Төслийн санхүүжилт: Дэд бүтцэд суурилсан эдийн засгийн арга
<div class="article-body">
          <h2>Энэ нийтлэлээр компанийн санхүүч, зөвлөх ажилтан, стратеги боловсруулагч, банкир, хөрөнгө оруулагч, төрийн албаны ажилтан болон корпорацын санхүүч нарт зориулан Ауруг хэвлэлийн газраас эрхлэн гаргасан “Төслийн санхүүжилт” дэд бүтцэд суурилсан санхүүжилтийн тухай номын үндсэн ойлголтыг жишээ нэмэн тайлбарлалаа.   </h2><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">Товчхондоо:  </h3><p></p><p>Номын зохиогч Фордхам Их сургуулийн Бизнесийн сургуулийн профессор, “Тоон Санхүүгийн Програм”-ын шинжлэх ухааны магистрын хөтөлбөрийн Үүсгэн байгуулагч Доктор. Жон Д.Финнерти хөрөнгөд суурилсан санхүүгийн инженерчлэл (Asset-based financial engineering) болох төслийн санхүүжилтийн ач холбогдол болон түүнийг хэрхэн бэлтгэхтэй холбоотой нүсэр агуулгыг 21 бүлэг, 700 хуудсанд багтаасан юм. Уг 21 бүлэгт дэлхийн эдийн засагт ашиглагддаг санхүүжилтийн олон аргууд дундаас төслийн санхүүжилтийн эзэлж буй байр суурийг хөгжингүй улс орнуудын Евро Диснейлэнд, Евротуннел төсөл, дулааны цахилгаан станцын төсөл зэрэг бодит жишээгээр тайлбарлан бичжээ. </p><p>Том төслүүд стратегийн судлагдахуун болохуйц давуу талтай учраас санхүүжилтийн талаар судлах сонирхолтой хүмүүст чухал ач холбогдолтой хэмээн номд дурдсан байв. Жишээ нь, Хабэрниа газрын тосны төсөл эдийн засгийн хүнд байдалд орсон бүс нутагт олон зуун ажлын байр шинээр бий болгож эдийн засгийг сэргээж чадсан байна. Түүнчлэн уг бүтээлд төслийг санхүүжүүлэхэд санхүүгийн байгууллагын үүрэг, эрсдэл, төслийн байгууллагын хэлбэр, мөнгөн урсгалын шинжилгээ, сэргээгдэх эрчим хүчний төслийн талаар өгүүлсэн юм. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/9f319def62d059b48cdd6d80841631aa.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>Энэхүү номыг дараах мэргэжилтнүүдэд зориулжээ:  </h3><ul><li>Төсөлдөө санхүүжилт босгох гэж буй санхүүч </li><li>Дэд бүтцийн төсөл санхүүжүүлэхээр ажиллаж буй засгийн газар, төрийн байгууллагын мэргэжилтэн </li><li>Банкир, арилжааны банкны мэргэжилтэн </li><li>Нягтлан бодогч, санхүүгийн зөвлөх, хуульч </li><li>Дэд бүтцийн төсөлд хөрөнгө оруулах гэж буй компани эсвэл хамтын санд санхүүжилт олгохоор төлөвлөж буй хөрөнгө оруулагч</li><li>Бизнесийн удирдлагын магистрын чиглэлээр суралцаж буй оюутан </li></ul><blockquote><p>Төслийн санхүүжилтийн онцлог нь төсөл өөрөө бие даасан хуулийн этгээд болдог ба төслийн хөрөнгө, төсөлтэй холбоотой гэрээ хэлэлцээр болон төслийн мөнгө хөрөнгийн урсгал нь төсөл санаачлагч этгээдээс бие даасан, тусдаа байдаг</p>
<cite><p>Unread</p>
