Мултипак ХХК-ийн Дахин боловсруулах үйлдвэрийн мастер Н.Батнасан
<div class="article-body">
          <h2><div>Монгол Улс нийт хог хаягдлынхаа 50 хувийг дахин боловсруулах боломжтой ч өдгөө ердөө 3-5 хувийг нь л дахин боловсруулдаг. Түүгээр ч зогсохгүй Дэлхийн 80 гаруй орноос хуванцар бүтээгдэхүүн, түүхий эд материал импортолдог. Гэвч бидэнд 2021 оны байдлаар хүчин чадлынхаа дөнгөж 52.4 хувийг ашиглаж байгаа дахин боловсруулах 18 үйлдвэр байна. Харамсалтай нь тэдний 55 хувь нь импортоор анхдагч түүхий эдээ авдаг гэнэ. Эдгээр тоонууд танд нэгийг бодуулж байгаа гэдэгт эргэлзэхгүй байна.</div><div><br></div><div>Манай өнөөдрийн зочин бол бүтээгч салбарын нэгэн төлөөлөл, нийгмийн эгэл дүр Н.Батнасан. Тэрээр Монгол Улсын дахин боловсруулах салбарт анхдагч төдийгүй, урт хугацаанд тогтвортой үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа Мултипак ХХК-ийн Дахин боловсруулах үйлдвэрт мастераар ажилладаг. Ингээд түүний ажил болоод амьдралын арга барилтай танилцъя.</div><div><br></div></h2><p><b>Байршил:</b> Улаанбаатар хот, ТЭЦ-4 <br><b>Эрхэлдэг ажил:</b> Мултипак ХХК-ийн Дахин боловсруулах үйлдвэрийн мастер <br><b>Хэрэглэдэг гар утас:</b> iPhone XR <br><b>Хэрэглэдэг компьютер:</b> DELL i5 <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?</div></h3><p></p><p>Би ШУТИС-ийг 2012 онд Хүнсний үйлдвэрийн механик инженер мэргэжлээр төгссөн. Ажлын гараагаа уурхайн оператороор эхлүүлж байсан ч төд удалгүй хувийн шалтгаанаар Улаанбаатарт суурин ажил хийх шаардлага гарч, одоогийн компанидаа Ерөнхий инженерээр орж байлаа. Миний карьерын дийлэнх хугацаа дахин боловсруулах салбартай холбоотой. Энэ салбарт ажиллахад олон хүчин зүйл нөлөөлсөн л дөө. Нэгдүгээрт, эх дэлхийдээ ээлтэй үйлдвэрлэл гэдэг утгаараа хувь хүний маань үзэл баримтлалтай яг цав таарсан гэж хэлж болно. Хоёрдугаарт, аливаа үйлдвэрээс гарч байгаа хаягдал, гологдлыг эргээд хэрэглээнд оруулж, олон оролцогч талд өгөөжтэй үйлдвэрлэлийг бий болгож чаддаг салбар учраас сонгож, энэ салбартаа арав гаруй жил хүчин зүтгэж байна.</p><p>Манай <a href="http://multipack.mn/" target="_blank">Мултипак компанийн</a> хувьд 2010 онд иргэд болон аж ахуй нэгж, үйлдвэрүүдийн баглаа боодлын хэрэглээг хангах зорилгоор 100 хувь дотоодын хөрөнгө оруулалттай үүсгэн байгуулагдсан. Салбартаа анхдагч төдийгүй урт хугацаанд тууштай үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа гэдгээрээ онцлогтой. Бид хүнс болон ахуйн барааг багцлан боож, зөөж тээвэрлэх, хадгалах, гэмтэх, ус чийг тоос шорооноос хамгаалах зориулалттай багцлагч хальс, цаашлаад хүнс болон ахуйн бараанаас эхлээд чингэлэгт зориулсан том овор хэмжээтэй бараа, тавилга, тоног төхөөрөмж зэргийг ороож тээвэрлэдэг ороогч хальсыг үйлдвэрлэдэг. Та бүхний сайн мэдэхээр ундаа, ус, шар айраг зэргийг багцалдаг зузаан хальс, ачаа тээшийг багладаг гялгар хальсыг үйлдвэрлэдэг гэсэн үг. Миний хувьд дахин боловсруулах үйлдвэрийнхээ мастераар ажиллахын зэрэгцээ энэ чиглэлээрээ магистрын зэрэгт суралцаж байна. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/2048386f64878a09d26d616ed4669d90.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?</div></h3><p></p><p>Манай байгууллага 50 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй. Миний бие тэр дундаас 20 орчим залуусыг удирдан чиглүүлж байна.</p><p>Үйлдвэрийн ажил өглөө найман цагт эхэлж, 17 цагт дуусдаг. Харьцангуй цөөн хүнтэй үйлдвэр учраас бүх алба нэгжийн ажлыг мэдэж байх шаардлага гарна. Тиймдээ ч хамт олонтойгоо ярилцаж, тухай бүрд гарч буй асуудлуудад шийдэл олохыг хичээн ажилладаг. Миний хувьд үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжтэй харьцах, эвдрэл гэмтлийг оношлох, үр ашгийг нь тооцоолох зэргээр үйлдвэрийн халуун цэгт ажиллах сонирхолтой. Учир нь тэр бүгдээс үргэлж шинэ чадварт суралцдаг юм. Харин амралт, сэргэлт авах үедээ ажлын хамт олонтойгоо ширээний теннис, дартс тоглодог. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?</h3><p></p><p>Баг удирдан чиглүүлж байгаа удирдагчийн хувьд аль болох нээлттэй, чөлөөтэй харилцахыг эрмэлздэг. Багийнхантайгаа сайн найз, ах, дүүгийн хувиар ярилцах дуртай. Ингэснээр асуудал, бэрхшээл гарлаа гэж бодоход надтай санаа зоволгүй зөвлөлдөх нөхцөл бий болно.</p><p>Үүнээс гадна ажил мэргэжлийн талаас баримталдаг чухал зарчим бий. Хэдий онолын мэдлэг маш чухал ч гэлээ практикт гарч ирэхэд мэдэхгүй, чадахгүй зүйл түүнээс олон байдаг. Тийм үед өөрийн биеэр хийж үзэж байж юуг лавшруулан судлах вэ гэдгээ илүү таньж мэддэг юм билээ. Энэ ч утгаараа шинэ ажилтандаа шууд ном бариулж, заавар уншуулахаас урьтаад биечлэн тайлбарлаж өгөөд тухайн ажлыг эхлээд хийж үзэхийг санал болгодог. Үр дүнд нь зөв асуулттай эргэж ирнэ. Улмаар илүү үр ашигтай суралцаж чаддаг. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/574f214f1002ff02fe9f928929413141.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?</h3><p>Байгууллагын харилцаанд ихэвчлэн Viber ашигладаг. Хувьдаа олон нийтийн сүлжээний аппууд ашиглахаас бусдаар ухаалаг утасны хэрэглээ багатай. Харин тэмдэглэлийн дэвтрийг байнга авч явна. Аливаа шинэ санаа, чухал мэдээллээ мартахгүйн тулд тогтмол тэмдэглэж авахыг хичээдэг. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?</div></h3><p>Нуулгүй хэлэхэд би цагийн менежмент муутай хүн. Гэхдээ надаас шалтгаалах ажил олон учраас сахилга баттай бөгөөд төлөвлөгөөтэй байх нь чухал. Тэгэхээр өөрт оноогдсон цагийг зөв зохистой, үр ашигтай, стрессгүй өнгөрүүлэхийн тулд өдрийн эхлэлд төлөвлөлтөө нягт хийх хэрэгтэй болж таарна. Энэ зарчмаар өглөөдөө тухайн өдрийн ажлуудыг системтэйгээр тэмдэглэж, ач холбогдлын дарааллаар нь гүйцэлдүүлэхийг хичээдэг.