Үндэсний их баяр наадмын ерөнхий продюсер Х.Дамдинсүрэн
<div class="article-body">
          <h2>Энэ удаагийн дугаартаа "Sound of Mongolia" компанийн хамтран үүсгэн байгуулагч, ерөнхий продюсер, Монгол Улсын Соёлын элч Х.Дамдинсүрэнтэй ярилцлаа. Гурван настай хүүхдийн үсний найраас эхлээд АСЕМ-ын уулзалт хүртэлх бүх төрлийн арга хэмжээг зохион байгуулсан туршлагатай тэрээр Тулгар төрийн 2230, 2231, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 815, 816, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 110, 111, Ардын хувьсгалын 100, 101 жилийн тэмдэглэлт түүхэн ойн Үндэсний их баяр наадмын ерөнхий продюсероор ажиллаж байгаа билээ. Ингээд түүний амьдрал болоод ажлын арга барилтай танилцъя.<div><br></div></h2><p><b>Байршил:</b> Улаанбаатар, Монгол <br><b>Эрхэлдэг ажил:</b> Sound of Mongolia. LLC. Ерөнхий продюсер. Куратор <br><b>Хэрэглэдэг гар утас:</b> Huawei P50 <br><b>Хэрэглэдэг компьютер:</b> iPad Pro <br><b>Сошиал хуудсууд:</b> <a href="https://www.facebook.com/Daimka.mgl" target="_blank">Damdinsuren KHurelbaatar</a> (Фэйсбүүк), <a href="https://twitter.com/Damdinsuren_H" target="_blank">daimka</a> (Твиттер)</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?</div></h3><p></p><p>Миний анхны мэргэжил бол нэхмэлийн инженер. Продюсероос тун хол сонсогдож байж магадгүй ч угтаа бодож сэтгэх, төлөвлөж зураглах үйл нь ижил. Багадаа “Залуу техникчдийн ордон”-д суралцаж, ангийнхаа урлагийн наадмыг төвөггүйхэн зохион байгуулчихдаг хүүхэд байснаа бодоход одоогийн инженер, продюсер хэмээх мэргэжлийнхээ үндэс суурийг бэлдсэн ч юм шиг.</p><p>Инженер, үйлдвэрлэлийн удирдлага, урлаг судлаач гээд миний амьдралд шинэ сорилт, адал явдал гарч ирэх бүрийд ийнхүү мэргэжлээ дээшлүүлж, илүү ихийг сурч мэдэх хэрэгцээтэй нүүр тулж байлаа. Үүний нэг нь мэдээж “<a href="https://www.facebook.com/soundofmongoliasom" target="_blank">Sound of Mongolia</a>” компанийг гэргийтэйгээ хамт үүсгэн байгуулж, Монголдоо шоу, энтертайнментийн салбарт анхдагч болсон үйл явдал байсан. 2000 онд оюутан байхдаа найзуудтайгаа гар нийлэн ОХУ-ын “<a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8_International" target="_blank">Иванушки International</a>” хамтлагийн тоглолтыг хийснээр манай ажлын эхлэл тавигдсан юм. Тухайн үед социализмаас зах зээлийн тогтолцоо руу шилжиж байсан учраас шоу, энтертайнментын салбар манай улсын хувьд цоо шинэ зүйл байсан. Цагаан цаасан дээр анхны бэхээ дусаахтай адил бүгдийг шинээр эхлэх хэрэгтэй болсон гэж хэлж болно. Ингээд л нэг гэр бүлийн хоёр хүн найруулагч, продюсерын гараагаа эхэлж, ажлын талбарт ч мөн хоршиж эхэлсэн түүхтэй.</p><p>2009 онд Монголд анх удаа “<a href="https://eu.louisvuitton.com/eng-e1/homepage" target="_blank">Louis Vuitton</a>” брэндийн нээлтийг зохион байгуулж байсан үе санаанаас огт гардаггүй юм. Өөрөө ч өмсөж үзээгүй явсан үедээ тэр том брэндийг дэлхийн томоохон шоу зохион байгуулагчидтай хамтраад шилдэг техник технологийг ашиглан зохион байгуулахад ерөнхий продюсероор ажилласан минь тун азтай үйл явдал болж байлаа. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/0ae2e5394f1dfabb90b8561f99e881b5.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?</h3><p></p><p>Ажлын өдрөө аль болох эрт эхлүүлэхийг хичээдэг. Ихэвчлэн 6-7 цагийн хооронд босоод урьд оройн төлөвлөсөн ажлуудаа шалгаж, нягталснаар миний өдөр эхэлнэ. Би продюсерын ажлаас гадна Монгол Улсын Соёлын элч хэмээх албыг хашдаг тул өглөө нэн тэргүүнд цагийн зөрүүтэй улсад суугаа хамтран ажиллагсадтайгаа холбогдож, мэдээлэл солилцдог. Ер нь миний мэргэжил хурал, уулзалтаар тасарна гэж үгүй. Тийм ч учраас өдрийн төлөвлөлтөө сайтар базааж, их хотынхоо түгжрэлийн асуудлыг бодолцон уулзалтуудаа газар зүйн байрлалаар нь хуваадаг. Харин орой хамгийн эртдээ нэг цагт амрахыг хичээнэ.</p><p>Сүүлийн нэг сарын хувьд Үндэсний их баяр наадмын бэлтгэл ажилд төвлөрч байгаатай холбогдуулан ачаалал ихтэй өдрүүд өнгөрч байна. Аливаа төсөл, үйл ажиллагаа, арга хэмжээний зохион байгуулалтын ажилд орсон л бол өдрийн хэдхэн цагийн нойртой явах нь энүүхэнд. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?