LevelUp: Б.Батзаяа (Зак): Product Design-тай холбоотой туршлага ба зөвлөгөө
<div class="article-body">
          <h2><div>Гарааны бизнес эрхлэгчид, стартап сонирхогч залууст зориулсан "Level Up" контент талбарт тавтай морил. Бид "Мобиком" корпорацийн дэргэдэх, гарааны бизнес болон инновацыг дэмжих төв "Moffice"-той хамтран стартапуудад зориулсан үнэ цэнтэй зөвлөмж, мэдээ мэдээлэл, сайн туршлагуудыг түгээхээс гадна ажлын талбар дээр давшиж яваа Монголын шилдэг энтрепренерүүдийн туршлага, арга барилыг энэхүү нийтлэлдээ хуваалцах юм.</div><div><br></div><div>Ээлжит дугаартаа бид ТэнГэрЛиг Медиа Нэгдлийн үйл ажиллагаа хариуцсан захирал, Unread Медиа компанийн хамтран байгуулагч Б.Батзаяа буюу Закийн бүтээгдэхүүний дизайны (product design) талаарх туршлага болон зөвлөгөөг хүргэж байна. Тэрээр уг сэдвээр ярилцахдаа Unread Media компани болон платформууд хэрхэн бүтсэн талаар болон тэрхүү үйл явцад ямар саад бэрхшээл тулгарч, яаж давж гарсан бодит кэйс дээр тулгуурлан өөрийн туршлагаас хуваалцсан юм. </div><div><br></div></h2><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/fbfd33fe6241c3c9695edc4c9f7cde07.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Unread хэрхэн бүтсэн бэ?</h3><p>АНУ-д суралцаж байхад (~2012) Монголоос мэдээлэл авах тун ярвигтай, тэр дундаа бизнес, технологи болон гарааны бизнесийн түвшинд юу болоод байгаа нь бараг л мэдэгддэггүй шахуу байсан. Мэдээллийн сайтууд нь хар бараан мэдээ давамгай, залуучуудын хийж бүтээж байгаа зүйлс нь сошиал дээрх хэдэн постоос хэтрэхгүй. Тэгээд Монголд ирсний дараа "Форбес Монгол" сэтгүүлийн "30 хүртэлх 30" жагсаалтын буянаар Д.Ганзориг, А.Ундрал хоёртойгоо уулзаж Монголын TechCrunch эсвэл Mashable хэрэгтэй байна гэдэг дээр санал нэгдсэн. Монголд залуучууд шинийг хийж бүтээх хүсэл эрмэлзэл дүүрэн, шинэчлэл өөрчлөлтийг авчрах урам зориг нь хангалттай байсан хэдий ч тэдний бүтээн байгуулж байгааг олон нийтэд хүргэх, таниулах дагнасан медиа платформ хараахан байгаагүй. Чухам энэ орон зайг нөхөх гэж л Unread Media компанийг хамтран байгуулж, www.unread.today сайт маань 2015 оны 9 сарын 23-нд нээлтээ хийж байлаа.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Unread-ийг хэрхэн бүтээсэн бэ?</h3><p>Тухайн үед бидний гол зорилго өөрсдийн салбартаа тоглоомын дүрмийг өөрчлөхөөр зорьж буй залуусыг ил гаргах, тэднийг таниулахад чиглэж байсан. Үүнээс гадна медиа платформ талаасаа гаргасан контент, нийтлэл бүрийг уншигчдадаа тогтмол, хүртээмжтэй хүргэх, мөн алдахгүй уншуулах нь дараагийн том зорилго байлаа. Ингээд хэрэглэгчдээ судалж, эрэл хайгуул хийсний дүнд имэйлнээс ерөнхий санаа, концептоо авах нь зүйтэй гэсэн шийдэлд хүрсэн. Өөрөөр хэлбэл, хүн өөрт ирсэн чухал имэйлийг алдалгүй уншихыг хичээдэг буюу энэ нь аль хэзээний суралцчихсан, дахин заах шаардлагагүй (mental model) дадал байсан учраас Unread-ийн контент бүрийг түүнтэй адилтган хүлээн авдаг болгоход анхаарсан гэсэн үг. <br> <br>Уншаагүй имэйлүүд “Unread” гэсэн текст, тод хар өнгөтэй, урдаа дугуй цэнхэр тэмдэглэгээтэй байдгийг бүгд мэднэ. Эндээс нэр, лого болон нийтлэлийн бодлого маань үүссэн. Хэдийн нүдэнд дассан, ойр дотно сэтгэгдэл төрүүлэх концептыг сонгосон нь тун оновчтой байсан нь нээгдсэн эхний өдрөөсөө л мэдрэгдсэн шүү. Өдөрт аливаа залуу мэргэжилтэнд дунджаар нэг зайлшгүй унших ёстой имэйл ирнэ гэдэг таамаглалын дагуу өдөрт нэг л чанартай нийтлэл гаргаж байя гэдэг сонголтыг хийсэн. Харин сонирхолтой байлгах үүднээс долоо хоногийн өдөр бүрээр өөр өөр булангуудыг нээсэн. Ийнхүү нийтлэлээ төрөлжүүлж, тогтмол асуултын дагуу хайрцаглах нь уншигчид хаанаас, юу унших вэ гэдгийг нь ч төвөггүйхэн ойлгох боломжтой болгож чадсан гэж боддог. Өөр тэгээд яриад байвал дуусахгүй дээ.</p>
<blockquote><p>“АНУ-аас Монголд ирсний дараа бүтээгдэхүүний дизайн, загварчлал, брэндинг, хөгжүүлэлт талаас нь судалгаа, experience, хэрэглэгчийн сэтгэл зүйтэй нь бүх зүйлийг нь нэг нэгэнгүй тооцоолж, бодолцож хийсэн цөөхөн бүтээгдэхүүний нэг бол яах аргагүй Unread.”</p>
<cite><p>Б.Батзаяа (Зак)</p>
</cite></blockquote><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/80683339f82590b95ad7fc6c3b5185fe.jpg"></p><h4>Ингээд стартапуудад зориулсан үнэ цэнтэй зөвлөмж, мэдээ мэдээлэл, сайн туршлагуудыг түгээх зорилготой энэхүү эвентийн үеэр оролцогчдын зарим сонирхолтой асуултуудад тэрээр хэрхэн хариулж, ямар зөвлөгөө өгснийг танилцуулъя.</h4><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Яагаад гадаад улсыг зорьж өөрийгөө хөгжүүлэх шийдвэр гаргасан бэ?</h3><p>Миний хувьд бүх залуучууд гадаадад амьдарч, суралцаж, хувь хүний хөгжил, мэдлэг боловсрол, харилцаа, үзэл бодол, сахилга бат талаасаа хөгжиж сэтгэлгээний хувьд задраад нээлттэй болоод ирээсэй гэж хүсдэг. Ер нь ямар ч хүнд яг өөртэйгөө тулах цаг хугацаа хамгийн чухал. Тохиолоор гэх үү, азаар гэх үү, удаан хичээсний үр дүн гэхүү 2012 онд Фулбрайтын тэтгэлгээр АНУ-ын Айова мужийн их сургуульд одоо яриад байгаа зүйлдээ суралцаж, олон чиглэлт буюу Interdisciplinary MSHCI (Human-Computer Interaction) зэргийг хүртэх боломж гарсан нь нэлээн том эргэлтийн цэг болсон шүү. Мэдээж хэрэг дээр дурдсан шалтгаануудаас гадна технологийн чиглэлээр дэлхийд тэргүүлж яваа оронд нь, орчинд нь суралцах хэрэгтэй гэж бодсон учраас гадагшаа сурахаар шийдсэн.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Аль хэдийн зах зээлд гаргасан бүтээгдэхүүний UX/UI дизайны судалгаа болон redesign хийхэд юуг анхаарах ёстой вэ?</h3><p>Мэдээж шууд хамаг юмаа өөрчлөхөд ярвигтай тул одоо байгаа бүтээгдэхүүнийхээ хажуугаар шинэ бүтээгдэхүүний судалгаа эхлүүлж, шинэ хувилбарууд гаргаж түүндээ тулгуурлан "redesign" хийх нь зөв болов уу. Хэрэглэгчдэд нэгэнт хүрсэн бүтээгдэхүүний тухайд бол хэрэглэгчийн судалгааг авах бүрэн боломжтой. Тэндээс юу болж байна, юу болсонгүй гэдгээ мэдээд авах боломжтой. Ер нь бол A/B Testing гэж ярьдаг. Товчхондоо нэг бүтээгдэхүүний хоёр хувилбартай зэрэг яваад, туршаад аль давуу байгааг нь нэвтрүүлээд явна гэсэн санаа. Тийм байдлаар "redesign" хийх нь зөв болов уу.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/2d63e28b48cf6207447f982c794976e4.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">UX/UI дизайн хийхэд юу анхаарах ёстой вэ? Удирдлагын түвшний хүмүүс энэ талаар заавал мэдлэгтэй байх хэрэгтэй юу? Эсвэл зөвхөн мэргэжлийн хүнийг нь томилох шаардлагатай юу?