ROC Үйлдвэрийн дарга М.Даваажав
<div class="article-body">
          <h2><div>Этиоп улсын ямаачин хүүгийн нээн илрүүлсэн цагаас эхлэн энэ дэлхийн оршихуй бидэнд хөгжим шиг сайхан мэдрэмжийг төрүүлдэг болтлоо хөгжсөн тэр зүйл бол кофе билээ.  </div><div><br></div><div>Энэ удаагийн дугаартаа бид хүн төрөлхтний эрч хүчний охь болох кофег амьдралынхаа салшгүй нэг хэсэг болгож яваа онцгой нэгэн эрхмийг урилаа. Түүнийг Монгол дахь цор ганц мэргэжлийн түвшний Roast master М.Даваажав (Lemon) гэх бөгөөд өөрийн ажлын арга барил, зарчмын талаар бидэнтэй ийн хөөрөлдсөн юм.</div></h2><p><b>Эрхэлдэг ажил:</b> ROC Үйлдвэрийн дарга <br><b>Хэрэглэдэг гар утас:</b> iPhone 13 <br><b>Сошиал хуудсууд:</b> <a href="https://www.facebook.com/Leemmoonn" target="_blank">Lemon Mendbayar</a> (фэйсбүүк), <a href="https://www.instagram.com/lemn_mendbayar/" target="_blank">Lemn_mendbayar</a> (инстаграм)<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/feecb3947b0d2cdec638d2d08d092f3c.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?</h3><p>Дэлхийд кофены дөрөв дэх давлагаа өрнөж байсан 2015 онд Монголд кофешоп дөнгөж үүсэж, кофены соёл бидний дунд цухасхан үнэртэх төдий байлаа. Эспрессо уудаг хүн тун цөөн, үрээ хуурдаг газрууд ч гарын таван хуруунд багтахаар байсан тэр үед ROC байгуулагдаж, таван кг-ийн хуурагч машин ямар том эд болохыг гайхан хөөрөлдөж байсан нь өнөөдрийн бидний эхэлсэн цэг байсан юм. Тухайн үед найзаасаа кофе хэрхэн хийхийг сураад, ROC байгуулагдсанаас дөрвөн сарын дараа буюу 2016 оны есдүгээр сард баристагаар ажилд орж байлаа. 2017 оны намраас эхлэн кофе хуурагч болж, манайд зарагддаг бүх кофе машинуудын угсралт, тохиргоо зэрэг техник талын зүйлс нь цөм миний гараар дамждаг болов. Одоо ч тэр хэвээр. Үүнээс хойш олон ч салбар нээгдэж, хуурагч нарын тоо ч ихэссэнээр үйлдвэрийн бусад ажлууддаа илүү төвлөрөн ажилласаар өнөөдрийг хүрчээ.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/a4b2120f2e160d5038386fae37df85db.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?</h3><p>Миний бүх өглөө ижилхэн эхлэлтэй. Аль нэг салбар дээрээ очиж кофе уунгаа кофены амт чанар, машины гарцыг шалгаж өдрийг эхлүүлдэг. Түүнээс хойш харин юу болохыг таах аргагүй юм. Учир нь ажлын өдөр бүхэн минь өөр өөр хэмнэлээр өнгөрдөг. Зарим үед үйлдвэр дээрээ ажилладаг бол зарим өдөр шинээр ирсэн кофены машинаа угсрах, сургалт орох гэх мэт ажлуудад төвлөрч өдрийг өнгөрөөдөг. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?