Study hacks: Лаптоп дээр хичээлийн тэмдэглэл хөтлөх тухай
<div class="article-body">
          <h2>Их сургуулийн оюутнуудын 88 хувь нь зөөврийн компьютертой бөгөөд 63 орчим хувь нь хичээлийн цаг дээр үүнийгээ ашигладаг гэх судалгаа бий. Оюутан сурагчдын дунд лаптопны нийтлэг хэрэглээ нь гэрийн даалгавар, бие даалт хийх, эсээ бичих, судалгааны ажил хийх, хичээлийн тэмдэглэл хөтлөх, цахим ном унших, график дизайны ажил хийх зэргээс эхэлнэ. Тэгвэл энэ удаа бид лаптоп дээр хичээлийн тэмдэглэл хөтлөх үр дүнтэй арга, ашиглах програм/апп, зөвлөмж зэргийг нэгтгэн хүргэж байна.</h2><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Лаптоп дээр хэрхэн үр дүнтэй тэмдэглэл хийх вэ?</h3><p><b>1. Эмх цэгцэд оруулах </b><br> <br>Дижиталаар тэмдэглэл хөтөлнө гэдэг эмх цэгцтэй байдлыг шаарддаг. Учир нь нэг төхөөрөмжид олон хичээлийн материалыг хадгалж буй учраас замбараагүй байж болохгүй. Тиймээс хичээл бүр дээр тусдаа "<a href="https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-365/business-insights-ideas/resources/11-ideas-for-how-to-organize-digital-files" target="_blank">folder</a>" үүсгээрэй. Ингэснээр тус folder - тоо тухайн хичээлтэй холбоотой лекцийн тэмдэглэл, цахим сурах бичиг, хичээлийн материал зэргийг нэгтгэх боломжтой. Мөн он сар, тухайн сэдвийн гарчиг зэргийг онцгойлон бичиж явахыг зөвлөе. <br> <br><b>2. Лаптоп дээрх бичих чадвараа сайжруулах </b><br> <br>Хичээл орж буй багштайгаа зэрэгцэн лекцээ бичиж буй бол хурдан "шивдэг" байх хэрэгцээ үүсдэг. Бичих хурдаа бие даан сайжруулахын тулд <a href="http://campaign=free_typing_tutorial&amp;gclid=CjwKCAiAiP2tBhBXEiwACslfnnl0hMlxzZ6h7sby1novKUU7u54VLrzbb7MDwnz0T38hx7bL351bkRoCrysQAvD_BwE" target="_blank">онлайнаар бичих дасгал</a> хийх боломжтой. Цаашлаад энэ чадвар бүхий л амьдралын тань турш хэрэгтэй учраас "арван хуруугаараа" хурдтай бичиж сураарай. <br> <br>Хэрэв үнэхээр бичиж амжихгүй байвал үг товчлох, түлхүүр үгээр тэмдэглэхэд л болно. Ямар ч зүйлийг хэт хүндрүүлэх гээд байх хэрэггүй гэсэн зарчмыг баримтлаад явахад аяндаа бүх зүйл жигдрэх болов уу. <br><br><b>3. Тэмдэглэлээ review хийх </b><br> <br>Хүмүүсийн гаргадаг хамгийн том алдаа бол бичсэн лекцийн тэмдэглэлээ сөхөж харахгүй байх явдал юм. Хэрвээ бичсэн зүйлсээ эргэн харж, review хийн өөрт мэдлэг болгон авахгүй бол тэмдэглэл хийсний хэрэг бий юу? Зөвхөн хэн нэгэн багш, даргадаа үнэлэгдэхийн тулд тэмдэглэл хийдэг бол энэ нь маш буруу зуршил шүү! <br> <br>Дижиталаар тэмдэглэл хөтлөхийн хамгийн авууштай тал нь хүссэнээрээ засвар хийх боломжтойд оршиж буй. Засвар гэдэгт үг үсэг хасах, нэмэх, тодруулах зэрэг багтана. Хичээл дээрээ гүйцэд тэмдэглэж амжаагүй товчилсон үгс, түлхүүр үгс зоогоод орхисон бол хичээлийн цагийн дараа зав гарган тэмдэглэлээ review хийж байгаарай. Сонордуулахад тухайн өдөртөө л тэмдэглэнэ дээ гэж бодож явсан санаануудаа буулгахгүй бол хүн гэдэг амьтан <a href="https://www.verywellmind.com/what-is-memory-2795006" target="_blank">мартаж </a>орхидог гэнэ билээ.<br> <br><b>4. Тэмдэглэл хөтлөхөд зориулсан програмууд ашиглах </b><br> <br>Тэмдэглэл хөтлөхөд зориулагдсан програмууд цаасан дэвтрийн төрлүүдээс ч их гэж хэлэхэд буруудахгүй. Эдгээр програмууд танд тэмдэглэл хөтлөх, эдгээрийг цэгцлэх, бусад хүмүүстэй хуваалцахад тань тусална. Хүмүүсийн дунд хамгийн алдартай програм/апп-ууд бол Microsoft OneNote, Evernote, Apple Notes юм. <br> <br><b>5. Авсаархан лаптопд хөрөнгө оруулалт хийх </b><br> <br>Зөөврийн компьютер жижигхэн байх тусмаа хөнгөн, сургуульдаа авч яваад ашиглахад тохиромжтой байдаг. Хүнд цүнх өдөр бүр үүрснээс болж залуусын дунд нуруу нугасны өвчин ихсэх болоод буй энэ цаг үед аль болох жижиг хэмжээтэй/хөнгөн лаптопд хөрөнгө оруулаарай.<a href="https://www.laptopmag.com/articles/best-laptops-for-college" target="_blank"> Жишээлбэл: </a><br> <br><br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>Тэмдэглэл хөтлөхөд тань туслах шилдэг апп-ууд<br></div></h3><p> 1. <a href="https://www.pcmag.com/reviews/microsoft-onenote" target="_blank">Microsoft OneNote</a><br><br>Microsoft-ийн энэхүү апп нь үнэгүй бөгөөд тэмдэглэл хөтлөх цогц програм гэдгээрээ алдартай. Онцлог функцуудэд нь бичиж авсан тэмдэглэл дээрээ зурах, текстээ олон янзаар форматлах, хичээл бүр дээр дэвтэр нээх, дэвтэр дотроо хуудсуудаар ангилах гэх мэт багтана.