</h3><p></p><p>Бид гурван настай хүүхдийн үсний найраас эхлээд АСЕМ-ын уулзалт хүртэлх төрөл бүрийн арга хэмжээ, үйл ажиллагааг зохион байгуулах ажилд томилогддог. Тэр бүрд олон янзын хүмүүстэй харилцах шаардлага гарна. Харин энэ бүхэнд хэзээ, хаана, хэрхэн, хэнд аз жаргал бэлэглэх гэж байгаагаа сайтар мэдрэх хэрэгтэй. Энэ л арга барилаар өнөөдрийг хүрээд байна. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/14bfca83bb0233a2f258948a80835133.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?</h3><p></p><p>Гар утсаар бүх мэдээлэл, харилцаа холбооны ажил явдаг учраас энэ төхөөрөмжгүйгээр өдөр тутмын амьдралаа төсөөлөхийн аргагүй. Монгол Улсын Соёлын элч учраас надад <a href="https://www.whatsapp.com/" target="_blank">Whatsapp</a>, <a href="https://www.viber.com/en/" target="_blank">Viber</a>, <a href="https://www.wechat.com/" target="_blank">WeChat</a> зэрэг харилцаа холбооны апп-ууд тун эрэлттэй.</p><p>Инженерийн мэргэжлийн онцлог байж мэдэх юм. Шинэ санаа боловсруулалт, түүний төлөвлөлтийг дэвтэр дээр зурж, тэмдэглэж байж толгой дотроо буулгадаг зантай. Тиймээс дэвтэр, үзэг миний хувьд мөнхийн хамтрагчид. Мөн сүүлийн дөрвөн жил хөөрөг, даалингаа биедээ авч явж байна. Төвлөрөхөд их тустай байдаг юм.</p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?<br></div></h3><p></p><p>Төлөвлөх гэж хэлнэ. Бүх зүйл маш сайн төлөвлөлтөөс эхэлдэг.</p><p>Түүнчлэн сүүлийн үед наадмын бэлтгэл ажлыг давчуу хугацаанд хийж байгаа учраас багийн ажиллагаа нь цаг хэмнэх гол арга болж байна. Хүн ганцаараа юу ч хийж чадахгүй нь мэдээж. Тиймээс хамтран ажиллаж байгаа залуусаа сайтар дайчилж байна даа. Энэ жилийн наадмын зохион байгуулалтын өөр нэг онцлог нь арга хэмжээ бүрд гүйцэтгэх продюсерыг томилон ажиллаж байгаа явдал. Тэгэхээр продюсерын багтайгаа зөв менежментээр гар нийлж байж ажлаа хурдан бас чанартай явуулж чадна. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/f8d71e2bf2f8ea7ae3bf2e0688fcd781.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?</h3><p>Хамгийн эхэнд тухайн арга хэмжээнийхээ бүрэн зураглал, түүнд зарцуулах төсөв, санхүүжилт, хүний нөөц, болзошгүй зардал зэргийг тооцоолж, төлөвлөх хэрэгтэй. Миний хувьд инженер, үйлдвэрлэлийн удирдлагын мэргэжилтэй учраас төлөвлөлт харьцангуй амархан санагддаг юм. Учир нь үйлдвэрлэлийн удирдлага нь аливаа ажлыг хэрхэн амжилттай, зөв, доголдолгүй явуулах вэ гэдгийг удирдаж зохион байгуулдаг. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?</h3><p>Эрч хүч авдаг олон зүйл бий. Тэр дундаас судалбар зургийн үзэсгэлэн үзэх, гадаад орны фестиваль, арга хэмжээнд оролцох, байгалийн үзэсгэлэнт газраар аялах, уран бүтээлчид, эрдэмтэн мэргэд, ахмад настнуудтай уулзах зэргээс эрч хүчээ сэлбэдэг. Мэдээж залуу үеийнхэнтэйгээ хамтран ажиллахад хэзээд таатай байдаг шүү. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?</h3><p></p><p>JCI байгууллагатай олон жил хамтран ажиллаж байна. Тэр дундаа 2011 онд Ази Номхон далайн “JCI Awards” шагналыг хүртсэн “Үндэс нэгтэй цэцэгс” төслийг онцлууштай. Энэхүү төсөл нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн тэгш оролцоо, хүртээмжийг сайжруулах зорилготой байсан төдийгүй хүн гэдэг үндэс нэгтэй цэцэгсээс урган дэлгэрдэг хэмээх санааг илэрхийлдгээрээ онцлогтой. Би ч энэ төсөлдөө их хайртай.</p><p>Ер нь л залуучуудад чиглэсэн, нийгмийн сайн сайхны төлөө хэрэгжиж буй төслүүдийг дэмжиж, хамтран ажиллахыг хүсдэг. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/1bd48198b78569dbfd8141d4ab7bf330.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?</h3><p></p><p>Продюсер хүн гэдэг нийгэмд чиглэсэн төслийн шинэ санаагаар үргэлж цангаж, түүнтэй холбогдох эрсдэлийг үүрч явдаг сонирхолтой мэргэжил л дээ. Хэдийгээр миний үндсэн мэргэжил инженер ч олж авсан туршлагадаа үндэслэж, лавшруулан судалсаар продюсер хэмээх салбарт мэргэшиж яваа. Тийм ч учраас би мэргэжил гэхээс илүү мэргэшил гэж хэлэх дуртай. Миний хувьд продюсероор ажиллаж эхлээд 17, 18 жил болсны хойно 2019 онд ОХУ-ын Санкт-Петербург хотод продюсер мэргэжлээр төгссөн.