</cite></blockquote><p>Хөгжиж буй улс орнууд дэд бүтцийн хэрэгцээ шаардлагаа хангах нэг гол аргаар төслийн санхүүжилтийг өргөн хүрээнд ашиглах болсноор 1990-ээд оны үеэс энэхүү эдийн засгийн арга шалгаран дэлгэрч эхэлжээ. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/5edf91885e07ddf571ffabff1b688c42.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>Том төсөл ба эрсдэл  </h3><p>Номд дурдаж буй жишээ төслүүд хэрхэн санхүүжсэн туршлагыг судалснаар төсөл санаачлагч ямар төрлийн хөрөнгийг хязгаарлагдмал нөхөн төлөх нөхцөлөөр санхүүжүүлэх боломжтой, төслийн санхүүжилтийг амжилттай хэрэгжүүлэхэд юу хийх шаардлагатай талаар сурах юм. Том төслүүд далайц ихтэйн үүднээс эрсдэл зэрэг олон ярвигтай байдал үүсэж, санхүүжилтийн асуудал дээр гацдаг. Иймд тухайн төсөл бүтээгдэхүүнээ зах зээлд борлогдохуйц өртгөөр үйлдвэрлэж, үйл ажиллагааны бүх зардлаа нөхөх, зээлээ төлөх, төсөлд оруулсан хөрөнгө оруулалтын өгөөж бий болгох хангалттай хуримтлал үүсгэх ёстой. Учир нь төслийн барилгын ажлын зардал өсөх, барилгын ажил удаашрах, ашиглалтад орох цаг хойшлогдох, зээлийн хүү өсөх, үйлдвэрлэлийн хэмжээ, үнэ, үйл ажиллагааны зардал хэлбэлзэх зэрэг сөрөг нөлөөлөлд өртөх олон эрсдэлүүд үүсэх магадлалтай байдаг. <br><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/118c4e79-3aba-49d1-bcd9-6c08e56348d2/7e958862a694d91193f98311867fc5ba.jpg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>Нийгмийн хариуцлагатай төсөл  </h3><p>Төслийн санхүүжилтийн нэгэн сонирхолтой, үр ашигтай хэлбэр болох тогтвортой эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн талаар 2017 онд шинэчлэн гуравдугаар хэвлэлд нэмэн оруулжээ. Дэлхийн нийт цахилгаан үйлдвэрлэлийн 19 хувийг сэргээгдэх эрчим хүч эзэлдэг. Шатах ашигт малтмалын нөөц дуусах эрсдэл, түүний олборлолтын байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл ихсэж буйд дэлхий нийтээр санаа зовох болсноос үүдэн дэлхийн цахилгаан үйлдвэрлэлийн эх үүсвэрт сэргээгдэх эрчим хүчний эзлэх хэмжээ улам бүр нэмэгдэж байгаа юм. Төсөл санхүүжүүлтэд чухал байр суурь эзэлдэг нийгмийн хариуцлагатай төсөл болох Чиллийн усан цахилгаан станцын жишээг онцлон дурдъя. </p>
<blockquote><p>Дэлхий дээр цахилгаан эрчим хүчний дийлэнх хэрэгцээгээ сэргээгдэх эрчим хүчнээс бүрдүүлдэг долоон улс бий: Исланд болон Парагвай (100 хувь), Норвеги(98 хувь), Бразил(86 хувь), Шинэ Зеланд (65 хувь ), Австри(62 хувь), Швед(54 хувь)</p>
<cite><p>Эх сурвалж: “Сэргээгдэх эрчим хүч 2011: Дэлхийн байдлын тайлан, 21 дүгээр зуун дахь сэргээгдэх эрчим хүчний бодлогын сүлжээ”, Парис, 2011, х</p>
</cite></blockquote><h4>Чилийн усан цахилгаан станц </h4><p>Сүүлийн жилүүдэд олон улсын байгууллага, олон талт санхүүгийн байгууллага, арилжааны банкнууд зэрэг төслийн зээлдүүлэгчид нийгэмд хариуцлагатай төслийн санхүүжилтийг дэмжихэд идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэх болсон. Жишээлбэл, Чили улсын нийслэл Сантиаго хотоос гурван цаг машинаар явах зайд орших Рио Тингруририка хэмээх газарт голын урсгал усанд түшиглэн цахилгаан станц барих төслийг 2004 онд Ла Конфлуенза нэрээр эхлүүлжээ. Төслийн нийт өртөг нь 400 сая ам.доллар ба уг төслийг хэрэгжүүлснээр нүүрстөрөгчөөс гаралтай түүхий эдэд суурилсан цахилгаан станцыг орлон жилд ялгарах хүлэмжийн хийг 420 мянган тонноор бууруулах байв. Үүний тулд, тэд эрчим хүчний салбартаа хувьчлал хийж, хөрөнгө оруулалтад тавих шаардлагуудаа хөнгөлснөөр гадаадын хувийн шууд хөрөнгө оруулалт өсөж эхэлжээ. Ингээд гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг энэ салбар руу үлэмж татаж чадсан байна. </p>