<br><br>2.<a href="https://unread.today/c/593" target="_blank"> Evernote</a><br><br>Evernote дээр та өдөр тутмын хийх жагсаалтаа тэмдэглэхээс эхлээд хурлын тэмдэглэл, эсээний санаа, сайтууд дээрх өөрийн нууц үгнүүд гээд юуг ч энд тэмдэглэж болно. Мөн та энэхүү апп-ыг тэмдэглэлдээ фото зураг аваад оруулах, хийх ажлын жагсаалт үүсгэх, дуу хураагуурыг нь ажиллуулж аудио файл хадгалах гэхчлэн олон төрлөөр ашиглаж болох аж. Evernote-ийг ашиглаж эхэлбэл эмх цэгцтэй, зохион байгуулалт сайтай болно гэдэгтээ та эргэлзэх хэрэггүй.<br><br><a href="https://unread.today/c/593" target="_blank">Апп тойм: Evernote - Таны цахим санах ой</a><br><br>3. <a href="https://medium.com/macoclock/apple-notes-review-3041470d3f9b" target="_blank">Apple Notes</a><br><br>Хэрэв Apple-ийн үнэнч хэрэглэгч бол тэмдэглэл хөтлөх апп холоос хайх хэрэггүй. Apple Notes нь энгийн дизайнтай учраас ашиглахад хялбар. Та тус програм дээр шинэ тэмдэглэл үүсгэсний дараа текст нэмэх, зураг хавсаргах, баримт скан хийх, зурах, гараар бичих, checklist нэмэх, хүснэгт болгон форматлах гэх мэт олон зүйлийг хийх боломжтой.<br><br>Мөн iPhone, iPad, Mac зэрэг төхөөрөмжүүдтэйгээ хослон ажилладаг гэдгээрээ онцлогтой. Лаптоп дээрээ тэмдэглэсэн зүйлсээ утас руугаа татаж авч өглөө сургууль явах замдаа унших, iPad руугаа шилжүүлж дээр нь зурж тэмдэглэл хийх гэхчлэн хослуулан ашиглаж болох аж.<br><br>4.<a href="https://unread.today/c/techworm-notion" target="_blank"> Notion</a><br><br>Notion нь дээр дурдагдсан апп-уудыг бодвол илүү өөр. Юугаараа онцлог вэ гэвэл эл апп нь загвар дизайны хувьд шинэлэг, бүтээмж сайжруулахад хэрэгцээтэй төрөл бүрийн функцийг дотроо агуулдаг юм. Notion дээр та хичээл, хурлын тэмдэглэл, төслийн санаануудаа бичиж тэмдэглэхээс гадна жил, сар, долоо хоногийн төлөвлөлтүүдээ хийж, дадал хэвшил болоод хувийн санхүүгээ ч хянах боломжтой.<br><br><a href="https://unread.today/c/techworm-notion" target="_blank">Апп тойм: Notion - Бүтээмж нэмэгдүүлэх олон талт туслах</a><br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Лекцийн үеэр тэмдэглэл хөтлөхөд тань туслах зөвлөмжүүд</h3><p><b>1. Бүх зүйлийг тэмдэглэх гэсний хэрэггүй </b><br> <br>Лекц бол түргэн бичлэгийн тэмцээн биш. Тиймээс та багшийнхаа хэлсэн бүхнийг үг үсэггүй хуулахаас илүүтэй гол санаа, аргумент, сэдвийн талаар өөрийн үгээр бичиж тэмдэглэх гэж хичээгээрэй. <br> <br><b>2. Сайн унтаж амар, хичээлийн цаг дээр бүү нойрмогло </b><br> <br>Лекцийн үеэр оюутан сурагчид юу юунаас илүүтэй нойрмоглох гээд байдаг талтай. Тиймээс хичээлдээ бүрэн төвлөрч, мэдлэг олж авахын тулд сайн унтаж амарч байх нь өөртөө оруулж буй хамгийн том хөрөнгө оруулалт. Зарим хүмүүс нойроо сэргээхийн тулд кофе уудаг бол, нөгөө хэсэг нь бохь зажилдаг гэнэ шүү! <br> <br>Аливаа нэгэн ойлголтыг профессорууд амьдралд ойр жишээгээр тайлбарлаж сурагчдадаа хүргэдэг. Үүнийг нь маш сайн анхаарч сонсоорой. Ирээдүйд тань тодорхой хэмжээнд хэрэг болно гэдэгт эргэлзэхгүй байна. <br> <br><b>3. Чухал үгсийн доогуур зурж, тодруулж, томоор бич </b><br> <br>Лекторууд ихэвчлэн тодорхой үг хэллэгийг онцолж, анхаарал хандуулдаг. Эдгээр түлхүүр үгс дараа нь тэмдэглэлээ харахад хэрэгтэй гэдгийг нь илтгэн харуулахын тулд доогуур нь зурж/тодруулах нь чухал юм шүү. Эсвэл зүгээр ТОМООР бичихэд л хангалттай. <br> <br><b>4. Үгийн товчлол ашигла </b><br> <br>Үүний тулд тухайн хичээл дээрх олон давтамжтайгаар хэрэглэгддэг үгсийг товчлол хэлбэртэй болгох хэрэгтэй. Өөрт тохирсон, дараа нь хараад шууд ойлгогдохоор товчлолыг боловсруулаарай. Жишээлбэл, "эдийн засаг"-ийн оронд "эз", "маркетинг"-ийн хувьд "мкт" гэх мэт. <br> <br><b>5. Эргэлзээтэй зүйлсээ асуу </b><br> <br>Хэрэв хичээлийн үеэр танд ойлгомжгүй санагдсан зүйл байвал битгий бич. Хамгийн эхэнд багшаасаа асууж тодруулга хүсэх нь зүйтэй. Хичээлийн дундуур асуухад тохиромжгүй байвал завсарлагааны үеэр, лекцийн дараа эсвэл зөвлөгөө өгөх цагаар нь багштайгаа биечлэн уулзаж, ойлгоогүй зүйлсээ мэдэж аваарай. <br> <br><b>6. Ангийнхантайгаа тэмдэглэлээ хуваалцаж, харьцуул <br></b> <br>Ардын зүйр үгэнд "Хоёр толгой нэгээс дээр" гэдэг. Ангийнхантайгаа тэмдэглэлээ харьцуулж, зарим тэмдэглэж амжаагүй зүйлсээ нөхөж, тухайн сэдвээр өөрсдийн ойлголтын хүрээнд ярилцан ойлголтоо нэгтгэх нь маш үр дүнтэй арга юм. <br></p>
          </div>

