Riga
Riga (/ˈriːɡə/; bil-Latvjan: Rīga [ˈriːɡa], bil-Livonjan: Rīgõ;) hija l-belt kapitali tal-Latvja u għandha popolazzjoni ta' 614,618 abitant (fl-2021), jiġifieri terz tal-popolazzjoni tal-Latvja. Peress li hija ferm ikbar minn bliet oħra tal-Latvja, Riga hija l-belt ewlenija tal-pajjiż kif ukoll l-ikbar belt fit-tliet Stati Baltiċi, u tilqa' fi ħdanha għaxra fil-mija tal-popolazzjoni kkombinata tat-tliet Stati Baltiċi f'daqqa. Il-belt tinsab mal-Golf ta' Riga fil-bokka tax-xmara Daugava fejn tiltaqa' mal-Baħar Baltiku. It-territorju ta' Riga jkopri erja ta' 307.17 km2 u jinsab bejn metru u għaxar metri 'l fuq mil-livell tal-baħar, fuq pjanura ċatta u ramlija.

Riga ġiet stabbilita fl-1201 u hija eks membru tal-Lega Anseatika. Iċ-ċentru storiku ta' Riga huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, u huwa magħruf għall-arkitettura tiegħu bi stil tal-Art Nouveau/Jugendstil u għall-arkitettura tal-injam tas-seklu 19. Riga kienet Kapitali Ewropea tal-Kultura fl-2014, flimkien ma' Umeå fl-Iżvezja. Riga ospitat is-Summit tan-NATO fl-2006, il-Festival tal-Eurovision tal-2003, il-Kampjonat tal-Ice Hockey tal-Irġiel tal-IIHF tal-2006, il-Kampjonat Dinji tal-Curling tan-Nisa tal-2013 u l-Kampjonat Dinji tal-Ice Hockey tal-IIHF tal-2021. Tospita wkoll l-uffiċċju tal-Unjoni Ewropea għar-Regolaturi Ewropej għall-Komunikazzjoni Elettronika (BEREC). Fl-2017, ġiet imsemmija bħala r-Reġjun Ewropew tal-Gastronomija.

Fl-2016, Riga laqgħet iżjed minn 1.4 miljun viżitatur. Il-belt hija moqdija mill-Ajruport Internazzjonali ta' Riga, l-ikbar ajruport fl-Istati Baltiċi u l-iktar wieħed traffikuż. Riga hija membru tal-Bliet bl-Ewro, tal-Unjoni tal-Bliet Baltiċi (UBC) u tal-Unjoni tal-Bliet Kapitali tal-Unjoni Ewropea (UCEU).

Etimoloġija 

Hemm teoriji numerużi u spekulattivi dwar l-oriġini tal-isem Riga:

Hija kelma tas-self adattata mir-ringa Livonjana li tfisser loop, li tirreferi għall-port naturali tal-qedem iffurmat mill-linja tributarja tax-Xmara Daugava.
Jista 'jkun derivat minn Riege, l-isem Ġermaniż tax-xmara Rīdzene, li qabel kienet tributarja tad-Daugava.
L-Isqof Alberto ħa kreditu għall-kampanja tiegħu biex jirbħu u jikkonvertu l-popolazzjoni lokali, li ġejja mil-Latin rigata ("imsaqqija"), li tissimbolizza "irrigazzjoni ta 'erwieħ pagani nixfa mill-Kristjaneżmu."
Madankollu, l-aktar spjegazzjoni dokumentata b'mod affidabbli hija t-talba tal-istoriku Ġermaniż Dionysius Fabricius (1610) li isem Riga ġej mir-rwol diġà stabbilit tagħha fil-kummerċ: [21] "Riga nomen sortita est suum ab aedificiis vel horreis quorum a litus Dunae magna fuit copia , quas livones sua lingua Rias vocare soliti." (Latin) ("Riga ħadet isimha mill-bini jew imħażen li jinstabu f'numru kbir tul ix-xtut tad-Duna, li l-Livs bil-lingwa tagħhom stess is-soltu jsejħu Riae". ). [22] Il-Latvjana "j" rīja saret "g" bil-Ġermaniż. Il-ġeografu Ingliż Richard Hakluyt (1589) jikkorrobora dan ir-rakkont, billi jsejjaħ Riga Rie, kif ippronunzjat bil-Latvjan.

Storja

Stabbiliment 

Ix-Xmara Daugava ilha rotta kummerċjali minn żminijiet antiki, parti mir-rotta tat-tbaħħir tad-Dvina-Dnieper Vikingi lejn Biżanzju. Port naturali protett 15-il km (9.3 mi) 'l fuq mill-bokka tad-Daugava, is-sit ta' Riga tal-lum, ġie rreġistrat bħala Duna Urbs, sa mill-seklu 2. Ġiet stabbilita mill-Livs, tribù Finlandiż.

