Тони Блэйрийн "Аян" номын тухайд
<div class="article-body">
          <p>Улс төрчдийн сонирхолтой намтар номуудаас саяхан монгол хэлнээ орчуулагдсан, Их Британийн ерөнхий сайд асан Тони Блейрийн "Аян" номыг өнөөдөр онцолъё. Энэхүү намтар зохиолчийн өөрийнх нь хэлснээр өөр хэний ч өгүүлж чадахгүй бодит өнцгөөс түүний залуу насны тэмцэл, улс төрийн замнал, дотор нь нуугдаж асаж байсан агуу зорилго, алдаа оноог дэлгэн үзүүлнэ. Тони Блэйр магадгүй хамгийн муу рейтингтэй албан тушаалаасаа буусан өнөө цагийн улс төрчдийн нэг биз. Иракийн дайныг өдүүлсэн гэмт этгээд хэмээн дэлхий түүнийг буруушаадаг ч энэ удирдагчийн хийсэн зорьсон нь дан ганц энэ өнцгөөс хавьгүй баялаг. Дундаж гэр бүлээс гаралтай, улс төрийн идэвхтэй, хуульч залуу хэрхэн улс төрд шунан тэмүүлэж орж ирсэн, хэний ч онцгойлон үзэж байгаагүй улс төрч залуу хэрхэн гэнэт олдсон нөхцөл боломжийг ашиглан намын удирдлагын суудлын төлөө бүхнээ дайчлан өрсөлдсөн, хэт туйлшран хоцрогдоод, хэд хэдэн сонгуульд ялагдал хүлээгээд байсан Лэйбор намыг яаж шинэчлэн, засгийн эрхийг тасралтгүй 3 дараалан барьсан, Британи орны шүүх, эрүүл мэндийн салбарт эрс шинэчлэлийг амжилттай хийсэн атлаа хийсэн бүхэн нь гадаад бодлогоосоо болоод харлан бүдгэрснийг энэ номонд өгүүлнэ. <br><br>Дэлхийн бодлогыг тодорхойлогч томоохон гүрнийг урт удаан хугацаанд жолоодсон удирдагч алдаа оноотой тэмцэл, уналт босолт, сургамж нь залууст сонирхолтой, тэр дундаа нийгмээрээ хүчтэй удирдагч эрэлхийлэн буй бидэнд нэн хамаатай санагдана. Ном гадаад бодлого, дайны шалтгаан, үр дагаврыг өгүүлэхдээ тоо баримтаар баялаг, эмх цэгцтэй нямбай бичигдсэнийг харахад ердөө ерөнхий сайдын их ажлын тэмдэглэл мэт санагдах үе байх ч гэр бүлийнхээ дотоод ертөнц рүү уншигчийг урин оруулж, хүүхэд залуу насныхаа нандин дурсамж, ээжийнхээ хорт хавдартай тэмцсэн тэмцэл, хайртай бүхнээ гэх сэтгэлээ харамгүй хуваалцсаныг нь уншихад сэтгэл хөдөлмөөр. Намын даргын суудлын төлөө нэгэн биеийн хоёр тал мэт ижилдсэн хамгийн сайн найзтайгаа өрсөлдсөн тэмцэл, түүнийгээ өгүүлэх харууслыг уншихаар өөрийн эрхгүй нөхөрлөлийн тухай нэг бодмоор санагдана. Номонд Хатан хааны гэр бүлийн дотоод харилцаа, Диана гүнжийн үхлийн тухай ний нуугүй дурдсан бөгөөд энэ асуудлаас болж Хатан хаан дургүйцлээ илэрхийлж байсан удаа ч бий гэнэ. Энэ мэтээр цаашлан харвал өнө эртнээс нааш хадгалагдан ирсэн Англи орны улс төрийн өв соёл, үндэстний нэгдэл, ондоошил, даяаршлын эринд дүр төрхөө шинээр тодорхойлох гэж буй улс орон, харин тэр их улсыг удирдан жолоодохын урлаг болоод тулгарах бэрхшээлийг олж харж, амтлан мэдэрнэ. Номыг орчуулагчийн хэлснээр улс төрийн намууд цэвэршин тунгалагшиж, эрх мэдэл, эд хөрөнгийн шат дамжлага болохоос илүүтэйгээр ард иргэдийн сайн сайхны төлөө ажилладаг үнэт зүйлтэй, үзэл баримтлалтай, оролцоотой нийгмийн байгуулал байж, түүнийг нь бүтээн бий болгох залуусын сэдэл, сэтгэлгээнд энэ намтар оч нэмэх болов уу.