</p><p>Продюсер хүнд олон талын мэргэжил их тус болдог. Жишээлбэл, би инженер, аж үйлдвэрийн удирдлага, урлагийн менежмент, урлаг судлаач мэргэжлийг эзэмшсэн нь энэ ажлыг хийхэд тус болж байна. Нэхмэлчин хүн бүх материал судлалыг ойлгодог бол инженер нь техник төхөөрөмжийн мэдлэгтэй байх жишээний. Энэ бүгд эргээд л үндсэн ажилтай маань холбогдоно.</p><p>Одоо хариуцаж байгаа ажлын тухайд миний бие богино хугацаанд Үндэсний их баяр наадмын продюсерын албанд томилогдсон. Энэ жилийн онцлог нь наадам хэмээх үндэсний эвент, фестиваль, контентыг брэнджүүлэх, эл наадмын үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх зорилготой байгаа. Нэг талаас цар тахлын улмаас ард түмний хувьд хоёр жил зогсонги байсан баяр наадмыг ийнхүү ахархан хугацаанд бэлтгэн хүргэх нь дахиад шинээр эхэлж байгаа мэт санагдахын сацуу зохион байгуулалтын багт жинхэнэ сорилт болж байна. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?</div></h3><p></p><p>2022 оны Үндэсний их баяр наадмын найруулагч, гүйцэтгэгч продюсеруудын ажиллах нөхцөлийг хангахаар санхүүжилт, үйл ажиллагааны процессыг цаг алдалгүй амжилттай явуулахад төвлөрч байна. Энэ жилээс монгол наадам нэгдсэн өнгө төрх, илэрхийлэлтэй болж, өөрийн үнэ цэнээ хадгалан үлдэхэд нөлөөлөхүйц томоохон ажлыг гүйцэтгэсэн. Цаашлаад бид үүнийгээ ашиглан мерчендайз бүтээгдэхүүн болгож, бизнесийн салбартай уялдуулснаар төр, хувийн хэвшил, төрийн бус байгууллагуудын нэгдэл сайжрах юм. Үр дүнд нь Үндэсний их баяр наадам эргээд улсдаа орлого оруулах боломж нээгдэнэ.</p><p>Түүнчлэн ойрын үед Монголын орчин үеийн дүрслэх урлагийн салбарын залуучуудын боловсролд чиглэн ажиллаж байгаа. Тодруулбал, дэлхийн дүрслэх урлагийн томоохон академуудад залуусыг суралцуулахад төвлөрч, арав орчим оюутныг сургахаар явуулаад байна. <br></p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/04fbf10469048bdbf3c448068448c86a.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?</h3><p>Монгол Улсын Соёлын элч хэмээх албан тушаал надаас тасралтгүй хөгжиж, суралцахыг шаарддаг. Нэг үгээр хэлбэл олон улсын 50 гаруй элчийг холбож, Монголын соёл урлагийг дэлхийд, дэлхийн соёл урлагийг Монголд хэмээх том ажлыг хариуцлагатай хийхийн тулд юун түрүүнд хэд хэдэн хэлтэй байх нь чухал. Тиймээс англи, хятад хэлээ сайжруулахыг хүсэж байна. Зөвхөн хэлээр ч тогтохгүй дэлхийн соёл урлагийн чиг хандлага хаашаа явж байгаа тухай мэдлэг, мэдээлэлтэй байхын тулд сониуч байх хэрэгтэй. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, ХӨГЖИМ, КИНО?</h3><p></p><p>Номын тухайд “Сингапурын гайхамшиг”-ийн эцэг, тус улсын анхны ерөнхий сайд асан Ли Куан Югийн дурдатгал “Сингапурын хөгжлийн нууц. Гуравдагч ертөнцийн орон үсрэнгүй хөгжилд хүрсэн түүх: 1965-2000” номыг санал болгоё. Түүнчлэн еврейчүүдийн амжилт, сэтгэлзүй, зуршил, хүмүүжлийн гайхамшигт нууцын тухай өгүүлдэг “Цойлогсод” номыг уншаад үзээрэй. Одоо бодохоор бага ахуйд өвөө, эмээ нарын хүүхдээ хүмүүжүүлэх философитой тун ойролцоо санагддаг юм.</p><p>Мөн Н.Жанцанноров гуайн “<a href="https://www.youtube.com/watch?v=Mu_t4UWtyYY" target="_blank">Хүний заяа</a>” дууг санал болгомоор байна. Олон ч гэр бүлийн гал голомтоо холбох хуримын өдөр эгшиглэсэн, эгшиглэх ч ёстой гайхалтай бүтээл шүү дээ. Монгол хүнд зайлшгүй байх учиртай үнэт зүйл, философийг томруунаар өгүүлсэн бүтээл гэж боддог.</p><p>Сүүлийн үед Өмнөд Солонгосын олон ангит киноны амтанд ороод байгаа. Тэд өөрсдийн соёлыг уран бүтээлдээ нэвт шингээсэн байдаг нь цаанаа л “зэвүүн” санагддаг. Үүнээс бид ч бас суралцах хэрэгтэй. Санал болгох цуврал гэвэл “<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/The_Legend_of_the_Blue_Sea" target="_blank">Legend of the Blue Sea</a>” (2016). </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?</h3><p>Санкт-Петербург хотод суралцаж байхад ОХУ-ын Соёлын урлагийн зүтгэлтэн, эрдэмтэн нэгэн багш хэлж байсан юм. “Дэлхий яаж ч хөрвөж болно. Чи л өөрөөрөө байх хэрэгтэй. Бүх цаг үед бэлэн бай” хэмээн зөвлөж байлаа. <br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?</h3><p></p><p>Хэрвээ та боломжийг олж авсан бол эргээд бусдад түгээж амьдраарай. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/969a1aed-77a4-45e9-b7b7-3ee2709aaf31/4147723ac1f5ef7bfd5652ac47d8e643.jpg"></p>          </div>