Riga bdiet tiżviluppa bħala ċentru tal-kummerċ Viking matul il-Medju Evu Għoli. L-abitanti ta' Riga ddedikaw lilhom infushom prinċipalment għas-sajd, il-bhejjem u l-kummerċ, aktar tard żviluppaw snajja' (għadam, injam, ambra u ħadid).

Il-Kronika ta' Henry ta' Livonia tixhed li Riga kienet għal żmien twil ċentru tal-kummerċ fis-seklu 12, billi tirreferi għaliha bħala l-portus antiquus (port il-qadim), u tiddeskrivi l-kwartieri tal-għajxien u l-imħażen użati biex jaħżnu prinċipalment bjankerija u pil. Il-kummerċjanti Ġermaniżi bdew iżuru Riga u stabbilixxew post fil-qrib fl-1158.

Flimkien man-negozjanti Ġermaniżi daħal il-patri Meinhard ta' Segeberg biex jikkonverti lill-pagani Livonjani għall-Kristjaneżmu. Il- Kristjaneżmu Kattoliku u Ortodoss kien diġà wasal fil- Latvja aktar minn seklu qabel, u ħafna Latvjani kienu tgħammdu. Meinhard stabbilixxa ruħu fost il-Liv, bena kastell u knisja f'Uexküll (issa magħrufa bħala Ikšķile), fix-xmara minn Riga, u stabbilixxa l-isqof tiegħu hemmhekk. Il-Liv, madankollu, kompla jipprattika l-paganiżmu u Meinhard miet f'Uexküll fl-1196, wara li falla fil-missjoni tiegħu. Fl-1198, l-Isqof Berthold wasal b'kontinġent ta' Kruċjati u beda kampanja ta' Kristjanizzazzjoni sfurzata. Berthold miet ftit wara u l-forzi tiegħu ġew megħluba.

Il-Knisja mmobilizzat biex tpattija din it-telfa. Il-Papa Innoċenz III ħareġ barri li tiddikjara kruċjata kontra l-Livonjani. L-Isqof Albert ġie pproklamat Isqof ta' Livonia minn zijuh Hartwig ta' Uthlede, Prinċep-Arċisqof ta' Bremen u Hamburg fl-1199. Albert niżel f'Riga fl-1200 bi 23 vapur u 500 kruċjat minn Westphalia. Fl-1201, huwa ttrasferixxa s-sede tal-isqof Livonjan minn Uexküll għal Riga, u ħeġġeġ lill-anzjani ta' Riga biex jaqblu li jagħmlu dan bil-forza.

Taħt l-Isqof Albert 

Is-sena 1201 immarkat ukoll l-ewwel wasla ta' negozjanti Ġermaniżi f'Novgorod, permezz tad-Dvina. Biex jiddefendi t-territorju u l-kummerċ, Albert stabbilixxa l-Ordni Livonjan tal-Aħwa tax-Xabla fl-1202, li kienet miftuħa għan-nobbli u n-negozjanti.

Il-Kristjanizzazzjoni tal-Liv kompliet. Fl-1207, Albert beda jsaħħaħ il-belt. L-Imperatur Filippu investa lil Albert ma' Livonia bħala fief u prinċipat tal-Imperu Ruman Qaddis. Biex tiġi promossa preżenza militari permanenti, is-sjieda tal-art kienet maqsuma bejn il-Knisja u l-Ordni, bil-Knisja tieħu Riga u żewġ terzi tal-art kollha maħkuma u tagħti lill-Ordni terz. Sa dak iż-żmien, kienet id-drawwa li l-kruċjati jaqdu għal sena u mbagħad jerġgħu lura d-dar.

Albert kien assigura l-futur kummerċjali ta 'Riga billi kiseb barril papali li jiddekreta li n-negozjanti Ġermaniżi kollha għandhom iwettqu l-kummerċ Baltiku tagħhom permezz ta' Riga. Fl-1211, Riga laqat l-ewwel muniti tagħha, u Albert poġġa l-pedament għar-Riga Dom. Riga kienet għadha mhix sigura peress li alleanza ta' tribujiet naqset milli tieħu Riga. Fl-1212, Albert mexxa kampanja biex iġġiegħel lil Polotsk jagħti lin-negozjanti Ġermaniżi passaġġ ħieles fix-xmara. Polotsk ta lil Kukenois (Koknese) u Jersika lil Albert, u ntemm ukoll il-ġieħ Livs lil Polotsk.

Iċ-ċittadinanza merkantili ta' Riga ħarġet u fittxet awtonomija akbar mill-Knisja. Fl-1221, huma kisbu d-dritt li jamministraw b'mod indipendenti Riga u adottaw kostituzzjoni tal-belt.

