Motoori Norinaga
Motoori Norinaga (本居 宣長, twieled fil-21 ta’ Ġunju 1730 – miet fil-5 ta’ Novembru 1801) kien studjuż Ġappuniż tal-Kokugaku u kien attiv matul il-perjodu tal-Edo. Konvenzjonalment huwa kklassifikat bħala wieħed mill-Erba’ Rġiel Kbar tal-istudji (nativisti) tal-Kokugaku.

Ħajja 

Norinaga twieled f’dik li issa hija magħrufa bħala Matsusaka fil-Provinċja ta’ Ise (li issa hija parti mill-Prefettura ta’ Mie). Huwa kien it-tieni iben f’dar ta’ merkanti Ozu (id-direttur tal-films Yasujirō Ozu kien dixxendent tal-istess familja). Wara l-mewt ta’ ħuh il-kbir, Norinaga kien is-suċċessur tiegħu fil-familja Ozu. Fi stadju partikolari, huwa ġie adottat minn familja li kienet tipproduċi l-karta iżda bħala studjuż ma kienx adattat għal dan in-negozju.

Fuq is-suġġeriment ta’ ommu, meta kellu 22 sena, Norinaga mar fi Kjoto biex jistudja l-mediċina. Fi Kjoto, huwa studja wkoll il-filoloġija Ċiniża u Ġappuniża taħt in-neo-Konfuċjanist Hori Keizan. F’dan iż-żmien Norinaga beda jinteressa ruħu fil-klassiċi Ġappuniżi u ddeċieda li jistudja l-qasam tal-Kokugaku taħt l-influwenza ta’ Ogyū Sorai u Keichū. Minħabba l-bidliet fil-lingwa, il-klassiċi antiki diġà bdew jiġu mifhuma mill-inqas mill-Ġappuniżi fil-perjodu tal-Edo u b’hekk it-testi kienu jeħtieġu analiżi filoloġika sabiex jiġu mifhuma sew. Fiż-żgħożija tiegħu fi Kjoto, huwa rawwem namra għall-kultura imperjali tradizzjonali Ġappuniża.

Meta reġa’ lura f’Matsusaka, Norinaga fetaħ prattika medika għat-trabi filwaqt li ddedika l-ħin liberu tiegħu biex jagħti lekċers dwar Il-Ġrajja ta’ Genji u dwar l-istudji ta’ Nihon Shoki (Il-Ġrajjiet tal-Ġappun). Meta kellu 27 sena, Norinaga xtara diversi kotba ta’ Kamo no Mabuchi u daħal b’ruħu u b’ġismu fir-riċerki tiegħu dwar Kokugaku. Bħala tabib, huwa adotta l-isem ta’ wieħed mill-antenati samurai tiegħu, Motoori.

Fl-1763, Norinaga ltaqa’ ma’ Mabuchi wiċċ imb wiċċ meta dan tal-aħħar żar Matsusaka. Din il-laqgħa saret magħrufa fl-istorja bħala “il-lejla f’Matsusaka”. Norinaga ħataf l-okkażjoni biex jistaqsi lil Mabuchi għas-superviżjoni tal-annotazzjonijiet tiegħu tal-Kojiki (“Ir-Rekords tal-Materji Antiki”). Mabuchi ssuġġerixxa li Norinaga kellu l-ewwel nett jieħu ħsieb l-annotazzjonijiet tal-Man'yōshū sabiex isir midħla tal-użu antik tal-kana magħruf bħala l-man'yōgana. Din kienet l-unika laqgħa bejn iż-żewġ irġiel, iżda komplew jikkomunikaw bejniethom b’korrispondenza, u bit-tħeġġiġ min-naħa ta’ Mabuchi, iktar ’il quddiem Norinaga wettaq riċerka sħiħa dwar il-Kojiki.

Fost id-dixxipli ta’ Norinaga kien hemm Ishizuka Tatsumaro, Nagase Masaki, Natsume Mikamaro, Takahashi Mikiakira u Motoori Haruniwa (iben Norinaga).

Għalkemm l-iktar li jispikkaw huma l-attivitajiet tiegħu bħala studjuż tal-Kokugaku, Norinaga qatta’ 40 sena jaħdem bħala tabib prattikant f’Matsusaka u kien qed jieħu ħsieb il-bżonnijiet tal-pazjenti sa għaxart ijiem qabel mewtu fl-1801.

Xogħlijiet 

L-iktar xogħlijiet importanti ta’ Norinaga jinkludu l-Kojiki-den (Kummentarji dwar il-Kojiki), li fassal tul perjodu ta’ madwar 35 sena, u l-annotazzjonijiet tiegħu tal-Ġrajja ta’ Genji. Bl-użu tal-metodi tal-Kokugaku u tal-Kaozheng, Norinaga sostna li l-Kojiki kien l-iktar test Ġappuniż antik li kien għadu eżistenti. Huwa uża s-suppożizzjoni tal-antikità tal-Kojiki sabiex jiżviluppa l-idea ta’ reliġjon indiġena Ġappuniża. Barra minn hekk, l-idea tal-liġijiet u tar-reliġjon inġenerali Ġappuniżi iktar ’il quddiem intużaw għall-iżvilupp ta’ idea ta’ Xintoiżmu Statali.

