"КОВИД-19 ЭРСДЭЛ" системийн тухай таны мэдэх ёстой 6 зүйл
<div class="article-body">
          <h2><div>Cүүлийн жил гаруйн хугацаанд үргэлжилж буй цар тахлын тархалтыг хумихаар төрөл бүрийн технологийн шийдлүүд ээлж дараалан гарсаар буй. Үүний дотроос "Apple", "Google" компаниудын хамтран хөгжүүлсэн хүн хоорондын хавьтлыг тодорхойлох систем одоогийн байдлаар гарсан хамгийн сайн шийдэлд тооцогдож байгаа юм. Тэгвэл УОК-ын Шуурхай штаб, ОБЕГ, ЭМЯ, ХХМТГ, "ОНОМ сан", "Гэрэгэ системс" хамтран уг технологид суурилан, Монголын нөхцөлд тохируулан хөгжүүлсэн "КОВИД 19-ЭРСДЭЛ" системийг өчигдөр буюу дөрөвдүгээр сарын 19-ний өдрөөс ашиглалтад оруулснаар бид өдөр тутамдаа өөрийгөө болон бусдыг эрсдлээс хамгаалах боломжтой болов. Танд уг системийн тухай мэдвэл зохих зүйлсийг товчлон хүргэе. </div><div><br></div></h2><div class="uk-margin-bottom uk-margin-top"><iframe width="614" height="380" frameborder="0" allowfullscreen src="//www.youtube.com/embed/WTQ5dL60xwY?rel=0"></iframe>
</div><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div><div>1. хувийн мэдээлэл бүртгэж авах уу?</div></h3><p>Үгүй. Таны хувийн мэдээлэл огтхон ч хэрэггүй. Уг систем нь GPS биш Bluetooth технологийг ашигладаг. Энэхүү системийг суулгаж, идэвхжүүлснээр таны утас Bluetooth технологиор тантай ойр зайд байсан бусад хэрэглэгчдийн утастай тусгай нууцлал бүхий код хуваалцах юм. Тэрхүү кодоор хөөн хэрэглэгчийг таних боломжгүй бөгөөд аюулгүй байдлыг хангах үүднээс 10-20 минут тутам өөрчлөгддөг. Иймд нууцлалын удирдамжийн дагуу та хувийн мэдээллээ алдах, байршил тогтоолгох зэрэг эрсдэлээс эмээлгүй уг системийг ашиглаж болно. </p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold">2. Ямар зарчмаар ажилладаг вэ?</h3><p></p><p>Тантай ойрхон байсан хэн нэг хэрэглэгч сүүлийн 14 хоногийн хугацаанд шинэ коронавирус (САРС-КоВ-2)-ийн халдвар авах буюу шинжилгээний хариу нь эерэг гарсан бол энэхүү анхааруулгын систем танд мэдэгдэх болно. Уг мэдэгдэл зөвхөн иргэдийн утас хооронд дамжсан нууцлал бүхий кодоор тодорхойлогдож байгаа тул ковид өвчин туссан хэн нэгний ойрын хавьтал болсон гэхээс өөрөөр, цаад хүний хувийн мэдээлэл (нэр, нас, зорчсон маршрут гэх мэт) очихгүй. <br></p><p>Төхөөрөмжүүд буюу хоёр хэрэглэгчийн ухаалаг утас хоорондын зай ойртох тусам дохио хүчтэй тэмдэглэгдэнэ. Энэ дохионы хүч нь зөвхөн зайг тооцоолох боломжтой буюу халдварын хавьтлыг тодорхойлох зориулалттай юм. Системийн үндсэн үүрэг нь зөвхөн коронавирусийн халдвартай хүн болон хавьтлыг илрүүлэх, мэргэжилтнүүдийн тандан судалгааны ажлыг хялбарчлахад оршиж буй. </p><p><br></p>