</h3><p>Эхлээд ялгаануудыг нь ойлгох хэрэгтэй л дээ. UI бол зөвхөн өнгөн харагдах хэсэг буюу хамгийн сүүлийн шатанд хийгддэг зүйл. Бүтээгдэхүүн хэрхэн ажиллах вэ гэдэг хэсэг бол Interaction design буюу IxD, мэдээллээ харин байршуулах вэ гэдэг нь IA буюу Information Architecture, харин UX гэдэг бол эдгээрийн нийлэмж буюу хэрэглэгчид өгч буй мэдрэмж, сэтгэгдэл. Product design гэдэг бол хамгийн үеийн хандлагаар бол сая дурдсан зүйлс дээр нэмээд тухайн бүтээгдэхүүнийг бүр бүрэн хариуцаад, "product owner" хийгээд, бизнес талаа хамтад нь бас оролцуулж бодоод явахыг хэлж байгаа. Цаашлаад бүр компанийн эсвэл брэндийн түвшинд яривал CX (customer experience) буюу хэрэглэгч, компани хоорондын харилцааны асуудал яригдаж эхэлнэ. Мэдээж шат шатандаа мэргэжлийн хүмүүс хэрэгтэй. <br> <br>CX, UX талаасаа бол удирдлагын түвшний хүмүүс зайлшгүй тодорхой хэмжээний ойлголттой байх хэрэгтэй. Ялангуяа бүх зүйл технологи суурьтай болж буй өнөө үед хэрэглэгчэд зориулсан бүтээгдэхүүн гаргаж байгаа л бол судлах, мэдэхээс өөр ямар ч аргагүй. Тэгээд мэдээж гоо зүйн мэдрэмж яригдана (aesthetic). Ер нь бол эдгээр ойлголтуудыг мэддэг болсон цагт л нэг хүнээр шууд UI зуруулаад, хол явдаггүй бүтээгдэхүүн хийчихдэг сонин тогтолцооноос сална шүү дээ. Гаднын алдартай CEO нарыг харах юм бол бүгд л маш сайн product designer-ууд байдаг. Стив Жобс, Элон Маск, Жак Дорси гээд ойлгомжтой шүү дээ. Бүгд л өөрсдөө бүтээгдэхүүнээ мэдэрч бий болгосон хүмүүс.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Монголд байгаа компаниуд судалгааны тал дээр арай дутмаг байдаг. Тэгвэл энэ тал дээр яаж анхаарвал зохих вэ?</h3><p>Судалгаанд төсөв мөнгө болон цаг хугацаа хамгийн их шаардагддаг болохоор Монголын компаниуд хэрэглэгчийн судалгааны хэсгээ орхигдуулах хандлагатай. Тэгээд дандаа нэг яарч сандарсан, маргааш, дараа долоо хоногт хэрэгтэй гэсэн дутуу дулимагхан байдлаар явдаг нь хатуу боловч үнэн. Судалгаагүй, тодорхойчиглэлгүй, төсөвгүй, концепцгүй шууд нэг хүнийг хий гээд даалгачихдаг. Тэгээд "гоё юм хий" гэсэн маягаар даалгавар нь ч асар ерөнхий. Нөгөөх нь Behance, Dribbble ухаж байгаад нэг юм таамгаар хийдэг. Гоё харагдаад байгаа атлаа хэн ч хэрэглэж чадахгүй байх нь түгээмэл. Гэтэл аливаа бүтээгдэхүүн, бизнесийг амжилттай болгоё гэвэл суурь судалгаа болоод явцын, гарахаас өмнө, гарсны дараах судалгаанууд маш чухал. Том жижиг гэлтгүй компанийн удирдлагууд хэрэглэгчийн судалгаа, бүтээгдэхүүн бүтээх явцад төсөв санхүү, цаг хугацааг зайлшгүй зориулах хэрэгтэй гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Фэйсбүүкийг өвөө эмээ нар хүртэл бүр гадаад хэл дээр нь ашиглаж чадаад байгаа мөртлөө яагаад эх хэлээр нь биччихээд байгаа хэрэглээний энгийн аппын учрыг огтхон ч олохгүй байна вэ гэдгийг сайн бодох хэрэгтэй.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Гарааны бизнесүүдийн хувьд судалгаа хийхэд санхүү талаасаа харьцангуй хүндрэлтэй байдаг. Энэ асуудлыг хэрхэн уян хатнаар шийдэх хэрэгтэй вэ?</h3><p>Гарааны бизнес эрхлэгчдийн хувьд мэдээж төсөв, санхүү талаасаа судалгаанд хөрөнгө гаргахад хүндрэлтэй байдаг нь үнэн. Гэхдээ яг бүтээгдэхүүний дизайн, UX (user experience) талаас нь авч үзвэл хамгийн багадаа 15 гэдэг нэг алтан тоо бий. Товчхондоо бол 15 хэрэглэгч дээр судалгаа хийхэд бүтээгдэхүүний алдаа, асуудлын 70-80 орчим хувийг нь мэдэх боломжтой гэсэн санаа. Тиймээс аль ч төрлийн гарааны бизнес бараг төсөв гаргахгүйгээр эргэн тойрноосоо, найз нөхөд, гэр бүлээ оролцуулаад 15 хүнээс судалгаа авах бол бүрэн боломжтой. <br> <br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/48/7207684169e5169f7a5e210613c7578e.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Product Design стандарт гэж бий юу?</h3><p>Яг бүтээгдэхүүнийг бүтээх, загварчлах, буй болгох явцад буруу, зөв ийм байх ёстой гэсэн стандарт байхгүй. Хамгийн чухал нь хэрэглэгчдээ, тэдний юу хүсэж байгаа, ямар асуудалтай тулж байгааг ойлгох хэрэгтэй. Хэрэглэгчийнхээ асуудлыг шийдэж чаддаг байвал үр дүн тэнд гарна. Яг энэ шатанд (phase) бол стандарт гэхээсээ илүү олон төрлийн фрэймворк буюу тухайн бүтээгдэхүүнийг бий болгох арга барил, замналууд байдаг. Монголд нэлээн түлхүү нэвтэрсэн буюу яригддаг нь "Design thinking" гэж болно. Түүнээс гадна Lean UX, Double Diamond, User-Centered Design гэх мэт түгээмэл хэрэглэгддэг фрэймворкууд бий. Аа мөн яг тухайн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний хүрээнд хэрэглэгдэх, дагаж мөрдөх ёстой зүйлс, өнгө төрх, зарчим, гарын авлага, зааварчилгааны цуглуулга гэж бол бий. Үүний нэлээн томоор нь авч үзвэл "Design system" гэж нэрлээд байгаа. Логогоор яривал манайхны ярьдгаар брэндбүүк (brand guideline) гэдэгтэй ижил. <br> <br>Харин бүтээгдэхүүн гарсны дараах хэрэглээ эсвэл бизнес, борлуулалт гэх мэтчилэн оруулаад бүр том зургаар нь харвал мэдээж мэдээллийн аюулгүй байдлаас эхлээд эргономик, хөгжлийн ялгаатай хүмүүст зориулсан гээд мөрдөх ёстой стандартууд мэдээж байгаа.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Хэрэглэгчээ бэлдэх тухай ямар бодолтой байдаг вэ?</h3><p>Маш чухал. 2018 онд Хятадын инновацитай танилцах томилолтоор явж байхад Хятадын засгийн газраас XIII дахь таван жилийн төлөвлөгөөгөө нэг жижиг цагаан ном болгож буулгаснаа тарааж өгч байсан юм. Тэр номны эхний хуудасны тэргүүн зорилтууд дотор "Хэрэглэгчдийг бэлдэх, иргэдээ технологийн мэдлэгт суралцуулах" гээд илүү "digital literacy" талаасаа зорилт оруулсан байсан. Эндээс юуг ойлгосон бэ гэхлээр хэчнээн өндөр түвшний технологи, инноваци хөгжүүлээд, өргөн хэрэглээнд хүрч болохуйц бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ гаргалаа ч эцсийн дүнд түүнийг хэн нэгэн л хэрэглэнэ. Харин түүнийг нь хүн хэрэглэж чадахгүй бол тухайн технологи, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ ямар ч үнэ цэн, ашиг тусгүй болно шүү дээ. Тийм ч учраасс Хятад их холоос харж, эртнээс хүмүүсээ сургаж буй учраас хөгжүүлсэн технологийн бүтээгдэхүүн нь амжилт олж, жил бүр сая сая иргэнээ нэн ядуурлаас гаргаж чадаж буй болов уу. <br> <br>Гэхдээ бүтээгдэхүүн бүр өөрийн гэсэн онцлогтой болохоор зарим тохиолдолд бүх хүн гэдэг өнцгөөр харахад хүндрэлтэй. Уул уурхайн систем гэхэд олон нийтэд нэг их хамаагүй нарийн мэргэжлийн байх жишээний. Тиймээс хамгийн гол нь ямар ч бүтээгдэхүүн бай, тухайн бүтээгдэхүүнийг ашиглах хэрэглэгчдийг ойлгож, технологид илүү ойртуулахад чиглэн, тэднийг бэлдэх нь гарцаагүй анхаарах ёстой асуудал гэж бодож байна.</p>
<div class="uk-margin-bottom uk-margin-top"><iframe width="614" height="380" frameborder="0" allowfullscreen src="//www.youtube.com/embed/bhT06Z8wEG4?rel=0"></iframe>
</div>          </div>