<p>Үр дүнд нь: Эцсийн хэрэглэгчид хүрэх эрчим хүчний үнэ өсөх хандлагатайг ч үл харгалзан сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрийн боломжуудыг ашиглах эрмэлзэл өссөөр буй юм. Уламжлалт эрчим хүчний нөөцүүд хомсдож буйтай холбогдон ирээдүйд тэдгээрийн үнэ өсөх ба технологийн хөгжлийг дагаад сэргээгдэх эрчим хүчний үнэ буурна хэмээн үзэж байна. Иймээс нийгмийн хариуцлагатай төсөл эдийн засгийн хувьд урт хугацаандаа үнэ цэнтэй. </p>
<p>Эцэст нь: Төслийн санхүүжилт дотоодын зах зээлд төрөл бүрийн бараа бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэх бүс нутгийн аж үйлдвэрлэлийн цогцолбор, байгууламжийг уян хатан байдлаар санхүүжүүлэхэд нэн тохиромжтой арга юм. Энгийнээр, аливаа улсын хөгжлийн үндсэн суурь болсон дэд бүтцийг хөгжүүлэхэд төслийн санхүүжилт давуу тал болдог. Дээр дурдсан сэргээгдэх эрчим хүчний жишээний адилаар өнөөгийн өрсөлдөөнт бизнесийн орчинд төслийг амжилттай санхүүжүүлэхэд шаардлагатай үе шат бүрийг бүлэг бүрд судалгааны онол болон маш сонирхолтой, баялаг практик жишээтэй хослуулан тайлбарлажээ. </p>
          </div>

Энэ нийтлэлээр компанийн санхүүч, зөвлөх ажилтан, стратеги боловсруулагч, банкир, хөрөнгө оруулагч, төрийн албаны ажилтан болон корпорацын санхүүч нарт зориулан Ауруг хэвлэлийн газраас эрхлэн гаргасан “Төслийн санхүүжилт” дэд бүтцэд суурилсан санхүүжилтийн тухай номын үндсэн ойлголтыг жишээ нэмэн тайлбарлалаа.
Товчхондоо:
Номын зохиогч Фордхам Их сургуулийн Бизнесийн сургуулийн профессор, “Тоон Санхүүгийн Програм”-ын шинжлэх ухааны магистрын хөтөлбөрийн Үүсгэн байгуулагч Доктор. Жон Д.Финнерти хөрөнгөд суурилсан санхүүгийн инженерчлэл (Asset-based financial engineering) болох төслийн санхүүжилтийн ач холбогдол болон түүнийг хэрхэн бэлтгэхтэй холбоотой нүсэр агуулгыг 21 бүлэг, 700 хуудсанд багтаасан юм. Уг 21 бүлэгт дэлхийн эдийн засагт ашиглагддаг санхүүжилтийн олон аргууд дундаас төслийн санхүүжилтийн эзэлж буй байр суурийг хөгжингүй улс орнуудын Евро Диснейлэнд, Евротуннел төсөл, дулааны цахилгаан станцын төсөл зэрэг бодит жишээгээр тайлбарлан бичжээ.
Том төслүүд стратегийн судлагдахуун болохуйц давуу талтай учраас санхүүжилтийн талаар судлах сонирхолтой хүмүүст чухал ач холбогдолтой хэмээн номд дурдсан байв. Жишээ нь, Хабэрниа газрын тосны төсөл эдийн засгийн хүнд байдалд орсон бүс нутагт олон зуун ажлын байр шинээр бий болгож эдийн засгийг сэргээж чадсан байна. Түүнчлэн уг бүтээлд төслийг санхүүжүүлэхэд санхүүгийн байгууллагын үүрэг, эрсдэл, төслийн байгууллагын хэлбэр, мөнгөн урсгалын шинжилгээ, сэргээгдэх эрчим хүчний төслийн талаар өгүүлсэн юм.