Dik l-istess sena, Albert kien imġiegħel jirrikonoxxi l-ħakma Daniża fuq l-artijiet li kienu rebħu fl-Estonja u Livonia. Albert kien talab l-għajnuna tar-Re Valdemar tad-Danimarka biex jipproteġi Riga u l-artijiet Livonjani kontra l-insurrezzjoni ta' Liv meta r-rinforzi naqsu milli jaslu għal Riga. Id-Daniżi niżlu f'Livonia, bnew fortizza f'Reval (Tallinn) u bdew jirbħu l-artijiet Estonjani u Livonjani. Il-Ġermaniżi ppruvaw, iżda fallew, joqtlu lil Valdemar. Albert kien kapaċi jasal għal ftehim magħhom sena wara, madankollu, u fl-1222 Valdemar rritorna l-artijiet u l-possedimenti kollha Livonjani għall-kontroll ta 'Albert.

Id-diffikultajiet ta' Albert bi/-/ittadinanza ta' Riga komplew; b'intervent papali, fl-1225 intlaħaq ftehim li bih ma kellhomx aktar iħallsu taxxi lill-Isqof ta' Riga, u ċ-ċittadini ta' Riga kisbu d-dritt li jeleġġu l-maġistrati u l-kunsilliera tagħhom. Fl-1226, Albert ikkonsagra l-Katidral ta' Dom, bena l-Knisja ta' San Ġakbu, (illum katidral) u waqqaf skola parrokkjali fil-Knisja ta' San Ġorġ.

Fl-1227 Albert rebaħ Oesel u l-belt ta' Riga kkonkludiet trattat mal-Prinċipat ta' Smolensk li tat Polotsk lil Riga.

Albert miet f'Jannar 1229. Huwa naqas fl-aspirazzjoni tiegħu li jkun arċisqof midluk iżda l-eġemonja Ġermaniża li stabbilixxa fuq Livonia kienet se ddum għal seba' sekli.

Lega Anseatika 

Fl-1282 Riga saret membru tal-Lega Anseatika. Il-Hansa kellha rwol deċiżiv fl-istabbiltà ekonomika u politika ta' Riga, u b'hekk ipprovdiet lill-belt b'pedament sod li rreżistiet il-konflagrazzjonijiet politiċi li ġejjin, sa żminijiet moderni.

Imperu Ruman Sagru, Commonwealth Pollakk-Litwan, Imperu Żvediż u Russu 

Hekk kif l-influwenza tal-Lega Anseatika naqset, Riga saret l-oġġett ta 'aspirazzjonijiet militari, politiċi, reliġjużi u ekonomiċi barranin. Riga aċċettat ir-Riforma fl-1522, u temm is-setgħa tal-arċisqfijiet. Fl-1524, ikonoklasti attakkaw statwa tal-Verġni Marija fil-katidral biex jagħmlu stqarrija kontra l-ikoni reliġjużi. Hija ġiet akkużata li kienet saħħara u ppruvata bl-ilma fix-Xmara Daugava. L-istatwa f'wiċċ l-ilma, li għaliha ġiet iddenunzjata bħala saħħara u maħruqa f'Kubsberg. Bil-mewt tal-Ordni Livonjana matul il-Gwerra Livonjana, Riga kellha għal għoxrin sena l-istatus ta' belt imperjali ħielsa tal-Imperu Ruman Qaddis qabel ma ġiet taħt l-influwenza tal-Commonwealth Pollakka-Litwanja bit-Trattat ta' Drohiczyn, li ntemmet il-Gwerra ta' Riga fl-1581. Fl-1621, matul il-Gwerra Pollakka-Iżvezja (1621–1625), Riga u l-Fortizza Barranija Daugavgrīva ġew taħt il-ħakma ta' Gustavus Adolphus, Re tal-Isvezja, li intervjena fil-Gwerra tat-Tletin Sena. mhux biss għall-gwadann politiku u ekonomiku, iżda wkoll favur il-Protestantiżmu Luteran Ġermaniż. Matul il-Gwerra Russo-Svediż (1656-1658), Riga rreżistiet assedju mill-forzi Russi.

Riga baqgħet waħda mill-akbar bliet taħt il-kuruna Żvediża sal-1710, perjodu li matulu l-belt żammet ħafna gvern awtonomu. F'Lulju 1701, matul il-fażi tal-ftuħ tal-Gwerra l-Kbira tat-Tramuntana, il-Qsim tad-Düna sar fil-qrib, li rriżulta f'rebħa għar-Re Karlu XII tal-Isvezja. Madankollu, bejn Novembru 1709 u Ġunju 1710, ir-Russi taħt it-Tsar Pietru l-Kbir assedjaw u qabdu Riga, li dak iż-żmien kienet fil-ħakma ta' pesta. Flimkien mal-bliet l-oħra u n-nobbli Livonjani, Riga kapitulat fir-Russja, iżda fil-biċċa l-kbira żamm il-privileġġi tagħha. Riga saret il-kapitali tal-Gvernatur ta' Riga (aktar tard Livonia). Il-ħakma Svediża tat-Tramuntana kienet intemmet, u l-emerġenza tar-Russja bħala l-aktar qawwa b'saħħitha fit-Tramuntana ġiet formalizzata permezz tat-Trattat ta' Nystad fl-1721. Fil-bidu tas-seklu 20, Riga kienet il-port ta 'esportazzjoni għall-injam l-akbar fl- Imperu Russu u kklassifikati fit-3 skond il-volum tal-kummerċ barrani.

