Gustave Charpentier
Gustave Charpentier (bil-Franċiż: [ɡystav ʃaʁpɑ̃tje]; twieled fil-25 ta’ Ġunju 1860 – miet fit-18 ta’ Frar 1956) kien kompożitur Franċiż, magħruf l-iktar għall-opra tiegħu Louise.

Ħajja u karriera 
Charpentier twieled f’Dieuze, Moselle, iben furnar, u bl-assistenza ta’ benefattur għani, huwa studja l-vjolin fil-Konservatorju f’Lille qabel ma attenda l-Konservatorju ta’ Pariġi fl-1881. Hemmhekk huwa ħa lezzjonijiet fil-kompożizzjoni taħt Jules Massenet (mill-1885) u kellu reputazzjoni li kien iħobb jaħsad lill-professuri tiegħu. Fl-1887 huwa rebaħ il-Prix de Rome għall-kantata tiegħu Didon. Matul iż-żmien li qatta’ f’Ruma permezz tal-premju, huwa kiteb il-kompożizzjoni orkestrali Impressions d'Italie u beda jaħdem fuq il-librett u l-mużika tal-iktar xogħol magħruf tiegħu, l-opra Louise.

Charpentier reġa’ lura f’Pariġi, u stabbilixxa ruħu f’Montmartre, u kompla jikkomponi, inkluż kanzunetti bbażati fuq lirika ta’ Charles Baudelaire u Voltaire. Huwa eventwalment lesta l-opra Louise, u din ġiet aċċettata għall-produzzjoni mill-Opéra-Comique. Din l-opra titqies bħala ritratt realistiku tal-ħajja ta’ kuljum tal-ħaddiema f’Pariġi, u xi kultant titqies bħala eżempju Franċiż ta’ opra tal-veriżmu (bit-Taljan: verismo).

L-opra Louise twettqet għall-ewwel darba fit-2 ta’ Frar 1900 taħt id-direzzjoni ta’ André Messager u minnufih kisbet suċċess. F’qasir żmien din l-opra bdiet tintwera madwar l-Ewropa u l-Amerka kollha, u biha Charpentier kiseb fama kbira. Xprunat ukoll il-karriera tas-sopran Skoċċiża Mary Garden, li kellha r-rwol ewlieni f’wieħed mill-ispettakli bikrin. Lejn l-aħħar tal-1935, il-kompożitur issorvelja l-mużika mqassra li ntużat f'reġistrazzjoni fi studjo ta’ madwar 70 minuta tal-opra, diretta minn Eugène Bigot. Adattament tal-opra f’film sar fl-1939 bi Grace Moore fir-rwol ewlieni. Fit-turija mill-ġdid ta’ Louise fl-Opéra-Comique fit-28 ta’ Frar 1950, bħala ċelebrazzjoni tal-50 anniversarju tal-ħolqien tagħha u għeluq snin il-kompożitur li kien għalaq 90 sena, kien hemm it-tama li Charpentier innifsu jiddirieġi l-opra, iżda ddiriġiha André Cluytens, u l-kompożitur iddirieġa x-“Chant de l'apothéose” wara t-tielet att.

Louise okkażjonalment għadha tintwera sa llum, bl-aria tas-sopran “Depuis le jour” li hija pjuttost popolari.
Fl-1902, Charpentier waqqaf il-Conservatoire Populaire Mimi Pinson, bil-ħsieb li jipprovdi edukazzjoni artistika mingħajr ħlas għall-ħaddiema nisa f’Pariġi. Madankollu, huwa ma baqax produttiv bħala kompożitur. Huwa ħadem fuq l-opra Louise, Julien, ou la vie d'un poète, ta’ wara l-opra ewlenija tiegħu, iżda malajr intesiet wara li ntweriet għall-ewwel darba fl-1913. Minn dak iż-żmien ’il quddiem, Charpentier ma tantx ikkompona iktar.

Madankollu, ma baqax b’idejh fuq żaqqu. Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, huwa beda l-Œuvre de Mimi Pinson u l-Cocarde de Mimi Pinson biex jgħin lis-suldati midruba. Huwa ngħata l-Légion d'honneur fl-1900, sar Commandeur fl-1930, u Grand Officier fl-1950. Fl-1934, huwa ddirieġa reġistrazzjoni tal-Impressions d'Italie tiegħu minn orkestra sinfonika ta’ Pariġi. Huwa miet tal-età ta’ 95 sena f’Pariġi.

Ħu Charpentier, Victor (li twieled ukoll f’Dieuze, fit-23 ta’ Lulju 1867) kien ċellista fl-orkestra tal-Opera ta’ Pariġi u iktar ’il quddiem sar surmast ta’ kunċerti sinfoniċi popolari f’Pariġi. Fl-1931 Marc Delmas ippublika bijografija ta’ Charpentier intitolata Gustave Charpentier et le Lyrisme Francais.

Kompożizzjonijiet 

 Didon, Scène dramatique – 1887
 Impressions d'Italie – 1892
 La vie du poète – sinfonija-dramm – 1892
 Sérénade à Watteau (lirika ta’ Verlaine) – 1896
 La couronnement de la muse – spettaklu – 1897
 Louise – 1900
 Munich – poeżija sinfonika – 1911
 Julien, ou La vie du poète – 1913
 L'amour au faubourg – 1913 (qatt ma ndaqqet)
 Orphée – 1931 (mhux kompluta)
 Kanzunetti

Ħoloq esterni 

 Xogħlijiet ta’ Gustave Charpentier jew dwaru fl-Arkivju tal-Internet
 Mużika b’xejn ta’ Gustave Charpentier fl-International Music Score Library Project (IMSLP)

Referenzi 

Twieldu fl-1860
Mietu fl-1956
Kompożituri Franċiżi