</h3><p>Миний ажлын арга барил энэ л юм байна гэж нухацтай бодож үзээгүй юм байна. Тиймээс өөрийн өнгөрсөн хугацаанд сурсан зүйлстэйгээ холбон тайлбарлая. Миний хувьд хүнтэй харьцахаас илүүтэй машинтай харьцах нь хялбар байдаг юм шиг. Учир нь машин бол өөрийнхөө болж байгаа болон болохгүй байгаа бүх зүйлээ тодорхой илэрхийлдэг. Угсраад тавьчихад л үргэлж асуудалгүй ажиллана гэсэн үг биш, харин ч маш их арчилгаа шаардлагатай. Тухайлбал, тохиромжтой усыг нь өгөх, тогтсон цагт нь цэвэрлэх гэх мэт. Бүх салбарын кофег нэгэн жигд амттай байлгахын тулд баристагийн, машин дээр ажиллах бүх үйлдлийн дараалал тогтсон стандарт, горимын дагуу явагдах ёстой болдог. Кофе машин гэх зүйлийг бүхэлд нь судалж, ажиллах зарчмыг нь бүрэн ойлгохын тулд миний хувьд амьдралынхаа зургаан жилийг зарцуулсан. Энэ цаг хугацаанаас үзэхэд, миний ажлын арга барил бол өчүүхэн ч хайнга хандалгүйгээр нягт нямбай, зарчмын дагуу ажиллах юм болов уу. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/10c79c73ae0f43aa9647bf094f231c20.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>4. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?</h3><p>Цагаа хэмнэх хамгийн сайн арга хэрэгсэл бол интернэт орчин. Жишээлбэл, хөдөө орон нутагт манайхаас худалдаж авсан кофе машинд техникийн үзлэг хийх шаардлагатай боллоо гэхэд заавал очих гэхээс илүү дүрстэй дуудлага хийх байдлаар асуудлаа шийдэж болдог.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">5. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ?</h3><p>Маш өндөр хариуцлага. Манайхаас машин худалдаж авсан газруудад би анхны тохиргоог нь хийж өгдөг учраас цаашдаа кофеных нь амт чанар ямар байх нь миний хийсэн тохиргооноос шууд шалтгаална. Тохиргоо, угсралтыг хийхдээ маш сайн тайлбарлаж өгөхгүй бол манай кофег хэрэглэж байгаа ч муухан амттай, технологийн шаардлага хангахгүй кофе гарах боломжтой.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/29c6b64a57d06b79222678a907542173.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>6. ХУУРАГЧ МАШИН ХЭРХЭН АЖИЛЛАДАГ ВЭ?</h3><p></p><p>Алдарт Probat G75 хуурагч машиныг нүдээр үзэж, гараар барьж үзээгүй хэрнээ захиалчихаад үйлдвэрийнхээ хоосон байранд ирж, хаана хэрхэн угсрагдах бол? хэмээн төсөөлдөг байлаа. Үйлдвэрийн зүгээс бидэнд, ямар хэмжээтэй талбайд энэ машин багтах вэ? гэдгийг л хэлж өгснөөс биш, машины эд анги тус бүр ямар хэмжээтэй, ямар хэлбэрээр угсрагдахыг нарийн тайлбарлаж өгөөгүй юм. Жил хагасын дараа Probat G75 бидний гар дээр ирж байлаа. Энэхүү загварыг жилд ердөө 20 ширхэгийг үйлдвэрлэдэг бөгөөд зөвхөн захиалагчийн хүсэл сонирхолд нийцүүлж, тусгайлан бүтээдгээрээ онцлогтой. </p><p>Уг машин 75 кг үрийг нэг дор хуурах хүчин чадалтай бөгөөд машин руу ногоон кофег хиймэгц 200 хэм хүртэл халаасан Drum Roaster буюу эргэлдэх ширэм рүү сорогдон орж хуурагдана. Хуурагдсан кофег дараагийн дамжлагт оруулан хөргөснөөр хуурах үйл явц бүрэн дууссан гэж үзнэ. Үүний дараа үр дээш сорогдон дараагийн дамжлага руу шилжинэ. Бэлэн болсон үрийг жинлэж аваад, насжуулалт явагдах сүүлийн дамжлагат ирдэг. Энд хамгийн багадаа 72 цаг амраасан кофе өөрийн жинхэнэ амтаа гаргаж эхэлдэг бөгөөд 7-10 хоногийн дараа, хэрэглэхэд хамгийн тохиромжтой амт бүрэлддэг.