Matul dawn il-bosta sekli ta' gwerra u tibdil fil-poter fil-Baltiku, u minkejja l-bidliet demografiċi, il-Ġermaniżi Baltiċi f'Riga żammew pożizzjoni dominanti. Fl-1867 il-popolazzjoni ta' Riga kienet 42.9% Ġermaniża. Riga impjegat il-Ġermaniż bħala l-lingwa uffiċjali tal-amministrazzjoni sal-installazzjoni tar-Russu fl-1891 bħala l-lingwa uffiċjali fil-provinċji Baltiċi, bħala parti mill-politika ta 'Russifikazzjoni tat-territorji li ma jitkellmux ir-Russu tal-Imperu Russu, inkluż il-Kungress. Il-Polonja, il-Finlandja u l-Baltiċi, meħuda mit-Tsar Alexander III. Aktar u aktar Latvjani bdew jiċċaqilqu lejn il-belt f'nofs is-seklu 19. Iż-żieda ta' Latvjan Il-bourgeoisie għamlu Riga ċentru tal-Qawmien Nazzjonali tal-Latvja bit-twaqqif tal-Assoċjazzjoni Latvjana ta' Riga fl-1868 u l-organizzazzjoni tal-ewwel festival nazzjonali tal-kanzunetti fl-1873. Il-moviment nazzjonalista tan-Neo-Latvjani kien segwit mill- Kurrent Soċjalista Ġdid matul l-industrijalizzazzjoni mgħaġġla tal-belt, li laħqet il-qofol tagħha fir-Rivoluzzjoni tal-1905 immexxija mill-Partit tal-Ħaddiema Soċjali Demokratiku Latvjan.

L-Ewwel Gwerra Dinjija 

Is-seklu 20 ġab l-Ewwel Gwerra Dinjija u l-impatt tar-Rivoluzzjoni Russa tal-1917 f'Riga. Bħala riżultat tal-Battalja ta' Jugla, l-armata Ġermaniża daħlet f'Riga fit-3 ta' Settembru 1917. Fit-3 ta' Marzu 1918, ġie ffirmat it-Trattat ta' Brest-Litovsk, li jagħti l-pajjiżi Baltiċi lill-Ġermanja. Sa l-armistizju mal-Ġermanja fil-11 ta' Novembru, 1918, il-Ġermanja kellha tirrinunzja għal dak it-trattat, kif għamlet ir-Russja, u ħalliet lill-Latvja u lill-istati Baltiċi l-oħra f'pożizzjoni li jitolbu l-indipendenza. Il-Latvja, b'Riga bħala l-kapitali tagħha, għalhekk iddikjarat l-indipendenza tagħha fit-18 ta' Novembru 1918. Bejn l-Ewwel Gwerra Dinjija u t-Tieni Gwerra Dinjija (1918-1940), Riga u l-Latvja bidlu l-fokus tagħhom mir-Russja għall-pajjiżi tal-Ewropa tal-Punent. Ir-Renju Unit u l-Ġermanja ħadu post lir-Russja bħala l-imsieħba kummerċjali ewlenin tal-Latvja. Ħafna mill-Ġermaniżi Baltiċi ġew risistemati fl-aħħar tal-1939, qabel l-okkupazzjoni tal-Estonja u l-Latvja mill-Unjoni Sovjetika f'Ġunju tal-1940.