Гарааны бизнес эрхлэгчид, стартап сонирхогч залууст зориулсан "Level Up" контент талбарт тавтай морил. Бид "Мобиком" корпорацийн дэргэдэх, гарааны бизнес болон инновацыг дэмжих төв "Moffice"-той хамтран стартапуудад зориулсан үнэ цэнтэй зөвлөмж, мэдээ мэдээлэл, сайн туршлагуудыг түгээхээс гадна ажлын талбар дээр давшиж яваа Монголын шилдэг энтрепренерүүдийн туршлага, арга барилыг энэхүү нийтлэлдээ хуваалцах юм.
Ээлжит дугаартаа бид ТэнГэрЛиг Медиа Нэгдлийн үйл ажиллагаа хариуцсан захирал, Unread Медиа компанийн хамтран байгуулагч Б.Батзаяа буюу Закийн бүтээгдэхүүний дизайны (product design) талаарх туршлага болон зөвлөгөөг хүргэж байна. Тэрээр уг сэдвээр ярилцахдаа Unread Media компани болон платформууд хэрхэн бүтсэн талаар болон тэрхүү үйл явцад ямар саад бэрхшээл тулгарч, яаж давж гарсан бодит кэйс дээр тулгуурлан өөрийн туршлагаас хуваалцсан юм.
Unread хэрхэн бүтсэн бэ?
АНУ-д суралцаж байхад (~2012) Монголоос мэдээлэл авах тун ярвигтай, тэр дундаа бизнес, технологи болон гарааны бизнесийн түвшинд юу болоод байгаа нь бараг л мэдэгддэггүй шахуу байсан. Мэдээллийн сайтууд нь хар бараан мэдээ давамгай, залуучуудын хийж бүтээж байгаа зүйлс нь сошиал дээрх хэдэн постоос хэтрэхгүй. Тэгээд Монголд ирсний дараа "Форбес Монгол" сэтгүүлийн "30 хүртэлх 30" жагсаалтын буянаар Д.Ганзориг, А.Ундрал хоёртойгоо уулзаж Монголын TechCrunch эсвэл Mashable хэрэгтэй байна гэдэг дээр санал нэгдсэн. Монголд залуучууд шинийг хийж бүтээх хүсэл эрмэлзэл дүүрэн, шинэчлэл өөрчлөлтийг авчрах урам зориг нь хангалттай байсан хэдий ч тэдний бүтээн байгуулж байгааг олон нийтэд хүргэх, таниулах дагнасан медиа платформ хараахан байгаагүй. Чухам энэ орон зайг нөхөх гэж л Unread Media компанийг хамтран байгуулж, www.unread.today сайт маань 2015 оны 9 сарын 23-нд нээлтээ хийж байлаа.