</p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="http://www.unread.today/webroot/files/627743fb3b2c8f12517f1f22871f7af4.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">НОМЫН ХЭСГЭЭС</h3><p>Ийм хоёр өөр хүн яаж хамт амьдарч болдог байна даа гэмээр ээж минь ааваас өөр хүн байлаа. Зан араншингийн хувьд би аавтай илүү төстэй. Сэтгэлээр унадаггүй, шийдэмгий, зорилгодоо хүрэхийн тулд улайрдаг зангаасаа болоод заримдаа хувиа хичээдэг мэт харагдана. Харин ээж бол аядуу даруухан, хайр татам, бурханлаг гэмээр эмэгтэй байлаа. Ээж минь бүрэг зожигдуу хүн байж. Ээж, аавын улс төрийн үйл хэрэгт эхнэрийн, найз нөхрийн хувьд ч оролцож тусалж дэмждэг байсан хэрнээ хожмоо надад нэг удаа өөрийгөө хэзээ ч тори гэж үздэггүйгээ аминчлан хэлж билээ. <br><br>Өөрийнхөө ирланд гарлаасаа болоод ч тэр үү ээж өөрийгөө торичуудын эгнээнд багтах хүн гэж үздэггүй байсан бөгөөд аавыг өвдөхөд хамгийн их нүүр буруулсан хүмүүс нь торичууд байсан гэх. Намайг дөнгөж 22 хүрээд байхад ээж минь нас барсан юм. Бамбай булчирхайн хорт хавдраар өвдсөн сөн. Одоо бодоход ээж минь эдгэрэхгүй нь ойлгомжтой байсан юм билээ. Харин ч өвчтэй гэдгээ мэдсэнээс хойш таван жилийн турш тэсвэрлэж чадсан нь гайхамшиг байжээ. Гэхдээ тэр их уй гашуу... <br><br>Эцэг эхээ алдахаас илүү аймшигтай зүйл үгүй. Үр хүүхдээ алдахаас илүү аймшигтай гэж би хэлж зүрхлэхгүй л дээ. Гэвч үүнээс илүү юу аймшигтайг би хэлж мэдэхгүй юм. Тэр их цочрол юунаас ч хүчтэй нөлөөлнө. Тэр дундаа хүүхэд залуу насандаа эцэг эхийгээ алдах бүр ч хүчтэй нөлөөлнө. Ээжийгээ алдана гэж би төсөөлж ч чадахгүй байсан болохоор тэгэж их цочирдсон болов уу. Ээжийн бие огцом муудсан сүүлийн хэдэн саруудад би Оксфордын их сургуулиа төгсөх гээд шалгалт шүүлэг ихтэй байсан болохоор аав, ах Билл хоёр минь надаас үнэн байдлыг нууж л дээ. Зургаадугаар сарын сүүлээр гэртээ ирэхэд аав намайг галт тэрэгний буудлаас тосож авахдаа л ээжийн чинь бие тун муу байна гэж хэлсэн юм. “Ойлголоо, гэхдээ ээж үхэхгүй биз дээ” гэж аавынхаа амнаас намайг тайвшруулах ямар нэг үг гарна гэж тэнэгхэнээр бодож би асуулаа. “Түүнийг алдах юм шиг байна” гэж аав хариулав. Миний ертөнц ингээд л орвонгоороо эргэх нь тэр. Төсөөлж ч чадахгүй байлаа. Энэ хорвоод надад амьдрал бэлэглэж, өсгөж хүмүүжүүлж, харж хандаж, надад туслаж дэмжихийн төлөө ямагт байсаар ирсэн тэр хүн, намайг хэн ч байсан хайрлаж, намайг ямар ч байсан хариу нэхэлгүй хайрласан тэр хүн явах гэнэ.