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?</h3><p></p><p>Тухайн ажлын онцлогоос хамаараад хугацааны хувьд харилцан адилгүй. Уртдаа сар, богинодоо өдрөөр нь төлөвлөдөг. Ер нь нэг сараас илүү хугацаанд төлөвлөхийг хүсдэггүй. Харин төлөвлөлт хийхдээ тэмдэглэлийн дэвтэртэйгээ найзална.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/acce9b929f6ffa003df482a1557b7dd8.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?</h3><p>Би ажил карьерынхаа хамгийн идэвхтэй, завгүй үедээ явж байгаа учраас өөрийн сонирхолд төдийлөн цаг гаргаж амжихгүй яваа. Гэвч мэдээж хүнд амрах, сэргэлт авах цаг зайлшгүй хэрэгтэй. Тэр үедээ гэр бүл, найз нөхөдтэй цагийг өнгөрүүлж, тэднээсээ эрч хүчээ авдаг. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?</h3><p></p><p>Манай компанийн үйл ажиллагаа эх дэлхийд ээлтэй байхад чиглэдэг ч тодорхой хэмжээнд байгалийн нөөцийг ашигладаг. Гагцхүү тэдгээр хэрэглээг бууруулах нь бидний төвлөрөх ёстой чухал ажил болоод байгаа. Энэ тал дээр тоног төхөөрөмжөө нэмж инженерчлэх, эрчим хүч, усны хэрэглээгээ багасгах, үйлдвэрийн хаягдлыг бууруулах зэрэг шинэчлэлийг үе шаттайгаар хийж байна.</p><p>Харин хувь хүн талаасаа би мото спортод сонирхолтой.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?</h3><p></p><p>Салбарын онцлогоос нь эхлээд ярья. Би хувьдаа Монгол Улсад дахин боловсруулах салбар хөгжиж байна гэж хардаг. Нэг талаас хэрэгцээ болон хэрэглээ бий. Нөгөө талаас бүтээгдэхүүн болгоход шаардлагатай түүхий эд нь ч байна. Тэр ч бүү хэл БНХАУ-аас импортоор авдаг анхдагч түүхий эдийг хүртэл эх орондоо үйлдвэрлэх боломжтой. Даанч үйлдвэрийн орчин төгөлдөржихөд асуудал, бэрхшээлүүд тулгарч байгааг нуух юун. Үйлдвэрийн төхөөрөмж, тээвэрлэлт ложистикийн зардал, хязгаарлагдмал зах зээлээс эхлээд хүндрэл цөөнгүй. Эдгээр асуудлыг шийдвэрлэхэд цаг хугацаа шаардах нь мэдээж. </p><p>Үүнээс гадна бидний яг одоо шийдэж болох асуудал бол иргэдийн хандлага. Тун энгийн. Эхлээд бид “Хог, хаягдал” гэсэн үгсийг зөвөөр ойлгох хэрэгтэй байна. Энэ чинь нэг удаа хэрэглээд л үгүй болчих зүйл биш, дахин боловсруулаад эргээд хэрэглэх боломжтой зүйлс. Хэрэв таны хаях гэж байгаа хогон дээр дахин боловсруулах заалт бүхий тэмдэг бий бол түүнийг хаях уу, дахин ашиглах уу гэсэн сонголт таны гарт байгаа.</p><p>Мэдээж эерэг сайн тал байгаа. Нэг үеэ бодвол манай дотоодын хэрэглэгчдэд үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжих сэтгэлгээ суусан байгаа нь бидэнд олон талаар өсөж өргөжих боломжийг бий болгож байна. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/4764e4e3ea85f75a615ef38066e8c8de.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ?</h3><p>Европын Холбооны <a href="https://www.switch-asia.eu/project/?country=mongolia" target="_blank">Switch Asia</a> хөтөлбөрөөс хэрэгжүүлж буй SPRIM төслийн хүрээнд хэрэгжүүлж буй төслийн хүрээнд хог хаягдлын менежментээр тэргүүлэгч Герман улсыг ирэх зургадугаар сард зорих гэж байна. Миний хувьд сайн туршлагаас нь сайтар суралцаж ирээд компанидаа нэвтрүүлж, хэрэгжүүлэх том төлөвлөгөөтэй яваа. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?</h3><p></p><p>Би ямар нэг ном уншиж өөрийгөө хөгжүүлэхээс илүүтэй аливаад гаршсан хүнээс, тэр тусмаа түүхээс нь суралцахыг илүүд үздэг. Ххмад инженерүүд, өөрийн салбартаа түүчээлж яваа залуусаас үлгэр дуурайл авч, туршлага судлах замаар өөрийгөө хөгжүүлдэг.</p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/20870e30c1f01ac57266c2e50e40acbf.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?</h3><p></p><p>Сүүлийн үед ном уншихаас илүү хураангуйлсан подкаст сонсох болсон. Онцгойлон Д.Өлзийбаатарын <a href="https://www.youtube.com/watch?v=2i55UYeatBs&amp;list=PLQTi4VFJceawZK9g8lFokPJbGmTw_7gf3" target="_blank">“Монголын түүх”</a> цувралыг санал болгоё.</p><p>Дуу хөгжмийн сонголт тухайн үеийн уур амьгалаас шалтгаална. Төдийлөн төрөл жанрт баригдалгүй таалагдсан дуунуудаа сонсдог.</p><p>Киноны хувьд Монголын алтан үеийн кинонуудыг шимтэн үзэх дуртай. Утга агуулга, өгөх гэсэн санаа нь гүн гүнзгий байдаг учраас маш их таалагддаг. Харин санал болгох кино гэвэл саяхан нээлтээ хийсэн <a href="https://www.youtube.com/watch?v=riQ1SBV_y7Y" target="_blank">“Монгол”</a> нэртэй уран бүтээлийг нэрлэе. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?</h3><p>“Өөртөө хайртай бай” гэх энэ үгийг миний ярилцлагыг уншиж байгаа та ч бас хэзээ нэг цагт хэн нэгнээс сонсож байсан нь лав. Ойлгомжтой боловч хэрэгжүүлэхэд хэцүү энэ л зөвлөгөө миний санаанаас огт гардаггүй. Өнөөгийн бидэнд бусдад юу өгөх, тэднийг яаж халамжлах вэ гэж бодохоос биш би юу хүсэж байгаа билээ, яавал амар амгалан байх вэ гэдгээ урьтал болгон өөрийгөө анирлах дутагдаж байгаа мэт санагддаг юм. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?</h3><p></p><p>Мөрөөдөгч бус амьдрагч байгаарай гэж хэлмээр байна. Хэзээ нэг өдөр хүссэн бүхэн чинь гэнэт таных болчих юм шиг хүлээж суулгүй жижиг, том алхмын аль нэгийг нь заавал хийгээрэй. Тэгэх зуураа амьдралын гуниг баясалтай хором бүрээ мэдрэхийг хичээх хэрэгтэй шүү. Залуус, дүү нартаа ийм л санаа шидье.</p><p>Мөн ажил мэргэжлийн онцлогоос хамаараад хүн бүрд хэлэхийг хүсдэг нэг санаа бий. Бид өнөөдөр эцсийн нөөц авралаа уул уурхай гэж хардаг. Гэвч үнэндээ өдөр тутам хаяж байгаа хог хаягдал эргээд бидэнд бүтээгдэхүүн болж ирэхийн сацуу ашгийн хувьд уул уурхайгаас илүү байх боломжтой. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/7617042766ebbf360182719ad6d61bbb.jpg"></p>          </div>