<h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div>3. заавал ашиглах ёстой юу?</div></h3><p></p><p>Үгүй. Та уг системийг ашиглах үгүйгээ өөрөө шийднэ. Татаж авсан тохиолдолд хүссэн үедээ унтрааж асаах боломжтой. Гэхдээ уг систем нь халдварын тархалтыг бууруулах, таныг болон ойр дотнынхон, гэр бүлийнхнийг тань эрсдэлээс хамгаалах чухал ач холбогдолтой гэдгийг санах хэрэгтэй. Олон хүн хэрэглэх тусам үр дүн нь өндөр байх тул иргэний үүрэг хариуцлагаа ухамсарлан яг одоо утсандаа суулгаж, шаардлагатай тохируулгуудыг хийхийг хүсье. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/07fb2e7eb1d3c3e19e5d8ddb69abe854.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>4. Хэрхэн хэрэглэх вэ?</h3><p></p><p>Хэрвээ iPhone утас хэрэглэдэг бол 12.5, 13.7 хувилбар эсхүл түүнээс хойших үйлдлийн систем дээр “Settings” цэсээсээ тохиргоо хийх боломжтой. Харин Android үйлдлийн системтэй утастай бол Playstore-оос "COVID19 ERSDEL" аппыг татаж авах юм. </p><p>Мөн та тус системийг монгол хэл дээр ашиглах бол утасныхаа хэлийг монгол хэл рүү шилжүүлэх юм. "КОВИД-19 ЭРСДЭЛ" системээ суулгасан бол таны гар утасны Bluetooth асаалттай байх нь зүйтэй бөгөөд ялангуяа гадуур салхилах, дэлгүүр орох гэх мэт гаднын хүнтэй ойртох хэрэгцээ гарсан нөхцөлд заавал асаах хэрэгтэй. Мөн Bluetooth асаалттай байснаар гар утасны цэнэгт ачаалал үзүүлэхгүйн дээр датанаас тань огтхон ч гарздахгүй гэдгийг онцлууштай. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/f9d6e892d00d0a15ff77a857ab3ad4bc.jpeg"></p><p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/732b3bd1fe4e44e98eff9f414e99616d.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>5. Халдвар авснаа мэдсэн тохиолдолд системд хэрхэн бүртгүүлэх вэ?</h3><p></p><p>УОК-ын <a href="https://eruul.gerege.mn/" target="_blank">нэгдсэн мэдээллийн системээс</a> шинжилгээний хариу эерэг гарсан хүмүүст найман оронтой нэг удаагийн кодыг илгээх бөгөөд хувь хүмүүс энэхүү мессежийг шинжилгээний хариу гарснаас дөрвөн цагийн дотор хүлээн авах юм. Хэрвээ танд код ирээгүй бол 7777-3773 утсаар холбогдон тодруулах боломжтой.</p><p>Мессежээр ирсэн кодоо “КОВИД-19 ЭРСДЭЛ” системд оруулснаар тантай сүүлийн 14 хоногт ойр байсан хүмүүсээс зохих шалгуурын дагуу халдвар авах өндөр эрсдэлтэй буюу танаас шинжилгээ авсан үетэй ойрхон үед тантай ойрын зайд харилцсан хүмүүст Bluetooth-ээр солилцсон нууцлал бүхий кодын дагуу анхааруулга мэдээлэл илгээнэ гэсэн үг юм. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/d2a9ddb0aa87a70209fca9fa1a9665be.jpeg"></p><h3 class="text-uppercase text-blue text-bold"><div><br></div>6. ойрын хавьтал болсон тухай мэдэгдэл очвол юу хийх ёстой вэ?</h3><p></p><p>Ковид-19 туссан хүнтэй ойрын хавьтал болсон тухай мэдээлэл ирвэл систем нь хавьтал болсон өдөр, хугацаа, Bluetooth дохиогоор хэр ойр байсан талаарх мэдээлэл, түүнчлэн түүний зөвхөн "шаардлагатай" мэдээлэл (шинжилгээ, эмнэлзүйн оношилгоо, өөрөө мэдэгдсэн гэх мэт)-ийг хуваалцах болно. Хэрэглэгчийн талаарх бусад хувийн мэдээллийг хуваалцахгүй.