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/59e2723d1767ba6220fedfad1bb93ccc.jpg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/96a22fce5d19c931a81ffb69e18c2c46.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><br>7. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ?</h3><p>Хуурагч машинаа Монголд ирмэгц сар гаруй хугацаанд угсарч, одоо л нэг амьсгаа авч байна.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">8. КОФЕНЫ ҮРНИЙ ТУХАЙ?</h3><p>Кофены үрийг дөрөв ангилдгаас хамгийн нийтлэг нь хоёр төрлийн үр бий. Тэдгээр нь Арабика, Робуста. Арабика сортын кофены үр нь тариалахад багагүй арчилгаа шаарддаг, түүнийгээ дагаад өндөр үнэтэй, амтны хувьд илүү тааламжтай байдаг. Робустатай харьцуулахад кафейны агууламж бага. Робуста сортын үр нь ургалтын шинж чанарын хувьд зэрлэг ургамал шиг л өөрөөрөө ургачихдаг, арчилгаа тэр бүр шаардахгүй бөгөөд кафейны агууламж маш өндөр, амт нь тийм ч тааламжтай биш.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/6282dc54bbccbae1ea7e83084d7a6e36.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">9. уух дуртай кофе?</h3><p>Hario V60 drip цаасан шүүлтүүртэй кофе уух дуртай. Энэ нь кофены тослогыг илүү сайн шүүж, тааламжтай цэвэрхэн амттай гардаг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">10. Герман болон Итали тоног төхөөрөмжтэй харьцаж, ажиллахын онцлог?</h3><p>Герман, Итали кофе машинуудыг зөв арчилж, хэрэглэж чадвал бүх насаараа хэрэглэх боломжтой. Тог болон усны хатуулгын хэмжээг нь тааруулалгүй буруу ашигласнаас болж машин насжилтгүй болдог нь харамсалтай. Хэцүү нь гэвэл, сэлбэгийн олдоц бага, албан ёсны эрхтэй газраас захиалж авахад хугацаа их ордог. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/869f1df589f535a76d0a73bce73ef35a.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>11. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?</h3><p>Юун түрүүнд A film about coffee (2016) киног үзэхийг зөвлөе. Мөн <a href="https://sca.coffee/" target="_blank">SCA</a> гэх дэлхийн кофены холбоо байдаг. Энэхүү байгууллагаас итгэмжилсэн ном, товхимлуудыг уншаарай. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">12. авч байсан хамгийн сайн зөвлөгөө?</h3><p>Чадах юмаа л амла. Энэ нь манай өвөөгийн хэлдэг байсан үг л дээ.<br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/34e1965bb084b04fc1a7154eb7d68a5a.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>13. бусдад шидэх санаа?</h3><p>Текний ард ороод сүү халааж, товчлуур дардаг ажлыг Бариста гэхгүй. Бариста бол хүнсний технологич, кофе машины засварчин, сэтгэл зүйч, цаг уурч, химич, физикч гэх мэт маш олон чадварыг шаарддаг мэргэжил. Тиймээс ажиллаж байгаа машинаа гололгүй, үндсээс нь эхлэн судалж, хэрхэн ажиллаж буйг нь ойлгох нь хамгийн чухал юм шүү. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/e8e08e0b-2c4f-4f62-83e2-43a512c166d6/d089de68cff9f224c7b8292b06139764.jpg"></p>          </div>