Unread-ийг хэрхэн бүтээсэн бэ?
Тухайн үед бидний гол зорилго өөрсдийн салбартаа тоглоомын дүрмийг өөрчлөхөөр зорьж буй залуусыг ил гаргах, тэднийг таниулахад чиглэж байсан. Үүнээс гадна медиа платформ талаасаа гаргасан контент, нийтлэл бүрийг уншигчдадаа тогтмол, хүртээмжтэй хүргэх, мөн алдахгүй уншуулах нь дараагийн том зорилго байлаа. Ингээд хэрэглэгчдээ судалж, эрэл хайгуул хийсний дүнд имэйлнээс ерөнхий санаа, концептоо авах нь зүйтэй гэсэн шийдэлд хүрсэн. Өөрөөр хэлбэл, хүн өөрт ирсэн чухал имэйлийг алдалгүй уншихыг хичээдэг буюу энэ нь аль хэзээний суралцчихсан, дахин заах шаардлагагүй (mental model) дадал байсан учраас Unread-ийн контент бүрийг түүнтэй адилтган хүлээн авдаг болгоход анхаарсан гэсэн үг.

Уншаагүй имэйлүүд “Unread” гэсэн текст, тод хар өнгөтэй, урдаа дугуй цэнхэр тэмдэглэгээтэй байдгийг бүгд мэднэ. Эндээс нэр, лого болон нийтлэлийн бодлого маань үүссэн. Хэдийн нүдэнд дассан, ойр дотно сэтгэгдэл төрүүлэх концептыг сонгосон нь тун оновчтой байсан нь нээгдсэн эхний өдрөөсөө л мэдрэгдсэн шүү. Өдөрт аливаа залуу мэргэжилтэнд дунджаар нэг зайлшгүй унших ёстой имэйл ирнэ гэдэг таамаглалын дагуу өдөрт нэг л чанартай нийтлэл гаргаж байя гэдэг сонголтыг хийсэн. Харин сонирхолтой байлгах үүднээс долоо хоногийн өдөр бүрээр өөр өөр булангуудыг нээсэн. Ийнхүү нийтлэлээ төрөлжүүлж, тогтмол асуултын дагуу хайрцаглах нь уншигчид хаанаас, юу унших вэ гэдгийг нь ч төвөггүйхэн ойлгох боломжтой болгож чадсан гэж боддог. Өөр тэгээд яриад байвал дуусахгүй дээ.

“АНУ-аас Монголд ирсний дараа бүтээгдэхүүний дизайн, загварчлал, брэндинг, хөгжүүлэлт талаас нь судалгаа, experience, хэрэглэгчийн сэтгэл зүйтэй нь бүх зүйлийг нь нэг нэгэнгүй тооцоолж, бодолцож хийсэн цөөхөн бүтээгдэхүүний нэг бол яах аргагүй Unread.”

Б.Батзаяа (Зак)

Ингээд стартапуудад зориулсан үнэ цэнтэй зөвлөмж, мэдээ мэдээлэл, сайн туршлагуудыг түгээх зорилготой энэхүү эвентийн үеэр оролцогчдын зарим сонирхолтой асуултуудад тэрээр хэрхэн хариулж, ямар зөвлөгөө өгснийг танилцуулъя.
Яагаад гадаад улсыг зорьж өөрийгөө хөгжүүлэх шийдвэр гаргасан бэ?
Миний хувьд бүх залуучууд гадаадад амьдарч, суралцаж, хувь хүний хөгжил, мэдлэг боловсрол, харилцаа, үзэл бодол, сахилга бат талаасаа хөгжиж сэтгэлгээний хувьд задраад нээлттэй болоод ирээсэй гэж хүсдэг. Ер нь ямар ч хүнд яг өөртэйгөө тулах цаг хугацаа хамгийн чухал. Тохиолоор гэх үү, азаар гэх үү, удаан хичээсний үр дүн гэхүү 2012 онд Фулбрайтын тэтгэлгээр АНУ-ын Айова мужийн их сургуульд одоо яриад байгаа зүйлдээ суралцаж, олон чиглэлт буюу Interdisciplinary MSHCI (Human-Computer Interaction) зэргийг хүртэх боломж гарсан нь нэлээн том эргэлтийн цэг болсон шүү. Мэдээж хэрэг дээр дурдсан шалтгаануудаас гадна технологийн чиглэлээр дэлхийд тэргүүлж яваа оронд нь, орчинд нь суралцах хэрэгтэй гэж бодсон учраас гадагшаа сурахаар шийдсэн.

Аль хэдийн зах зээлд гаргасан бүтээгдэхүүний UX/UI дизайны судалгаа болон redesign хийхэд юуг анхаарах ёстой вэ?
Мэдээж шууд хамаг юмаа өөрчлөхөд ярвигтай тул одоо байгаа бүтээгдэхүүнийхээ хажуугаар шинэ бүтээгдэхүүний судалгаа эхлүүлж, шинэ хувилбарууд гаргаж түүндээ тулгуурлан "redesign" хийх нь зөв болов уу. Хэрэглэгчдэд нэгэнт хүрсэн бүтээгдэхүүний тухайд бол хэрэглэгчийн судалгааг авах бүрэн боломжтой. Тэндээс юу болж байна, юу болсонгүй гэдгээ мэдээд авах боломжтой. Ер нь бол A/B Testing гэж ярьдаг. Товчхондоо нэг бүтээгдэхүүний хоёр хувилбартай зэрэг яваад, туршаад аль давуу байгааг нь нэвтрүүлээд явна гэсэн санаа. Тийм байдлаар "redesign" хийх нь зөв болов уу.