It-Tieni Gwerra Dinjija  

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, il-Latvja kienet okkupata mill-Unjoni Sovjetika f'Ġunju 1940, u mbagħad okkupata mill-Ġermanja Nażista fl-1941-1944. Fis-17 ta' Ġunju, 1940, il-forzi Sovjetiċi invadew il-Latvja, u okkupaw pontijiet, uffiċċji tal-posta, uffiċċji tat-telefon, tat-telegrafu u tax-xandir bir-radju. Tlett ijiem wara, il-President Latvjan Karlis Ulmanis kien sfurzat japprova gvern pro-Sovjetiku li kien ħa l-kariga. Fl-14 u l-15 ta' Lulju saru elezzjonijiet irregolati fil-Latvja u fl-istati Baltiċi l-oħra. Il-voti kien fihom l-istruzzjonijiet li ġejjin: "Il-lista tal-Blokk tal-Poplu tax-Xogħol Latvjan biss trid tiġi depożitata fil-kaxxa tal-vot. Il-vot għandu jiġi depożitat mingħajr ebda tibdil." Ir-rata preżunta ta' attività tal-votanti kienet ta' 97.6%. B'mod partikolari, ir-riżultati elettorali sħaħ ġew ippubblikati f'Moska 12-il siegħa qabel l-għeluq tal-elezzjonijiet. Dokumenti elettorali Sovjetiċi misjuba aktar tard ippruvaw li r-riżultati kienu kompletament iffabbrikati. L-awtoritajiet Sovjetiċi, wara li reġgħu ħadu l-kontroll ta 'Riga u l-Latvja imponew reġim ta' terrur, fetħu l-kwartieri ġenerali tal-KGB, bdew deportazzjonijiet tal-massa. Ġew arrestati mijiet ta' rġiel, inklużi l-mexxejja tal-gvern Latvjan preċedenti. L-aktar deportazzjoni notorja, dik ta 'Ġunju, seħħet fit-13 u l-14 ta' Ġunju, 1941, stmata għal 15,600 raġel, mara u tfal, u inklużi 20% tal-aħħar gvern legali tal-Latvja. Deportazzjonijiet simili ġew ripetuti wara t-tmiem tat-Tieni Gwerra Dinjija. Il-bini tal-KGB li jinsab f'61 Brīvības iela, magħruf bħala 'id-dar tal-kantuniera', issa huwa mużew. Id-deportazzjonijiet ta' Stalin kienu jinkludu wkoll eluf ta' Lhud Latvjani. (Id-deportazzjoni tal-massa ammontat għal 131,500 fil-Baltiċi.)

Matul l-okkupazzjoni Nażista, il-komunità Lhudija kienet sfurzata tgħix fil-ghetto ta' Riga, u nbena kamp ta' konċentrament Nażista fil-Kaiserwald. Fil-25 ta' Ottubru, 1941, in-Nazi ttrasferixxew lill-Lhud kollha ġewwa u madwar Riga għall-ghetto. Ħafna mil-Lhud tal-Latvja (madwar 24,000) inqatlu fit-30 ta' Novembru u fit-8 ta' Diċembru, 1941 fil-massakru ta' Rumbula. [50] Fl-aħħar tal-gwerra, il-Ġermaniżi Baltiċi li kien fadal ġew imkeċċija lejn il-Ġermanja.

L-Armata l-Ħamra Sovjetika reġgħet daħlet f'Riga fit-13 ta' Ottubru 1944. Fis-snin ta' wara beda l-influss kbir ta' ħaddiema, amministraturi, persunal militari u d-dipendenti tagħhom mir-Russja u repubbliki Sovjetiċi oħra. Inbnew mikro-distretti ta' blokki tad-djar kbar b'ħafna sulari biex jilqgħu ħaddiema migranti.

Fi tmiem il-gwerra, iċ-ċentru storiku ta' Riga ġarrab ħsarat kbar mill-qxur kontinwu. Wara l-gwerra, saru sforzi kbar biex jerġgħu jinbnew u jiġu rinnovati ħafna mill-bini famuż li kien parti mill-orizzont tal-belt ta' qabel il-gwerra. Bini bħal dan kien fost l-oħrajn il-Knisja ta' San Pietru, li tilfet it-torri tal-injam tagħha wara nar imqabbad mill-Wehrmacht (rinnovat fl-1954). Eżempju ieħor huwa d-Dar tal-Blackheads, kompletament meqruda, il-fdalijiet tagħha aktar tard imwaqqgħin; inbena facsimile fl-1995.

Sal-1989, il-perċentwal tal-Latvjani f'Riga kien niżel għal 36.5%.

Seklu XXI 

Fl-2004, il-wasla ta' linji ta' l-ajru low-cost irriżulta f'titjiriet orħos minn bliet Ewropej oħra bħal Londra u Berlin, u konsegwentement żieda sostanzjali fin-numru ta' turisti.

Fil-21 ta' Novembru, 2013, is-saqaf ta' supermarket f'Zolitude, wieħed mill-viċinat tal-belt, waqa', possibilment bħala riżultat tal-piż tal-materjali użati fil-bini ta' ġnien tas-saqaf. Erbgħa u ħamsin persuna mietu. Il-President tal-Latvjan Andris Bērziņš iddeskriva d-diżastru bħala "qtil fuq skala kbira ta' ħafna nies bla difiża".

Riga kienet il-Kapitali Ewropea tal-Kultura fl-2014. Matul il-Presidenza Latvjana tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fl-2015, sar ir-4 Samit tas-Sħubija tal-Lvant f'Riga.

Sit ta' Wirt Dinji 
Iċ-Ċentru Storiku ta' Riga ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ".

Ġeografija 

Riga hija t-tieni l-akbar belt (wara Vilnius) fit-tliet stati Baltiċi: il-Litwanja, il-Latvja, u l-Estonja. Riga hija dar għal madwar wieħed minn għaxra tal-popolazzjoni magħquda tat-tliet pajjiżi Baltiċi.