Этиоп улсын ямаачин хүүгийн нээн илрүүлсэн цагаас эхлэн энэ дэлхийн оршихуй бидэнд хөгжим шиг сайхан мэдрэмжийг төрүүлдэг болтлоо хөгжсөн тэр зүйл бол кофе билээ.
Энэ удаагийн дугаартаа бид хүн төрөлхтний эрч хүчний охь болох кофег амьдралынхаа салшгүй нэг хэсэг болгож яваа онцгой нэгэн эрхмийг урилаа. Түүнийг Монгол дахь цор ганц мэргэжлийн түвшний Roast master М.Даваажав (Lemon) гэх бөгөөд өөрийн ажлын арга барил, зарчмын талаар бидэнтэй ийн хөөрөлдсөн юм.
Эрхэлдэг ажил:
ROC Үйлдвэрийн дарга
Хэрэглэдэг гар утас:
iPhone 13
Сошиал хуудсууд:

Lemon Mendbayar
(фэйсбүүк),
Lemn_mendbayar
(инстаграм)

1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Дэлхийд кофены дөрөв дэх давлагаа өрнөж байсан 2015 онд Монголд кофешоп дөнгөж үүсэж, кофены соёл бидний дунд цухасхан үнэртэх төдий байлаа. Эспрессо уудаг хүн тун цөөн, үрээ хуурдаг газрууд ч гарын таван хуруунд багтахаар байсан тэр үед ROC байгуулагдаж, таван кг-ийн хуурагч машин ямар том эд болохыг гайхан хөөрөлдөж байсан нь өнөөдрийн бидний эхэлсэн цэг байсан юм. Тухайн үед найзаасаа кофе хэрхэн хийхийг сураад, ROC байгуулагдсанаас дөрвөн сарын дараа буюу 2016 оны есдүгээр сард баристагаар ажилд орж байлаа. 2017 оны намраас эхлэн кофе хуурагч болж, манайд зарагддаг бүх кофе машинуудын угсралт, тохиргоо зэрэг техник талын зүйлс нь цөм миний гараар дамждаг болов. Одоо ч тэр хэвээр. Үүнээс хойш олон ч салбар нээгдэж, хуурагч нарын тоо ч ихэссэнээр үйлдвэрийн бусад ажлууддаа илүү төвлөрөн ажилласаар өнөөдрийг хүрчээ.

2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Миний бүх өглөө ижилхэн эхлэлтэй. Аль нэг салбар дээрээ очиж кофе уунгаа кофены амт чанар, машины гарцыг шалгаж өдрийг эхлүүлдэг. Түүнээс хойш харин юу болохыг таах аргагүй юм. Учир нь ажлын өдөр бүхэн минь өөр өөр хэмнэлээр өнгөрдөг. Зарим үед үйлдвэр дээрээ ажилладаг бол зарим өдөр шинээр ирсэн кофены машинаа угсрах, сургалт орох гэх мэт ажлуудад төвлөрч өдрийг өнгөрөөдөг.

3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Миний ажлын арга барил энэ л юм байна гэж нухацтай бодож үзээгүй юм байна. Тиймээс өөрийн өнгөрсөн хугацаанд сурсан зүйлстэйгээ холбон тайлбарлая. Миний хувьд хүнтэй харьцахаас илүүтэй машинтай харьцах нь хялбар байдаг юм шиг. Учир нь машин бол өөрийнхөө болж байгаа болон болохгүй байгаа бүх зүйлээ тодорхой илэрхийлдэг. Угсраад тавьчихад л үргэлж асуудалгүй ажиллана гэсэн үг биш, харин ч маш их арчилгаа шаардлагатай. Тухайлбал, тохиромжтой усыг нь өгөх, тогтсон цагт нь цэвэрлэх гэх мэт. Бүх салбарын кофег нэгэн жигд амттай байлгахын тулд баристагийн, машин дээр ажиллах бүх үйлдлийн дараалал тогтсон стандарт, горимын дагуу явагдах ёстой болдог. Кофе машин гэх зүйлийг бүхэлд нь судалж, ажиллах зарчмыг нь бүрэн ойлгохын тулд миний хувьд амьдралынхаа зургаан жилийг зарцуулсан. Энэ цаг хугацаанаас үзэхэд, миний ажлын арга барил бол өчүүхэн ч хайнга хандалгүйгээр нягт нямбай, зарчмын дагуу ажиллах юм болов уу.

4. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Цагаа хэмнэх хамгийн сайн арга хэрэгсэл бол интернэт орчин. Жишээлбэл, хөдөө орон нутагт манайхаас худалдаж авсан кофе машинд техникийн үзлэг хийх шаардлагатай боллоо гэхэд заавал очих гэхээс илүү дүрстэй дуудлага хийх байдлаар асуудлаа шийдэж болдог.

5. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ?
Маш өндөр хариуцлага. Манайхаас машин худалдаж авсан газруудад би анхны тохиргоог нь хийж өгдөг учраас цаашдаа кофеных нь амт чанар ямар байх нь миний хийсэн тохиргооноос шууд шалтгаална. Тохиргоо, угсралтыг хийхдээ маш сайн тайлбарлаж өгөхгүй бол манай кофег хэрэглэж байгаа ч муухан амттай, технологийн шаардлага хангахгүй кофе гарах боломжтой.

6. ХУУРАГЧ МАШИН ХЭРХЭН АЖИЛЛАДАГ ВЭ?
Алдарт Probat G75 хуурагч машиныг нүдээр үзэж, гараар барьж үзээгүй хэрнээ захиалчихаад үйлдвэрийнхээ хоосон байранд ирж, хаана хэрхэн угсрагдах бол? хэмээн төсөөлдөг байлаа. Үйлдвэрийн зүгээс бидэнд, ямар хэмжээтэй талбайд энэ машин багтах вэ? гэдгийг л хэлж өгснөөс биш, машины эд анги тус бүр ямар хэмжээтэй, ямар хэлбэрээр угсрагдахыг нарийн тайлбарлаж өгөөгүй юм. Жил хагасын дараа Probat G75 бидний гар дээр ирж байлаа. Энэхүү загварыг жилд ердөө 20 ширхэгийг үйлдвэрлэдэг бөгөөд зөвхөн захиалагчийн хүсэл сонирхолд нийцүүлж, тусгайлан бүтээдгээрээ онцлогтой.
Уг машин 75 кг үрийг нэг дор хуурах хүчин чадалтай бөгөөд машин руу ногоон кофег хиймэгц 200 хэм хүртэл халаасан Drum Roaster буюу эргэлдэх ширэм рүү сорогдон орж хуурагдана. Хуурагдсан кофег дараагийн дамжлагт оруулан хөргөснөөр хуурах үйл явц бүрэн дууссан гэж үзнэ. Үүний дараа үр дээш сорогдон дараагийн дамжлага руу шилжинэ. Бэлэн болсон үрийг жинлэж аваад, насжуулалт явагдах сүүлийн дамжлагат ирдэг. Энд хамгийн багадаа 72 цаг амраасан кофе өөрийн жинхэнэ амтаа гаргаж эхэлдэг бөгөөд 7-10 хоногийн дараа, хэрэглэхэд хамгийн тохиромжтой амт бүрэлддэг.

7. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ?
Хуурагч машинаа Монголд ирмэгц сар гаруй хугацаанд угсарч, одоо л нэг амьсгаа авч байна.

8. КОФЕНЫ ҮРНИЙ ТУХАЙ?
Кофены үрийг дөрөв ангилдгаас хамгийн нийтлэг нь хоёр төрлийн үр бий. Тэдгээр нь Арабика, Робуста. Арабика сортын кофены үр нь тариалахад багагүй арчилгаа шаарддаг, түүнийгээ дагаад өндөр үнэтэй, амтны хувьд илүү тааламжтай байдаг. Робустатай харьцуулахад кафейны агууламж бага. Робуста сортын үр нь ургалтын шинж чанарын хувьд зэрлэг ургамал шиг л өөрөөрөө ургачихдаг, арчилгаа тэр бүр шаардахгүй бөгөөд кафейны агууламж маш өндөр, амт нь тийм ч тааламжтай биш.