Их сургуулийн оюутнуудын 88 хувь нь зөөврийн компьютертой бөгөөд 63 орчим хувь нь хичээлийн цаг дээр үүнийгээ ашигладаг гэх судалгаа бий. Оюутан сурагчдын дунд лаптопны нийтлэг хэрэглээ нь гэрийн даалгавар, бие даалт хийх, эсээ бичих, судалгааны ажил хийх, хичээлийн тэмдэглэл хөтлөх, цахим ном унших, график дизайны ажил хийх зэргээс эхэлнэ. Тэгвэл энэ удаа бид лаптоп дээр хичээлийн тэмдэглэл хөтлөх үр дүнтэй арга, ашиглах програм/апп, зөвлөмж зэргийг нэгтгэн хүргэж байна.
Лаптоп дээр хэрхэн үр дүнтэй тэмдэглэл хийх вэ?
1. Эмх цэгцэд оруулах

Дижиталаар тэмдэглэл хөтөлнө гэдэг эмх цэгцтэй байдлыг шаарддаг. Учир нь нэг төхөөрөмжид олон хичээлийн материалыг хадгалж буй учраас замбараагүй байж болохгүй. Тиймээс хичээл бүр дээр тусдаа "
folder
" үүсгээрэй. Ингэснээр тус folder - тоо тухайн хичээлтэй холбоотой лекцийн тэмдэглэл, цахим сурах бичиг, хичээлийн материал зэргийг нэгтгэх боломжтой. Мөн он сар, тухайн сэдвийн гарчиг зэргийг онцгойлон бичиж явахыг зөвлөе.

