлыг шийдвэр гаргалтдаа тусгаж, тэдний оролцоог бий болгосноор тэд маань ядаж л аав ээждээ үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж бие даасан нэгэн болон өсөж торниж байгаад их баяртай байдаг.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/9d8d52ee42585365794c903c5e26b373.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/817b94f7fcdefc0f449dce48e495caef.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/1f636eb85b35c3411f8ed547df711913.png"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?</h3><p>Би хүүхдүүддээ ном их уншиж өгдөг. Манай хүү л гэхэд нялхдаа багадаа гурван номын ард гарч байж унтдаг байсан. Ном уншиж өгөхдөө утгыг нь ярилцаж, өнгийг нь хэлүүлэх гэх мэтээр өөрийнх нь оролцоотой уншиж өгдөг байсан. Энэ мэтчилэн гэр бүлээрээ унших дадалд суралцахыг зорьдог юм. <br> <br>Дээр хэлсэнчлэн бид амралтын нэг өдрийг сонгон гэр бүлээрээ цагийг өнгөрүүлэхдээ гэр бүлийн кино үзэх дуртай. Хэрвээ манай хүүхдүүдээс гэр бүлтэйгээ хийх хамгийн дуртай зүйлээ нэрлэ гэвэл "гэр бүлийн кино үзэх" гэж шууд хариулах байх. Учир нь бид үзэх киногоо хамтдаа сонгож, попкорноо бэлдэж, зурагтынхаа урд матраасаа дэвсээд, хүүхдүүд маань майхнаа бариад л тусгай орчин бүрдүүлж үздэг юм. Ингэж үзэж буй үйл явц нь юу юунаас илүү дурсамж дүүрэн, мартагдашгүй, үнэ цэнтэй байдаг болов уу.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">хҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?</h3><p>Миний хувьд сургуулиа төгссөн жилээ анхны хүүхдээ өлгийдөн авч байсан болохоор хараахан ажлын арга барилтай болоогүй байсан гэсэн үг. Харин хоёр дахь хүүхдээ төрүүлэх үедээ ажил, амьдралынхаа аль алинд нь тодорхой туршлагыг хуримтлуулж чадсан. Ер нь аль ч цаг үед хүүхдүүдийн маань сайн сайхан байдал, эрүүл мэнд номер нэгт байна. Гэхдээ тэглээ гээд бүхий л цагийг хүүхдүүдтэйгээ өнгөрүүлэн, ажил карьераа орхино гэсэн үг биш. Аль алийг нь тэнцвэртэй авч явахыг зорьдог. Ингэхдээ хүүхдүүдтэйгээ хамт байх цагаа чанартайгаар өнгөрүүлэхийг хичээдэг. Зарим айлд аав, ээжүүд нь гэртээ байгаа хэрнээ хүүхдүүдтэйгээ харилцдаггүй тохиолдлууд байдаг шүү дээ. Нэг ёсондоо нэг газар хамтдаа оршиж байгаа гэсэн үг. Ийм тохиолдолд хүүхдийн өнцгөөс харахад аав ээж нь ажил дээрээ байх, гэртээ байхын ялгаа нэг их байхгүй юм шиг санагддаг. Иймээс бага гэлтгүй байгаа цагаа хүүхдүүддээ чанартайгаар зарцуулах нь чухал гэж боддог. <br> <br>Үзэл бодлын тухайд үндсэн баримталдаг зарчим маань нэг их өөрчлөгдөөгүй. Харин ээж болсны дараа энэрэнгүй, өрөвч зөөлөн болж өөрчлөгдсөн юм шиг ээ. Бүх хүүхдүүд л миний хүүхэд юм шиг бусдад өөриймсөг ханддаг болсон. Мөн үр хүүхдүүдийн маань үлдэх нийгэм гэдэг утгаараа нийгэм, улс төрийн тогтолцоонд шүүмжлэлтэй ханддаг болсон байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?</h3><p>Миний хувьд төгс амралт гэдэг нь хээр гараад зүлгэн дээр хэвтэнгээ байгалийн чимээ сонсон, орчноос тасарч ганцаараа байх юм уу даа. Гэхдээ тэр бүр ингэж амарч чаддаггүй. Ихэвчлэн хүүхдүүдтэйгээ цагийг өнгөрүүлж амардаг юм байна. <br> <br>Бусдын туслалцааг их авдаг. Тухайлбал манай ээж арыг маань бат даадаг. Нөхөр бид хоёрыг ажилтай үед хүүхдүүдийг маань сургууль, цэцэрлэгээс нь авч, ажил тартал харж өгдөг байх жишээний. Бусдын туслалцаагүйгээр ажил, амьдралаа зохицуулна гэдэг нэлээн чанга. Тэр ч утгаараа хүүхдүүдээ харангаа ажлаа зохицуулдаг хүмүүсийг биширдэг шүү. Мөн туслах хүнтэй байгаа өөрийгөө их азтай хүн гэж боддог.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/3a2815839e032ac23bd8a7a840cc54b8.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/1c92f453a421eb7c7c639d5cbc561309.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?</h3><p>Би том хүүгээ хоёр настайд, охиныгоо зургаан сартайд нь ажилдаа орж байсан юм. Тэгэхэд хүүхдүүддээ хангалттай цаг гаргаж чадахгүй байгаадаа мөн хэтэрхий хувиа хичээж байгаа мэт санагдах бүрдээ дотроо их зөрчилддөг байлаа. Ялангуяа өвлийн цагт хүүхдүүд маань сургууль цэцэрлэгт явахдаа амархан ханиад томуу тусах, тэр нь хатгаа болж хүндрэх үед хамгийн хэцүү. Мөн хүүхдүүдээ өвдсөн үед ажлаасаа чөлөө авах шаардлага гарч ажилдаа хариуцлага алдаж буй мэт санагдаж аль аль талдаа өөртөө урам хугарах мэдрэмжийг авах их хэцүү. Гэхдээ одоо хүүхдүүд маань гараас гарч, харьцангуй өөрийгөө илэрхийлэх чадвартай болцгоосон болохоор тэр мэдрэмжүүдийг мэдрэх нь багассан.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?</h3><p>Ээж, аав байна гэдэг их инээдтэй юм билээ. Хүүхдүүдийнхээ хийж буй жижигхэн зүйлд л баярлаж, хөөрөөд л... Заавал том зүйл дээр гэлтгүй өдөр бүр л хүүхдүүдээрээ бахархаж, баярладаг. Ерөөс хүүхдүүд маань эрүүл саруул өсөж торниж байгаа нь л хамгийн том баяр, бахдал шүү дээ.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?</h3><p>Би нөхцөлгүйгээр хайрлах тухай номоос уншиж байсан юм. Энэ мэдрэмжийг хүүхдэдээ мэдрүүлсэн байгаа цагт ядаж л тэр хүүхэд цаашдын амьдралдаа эрсдэл гаргахаас айхгүй, өөртөө итгэлтэй болж хүмүүждэг талаар гардаг. Харин бид нарын үеийн ээж аав нарын дийлэнх хувь нь хүүхдэдээ "Би чамайг яаж ч байсан хайрлана" гэсэн мэдрэмжийг бие болоод сэтгэл зүйн аль аль талаасаа илэрхийлэлгүй өсгөсөн юм шиг санагддаг. Тийм болоод ч тэр үү бид "Хүн юу гээд бодчих бол" гэдэг айдсаас өгсүүлээд гэртээ ч тэр "Хэрвээ би ингэчихвэл аав, ээж минь яах бол, ачыг нь хариулж чадахгүй байх вий дээ" гэх мэтээр жижиг сажиг бүхий л асуудалд хэн нэгнээс хараат байж, зуун хувь өөрийнхөөрөө амьдарч чаддаггүй. Ийм айдастай амьдарч байгаа хүмүүс сэтгэл гутралд орох нь амархан шүү дээ. <br> <br>Ер нь дан ганц Монгол ч гэлтгүй Ази хүмүүжил ээж, аав дээр цөмийг тавьдаг. Харин энэхүү ном нь тухайн хүүхдэд хамааралтай бүх зүйлийг өөрөөр нь мэдрүүлж, туршуулахыг заадаг. Жишээлбэл, гэрийн даалгавар хийх тухайд аав, ээж нарын гаргадаг алдаа нь хүүхдээсээ "Чи гэрийн даалгавраа хийсэн үү, хийгээгүй бол хийгээч ээ" гэж асуух нь олонтоо. Ингэж асуух нь хүүхдийн хувьд гэрийн даалгавар гэдэг зүйл нь аав, ээжийн үүрэг болж хувирдаг. Учир нь тухайн хүүхэд дараа нь гэрийн даалгавраа хийхдээ аав, ээжийгээ баяртай болгохын тулд буюу өөрийн хариуцлагыг ухамсарлахгүйгээр хэн нэгний төлөө хийдэг болно гэсэн үг. Энэ нь цаашдаа хүүхэд өөр дээрээ хариуцлагыг авч чаддаггүй, хэн нэгнээс хараат нэгэн болгож хүмүүжихэд хүргэдэг. Харин үүний оронд "Хэрвээ чамд гэрийн даалгавар байгаа бол би орой есөн цаг хүртэл чамд туслах боломжтой байгаа шүү" гэх байдлаар хэлэх нь зүйтэй. Ингэснээр хүүхэд өөрөө шийдвэр гарган, хариуцлагаа ухамсарлах юм. Дээрээс нь заасан хугацаанд чинь ирж тусламж аваагүй тохиолдолд өөрийнх нь хариуцлагын асуудал гээд орхичих хэрэгтэй юм билээ. Эхэн үедээ ингэх нь мэдээж хэцүү ч гэлээ үр дүн нь сайнаар эргэх учраас тэвчээртэй байх хэрэгтэй. Энэ аргыг зөвхөн гэрийн даалгавар дээр гэлтгүй бүхий л зүйлс дээр хэрэгжүүлвэл зохимжтой. Хамгийн гол нь уг арга барилыг хэрэгжүүлэхдээ хүүхдэдээ ямар ч үр дагавар, шийдвэр, сонголт гаргасан ээж, аав нь хэзээд туслахад бэлэн шүү гэсэн сэтгэгдлийг л өгөх нь чухал.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?</h3><p>Өөрөө өөртэйгөө ярилцдаг, өөрийгөө сонсдог, дотоод мөн чанараа хүндэлдэг, түүндээ итгэдэг хүн болоосой л гэж их хүсдэг дээ. Хүн дотоод мөн чанараа хүлээн зөвшөөрөөгүйгээс үүдэн дүр эсгэж амьдрах нь олон. Хүүхдүүд маань өөрөө өөрийгөө хүлээн зөвшөөрч, өөрийнхөөрөө байснаар ямар ч нийгмийн харилцаанд орсон бусдаар хайрлуулж, сэтгэл ханамжтай, аз жаргал дүүрэн амьдарч чадна.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/9d4ec69b4ebc64d5c706cde50e12ba48.png"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/20fecfa4d6ce7597731f34e5c05cb474.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/744ed72db6eb5a16c5d5c5926528c8cf.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/448b1f1dd23261600a275d13d09c4677.jpg"></p>          </div>