UX/UI дизайн хийхэд юу анхаарах ёстой вэ? Удирдлагын түвшний хүмүүс энэ талаар заавал мэдлэгтэй байх хэрэгтэй юу? Эсвэл зөвхөн мэргэжлийн хүнийг нь томилох шаардлагатай юу?
Эхлээд ялгаануудыг нь ойлгох хэрэгтэй л дээ. UI бол зөвхөн өнгөн харагдах хэсэг буюу хамгийн сүүлийн шатанд хийгддэг зүйл. Бүтээгдэхүүн хэрхэн ажиллах вэ гэдэг хэсэг бол Interaction design буюу IxD, мэдээллээ харин байршуулах вэ гэдэг нь IA буюу Information Architecture, харин UX гэдэг бол эдгээрийн нийлэмж буюу хэрэглэгчид өгч буй мэдрэмж, сэтгэгдэл. Product design гэдэг бол хамгийн үеийн хандлагаар бол сая дурдсан зүйлс дээр нэмээд тухайн бүтээгдэхүүнийг бүр бүрэн хариуцаад, "product owner" хийгээд, бизнес талаа хамтад нь бас оролцуулж бодоод явахыг хэлж байгаа. Цаашлаад бүр компанийн эсвэл брэндийн түвшинд яривал CX (customer experience) буюу хэрэглэгч, компани хоорондын харилцааны асуудал яригдаж эхэлнэ. Мэдээж шат шатандаа мэргэжлийн хүмүүс хэрэгтэй.

CX, UX талаасаа бол удирдлагын түвшний хүмүүс зайлшгүй тодорхой хэмжээний ойлголттой байх хэрэгтэй. Ялангуяа бүх зүйл технологи суурьтай болж буй өнөө үед хэрэглэгчэд зориулсан бүтээгдэхүүн гаргаж байгаа л бол судлах, мэдэхээс өөр ямар ч аргагүй. Тэгээд мэдээж гоо зүйн мэдрэмж яригдана (aesthetic). Ер нь бол эдгээр ойлголтуудыг мэддэг болсон цагт л нэг хүнээр шууд UI зуруулаад, хол явдаггүй бүтээгдэхүүн хийчихдэг сонин тогтолцооноос сална шүү дээ. Гаднын алдартай CEO нарыг харах юм бол бүгд л маш сайн product designer-ууд байдаг. Стив Жобс, Элон Маск, Жак Дорси гээд ойлгомжтой шүү дээ. Бүгд л өөрсдөө бүтээгдэхүүнээ мэдэрч бий болгосон хүмүүс.

Монголд байгаа компаниуд судалгааны тал дээр арай дутмаг байдаг. Тэгвэл энэ тал дээр яаж анхаарвал зохих вэ?
Судалгаанд төсөв мөнгө болон цаг хугацаа хамгийн их шаардагддаг болохоор Монголын компаниуд хэрэглэгчийн судалгааны хэсгээ орхигдуулах хандлагатай. Тэгээд дандаа нэг яарч сандарсан, маргааш, дараа долоо хоногт хэрэгтэй гэсэн дутуу дулимагхан байдлаар явдаг нь хатуу боловч үнэн. Судалгаагүй, тодорхойчиглэлгүй, төсөвгүй, концепцгүй шууд нэг хүнийг хий гээд даалгачихдаг. Тэгээд "гоё юм хий" гэсэн маягаар даалгавар нь ч асар ерөнхий. Нөгөөх нь Behance, Dribbble ухаж байгаад нэг юм таамгаар хийдэг. Гоё харагдаад байгаа атлаа хэн ч хэрэглэж чадахгүй байх нь түгээмэл. Гэтэл аливаа бүтээгдэхүүн, бизнесийг амжилттай болгоё гэвэл суурь судалгаа болоод явцын, гарахаас өмнө, гарсны дараах судалгаанууд маш чухал. Том жижиг гэлтгүй компанийн удирдлагууд хэрэглэгчийн судалгаа, бүтээгдэхүүн бүтээх явцад төсөв санхүү, цаг хугацааг зайлшгүй зориулах хэрэгтэй гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Фэйсбүүкийг өвөө эмээ нар хүртэл бүр гадаад хэл дээр нь ашиглаж чадаад байгаа мөртлөө яагаад эх хэлээр нь биччихээд байгаа хэрэглээний энгийн аппын учрыг огтхон ч олохгүй байна вэ гэдгийг сайн бодох хэрэгтэй.

Гарааны бизнесүүдийн хувьд судалгаа хийхэд санхүү талаасаа харьцангуй хүндрэлтэй байдаг. Энэ асуудлыг хэрхэн уян хатнаар шийдэх хэрэгтэй вэ?
Гарааны бизнес эрхлэгчдийн хувьд мэдээж төсөв, санхүү талаасаа судалгаанд хөрөнгө гаргахад хүндрэлтэй байдаг нь үнэн. Гэхдээ яг бүтээгдэхүүний дизайн, UX (user experience) талаас нь авч үзвэл хамгийн багадаа 15 гэдэг нэг алтан тоо бий. Товчхондоо бол 15 хэрэглэгч дээр судалгаа хийхэд бүтээгдэхүүний алдаа, асуудлын 70-80 орчим хувийг нь мэдэх боломжтой гэсэн санаа. Тиймээс аль ч төрлийн гарааны бизнес бараг төсөв гаргахгүйгээр эргэн тойрноосоо, найз нөхөд, гэр бүлээ оролцуулаад 15 хүнээс судалгаа авах бол бүрэн боломжтой.


Product Design стандарт гэж бий юу?
Яг бүтээгдэхүүнийг бүтээх, загварчлах, буй болгох явцад буруу, зөв ийм байх ёстой гэсэн стандарт байхгүй. Хамгийн чухал нь хэрэглэгчдээ, тэдний юу хүсэж байгаа, ямар асуудалтай тулж байгааг ойлгох хэрэгтэй. Хэрэглэгчийнхээ асуудлыг шийдэж чаддаг байвал үр дүн тэнд гарна. Яг энэ шатанд (phase) бол стандарт гэхээсээ илүү олон төрлийн фрэймворк буюу тухайн бүтээгдэхүүнийг бий болгох арга барил, замналууд байдаг. Монголд нэлээн түлхүү нэвтэрсэн буюу яригддаг нь "Design thinking" гэж болно. Түүнээс гадна Lean UX, Double Diamond, User-Centered Design гэх мэт түгээмэл хэрэглэгддэг фрэймворкууд бий. Аа мөн яг тухайн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний хүрээнд хэрэглэгдэх, дагаж мөрдөх ёстой зүйлс, өнгө төрх, зарчим, гарын авлага, зааварчилгааны цуглуулга гэж бол бий. Үүний нэлээн томоор нь авч үзвэл "Design system" гэж нэрлээд байгаа. Логогоор яривал манайхны ярьдгаар брэндбүүк (brand guideline) гэдэгтэй ижил.