<br><br>Амьдрал минь ахиж хуучин хэвэндээ ороогүй юм. Тэр мөчөөс хойшид би амьдралын ямар ахархныг ойлгож цаг мөч бүртэй уралдан зорилгодоо хүрэх ёстой гэдэг ухаарсан билээ. Ээжийгээ би санадаггүй өдөр гэж үгүй. Тэр шөнө зорилгодоо хүрчихээд эргэн тойронд минь баяр хөөр далайн давалгаа мэт халгин цалгин байхад ч би ээжийгээ хэрвээ амьд байсан бол энэ баяртай баяргүй надаар хэзээд хэмжээлшгүй бахархах байсан даа гэж бодогдох аж. Тийм л өөрчлөгдөшгүй бүтэн хайраар намайг хайрладаг байжээ. Ээжийн минь хайр бол 1997 оны 5 дугаар сарын 1-ний түр зуурын зусар бялдуучлалаас тэс өмнөө үнэнч хайр юм. Харин одоо би Тримдонд аавыгаа над руу хамаг хүсэл мөрөөдөл нь биелсэн мэт суугааг харж байлаа. Бидний харц тулгарахад бид хоёулаа яг одоо ээжийг энд байсан ч болоосой гэж бодож суугааг мэдэрлээ. <br><br>Би бодлоо ахин цэгцэлж хийх ёстой ажил руугаа анхаарлаа хандуулав. Танхим пиг дүүрчээ. Тримдоны намын үүрийн хорооныхон баяр хөөрөөр бялхсан харагдана. Тиссайдын онгоцны буудлаас бид хөөрөх хооронд сонгуулийн дүнг Аластир луу пейжирдэж байв. Батлан хамгаалахын сайд Майкл Портилло, Гадаад харилцааны сайд Малколм Рифкинд гэх мэт томоохон тори улс төрчид суудлаа алдсан байв. Улс төрийн газар хөдлөлт гэдэг чинь л энэ байх. Би Шеритэй зэрэгцэж суугаад Рояал Холл-д тавих илтгэлийнхээ талаар бодож эхлэв. Миний юу бодож байгааг Шери нэвт шувт мэдэж байсны хувьд ийм үед өөр хэн ч надад хэлж чадахгүй үгсийг хэлж байх юм. Өмнөх зам ямар хэцүү байхыг, сайн сайхны хажуугаар саар нь бас зэрэгцэн байхыг, улс төрийн эхлэл төгсгөл ямар өөр байдгийг, гэлээ гээд эцсийн дүндээ энэ нь хүн бүрт олддоггүй хувь заяа тул бид л хийх ёстойг, учир нь бид хүмүүст бодит зүйл хийж өгч чадахыг, түүнийгээ ч хамтдаа хийхээ тэр надад хэлсэн билээ.</p>
          </div>

Улс төрчдийн сонирхолтой намтар номуудаас саяхан монгол хэлнээ орчуулагдсан, Их Британийн ерөнхий сайд асан Тони Блейрийн "Аян" номыг өнөөдөр онцолъё. Энэхүү намтар зохиолчийн өөрийнх нь хэлснээр өөр хэний ч өгүүлж чадахгүй бодит өнцгөөс түүний залуу насны тэмцэл, улс төрийн замнал, дотор нь нуугдаж асаж байсан агуу зорилго, алдаа оноог дэлгэн үзүүлнэ. Тони Блэйр магадгүй хамгийн муу рейтингтэй албан тушаалаасаа буусан өнөө цагийн улс төрчдийн нэг биз. Иракийн дайныг өдүүлсэн гэмт этгээд хэмээн дэлхий түүнийг буруушаадаг ч энэ удирдагчийн хийсэн зорьсон нь дан ганц энэ өнцгөөс хавьгүй баялаг. Дундаж гэр бүлээс гаралтай, улс төрийн идэвхтэй, хуульч залуу хэрхэн улс төрд шунан тэмүүлэж орж ирсэн, хэний ч онцгойлон үзэж байгаагүй улс төрч залуу хэрхэн гэнэт олдсон нөхцөл боломжийг ашиглан намын удирдлагын суудлын төлөө бүхнээ дайчлан өрсөлдсөн, хэт туйлшран хоцрогдоод, хэд хэдэн сонгуульд ялагдал хүлээгээд байсан Лэйбор намыг яаж шинэчлэн, засгийн эрхийг тасралтгүй 3 дараалан барьсан, Британи орны шүүх, эрүүл мэндийн салбарт эрс шинэчлэлийг амжилттай хийсэн атлаа хийсэн бүхэн нь гадаад бодлогоосоо болоод харлан бүдгэрснийг энэ номонд өгүүлнэ.