Нялх ногоо ургаж, модод гөлөглөсөн урин цаг хэдийн иржээ. Байгаль дэлхий өнгөө засан буй тавдугаар сарын эхний зочноороо бид боловсролын салбарт шинэ өнгө төрх, шинэ салхийг сэвэлзүүлж, хамтын хүчээр өөрчлөлтийг бий болгож буй нэгэн гэр бүл болох Б.Батжин, А.Энхжин нарын гэр бүлийг онцлохоор бэлтгэлээ. Тэдний хувьд гэр бүлийн хамтаар "ELF Group"-ийг удирдан залдаг бөгөөд байгууллагаараа дамжуулан боловсролын салбарт жинтэй өөрчлөлтийг хийхээр зорьж буй. Ингээд тэдний мэдлэг, туршлагаа харамгүй хуваалцсан, баялаг түүхээр хамтдаа аялцгаая.
Нэр:
А.Энхжин
Ажил:
Tomujin Academy-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирал
Ам бүл:
4
Сошиал хуудсууд:
Enkhjin Amraa
(Facebook), @
enjii.a
(Instagram)

БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Сайн байцгаана уу, намайг А.Энхжин гэдэг. Би "
Томүжин академи
"-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирлаар ажилладаг. Харин манай нөхрийг
Б.Батжин
гэдэг. "ELF Education Group"-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байна.