Харин бүтээгдэхүүн гарсны дараах хэрэглээ эсвэл бизнес, борлуулалт гэх мэтчилэн оруулаад бүр том зургаар нь харвал мэдээж мэдээллийн аюулгүй байдлаас эхлээд эргономик, хөгжлийн ялгаатай хүмүүст зориулсан гээд мөрдөх ёстой стандартууд мэдээж байгаа.

Хэрэглэгчээ бэлдэх тухай ямар бодолтой байдаг вэ?
Маш чухал. 2018 онд Хятадын инновацитай танилцах томилолтоор явж байхад Хятадын засгийн газраас XIII дахь таван жилийн төлөвлөгөөгөө нэг жижиг цагаан ном болгож буулгаснаа тарааж өгч байсан юм. Тэр номны эхний хуудасны тэргүүн зорилтууд дотор "Хэрэглэгчдийг бэлдэх, иргэдээ технологийн мэдлэгт суралцуулах" гээд илүү "digital literacy" талаасаа зорилт оруулсан байсан. Эндээс юуг ойлгосон бэ гэхлээр хэчнээн өндөр түвшний технологи, инноваци хөгжүүлээд, өргөн хэрэглээнд хүрч болохуйц бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ гаргалаа ч эцсийн дүнд түүнийг хэн нэгэн л хэрэглэнэ. Харин түүнийг нь хүн хэрэглэж чадахгүй бол тухайн технологи, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ ямар ч үнэ цэн, ашиг тусгүй болно шүү дээ. Тийм ч учраасс Хятад их холоос харж, эртнээс хүмүүсээ сургаж буй учраас хөгжүүлсэн технологийн бүтээгдэхүүн нь амжилт олж, жил бүр сая сая иргэнээ нэн ядуурлаас гаргаж чадаж буй болов уу.

Гэхдээ бүтээгдэхүүн бүр өөрийн гэсэн онцлогтой болохоор зарим тохиолдолд бүх хүн гэдэг өнцгөөр харахад хүндрэлтэй. Уул уурхайн систем гэхэд олон нийтэд нэг их хамаагүй нарийн мэргэжлийн байх жишээний. Тиймээс хамгийн гол нь ямар ч бүтээгдэхүүн бай, тухайн бүтээгдэхүүнийг ашиглах хэрэглэгчдийг ойлгож, технологид илүү ойртуулахад чиглэн, тэднийг бэлдэх нь гарцаагүй анхаарах ёстой асуудал гэж бодож байна.



