Rumanija
Ir-Rumanija ( (Rumen:România) hi pajjiż li tinsab fl-intersezzjoni tal-Ewropa Ċentrali u l-Ewropa tax-Xlokk, bi fruntiera mal-Baħar l-Iswed. Ir-Rumanija għandha fruntiera komuni mal-Ungerija u s-Serbja fil-Punent, l-Ukrajna u l-Moldova fil-Grigal u l-Lvant, u l-Bulgarija fin-Nofsinhar. B'238,391 kilometru kwadru (92,043 mi kw), ir-Rumanija hija t-tmien l-akbar pajjiż tal-Unjoni Ewropea mill-erja, u għandha s-seba' l-akbar popolazzjoni tal-Unjoni Ewropea b'20,121,641 persuna (Ottubru 2011). Il-belt kapitali u l-ikbar belt hija Bukarest, li hija s-sitt l-akbar belt fl-Ewropa.

Il-Prinċipalitajiet Uniti ħarġu meta t-territorji tal-Moldavja u Wallachia kienu magħquda taħt il-Prinċep Alexander Ioan Cuza fl-1859. Fl-1866, il-Prinċep Karl tal-Hohenzollern-Sigmaringen kien imsejjaħ għat-tron bħala l-prinċep renjanti tal-Prinċipat Rumen u fl-1881 kien finalment inkurunat bħala Re Carol I l-ewwel monarka tar-Renju tar-Rumanija. L-indipendenza mill-Imperu Ottoman kienet iddikjarata fid-9 ta' Mejju 1877, u kienet internazzjonalment rikonoxxuta fis-sena ta' wara. Fl-aħħar tal-Ewwel Gwerra Dinjija, it-Transilvanja, Bukovina u Bessarabja ngħaqdu mar-Renju tar-Rumanija.

Is-sistema politika
Ir-Rumanija hija repubblika semipresidenzjali b’kap tal-gvern - il-Prim Ministru - u kap tal-istat - il-President. Il-funzjonijiet eżekuttivi huma miżmuma kemm mill-gvern kif ukoll mill-President. Il-pajjiż huwa maqsum f’41 kontea u l-muniċipalità ta’ Bukarest. Kull kontea hija amministrata minn kunsill tal-kontea, responsabbli għall-affarijiet lokali, u minn prefett responsabbli għall-amministrazzjoni tal-affarijiet nazzjonali fil-livell tal-kontea.

Il-kummerċ u l-ekonomija
L-aktar setturi importanti tal-ekonomija tar-Rumanija fl-2018 kienu l-industrija (26.1 %), il-kummerċ bl-ingrossa u bl-imnut, it-trasport, l-akkomodazzjoni u s-servizzi tal-ikel (20.2 %), l-amministrazzjoni pubblika, id-difiża, l-edukazzjoni, is-saħħa tal-bniedem u l-attivitajiet ta’ xogħol soċjali (14.5 %).

Il-kummerċ fl-UE jammonta għal 77 % tal-esportazzjonijiet tar-Rumanija (il-Ġermanja 23 %, l-Italja 11 % u Franza 7 %), filwaqt li barra mill-UE 3 % jmorru fit-Turkija u 2 % fl-Istati Uniti.

F’termini ta’ importazzjonijiet, 75 % jiġu minn Stati Membri tal-UE (il-Ġermanja 20 %, l-Italja 9 % u l-Ungerija 7 %), filwaqt li barra mill-UE 5 % jiġu miċ-Ċina u 4 % mit-Turkija.

Ir-Rumanija fl-UE

Hemm 32 membru tal-Parlament Ewropew mir-Rumanija.

Fil-Kunsill tal-UE, il-ministri nazzjonali jiltaqgħu b'mod regolari biex jadottaw il-liġijiet tal-UE u jikkoordinaw il-politiki. Il-laqgħat tal-Kunsill jattendu għalihom regolarment rappreżentanti tal-gvern Rumen, skont il-qasam tal-politika li jkun qed jiġi indirizzat.

Il-Kunsill tal-UE m’għandux persuna waħda permanenti bħala President (bħal pereżempju, il-Kummissjoni jew il-Parlament). Minflok, ix-xogħol jitmexxa mill-pajjiż li jkollu l-Presidenza tal-Kunsill, li jinbidel kull sitt xhur.

Matul dawn is-sitt xhur, il-ministri mill-gvern ta’ dak il-pajjiż jippresiedu u jgħinu jiddeterminaw l-aġenda tal-laqgħat tal-Kunsill f’kull qasam ta’ politika, u jiffaċilitaw id-djalogu ma’ istituzzjonijiet oħra tal-UE. Dati tal-Presidenza Rumena:Jan-Ġun 2019

Il-Kummissarju nominat mir-Rumanija għall-Kummissjoni Ewropea hi Adina-Ioana Vălean, li hi responsabbli għat-Trasport.

Il-Kummissjoni hija rrappreżentata f’kull pajjiż tal-UE minn uffiċċju lokali, imsejjaħ “rappreżentanza”.