Бид одоогоос найман жилийн өмнө миний төрсөн өдрийн үдэшлэг дээр анх учирсан түүхтэй. Тэр цагаас хойш гэр бүл минь өргөжин ам бүл дөрвүүлээ болсон. Том хүүг маань Б.Очир-Эрдэнэ гэдэг, бага охиныг маань Б.Есүй-Эрдэнэ гэдэг. Манай гэр бүлийн тухайд, гэр орны ажлыг ч тэр, гадуур ажил төрлөө ч адил тэнцүү хуваан авч явахыг хичээдэг. Гэхдээ мэдээж хоёр биенийхээ ажлын ачааллаас шалтгаалан нэг нэгнээ нөхөх байдлаар ар гэрээ авч явна. Хэдийгээр нөхөр бид хоёр ажил хийн завгүй байдаг ч гэсэн үр хүүхдүүдтэйгээ хамт байх цагаа маш чанартайгаар өнгөрүүлэхийг эрмэлздэг. Тиймдээ ч хүүхдүүд маань "Аав ээжтэйгээ бага цагийг өнгөрүүлж байна даа" гэсэн мэдрэмжийг авдаггүй байх гэж боддог. Ер нь би ажлаа ч хийгээд, хүүхдүүддээ ч цаг гаргаад ажил амьдралаа тэнцвэртэй байлгахыг хичээдэг юм.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Манайх байгууллагаараа өглөө 6:30 минут гэхэд фитнест явдаг соёлтой. Тэр ч утгаараа манай нөхөр удирдагч хүний хувьд зайлшгүй фитнест явдаг. Нөхрийг явсны дараа би босож хүүхдүүдээ сэрээн хамтдаа сургуульд явах бэлтгэлээ ханган, цай ундаа уусаар долоон цаг өнгөрөөж гэрээсээ гарцгаадаг. Хүүхдүүдийн маань хичээл найман цагаас эхэлдэг юм.

Ажлын өдрүүдэд орой хүүхдүүдийгээ унтахаас өмнө ярилцаж, зарим үед ном уншиж өгдөг. Харин амралтын өдрийн нэг өдрийг зөвхөн гэр бүлийн өдөр гэж тогтон гэр бүлээрээ цагийг чанартай өнгөрүүлэхийг зорьдог. Өглөө хамтдаа цай уухаас эхлэн өдөр гарч кино үзэх, агаар салхинд гарах, тоглоомын төвд тоглох гээд тухайн өдөр гэр бүлээрээ юу хиймээр байгаагаа хамтдаа ярилцан шийдэцгээдэг. Оройны хувьд ширээ тойрон халуун ам бүлээрээ хооллонгоо, тухайн долоо хоногоо дүгнэж, гэр бүлийн яриа өрнүүлдэг. Ярилцахдаа хүүхдүүдээ аливаа шийдвэр гаргалтдаа оролцуулан хамтын дүрэм тогтоодог юм. Манай хүү л гэхэд энэ таны биш бидний тогтоосон дүрэм биз дээ гэж их ярьдаг. Үүнийг нь ч зөв, эрүүл харилцаа гэж боддог. Учир нь энэ бидний л гэр бүл шүү дээ. Хүүхдүүд ч гэсэн өөрсдийнх нь үзэл бодол шингэсэн дүрмийг дагахдаа дуртай байдаг. Нөгөөтээгүүр тэд маань өөрсдийн гэсэн үзэл бодолтой, шийдвэр гаргах чадвартай болж хүмүүжихээс гадна ээж аавын зүгээс хүүхдүүдтэйгээ тушаасан, албадсан маягийн харилцаа үүсгэхгүй амар байдаг юм.

ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Нөхөр бид хоёр хүүхэд хүмүүжлийн арга барилаа хоорондоо сайн ярилцаж байж тохирдог. Нэгдүгээрт, бид хүүхдүүдээ ямар нэг нөхцөлгүйгээр хайрлаж байгаагаа мэдрүүлэхийг хичээдэг. Угаас л хүүхдүүд маань амьдрал дээр гараад олон юм үзэж туулна, алдаж ононо. Тэр болгоныг даван туулах хүч нь ямар ч нөхцөлгүйгээр намайг хайрлах хүн байгаа гэдэг итгэл үнэмшлээс төрдөг болов уу. Хүүхдүүдийгээ ийм итгэл үнэмшилтэй болгож хүмүүжүүлснээр тэд маань өөртөө итгэлтэй, айх айдасгүй нэгэн болох юм. Хоёрдугаарт, хүүхдүүдийнхээ үзэл бодлыг сонсож, аливаа юмсыг тайлбарлаж, ярилцахыг хичээдэг. Яагаад гэвэл хүүхэд аливаа зүйлийн учир шалтгааныг мэдсэнийхээ дараа тухайн зүйл дээр алдах магадлал нь бага байдаг шүү дээ. Хэрэв би болохгүй гэсэн болохоор болохгүй гэх хандлагаар хүүхэдтэйгээ харилцаад байвал алдсан алдаагаа ахин дахин давтах магадлалтай. Хүүхдүүдийнхээ үзэл бодлыг шийдвэр гаргалтдаа тусгаж, тэдний оролцоог бий болгосноор тэд маань ядаж л аав ээждээ үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж бие даасан нэгэн болон өсөж торниж байгаад их баяртай байдаг.

ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Би хүүхдүүддээ ном их уншиж өгдөг. Манай хүү л гэхэд нялхдаа багадаа гурван номын ард гарч байж унтдаг байсан. Ном уншиж өгөхдөө утгыг нь ярилцаж, өнгийг нь хэлүүлэх гэх мэтээр өөрийнх нь оролцоотой уншиж өгдөг байсан. Энэ мэтчилэн гэр бүлээрээ унших дадалд суралцахыг зорьдог юм.

Дээр хэлсэнчлэн бид амралтын нэг өдрийг сонгон гэр бүлээрээ цагийг өнгөрүүлэхдээ гэр бүлийн кино үзэх дуртай. Хэрвээ манай хүүхдүүдээс гэр бүлтэйгээ хийх хамгийн дуртай зүйлээ нэрлэ гэвэл "гэр бүлийн кино үзэх" гэж шууд хариулах байх. Учир нь бид үзэх киногоо хамтдаа сонгож, попкорноо бэлдэж, зурагтынхаа урд матраасаа дэвсээд, хүүхдүүд маань майхнаа бариад л тусгай орчин бүрдүүлж үздэг юм. Ингэж үзэж буй үйл явц нь юу юунаас илүү дурсамж дүүрэн, мартагдашгүй, үнэ цэнтэй байдаг болов уу.

хҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Миний хувьд сургуулиа төгссөн жилээ анхны хүүхдээ өлгийдөн авч байсан болохоор хараахан ажлын арга барилтай болоогүй байсан гэсэн үг. Харин хоёр дахь хүүхдээ төрүүлэх үедээ ажил, амьдралынхаа аль алинд нь тодорхой туршлагыг хуримтлуулж чадсан. Ер нь аль ч цаг үед хүүхдүүдийн маань сайн сайхан байдал, эрүүл мэнд номер нэгт байна. Гэхдээ тэглээ гээд бүхий л цагийг хүүхдүүдтэйгээ өнгөрүүлэн, ажил карьераа орхино гэсэн үг биш. Аль алийг нь тэнцвэртэй авч явахыг зорьдог. Ингэхдээ хүүхдүүдтэйгээ хамт байх цагаа чанартайгаар өнгөрүүлэхийг хичээдэг. Зарим айлд аав, ээжүүд нь гэртээ байгаа хэрнээ хүүхдүүдтэйгээ харилцдаггүй тохиолдлууд байдаг шүү дээ. Нэг ёсондоо нэг газар хамтдаа оршиж байгаа гэсэн үг. Ийм тохиолдолд хүүхдийн өнцгөөс харахад аав ээж нь ажил дээрээ байх, гэртээ байхын ялгаа нэг их байхгүй юм шиг санагддаг. Иймээс бага гэлтгүй байгаа цагаа хүүхдүүддээ чанартайгаар зарцуулах нь чухал гэж боддог.

Үзэл бодлын тухайд үндсэн баримталдаг зарчим маань нэг их өөрчлөгдөөгүй. Харин ээж болсны дараа энэрэнгүй, өрөвч зөөлөн болж өөрчлөгдсөн юм шиг ээ. Бүх хүүхдүүд л миний хүүхэд юм шиг бусдад өөриймсөг ханддаг болсон. Мөн үр хүүхдүүдийн маань үлдэх нийгэм гэдэг утгаараа нийгэм, улс төрийн тогтолцоонд шүүмжлэлтэй ханддаг болсон байна.

ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Миний хувьд төгс амралт гэдэг нь хээр гараад зүлгэн дээр хэвтэнгээ байгалийн чимээ сонсон, орчноос тасарч ганцаараа байх юм уу даа. Гэхдээ тэр бүр ингэж амарч чаддаггүй. Ихэвчлэн хүүхдүүдтэйгээ цагийг өнгөрүүлж амардаг юм байна.

Бусдын туслалцааг их авдаг. Тухайлбал манай ээж арыг маань бат даадаг. Нөхөр бид хоёрыг ажилтай үед хүүхдүүдийг маань сургууль, цэцэрлэгээс нь авч, ажил тартал харж өгдөг байх жишээний. Бусдын туслалцаагүйгээр ажил, амьдралаа зохицуулна гэдэг нэлээн чанга. Тэр ч утгаараа хүүхдүүдээ харангаа ажлаа зохицуулдаг хүмүүсийг биширдэг шүү. Мөн туслах хүнтэй байгаа өөрийгөө их азтай хүн гэж боддог.

АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
Би том хүүгээ хоёр настайд, охиныгоо зургаан сартайд нь ажилдаа орж байсан юм. Тэгэхэд хүүхдүүддээ хангалттай цаг гаргаж чадахгүй байгаадаа мөн хэтэрхий хувиа хичээж байгаа мэт санагдах бүрдээ дотроо их зөрчилддөг байлаа. Ялангуяа өвлийн цагт хүүхдүүд маань сургууль цэцэрлэгт явахдаа амархан ханиад томуу тусах, тэр нь хатгаа болж хүндрэх үед хамгийн хэцүү. Мөн хүүхдүүдээ өвдсөн үед ажлаасаа чөлөө авах шаардлага гарч ажилдаа хариуцлага алдаж буй мэт санагдаж аль аль талдаа өөртөө урам хугарах мэдрэмжийг авах их хэцүү. Гэхдээ одоо хүүхдүүд маань гараас гарч, харьцангуй өөрийгөө илэрхийлэх чадвартай болцгоосон болохоор тэр мэдрэмжүүдийг мэдрэх нь багассан.

ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Ээж, аав байна гэдэг их инээдтэй юм билээ. Хүүхдүүдийнхээ хийж буй жижигхэн зүйлд л баярлаж, хөөрөөд л... Заавал том зүйл дээр гэлтгүй өдөр бүр л хүүхдүүдээрээ бахархаж, баярладаг. Ерөөс хүүхдүүд маань эрүүл саруул өсөж торниж байгаа нь л хамгийн том баяр, бахдал шүү дээ.

ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Би нөхцөлгүйгээр хайрлах тухай номоос уншиж байсан юм. Энэ мэдрэмжийг хүүхдэдээ мэдрүүлсэн байгаа цагт ядаж л тэр хүүхэд цаашдын амьдралдаа эрсдэл гаргахаас айхгүй, өөртөө итгэлтэй болж хүмүүждэг талаар гардаг. Харин бид нарын үеийн ээж аав нарын дийлэнх хувь нь хүүхдэдээ "Би чамайг яаж ч байсан хайрлана" гэсэн мэдрэмжийг бие болоод сэтгэл зүйн аль аль талаасаа илэрхийлэлгүй өсгөсөн юм шиг санагддаг. Тийм болоод ч тэр үү бид "Хүн юу гээд бодчих бол" гэдэг айдсаас өгсүүлээд гэртээ ч тэр "Хэрвээ би ингэчихвэл аав, ээж минь яах бол, ачыг нь хариулж чадахгүй байх вий дээ" гэх мэтээр жижиг сажиг бүхий л асуудалд хэн нэгнээс хараат байж, зуун хувь өөрийнхөөрөө амьдарч чаддаггүй. Ийм айдастай амьдарч байгаа хүмүүс сэтгэл гутралд орох нь амархан шүү дээ.

Ер нь дан ганц Монгол ч гэлтгүй Ази хүмүүжил ээж, аав дээр цөмийг тавьдаг. Харин энэхүү ном нь тухайн хүүхдэд хамааралтай бүх зүйлийг өөрөөр нь мэдрүүлж, туршуулахыг заадаг. Жишээлбэл, гэрийн даалгавар хийх тухайд аав, ээж нарын гаргадаг алдаа нь хүүхдээсээ "Чи гэрийн даалгавраа хийсэн үү, хийгээгүй бол хийгээч ээ" гэж асуух нь олонтоо. Ингэж асуух нь хүүхдийн хувьд гэрийн даалгавар гэдэг зүйл нь аав, ээжийн үүрэг болж хувирдаг. Учир нь тухайн хүүхэд дараа нь гэрийн даалгавраа хийхдээ аав, ээжийгээ баяртай болгохын тулд буюу өөрийн хариуцлагыг ухамсарлахгүйгээр хэн нэгний төлөө хийдэг болно гэсэн үг. Энэ нь цаашдаа хүүхэд өөр дээрээ хариуцлагыг авч чаддаггүй, хэн нэгнээс хараат нэгэн болгож хүмүүжихэд хүргэдэг. Харин үүний оронд "Хэрвээ чамд гэрийн даалгавар байгаа бол би орой есөн цаг хүртэл чамд туслах боломжтой байгаа шүү" гэх байдлаар хэлэх нь зүйтэй. Ингэснээр хүүхэд өөрөө шийдвэр гарган, хариуцлагаа ухамсарлах юм. Дээрээс нь заасан хугацаанд чинь ирж тусламж аваагүй тохиолдолд өөрийнх нь хариуцлагын асуудал гээд орхичих хэрэгтэй юм билээ. Эхэн үедээ ингэх нь мэдээж хэцүү ч гэлээ үр дүн нь сайнаар эргэх учраас тэвчээртэй байх хэрэгтэй. Энэ аргыг зөвхөн гэрийн даалгавар дээр гэлтгүй бүхий л зүйлс дээр хэрэгжүүлвэл зохимжтой. Хамгийн гол нь уг арга барилыг хэрэгжүүлэхдээ хүүхдэдээ ямар ч үр дагавар, шийдвэр, сонголт гаргасан ээж, аав нь хэзээд туслахад бэлэн шүү гэсэн сэтгэгдлийг л өгөх нь чухал.

ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Өөрөө өөртэйгөө ярилцдаг, өөрийгөө сонсдог, дотоод мөн чанараа хүндэлдэг, түүндээ итгэдэг хүн болоосой л гэж их хүсдэг дээ. Хүн дотоод мөн чанараа хүлээн зөвшөөрөөгүйгээс үүдэн дүр эсгэж амьдрах нь олон. Хүүхдүүд маань өөрөө өөрийгөө хүлээн зөвшөөрч, өөрийнхөөрөө байснаар ямар ч нийгмийн харилцаанд орсон бусдаар хайрлуулж, сэтгэл ханамжтай, аз жаргал дүүрэн амьдарч чадна.