Монгол Улс нийт хог хаягдлынхаа 50 хувийг дахин боловсруулах боломжтой ч өдгөө ердөө 3-5 хувийг нь л дахин боловсруулдаг. Түүгээр ч зогсохгүй Дэлхийн 80 гаруй орноос хуванцар бүтээгдэхүүн, түүхий эд материал импортолдог. Гэвч бидэнд 2021 оны байдлаар хүчин чадлынхаа дөнгөж 52.4 хувийг ашиглаж байгаа дахин боловсруулах 18 үйлдвэр байна. Харамсалтай нь тэдний 55 хувь нь импортоор анхдагч түүхий эдээ авдаг гэнэ. Эдгээр тоонууд танд нэгийг бодуулж байгаа гэдэгт эргэлзэхгүй байна.
Манай өнөөдрийн зочин бол бүтээгч салбарын нэгэн төлөөлөл, нийгмийн эгэл дүр Н.Батнасан. Тэрээр Монгол Улсын дахин боловсруулах салбарт анхдагч төдийгүй, урт хугацаанд тогтвортой үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа Мултипак ХХК-ийн Дахин боловсруулах үйлдвэрт мастераар ажилладаг. Ингээд түүний ажил болоод амьдралын арга барилтай танилцъя.
Байршил:
Улаанбаатар хот, ТЭЦ-4
Эрхэлдэг ажил:
Мултипак ХХК-ийн Дахин боловсруулах үйлдвэрийн мастер
Хэрэглэдэг гар утас:
iPhone XR
Хэрэглэдэг компьютер:
DELL i5