Norinaga kien tal-fehma li l-wirt tal-Ġappun tal-qedem kien wieħed ta’ spontanjetà naturali fis-sentimenti u fl-ispirtu, u li l-Konfuċjaniżmu importat kien imur kontra dawn is-sentimenti naturali. Huwa kkritika lil Ogyū Sorai li fl-opinjoni tiegħu kien issovravaluta ċ-ċivilizzazzjoni u l-ħsibijiet Ċiniżi, għalkemm ġie indikat li l-metodoloġija filoloġika tiegħu kienet influwenzata ferm minn dik ta’ Sorai. L-ideat tiegħu kienu influwenzati mill-intellettwali Ċiniż Wang Yangming (Ō Yōmei bil-Ġappuniż), li kien argumenta favur l-għarfien nattiv, jiġifieri li l-bniedem kellu ħila naturali (apparti dik razzjonali) li jiddistingwi bejn it-tajjeb u l-ħażin.

Sa dak iż-żmien, l-istudjużi tal-letteratura kienu taw preferenza lill-grandezza u lill-maskilinità tal-poeżija ta’ Man'yōshū u avversjoni lejn xogħlijiet bħall-Ġrajja ta’ Genji, li kienu meqjusa bħala mhux virili u femminili. Norinaga reġa’ qanqal il-pożizzjoni tal-Ġrajja ta’ Genji, li hu kien iqis bħala espressjoni ta’ mono no aware (kunċett relatat ma’ magokoro li kien tkellem dwaru Kamo no Mabuchi), jiġifieri sensibbiltà Ġappuniża partikolari ta’ “dieqa fl-evanexxenza” li Norinaga saħaq li kienet tifforma l-essenza tal-letteratura Ġappuniża. Kull bniedem, skont Motoori, malli jitwieled ikollu “qalb pura” jew “magokoro” (it-terminu magokokoro fih innifsu huwa kważi onomatopeja peress li kokoro (il-qalb) tesprimi t-“tħabbit tal-qalb”) u l-letteratura Ġappuniża antika hija l-iktar espressjoni fidili tagħha.

Meta wettaq l-analiżi testwali tal-Ġappuniż antik, Norinaga ta kontributi vitali wkoll biex tiġi stabbilita tradizzjoni grammatikali Ġappuniża nattiva, b’mod partikolari l-analiżi tal-klitiċi, tal-partiċelli u tal-verbi awżiljarji. Bħala parti mir-riċerka tiegħu, Norinaga inizjalment skopra il-liġi ta’ Lyman dwar ir-rendaku, xi 100 sena qabel ma din il-liġi ngħatat isem il-proponent ta’ din il-liġi li ġie warajh, jiġifieri Benjamin Smith Lyman.

Kronoloġija 

 1730 - twieled bħala t-tieni iben
 Edukazzjoni:
 ta’ seba’ snin diġà kien jaf jaqra u jikteb
 ta’ 11-il sena kien kapaċi jiftakar bl-amment opri teatrali antiki ta’ Noh u klassiċi tal-Konfuċjaniżmu
 ta’ 13-il sena żar is-santwarju ta’ Yoshino
 ta’ 16-il sena kien jaf juża l-qaws
 ta’ 18-il sena ħa sehem fiċ-ċerimonja tat-te Ġappuniża
 ta’ 19-il sena tħarreġ fil-Konfuċjaniżmu f’livell avvanzat
 1748 - Norinaga ġie adottat mill-familja Imaida; l-adozzjoni ġiet disdetta wara sentejn biss
 1751 - miet ħuh tar-rispett
 1752 - mar Kjoto biex jistudja x-xjenza medika
 1752-1757 - xi studjużi jinnutaw il-produttività tiegħu. Motoori jipproduċi 2,000 Waka u 40 ktieb, u jikkopja 15-il ktieb ieħor
 1757 - jaqra l-ewwel ktieb ta’ Kamo no Mabuchi, Kanji kō. Peress li jispiċċawlu l-flus, jirritorna lejn belt twelidu u jiftaħ prattika medika
 1760 - żwieġ miftiehem ma’ Murata Mika; divorzju wara tliet xhur
 1762 - jiżżewweġ lil Kusubuka Tami u sena wara jitwieled binhom Haruniwa
 1763 - jiltaqa’ ma’ Kamo no Mabuchi li jgħidlu jaqra n-Nihon Shoki u l-Man'yōshū
 1764-1771 - jistudja l-Kojiki u jibda jiddissemina t-tagħlimiet tiegħu
 1799 - Motoori Ōhira jsir ibnu adottat
 1801 - miet

Mużew Kommemorattiv ta’ Motoori Norinaga 

Fi ħdan l-artijiet tal-Kastell ta’ Matsusaka fil-belt ta’ Matsusaka, id-dar ta’ Motoori Norinaga kyu-taku (本居宣長旧宅), fejn Motoori Norinaga għex mill-età ta’ 12-il sena sa ma għalaq 72 sena, ġiet ippreservata bħala mużew kommemorattiv ta’ Motoori Norinaga (本居宣長記念館, Motoori Norinaga kinenkan). Il-binja, li oriġinarjament kienet inbniet bħala d-dar li fiha kellu jirtira n-nannu ta’ Norinaga fl-1693, ġiet imċaqilqa fejn tinsab attwalment fl-1909. Ġiet ipproklamata Monument Nazzjonali Speċjali mill-gvern Ġappuniż fl-1953. Sar sforz biex minn ġewwa tiġi ppreservata kemm jista’ jkun kif kienet meta kienet tintuża minn Norinaga, u l-istudjo fejn kien jikteb, fit-tieni sular, fih xi eżempji ta’ manuskritti oriġinali. Il-mużew iħaddan bosta artefatti li huma protetti bħala Proprjetajiet Kulturali Importanti tal-Ġappun, u kuljum jintwera porzjon żgħir minnhom biss.

Referenzi 

Twieldu fl-1730
Mietu fl-1801
Ġappun
Nies Ġappuniżi