Sian Ka'an
Sian Ka'an (isem sħiħ bl-Ispanjol: Reserva de la Biósfera de Sian Kaʼan) hija riżerva ta' bijosfera fil-muniċipalità ta' Tulum fl-istat Messikan ta' Quintana Roo. Ġiet stabbilita fl-1986 u saret Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO sena wara fl-1987.

Deskrizzjoni 
"Sian Ka'an" tfisser "bieb il-ġenna" jew "post fejn tibda l-ġenna".

Bil-parteċipazzjoni ta' xjenzati, tekniċi, studenti, sajjieda, bdiewa, promoturi rurali u amministraturi, flimkien ma' sħab reġjonali u internazzjonali, ġew imwettqa iktar minn 200 proġett ta' konservazzjoni. L-azzjonijiet kollha ta' konservazzjoni ġew ibbażati fuq tagħrif xjentifiku u tekniku għall-ippjanar u għall-implimentazzjoni ta' politiki ambjentali u fuq il-proposta ta' soluzzjonijiet vijabbli għall-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali u għal sforzi konġunti stabbiliti fi ħdan tmien żoni naturali protetti. Dawn jinkludu l-iskoll tal-qroll ta' Banco Chinchorro, u Xcalak fin-Nofsinhar ta' Quintana Roo, ir-Riżerva tal-Bijosfera ta' Sian Ka'an, Cancun, il-gżira ta' Cozumel li tinsab quddiem Xcaret u l-Gżira ta' Contoy fit-Tramuntana (li flimkien ikopru erja ta' 3,200 km2). Dawn iż-żoni jinsabu f'partijiet tas-seba' muniċipalitajiet statali kostali kollha tal-Baħar Karibew, u l-akbar parti tinsab fil-Lvant tal-muniċipalità ta' Felipe Carrillo Puerto, fejn hemm il-maġġoranza l-kbira tar-Riżerva tal-Bijosfera ta' Sian Ka'an.

Parti mir-riżerva tinsab fuq l-art u parti tinsab fil-Baħar Karibew, inkluż sezzjoni ta' skoll tal-qroll. Ir-riżerva għandha erja ta' 5,280 km2.

Ir-riżerva tinkludi wkoll xi 23 sit arkeoloġiku magħrufa attwalment taċ-ċivilizzazzjoni Maja, fosthom iż-Żona Arkeoloġika ta' Muyil. F'diversi postijiet fi ħdan ir-riżerva hemm ukoll il-fdalijiet tal-Linja Ferrovjarja ta' Decauville bejn Vigía Chico u Santa Cruz, li tħaddmet mill-1905 sal-1932.

L-objettivi tal-proġett tal-Amigos de Sian Ka'an huma l-identifikazzjoni, il-protezzjoni u l-ġestjoni ta' żoni addizzjonali b'valur għoli ta' bijodiversità kif ukoll ta' żoni kritiċi għaż-żamma taċ-ċikli tal-ħajja ta' speċijiet fil-periklu, mhedda u migratorji fir-Riviera Maya. Barra minn hekk, il-proġett tagħhom għandu l-għan li jipprovdi edukazzjoni ambjentali permezz ta' kotba, ġurnali u fuljetti u li jipprovdi assistenza teknika u taħriġ lill-komunitajiet Maja li jaħdmu fit-turiżmu ekoloġiku.

Sit ta' Wirt Dinji 
Ir-Riżerva tal-Bijosfera ta' Sian Ka'an ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1987.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (vii) "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-kriterju (x) "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

Speċijiet bijoloġiċi 

Dawn huma wħud mill-ispeċijiet li ġew irreġistrati f'Sian Ka'an:

 Alouatta pigra
 Amazona xantholora
 Ardea herodias
 Ateles geoffroyi
 Caracara plancus
 Crocodylus acutus
 Crocodylus moreletii
 Ctenosaura similis
 Cuniculus paca
 Dasyprocta punctata
 Eira barbara
 Fregata magnificens
 Galictis vittata
 Jabiru mycteria
 Leopardus pardalis
 Leopardus wiedii
 Meleagris ocellata
 Mycteria americana
 Nasua narica
 Odocoileus virginianus
 Panthera onca
 Pecari tajacu
 Pelecanus occidentalis
 Nannopterum brasilianum
 Phoenicopterus ruber
 Platalea ajaja
 Potos flavus
 Puma concolor
 Puma yagouaroundi
 Ramphastos sulfuratus
 Sarcoramphus papa
 Tamandua tetradactyla
 Tapirus bairdii
 Tayassu pecari

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Messiku