9. уух дуртай кофе?
Hario V60 drip цаасан шүүлтүүртэй кофе уух дуртай. Энэ нь кофены тослогыг илүү сайн шүүж, тааламжтай цэвэрхэн амттай гардаг.

10. Герман болон Итали тоног төхөөрөмжтэй харьцаж, ажиллахын онцлог?
Герман, Итали кофе машинуудыг зөв арчилж, хэрэглэж чадвал бүх насаараа хэрэглэх боломжтой. Тог болон усны хатуулгын хэмжээг нь тааруулалгүй буруу ашигласнаас болж машин насжилтгүй болдог нь харамсалтай. Хэцүү нь гэвэл, сэлбэгийн олдоц бага, албан ёсны эрхтэй газраас захиалж авахад хугацаа их ордог.

11. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?
Юун түрүүнд A film about coffee (2016) киног үзэхийг зөвлөе. Мөн
SCA
гэх дэлхийн кофены холбоо байдаг. Энэхүү байгууллагаас итгэмжилсэн ном, товхимлуудыг уншаарай.

12. авч байсан хамгийн сайн зөвлөгөө?
Чадах юмаа л амла. Энэ нь манай өвөөгийн хэлдэг байсан үг л дээ.

13. бусдад шидэх санаа?
Текний ард ороод сүү халааж, товчлуур дардаг ажлыг Бариста гэхгүй. Бариста бол хүнсний технологич, кофе машины засварчин, сэтгэл зүйч, цаг уурч, химич, физикч гэх мэт маш олон чадварыг шаарддаг мэргэжил. Тиймээс ажиллаж байгаа машинаа гололгүй, үндсээс нь эхлэн судалж, хэрхэн ажиллаж буйг нь ойлгох нь хамгийн чухал юм шүү.