Энэхүү номыг дараах мэргэжилтнүүдэд зориулжээ:
Төсөлдөө санхүүжилт босгох гэж буй санхүүч
Дэд бүтцийн төсөл санхүүжүүлэхээр ажиллаж буй засгийн газар, төрийн байгууллагын мэргэжилтэн
Банкир, арилжааны банкны мэргэжилтэн
Нягтлан бодогч, санхүүгийн зөвлөх, хуульч
Дэд бүтцийн төсөлд хөрөнгө оруулах гэж буй компани эсвэл хамтын санд санхүүжилт олгохоор төлөвлөж буй хөрөнгө оруулагч
Бизнесийн удирдлагын магистрын чиглэлээр суралцаж буй оюутан
Төслийн санхүүжилтийн онцлог нь төсөл өөрөө бие даасан хуулийн этгээд болдог ба төслийн хөрөнгө, төсөлтэй холбоотой гэрээ хэлэлцээр болон төслийн мөнгө хөрөнгийн урсгал нь төсөл санаачлагч этгээдээс бие даасан, тусдаа байдаг

Unread

Хөгжиж буй улс орнууд дэд бүтцийн хэрэгцээ шаардлагаа хангах нэг гол аргаар төслийн санхүүжилтийг өргөн хүрээнд ашиглах болсноор 1990-ээд оны үеэс энэхүү эдийн засгийн арга шалгаран дэлгэрч эхэлжээ.

Том төсөл ба эрсдэл
Номд дурдаж буй жишээ төслүүд хэрхэн санхүүжсэн туршлагыг судалснаар төсөл санаачлагч ямар төрлийн хөрөнгийг хязгаарлагдмал нөхөн төлөх нөхцөлөөр санхүүжүүлэх боломжтой, төслийн санхүүжилтийг амжилттай хэрэгжүүлэхэд юу хийх шаардлагатай талаар сурах юм. Том төслүүд далайц ихтэйн үүднээс эрсдэл зэрэг олон ярвигтай байдал үүсэж, санхүүжилтийн асуудал дээр гацдаг. Иймд тухайн төсөл бүтээгдэхүүнээ зах зээлд борлогдохуйц өртгөөр үйлдвэрлэж, үйл ажиллагааны бүх зардлаа нөхөх, зээлээ төлөх, төсөлд оруулсан хөрөнгө оруулалтын өгөөж бий болгох хангалттай хуримтлал үүсгэх ёстой. Учир нь төслийн барилгын ажлын зардал өсөх, барилгын ажил удаашрах, ашиглалтад орох цаг хойшлогдох, зээлийн хүү өсөх, үйлдвэрлэлийн хэмжээ, үнэ, үйл ажиллагааны зардал хэлбэлзэх зэрэг сөрөг нөлөөлөлд өртөх олон эрсдэлүүд үүсэх магадлалтай байдаг.

Нийгмийн хариуцлагатай төсөл
Төслийн санхүүжилтийн нэгэн сонирхолтой, үр ашигтай хэлбэр болох тогтвортой эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн талаар 2017 онд шинэчлэн гуравдугаар хэвлэлд нэмэн оруулжээ. Дэлхийн нийт цахилгаан үйлдвэрлэлийн 19 хувийг сэргээгдэх эрчим хүч эзэлдэг. Шатах ашигт малтмалын нөөц дуусах эрсдэл, түүний олборлолтын байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл ихсэж буйд дэлхий нийтээр санаа зовох болсноос үүдэн дэлхийн цахилгаан үйлдвэрлэлийн эх үүсвэрт сэргээгдэх эрчим хүчний эзлэх хэмжээ улам бүр нэмэгдэж байгаа юм. Төсөл санхүүжүүлтэд чухал байр суурь эзэлдэг нийгмийн хариуцлагатай төсөл болох Чиллийн усан цахилгаан станцын жишээг онцлон дурдъя.