Энэ удаагийн дугаартаа "Sound of Mongolia" компанийн хамтран үүсгэн байгуулагч, ерөнхий продюсер, Монгол Улсын Соёлын элч Х.Дамдинсүрэнтэй ярилцлаа. Гурван настай хүүхдийн үсний найраас эхлээд АСЕМ-ын уулзалт хүртэлх бүх төрлийн арга хэмжээг зохион байгуулсан туршлагатай тэрээр Тулгар төрийн 2230, 2231, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 815, 816, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 110, 111, Ардын хувьсгалын 100, 101 жилийн тэмдэглэлт түүхэн ойн Үндэсний их баяр наадмын ерөнхий продюсероор ажиллаж байгаа билээ. Ингээд түүний амьдрал болоод ажлын арга барилтай танилцъя.
Байршил:
Улаанбаатар, Монгол
Эрхэлдэг ажил:
Sound of Mongolia. LLC. Ерөнхий продюсер. Куратор
Хэрэглэдэг гар утас:
Huawei P50
Хэрэглэдэг компьютер:
iPad Pro
Сошиал хуудсууд:

Damdinsuren KHurelbaatar
(Фэйсбүүк),
daimka
(Твиттер)

1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Миний анхны мэргэжил бол нэхмэлийн инженер. Продюсероос тун хол сонсогдож байж магадгүй ч угтаа бодож сэтгэх, төлөвлөж зураглах үйл нь ижил. Багадаа “Залуу техникчдийн ордон”-д суралцаж, ангийнхаа урлагийн наадмыг төвөггүйхэн зохион байгуулчихдаг хүүхэд байснаа бодоход одоогийн инженер, продюсер хэмээх мэргэжлийнхээ үндэс суурийг бэлдсэн ч юм шиг.
Инженер, үйлдвэрлэлийн удирдлага, урлаг судлаач гээд миний амьдралд шинэ сорилт, адал явдал гарч ирэх бүрийд ийнхүү мэргэжлээ дээшлүүлж, илүү ихийг сурч мэдэх хэрэгцээтэй нүүр тулж байлаа. Үүний нэг нь мэдээж “
Sound of Mongolia
” компанийг гэргийтэйгээ хамт үүсгэн байгуулж, Монголдоо шоу, энтертайнментийн салбарт анхдагч болсон үйл явдал байсан. 2000 онд оюутан байхдаа найзуудтайгаа гар нийлэн ОХУ-ын “
Иванушки International
” хамтлагийн тоглолтыг хийснээр манай ажлын эхлэл тавигдсан юм. Тухайн үед социализмаас зах зээлийн тогтолцоо руу шилжиж байсан учраас шоу, энтертайнментын салбар манай улсын хувьд цоо шинэ зүйл байсан. Цагаан цаасан дээр анхны бэхээ дусаахтай адил бүгдийг шинээр эхлэх хэрэгтэй болсон гэж хэлж болно. Ингээд л нэг гэр бүлийн хоёр хүн найруулагч, продюсерын гараагаа эхэлж, ажлын талбарт ч мөн хоршиж эхэлсэн түүхтэй.
2009 онд Монголд анх удаа “
Louis Vuitton
” брэндийн нээлтийг зохион байгуулж байсан үе санаанаас огт гардаггүй юм. Өөрөө ч өмсөж үзээгүй явсан үедээ тэр том брэндийг дэлхийн томоохон шоу зохион байгуулагчидтай хамтраад шилдэг техник технологийг ашиглан зохион байгуулахад ерөнхий продюсероор ажилласан минь тун азтай үйл явдал болж байлаа.

2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Ажлын өдрөө аль болох эрт эхлүүлэхийг хичээдэг. Ихэвчлэн 6-7 цагийн хооронд босоод урьд оройн төлөвлөсөн ажлуудаа шалгаж, нягталснаар миний өдөр эхэлнэ. Би продюсерын ажлаас гадна Монгол Улсын Соёлын элч хэмээх албыг хашдаг тул өглөө нэн тэргүүнд цагийн зөрүүтэй улсад суугаа хамтран ажиллагсадтайгаа холбогдож, мэдээлэл солилцдог. Ер нь миний мэргэжил хурал, уулзалтаар тасарна гэж үгүй. Тийм ч учраас өдрийн төлөвлөлтөө сайтар базааж, их хотынхоо түгжрэлийн асуудлыг бодолцон уулзалтуудаа газар зүйн байрлалаар нь хуваадаг. Харин орой хамгийн эртдээ нэг цагт амрахыг хичээнэ.
Сүүлийн нэг сарын хувьд Үндэсний их баяр наадмын бэлтгэл ажилд төвлөрч байгаатай холбогдуулан ачаалал ихтэй өдрүүд өнгөрч байна. Аливаа төсөл, үйл ажиллагаа, арга хэмжээний зохион байгуулалтын ажилд орсон л бол өдрийн хэдхэн цагийн нойртой явах нь энүүхэнд.

3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Бид гурван настай хүүхдийн үсний найраас эхлээд АСЕМ-ын уулзалт хүртэлх төрөл бүрийн арга хэмжээ, үйл ажиллагааг зохион байгуулах ажилд томилогддог. Тэр бүрд олон янзын хүмүүстэй харилцах шаардлага гарна. Харин энэ бүхэнд хэзээ, хаана, хэрхэн, хэнд аз жаргал бэлэглэх гэж байгаагаа сайтар мэдрэх хэрэгтэй. Энэ л арга барилаар өнөөдрийг хүрээд байна.

4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Гар утсаар бүх мэдээлэл, харилцаа холбооны ажил явдаг учраас энэ төхөөрөмжгүйгээр өдөр тутмын амьдралаа төсөөлөхийн аргагүй. Монгол Улсын Соёлын элч учраас надад
Whatsapp
,
Viber
,
WeChat
зэрэг харилцаа холбооны апп-ууд тун эрэлттэй.
Инженерийн мэргэжлийн онцлог байж мэдэх юм. Шинэ санаа боловсруулалт, түүний төлөвлөлтийг дэвтэр дээр зурж, тэмдэглэж байж толгой дотроо буулгадаг зантай. Тиймээс дэвтэр, үзэг миний хувьд мөнхийн хамтрагчид. Мөн сүүлийн дөрвөн жил хөөрөг, даалингаа биедээ авч явж байна. Төвлөрөхөд их тустай байдаг юм.

5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Төлөвлөх гэж хэлнэ. Бүх зүйл маш сайн төлөвлөлтөөс эхэлдэг.
Түүнчлэн сүүлийн үед наадмын бэлтгэл ажлыг давчуу хугацаанд хийж байгаа учраас багийн ажиллагаа нь цаг хэмнэх гол арга болж байна. Хүн ганцаараа юу ч хийж чадахгүй нь мэдээж. Тиймээс хамтран ажиллаж байгаа залуусаа сайтар дайчилж байна даа. Энэ жилийн наадмын зохион байгуулалтын өөр нэг онцлог нь арга хэмжээ бүрд гүйцэтгэх продюсерыг томилон ажиллаж байгаа явдал. Тэгэхээр продюсерын багтайгаа зөв менежментээр гар нийлж байж ажлаа хурдан бас чанартай явуулж чадна.