1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Би ШУТИС-ийг 2012 онд Хүнсний үйлдвэрийн механик инженер мэргэжлээр төгссөн. Ажлын гараагаа уурхайн оператороор эхлүүлж байсан ч төд удалгүй хувийн шалтгаанаар Улаанбаатарт суурин ажил хийх шаардлага гарч, одоогийн компанидаа Ерөнхий инженерээр орж байлаа. Миний карьерын дийлэнх хугацаа дахин боловсруулах салбартай холбоотой. Энэ салбарт ажиллахад олон хүчин зүйл нөлөөлсөн л дөө. Нэгдүгээрт, эх дэлхийдээ ээлтэй үйлдвэрлэл гэдэг утгаараа хувь хүний маань үзэл баримтлалтай яг цав таарсан гэж хэлж болно. Хоёрдугаарт, аливаа үйлдвэрээс гарч байгаа хаягдал, гологдлыг эргээд хэрэглээнд оруулж, олон оролцогч талд өгөөжтэй үйлдвэрлэлийг бий болгож чаддаг салбар учраас сонгож, энэ салбартаа арав гаруй жил хүчин зүтгэж байна.
Манай
Мултипак компанийн
хувьд 2010 онд иргэд болон аж ахуй нэгж, үйлдвэрүүдийн баглаа боодлын хэрэглээг хангах зорилгоор 100 хувь дотоодын хөрөнгө оруулалттай үүсгэн байгуулагдсан. Салбартаа анхдагч төдийгүй урт хугацаанд тууштай үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа гэдгээрээ онцлогтой. Бид хүнс болон ахуйн барааг багцлан боож, зөөж тээвэрлэх, хадгалах, гэмтэх, ус чийг тоос шорооноос хамгаалах зориулалттай багцлагч хальс, цаашлаад хүнс болон ахуйн бараанаас эхлээд чингэлэгт зориулсан том овор хэмжээтэй бараа, тавилга, тоног төхөөрөмж зэргийг ороож тээвэрлэдэг ороогч хальсыг үйлдвэрлэдэг. Та бүхний сайн мэдэхээр ундаа, ус, шар айраг зэргийг багцалдаг зузаан хальс, ачаа тээшийг багладаг гялгар хальсыг үйлдвэрлэдэг гэсэн үг. Миний хувьд дахин боловсруулах үйлдвэрийнхээ мастераар ажиллахын зэрэгцээ энэ чиглэлээрээ магистрын зэрэгт суралцаж байна.