2. Лаптоп дээрх бичих чадвараа сайжруулах

Хичээл орж буй багштайгаа зэрэгцэн лекцээ бичиж буй бол хурдан "шивдэг" байх хэрэгцээ үүсдэг. Бичих хурдаа бие даан сайжруулахын тулд
онлайнаар бичих дасгал
хийх боломжтой. Цаашлаад энэ чадвар бүхий л амьдралын тань турш хэрэгтэй учраас "арван хуруугаараа" хурдтай бичиж сураарай.

Хэрэв үнэхээр бичиж амжихгүй байвал үг товчлох, түлхүүр үгээр тэмдэглэхэд л болно. Ямар ч зүйлийг хэт хүндрүүлэх гээд байх хэрэггүй гэсэн зарчмыг баримтлаад явахад аяндаа бүх зүйл жигдрэх болов уу.
3. Тэмдэглэлээ review хийх

Хүмүүсийн гаргадаг хамгийн том алдаа бол бичсэн лекцийн тэмдэглэлээ сөхөж харахгүй байх явдал юм. Хэрвээ бичсэн зүйлсээ эргэн харж, review хийн өөрт мэдлэг болгон авахгүй бол тэмдэглэл хийсний хэрэг бий юу? Зөвхөн хэн нэгэн багш, даргадаа үнэлэгдэхийн тулд тэмдэглэл хийдэг бол энэ нь маш буруу зуршил шүү!

Дижиталаар тэмдэглэл хөтлөхийн хамгийн авууштай тал нь хүссэнээрээ засвар хийх боломжтойд оршиж буй. Засвар гэдэгт үг үсэг хасах, нэмэх, тодруулах зэрэг багтана. Хичээл дээрээ гүйцэд тэмдэглэж амжаагүй товчилсон үгс, түлхүүр үгс зоогоод орхисон бол хичээлийн цагийн дараа зав гарган тэмдэглэлээ review хийж байгаарай. Сонордуулахад тухайн өдөртөө л тэмдэглэнэ дээ гэж бодож явсан санаануудаа буулгахгүй бол хүн гэдэг амьтан
мартаж
орхидог гэнэ билээ.

4. Тэмдэглэл хөтлөхөд зориулсан програмууд ашиглах

Тэмдэглэл хөтлөхөд зориулагдсан програмууд цаасан дэвтрийн төрлүүдээс ч их гэж хэлэхэд буруудахгүй. Эдгээр програмууд танд тэмдэглэл хөтлөх, эдгээрийг цэгцлэх, бусад хүмүүстэй хуваалцахад тань тусална. Хүмүүсийн дунд хамгийн алдартай програм/апп-ууд бол Microsoft OneNote, Evernote, Apple Notes юм.