Нялх ногоо ургаж, модод гөлөглөсөн урин цаг хэдийн иржээ. Байгаль дэлхий өнгөө засан буй тавдугаар сарын эхний зочноороо бид боловсролын салбарт шинэ өнгө төрх, шинэ салхийг сэвэлзүүлж, хамтын хүчээр өөрчлөлтийг бий болгож буй нэгэн гэр бүл болох Б.Батжин, А.Энхжин нарын гэр бүлийг онцлохоор бэлтгэлээ. Тэдний хувьд гэр бүлийн хамтаар "ELF Group"-ийг удирдан залдаг бөгөөд байгууллагаараа дамжуулан боловсролын салбарт жинтэй өөрчлөлтийг хийхээр зорьж буй. Ингээд тэдний мэдлэг, туршлагаа харамгүй хуваалцсан, баялаг түүхээр хамтдаа аялцгаая.
**Нэр:** А.Энхжин
**Ажил:** Tomujin Academy-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирал
**Ам бүл:** 4
**Сошиал хуудсууд:** Enkhjin Amraa (Facebook), @enjii.a (Instagram)
### БИДЭНД ГЭР БҮЛЭЭ ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛНА УУ? ГЭР БҮЛИЙН ҮҮРГЭЭ ХЭРХЭН ХУВААРИЛДАГ ВЭ?
Сайн байцгаана уу, намайг А.Энхжин гэдэг. Би "Томүжин академи"-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирлаар ажилладаг. Харин манай нөхрийг Б.Батжин гэдэг. "ELF Education Group"-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байна.
Бид одоогоос найман жилийн өмнө миний төрсөн өдрийн үдэшлэг дээр анх учирсан түүхтэй. Тэр цагаас хойш гэр бүл минь өргөжин ам бүл дөрвүүлээ болсон. Том хүүг маань Б.Очир-Эрдэнэ гэдэг, бага охиныг маань Б.Есүй-Эрдэнэ гэдэг. Манай гэр бүлийн тухайд, гэр орны ажлыг ч тэр, гадуур ажил төрлөө ч адил тэнцүү хуваан авч явахыг хичээдэг. Гэхдээ мэдээж хоёр биенийхээ ажлын ачааллаас шалтгаалан нэг нэгнээ нөхөх байдлаар ар гэрээ авч явна. Хэдийгээр нөхөр бид хоёр ажил хийн завгүй байдаг ч гэсэн үр хүүхдүүдтэйгээ хамт байх цагаа маш чанартайгаар өнгөрүүлэхийг эрмэлздэг. Тиймдээ ч хүүхдүүд маань "Аав ээжтэйгээ бага цагийг өнгөрүүлж байна даа" гэсэн мэдрэмжийг авдаггүй байх гэж боддог. Ер нь би ажлаа ч хийгээд, хүүхдүүддээ ч цаг гаргаад ажил амьдралаа тэнцвэртэй байлгахыг хичээдэг юм.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ӨГЛӨӨ, ОРОЙНЫ ДАДЛУУД ГЭВЭЛ?
Манайх байгууллагаараа өглөө 6:30 минут гэхэд фитнест явдаг соёлтой. Тэр ч утгаараа манай нөхөр удирдагч хүний хувьд зайлшгүй фитнест явдаг. Нөхрийг явсны дараа би босож хүүхдүүдээ сэрээн хамтдаа сургуульд явах бэлтгэлээ ханган, цай ундаа уусаар долоон цаг өнгөрөөж гэрээсээ гарцгаадаг. Хүүхдүүдийн маань хичээл найман цагаас эхэлдэг юм.
Ажлын өдрүүдэд орой хүүхдүүдийгээ унтахаас өмнө ярилцаж, зарим үед ном уншиж өгдөг. Харин амралтын өдрийн нэг өдрийг зөвхөн гэр бүлийн өдөр гэж тогтон гэр бүлээрээ цагийг чанартай өнгөрүүлэхийг зорьдог. Өглөө хамтдаа цай уухаас эхлэн өдөр гарч кино үзэх, агаар салхинд гарах, тоглоомын төвд тоглох гээд тухайн өдөр гэр бүлээрээ юу хиймээр байгаагаа хамтдаа ярилцан шийдэцгээдэг. Оройны хувьд ширээ тойрон халуун ам бүлээрээ хооллонгоо, тухайн долоо хоногоо дүгнэж, гэр бүлийн яриа өрнүүлдэг. Ярилцахдаа хүүхдүүдээ аливаа шийдвэр гаргалтдаа оролцуулан хамтын дүрэм тогтоодог юм. Манай хүү л гэхэд энэ таны биш бидний тогтоосон дүрэм биз дээ гэж их ярьдаг. Үүнийг нь ч зөв, эрүүл харилцаа гэж боддог. Учир нь энэ бидний л гэр бүл шүү дээ. Хүүхдүүд ч гэсэн өөрсдийнх нь үзэл бодол шингэсэн дүрмийг дагахдаа дуртай байдаг. Нөгөөтээгүүр тэд маань өөрсдийн гэсэн үзэл бодолтой, шийдвэр гаргах чадвартай болж хүмүүжихээс гадна ээж аавын зүгээс хүүхдүүдтэйгээ тушаасан, албадсан маягийн харилцаа үүсгэхгүй амар байдаг юм.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨЖ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХДЭЭ АШИГЛАДАГ СОНИРХОЛТОЙ АРГА, ТЕХНИКЭЭСЭЭ ХУВААЛЦВАЛ?