2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Манай байгууллага 50 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй. Миний бие тэр дундаас 20 орчим залуусыг удирдан чиглүүлж байна.
Үйлдвэрийн ажил өглөө найман цагт эхэлж, 17 цагт дуусдаг. Харьцангуй цөөн хүнтэй үйлдвэр учраас бүх алба нэгжийн ажлыг мэдэж байх шаардлага гарна. Тиймдээ ч хамт олонтойгоо ярилцаж, тухай бүрд гарч буй асуудлуудад шийдэл олохыг хичээн ажилладаг. Миний хувьд үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжтэй харьцах, эвдрэл гэмтлийг оношлох, үр ашгийг нь тооцоолох зэргээр үйлдвэрийн халуун цэгт ажиллах сонирхолтой. Учир нь тэр бүгдээс үргэлж шинэ чадварт суралцдаг юм. Харин амралт, сэргэлт авах үедээ ажлын хамт олонтойгоо ширээний теннис, дартс тоглодог.

3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Баг удирдан чиглүүлж байгаа удирдагчийн хувьд аль болох нээлттэй, чөлөөтэй харилцахыг эрмэлздэг. Багийнхантайгаа сайн найз, ах, дүүгийн хувиар ярилцах дуртай. Ингэснээр асуудал, бэрхшээл гарлаа гэж бодоход надтай санаа зоволгүй зөвлөлдөх нөхцөл бий болно.
Үүнээс гадна ажил мэргэжлийн талаас баримталдаг чухал зарчим бий. Хэдий онолын мэдлэг маш чухал ч гэлээ практикт гарч ирэхэд мэдэхгүй, чадахгүй зүйл түүнээс олон байдаг. Тийм үед өөрийн биеэр хийж үзэж байж юуг лавшруулан судлах вэ гэдгээ илүү таньж мэддэг юм билээ. Энэ ч утгаараа шинэ ажилтандаа шууд ном бариулж, заавар уншуулахаас урьтаад биечлэн тайлбарлаж өгөөд тухайн ажлыг эхлээд хийж үзэхийг санал болгодог. Үр дүнд нь зөв асуулттай эргэж ирнэ. Улмаар илүү үр ашигтай суралцаж чаддаг.