5. Авсаархан лаптопд хөрөнгө оруулалт хийх

Зөөврийн компьютер жижигхэн байх тусмаа хөнгөн, сургуульдаа авч яваад ашиглахад тохиромжтой байдаг. Хүнд цүнх өдөр бүр үүрснээс болж залуусын дунд нуруу нугасны өвчин ихсэх болоод буй энэ цаг үед аль болох жижиг хэмжээтэй/хөнгөн лаптопд хөрөнгө оруулаарай.
Жишээлбэл:


Тэмдэглэл хөтлөхөд тань туслах шилдэг апп-ууд
1.
Microsoft OneNote
Microsoft-ийн энэхүү апп нь үнэгүй бөгөөд тэмдэглэл хөтлөх цогц програм гэдгээрээ алдартай. Онцлог функцуудэд нь бичиж авсан тэмдэглэл дээрээ зурах, текстээ олон янзаар форматлах, хичээл бүр дээр дэвтэр нээх, дэвтэр дотроо хуудсуудаар ангилах гэх мэт багтана.
2.
Evernote
Evernote дээр та өдөр тутмын хийх жагсаалтаа тэмдэглэхээс эхлээд хурлын тэмдэглэл, эсээний санаа, сайтууд дээрх өөрийн нууц үгнүүд гээд юуг ч энд тэмдэглэж болно. Мөн та энэхүү апп-ыг тэмдэглэлдээ фото зураг аваад оруулах, хийх ажлын жагсаалт үүсгэх, дуу хураагуурыг нь ажиллуулж аудио файл хадгалах гэхчлэн олон төрлөөр ашиглаж болох аж. Evernote-ийг ашиглаж эхэлбэл эмх цэгцтэй, зохион байгуулалт сайтай болно гэдэгтээ та эргэлзэх хэрэггүй.
Апп тойм: Evernote - Таны цахим санах ой
3.
Apple Notes
Хэрэв Apple-ийн үнэнч хэрэглэгч бол тэмдэглэл хөтлөх апп холоос хайх хэрэггүй. Apple Notes нь энгийн дизайнтай учраас ашиглахад хялбар. Та тус програм дээр шинэ тэмдэглэл үүсгэсний дараа текст нэмэх, зураг хавсаргах, баримт скан хийх, зурах, гараар бичих, checklist нэмэх, хүснэгт болгон форматлах гэх мэт олон зүйлийг хийх боломжтой.
Мөн iPhone, iPad, Mac зэрэг төхөөрөмжүүдтэйгээ хослон ажилладаг гэдгээрээ онцлогтой. Лаптоп дээрээ тэмдэглэсэн зүйлсээ утас руугаа татаж авч өглөө сургууль явах замдаа унших, iPad руугаа шилжүүлж дээр нь зурж тэмдэглэл хийх гэхчлэн хослуулан ашиглаж болох аж.
4.
Notion
Notion нь дээр дурдагдсан апп-уудыг бодвол илүү өөр. Юугаараа онцлог вэ гэвэл эл апп нь загвар дизайны хувьд шинэлэг, бүтээмж сайжруулахад хэрэгцээтэй төрөл бүрийн функцийг дотроо агуулдаг юм. Notion дээр та хичээл, хурлын тэмдэглэл, төслийн санаануудаа бичиж тэмдэглэхээс гадна жил, сар, долоо хоногийн төлөвлөлтүүдээ хийж, дадал хэвшил болоод хувийн санхүүгээ ч хянах боломжтой.
Апп тойм: Notion - Бүтээмж нэмэгдүүлэх олон талт туслах

Лекцийн үеэр тэмдэглэл хөтлөхөд тань туслах зөвлөмжүүд
1. Бүх зүйлийг тэмдэглэх гэсний хэрэггүй

Лекц бол түргэн бичлэгийн тэмцээн биш. Тиймээс та багшийнхаа хэлсэн бүхнийг үг үсэггүй хуулахаас илүүтэй гол санаа, аргумент, сэдвийн талаар өөрийн үгээр бичиж тэмдэглэх гэж хичээгээрэй.

2. Сайн унтаж амар, хичээлийн цаг дээр бүү нойрмогло

Лекцийн үеэр оюутан сурагчид юу юунаас илүүтэй нойрмоглох гээд байдаг талтай. Тиймээс хичээлдээ бүрэн төвлөрч, мэдлэг олж авахын тулд сайн унтаж амарч байх нь өөртөө оруулж буй хамгийн том хөрөнгө оруулалт. Зарим хүмүүс нойроо сэргээхийн тулд кофе уудаг бол, нөгөө хэсэг нь бохь зажилдаг гэнэ шүү!

Аливаа нэгэн ойлголтыг профессорууд амьдралд ойр жишээгээр тайлбарлаж сурагчдадаа хүргэдэг. Үүнийг нь маш сайн анхаарч сонсоорой. Ирээдүйд тань тодорхой хэмжээнд хэрэг болно гэдэгт эргэлзэхгүй байна.