Дэлхийн бодлогыг тодорхойлогч томоохон гүрнийг урт удаан хугацаанд жолоодсон удирдагч алдаа оноотой тэмцэл, уналт босолт, сургамж нь залууст сонирхолтой, тэр дундаа нийгмээрээ хүчтэй удирдагч эрэлхийлэн буй бидэнд нэн хамаатай санагдана. Ном гадаад бодлого, дайны шалтгаан, үр дагаврыг өгүүлэхдээ тоо баримтаар баялаг, эмх цэгцтэй нямбай бичигдсэнийг харахад ердөө ерөнхий сайдын их ажлын тэмдэглэл мэт санагдах үе байх ч гэр бүлийнхээ дотоод ертөнц рүү уншигчийг урин оруулж, хүүхэд залуу насныхаа нандин дурсамж, ээжийнхээ хорт хавдартай тэмцсэн тэмцэл, хайртай бүхнээ гэх сэтгэлээ харамгүй хуваалцсаныг нь уншихад сэтгэл хөдөлмөөр. Намын даргын суудлын төлөө нэгэн биеийн хоёр тал мэт ижилдсэн хамгийн сайн найзтайгаа өрсөлдсөн тэмцэл, түүнийгээ өгүүлэх харууслыг уншихаар өөрийн эрхгүй нөхөрлөлийн тухай нэг бодмоор санагдана. Номонд Хатан хааны гэр бүлийн дотоод харилцаа, Диана гүнжийн үхлийн тухай ний нуугүй дурдсан бөгөөд энэ асуудлаас болж Хатан хаан дургүйцлээ илэрхийлж байсан удаа ч бий гэнэ. Энэ мэтээр цаашлан харвал өнө эртнээс нааш хадгалагдан ирсэн Англи орны улс төрийн өв соёл, үндэстний нэгдэл, ондоошил, даяаршлын эринд дүр төрхөө шинээр тодорхойлох гэж буй улс орон, харин тэр их улсыг удирдан жолоодохын урлаг болоод тулгарах бэрхшээлийг олж харж, амтлан мэдэрнэ. Номыг орчуулагчийн хэлснээр улс төрийн намууд цэвэршин тунгалагшиж, эрх мэдэл, эд хөрөнгийн шат дамжлага болохоос илүүтэйгээр ард иргэдийн сайн сайхны төлөө ажилладаг үнэт зүйлтэй, үзэл баримтлалтай, оролцоотой нийгмийн байгуулал байж, түүнийг нь бүтээн бий болгох залуусын сэдэл, сэтгэлгээнд энэ намтар оч нэмэх болов уу.

НОМЫН ХЭСГЭЭС
Ийм хоёр өөр хүн яаж хамт амьдарч болдог байна даа гэмээр ээж минь ааваас өөр хүн байлаа. Зан араншингийн хувьд би аавтай илүү төстэй. Сэтгэлээр унадаггүй, шийдэмгий, зорилгодоо хүрэхийн тулд улайрдаг зангаасаа болоод заримдаа хувиа хичээдэг мэт харагдана. Харин ээж бол аядуу даруухан, хайр татам, бурханлаг гэмээр эмэгтэй байлаа. Ээж минь бүрэг зожигдуу хүн байж. Ээж, аавын улс төрийн үйл хэрэгт эхнэрийн, найз нөхрийн хувьд ч оролцож тусалж дэмждэг байсан хэрнээ хожмоо надад нэг удаа өөрийгөө хэзээ ч тори гэж үздэггүйгээ аминчлан хэлж билээ.