4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Байгууллагын харилцаанд ихэвчлэн Viber ашигладаг. Хувьдаа олон нийтийн сүлжээний аппууд ашиглахаас бусдаар ухаалаг утасны хэрэглээ багатай. Харин тэмдэглэлийн дэвтрийг байнга авч явна. Аливаа шинэ санаа, чухал мэдээллээ мартахгүйн тулд тогтмол тэмдэглэж авахыг хичээдэг.

5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Нуулгүй хэлэхэд би цагийн менежмент муутай хүн. Гэхдээ надаас шалтгаалах ажил олон учраас сахилга баттай бөгөөд төлөвлөгөөтэй байх нь чухал. Тэгэхээр өөрт оноогдсон цагийг зөв зохистой, үр ашигтай, стрессгүй өнгөрүүлэхийн тулд өдрийн эхлэлд төлөвлөлтөө нягт хийх хэрэгтэй болж таарна. Энэ зарчмаар өглөөдөө тухайн өдрийн ажлуудыг системтэйгээр тэмдэглэж, ач холбогдлын дарааллаар нь гүйцэлдүүлэхийг хичээдэг.

6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Тухайн ажлын онцлогоос хамаараад хугацааны хувьд харилцан адилгүй. Уртдаа сар, богинодоо өдрөөр нь төлөвлөдөг. Ер нь нэг сараас илүү хугацаанд төлөвлөхийг хүсдэггүй. Харин төлөвлөлт хийхдээ тэмдэглэлийн дэвтэртэйгээ найзална.

7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Би ажил карьерынхаа хамгийн идэвхтэй, завгүй үедээ явж байгаа учраас өөрийн сонирхолд төдийлөн цаг гаргаж амжихгүй яваа. Гэвч мэдээж хүнд амрах, сэргэлт авах цаг зайлшгүй хэрэгтэй. Тэр үедээ гэр бүл, найз нөхөдтэй цагийг өнгөрүүлж, тэднээсээ эрч хүчээ авдаг.

8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Манай компанийн үйл ажиллагаа эх дэлхийд ээлтэй байхад чиглэдэг ч тодорхой хэмжээнд байгалийн нөөцийг ашигладаг. Гагцхүү тэдгээр хэрэглээг бууруулах нь бидний төвлөрөх ёстой чухал ажил болоод байгаа. Энэ тал дээр тоног төхөөрөмжөө нэмж инженерчлэх, эрчим хүч, усны хэрэглээгээ багасгах, үйлдвэрийн хаягдлыг бууруулах зэрэг шинэчлэлийг үе шаттайгаар хийж байна.
Харин хувь хүн талаасаа би мото спортод сонирхолтой.

9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Салбарын онцлогоос нь эхлээд ярья. Би хувьдаа Монгол Улсад дахин боловсруулах салбар хөгжиж байна гэж хардаг. Нэг талаас хэрэгцээ болон хэрэглээ бий. Нөгөө талаас бүтээгдэхүүн болгоход шаардлагатай түүхий эд нь ч байна. Тэр ч бүү хэл БНХАУ-аас импортоор авдаг анхдагч түүхий эдийг хүртэл эх орондоо үйлдвэрлэх боломжтой. Даанч үйлдвэрийн орчин төгөлдөржихөд асуудал, бэрхшээлүүд тулгарч байгааг нуух юун. Үйлдвэрийн төхөөрөмж, тээвэрлэлт ложистикийн зардал, хязгаарлагдмал зах зээлээс эхлээд хүндрэл цөөнгүй. Эдгээр асуудлыг шийдвэрлэхэд цаг хугацаа шаардах нь мэдээж.
Үүнээс гадна бидний яг одоо шийдэж болох асуудал бол иргэдийн хандлага. Тун энгийн. Эхлээд бид “Хог, хаягдал” гэсэн үгсийг зөвөөр ойлгох хэрэгтэй байна. Энэ чинь нэг удаа хэрэглээд л үгүй болчих зүйл биш, дахин боловсруулаад эргээд хэрэглэх боломжтой зүйлс. Хэрэв таны хаях гэж байгаа хогон дээр дахин боловсруулах заалт бүхий тэмдэг бий бол түүнийг хаях уу, дахин ашиглах уу гэсэн сонголт таны гарт байгаа.
Мэдээж эерэг сайн тал байгаа. Нэг үеэ бодвол манай дотоодын хэрэглэгчдэд үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжих сэтгэлгээ суусан байгаа нь бидэнд олон талаар өсөж өргөжих боломжийг бий болгож байна.

10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ?
Европын Холбооны
Switch Asia
хөтөлбөрөөс хэрэгжүүлж буй SPRIM төслийн хүрээнд хэрэгжүүлж буй төслийн хүрээнд хог хаягдлын менежментээр тэргүүлэгч Герман улсыг ирэх зургадугаар сард зорих гэж байна. Миний хувьд сайн туршлагаас нь сайтар суралцаж ирээд компанидаа нэвтрүүлж, хэрэгжүүлэх том төлөвлөгөөтэй яваа.

11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Би ямар нэг ном уншиж өөрийгөө хөгжүүлэхээс илүүтэй аливаад гаршсан хүнээс, тэр тусмаа түүхээс нь суралцахыг илүүд үздэг. Ххмад инженерүүд, өөрийн салбартаа түүчээлж яваа залуусаас үлгэр дуурайл авч, туршлага судлах замаар өөрийгөө хөгжүүлдэг.