3. Чухал үгсийн доогуур зурж, тодруулж, томоор бич

Лекторууд ихэвчлэн тодорхой үг хэллэгийг онцолж, анхаарал хандуулдаг. Эдгээр түлхүүр үгс дараа нь тэмдэглэлээ харахад хэрэгтэй гэдгийг нь илтгэн харуулахын тулд доогуур нь зурж/тодруулах нь чухал юм шүү. Эсвэл зүгээр ТОМООР бичихэд л хангалттай.

4. Үгийн товчлол ашигла

Үүний тулд тухайн хичээл дээрх олон давтамжтайгаар хэрэглэгддэг үгсийг товчлол хэлбэртэй болгох хэрэгтэй. Өөрт тохирсон, дараа нь хараад шууд ойлгогдохоор товчлолыг боловсруулаарай. Жишээлбэл, "эдийн засаг"-ийн оронд "эз", "маркетинг"-ийн хувьд "мкт" гэх мэт.

5. Эргэлзээтэй зүйлсээ асуу

Хэрэв хичээлийн үеэр танд ойлгомжгүй санагдсан зүйл байвал битгий бич. Хамгийн эхэнд багшаасаа асууж тодруулга хүсэх нь зүйтэй. Хичээлийн дундуур асуухад тохиромжгүй байвал завсарлагааны үеэр, лекцийн дараа эсвэл зөвлөгөө өгөх цагаар нь багштайгаа биечлэн уулзаж, ойлгоогүй зүйлсээ мэдэж аваарай.

6. Ангийнхантайгаа тэмдэглэлээ хуваалцаж, харьцуул

Ардын зүйр үгэнд "Хоёр толгой нэгээс дээр" гэдэг. Ангийнхантайгаа тэмдэглэлээ харьцуулж, зарим тэмдэглэж амжаагүй зүйлсээ нөхөж, тухайн сэдвээр өөрсдийн ойлголтын хүрээнд ярилцан ойлголтоо нэгтгэх нь маш үр дүнтэй арга юм.