6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Хамгийн эхэнд тухайн арга хэмжээнийхээ бүрэн зураглал, түүнд зарцуулах төсөв, санхүүжилт, хүний нөөц, болзошгүй зардал зэргийг тооцоолж, төлөвлөх хэрэгтэй. Миний хувьд инженер, үйлдвэрлэлийн удирдлагын мэргэжилтэй учраас төлөвлөлт харьцангуй амархан санагддаг юм. Учир нь үйлдвэрлэлийн удирдлага нь аливаа ажлыг хэрхэн амжилттай, зөв, доголдолгүй явуулах вэ гэдгийг удирдаж зохион байгуулдаг.

7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Эрч хүч авдаг олон зүйл бий. Тэр дундаас судалбар зургийн үзэсгэлэн үзэх, гадаад орны фестиваль, арга хэмжээнд оролцох, байгалийн үзэсгэлэнт газраар аялах, уран бүтээлчид, эрдэмтэн мэргэд, ахмад настнуудтай уулзах зэргээс эрч хүчээ сэлбэдэг. Мэдээж залуу үеийнхэнтэйгээ хамтран ажиллахад хэзээд таатай байдаг шүү.

8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
JCI байгууллагатай олон жил хамтран ажиллаж байна. Тэр дундаа 2011 онд Ази Номхон далайн “JCI Awards” шагналыг хүртсэн “Үндэс нэгтэй цэцэгс” төслийг онцлууштай. Энэхүү төсөл нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн тэгш оролцоо, хүртээмжийг сайжруулах зорилготой байсан төдийгүй хүн гэдэг үндэс нэгтэй цэцэгсээс урган дэлгэрдэг хэмээх санааг илэрхийлдгээрээ онцлогтой. Би ч энэ төсөлдөө их хайртай.
Ер нь л залуучуудад чиглэсэн, нийгмийн сайн сайхны төлөө хэрэгжиж буй төслүүдийг дэмжиж, хамтран ажиллахыг хүсдэг.

9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Продюсер хүн гэдэг нийгэмд чиглэсэн төслийн шинэ санаагаар үргэлж цангаж, түүнтэй холбогдох эрсдэлийг үүрч явдаг сонирхолтой мэргэжил л дээ. Хэдийгээр миний үндсэн мэргэжил инженер ч олж авсан туршлагадаа үндэслэж, лавшруулан судалсаар продюсер хэмээх салбарт мэргэшиж яваа. Тийм ч учраас би мэргэжил гэхээс илүү мэргэшил гэж хэлэх дуртай. Миний хувьд продюсероор ажиллаж эхлээд 17, 18 жил болсны хойно 2019 онд ОХУ-ын Санкт-Петербург хотод продюсер мэргэжлээр төгссөн.
Продюсер хүнд олон талын мэргэжил их тус болдог. Жишээлбэл, би инженер, аж үйлдвэрийн удирдлага, урлагийн менежмент, урлаг судлаач мэргэжлийг эзэмшсэн нь энэ ажлыг хийхэд тус болж байна. Нэхмэлчин хүн бүх материал судлалыг ойлгодог бол инженер нь техник төхөөрөмжийн мэдлэгтэй байх жишээний. Энэ бүгд эргээд л үндсэн ажилтай маань холбогдоно.
Одоо хариуцаж байгаа ажлын тухайд миний бие богино хугацаанд Үндэсний их баяр наадмын продюсерын албанд томилогдсон. Энэ жилийн онцлог нь наадам хэмээх үндэсний эвент, фестиваль, контентыг брэнджүүлэх, эл наадмын үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх зорилготой байгаа. Нэг талаас цар тахлын улмаас ард түмний хувьд хоёр жил зогсонги байсан баяр наадмыг ийнхүү ахархан хугацаанд бэлтгэн хүргэх нь дахиад шинээр эхэлж байгаа мэт санагдахын сацуу зохион байгуулалтын багт жинхэнэ сорилт болж байна.

10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?
2022 оны Үндэсний их баяр наадмын найруулагч, гүйцэтгэгч продюсеруудын ажиллах нөхцөлийг хангахаар санхүүжилт, үйл ажиллагааны процессыг цаг алдалгүй амжилттай явуулахад төвлөрч байна. Энэ жилээс монгол наадам нэгдсэн өнгө төрх, илэрхийлэлтэй болж, өөрийн үнэ цэнээ хадгалан үлдэхэд нөлөөлөхүйц томоохон ажлыг гүйцэтгэсэн. Цаашлаад бид үүнийгээ ашиглан мерчендайз бүтээгдэхүүн болгож, бизнесийн салбартай уялдуулснаар төр, хувийн хэвшил, төрийн бус байгууллагуудын нэгдэл сайжрах юм. Үр дүнд нь Үндэсний их баяр наадам эргээд улсдаа орлого оруулах боломж нээгдэнэ.
Түүнчлэн ойрын үед Монголын орчин үеийн дүрслэх урлагийн салбарын залуучуудын боловсролд чиглэн ажиллаж байгаа. Тодруулбал, дэлхийн дүрслэх урлагийн томоохон академуудад залуусыг суралцуулахад төвлөрч, арав орчим оюутныг сургахаар явуулаад байна.

11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Монгол Улсын Соёлын элч хэмээх албан тушаал надаас тасралтгүй хөгжиж, суралцахыг шаарддаг. Нэг үгээр хэлбэл олон улсын 50 гаруй элчийг холбож, Монголын соёл урлагийг дэлхийд, дэлхийн соёл урлагийг Монголд хэмээх том ажлыг хариуцлагатай хийхийн тулд юун түрүүнд хэд хэдэн хэлтэй байх нь чухал. Тиймээс англи, хятад хэлээ сайжруулахыг хүсэж байна. Зөвхөн хэлээр ч тогтохгүй дэлхийн соёл урлагийн чиг хандлага хаашаа явж байгаа тухай мэдлэг, мэдээлэлтэй байхын тулд сониуч байх хэрэгтэй.