12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?
Сүүлийн үед ном уншихаас илүү хураангуйлсан подкаст сонсох болсон. Онцгойлон Д.Өлзийбаатарын
“Монголын түүх”
цувралыг санал болгоё.
Дуу хөгжмийн сонголт тухайн үеийн уур амьгалаас шалтгаална. Төдийлөн төрөл жанрт баригдалгүй таалагдсан дуунуудаа сонсдог.
Киноны хувьд Монголын алтан үеийн кинонуудыг шимтэн үзэх дуртай. Утга агуулга, өгөх гэсэн санаа нь гүн гүнзгий байдаг учраас маш их таалагддаг. Харин санал болгох кино гэвэл саяхан нээлтээ хийсэн
“Монгол”
нэртэй уран бүтээлийг нэрлэе.

13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
“Өөртөө хайртай бай” гэх энэ үгийг миний ярилцлагыг уншиж байгаа та ч бас хэзээ нэг цагт хэн нэгнээс сонсож байсан нь лав. Ойлгомжтой боловч хэрэгжүүлэхэд хэцүү энэ л зөвлөгөө миний санаанаас огт гардаггүй. Өнөөгийн бидэнд бусдад юу өгөх, тэднийг яаж халамжлах вэ гэж бодохоос биш би юу хүсэж байгаа билээ, яавал амар амгалан байх вэ гэдгээ урьтал болгон өөрийгөө анирлах дутагдаж байгаа мэт санагддаг юм.

14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Мөрөөдөгч бус амьдрагч байгаарай гэж хэлмээр байна. Хэзээ нэг өдөр хүссэн бүхэн чинь гэнэт таных болчих юм шиг хүлээж суулгүй жижиг, том алхмын аль нэгийг нь заавал хийгээрэй. Тэгэх зуураа амьдралын гуниг баясалтай хором бүрээ мэдрэхийг хичээх хэрэгтэй шүү. Залуус, дүү нартаа ийм л санаа шидье.
Мөн ажил мэргэжлийн онцлогоос хамаараад хүн бүрд хэлэхийг хүсдэг нэг санаа бий. Бид өнөөдөр эцсийн нөөц авралаа уул уурхай гэж хардаг. Гэвч үнэндээ өдөр тутам хаяж байгаа хог хаягдал эргээд бидэнд бүтээгдэхүүн болж ирэхийн сацуу ашгийн хувьд уул уурхайгаас илүү байх боломжтой.