Өөрийнхөө ирланд гарлаасаа болоод ч тэр үү ээж өөрийгөө торичуудын эгнээнд багтах хүн гэж үздэггүй байсан бөгөөд аавыг өвдөхөд хамгийн их нүүр буруулсан хүмүүс нь торичууд байсан гэх. Намайг дөнгөж 22 хүрээд байхад ээж минь нас барсан юм. Бамбай булчирхайн хорт хавдраар өвдсөн сөн. Одоо бодоход ээж минь эдгэрэхгүй нь ойлгомжтой байсан юм билээ. Харин ч өвчтэй гэдгээ мэдсэнээс хойш таван жилийн турш тэсвэрлэж чадсан нь гайхамшиг байжээ. Гэхдээ тэр их уй гашуу...
Эцэг эхээ алдахаас илүү аймшигтай зүйл үгүй. Үр хүүхдээ алдахаас илүү аймшигтай гэж би хэлж зүрхлэхгүй л дээ. Гэвч үүнээс илүү юу аймшигтайг би хэлж мэдэхгүй юм. Тэр их цочрол юунаас ч хүчтэй нөлөөлнө. Тэр дундаа хүүхэд залуу насандаа эцэг эхийгээ алдах бүр ч хүчтэй нөлөөлнө. Ээжийгээ алдана гэж би төсөөлж ч чадахгүй байсан болохоор тэгэж их цочирдсон болов уу. Ээжийн бие огцом муудсан сүүлийн хэдэн саруудад би Оксфордын их сургуулиа төгсөх гээд шалгалт шүүлэг ихтэй байсан болохоор аав, ах Билл хоёр минь надаас үнэн байдлыг нууж л дээ. Зургаадугаар сарын сүүлээр гэртээ ирэхэд аав намайг галт тэрэгний буудлаас тосож авахдаа л ээжийн чинь бие тун муу байна гэж хэлсэн юм. “Ойлголоо, гэхдээ ээж үхэхгүй биз дээ” гэж аавынхаа амнаас намайг тайвшруулах ямар нэг үг гарна гэж тэнэгхэнээр бодож би асуулаа. “Түүнийг алдах юм шиг байна” гэж аав хариулав. Миний ертөнц ингээд л орвонгоороо эргэх нь тэр. Төсөөлж ч чадахгүй байлаа. Энэ хорвоод надад амьдрал бэлэглэж, өсгөж хүмүүжүүлж, харж хандаж, надад туслаж дэмжихийн төлөө ямагт байсаар ирсэн тэр хүн, намайг хэн ч байсан хайрлаж, намайг ямар ч байсан хариу нэхэлгүй хайрласан тэр хүн явах гэнэ.
Амьдрал минь ахиж хуучин хэвэндээ ороогүй юм. Тэр мөчөөс хойшид би амьдралын ямар ахархныг ойлгож цаг мөч бүртэй уралдан зорилгодоо хүрэх ёстой гэдэг ухаарсан билээ. Ээжийгээ би санадаггүй өдөр гэж үгүй. Тэр шөнө зорилгодоо хүрчихээд эргэн тойронд минь баяр хөөр далайн давалгаа мэт халгин цалгин байхад ч би ээжийгээ хэрвээ амьд байсан бол энэ баяртай баяргүй надаар хэзээд хэмжээлшгүй бахархах байсан даа гэж бодогдох аж. Тийм л өөрчлөгдөшгүй бүтэн хайраар намайг хайрладаг байжээ. Ээжийн минь хайр бол 1997 оны 5 дугаар сарын 1-ний түр зуурын зусар бялдуучлалаас тэс өмнөө үнэнч хайр юм. Харин одоо би Тримдонд аавыгаа над руу хамаг хүсэл мөрөөдөл нь биелсэн мэт суугааг харж байлаа. Бидний харц тулгарахад бид хоёулаа яг одоо ээжийг энд байсан ч болоосой гэж бодож суугааг мэдэрлээ.