</p><p>Улмаар уг ойрын хавьтал болсон тухай мэдэгдэл авсан хэрэглэгч гар утсан дээрээ товч асуумж бөглөж өөрийгөө тусгаарлах эсвэл эмнэлгийн байгууллагад хандах эсэхээ шийднэ. Эхний ээлжинд өөрийгөө 10 хоногийн хугацаанд тусгаарлаж, өрхийн эмнэлэгтээ мэдэгдэхийг мэргэжлийн байгууллагууд зөвлөж байгаа юм. </p><p><br></p>
<p><img class="uk-width-1-1 lightbox" alt="" src="https://unread.today/files/2f1c26d7-6f24-46c8-9307-bbfecc8b41b1/f12ad9f2d7d8fe1f2a9b890407d8a4fa.jpeg"></p>          </div>

Cүүлийн жил гаруйн хугацаанд үргэлжилж буй цар тахлын тархалтыг хумихаар төрөл бүрийн технологийн шийдлүүд ээлж дараалан гарсаар буй. Үүний дотроос "Apple", "Google" компаниудын хамтран хөгжүүлсэн хүн хоорондын хавьтлыг тодорхойлох систем одоогийн байдлаар гарсан хамгийн сайн шийдэлд тооцогдож байгаа юм. Тэгвэл УОК-ын Шуурхай штаб, ОБЕГ, ЭМЯ, ХХМТГ, "ОНОМ сан", "Гэрэгэ системс" хамтран уг технологид суурилан, Монголын нөхцөлд тохируулан хөгжүүлсэн "КОВИД 19-ЭРСДЭЛ" системийг өчигдөр буюу дөрөвдүгээр сарын 19-ний өдрөөс ашиглалтад оруулснаар бид өдөр тутамдаа өөрийгөө болон бусдыг эрсдлээс хамгаалах боломжтой болов. Танд уг системийн тухай мэдвэл зохих зүйлсийг товчлон хүргэе.

1. хувийн мэдээлэл бүртгэж авах уу?
Үгүй. Таны хувийн мэдээлэл огтхон ч хэрэггүй. Уг систем нь GPS биш Bluetooth технологийг ашигладаг. Энэхүү системийг суулгаж, идэвхжүүлснээр таны утас Bluetooth технологиор тантай ойр зайд байсан бусад хэрэглэгчдийн утастай тусгай нууцлал бүхий код хуваалцах юм. Тэрхүү кодоор хөөн хэрэглэгчийг таних боломжгүй бөгөөд аюулгүй байдлыг хангах үүднээс 10-20 минут тутам өөрчлөгддөг. Иймд нууцлалын удирдамжийн дагуу та хувийн мэдээллээ алдах, байршил тогтоолгох зэрэг эрсдэлээс эмээлгүй уг системийг ашиглаж болно.

2. Ямар зарчмаар ажилладаг вэ?
Тантай ойрхон байсан хэн нэг хэрэглэгч сүүлийн 14 хоногийн хугацаанд шинэ коронавирус (САРС-КоВ-2)-ийн халдвар авах буюу шинжилгээний хариу нь эерэг гарсан бол энэхүү анхааруулгын систем танд мэдэгдэх болно. Уг мэдэгдэл зөвхөн иргэдийн утас хооронд дамжсан нууцлал бүхий кодоор тодорхойлогдож байгаа тул ковид өвчин туссан хэн нэгний ойрын хавьтал болсон гэхээс өөрөөр, цаад хүний хувийн мэдээлэл (нэр, нас, зорчсон маршрут гэх мэт) очихгүй.
Төхөөрөмжүүд буюу хоёр хэрэглэгчийн ухаалаг утас хоорондын зай ойртох тусам дохио хүчтэй тэмдэглэгдэнэ. Энэ дохионы хүч нь зөвхөн зайг тооцоолох боломжтой буюу халдварын хавьтлыг тодорхойлох зориулалттай юм. Системийн үндсэн үүрэг нь зөвхөн коронавирусийн халдвартай хүн болон хавьтлыг илрүүлэх, мэргэжилтнүүдийн тандан судалгааны ажлыг хялбарчлахад оршиж буй.