Их сургуулийн оюутнуудын 88 хувь нь зөөврийн компьютертой бөгөөд 63 орчим хувь нь хичээлийн цаг дээр үүнийгээ ашигладаг гэх судалгаа бий. Оюутан сурагчдын дунд лаптопны нийтлэг хэрэглээ нь гэрийн даалгавар, бие даалт хийх, эсээ бичих, судалгааны ажил хийх, хичээлийн тэмдэглэл хөтлөх, цахим ном унших, график дизайны ажил хийх зэргээс эхэлнэ. Тэгвэл энэ удаа бид лаптоп дээр хичээлийн тэмдэглэл хөтлөх үр дүнтэй арга, ашиглах програм/апп, зөвлөмж зэргийг нэгтгэн хүргэж байна.
### Лаптоп дээр хэрхэн үр дүнтэй тэмдэглэл хийх вэ?
**1. Эмх цэгцэд оруулах**
Дижиталаар тэмдэглэл хөтөлнө гэдэг эмх цэгцтэй байдлыг шаарддаг. Учир нь нэг төхөөрөмжид олон хичээлийн материалыг хадгалж буй учраас замбараагүй байж болохгүй. Тиймээс хичээл бүр дээр тусдаа "folder" үүсгээрэй. Ингэснээр тус folder - тоо тухайн хичээлтэй холбоотой лекцийн тэмдэглэл, цахим сурах бичиг, хичээлийн материал зэргийг нэгтгэх боломжтой. Мөн он сар, тухайн сэдвийн гарчиг зэргийг онцгойлон бичиж явахыг зөвлөе.
**2. Лаптоп дээрх бичих чадвараа сайжруулах**
Хичээл орж буй багштайгаа зэрэгцэн лекцээ бичиж буй бол хурдан "шивдэг" байх хэрэгцээ үүсдэг. Бичих хурдаа бие даан сайжруулахын тулд онлайнаар бичих дасгал хийх боломжтой. Цаашлаад энэ чадвар бүхий л амьдралын тань турш хэрэгтэй учраас "арван хуруугаараа" хурдтай бичиж сураарай.
Хэрэв үнэхээр бичиж амжихгүй байвал үг товчлох, түлхүүр үгээр тэмдэглэхэд л болно. Ямар ч зүйлийг хэт хүндрүүлэх гээд байх хэрэггүй гэсэн зарчмыг баримтлаад явахад аяндаа бүх зүйл жигдрэх болов уу.
**3. Тэмдэглэлээ review хийх**
Хүмүүсийн гаргадаг хамгийн том алдаа бол бичсэн лекцийн тэмдэглэлээ сөхөж харахгүй байх явдал юм. Хэрвээ бичсэн зүйлсээ эргэн харж, review хийн өөрт мэдлэг болгон авахгүй бол тэмдэглэл хийсний хэрэг бий юу? Зөвхөн хэн нэгэн багш, даргадаа үнэлэгдэхийн тулд тэмдэглэл хийдэг бол энэ нь маш буруу зуршил шүү!
Дижиталаар тэмдэглэл хөтлөхийн хамгийн авууштай тал нь хүссэнээрээ засвар хийх боломжтойд оршиж буй. Засвар гэдэгт үг үсэг хасах, нэмэх, тодруулах зэрэг багтана. Хичээл дээрээ гүйцэд тэмдэглэж амжаагүй товчилсон үгс, түлхүүр үгс зоогоод орхисон бол хичээлийн цагийн дараа зав гарган тэмдэглэлээ review хийж байгаарай. Сонордуулахад тухайн өдөртөө л тэмдэглэнэ дээ гэж бодож явсан санаануудаа буулгахгүй бол хүн гэдэг амьтан мартаж орхидог гэнэ билээ.
**4. Тэмдэглэл хөтлөхөд зориулсан програмууд ашиглах**
Тэмдэглэл хөтлөхөд зориулагдсан програмууд цаасан дэвтрийн төрлүүдээс ч их гэж хэлэхэд буруудахгүй. Эдгээр програмууд танд тэмдэглэл хөтлөх, эдгээрийг цэгцлэх, бусад хүмүүстэй хуваалцахад тань тусална. Хүмүүсийн дунд хамгийн алдартай програм/апп-ууд бол Microsoft OneNote, Evernote, Apple Notes юм.
**5. Авсаархан лаптопд хөрөнгө оруулалт хийх**
Зөөврийн компьютер жижигхэн байх тусмаа хөнгөн, сургуульдаа авч яваад ашиглахад тохиромжтой байдаг. Хүнд цүнх өдөр бүр үүрснээс болж залуусын дунд нуруу нугасны өвчин ихсэх болоод буй энэ цаг үед аль болох жижиг хэмжээтэй/хөнгөн лаптопд хөрөнгө оруулаарай. Жишээлбэл:
### Тэмдэглэл хөтлөхөд тань туслах шилдэг апп-ууд
1. Microsoft OneNote
Microsoft-ийн энэхүү апп нь үнэгүй бөгөөд тэмдэглэл хөтлөх цогц програм гэдгээрээ алдартай. Онцлог функцуудэд нь бичиж авсан тэмдэглэл дээрээ зурах, текстээ олон янзаар форматлах, хичээл бүр дээр дэвтэр нээх, дэвтэр дотроо хуудсуудаар ангилах гэх мэт багтана.
2. Evernote