Би бодлоо ахин цэгцэлж хийх ёстой ажил руугаа анхаарлаа хандуулав. Танхим пиг дүүрчээ. Тримдоны намын үүрийн хорооныхон баяр хөөрөөр бялхсан харагдана. Тиссайдын онгоцны буудлаас бид хөөрөх хооронд сонгуулийн дүнг Аластир луу пейжирдэж байв. Батлан хамгаалахын сайд Майкл Портилло, Гадаад харилцааны сайд Малколм Рифкинд гэх мэт томоохон тори улс төрчид суудлаа алдсан байв. Улс төрийн газар хөдлөлт гэдэг чинь л энэ байх. Би Шеритэй зэрэгцэж суугаад Рояал Холл-д тавих илтгэлийнхээ талаар бодож эхлэв. Миний юу бодож байгааг Шери нэвт шувт мэдэж байсны хувьд ийм үед өөр хэн ч надад хэлж чадахгүй үгсийг хэлж байх юм. Өмнөх зам ямар хэцүү байхыг, сайн сайхны хажуугаар саар нь бас зэрэгцэн байхыг, улс төрийн эхлэл төгсгөл ямар өөр байдгийг, гэлээ гээд эцсийн дүндээ энэ нь хүн бүрт олддоггүй хувь заяа тул бид л хийх ёстойг, учир нь бид хүмүүст бодит зүйл хийж өгч чадахыг, түүнийгээ ч хамтдаа хийхээ тэр надад хэлсэн билээ.

Улс төрчдийн сонирхолтой намтар номуудаас саяхан монгол хэлнээ орчуулагдсан, Их Британийн ерөнхий сайд асан Тони Блейрийн "Аян" номыг өнөөдөр онцолъё. Энэхүү намтар зохиолчийн өөрийнх нь хэлснээр өөр хэний ч өгүүлж чадахгүй бодит өнцгөөс түүний залуу насны тэмцэл, улс төрийн замнал, дотор нь нуугдаж асаж байсан агуу зорилго, алдаа оноог дэлгэн үзүүлнэ. Тони Блэйр магадгүй хамгийн муу рейтингтэй албан тушаалаасаа буусан өнөө цагийн улс төрчдийн нэг биз. Иракийн дайныг өдүүлсэн гэмт этгээд хэмээн дэлхий түүнийг буруушаадаг ч энэ удирдагчийн хийсэн зорьсон нь дан ганц энэ өнцгөөс хавьгүй баялаг. Дундаж гэр бүлээс гаралтай, улс төрийн идэвхтэй, хуульч залуу хэрхэн улс төрд шунан тэмүүлэж орж ирсэн, хэний ч онцгойлон үзэж байгаагүй улс төрч залуу хэрхэн гэнэт олдсон нөхцөл боломжийг ашиглан намын удирдлагын суудлын төлөө бүхнээ дайчлан өрсөлдсөн, хэт туйлшран хоцрогдоод, хэд хэдэн сонгуульд ялагдал хүлээгээд байсан Лэйбор намыг яаж шинэчлэн, засгийн эрхийг тасралтгүй 3 дараалан барьсан, Британи орны шүүх, эрүүл мэндийн салбарт эрс шинэчлэлийг амжилттай хийсэн атлаа хийсэн бүхэн нь гадаад бодлогоосоо болоод харлан бүдгэрснийг энэ номонд өгүүлнэ.