3. заавал ашиглах ёстой юу?
Үгүй. Та уг системийг ашиглах үгүйгээ өөрөө шийднэ. Татаж авсан тохиолдолд хүссэн үедээ унтрааж асаах боломжтой. Гэхдээ уг систем нь халдварын тархалтыг бууруулах, таныг болон ойр дотнынхон, гэр бүлийнхнийг тань эрсдэлээс хамгаалах чухал ач холбогдолтой гэдгийг санах хэрэгтэй. Олон хүн хэрэглэх тусам үр дүн нь өндөр байх тул иргэний үүрэг хариуцлагаа ухамсарлан яг одоо утсандаа суулгаж, шаардлагатай тохируулгуудыг хийхийг хүсье.

4. Хэрхэн хэрэглэх вэ?
Хэрвээ iPhone утас хэрэглэдэг бол 12.5, 13.7 хувилбар эсхүл түүнээс хойших үйлдлийн систем дээр “Settings” цэсээсээ тохиргоо хийх боломжтой. Харин Android үйлдлийн системтэй утастай бол Playstore-оос "COVID19 ERSDEL" аппыг татаж авах юм.
Мөн та тус системийг монгол хэл дээр ашиглах бол утасныхаа хэлийг монгол хэл рүү шилжүүлэх юм. "КОВИД-19 ЭРСДЭЛ" системээ суулгасан бол таны гар утасны Bluetooth асаалттай байх нь зүйтэй бөгөөд ялангуяа гадуур салхилах, дэлгүүр орох гэх мэт гаднын хүнтэй ойртох хэрэгцээ гарсан нөхцөлд заавал асаах хэрэгтэй. Мөн Bluetooth асаалттай байснаар гар утасны цэнэгт ачаалал үзүүлэхгүйн дээр датанаас тань огтхон ч гарздахгүй гэдгийг онцлууштай.

5. Халдвар авснаа мэдсэн тохиолдолд системд хэрхэн бүртгүүлэх вэ?
УОК-ын
нэгдсэн мэдээллийн системээс
шинжилгээний хариу эерэг гарсан хүмүүст найман оронтой нэг удаагийн кодыг илгээх бөгөөд хувь хүмүүс энэхүү мессежийг шинжилгээний хариу гарснаас дөрвөн цагийн дотор хүлээн авах юм. Хэрвээ танд код ирээгүй бол 7777-3773 утсаар холбогдон тодруулах боломжтой.
Мессежээр ирсэн кодоо “КОВИД-19 ЭРСДЭЛ” системд оруулснаар тантай сүүлийн 14 хоногт ойр байсан хүмүүсээс зохих шалгуурын дагуу халдвар авах өндөр эрсдэлтэй буюу танаас шинжилгээ авсан үетэй ойрхон үед тантай ойрын зайд харилцсан хүмүүст Bluetooth-ээр солилцсон нууцлал бүхий кодын дагуу анхааруулга мэдээлэл илгээнэ гэсэн үг юм.

6. ойрын хавьтал болсон тухай мэдэгдэл очвол юу хийх ёстой вэ?
Ковид-19 туссан хүнтэй ойрын хавьтал болсон тухай мэдээлэл ирвэл систем нь хавьтал болсон өдөр, хугацаа, Bluetooth дохиогоор хэр ойр байсан талаарх мэдээлэл, түүнчлэн түүний зөвхөн "шаардлагатай" мэдээлэл (шинжилгээ, эмнэлзүйн оношилгоо, өөрөө мэдэгдсэн гэх мэт)-ийг хуваалцах болно. Хэрэглэгчийн талаарх бусад хувийн мэдээллийг хуваалцахгүй.