Нөхөр бид хоёр хүүхэд хүмүүжлийн арга барилаа хоорондоо сайн ярилцаж байж тохирдог. Нэгдүгээрт, бид хүүхдүүдээ ямар нэг нөхцөлгүйгээр хайрлаж байгаагаа мэдрүүлэхийг хичээдэг. Угаас л хүүхдүүд маань амьдрал дээр гараад олон юм үзэж туулна, алдаж ононо. Тэр болгоныг даван туулах хүч нь ямар ч нөхцөлгүйгээр намайг хайрлах хүн байгаа гэдэг итгэл үнэмшлээс төрдөг болов уу. Хүүхдүүдийгээ ийм итгэл үнэмшилтэй болгож хүмүүжүүлснээр тэд маань өөртөө итгэлтэй, айх айдасгүй нэгэн болох юм. Хоёрдугаарт, хүүхдүүдийнхээ үзэл бодлыг сонсож, аливаа юмсыг тайлбарлаж, ярилцахыг хичээдэг. Яагаад гэвэл хүүхэд аливаа зүйлийн учир шалтгааныг мэдсэнийхээ дараа тухайн зүйл дээр алдах магадлал нь бага байдаг шүү дээ. Хэрэв би болохгүй гэсэн болохоор болохгүй гэх хандлагаар хүүхэдтэйгээ харилцаад байвал алдсан алдаагаа ахин дахин давтах магадлалтай. Хүүхдүүдийнхээ үзэл бодлыг шийдвэр гаргалтдаа тусгаж, тэдний оролцоог бий болгосноор тэд маань ядаж л аав ээждээ үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж бие даасан нэгэн болон өсөж торниж байгаад их баяртай байдаг.
### ТАНАЙ ГЭРИЙНХНИЙ ДУРТАЙ ХҮҮХДИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ХҮҮХДИЙН / ГЭР БҮЛИЙН КОНТЕНТ?
Би хүүхдүүддээ ном их уншиж өгдөг. Манай хүү л гэхэд нялхдаа багадаа гурван номын ард гарч байж унтдаг байсан. Ном уншиж өгөхдөө утгыг нь ярилцаж, өнгийг нь хэлүүлэх гэх мэтээр өөрийнх нь оролцоотой уншиж өгдөг байсан. Энэ мэтчилэн гэр бүлээрээ унших дадалд суралцахыг зорьдог юм.
Дээр хэлсэнчлэн бид амралтын нэг өдрийг сонгон гэр бүлээрээ цагийг өнгөрүүлэхдээ гэр бүлийн кино үзэх дуртай. Хэрвээ манай хүүхдүүдээс гэр бүлтэйгээ хийх хамгийн дуртай зүйлээ нэрлэ гэвэл "гэр бүлийн кино үзэх" гэж шууд хариулах байх. Учир нь бид үзэх киногоо хамтдаа сонгож, попкорноо бэлдэж, зурагтынхаа урд матраасаа дэвсээд, хүүхдүүд маань майхнаа бариад л тусгай орчин бүрдүүлж үздэг юм. Ингэж үзэж буй үйл явц нь юу юунаас илүү дурсамж дүүрэн, мартагдашгүй, үнэ цэнтэй байдаг болов уу.
### хҮҮХЭДТЭЙ БОЛСНООР ТАНЫ АЖЛЫН АРГА БАРИЛ, ҮЗЭЛ БОДОЛ ХЭРХЭН ӨӨРЧЛӨГДСӨН БЭ?
Миний хувьд сургуулиа төгссөн жилээ анхны хүүхдээ өлгийдөн авч байсан болохоор хараахан ажлын арга барилтай болоогүй байсан гэсэн үг. Харин хоёр дахь хүүхдээ төрүүлэх үедээ ажил, амьдралынхаа аль алинд нь тодорхой туршлагыг хуримтлуулж чадсан. Ер нь аль ч цаг үед хүүхдүүдийн маань сайн сайхан байдал, эрүүл мэнд номер нэгт байна. Гэхдээ тэглээ гээд бүхий л цагийг хүүхдүүдтэйгээ өнгөрүүлэн, ажил карьераа орхино гэсэн үг биш. Аль алийг нь тэнцвэртэй авч явахыг зорьдог. Ингэхдээ хүүхдүүдтэйгээ хамт байх цагаа чанартайгаар өнгөрүүлэхийг хичээдэг. Зарим айлд аав, ээжүүд нь гэртээ байгаа хэрнээ хүүхдүүдтэйгээ харилцдаггүй тохиолдлууд байдаг шүү дээ. Нэг ёсондоо нэг газар хамтдаа оршиж байгаа гэсэн үг. Ийм тохиолдолд хүүхдийн өнцгөөс харахад аав ээж нь ажил дээрээ байх, гэртээ байхын ялгаа нэг их байхгүй юм шиг санагддаг. Иймээс бага гэлтгүй байгаа цагаа хүүхдүүддээ чанартайгаар зарцуулах нь чухал гэж боддог.
Үзэл бодлын тухайд үндсэн баримталдаг зарчим маань нэг их өөрчлөгдөөгүй. Харин ээж болсны дараа энэрэнгүй, өрөвч зөөлөн болж өөрчлөгдсөн юм шиг ээ. Бүх хүүхдүүд л миний хүүхэд юм шиг бусдад өөриймсөг ханддаг болсон. Мөн үр хүүхдүүдийн маань үлдэх нийгэм гэдэг утгаараа нийгэм, улс төрийн тогтолцоонд шүүмжлэлтэй ханддаг болсон байна.
### ТА ХЭРХЭН АМАРДАГ ВЭ? ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР БУСДЫН ТУСЛАЛЦААГ ХЭР АВДАГ ВЭ?
Миний хувьд төгс амралт гэдэг нь хээр гараад зүлгэн дээр хэвтэнгээ байгалийн чимээ сонсон, орчноос тасарч ганцаараа байх юм уу даа. Гэхдээ тэр бүр ингэж амарч чаддаггүй. Ихэвчлэн хүүхдүүдтэйгээ цагийг өнгөрүүлж амардаг юм байна.
Бусдын туслалцааг их авдаг. Тухайлбал манай ээж арыг маань бат даадаг. Нөхөр бид хоёрыг ажилтай үед хүүхдүүдийг маань сургууль, цэцэрлэгээс нь авч, ажил тартал харж өгдөг байх жишээний. Бусдын туслалцаагүйгээр ажил, амьдралаа зохицуулна гэдэг нэлээн чанга. Тэр ч утгаараа хүүхдүүдээ харангаа ажлаа зохицуулдаг хүмүүсийг биширдэг шүү. Мөн туслах хүнтэй байгаа өөрийгөө их азтай хүн гэж боддог.