Этиоп улсын ямаачин хүүгийн нээн илрүүлсэн цагаас эхлэн энэ дэлхийн оршихуй бидэнд хөгжим шиг сайхан мэдрэмжийг төрүүлдэг болтлоо хөгжсөн тэр зүйл бол кофе билээ.    Энэ удаагийн дугаартаа бид хүн төрөлхтний эрч хүчний охь болох кофег амьдралынхаа салшгүй нэг хэсэг болгож яваа онцгой нэгэн эрхмийг урилаа. Түүнийг Монгол дахь цор ганц мэргэжлийн түвшний Roast master М.Даваажав (Lemon) гэх бөгөөд өөрийн ажлын арга барил, зарчмын талаар бидэнтэй ийн хөөрөлдсөн юм.
**Эрхэлдэг ажил:** ROC Үйлдвэрийн дарга
**Хэрэглэдэг гар утас:** iPhone 13
**Сошиал хуудсууд:** Lemon Mendbayar (фэйсбүүк), Lemn\_mendbayar (инстаграм)
### 1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Дэлхийд кофены дөрөв дэх давлагаа өрнөж байсан 2015 онд Монголд кофешоп дөнгөж үүсэж, кофены соёл бидний дунд цухасхан үнэртэх төдий байлаа. Эспрессо уудаг хүн тун цөөн, үрээ хуурдаг газрууд ч гарын таван хуруунд багтахаар байсан тэр үед ROC байгуулагдаж, таван кг-ийн хуурагч машин ямар том эд болохыг гайхан хөөрөлдөж байсан нь өнөөдрийн бидний эхэлсэн цэг байсан юм. Тухайн үед найзаасаа кофе хэрхэн хийхийг сураад, ROC байгуулагдсанаас дөрвөн сарын дараа буюу 2016 оны есдүгээр сард баристагаар ажилд орж байлаа. 2017 оны намраас эхлэн кофе хуурагч болж, манайд зарагддаг бүх кофе машинуудын угсралт, тохиргоо зэрэг техник талын зүйлс нь цөм миний гараар дамждаг болов. Одоо ч тэр хэвээр. Үүнээс хойш олон ч салбар нээгдэж, хуурагч нарын тоо ч ихэссэнээр үйлдвэрийн бусад ажлууддаа илүү төвлөрөн ажилласаар өнөөдрийг хүрчээ.
### 2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Миний бүх өглөө ижилхэн эхлэлтэй. Аль нэг салбар дээрээ очиж кофе уунгаа кофены амт чанар, машины гарцыг шалгаж өдрийг эхлүүлдэг. Түүнээс хойш харин юу болохыг таах аргагүй юм. Учир нь ажлын өдөр бүхэн минь өөр өөр хэмнэлээр өнгөрдөг. Зарим үед үйлдвэр дээрээ ажилладаг бол зарим өдөр шинээр ирсэн кофены машинаа угсрах, сургалт орох гэх мэт ажлуудад төвлөрч өдрийг өнгөрөөдөг.
### 3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Миний ажлын арга барил энэ л юм байна гэж нухацтай бодож үзээгүй юм байна. Тиймээс өөрийн өнгөрсөн хугацаанд сурсан зүйлстэйгээ холбон тайлбарлая. Миний хувьд хүнтэй харьцахаас илүүтэй машинтай харьцах нь хялбар байдаг юм шиг. Учир нь машин бол өөрийнхөө болж байгаа болон болохгүй байгаа бүх зүйлээ тодорхой илэрхийлдэг. Угсраад тавьчихад л үргэлж асуудалгүй ажиллана гэсэн үг биш, харин ч маш их арчилгаа шаардлагатай. Тухайлбал, тохиромжтой усыг нь өгөх, тогтсон цагт нь цэвэрлэх гэх мэт. Бүх салбарын кофег нэгэн жигд амттай байлгахын тулд баристагийн, машин дээр ажиллах бүх үйлдлийн дараалал тогтсон стандарт, горимын дагуу явагдах ёстой болдог. Кофе машин гэх зүйлийг бүхэлд нь судалж, ажиллах зарчмыг нь бүрэн ойлгохын тулд миний хувьд амьдралынхаа зургаан жилийг зарцуулсан. Энэ цаг хугацаанаас үзэхэд, миний ажлын арга барил бол өчүүхэн ч хайнга хандалгүйгээр нягт нямбай, зарчмын дагуу ажиллах юм болов уу.
### 4. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Цагаа хэмнэх хамгийн сайн арга хэрэгсэл бол интернэт орчин. Жишээлбэл, хөдөө орон нутагт манайхаас худалдаж авсан кофе машинд техникийн үзлэг хийх шаардлагатай боллоо гэхэд заавал очих гэхээс илүү дүрстэй дуудлага хийх байдлаар асуудлаа шийдэж болдог.
### 5. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ?
Маш өндөр хариуцлага. Манайхаас машин худалдаж авсан газруудад би анхны тохиргоог нь хийж өгдөг учраас цаашдаа кофеных нь амт чанар ямар байх нь миний хийсэн тохиргооноос шууд шалтгаална. Тохиргоо, угсралтыг хийхдээ маш сайн тайлбарлаж өгөхгүй бол манай кофег хэрэглэж байгаа ч муухан амттай, технологийн шаардлага хангахгүй кофе гарах боломжтой.