Diviżjonijiet amministrattivi 

Distrett Ċentrali (3 km 2 jew 1.2 sq mi)

Distrett ta' Kurzeme (79 km 2 jew 31 sq mi)

Subborg ta' Zemgale (41 km 2 jew 16 sq mi)

Distrett tat-Tramuntana (77 km 2 jew 30 sq mi)

Subborg ta' Vidzeme (57 km 2 jew 22 sq mi)

Subborg ta' Latgale (50 km 2 jew 19 sq mi)

Id-diviżjonijiet amministrattivi ta' Riga jikkonsistu f'sitt entitajiet amministrattivi: id-distretti Ċentrali, Kurzeme u tat-Tramuntana u s-subborgi ta' Latgale, Vidzeme u Zemgale. Tliet entitajiet ġew stabbiliti fl-1 ta' Settembru 1941, u t-tlieta l-oħra ġew stabbiliti f'Ottubru 1969. M'hemm l-ebda unitajiet amministrattivi uffiċjali ta' livell aktar baxx, iżda l-Aġenzija għall-Iżvilupp tal-Kunsill tal-Belt ta' Riga qed taħdem fuq pjan, li uffiċjalment tagħmel Riga tikkonsisti fi 58 distrett. L-ismijiet attwali ġew ikkonfermati fit-28 ta' Diċembru, 1990.

Klima 

Il-klima ta' Riga hija kontinentali umda (Köppen Dfb). L-aktar xhur kesħin huma Jannar u Frar, meta t-temperatura medja hija ta' -5 °C (23 °F), iżda jistgħu jiġu osservati temperaturi baxxi sa -20 sa -25 °C (-4 sa -13 °C) F) kważi kull sena fl-iktar ġranet kesħin. Il-viċinanza tal-baħar tikkawża xita u ċpar frekwenti tal-ħarifa. Kopertura kontinwa tas-silġ jista 'jdum tmenin jum. Is-Sjuf f'Riga huma ħfief u b'xita b'temperatura medja ta' 18 °C (64 °F), filwaqt li t-temperatura fl-iktar ġranet sħan tista' taqbeż it-30 °C (86 °F).

Gvern 

Il-kap tal-gvern tal-belt ta 'Riga huwa s-sindku jew uffiċjalment il-president tal-Kunsill tal-Belt ta' Riga. Hija assistita minn viċi sindku wieħed jew aktar (viċi sindki). Is-sindku attwali minn Ottubru 2020 huwa Mārtiņš Staķis elett mill-Moviment Għal!, li hija parti minn fazzjoni progressiva, iżda fl-24 ta' Marzu 2022, telaq mill-partit. It-tliet partiti l-oħra fil-koalizzjoni fil-gvern ingħataw kariga ta' deputat sindku kull wieħed.

Il-kunsill tal-belt huwa istituzzjoni eletta demokratikament u huwa l-awtorità finali tat-teħid tad-deċiżjonijiet fil-belt. Il-Kunsill huwa magħmul minn 60 membru jew deputat li jiġu eletti kull erba' snin. Il-Presidju tal-Kunsill tal-Belt ta' Riga huwa magħmul miċ-Chairman tal-Kunsill tal-Belt ta' Riga u rappreżentanti delegati mill-partiti politiċi jew blokki tal-partiti eletti fil-Kunsill tal-Belt. Minn Frar sa Ottubru 2020, il-karigi ta' sindku u viċi sindku ġew sospiżi u l-kunsill innifsu ġie xolt u sostitwit b'amministrazzjoni interim ta' rappreżentanti minn tliet ministeri tal-gvern sakemm saru elezzjonijiet rapidi fl-2020.

Demografija 

B'605,800 abitant fl-2022, skont l-Uffiċċju Ċentrali tal-Istatistika Latvjan, Riga kienet l-akbar belt fl-istati Baltiċi, għalkemm il-popolazzjoni tagħha naqset minn ftit aktar minn 900,000 fl-1991 [10] u l-popolazzjoni ta' Vilnius għadha kemm naqset. . Kawżi notevoli jinkludu l-emigrazzjoni u rati baxxi tat-twelid. Skont id-dejta tal-2022, il-Latvjani etniċi kienu jiffurmaw 47.4% tal-popolazzjoni ta' Riga. Ir-Russi kienu jiffurmaw 35.7%, il-Belaruss 3.6%, l-Ukraini 3.5%, il-Pollakki 1.7%, etniċi oħra kienu jikkonsistu fi 8.2%. B'paragun, 63.0% tal-popolazzjoni totali tal-Latvja kienet etnikament Latvjana, 24.2% Russu, 3.1% Belarussu, 2.2% Ukrain, 1.9% Pollakk, 1.1% Litwan u l-bqija ta' oriġini oħra.