### АЖИЛЛАДАГ ЭЭЖ БАЙХЫН ХАМГИЙН ХЭЦҮҮ НЬ ЮУ ВЭ?
Би том хүүгээ хоёр настайд, охиныгоо зургаан сартайд нь ажилдаа орж байсан юм. Тэгэхэд хүүхдүүддээ хангалттай цаг гаргаж чадахгүй байгаадаа мөн хэтэрхий хувиа хичээж байгаа мэт санагдах бүрдээ дотроо их зөрчилддөг байлаа. Ялангуяа өвлийн цагт хүүхдүүд маань сургууль цэцэрлэгт явахдаа амархан ханиад томуу тусах, тэр нь хатгаа болж хүндрэх үед хамгийн хэцүү. Мөн хүүхдүүдээ өвдсөн үед ажлаасаа чөлөө авах шаардлага гарч ажилдаа хариуцлага алдаж буй мэт санагдаж аль аль талдаа өөртөө урам хугарах мэдрэмжийг авах их хэцүү. Гэхдээ одоо хүүхдүүд маань гараас гарч, харьцангуй өөрийгөө илэрхийлэх чадвартай болцгоосон болохоор тэр мэдрэмжүүдийг мэдрэх нь багассан.
### ЭЦЭГ ЭХИЙН ХУВИАР ХАМГИЙН ИХ БАЯРЛАСАН, БАХАРХСАН МӨЧ?
Ээж, аав байна гэдэг их инээдтэй юм билээ. Хүүхдүүдийнхээ хийж буй жижигхэн зүйлд л баярлаж, хөөрөөд л... Заавал том зүйл дээр гэлтгүй өдөр бүр л хүүхдүүдээрээ бахархаж, баярладаг. Ерөөс хүүхдүүд маань эрүүл саруул өсөж торниж байгаа нь л хамгийн том баяр, бахдал шүү дээ.
### ХҮҮХЭД ӨСГӨХТЭЙ ХОЛБООТОЙ АВСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ БАЙСАН БЭ?
Би нөхцөлгүйгээр хайрлах тухай номоос уншиж байсан юм. Энэ мэдрэмжийг хүүхдэдээ мэдрүүлсэн байгаа цагт ядаж л тэр хүүхэд цаашдын амьдралдаа эрсдэл гаргахаас айхгүй, өөртөө итгэлтэй болж хүмүүждэг талаар гардаг. Харин бид нарын үеийн ээж аав нарын дийлэнх хувь нь хүүхдэдээ "Би чамайг яаж ч байсан хайрлана" гэсэн мэдрэмжийг бие болоод сэтгэл зүйн аль аль талаасаа илэрхийлэлгүй өсгөсөн юм шиг санагддаг. Тийм болоод ч тэр үү бид "Хүн юу гээд бодчих бол" гэдэг айдсаас өгсүүлээд гэртээ ч тэр "Хэрвээ би ингэчихвэл аав, ээж минь яах бол, ачыг нь хариулж чадахгүй байх вий дээ" гэх мэтээр жижиг сажиг бүхий л асуудалд хэн нэгнээс хараат байж, зуун хувь өөрийнхөөрөө амьдарч чаддаггүй. Ийм айдастай амьдарч байгаа хүмүүс сэтгэл гутралд орох нь амархан шүү дээ.
Ер нь дан ганц Монгол ч гэлтгүй Ази хүмүүжил ээж, аав дээр цөмийг тавьдаг. Харин энэхүү ном нь тухайн хүүхдэд хамааралтай бүх зүйлийг өөрөөр нь мэдрүүлж, туршуулахыг заадаг. Жишээлбэл, гэрийн даалгавар хийх тухайд аав, ээж нарын гаргадаг алдаа нь хүүхдээсээ "Чи гэрийн даалгавраа хийсэн үү, хийгээгүй бол хийгээч ээ" гэж асуух нь олонтоо. Ингэж асуух нь хүүхдийн хувьд гэрийн даалгавар гэдэг зүйл нь аав, ээжийн үүрэг болж хувирдаг. Учир нь тухайн хүүхэд дараа нь гэрийн даалгавраа хийхдээ аав, ээжийгээ баяртай болгохын тулд буюу өөрийн хариуцлагыг ухамсарлахгүйгээр хэн нэгний төлөө хийдэг болно гэсэн үг. Энэ нь цаашдаа хүүхэд өөр дээрээ хариуцлагыг авч чаддаггүй, хэн нэгнээс хараат нэгэн болгож хүмүүжихэд хүргэдэг. Харин үүний оронд "Хэрвээ чамд гэрийн даалгавар байгаа бол би орой есөн цаг хүртэл чамд туслах боломжтой байгаа шүү" гэх байдлаар хэлэх нь зүйтэй. Ингэснээр хүүхэд өөрөө шийдвэр гарган, хариуцлагаа ухамсарлах юм. Дээрээс нь заасан хугацаанд чинь ирж тусламж аваагүй тохиолдолд өөрийнх нь хариуцлагын асуудал гээд орхичих хэрэгтэй юм билээ. Эхэн үедээ ингэх нь мэдээж хэцүү ч гэлээ үр дүн нь сайнаар эргэх учраас тэвчээртэй байх хэрэгтэй. Энэ аргыг зөвхөн гэрийн даалгавар дээр гэлтгүй бүхий л зүйлс дээр хэрэгжүүлвэл зохимжтой. Хамгийн гол нь уг арга барилыг хэрэгжүүлэхдээ хүүхдэдээ ямар ч үр дагавар, шийдвэр, сонголт гаргасан ээж, аав нь хэзээд туслахад бэлэн шүү гэсэн сэтгэгдлийг л өгөх нь чухал.
### ХҮҮХДЭЭ ЯМАР ХҮН БОЛООСОЙ ГЭЖ, ЯМАР ЧАНАРЫГ ӨӨРИЙМШҮҮЛЭЭСЭЙ ГЭЖ ХҮСДЭГ ВЭ?
Өөрөө өөртэйгөө ярилцдаг, өөрийгөө сонсдог, дотоод мөн чанараа хүндэлдэг, түүндээ итгэдэг хүн болоосой л гэж их хүсдэг дээ. Хүн дотоод мөн чанараа хүлээн зөвшөөрөөгүйгээс үүдэн дүр эсгэж амьдрах нь олон. Хүүхдүүд маань өөрөө өөрийгөө хүлээн зөвшөөрч, өөрийнхөөрөө байснаар ямар ч нийгмийн харилцаанд орсон бусдаар хайрлуулж, сэтгэл ханамжтай, аз жаргал дүүрэн амьдарч чадна.