Дэлхийн бодлогыг тодорхойлогч томоохон гүрнийг урт удаан хугацаанд жолоодсон удирдагч алдаа оноотой тэмцэл, уналт босолт, сургамж нь залууст сонирхолтой, тэр дундаа нийгмээрээ хүчтэй удирдагч эрэлхийлэн буй бидэнд нэн хамаатай санагдана. Ном гадаад бодлого, дайны шалтгаан, үр дагаврыг өгүүлэхдээ тоо баримтаар баялаг, эмх цэгцтэй нямбай бичигдсэнийг харахад ердөө ерөнхий сайдын их ажлын тэмдэглэл мэт санагдах үе байх ч гэр бүлийнхээ дотоод ертөнц рүү уншигчийг урин оруулж, хүүхэд залуу насныхаа нандин дурсамж, ээжийнхээ хорт хавдартай тэмцсэн тэмцэл, хайртай бүхнээ гэх сэтгэлээ харамгүй хуваалцсаныг нь уншихад сэтгэл хөдөлмөөр. Намын даргын суудлын төлөө нэгэн биеийн хоёр тал мэт ижилдсэн хамгийн сайн найзтайгаа өрсөлдсөн тэмцэл, түүнийгээ өгүүлэх харууслыг уншихаар өөрийн эрхгүй нөхөрлөлийн тухай нэг бодмоор санагдана. Номонд Хатан хааны гэр бүлийн дотоод харилцаа, Диана гүнжийн үхлийн тухай ний нуугүй дурдсан бөгөөд энэ асуудлаас болж Хатан хаан дургүйцлээ илэрхийлж байсан удаа ч бий гэнэ. Энэ мэтээр цаашлан харвал өнө эртнээс нааш хадгалагдан ирсэн Англи орны улс төрийн өв соёл, үндэстний нэгдэл, ондоошил, даяаршлын эринд дүр төрхөө шинээр тодорхойлох гэж буй улс орон, харин тэр их улсыг удирдан жолоодохын урлаг болоод тулгарах бэрхшээлийг олж харж, амтлан мэдэрнэ. Номыг орчуулагчийн хэлснээр улс төрийн намууд цэвэршин тунгалагшиж, эрх мэдэл, эд хөрөнгийн шат дамжлага болохоос илүүтэйгээр ард иргэдийн сайн сайхны төлөө ажилладаг үнэт зүйлтэй, үзэл баримтлалтай, оролцоотой нийгмийн байгуулал байж, түүнийг нь бүтээн бий болгох залуусын сэдэл, сэтгэлгээнд энэ намтар оч нэмэх болов уу.
### НОМЫН ХЭСГЭЭС
Ийм хоёр өөр хүн яаж хамт амьдарч болдог байна даа гэмээр ээж минь ааваас өөр хүн байлаа. Зан араншингийн хувьд би аавтай илүү төстэй. Сэтгэлээр унадаггүй, шийдэмгий, зорилгодоо хүрэхийн тулд улайрдаг зангаасаа болоод заримдаа хувиа хичээдэг мэт харагдана. Харин ээж бол аядуу даруухан, хайр татам, бурханлаг гэмээр эмэгтэй байлаа. Ээж минь бүрэг зожигдуу хүн байж. Ээж, аавын улс төрийн үйл хэрэгт эхнэрийн, найз нөхрийн хувьд ч оролцож тусалж дэмждэг байсан хэрнээ хожмоо надад нэг удаа өөрийгөө хэзээ ч тори гэж үздэггүйгээ аминчлан хэлж билээ.
Өөрийнхөө ирланд гарлаасаа болоод ч тэр үү ээж өөрийгөө торичуудын эгнээнд багтах хүн гэж үздэггүй байсан бөгөөд аавыг өвдөхөд хамгийн их нүүр буруулсан хүмүүс нь торичууд байсан гэх. Намайг дөнгөж 22 хүрээд байхад ээж минь нас барсан юм. Бамбай булчирхайн хорт хавдраар өвдсөн сөн. Одоо бодоход ээж минь эдгэрэхгүй нь ойлгомжтой байсан юм билээ. Харин ч өвчтэй гэдгээ мэдсэнээс хойш таван жилийн турш тэсвэрлэж чадсан нь гайхамшиг байжээ. Гэхдээ тэр их уй гашуу...
