Ċentru Storiku ta' Macao
Iċ-Ċentru Storiku ta' Macao (bil-Portugiż: Centro Histórico de Macau, biċ-Ċiniż: 澳門歷史城區) huwa ġabra ta' iktar minn għoxrin post li huma xhieda ta' assimilazzjoni unika u ta' koeżistenza tal-kultura Ċiniża u tal-kultura Portugiża f'Macao, li hija eks kolonja Portugiża. Jirrappreżenta l-legati arkitettoniċi tal-wirt kulturali tal-belt, u jinkludi monumenti bħal pjazez urbani, toroq, knejjes u tempji.

Sit ta' Wirt Dinji 
Fl-2005, iċ-Ċentru Storiku ta' Macao ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, u b'hekk dak iż-żmien sar il-31 Sit ta' Wirt Dinji taċ-Ċina.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Lista ta' siti 
Iċ-Ċentru Storiku ta' Macao huwa magħmul minn żewġ żoni separati fiċ-ċentru tal-belt ta' Macao fil-peniżola ta' Macao. Dawn iż-żewġ żoni huma protetti kull waħda permezz ta' żona ta' lqugħ madwarhom.

Żona 1 
Iż-żona 1 hija l-medda dejqa bejn l-Għolja tal-Muntanja u l-Għolja ta' Barra.

Binjiet

Pjazez

Żona 2 
Iż-żona hija protetta b'żona ta' lqugħ madwarha li tkopri park u żona urbana fil-qrib.

 Fortizza ta' Guia li tinkorpora l-Kappella ta' Guia u l-Fanal ta' Guia

Ġestjoni 
Is-sjieda tal-biċċa l-kbira tal-binjiet hija f'idejn ir-Reġjun Amministrattiv Speċjali ta' Macao (SAR) u huma ġestiti minn diversi dipartimenti jew awtoritajiet. L-Uffiċċju tal-Affarijiet Kulturali tal-Gvern tar-Reġjun Amministrattiv Speċjali ta' Macao jiġġestixxi d-Dar taċ-Ċiniżi, il-Fdalijiet tal-Knisja ta' San Pawl, is-Sezzjoni tas-Swar l-Antiki, il-Fortizza tal-Għolja u l-Fortizza ta' Guia (inkluż il-Fanal u l-Kappella).

Il-Binja ta' Leal Senado huma ġestiti mill-Uffiċċju tal-Affarijiet Muniċipali filwaqt li ż-żewġ tempji b'sjieda tal-gvern, it-Tempju ta' A-Ma u t-Tempju ta' Na Tcha, huma ġestiti mill-Bord ta' Assoċjazzjoni tal-Karità tat-Tempju ta' A-Ma u mill-Bord ta' Ġestjoni tat-Tempju ta' Na Tcha rispettivament. Il-Barrakki Għarab huma ġestiti mill-Uffiċċju tal-Affarijiet tal-Baħar u tal-Ilma.

Il-kumplament tal-binjiet u tas-siti huma ġestiti mill-istituzzjonijiet rispettivi li għandhom s-sjieda tagħhom. Is-Seminarju u l-Knisja ta' San Ġużepp huma ġestiti mid-Djoċesi Kattolika ta' Macao li għandha s-sjieda tagħhom. Id-Dar Imqaddsa tal-Ħniena hija ġestita mill-Fondazzjoni tal-Karità tad-Dar Imqaddsa tal-Ħniena li għandha s-sjieda tagħha wkoll. It-Teatru ta' Dom Pedro V huwa ġestit mill-Bord ta' Ġestjoni tat-Teatru ta' Dom Pedro V li għandu s-sjieda tiegħu.

Il-binjiet iddeżinjati taċ-Ċentru Storiku huma protetti minn diversi liġijiet, inkluż il-Liġi Bażika tar-Reġjun Amministrattiv Speċjali ta' Macao.

Kontroversja 

Fl-2007, ir-residenti lokali ta' Macao kitbu ittra lill-UNESCO biex jilmentaw dwar il-proġetti tal-kostruzzjoni madwar il-Fanal ta' Guia (għoli fokali ta' 108 metri), inkluż il-kwartieri ġenerali tal-Uffiċċju tal-Komunikazzjoni ta' Macao (91 metru). L-UNESCO mbagħad ħarġet twissija lill-gvern ta' Macao, li wasslet biex l-eks Kap Eżekuttiv Edmund Ho jiffirma avviż li jirregola r-restrizzjonijiet fuq l-għoli tal-binjiet madwar is-sit.

Fl-2015, l-Assoċjazzjoni l-Ġdida ta' Macao ressqet rapport lill-UNESCO fejn sostniet li l-gvern kien naqas milli jipproteġi l-wirt kulturali ta' Macao mit-theddidiet tal-proġetti tal-iżvilupp urban. Wieħed mill-eżempji prinċipali tar-rapport hu l-kwartieri ġenerali tal-Uffiċċju tal-Komunikazzjoni tal-Gvern Popolari Ċentrali fir-Reġjun Amministrattiv Speċjali ta' Macao, li jinsabu taħt l-għolja ta' Guia u jimblokka l-veduta tal-Fortizza ta' Guia (waħda mis-simboli ta' Macao). Sena wara, Roni Amelan, kelliem mis-servizz tal-istampa tal-UNESCO, sostna li l-UNESCO kienet talbet liċ-Ċina għall-informazzjoni u kienet għadha qed tistenna tweġiba.

Fl-2016, il-gvern ta' Macao approva limitu ta' kostruzzjoni ta' 81 metru għall-proġett residenzjali, li jingħad li jmur kontra r-regolamenti tal-belt dwar l-għoli tal-binjiet madwar il-Fanal ta' Guia li hu parti mis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-Professur Ming K.Chan (biċ-Ċiniż: 陳明銶) tal-Università ta' Stanford u l-Professur Eilo Yu (biċ-Ċiniż: 余永逸) tal-Università ta' Macao kkummentaw li l-każ tal-Fanal ta' Guia wera li l-gvern ta' Macao kien injora l-konservazzjoni tal-wirt fl-ippjanar urban.

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Ċina