Дэлхий дээр цахилгаан эрчим хүчний дийлэнх хэрэгцээгээ сэргээгдэх эрчим хүчнээс бүрдүүлдэг долоон улс бий: Исланд болон Парагвай (100 хувь), Норвеги(98 хувь), Бразил(86 хувь), Шинэ Зеланд (65 хувь ), Австри(62 хувь), Швед(54 хувь)

Эх сурвалж: “Сэргээгдэх эрчим хүч 2011: Дэлхийн байдлын тайлан, 21 дүгээр зуун дахь сэргээгдэх эрчим хүчний бодлогын сүлжээ”, Парис, 2011, х

Чилийн усан цахилгаан станц
Сүүлийн жилүүдэд олон улсын байгууллага, олон талт санхүүгийн байгууллага, арилжааны банкнууд зэрэг төслийн зээлдүүлэгчид нийгэмд хариуцлагатай төслийн санхүүжилтийг дэмжихэд идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэх болсон. Жишээлбэл, Чили улсын нийслэл Сантиаго хотоос гурван цаг машинаар явах зайд орших Рио Тингруририка хэмээх газарт голын урсгал усанд түшиглэн цахилгаан станц барих төслийг 2004 онд Ла Конфлуенза нэрээр эхлүүлжээ. Төслийн нийт өртөг нь 400 сая ам.доллар ба уг төслийг хэрэгжүүлснээр нүүрстөрөгчөөс гаралтай түүхий эдэд суурилсан цахилгаан станцыг орлон жилд ялгарах хүлэмжийн хийг 420 мянган тонноор бууруулах байв. Үүний тулд, тэд эрчим хүчний салбартаа хувьчлал хийж, хөрөнгө оруулалтад тавих шаардлагуудаа хөнгөлснөөр гадаадын хувийн шууд хөрөнгө оруулалт өсөж эхэлжээ. Ингээд гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг энэ салбар руу үлэмж татаж чадсан байна.

Үр дүнд нь: Эцсийн хэрэглэгчид хүрэх эрчим хүчний үнэ өсөх хандлагатайг ч үл харгалзан сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрийн боломжуудыг ашиглах эрмэлзэл өссөөр буй юм. Уламжлалт эрчим хүчний нөөцүүд хомсдож буйтай холбогдон ирээдүйд тэдгээрийн үнэ өсөх ба технологийн хөгжлийг дагаад сэргээгдэх эрчим хүчний үнэ буурна хэмээн үзэж байна. Иймээс нийгмийн хариуцлагатай төсөл эдийн засгийн хувьд урт хугацаандаа үнэ цэнтэй.

Эцэст нь: Төслийн санхүүжилт дотоодын зах зээлд төрөл бүрийн бараа бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэх бүс нутгийн аж үйлдвэрлэлийн цогцолбор, байгууламжийг уян хатан байдлаар санхүүжүүлэхэд нэн тохиромжтой арга юм. Энгийнээр, аливаа улсын хөгжлийн үндсэн суурь болсон дэд бүтцийг хөгжүүлэхэд төслийн санхүүжилт давуу тал болдог. Дээр дурдсан сэргээгдэх эрчим хүчний жишээний адилаар өнөөгийн өрсөлдөөнт бизнесийн орчинд төслийг амжилттай санхүүжүүлэхэд шаардлагатай үе шат бүрийг бүлэг бүрд судалгааны онол болон маш сонирхолтой, баялаг практик жишээтэй хослуулан тайлбарлажээ.

Энэ нийтлэлээр компанийн санхүүч, зөвлөх ажилтан, стратеги боловсруулагч, банкир, хөрөнгө оруулагч, төрийн албаны ажилтан болон корпорацын санхүүч нарт зориулан Ауруг хэвлэлийн газраас эрхлэн гаргасан “Төслийн санхүүжилт” дэд бүтцэд суурилсан санхүүжилтийн тухай номын үндсэн ойлголтыг жишээ нэмэн тайлбарлалаа.
### Товчхондоо:
Номын зохиогч Фордхам Их сургуулийн Бизнесийн сургуулийн профессор, “Тоон Санхүүгийн Програм”-ын шинжлэх ухааны магистрын хөтөлбөрийн Үүсгэн байгуулагч Доктор. Жон Д.Финнерти хөрөнгөд суурилсан санхүүгийн инженерчлэл (Asset-based financial engineering) болох төслийн санхүүжилтийн ач холбогдол болон түүнийг хэрхэн бэлтгэхтэй холбоотой нүсэр агуулгыг 21 бүлэг, 700 хуудсанд багтаасан юм. Уг 21 бүлэгт дэлхийн эдийн засагт ашиглагддаг санхүүжилтийн олон аргууд дундаас төслийн санхүүжилтийн эзэлж буй байр суурийг хөгжингүй улс орнуудын Евро Диснейлэнд, Евротуннел төсөл, дулааны цахилгаан станцын төсөл зэрэг бодит жишээгээр тайлбарлан бичжээ.