Эцэг эхээ алдахаас илүү аймшигтай зүйл үгүй. Үр хүүхдээ алдахаас илүү аймшигтай гэж би хэлж зүрхлэхгүй л дээ. Гэвч үүнээс илүү юу аймшигтайг би хэлж мэдэхгүй юм. Тэр их цочрол юунаас ч хүчтэй нөлөөлнө. Тэр дундаа хүүхэд залуу насандаа эцэг эхийгээ алдах бүр ч хүчтэй нөлөөлнө. Ээжийгээ алдана гэж би төсөөлж ч чадахгүй байсан болохоор тэгэж их цочирдсон болов уу. Ээжийн бие огцом муудсан сүүлийн хэдэн саруудад би Оксфордын их сургуулиа төгсөх гээд шалгалт шүүлэг ихтэй байсан болохоор аав, ах Билл хоёр минь надаас үнэн байдлыг нууж л дээ. Зургаадугаар сарын сүүлээр гэртээ ирэхэд аав намайг галт тэрэгний буудлаас тосож авахдаа л ээжийн чинь бие тун муу байна гэж хэлсэн юм. “Ойлголоо, гэхдээ ээж үхэхгүй биз дээ” гэж аавынхаа амнаас намайг тайвшруулах ямар нэг үг гарна гэж тэнэгхэнээр бодож би асуулаа. “Түүнийг алдах юм шиг байна” гэж аав хариулав. Миний ертөнц ингээд л орвонгоороо эргэх нь тэр. Төсөөлж ч чадахгүй байлаа. Энэ хорвоод надад амьдрал бэлэглэж, өсгөж хүмүүжүүлж, харж хандаж, надад туслаж дэмжихийн төлөө ямагт байсаар ирсэн тэр хүн, намайг хэн ч байсан хайрлаж, намайг ямар ч байсан хариу нэхэлгүй хайрласан тэр хүн явах гэнэ.
Амьдрал минь ахиж хуучин хэвэндээ ороогүй юм. Тэр мөчөөс хойшид би амьдралын ямар ахархныг ойлгож цаг мөч бүртэй уралдан зорилгодоо хүрэх ёстой гэдэг ухаарсан билээ. Ээжийгээ би санадаггүй өдөр гэж үгүй. Тэр шөнө зорилгодоо хүрчихээд эргэн тойронд минь баяр хөөр далайн давалгаа мэт халгин цалгин байхад ч би ээжийгээ хэрвээ амьд байсан бол энэ баяртай баяргүй надаар хэзээд хэмжээлшгүй бахархах байсан даа гэж бодогдох аж. Тийм л өөрчлөгдөшгүй бүтэн хайраар намайг хайрладаг байжээ. Ээжийн минь хайр бол 1997 оны 5 дугаар сарын 1-ний түр зуурын зусар бялдуучлалаас тэс өмнөө үнэнч хайр юм. Харин одоо би Тримдонд аавыгаа над руу хамаг хүсэл мөрөөдөл нь биелсэн мэт суугааг харж байлаа. Бидний харц тулгарахад бид хоёулаа яг одоо ээжийг энд байсан ч болоосой гэж бодож суугааг мэдэрлээ.
Би бодлоо ахин цэгцэлж хийх ёстой ажил руугаа анхаарлаа хандуулав. Танхим пиг дүүрчээ. Тримдоны намын үүрийн хорооныхон баяр хөөрөөр бялхсан харагдана. Тиссайдын онгоцны буудлаас бид хөөрөх хооронд сонгуулийн дүнг Аластир луу пейжирдэж байв. Батлан хамгаалахын сайд Майкл Портилло, Гадаад харилцааны сайд Малколм Рифкинд гэх мэт томоохон тори улс төрчид суудлаа алдсан байв. Улс төрийн газар хөдлөлт гэдэг чинь л энэ байх. Би Шеритэй зэрэгцэж суугаад Рояал Холл-д тавих илтгэлийнхээ талаар бодож эхлэв. Миний юу бодож байгааг Шери нэвт шувт мэдэж байсны хувьд ийм үед өөр хэн ч надад хэлж чадахгүй үгсийг хэлж байх юм. Өмнөх зам ямар хэцүү байхыг, сайн сайхны хажуугаар саар нь бас зэрэгцэн байхыг, улс төрийн эхлэл төгсгөл ямар өөр байдгийг, гэлээ гээд эцсийн дүндээ энэ нь хүн бүрт олддоггүй хувь заяа тул бид л хийх ёстойг, учир нь бид хүмүүст бодит зүйл хийж өгч чадахыг, түүнийгээ ч хамтдаа хийхээ тэр надад хэлсэн билээ.