Улмаар уг ойрын хавьтал болсон тухай мэдэгдэл авсан хэрэглэгч гар утсан дээрээ товч асуумж бөглөж өөрийгөө тусгаарлах эсвэл эмнэлгийн байгууллагад хандах эсэхээ шийднэ. Эхний ээлжинд өөрийгөө 10 хоногийн хугацаанд тусгаарлаж, өрхийн эмнэлэгтээ мэдэгдэхийг мэргэжлийн байгууллагууд зөвлөж байгаа юм.


Cүүлийн жил гаруйн хугацаанд үргэлжилж буй цар тахлын тархалтыг хумихаар төрөл бүрийн технологийн шийдлүүд ээлж дараалан гарсаар буй. Үүний дотроос "Apple", "Google" компаниудын хамтран хөгжүүлсэн хүн хоорондын хавьтлыг тодорхойлох систем одоогийн байдлаар гарсан хамгийн сайн шийдэлд тооцогдож байгаа юм. Тэгвэл УОК-ын Шуурхай штаб, ОБЕГ, ЭМЯ, ХХМТГ, "ОНОМ сан", "Гэрэгэ системс" хамтран уг технологид суурилан, Монголын нөхцөлд тохируулан хөгжүүлсэн "КОВИД 19-ЭРСДЭЛ" системийг өчигдөр буюу дөрөвдүгээр сарын 19-ний өдрөөс ашиглалтад оруулснаар бид өдөр тутамдаа өөрийгөө болон бусдыг эрсдлээс хамгаалах боломжтой болов. Танд уг системийн тухай мэдвэл зохих зүйлсийг товчлон хүргэе.
### 1. хувийн мэдээлэл бүртгэж авах уу?
Үгүй. Таны хувийн мэдээлэл огтхон ч хэрэггүй. Уг систем нь GPS биш Bluetooth технологийг ашигладаг. Энэхүү системийг суулгаж, идэвхжүүлснээр таны утас Bluetooth технологиор тантай ойр зайд байсан бусад хэрэглэгчдийн утастай тусгай нууцлал бүхий код хуваалцах юм. Тэрхүү кодоор хөөн хэрэглэгчийг таних боломжгүй бөгөөд аюулгүй байдлыг хангах үүднээс 10-20 минут тутам өөрчлөгддөг. Иймд нууцлалын удирдамжийн дагуу та хувийн мэдээллээ алдах, байршил тогтоолгох зэрэг эрсдэлээс эмээлгүй уг системийг ашиглаж болно.
### 2. Ямар зарчмаар ажилладаг вэ?
Тантай ойрхон байсан хэн нэг хэрэглэгч сүүлийн 14 хоногийн хугацаанд шинэ коронавирус (САРС-КоВ-2)-ийн халдвар авах буюу шинжилгээний хариу нь эерэг гарсан бол энэхүү анхааруулгын систем танд мэдэгдэх болно. Уг мэдэгдэл зөвхөн иргэдийн утас хооронд дамжсан нууцлал бүхий кодоор тодорхойлогдож байгаа тул ковид өвчин туссан хэн нэгний ойрын хавьтал болсон гэхээс өөрөөр, цаад хүний хувийн мэдээлэл (нэр, нас, зорчсон маршрут гэх мэт) очихгүй.
Төхөөрөмжүүд буюу хоёр хэрэглэгчийн ухаалаг утас хоорондын зай ойртох тусам дохио хүчтэй тэмдэглэгдэнэ. Энэ дохионы хүч нь зөвхөн зайг тооцоолох боломжтой буюу халдварын хавьтлыг тодорхойлох зориулалттай юм. Системийн үндсэн үүрэг нь зөвхөн коронавирусийн халдвартай хүн болон хавьтлыг илрүүлэх, мэргэжилтнүүдийн тандан судалгааны ажлыг хялбарчлахад оршиж буй.
