SPARQL
SPARQL (pronunzjata "sparkle" /ˈspɑːkəl/, akronimu rikorsiv għal SPARQL Protocol and RDF Query Language) hija lingwa tat-tfittix RDF — jiġifieri, lingwa tat-tfittix semantika għal database — li kapaċi tirkupra u jimmanipula dejta maħżuna fil-format tal-Qafas tad-Deskrizzjoni tar-Riżorsi (RDF). Sar standard mill-Grupp ta' Ħidma dwar l-Aċċess tad-Dejta RDF (DAWG) tal-World Wide Web Consortium, u huwa rikonoxxut bħala waħda mit-teknoloġiji ewlenin tal-web semantiku. Fil-15 ta' Jannar 2008, SPARQL 1.0 ġie rikonoxxut mill-W3C bħala rakkomandazzjoni uffiċjali, u SPARQL 1.1 f'Marzu, 2013.

SPARQL jippermetti li mistoqsija (għal tfittixa) tikkonsisti minn mudelli tripli, konġunzjonijiet, disġunzjonijiet, u mudelli opzjonali.

Jeżistu implimentazzjonijiet għal diversi lingwi tal-ipprogrammar. Jeżistu wkoll għodod biex jgħinu fil-kostruzzjoni ta' mistoqsijiet bl-iSPARQL, pereżempju ViziQuer. Barra minn hekk, jeżistu għodod biex jittraduċu mistoqsijiet bl-iSPARQL għal lingwi ta' mistoqsijiet oħra, bħal SQL u XQuery.

Formi ta' mistoqsijiet 
Fil-każ ta' mistoqsijiet li jaqraw dejta mid-database, il-lingwa SPARQL tispeċifika erba' varjazzjonijiet ta' mistoqsijiet differenti għal skopijiet differenti.

 mistoqsija SELECT
 Użata biex jiġu estratti valuri mhux ipproċessati. Ir-riżultati jintbagħtu lura f'forma ta' tabella.
 mistoqsija CONSTRUCT
 Użata biex tiġi estratta informazzjoni u tittrasforma r-riżultati f'RDF validu.
 mistoqsija ASK
 Użata biex tipprovdi riżultat li jista' jkun veru jew falz.
 mistoqsija DESCRIBE
 Użata biex jiġi estratt graff RDF.

Kull waħda minn dawn il-forom ta' mistoqsijiet jieħdu blokka WHERE biex tirrestrinġi l-mistoqsija, għalkemm, fil-każ tal-mistoqsija DESCRIBE, l-WHERE hija opzjonali.

SPARQL 1.1 jispeċifika lingwa għall-aġġornament tad-database b'diversi forom ġodda ta' mistoqsijiet.

Eżempju 
Dan huwa eżempju ta' mistoqsija SPARQL li jimmudella l-mistoqsija "X'inhuma l-kapitali tal-pajjiżi kollha fl-Afrika?" :PREFIX ex: <http://example.com/exampleOntology#>
SELECT ?capital
       ?country
WHERE
  {
    ?x  ex:cityname       ?capital   ;
        ex:isCapitalOf    ?y         .
    ?y  ex:countryname    ?country   ;
        ex:isInContinent  ex:Africa  .
  }Varjabbli huma indikati bil-prefiss ? jew $. ?capital u ?country se jiġu rritornati. Meta trippla tispiċċa b'punt u virgola (;), is-suġġett ta' din it-tripla se jintuża bħala suġġett fit-tripla li jmiss (fejn it-tripla li jmiss tkun biss par għax tkun bla suġġett). Pereżempju ?x ex:cityname ?capital; ex:isCapitalOf ?y huwa taqsira għal ?x ex:cityname ?capital. ?x ex:isCapitalOf ?y..

Il-proċessur tal-mistoqsijiet SPARQL se jfittex settijiet ta' trippli li jaqblu ma' dawn l-erba' mudelli tripli, u jorbot il-varjabbli fil-mistoqsija mal-partijiet korrispondenti ta' kull tripla. Importanti li wieħed jinnota hawnhekk hija l-"orjentazzjoni tal-proprjetà" (it-taqbiliet tal-klassi jistgħu jsiru biss permezz ta' attributi tal-klassi jew proprjetajiet – ara Duck typing).

Biex tagħmel il-mistoqsijiet konċiżi, SPARQL jippermetti d-definizzjoni ta' prefissi u URIs b'mod simili għal Turtle. F'din il-mistoqsija, il-prefiss "ex" jirrappreżenta "http://example.com/exampleOntology#".

Ara ukoll 

 Integrazzjoni Semantika
 Format XML tar-Riżultati tal-Mistoqsija SPARQL
 SPARQL Espressjonijiet tas-Sintassi
 Wikidata

Referenzi

Ħoloq esterni 

 Tgħallem l-iSPARQL
Lingwi tat-tfittix
Lingwi tal-iprogrammar deklerattivi
Lingwi għall-immudellar tad-dejta