Wara r-restawr tal-indipendenza tal-Latvja fl-1991, l-immigranti tal-era Sovjetika (u kwalunkwe mid-dixxendenti tagħhom imwielda qabel l-1991) ma kisbux awtomatikament iċ-ċittadinanza Latvjana minħabba li kienu emigraw lejn it-territorju tal-Latvja matul is-snin li l-Latvja kienet parti mill-Unjoni Sovjetika. Is-sehem tal-Latvjani etniċi f'Riga żdied minn 36.5% fl-1989 għal 47.4% fl-2022. B'kuntrast, is-sehem tar-Russi naqas minn 47.3% għal 35.7% fl-istess perjodu. Mill-2022, iċ-ċittadini tal-Latvja kienu jiffurmaw 79.0%, dawk li mhumiex ċittadini 15.3%, u ċ-ċittadini ta 'pajjiżi oħra 5.6% tal-popolazzjoni ta' Riga.

Ekonomija 

Riga hija waħda miċ-ċentri ekonomiċi u finanzjarji ewlenin tal-istati Baltiċi. Madwar nofs l-impjiegi kollha fil-Latvja jinsabu f'Riga u l-belt tiġġenera aktar minn 50% tal-PGD tal-Latvja, kif ukoll madwar nofs l-esportazzjonijiet tal-Latvja. L-akbar esportaturi huma fil-prodotti tal-injam, it-teknoloġija tal-informazzjoni, il-manifattura tal-ikel u x-xorb, il-farmaċewtiċi, it-trasport u l-metallurġija. Il-port ta' Riga huwa wieħed mill-akbar fil-Baltiku. Immaniġġja rekord ta' 34 miljun tunnellata ta' merkanzija fl-2011 u għandu potenzjal għal tkabbir futur bi żviluppi ġodda tal-portijiet fi Krievu Sala.  It-turiżmu huwa wkoll industrija kbira f'Riga, u wara tnaqqis matul it-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku globali tal-aħħar tas-snin 2000, kiber bi 22 % fl-2011 biss.

Riga kienet iddestinata li ssir iċ-ċentru finanzjarju dinji tal-ex Unjoni Sovjetika. Bank, li pprovda livelli għoljin ta' segretezza lill-klijenti tiegħu, ikkummerċjalizza lilu nnifsu bħala "Aħna eqreb mill-Isvizzera!". Fit-28 ta' Lulju 1995, għoxrin bank Latvjan bl-għajnuna ta' nies mill-Borża ta' Pariġi organizzaw il-Borża ta' Riga, li kienet l-ewwel borża fil-Latvja f'Riga.

Kultura

Teatri 

L-Opra Nazzjonali tal-Latvja twaqqfet fl-1918. Ir-repertorju tat-teatru jinkludi l-kapolavuri kollha tal-opra. L-Opra Nazzjonali tal-Latvja hija famuża mhux biss għall-opri tagħha, iżda wkoll għall-kumpanija tal-ballet tagħha.

It-Teatru Nazzjonali Latvjan twaqqaf fl-1919. It-Teatru Nazzjonali Latvjan jippreserva t-tradizzjonijiet tal-iskola tad-drama Latvjana. Huwa wieħed mill-akbar teatri fil-Latvja.
It-Teatru Russu Mikhail Chekhov Riga huwa l-eqdem teatru tad-drama professjonali fil-Latvja, stabbilit fl-1883. Ir-repertorju tat-teatru jinkludi drammi klassiċi u wirjiet sperimentali minn drammaturi Russi u barranin.

It-Teatru Daile infetaħ għall-ewwel darba fl-1920. Huwa wieħed mill-aktar teatri ta' suċċess fil-Latvja u huwa distint mill-produzzjonijiet frekwenti tiegħu ta' drammi moderni barranin. 

It-Teatru tal-Pupi tal-Istat tal-Latvjan twaqqaf fl-1944 u jippreżenta wirjiet għat-tfal u għall-adulti.

It-Teatru Ġdid ta' Riga infetaħ fl-1992.

Logħob Korali Dinji 

Riga ospitat il-Logħob Korali Dinji biannwali 2014 mid-9 sad-19 ta' Lulju 2014, li ħabtet mal-isem tal-belt bħala l-Kapitali Ewropea tal-Kultura għall-2014. L-avveniment, organizzat mill-fondazzjoni korali Interkultur, iseħħ f'Riga. diversi bliet ospitanti kull sentejn u oriġinarjament kienet magħrufa bħala l-“Olimpjadi tal-Kor”. L-avveniment jara regolarment aktar minn 15,000 korista f'aktar minn 300 kor minn aktar minn 60 pajjiż jikkompetu għal midalji tad-deheb, tal-fidda u tal-bronż f'aktar minn 20 kategorija. Il-kompetizzjoni hija maqsuma wkoll f'kompetizzjoni taċ-champions u kompetizzjoni miftuħa biex ikunu jistgħu jipparteċipaw korijiet ta' kull sfond. Workshops u festivals korali huma wkoll xhieda fil-bliet ospitanti u ħafna drabi huma miftuħa għall-pubbliku.