Evernote дээр та өдөр тутмын хийх жагсаалтаа тэмдэглэхээс эхлээд хурлын тэмдэглэл, эсээний санаа, сайтууд дээрх өөрийн нууц үгнүүд гээд юуг ч энд тэмдэглэж болно. Мөн та энэхүү апп-ыг тэмдэглэлдээ фото зураг аваад оруулах, хийх ажлын жагсаалт үүсгэх, дуу хураагуурыг нь ажиллуулж аудио файл хадгалах гэхчлэн олон төрлөөр ашиглаж болох аж. Evernote-ийг ашиглаж эхэлбэл эмх цэгцтэй, зохион байгуулалт сайтай болно гэдэгтээ та эргэлзэх хэрэггүй.
Апп тойм: Evernote - Таны цахим санах ой
3. Apple Notes
Хэрэв Apple-ийн үнэнч хэрэглэгч бол тэмдэглэл хөтлөх апп холоос хайх хэрэггүй. Apple Notes нь энгийн дизайнтай учраас ашиглахад хялбар. Та тус програм дээр шинэ тэмдэглэл үүсгэсний дараа текст нэмэх, зураг хавсаргах, баримт скан хийх, зурах, гараар бичих, checklist нэмэх, хүснэгт болгон форматлах гэх мэт олон зүйлийг хийх боломжтой.
Мөн iPhone, iPad, Mac зэрэг төхөөрөмжүүдтэйгээ хослон ажилладаг гэдгээрээ онцлогтой. Лаптоп дээрээ тэмдэглэсэн зүйлсээ утас руугаа татаж авч өглөө сургууль явах замдаа унших, iPad руугаа шилжүүлж дээр нь зурж тэмдэглэл хийх гэхчлэн хослуулан ашиглаж болох аж.
4. Notion
Notion нь дээр дурдагдсан апп-уудыг бодвол илүү өөр. Юугаараа онцлог вэ гэвэл эл апп нь загвар дизайны хувьд шинэлэг, бүтээмж сайжруулахад хэрэгцээтэй төрөл бүрийн функцийг дотроо агуулдаг юм. Notion дээр та хичээл, хурлын тэмдэглэл, төслийн санаануудаа бичиж тэмдэглэхээс гадна жил, сар, долоо хоногийн төлөвлөлтүүдээ хийж, дадал хэвшил болоод хувийн санхүүгээ ч хянах боломжтой.
Апп тойм: Notion - Бүтээмж нэмэгдүүлэх олон талт туслах
### Лекцийн үеэр тэмдэглэл хөтлөхөд тань туслах зөвлөмжүүд
**1. Бүх зүйлийг тэмдэглэх гэсний хэрэггүй**
Лекц бол түргэн бичлэгийн тэмцээн биш. Тиймээс та багшийнхаа хэлсэн бүхнийг үг үсэггүй хуулахаас илүүтэй гол санаа, аргумент, сэдвийн талаар өөрийн үгээр бичиж тэмдэглэх гэж хичээгээрэй.
**2. Сайн унтаж амар, хичээлийн цаг дээр бүү нойрмогло**
Лекцийн үеэр оюутан сурагчид юу юунаас илүүтэй нойрмоглох гээд байдаг талтай. Тиймээс хичээлдээ бүрэн төвлөрч, мэдлэг олж авахын тулд сайн унтаж амарч байх нь өөртөө оруулж буй хамгийн том хөрөнгө оруулалт. Зарим хүмүүс нойроо сэргээхийн тулд кофе уудаг бол, нөгөө хэсэг нь бохь зажилдаг гэнэ шүү!
Аливаа нэгэн ойлголтыг профессорууд амьдралд ойр жишээгээр тайлбарлаж сурагчдадаа хүргэдэг. Үүнийг нь маш сайн анхаарч сонсоорой. Ирээдүйд тань тодорхой хэмжээнд хэрэг болно гэдэгт эргэлзэхгүй байна.
**3. Чухал үгсийн доогуур зурж, тодруулж, томоор бич**
Лекторууд ихэвчлэн тодорхой үг хэллэгийг онцолж, анхаарал хандуулдаг. Эдгээр түлхүүр үгс дараа нь тэмдэглэлээ харахад хэрэгтэй гэдгийг нь илтгэн харуулахын тулд доогуур нь зурж/тодруулах нь чухал юм шүү. Эсвэл зүгээр ТОМООР бичихэд л хангалттай.
**4. Үгийн товчлол ашигла**
Үүний тулд тухайн хичээл дээрх олон давтамжтайгаар хэрэглэгддэг үгсийг товчлол хэлбэртэй болгох хэрэгтэй. Өөрт тохирсон, дараа нь хараад шууд ойлгогдохоор товчлолыг боловсруулаарай. Жишээлбэл, "эдийн засаг"-ийн оронд "эз", "маркетинг"-ийн хувьд "мкт" гэх мэт.
**5. Эргэлзээтэй зүйлсээ асуу**
Хэрэв хичээлийн үеэр танд ойлгомжгүй санагдсан зүйл байвал битгий бич. Хамгийн эхэнд багшаасаа асууж тодруулга хүсэх нь зүйтэй. Хичээлийн дундуур асуухад тохиромжгүй байвал завсарлагааны үеэр, лекцийн дараа эсвэл зөвлөгөө өгөх цагаар нь багштайгаа биечлэн уулзаж, ойлгоогүй зүйлсээ мэдэж аваарай.
**6. Ангийнхантайгаа тэмдэглэлээ хуваалцаж, харьцуул**
Ардын зүйр үгэнд "Хоёр толгой нэгээс дээр" гэдэг. Ангийнхантайгаа тэмдэглэлээ харьцуулж, зарим тэмдэглэж амжаагүй зүйлсээ нөхөж, тухайн сэдвээр өөрсдийн ойлголтын хүрээнд ярилцан ойлголтоо нэгтгэх нь маш үр дүнтэй арга юм.