12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, ХӨГЖИМ, КИНО?
Номын тухайд “Сингапурын гайхамшиг”-ийн эцэг, тус улсын анхны ерөнхий сайд асан Ли Куан Югийн дурдатгал “Сингапурын хөгжлийн нууц. Гуравдагч ертөнцийн орон үсрэнгүй хөгжилд хүрсэн түүх: 1965-2000” номыг санал болгоё. Түүнчлэн еврейчүүдийн амжилт, сэтгэлзүй, зуршил, хүмүүжлийн гайхамшигт нууцын тухай өгүүлдэг “Цойлогсод” номыг уншаад үзээрэй. Одоо бодохоор бага ахуйд өвөө, эмээ нарын хүүхдээ хүмүүжүүлэх философитой тун ойролцоо санагддаг юм.
Мөн Н.Жанцанноров гуайн “
Хүний заяа
” дууг санал болгомоор байна. Олон ч гэр бүлийн гал голомтоо холбох хуримын өдөр эгшиглэсэн, эгшиглэх ч ёстой гайхалтай бүтээл шүү дээ. Монгол хүнд зайлшгүй байх учиртай үнэт зүйл, философийг томруунаар өгүүлсэн бүтээл гэж боддог.
Сүүлийн үед Өмнөд Солонгосын олон ангит киноны амтанд ороод байгаа. Тэд өөрсдийн соёлыг уран бүтээлдээ нэвт шингээсэн байдаг нь цаанаа л “зэвүүн” санагддаг. Үүнээс бид ч бас суралцах хэрэгтэй. Санал болгох цуврал гэвэл “
Legend of the Blue Sea
” (2016).

13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Санкт-Петербург хотод суралцаж байхад ОХУ-ын Соёлын урлагийн зүтгэлтэн, эрдэмтэн нэгэн багш хэлж байсан юм. “Дэлхий яаж ч хөрвөж болно. Чи л өөрөөрөө байх хэрэгтэй. Бүх цаг үед бэлэн бай” хэмээн зөвлөж байлаа.

14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Хэрвээ та боломжийг олж авсан бол эргээд бусдад түгээж амьдраарай.