Гарааны бизнес эрхлэгчид, стартап сонирхогч залууст зориулсан "Level Up" контент талбарт тавтай морил. Бид "Мобиком" корпорацийн дэргэдэх, гарааны бизнес болон инновацыг дэмжих төв "Moffice"-той хамтран стартапуудад зориулсан үнэ цэнтэй зөвлөмж, мэдээ мэдээлэл, сайн туршлагуудыг түгээхээс гадна ажлын талбар дээр давшиж яваа Монголын шилдэг энтрепренерүүдийн туршлага, арга барилыг энэхүү нийтлэлдээ хуваалцах юм.    Ээлжит дугаартаа бид ТэнГэрЛиг Медиа Нэгдлийн үйл ажиллагаа хариуцсан захирал, Unread Медиа компанийн хамтран байгуулагч Б.Батзаяа буюу Закийн бүтээгдэхүүний дизайны (product design) талаарх туршлага болон зөвлөгөөг хүргэж байна. Тэрээр уг сэдвээр ярилцахдаа Unread Media компани болон платформууд хэрхэн бүтсэн талаар болон тэрхүү үйл явцад ямар саад бэрхшээл тулгарч, яаж давж гарсан бодит кэйс дээр тулгуурлан өөрийн туршлагаас хуваалцсан юм.
### Unread хэрхэн бүтсэн бэ?
АНУ-д суралцаж байхад (~2012) Монголоос мэдээлэл авах тун ярвигтай, тэр дундаа бизнес, технологи болон гарааны бизнесийн түвшинд юу болоод байгаа нь бараг л мэдэгддэггүй шахуу байсан. Мэдээллийн сайтууд нь хар бараан мэдээ давамгай, залуучуудын хийж бүтээж байгаа зүйлс нь сошиал дээрх хэдэн постоос хэтрэхгүй. Тэгээд Монголд ирсний дараа "Форбес Монгол" сэтгүүлийн "30 хүртэлх 30" жагсаалтын буянаар Д.Ганзориг, А.Ундрал хоёртойгоо уулзаж Монголын TechCrunch эсвэл Mashable хэрэгтэй байна гэдэг дээр санал нэгдсэн. Монголд залуучууд шинийг хийж бүтээх хүсэл эрмэлзэл дүүрэн, шинэчлэл өөрчлөлтийг авчрах урам зориг нь хангалттай байсан хэдий ч тэдний бүтээн байгуулж байгааг олон нийтэд хүргэх, таниулах дагнасан медиа платформ хараахан байгаагүй. Чухам энэ орон зайг нөхөх гэж л Unread Media компанийг хамтран байгуулж, www.unread.today сайт маань 2015 оны 9 сарын 23-нд нээлтээ хийж байлаа.
### Unread-ийг хэрхэн бүтээсэн бэ?
Тухайн үед бидний гол зорилго өөрсдийн салбартаа тоглоомын дүрмийг өөрчлөхөөр зорьж буй залуусыг ил гаргах, тэднийг таниулахад чиглэж байсан. Үүнээс гадна медиа платформ талаасаа гаргасан контент, нийтлэл бүрийг уншигчдадаа тогтмол, хүртээмжтэй хүргэх, мөн алдахгүй уншуулах нь дараагийн том зорилго байлаа. Ингээд хэрэглэгчдээ судалж, эрэл хайгуул хийсний дүнд имэйлнээс ерөнхий санаа, концептоо авах нь зүйтэй гэсэн шийдэлд хүрсэн. Өөрөөр хэлбэл, хүн өөрт ирсэн чухал имэйлийг алдалгүй уншихыг хичээдэг буюу энэ нь аль хэзээний суралцчихсан, дахин заах шаардлагагүй (mental model) дадал байсан учраас Unread-ийн контент бүрийг түүнтэй адилтган хүлээн авдаг болгоход анхаарсан гэсэн үг.
Уншаагүй имэйлүүд “Unread” гэсэн текст, тод хар өнгөтэй, урдаа дугуй цэнхэр тэмдэглэгээтэй байдгийг бүгд мэднэ. Эндээс нэр, лого болон нийтлэлийн бодлого маань үүссэн. Хэдийн нүдэнд дассан, ойр дотно сэтгэгдэл төрүүлэх концептыг сонгосон нь тун оновчтой байсан нь нээгдсэн эхний өдрөөсөө л мэдрэгдсэн шүү. Өдөрт аливаа залуу мэргэжилтэнд дунджаар нэг зайлшгүй унших ёстой имэйл ирнэ гэдэг таамаглалын дагуу өдөрт нэг л чанартай нийтлэл гаргаж байя гэдэг сонголтыг хийсэн. Харин сонирхолтой байлгах үүднээс долоо хоногийн өдөр бүрээр өөр өөр булангуудыг нээсэн. Ийнхүү нийтлэлээ төрөлжүүлж, тогтмол асуултын дагуу хайрцаглах нь уншигчид хаанаас, юу унших вэ гэдгийг нь ч төвөггүйхэн ойлгох боломжтой болгож чадсан гэж боддог. Өөр тэгээд яриад байвал дуусахгүй дээ.
> “АНУ-аас Монголд ирсний дараа бүтээгдэхүүний дизайн, загварчлал, брэндинг, хөгжүүлэлт талаас нь судалгаа, experience, хэрэглэгчийн сэтгэл зүйтэй нь бүх зүйлийг нь нэг нэгэнгүй тооцоолж, бодолцож хийсэн цөөхөн бүтээгдэхүүний нэг бол яах аргагүй Unread.”
>
> Б.Батзаяа (Зак)
#### Ингээд стартапуудад зориулсан үнэ цэнтэй зөвлөмж, мэдээ мэдээлэл, сайн туршлагуудыг түгээх зорилготой энэхүү эвентийн үеэр оролцогчдын зарим сонирхолтой асуултуудад тэрээр хэрхэн хариулж, ямар зөвлөгөө өгснийг танилцуулъя.
### Яагаад гадаад улсыг зорьж өөрийгөө хөгжүүлэх шийдвэр гаргасан бэ?
Миний хувьд бүх залуучууд гадаадад амьдарч, суралцаж, хувь хүний хөгжил, мэдлэг боловсрол, харилцаа, үзэл бодол, сахилга бат талаасаа хөгжиж сэтгэлгээний хувьд задраад нээлттэй болоод ирээсэй гэж хүсдэг. Ер нь ямар ч хүнд яг өөртэйгөө тулах цаг хугацаа хамгийн чухал. Тохиолоор гэх үү, азаар гэх үү, удаан хичээсний үр дүн гэхүү 2012 онд Фулбрайтын тэтгэлгээр АНУ-ын Айова мужийн их сургуульд одоо яриад байгаа зүйлдээ суралцаж, олон чиглэлт буюу Interdisciplinary MSHCI (Human-Computer Interaction) зэргийг хүртэх боломж гарсан нь нэлээн том эргэлтийн цэг болсон шүү. Мэдээж хэрэг дээр дурдсан шалтгаануудаас гадна технологийн чиглэлээр дэлхийд тэргүүлж яваа оронд нь, орчинд нь суралцах хэрэгтэй гэж бодсон учраас гадагшаа сурахаар шийдсэн.
### Аль хэдийн зах зээлд гаргасан бүтээгдэхүүний UX/UI дизайны судалгаа болон redesign хийхэд юуг анхаарах ёстой вэ?
Мэдээж шууд хамаг юмаа өөрчлөхөд ярвигтай тул одоо байгаа бүтээгдэхүүнийхээ хажуугаар шинэ бүтээгдэхүүний судалгаа эхлүүлж, шинэ хувилбарууд гаргаж түүндээ тулгуурлан "redesign" хийх нь зөв болов уу. Хэрэглэгчдэд нэгэнт хүрсэн бүтээгдэхүүний тухайд бол хэрэглэгчийн судалгааг авах бүрэн боломжтой. Тэндээс юу болж байна, юу болсонгүй гэдгээ мэдээд авах боломжтой. Ер нь бол A/B Testing гэж ярьдаг. Товчхондоо нэг бүтээгдэхүүний хоёр хувилбартай зэрэг яваад, туршаад аль давуу байгааг нь нэвтрүүлээд явна гэсэн санаа. Тийм байдлаар "redesign" хийх нь зөв болов уу.