Том төслүүд стратегийн судлагдахуун болохуйц давуу талтай учраас санхүүжилтийн талаар судлах сонирхолтой хүмүүст чухал ач холбогдолтой хэмээн номд дурдсан байв. Жишээ нь, Хабэрниа газрын тосны төсөл эдийн засгийн хүнд байдалд орсон бүс нутагт олон зуун ажлын байр шинээр бий болгож эдийн засгийг сэргээж чадсан байна. Түүнчлэн уг бүтээлд төслийг санхүүжүүлэхэд санхүүгийн байгууллагын үүрэг, эрсдэл, төслийн байгууллагын хэлбэр, мөнгөн урсгалын шинжилгээ, сэргээгдэх эрчим хүчний төслийн талаар өгүүлсэн юм.
### Энэхүү номыг дараах мэргэжилтнүүдэд зориулжээ:
* Төсөлдөө санхүүжилт босгох гэж буй санхүүч
* Дэд бүтцийн төсөл санхүүжүүлэхээр ажиллаж буй засгийн газар, төрийн байгууллагын мэргэжилтэн
* Банкир, арилжааны банкны мэргэжилтэн
* Нягтлан бодогч, санхүүгийн зөвлөх, хуульч
* Дэд бүтцийн төсөлд хөрөнгө оруулах гэж буй компани эсвэл хамтын санд санхүүжилт олгохоор төлөвлөж буй хөрөнгө оруулагч
* Бизнесийн удирдлагын магистрын чиглэлээр суралцаж буй оюутан
> Төслийн санхүүжилтийн онцлог нь төсөл өөрөө бие даасан хуулийн этгээд болдог ба төслийн хөрөнгө, төсөлтэй холбоотой гэрээ хэлэлцээр болон төслийн мөнгө хөрөнгийн урсгал нь төсөл санаачлагч этгээдээс бие даасан, тусдаа байдаг
>
> Unread
Хөгжиж буй улс орнууд дэд бүтцийн хэрэгцээ шаардлагаа хангах нэг гол аргаар төслийн санхүүжилтийг өргөн хүрээнд ашиглах болсноор 1990-ээд оны үеэс энэхүү эдийн засгийн арга шалгаран дэлгэрч эхэлжээ.
### Том төсөл ба эрсдэл
Номд дурдаж буй жишээ төслүүд хэрхэн санхүүжсэн туршлагыг судалснаар төсөл санаачлагч ямар төрлийн хөрөнгийг хязгаарлагдмал нөхөн төлөх нөхцөлөөр санхүүжүүлэх боломжтой, төслийн санхүүжилтийг амжилттай хэрэгжүүлэхэд юу хийх шаардлагатай талаар сурах юм. Том төслүүд далайц ихтэйн үүднээс эрсдэл зэрэг олон ярвигтай байдал үүсэж, санхүүжилтийн асуудал дээр гацдаг. Иймд тухайн төсөл бүтээгдэхүүнээ зах зээлд борлогдохуйц өртгөөр үйлдвэрлэж, үйл ажиллагааны бүх зардлаа нөхөх, зээлээ төлөх, төсөлд оруулсан хөрөнгө оруулалтын өгөөж бий болгох хангалттай хуримтлал үүсгэх ёстой. Учир нь төслийн барилгын ажлын зардал өсөх, барилгын ажил удаашрах, ашиглалтад орох цаг хойшлогдох, зээлийн хүү өсөх, үйлдвэрлэлийн хэмжээ, үнэ, үйл ажиллагааны зардал хэлбэлзэх зэрэг сөрөг нөлөөлөлд өртөх олон эрсдэлүүд үүсэх магадлалтай байдаг.