### 6. ХУУРАГЧ МАШИН ХЭРХЭН АЖИЛЛАДАГ ВЭ?
Алдарт Probat G75 хуурагч машиныг нүдээр үзэж, гараар барьж үзээгүй хэрнээ захиалчихаад үйлдвэрийнхээ хоосон байранд ирж, хаана хэрхэн угсрагдах бол? хэмээн төсөөлдөг байлаа. Үйлдвэрийн зүгээс бидэнд, ямар хэмжээтэй талбайд энэ машин багтах вэ? гэдгийг л хэлж өгснөөс биш, машины эд анги тус бүр ямар хэмжээтэй, ямар хэлбэрээр угсрагдахыг нарийн тайлбарлаж өгөөгүй юм. Жил хагасын дараа Probat G75 бидний гар дээр ирж байлаа. Энэхүү загварыг жилд ердөө 20 ширхэгийг үйлдвэрлэдэг бөгөөд зөвхөн захиалагчийн хүсэл сонирхолд нийцүүлж, тусгайлан бүтээдгээрээ онцлогтой.
Уг машин 75 кг үрийг нэг дор хуурах хүчин чадалтай бөгөөд машин руу ногоон кофег хиймэгц 200 хэм хүртэл халаасан Drum Roaster буюу эргэлдэх ширэм рүү сорогдон орж хуурагдана. Хуурагдсан кофег дараагийн дамжлагт оруулан хөргөснөөр хуурах үйл явц бүрэн дууссан гэж үзнэ. Үүний дараа үр дээш сорогдон дараагийн дамжлага руу шилжинэ. Бэлэн болсон үрийг жинлэж аваад, насжуулалт явагдах сүүлийн дамжлагат ирдэг. Энд хамгийн багадаа 72 цаг амраасан кофе өөрийн жинхэнэ амтаа гаргаж эхэлдэг бөгөөд 7-10 хоногийн дараа, хэрэглэхэд хамгийн тохиромжтой амт бүрэлддэг.
### 7. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ?
Хуурагч машинаа Монголд ирмэгц сар гаруй хугацаанд угсарч, одоо л нэг амьсгаа авч байна.
### 8. КОФЕНЫ ҮРНИЙ ТУХАЙ?
Кофены үрийг дөрөв ангилдгаас хамгийн нийтлэг нь хоёр төрлийн үр бий. Тэдгээр нь Арабика, Робуста. Арабика сортын кофены үр нь тариалахад багагүй арчилгаа шаарддаг, түүнийгээ дагаад өндөр үнэтэй, амтны хувьд илүү тааламжтай байдаг. Робустатай харьцуулахад кафейны агууламж бага. Робуста сортын үр нь ургалтын шинж чанарын хувьд зэрлэг ургамал шиг л өөрөөрөө ургачихдаг, арчилгаа тэр бүр шаардахгүй бөгөөд кафейны агууламж маш өндөр, амт нь тийм ч тааламжтай биш.
### 9. уух дуртай кофе?
Hario V60 drip цаасан шүүлтүүртэй кофе уух дуртай. Энэ нь кофены тослогыг илүү сайн шүүж, тааламжтай цэвэрхэн амттай гардаг.
### 10. Герман болон Итали тоног төхөөрөмжтэй харьцаж, ажиллахын онцлог?
Герман, Итали кофе машинуудыг зөв арчилж, хэрэглэж чадвал бүх насаараа хэрэглэх боломжтой. Тог болон усны хатуулгын хэмжээг нь тааруулалгүй буруу ашигласнаас болж машин насжилтгүй болдог нь харамсалтай. Хэцүү нь гэвэл, сэлбэгийн олдоц бага, албан ёсны эрхтэй газраас захиалж авахад хугацаа их ордог.
### 11. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?
Юун түрүүнд A film about coffee (2016) киног үзэхийг зөвлөе. Мөн SCA гэх дэлхийн кофены холбоо байдаг. Энэхүү байгууллагаас итгэмжилсэн ном, товхимлуудыг уншаарай.
### 12. авч байсан хамгийн сайн зөвлөгөө?
Чадах юмаа л амла. Энэ нь манай өвөөгийн хэлдэг байсан үг л дээ.
### 13. бусдад шидэх санаа?
Текний ард ороод сүү халааж, товчлуур дардаг ажлыг Бариста гэхгүй. Бариста бол хүнсний технологич, кофе машины засварчин, сэтгэл зүйч, цаг уурч, химич, физикч гэх мэт маш олон чадварыг шаарддаг мэргэжил. Тиймээс ажиллаж байгаа машинаа гололгүй, үндсээс нь эхлэн судалж, хэрхэн ажиллаж буйг нь ойлгох нь хамгийн чухал юм шүү.