Claude Joseph Rouget de Lisle
Claude Joseph Rouget de Lisle (bil-Franċiż: [klod ʒɔzɛf ʁuʒɛ d(ə) lil]), xi kultant spellut de l'Isle jew de Lile (twieled fl-10 ta’ Mejju 1760 – miet fis-26 ta’ Ġunju 1836), kien uffiċjal tal-armata Franċiża fil-Gwerer Rivoluzzjonarji Franċiżi. Huwa magħruf l-iktar għax kiteb il-lirika u l-mużika tax-Chant de guerre pour l'armée du Rhin fl-1792, li iktar ’il quddiem saret magħrufa bħala La Marseillaise u saret l-innu nazzjonali Franċiż.

Ħajja bikrija 
Rouget de Lisle twieled f’Lons-le-Saunier, x’aktarx f’jum meta kien hemm is-suq. Il-ġenituri tiegħu kienu jgħixu fil-villaġġ viċin ta’ Montaigu. Fil-post preċiż fejn twieled twaħħlet plakka bħala mafkar u fl-1882, fiċ-ċentru tar-raħal, tpoġġiet statwa tiegħu. Huwa kien l-ewwel iben ta’ Claude Ignace Rouget (twieled fil-5 ta’ April 1735 – miet fis-6 ta’ Awwissu 1792 f’Orgelet) u ta’ Jeanne Madeleine Gaillande (twieldet fit-2 ta’ Lulju 1734 – mietet fl-20 ta’ Marzu 1811).

Fl-1784, huwa ġie msieħeb fil-"Les Frères discrets", loġġa tal-mażuni f’Charleville, ftit wara li ġie promoss bħala uffiċjal.

Karriera 

Huwa ssieħeb fl-armata bħala inġinier u kiseb il-grad ta’ kaptan. Huwa kien irjalista bħal missieru u rrifjuta li jieħu l-ġurament tal-fedeltà fir-rigward tal-kostituzzjoni l-ġdida. Rouget de Lisle nqabad u ntefa’ l-ħabs fl-1793, u ffranka l-giljottina bi żbrixx. Huwa nħeles matul ir-Reazzjoni Termidorjana u rtira lejn Montaigu.

La Marseillaise 
Il-kanzunetta li għamlitu famuż, "La Marseillaise", ikkomponiha fi Strasburgu, fejn kien hemm il-gwarniġjon ta’ Rouget de Lisle f’April 1792. Franza kienet għadha kemm iddikjarat gwerra kontra l-Awstrija, u s-sindku ta’ Strasburgu u l-kap għoli tal-loġġa tal-mażuni lokali, il-Baruni Philippe-Frédéric de Dietrich, organizzaw ċena għall-uffiċjali tal-gwarniġjon, fejn ilmenta li Franza ma kellhiex innu nazzjonali. Rouget de Lisle rritorna lejn il-kwartieri tiegħu u qalb mument ta’ eċitament patrijottiku kiteb il-lirika. Il-biċċa mużikali fil-bidu kien jisimha Chant de guerre pour l'armée du Rhin ("Kanzunetta tal-Gwerra għall-Armata tar-Renu") u mbagħad ingħatat l-isem ta’ Marseillaise mill-adozzjoni tagħha mill-voluntiera ta’ Provençal li Barbaroux daħħal f’Pariġi u li kienu prominenti fl-attakk kontra l-Palazz ta’ Tuileries fl-10 ta’ Awwissu 1792.

Wara l-gwerra, Rouget de Lisle kiteb xi kanzunetti oħra tal-istess tip bħall-"Marseillaise", u fl-1825 huwa ppubblika x-Chants français (Kanzunetti Franċiżi) fejn ikkonverta f’mużika ħamsin poeżija ta’ diversi awturi. L-Essais en vers et en prose (Esejs dwar il-Versi u l-Proża, 1797) jinkludu l-Marseillaise; il-proża sentimentali ta’ Adelaide et Monville; u xi poeżiji okkażjonali. Huwa reġa’ lura għall-ħajja pubblika wara r-Rivoluzzjoni ta’ Lulju; Louis Philippe tah l-ġieħ tal-Leġjun tal-Unur.

Mewt 
Rouget de Lisle miet fil-faqar f’Choisy-le-Roi, Val de Marne. L-irmied tiegħu ġie ttrasferit miċ-ċimiterju ta’ Choisy-le-Roi għall-Invalides fl-14 ta’ Lulju 1915, matul l-Ewwel Gwerra Dinjija.

Referenzi 

Kompożituri Franċiżi
Poeti Franċiżi
Twieldu fl-1760
Mietu fl-1836