### Нийгмийн хариуцлагатай төсөл
Төслийн санхүүжилтийн нэгэн сонирхолтой, үр ашигтай хэлбэр болох тогтвортой эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн талаар 2017 онд шинэчлэн гуравдугаар хэвлэлд нэмэн оруулжээ. Дэлхийн нийт цахилгаан үйлдвэрлэлийн 19 хувийг сэргээгдэх эрчим хүч эзэлдэг. Шатах ашигт малтмалын нөөц дуусах эрсдэл, түүний олборлолтын байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл ихсэж буйд дэлхий нийтээр санаа зовох болсноос үүдэн дэлхийн цахилгаан үйлдвэрлэлийн эх үүсвэрт сэргээгдэх эрчим хүчний эзлэх хэмжээ улам бүр нэмэгдэж байгаа юм. Төсөл санхүүжүүлтэд чухал байр суурь эзэлдэг нийгмийн хариуцлагатай төсөл болох Чиллийн усан цахилгаан станцын жишээг онцлон дурдъя.
> Дэлхий дээр цахилгаан эрчим хүчний дийлэнх хэрэгцээгээ сэргээгдэх эрчим хүчнээс бүрдүүлдэг долоон улс бий: Исланд болон Парагвай (100 хувь), Норвеги(98 хувь), Бразил(86 хувь), Шинэ Зеланд (65 хувь ), Австри(62 хувь), Швед(54 хувь)
>
> Эх сурвалж: “Сэргээгдэх эрчим хүч 2011: Дэлхийн байдлын тайлан, 21 дүгээр зуун дахь сэргээгдэх эрчим хүчний бодлогын сүлжээ”, Парис, 2011, х
#### Чилийн усан цахилгаан станц
Сүүлийн жилүүдэд олон улсын байгууллага, олон талт санхүүгийн байгууллага, арилжааны банкнууд зэрэг төслийн зээлдүүлэгчид нийгэмд хариуцлагатай төслийн санхүүжилтийг дэмжихэд идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэх болсон. Жишээлбэл, Чили улсын нийслэл Сантиаго хотоос гурван цаг машинаар явах зайд орших Рио Тингруририка хэмээх газарт голын урсгал усанд түшиглэн цахилгаан станц барих төслийг 2004 онд Ла Конфлуенза нэрээр эхлүүлжээ. Төслийн нийт өртөг нь 400 сая ам.доллар ба уг төслийг хэрэгжүүлснээр нүүрстөрөгчөөс гаралтай түүхий эдэд суурилсан цахилгаан станцыг орлон жилд ялгарах хүлэмжийн хийг 420 мянган тонноор бууруулах байв. Үүний тулд, тэд эрчим хүчний салбартаа хувьчлал хийж, хөрөнгө оруулалтад тавих шаардлагуудаа хөнгөлснөөр гадаадын хувийн шууд хөрөнгө оруулалт өсөж эхэлжээ. Ингээд гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг энэ салбар руу үлэмж татаж чадсан байна.
Үр дүнд нь: Эцсийн хэрэглэгчид хүрэх эрчим хүчний үнэ өсөх хандлагатайг ч үл харгалзан сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрийн боломжуудыг ашиглах эрмэлзэл өссөөр буй юм. Уламжлалт эрчим хүчний нөөцүүд хомсдож буйтай холбогдон ирээдүйд тэдгээрийн үнэ өсөх ба технологийн хөгжлийг дагаад сэргээгдэх эрчим хүчний үнэ буурна хэмээн үзэж байна. Иймээс нийгмийн хариуцлагатай төсөл эдийн засгийн хувьд урт хугацаандаа үнэ цэнтэй.
Эцэст нь: Төслийн санхүүжилт дотоодын зах зээлд төрөл бүрийн бараа бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэх бүс нутгийн аж үйлдвэрлэлийн цогцолбор, байгууламжийг уян хатан байдлаар санхүүжүүлэхэд нэн тохиромжтой арга юм. Энгийнээр, аливаа улсын хөгжлийн үндсэн суурь болсон дэд бүтцийг хөгжүүлэхэд төслийн санхүүжилт давуу тал болдог. Дээр дурдсан сэргээгдэх эрчим хүчний жишээний адилаар өнөөгийн өрсөлдөөнт бизнесийн орчинд төслийг амжилттай санхүүжүүлэхэд шаардлагатай үе шат бүрийг бүлэг бүрд судалгааны онол болон маш сонирхолтой, баялаг практик жишээтэй хослуулан тайлбарлажээ.