Энэ удаагийн дугаартаа "Sound of Mongolia" компанийн хамтран үүсгэн байгуулагч, ерөнхий продюсер, Монгол Улсын Соёлын элч Х.Дамдинсүрэнтэй ярилцлаа. Гурван настай хүүхдийн үсний найраас эхлээд АСЕМ-ын уулзалт хүртэлх бүх төрлийн арга хэмжээг зохион байгуулсан туршлагатай тэрээр Тулгар төрийн 2230, 2231, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 815, 816, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 110, 111, Ардын хувьсгалын 100, 101 жилийн тэмдэглэлт түүхэн ойн Үндэсний их баяр наадмын ерөнхий продюсероор ажиллаж байгаа билээ. Ингээд түүний амьдрал болоод ажлын арга барилтай танилцъя.
**Байршил:** Улаанбаатар, Монгол
**Эрхэлдэг ажил:** Sound of Mongolia. LLC. Ерөнхий продюсер. Куратор
**Хэрэглэдэг гар утас:** Huawei P50
**Хэрэглэдэг компьютер:** iPad Pro
**Сошиал хуудсууд:** Damdinsuren KHurelbaatar (Фэйсбүүк), daimka (Твиттер)
### 1. ТАНЫ КАРЬЕРААС БИД ЮУ, ЮУГ МЭДЭХ ЁСТОЙ ВЭ?
Миний анхны мэргэжил бол нэхмэлийн инженер. Продюсероос тун хол сонсогдож байж магадгүй ч угтаа бодож сэтгэх, төлөвлөж зураглах үйл нь ижил. Багадаа “Залуу техникчдийн ордон”-д суралцаж, ангийнхаа урлагийн наадмыг төвөггүйхэн зохион байгуулчихдаг хүүхэд байснаа бодоход одоогийн инженер, продюсер хэмээх мэргэжлийнхээ үндэс суурийг бэлдсэн ч юм шиг.
Инженер, үйлдвэрлэлийн удирдлага, урлаг судлаач гээд миний амьдралд шинэ сорилт, адал явдал гарч ирэх бүрийд ийнхүү мэргэжлээ дээшлүүлж, илүү ихийг сурч мэдэх хэрэгцээтэй нүүр тулж байлаа. Үүний нэг нь мэдээж “Sound of Mongolia” компанийг гэргийтэйгээ хамт үүсгэн байгуулж, Монголдоо шоу, энтертайнментийн салбарт анхдагч болсон үйл явдал байсан. 2000 онд оюутан байхдаа найзуудтайгаа гар нийлэн ОХУ-ын “Иванушки International” хамтлагийн тоглолтыг хийснээр манай ажлын эхлэл тавигдсан юм. Тухайн үед социализмаас зах зээлийн тогтолцоо руу шилжиж байсан учраас шоу, энтертайнментын салбар манай улсын хувьд цоо шинэ зүйл байсан. Цагаан цаасан дээр анхны бэхээ дусаахтай адил бүгдийг шинээр эхлэх хэрэгтэй болсон гэж хэлж болно. Ингээд л нэг гэр бүлийн хоёр хүн найруулагч, продюсерын гараагаа эхэлж, ажлын талбарт ч мөн хоршиж эхэлсэн түүхтэй.
2009 онд Монголд анх удаа “Louis Vuitton” брэндийн нээлтийг зохион байгуулж байсан үе санаанаас огт гардаггүй юм. Өөрөө ч өмсөж үзээгүй явсан үедээ тэр том брэндийг дэлхийн томоохон шоу зохион байгуулагчидтай хамтраад шилдэг техник технологийг ашиглан зохион байгуулахад ерөнхий продюсероор ажилласан минь тун азтай үйл явдал болж байлаа.
### 2. ТАНЫ АЖЛЫН ДУНДАЖ НЭГ ӨДӨР ХЭРХЭН ӨНГӨРДӨГ ВЭ?
Ажлын өдрөө аль болох эрт эхлүүлэхийг хичээдэг. Ихэвчлэн 6-7 цагийн хооронд босоод урьд оройн төлөвлөсөн ажлуудаа шалгаж, нягталснаар миний өдөр эхэлнэ. Би продюсерын ажлаас гадна Монгол Улсын Соёлын элч хэмээх албыг хашдаг тул өглөө нэн тэргүүнд цагийн зөрүүтэй улсад суугаа хамтран ажиллагсадтайгаа холбогдож, мэдээлэл солилцдог. Ер нь миний мэргэжил хурал, уулзалтаар тасарна гэж үгүй. Тийм ч учраас өдрийн төлөвлөлтөө сайтар базааж, их хотынхоо түгжрэлийн асуудлыг бодолцон уулзалтуудаа газар зүйн байрлалаар нь хуваадаг. Харин орой хамгийн эртдээ нэг цагт амрахыг хичээнэ.
Сүүлийн нэг сарын хувьд Үндэсний их баяр наадмын бэлтгэл ажилд төвлөрч байгаатай холбогдуулан ачаалал ихтэй өдрүүд өнгөрч байна. Аливаа төсөл, үйл ажиллагаа, арга хэмжээний зохион байгуулалтын ажилд орсон л бол өдрийн хэдхэн цагийн нойртой явах нь энүүхэнд.
### 3. ТАНЫ АЖЛЫН НӨҮ-ХАУ?
Бид гурван настай хүүхдийн үсний найраас эхлээд АСЕМ-ын уулзалт хүртэлх төрөл бүрийн арга хэмжээ, үйл ажиллагааг зохион байгуулах ажилд томилогддог. Тэр бүрд олон янзын хүмүүстэй харилцах шаардлага гарна. Харин энэ бүхэнд хэзээ, хаана, хэрхэн, хэнд аз жаргал бэлэглэх гэж байгаагаа сайтар мэдрэх хэрэгтэй. Энэ л арга барилаар өнөөдрийг хүрээд байна.
### 4. АШИГЛАХГҮЙ БАЙЖ ЧАДДАГГҮЙ АПП, ХЭРЭГСЛҮҮД ЮУ ВЭ?
Гар утсаар бүх мэдээлэл, харилцаа холбооны ажил явдаг учраас энэ төхөөрөмжгүйгээр өдөр тутмын амьдралаа төсөөлөхийн аргагүй. Монгол Улсын Соёлын элч учраас надад Whatsapp, Viber, WeChat зэрэг харилцаа холбооны апп-ууд тун эрэлттэй.
Инженерийн мэргэжлийн онцлог байж мэдэх юм. Шинэ санаа боловсруулалт, түүний төлөвлөлтийг дэвтэр дээр зурж, тэмдэглэж байж толгой дотроо буулгадаг зантай. Тиймээс дэвтэр, үзэг миний хувьд мөнхийн хамтрагчид. Мөн сүүлийн дөрвөн жил хөөрөг, даалингаа биедээ авч явж байна. Төвлөрөхөд их тустай байдаг юм.
### 5. ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?
Төлөвлөх гэж хэлнэ. Бүх зүйл маш сайн төлөвлөлтөөс эхэлдэг.
Түүнчлэн сүүлийн үед наадмын бэлтгэл ажлыг давчуу хугацаанд хийж байгаа учраас багийн ажиллагаа нь цаг хэмнэх гол арга болж байна. Хүн ганцаараа юу ч хийж чадахгүй нь мэдээж. Тиймээс хамтран ажиллаж байгаа залуусаа сайтар дайчилж байна даа. Энэ жилийн наадмын зохион байгуулалтын өөр нэг онцлог нь арга хэмжээ бүрд гүйцэтгэх продюсерыг томилон ажиллаж байгаа явдал. Тэгэхээр продюсерын багтайгаа зөв менежментээр гар нийлж байж ажлаа хурдан бас чанартай явуулж чадна.