### UX/UI дизайн хийхэд юу анхаарах ёстой вэ? Удирдлагын түвшний хүмүүс энэ талаар заавал мэдлэгтэй байх хэрэгтэй юу? Эсвэл зөвхөн мэргэжлийн хүнийг нь томилох шаардлагатай юу?
Эхлээд ялгаануудыг нь ойлгох хэрэгтэй л дээ. UI бол зөвхөн өнгөн харагдах хэсэг буюу хамгийн сүүлийн шатанд хийгддэг зүйл. Бүтээгдэхүүн хэрхэн ажиллах вэ гэдэг хэсэг бол Interaction design буюу IxD, мэдээллээ харин байршуулах вэ гэдэг нь IA буюу Information Architecture, харин UX гэдэг бол эдгээрийн нийлэмж буюу хэрэглэгчид өгч буй мэдрэмж, сэтгэгдэл. Product design гэдэг бол хамгийн үеийн хандлагаар бол сая дурдсан зүйлс дээр нэмээд тухайн бүтээгдэхүүнийг бүр бүрэн хариуцаад, "product owner" хийгээд, бизнес талаа хамтад нь бас оролцуулж бодоод явахыг хэлж байгаа. Цаашлаад бүр компанийн эсвэл брэндийн түвшинд яривал CX (customer experience) буюу хэрэглэгч, компани хоорондын харилцааны асуудал яригдаж эхэлнэ. Мэдээж шат шатандаа мэргэжлийн хүмүүс хэрэгтэй.
CX, UX талаасаа бол удирдлагын түвшний хүмүүс зайлшгүй тодорхой хэмжээний ойлголттой байх хэрэгтэй. Ялангуяа бүх зүйл технологи суурьтай болж буй өнөө үед хэрэглэгчэд зориулсан бүтээгдэхүүн гаргаж байгаа л бол судлах, мэдэхээс өөр ямар ч аргагүй. Тэгээд мэдээж гоо зүйн мэдрэмж яригдана (aesthetic). Ер нь бол эдгээр ойлголтуудыг мэддэг болсон цагт л нэг хүнээр шууд UI зуруулаад, хол явдаггүй бүтээгдэхүүн хийчихдэг сонин тогтолцооноос сална шүү дээ. Гаднын алдартай CEO нарыг харах юм бол бүгд л маш сайн product designer-ууд байдаг. Стив Жобс, Элон Маск, Жак Дорси гээд ойлгомжтой шүү дээ. Бүгд л өөрсдөө бүтээгдэхүүнээ мэдэрч бий болгосон хүмүүс.
### Монголд байгаа компаниуд судалгааны тал дээр арай дутмаг байдаг. Тэгвэл энэ тал дээр яаж анхаарвал зохих вэ?
Судалгаанд төсөв мөнгө болон цаг хугацаа хамгийн их шаардагддаг болохоор Монголын компаниуд хэрэглэгчийн судалгааны хэсгээ орхигдуулах хандлагатай. Тэгээд дандаа нэг яарч сандарсан, маргааш, дараа долоо хоногт хэрэгтэй гэсэн дутуу дулимагхан байдлаар явдаг нь хатуу боловч үнэн. Судалгаагүй, тодорхойчиглэлгүй, төсөвгүй, концепцгүй шууд нэг хүнийг хий гээд даалгачихдаг. Тэгээд "гоё юм хий" гэсэн маягаар даалгавар нь ч асар ерөнхий. Нөгөөх нь Behance, Dribbble ухаж байгаад нэг юм таамгаар хийдэг. Гоё харагдаад байгаа атлаа хэн ч хэрэглэж чадахгүй байх нь түгээмэл. Гэтэл аливаа бүтээгдэхүүн, бизнесийг амжилттай болгоё гэвэл суурь судалгаа болоод явцын, гарахаас өмнө, гарсны дараах судалгаанууд маш чухал. Том жижиг гэлтгүй компанийн удирдлагууд хэрэглэгчийн судалгаа, бүтээгдэхүүн бүтээх явцад төсөв санхүү, цаг хугацааг зайлшгүй зориулах хэрэгтэй гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Фэйсбүүкийг өвөө эмээ нар хүртэл бүр гадаад хэл дээр нь ашиглаж чадаад байгаа мөртлөө яагаад эх хэлээр нь биччихээд байгаа хэрэглээний энгийн аппын учрыг огтхон ч олохгүй байна вэ гэдгийг сайн бодох хэрэгтэй.
### Гарааны бизнесүүдийн хувьд судалгаа хийхэд санхүү талаасаа харьцангуй хүндрэлтэй байдаг. Энэ асуудлыг хэрхэн уян хатнаар шийдэх хэрэгтэй вэ?
Гарааны бизнес эрхлэгчдийн хувьд мэдээж төсөв, санхүү талаасаа судалгаанд хөрөнгө гаргахад хүндрэлтэй байдаг нь үнэн. Гэхдээ яг бүтээгдэхүүний дизайн, UX (user experience) талаас нь авч үзвэл хамгийн багадаа 15 гэдэг нэг алтан тоо бий. Товчхондоо бол 15 хэрэглэгч дээр судалгаа хийхэд бүтээгдэхүүний алдаа, асуудлын 70-80 орчим хувийг нь мэдэх боломжтой гэсэн санаа. Тиймээс аль ч төрлийн гарааны бизнес бараг төсөв гаргахгүйгээр эргэн тойрноосоо, найз нөхөд, гэр бүлээ оролцуулаад 15 хүнээс судалгаа авах бол бүрэн боломжтой.
### Product Design стандарт гэж бий юу?
Яг бүтээгдэхүүнийг бүтээх, загварчлах, буй болгох явцад буруу, зөв ийм байх ёстой гэсэн стандарт байхгүй. Хамгийн чухал нь хэрэглэгчдээ, тэдний юу хүсэж байгаа, ямар асуудалтай тулж байгааг ойлгох хэрэгтэй. Хэрэглэгчийнхээ асуудлыг шийдэж чаддаг байвал үр дүн тэнд гарна. Яг энэ шатанд (phase) бол стандарт гэхээсээ илүү олон төрлийн фрэймворк буюу тухайн бүтээгдэхүүнийг бий болгох арга барил, замналууд байдаг. Монголд нэлээн түлхүү нэвтэрсэн буюу яригддаг нь "Design thinking" гэж болно. Түүнээс гадна Lean UX, Double Diamond, User-Centered Design гэх мэт түгээмэл хэрэглэгддэг фрэймворкууд бий. Аа мөн яг тухайн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний хүрээнд хэрэглэгдэх, дагаж мөрдөх ёстой зүйлс, өнгө төрх, зарчим, гарын авлага, зааварчилгааны цуглуулга гэж бол бий. Үүний нэлээн томоор нь авч үзвэл "Design system" гэж нэрлээд байгаа. Логогоор яривал манайхны ярьдгаар брэндбүүк (brand guideline) гэдэгтэй ижил.
Харин бүтээгдэхүүн гарсны дараах хэрэглээ эсвэл бизнес, борлуулалт гэх мэтчилэн оруулаад бүр том зургаар нь харвал мэдээж мэдээллийн аюулгүй байдлаас эхлээд эргономик, хөгжлийн ялгаатай хүмүүст зориулсан гээд мөрдөх ёстой стандартууд мэдээж байгаа.
### Хэрэглэгчээ бэлдэх тухай ямар бодолтой байдаг вэ?
Маш чухал. 2018 онд Хятадын инновацитай танилцах томилолтоор явж байхад Хятадын засгийн газраас XIII дахь таван жилийн төлөвлөгөөгөө нэг жижиг цагаан ном болгож буулгаснаа тарааж өгч байсан юм. Тэр номны эхний хуудасны тэргүүн зорилтууд дотор "Хэрэглэгчдийг бэлдэх, иргэдээ технологийн мэдлэгт суралцуулах" гээд илүү "digital literacy" талаасаа зорилт оруулсан байсан. Эндээс юуг ойлгосон бэ гэхлээр хэчнээн өндөр түвшний технологи, инноваци хөгжүүлээд, өргөн хэрэглээнд хүрч болохуйц бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ гаргалаа ч эцсийн дүнд түүнийг хэн нэгэн л хэрэглэнэ. Харин түүнийг нь хүн хэрэглэж чадахгүй бол тухайн технологи, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ ямар ч үнэ цэн, ашиг тусгүй болно шүү дээ. Тийм ч учраасс Хятад их холоос харж, эртнээс хүмүүсээ сургаж буй учраас хөгжүүлсэн технологийн бүтээгдэхүүн нь амжилт олж, жил бүр сая сая иргэнээ нэн ядуурлаас гаргаж чадаж буй болов уу.
Гэхдээ бүтээгдэхүүн бүр өөрийн гэсэн онцлогтой болохоор зарим тохиолдолд бүх хүн гэдэг өнцгөөр харахад хүндрэлтэй. Уул уурхайн систем гэхэд олон нийтэд нэг их хамаагүй нарийн мэргэжлийн байх жишээний. Тиймээс хамгийн гол нь ямар ч бүтээгдэхүүн бай, тухайн бүтээгдэхүүнийг ашиглах хэрэглэгчдийг ойлгож, технологид илүү ойртуулахад чиглэн, тэднийг бэлдэх нь гарцаагүй анхаарах ёстой асуудал гэж бодож байна.