Ir-Rumanija għandha 15-il rappreżentant fil-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew. Dan il-korp konsultattiv – li jirrappreżenta lil dawk li jħaddmu, il-ħaddiema u gruppi oħra ta’ interess – huwa kkonsultat dwar il-liġijiet proposti, biex ikun hemm idea aħjar tal-bidliet possibbli tas-sitwazzjonijiet soċjali u tax-xogħol fil-pajjiżi membri.

Ir-Rumanija għandha 14-il rappreżentant fil-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, l-assemblea tal-UE ta' rappreżentanti reġjonali u lokali. Dan il-korp konsultattiv jiġi kkonsultat dwar il-liġijiet proposti, biex jiżgura li dawn il-liġijiet iqisu l-perspettiva minn kull reġjun tal-UE.

Ir-Rumanija tikkomunika wkoll mal-istituzzjonijiet tal-UE permezz tar-rappreżentanza permanenti tagħha fi Brussell. Bħala l-"ambaxxata għall-UE" tar-Rumanija, il-kompitu ewlieni tagħha hu li l-interessi u l-politiki tal-pajjiż huma segwiti bl-aktar mod effettiv possibbli fl-UE.

L-ammont li jħallas kull pajjiż tal-UE fil-baġit tal-UE huwa kkalkulat b’mod ġust, skont il-mezzi. Aktar ma tkun kbira l-ekonomija tal-pajjiż, aktar iħallas – u viċi versa. L-għan tal-baġit tal-UE mhuwiex li jipprova jqassam mill-ġdid il-ġid, iżda pjuttost jiffoka fuq il-ħtiġijiet tal-Ewropej b’mod ġenerali. 

Ċifri tal-2018 għar-Rumanija:
 Nefqa totali tal-UE fir-Rumanija – € 4.865 biljun (ekwivalenti għal 2.45 % tal-ekonomija Rumena)
 Kontribuzzjoni totali għall-baġit tal-UE – € 1.655 biljun (ekwivalenti għal 0.83 % tal-ekonomija Rumena)

Il-flus imħallsa fil-baġit tal-UE mir-Rumanija jgħinu biex jiġu ffinanzjati programmi u proġetti fil-pajjiżi kollha tal-UE - bħall-bini ta’ toroq, is-sussidjar ta' riċerkaturi u l-ħarsien tal-ambjent.

Insedjamenti antiki ta' tribujiet Dacian u r-Renju ta' Dacia 82 QK. C.-105 AD C. (Sarmizegetusa Regia); u tal-Imperu Ruman, Provinċja tad-Daċja 104, 105 d. c.-271 d. C. (Ulpia Traiana Sarmizegetusa). Dan f'dak li hu t-territorju attwali tar-Repubblika Rumena

Ripopolazzjoni u kolonizzazzjoni

Minħabba s-sitwazzjoni ġeografika u strateġika tagħha stess, kif ukoll l-importanza ekonomika tat-territorju, il-provinċja tad-Dacia ma baqgħetx bħala sempliċi post ta' fruntiera, iżda kienet teħtieġ kolonizzazzjoni intensa, li kienet imħeġġa mill-gvern. Sors tard jirrakkonta għadd ta' koloni li waslu minn madwar l-Imperu kollu. Fil-fatt, dokumentazzjoni epigrafika rikka tikkonferma li l-provinċja kellha popolazzjoni kożmopolitana.

Il-proċess ta' kolonizzazzjoni dam 165 sena. Il-qerda tal-bliet Dacian u r-rikostruzzjoni skond il-mudell urban tal-belt Rumana, kif ukoll l-introduzzjoni tal-Latin bħala lingwa uffiċjali, aċċelleraw il-proċess ta' Rumanizzazzjoni u, aktar tard, Kristjanizzazzjoni. Fl-ibliet, il-veterani tal-gwerra maħruġa mil-leġjuni kkontribwew bl-istess mod għat-tixrid tal-kultura u ċ-ċiviltà Rumana.

L-abbandun tal-provinċja

Bil-proċess ta' invażjonijiet barbari li beda fis-seklu 3, it-tribujiet Ġermaniċi eżerċitaw pressjoni fuq il-provinċji tal-fruntiera tal-Imperu Ruman, fl-istess ħin li r-riżorsi militari tal-Imperu bdew jiġu mġebbda żżejjed. Fil-fatt, għalkemm l-Imperatur Aurelian irnexxielu jegħleb lill-Goti fiż-żona fl-271, huwa ħa d-deċiżjoni li jabbanduna l-provinċja, billi f’dik l-istess sena bdiet l-evakwazzjoni tal-Armata Rumana u l-amministrazzjoni ċivili lejn il-provinċja ta' Moesia, tlestiet evakwazzjoni. fi 272.

Minkejja l-abbandun ta' parti mill-Imperu, l-okkupazzjoni Rumana ħalliet fost l-abitanti tal-provinċja ta' qabel timbru Latin li ma jitħassarx, rifless prinċipalment fil-lingwa, li rnexxielha tippreserva l-għeruq Rumani tagħha, minkejja l-iżolament u li kienet suġġetta għall-influwenzi slavs . Dacia Rumana kienet se tevolvi maż-żmien u tagħti lok għar-Rumanija attwali.

Referenzi 

Rumanija
Repubbliki
Pajjiżi stabbiliti fl-1989