### 3. заавал ашиглах ёстой юу?
Үгүй. Та уг системийг ашиглах үгүйгээ өөрөө шийднэ. Татаж авсан тохиолдолд хүссэн үедээ унтрааж асаах боломжтой. Гэхдээ уг систем нь халдварын тархалтыг бууруулах, таныг болон ойр дотнынхон, гэр бүлийнхнийг тань эрсдэлээс хамгаалах чухал ач холбогдолтой гэдгийг санах хэрэгтэй. Олон хүн хэрэглэх тусам үр дүн нь өндөр байх тул иргэний үүрэг хариуцлагаа ухамсарлан яг одоо утсандаа суулгаж, шаардлагатай тохируулгуудыг хийхийг хүсье.
### 4. Хэрхэн хэрэглэх вэ?
Хэрвээ iPhone утас хэрэглэдэг бол 12.5, 13.7 хувилбар эсхүл түүнээс хойших үйлдлийн систем дээр “Settings” цэсээсээ тохиргоо хийх боломжтой. Харин Android үйлдлийн системтэй утастай бол Playstore-оос "COVID19 ERSDEL" аппыг татаж авах юм.
Мөн та тус системийг монгол хэл дээр ашиглах бол утасныхаа хэлийг монгол хэл рүү шилжүүлэх юм. "КОВИД-19 ЭРСДЭЛ" системээ суулгасан бол таны гар утасны Bluetooth асаалттай байх нь зүйтэй бөгөөд ялангуяа гадуур салхилах, дэлгүүр орох гэх мэт гаднын хүнтэй ойртох хэрэгцээ гарсан нөхцөлд заавал асаах хэрэгтэй. Мөн Bluetooth асаалттай байснаар гар утасны цэнэгт ачаалал үзүүлэхгүйн дээр датанаас тань огтхон ч гарздахгүй гэдгийг онцлууштай.
### 5. Халдвар авснаа мэдсэн тохиолдолд системд хэрхэн бүртгүүлэх вэ?
УОК-ын нэгдсэн мэдээллийн системээс шинжилгээний хариу эерэг гарсан хүмүүст найман оронтой нэг удаагийн кодыг илгээх бөгөөд хувь хүмүүс энэхүү мессежийг шинжилгээний хариу гарснаас дөрвөн цагийн дотор хүлээн авах юм. Хэрвээ танд код ирээгүй бол 7777-3773 утсаар холбогдон тодруулах боломжтой.
Мессежээр ирсэн кодоо “КОВИД-19 ЭРСДЭЛ” системд оруулснаар тантай сүүлийн 14 хоногт ойр байсан хүмүүсээс зохих шалгуурын дагуу халдвар авах өндөр эрсдэлтэй буюу танаас шинжилгээ авсан үетэй ойрхон үед тантай ойрын зайд харилцсан хүмүүст Bluetooth-ээр солилцсон нууцлал бүхий кодын дагуу анхааруулга мэдээлэл илгээнэ гэсэн үг юм.
### 6. ойрын хавьтал болсон тухай мэдэгдэл очвол юу хийх ёстой вэ?
Ковид-19 туссан хүнтэй ойрын хавьтал болсон тухай мэдээлэл ирвэл систем нь хавьтал болсон өдөр, хугацаа, Bluetooth дохиогоор хэр ойр байсан талаарх мэдээлэл, түүнчлэн түүний зөвхөн "шаардлагатай" мэдээлэл (шинжилгээ, эмнэлзүйн оношилгоо, өөрөө мэдэгдсэн гэх мэт)-ийг хуваалцах болно. Хэрэглэгчийн талаарх бусад хувийн мэдээллийг хуваалцахгүй.
Улмаар уг ойрын хавьтал болсон тухай мэдэгдэл авсан хэрэглэгч гар утсан дээрээ товч асуумж бөглөж өөрийгөө тусгаарлах эсвэл эмнэлгийн байгууллагад хандах эсэхээ шийднэ. Эхний ээлжинд өөрийгөө 10 хоногийн хугацаанд тусгаарлаж, өрхийн эмнэлэгтээ мэдэгдэхийг мэргэжлийн байгууллагууд зөвлөж байгаа юм.