### 6. ХИЙХ АЖЛАА ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Хамгийн эхэнд тухайн арга хэмжээнийхээ бүрэн зураглал, түүнд зарцуулах төсөв, санхүүжилт, хүний нөөц, болзошгүй зардал зэргийг тооцоолж, төлөвлөх хэрэгтэй. Миний хувьд инженер, үйлдвэрлэлийн удирдлагын мэргэжилтэй учраас төлөвлөлт харьцангуй амархан санагддаг юм. Учир нь үйлдвэрлэлийн удирдлага нь аливаа ажлыг хэрхэн амжилттай, зөв, доголдолгүй явуулах вэ гэдгийг удирдаж зохион байгуулдаг.
### 7. ЭРЧ ХҮЧЭЭ ХЭРХЭН СЭЛБЭДЭГ ВЭ?
Эрч хүч авдаг олон зүйл бий. Тэр дундаас судалбар зургийн үзэсгэлэн үзэх, гадаад орны фестиваль, арга хэмжээнд оролцох, байгалийн үзэсгэлэнт газраар аялах, уран бүтээлчид, эрдэмтэн мэргэд, ахмад настнуудтай уулзах зэргээс эрч хүчээ сэлбэдэг. Мэдээж залуу үеийнхэнтэйгээ хамтран ажиллахад хэзээд таатай байдаг шүү.
### 8. ҮНДСЭН АЖЛЫНХАА ХАЖУУГААР ДУРЛАЖ ХИЙДЭГ ТӨСӨЛ/АЖИЛ ЮУ ВЭ?
JCI байгууллагатай олон жил хамтран ажиллаж байна. Тэр дундаа 2011 онд Ази Номхон далайн “JCI Awards” шагналыг хүртсэн “Үндэс нэгтэй цэцэгс” төслийг онцлууштай. Энэхүү төсөл нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн тэгш оролцоо, хүртээмжийг сайжруулах зорилготой байсан төдийгүй хүн гэдэг үндэс нэгтэй цэцэгсээс урган дэлгэрдэг хэмээх санааг илэрхийлдгээрээ онцлогтой. Би ч энэ төсөлдөө их хайртай.
Ер нь л залуучуудад чиглэсэн, нийгмийн сайн сайхны төлөө хэрэгжиж буй төслүүдийг дэмжиж, хамтран ажиллахыг хүсдэг.
### 9. ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?
Продюсер хүн гэдэг нийгэмд чиглэсэн төслийн шинэ санаагаар үргэлж цангаж, түүнтэй холбогдох эрсдэлийг үүрч явдаг сонирхолтой мэргэжил л дээ. Хэдийгээр миний үндсэн мэргэжил инженер ч олж авсан туршлагадаа үндэслэж, лавшруулан судалсаар продюсер хэмээх салбарт мэргэшиж яваа. Тийм ч учраас би мэргэжил гэхээс илүү мэргэшил гэж хэлэх дуртай. Миний хувьд продюсероор ажиллаж эхлээд 17, 18 жил болсны хойно 2019 онд ОХУ-ын Санкт-Петербург хотод продюсер мэргэжлээр төгссөн.
Продюсер хүнд олон талын мэргэжил их тус болдог. Жишээлбэл, би инженер, аж үйлдвэрийн удирдлага, урлагийн менежмент, урлаг судлаач мэргэжлийг эзэмшсэн нь энэ ажлыг хийхэд тус болж байна. Нэхмэлчин хүн бүх материал судлалыг ойлгодог бол инженер нь техник төхөөрөмжийн мэдлэгтэй байх жишээний. Энэ бүгд эргээд л үндсэн ажилтай маань холбогдоно.
Одоо хариуцаж байгаа ажлын тухайд миний бие богино хугацаанд Үндэсний их баяр наадмын продюсерын албанд томилогдсон. Энэ жилийн онцлог нь наадам хэмээх үндэсний эвент, фестиваль, контентыг брэнджүүлэх, эл наадмын үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх зорилготой байгаа. Нэг талаас цар тахлын улмаас ард түмний хувьд хоёр жил зогсонги байсан баяр наадмыг ийнхүү ахархан хугацаанд бэлтгэн хүргэх нь дахиад шинээр эхэлж байгаа мэт санагдахын сацуу зохион байгуулалтын багт жинхэнэ сорилт болж байна.
### 10. ТА ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРЧ БАЙГАА ВЭ? ОЙРЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ?
2022 оны Үндэсний их баяр наадмын найруулагч, гүйцэтгэгч продюсеруудын ажиллах нөхцөлийг хангахаар санхүүжилт, үйл ажиллагааны процессыг цаг алдалгүй амжилттай явуулахад төвлөрч байна. Энэ жилээс монгол наадам нэгдсэн өнгө төрх, илэрхийлэлтэй болж, өөрийн үнэ цэнээ хадгалан үлдэхэд нөлөөлөхүйц томоохон ажлыг гүйцэтгэсэн. Цаашлаад бид үүнийгээ ашиглан мерчендайз бүтээгдэхүүн болгож, бизнесийн салбартай уялдуулснаар төр, хувийн хэвшил, төрийн бус байгууллагуудын нэгдэл сайжрах юм. Үр дүнд нь Үндэсний их баяр наадам эргээд улсдаа орлого оруулах боломж нээгдэнэ.
Түүнчлэн ойрын үед Монголын орчин үеийн дүрслэх урлагийн салбарын залуучуудын боловсролд чиглэн ажиллаж байгаа. Тодруулбал, дэлхийн дүрслэх урлагийн томоохон академуудад залуусыг суралцуулахад төвлөрч, арав орчим оюутныг сургахаар явуулаад байна.
### 11. ТА ӨӨРИЙГӨӨ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЖ, СУРАЛЦДАГ ВЭ?
Монгол Улсын Соёлын элч хэмээх албан тушаал надаас тасралтгүй хөгжиж, суралцахыг шаарддаг. Нэг үгээр хэлбэл олон улсын 50 гаруй элчийг холбож, Монголын соёл урлагийг дэлхийд, дэлхийн соёл урлагийг Монголд хэмээх том ажлыг хариуцлагатай хийхийн тулд юун түрүүнд хэд хэдэн хэлтэй байх нь чухал. Тиймээс англи, хятад хэлээ сайжруулахыг хүсэж байна. Зөвхөн хэлээр ч тогтохгүй дэлхийн соёл урлагийн чиг хандлага хаашаа явж байгаа тухай мэдлэг, мэдээлэлтэй байхын тулд сониуч байх хэрэгтэй.
### 12. САНАЛ БОЛГОХ НОМ, ХӨГЖИМ, КИНО?
Номын тухайд “Сингапурын гайхамшиг”-ийн эцэг, тус улсын анхны ерөнхий сайд асан Ли Куан Югийн дурдатгал “Сингапурын хөгжлийн нууц. Гуравдагч ертөнцийн орон үсрэнгүй хөгжилд хүрсэн түүх: 1965-2000” номыг санал болгоё. Түүнчлэн еврейчүүдийн амжилт, сэтгэлзүй, зуршил, хүмүүжлийн гайхамшигт нууцын тухай өгүүлдэг “Цойлогсод” номыг уншаад үзээрэй. Одоо бодохоор бага ахуйд өвөө, эмээ нарын хүүхдээ хүмүүжүүлэх философитой тун ойролцоо санагддаг юм.
Мөн Н.Жанцанноров гуайн “Хүний заяа” дууг санал болгомоор байна. Олон ч гэр бүлийн гал голомтоо холбох хуримын өдөр эгшиглэсэн, эгшиглэх ч ёстой гайхалтай бүтээл шүү дээ. Монгол хүнд зайлшгүй байх учиртай үнэт зүйл, философийг томруунаар өгүүлсэн бүтээл гэж боддог.
Сүүлийн үед Өмнөд Солонгосын олон ангит киноны амтанд ороод байгаа. Тэд өөрсдийн соёлыг уран бүтээлдээ нэвт шингээсэн байдаг нь цаанаа л “зэвүүн” санагддаг. Үүнээс бид ч бас суралцах хэрэгтэй. Санал болгох цуврал гэвэл “Legend of the Blue Sea” (2016).
### 13. АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ?
Санкт-Петербург хотод суралцаж байхад ОХУ-ын Соёлын урлагийн зүтгэлтэн, эрдэмтэн нэгэн багш хэлж байсан юм. “Дэлхий яаж ч хөрвөж болно. Чи л өөрөөрөө байх хэрэгтэй. Бүх цаг үед бэлэн бай” хэмээн зөвлөж байлаа.
### 14. БУСДАД ШИДЭХ САНАА?
Хэрвээ та боломжийг олж авсан бол эргээд бусдад түгээж амьдраарай.