Монгол Улс нийт хог хаягдлынхаа 50 хувийг дахин боловсруулах боломжтой ч өдгөө ердөө 3-5 хувийг нь л дахин боловсруулдаг. Түүгээр ч зогсохгүй Дэлхийн 80 гаруй орноос хуванцар бүтээгдэхүүн, түүхий эд материал импортолдог. Гэвч бидэнд 2021 оны байдлаар хүчин чадлынхаа дөнгөж 52.4 хувийг ашиглаж байгаа дахин боловсруулах 18 үйлдвэр байна. Харамсалтай нь тэдний 55 хувь нь импортоор анхдагч түүхий эдээ авдаг гэнэ. Эдгээр тоонууд танд нэгийг бодуулж байгаа гэдэгт эргэлзэхгүй байна.    Манай өнөөдрийн зочин бол бүтээгч салбарын нэгэн төлөөлөл, нийгмийн эгэл дүр Н.Батнасан. Тэрээр Монгол Улсын дахин боловсруулах салбарт анхдагч төдийгүй, урт хугацаанд тогтвортой үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа Мултипак ХХК-ийн Дахин боловсруулах үйлдвэрт мастераар ажилладаг. Ингээд түүний ажил болоод амьдралын арга барилтай танилцъя.
**Байршил:** Улаанбаатар хот, ТЭЦ-4
**Эрхэлдэг ажил:** Мултипак ХХК-ийн Дахин боловсруулах үйлдвэрийн мастер
**Хэрэглэдэг гар утас:** iPhone XR
**Хэрэглэдэг компьютер:** DELL i5
### 1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Би ШУТИС-ийг 2012 онд Хүнсний үйлдвэрийн механик инженер мэргэжлээр төгссөн. Ажлын гараагаа уурхайн оператороор эхлүүлж байсан ч төд удалгүй хувийн шалтгаанаар Улаанбаатарт суурин ажил хийх шаардлага гарч, одоогийн компанидаа Ерөнхий инженерээр орж байлаа. Миний карьерын дийлэнх хугацаа дахин боловсруулах салбартай холбоотой. Энэ салбарт ажиллахад олон хүчин зүйл нөлөөлсөн л дөө. Нэгдүгээрт, эх дэлхийдээ ээлтэй үйлдвэрлэл гэдэг утгаараа хувь хүний маань үзэл баримтлалтай яг цав таарсан гэж хэлж болно. Хоёрдугаарт, аливаа үйлдвэрээс гарч байгаа хаягдал, гологдлыг эргээд хэрэглээнд оруулж, олон оролцогч талд өгөөжтэй үйлдвэрлэлийг бий болгож чаддаг салбар учраас сонгож, энэ салбартаа арав гаруй жил хүчин зүтгэж байна.
Манай Мултипак компанийн хувьд 2010 онд иргэд болон аж ахуй нэгж, үйлдвэрүүдийн баглаа боодлын хэрэглээг хангах зорилгоор 100 хувь дотоодын хөрөнгө оруулалттай үүсгэн байгуулагдсан. Салбартаа анхдагч төдийгүй урт хугацаанд тууштай үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа гэдгээрээ онцлогтой. Бид хүнс болон ахуйн барааг багцлан боож, зөөж тээвэрлэх, хадгалах, гэмтэх, ус чийг тоос шорооноос хамгаалах зориулалттай багцлагч хальс, цаашлаад хүнс болон ахуйн бараанаас эхлээд чингэлэгт зориулсан том овор хэмжээтэй бараа, тавилга, тоног төхөөрөмж зэргийг ороож тээвэрлэдэг ороогч хальсыг үйлдвэрлэдэг. Та бүхний сайн мэдэхээр ундаа, ус, шар айраг зэргийг багцалдаг зузаан хальс, ачаа тээшийг багладаг гялгар хальсыг үйлдвэрлэдэг гэсэн үг. Миний хувьд дахин боловсруулах үйлдвэрийнхээ мастераар ажиллахын зэрэгцээ энэ чиглэлээрээ магистрын зэрэгт суралцаж байна.
### 2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Манай байгууллага 50 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй. Миний бие тэр дундаас 20 орчим залуусыг удирдан чиглүүлж байна.
Үйлдвэрийн ажил өглөө найман цагт эхэлж, 17 цагт дуусдаг. Харьцангуй цөөн хүнтэй үйлдвэр учраас бүх алба нэгжийн ажлыг мэдэж байх шаардлага гарна. Тиймдээ ч хамт олонтойгоо ярилцаж, тухай бүрд гарч буй асуудлуудад шийдэл олохыг хичээн ажилладаг. Миний хувьд үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжтэй харьцах, эвдрэл гэмтлийг оношлох, үр ашгийг нь тооцоолох зэргээр үйлдвэрийн халуун цэгт ажиллах сонирхолтой. Учир нь тэр бүгдээс үргэлж шинэ чадварт суралцдаг юм. Харин амралт, сэргэлт авах үедээ ажлын хамт олонтойгоо ширээний теннис, дартс тоглодог.
### 3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Баг удирдан чиглүүлж байгаа удирдагчийн хувьд аль болох нээлттэй, чөлөөтэй харилцахыг эрмэлздэг. Багийнхантайгаа сайн найз, ах, дүүгийн хувиар ярилцах дуртай. Ингэснээр асуудал, бэрхшээл гарлаа гэж бодоход надтай санаа зоволгүй зөвлөлдөх нөхцөл бий болно.
Үүнээс гадна ажил мэргэжлийн талаас баримталдаг чухал зарчим бий. Хэдий онолын мэдлэг маш чухал ч гэлээ практикт гарч ирэхэд мэдэхгүй, чадахгүй зүйл түүнээс олон байдаг. Тийм үед өөрийн биеэр хийж үзэж байж юуг лавшруулан судлах вэ гэдгээ илүү таньж мэддэг юм билээ. Энэ ч утгаараа шинэ ажилтандаа шууд ном бариулж, заавар уншуулахаас урьтаад биечлэн тайлбарлаж өгөөд тухайн ажлыг эхлээд хийж үзэхийг санал болгодог. Үр дүнд нь зөв асуулттай эргэж ирнэ. Улмаар илүү үр ашигтай суралцаж чаддаг.
### 4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Байгууллагын харилцаанд ихэвчлэн Viber ашигладаг. Хувьдаа олон нийтийн сүлжээний аппууд ашиглахаас бусдаар ухаалаг утасны хэрэглээ багатай. Харин тэмдэглэлийн дэвтрийг байнга авч явна. Аливаа шинэ санаа, чухал мэдээллээ мартахгүйн тулд тогтмол тэмдэглэж авахыг хичээдэг.
### 5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Нуулгүй хэлэхэд би цагийн менежмент муутай хүн. Гэхдээ надаас шалтгаалах ажил олон учраас сахилга баттай бөгөөд төлөвлөгөөтэй байх нь чухал. Тэгэхээр өөрт оноогдсон цагийг зөв зохистой, үр ашигтай, стрессгүй өнгөрүүлэхийн тулд өдрийн эхлэлд төлөвлөлтөө нягт хийх хэрэгтэй болж таарна. Энэ зарчмаар өглөөдөө тухайн өдрийн ажлуудыг системтэйгээр тэмдэглэж, ач холбогдлын дарааллаар нь гүйцэлдүүлэхийг хичээдэг.
### 6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Тухайн ажлын онцлогоос хамаараад хугацааны хувьд харилцан адилгүй. Уртдаа сар, богинодоо өдрөөр нь төлөвлөдөг. Ер нь нэг сараас илүү хугацаанд төлөвлөхийг хүсдэггүй. Харин төлөвлөлт хийхдээ тэмдэглэлийн дэвтэртэйгээ найзална.
### 7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Би ажил карьерынхаа хамгийн идэвхтэй, завгүй үедээ явж байгаа учраас өөрийн сонирхолд төдийлөн цаг гаргаж амжихгүй яваа. Гэвч мэдээж хүнд амрах, сэргэлт авах цаг зайлшгүй хэрэгтэй. Тэр үедээ гэр бүл, найз нөхөдтэй цагийг өнгөрүүлж, тэднээсээ эрч хүчээ авдаг.
### 8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
Манай компанийн үйл ажиллагаа эх дэлхийд ээлтэй байхад чиглэдэг ч тодорхой хэмжээнд байгалийн нөөцийг ашигладаг. Гагцхүү тэдгээр хэрэглээг бууруулах нь бидний төвлөрөх ёстой чухал ажил болоод байгаа. Энэ тал дээр тоног төхөөрөмжөө нэмж инженерчлэх, эрчим хүч, усны хэрэглээгээ багасгах, үйлдвэрийн хаягдлыг бууруулах зэрэг шинэчлэлийг үе шаттайгаар хийж байна.
Харин хувь хүн талаасаа би мото спортод сонирхолтой.
### 9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Салбарын онцлогоос нь эхлээд ярья. Би хувьдаа Монгол Улсад дахин боловсруулах салбар хөгжиж байна гэж хардаг. Нэг талаас хэрэгцээ болон хэрэглээ бий. Нөгөө талаас бүтээгдэхүүн болгоход шаардлагатай түүхий эд нь ч байна. Тэр ч бүү хэл БНХАУ-аас импортоор авдаг анхдагч түүхий эдийг хүртэл эх орондоо үйлдвэрлэх боломжтой. Даанч үйлдвэрийн орчин төгөлдөржихөд асуудал, бэрхшээлүүд тулгарч байгааг нуух юун. Үйлдвэрийн төхөөрөмж, тээвэрлэлт ложистикийн зардал, хязгаарлагдмал зах зээлээс эхлээд хүндрэл цөөнгүй. Эдгээр асуудлыг шийдвэрлэхэд цаг хугацаа шаардах нь мэдээж.
Үүнээс гадна бидний яг одоо шийдэж болох асуудал бол иргэдийн хандлага. Тун энгийн. Эхлээд бид “Хог, хаягдал” гэсэн үгсийг зөвөөр ойлгох хэрэгтэй байна. Энэ чинь нэг удаа хэрэглээд л үгүй болчих зүйл биш, дахин боловсруулаад эргээд хэрэглэх боломжтой зүйлс. Хэрэв таны хаях гэж байгаа хогон дээр дахин боловсруулах заалт бүхий тэмдэг бий бол түүнийг хаях уу, дахин ашиглах уу гэсэн сонголт таны гарт байгаа.
Мэдээж эерэг сайн тал байгаа. Нэг үеэ бодвол манай дотоодын хэрэглэгчдэд үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжих сэтгэлгээ суусан байгаа нь бидэнд олон талаар өсөж өргөжих боломжийг бий болгож байна.
### 10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ?
Европын Холбооны Switch Asia хөтөлбөрөөс хэрэгжүүлж буй SPRIM төслийн хүрээнд хэрэгжүүлж буй төслийн хүрээнд хог хаягдлын менежментээр тэргүүлэгч Герман улсыг ирэх зургадугаар сард зорих гэж байна. Миний хувьд сайн туршлагаас нь сайтар суралцаж ирээд компанидаа нэвтрүүлж, хэрэгжүүлэх том төлөвлөгөөтэй яваа.
### 11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Би ямар нэг ном уншиж өөрийгөө хөгжүүлэхээс илүүтэй аливаад гаршсан хүнээс, тэр тусмаа түүхээс нь суралцахыг илүүд үздэг. Ххмад инженерүүд, өөрийн салбартаа түүчээлж яваа залуусаас үлгэр дуурайл авч, туршлага судлах замаар өөрийгөө хөгжүүлдэг.
### 12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, КИНО, ХӨГЖИМ?
Сүүлийн үед ном уншихаас илүү хураангуйлсан подкаст сонсох болсон. Онцгойлон Д.Өлзийбаатарын “Монголын түүх” цувралыг санал болгоё.
Дуу хөгжмийн сонголт тухайн үеийн уур амьгалаас шалтгаална. Төдийлөн төрөл жанрт баригдалгүй таалагдсан дуунуудаа сонсдог.
Киноны хувьд Монголын алтан үеийн кинонуудыг шимтэн үзэх дуртай. Утга агуулга, өгөх гэсэн санаа нь гүн гүнзгий байдаг учраас маш их таалагддаг. Харин санал болгох кино гэвэл саяхан нээлтээ хийсэн “Монгол” нэртэй уран бүтээлийг нэрлэе.
### 13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
“Өөртөө хайртай бай” гэх энэ үгийг миний ярилцлагыг уншиж байгаа та ч бас хэзээ нэг цагт хэн нэгнээс сонсож байсан нь лав. Ойлгомжтой боловч хэрэгжүүлэхэд хэцүү энэ л зөвлөгөө миний санаанаас огт гардаггүй. Өнөөгийн бидэнд бусдад юу өгөх, тэднийг яаж халамжлах вэ гэж бодохоос биш би юу хүсэж байгаа билээ, яавал амар амгалан байх вэ гэдгээ урьтал болгон өөрийгөө анирлах дутагдаж байгаа мэт санагддаг юм.
### 14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Мөрөөдөгч бус амьдрагч байгаарай гэж хэлмээр байна. Хэзээ нэг өдөр хүссэн бүхэн чинь гэнэт таных болчих юм шиг хүлээж суулгүй жижиг, том алхмын аль нэгийг нь заавал хийгээрэй. Тэгэх зуураа амьдралын гуниг баясалтай хором бүрээ мэдрэхийг хичээх хэрэгтэй шүү. Залуус, дүү нартаа ийм л санаа шидье.
Мөн ажил мэргэжлийн онцлогоос хамаараад хүн бүрд хэлэхийг хүсдэг нэг санаа бий. Бид өнөөдөр эцсийн нөөц авралаа уул уурхай гэж хардаг. Гэвч үнэндээ өдөр тутам хаяж байгаа хог хаягдал эргээд бидэнд бүтээгдэхүүн болж ирэхийн сацуу ашгийн хувьд уул уурхайгаас илүү байх боломжтой.