Arkitettura 

It-Torri tar-Radju u t-Televiżjoni ta' Riga huwa l-ogħla struttura fil-Latvja u l-Istati Baltiċi, u waħda mill-ogħla fl-Unjoni Ewropea, li tilħaq 368.5 m (1,209 pied). Iċ-ċentru ta 'Riga għandu wkoll ħafna eżempji eċċellenti ta' arkitettura tal-Qawmien Gotiku, bħall-Librerija ta 'Kalpaka Boulevard, u grupp ta' arkitettura Art Nouveau, kif ukoll Belt il-Qadima medjevali.

Art Nouveau 

Riga għandha waħda mill-akbar kollezzjonijiet ta' bini Art Nouveau fid-dinja, b'mill-inqas 800 binja. Dan huwa dovut għall-fatt li fl-aħħar tad-19 u l-bidu tas-seklu 20, meta l-Art Nouveau kien fl-aqwa tal-popolarità tiegħu, Riga esperjenza boom finanzjarju u demografiku bla preċedent. Fil-perjodu tal-1857 il-popolazzjoni tagħha kibret minn 282,000 (256,200 f'Riga stess u 26,200 abitant ieħor barra l-limiti tal-belt fid-distrett tal-wirt u l-belt militari ta' Ust-Dvinsk) għal 472,100 fl-1913. klassi tan-nofs użaw il-ġid akkwistat tagħhom biex jibnu blokki ta' appartamenti imponenti barra l-ħitan tal-belt il-qadima.Periti lokali, l-aktar gradwati tal-Università Teknika ta' Riga, ħaddnu l-movimenti Ewropej attwali u, b'mod partikolari, l-Art Nouveau. Bejn l-1910 u l-1913, bejn 300 u 500 bini ġdid inbnew kull sena f'Riga, il-biċċa l-kbira minnhom fl-istil Art Nouveau u ħafna minnhom barra l-Belt il-Qadima.

Sport 

Riga għandha storja rikka tal-basketball. Fis-snin ħamsin, Rīgas ASK sar l-aqwa klabb fl-Unjoni Sovjetika u wkoll fl-Ewropa, u rebaħ l-ewwel tliet edizzjonijiet tat-Tazza taċ-Champions tal-Klabbs Ewropej tal-Irġiel mill-1958 sal-1960.

Fl-1960, ASK ma kienx l-uniku tim minn Riga li ħa l-kuruna Ewropea. TTT Riga kiseb l-ewwel titlu fit-Tazza Ewropea tal-Klabbs taċ-Champions tan-Nisa, biex b'hekk Riga saret il-kapitali tal-basketball Ewropew għax għall-ewwel u, sal-lum, l-unika darba fl-istorja tal-basketball Ewropew, klabbs mill-istess belt kienu kompetituri Ewropej. champions tal-klabbs maskili u femminili.

Fl-2015, Riga kienet waħda mill-ospiti tal-EuroBasket 2015.

Klabbs sportivi 

Basketball BK VEF Rīga – Tim professjonali tal-basketball li huwa tliet darbiet champion tal-Latvja. Il-VEF tipparteċipa wkoll f'kompetizzjoni internazzjonali ta' livell għoli bħall-Eurocup

Barons LMT – Tim tal-basketball tal-irġiel, darbtejn champion tal-Latvja u rebbieħ tal-FIBA ​​EuroCup 2008.

TTT Riga – Tim tan-nisa tal-basketball li, bejn l-1960 u l-1982, rebaħ tmintax-il titlu FIBA ​​​​EuroLeague Women.
Ice Hockey
Dinamo Riga – Klabb professjonali tal-hockey fuq is-silġ stabbilit fl-2008. Lagħab fil-Kontinental Hockey League sal-2022. Dinamo twaqqfet bħala suċċessur tal-eks tim tal-hockey fuq is-silġ bl-istess isem, li twaqqfet fl-1946 iżda ma baqgħetx teżisti fid-dsatax u disgħin. ħamsa.

HK Riga – klabb taż-żgħażagħ tal-hockey li jilgħab fil-Minor Hockey League.

Futbol - Riga FC – Riga Football Club, komunement magħruf bħala Riga FC, ġie stabbilit fl-2015 wara l-għaqda ta' żewġ timijiet ibbażati f'Riga: FC Caramba Riga u Dinamo Rīga. Fl-2018 ġew ipproklamati ċampjins tal-Virslīga Latvian Higher League għall-ewwel darba.
RFS - FK Rīgas Futbola Skola, magħrufa bħala RFS, hija bbażata fuq l-akkademja tal-Iskola tal-Futbol ta' Riga (RFS), stabbilita fl-1962.
FS Metta-LU – Imwaqqfa fl-2006. Metta tilgħab il-logħob tad-dar tagħha f'Daugava Stadium.
JDFS Alberts: Jura Docenko Futbola Skola Alberts, komunement magħrufa bħala JDFS Alberts, twaqqfet bħala skola tal-futbol fl-2008 u aktar tard saret tim professjonali tal-kampjonat tal-futbol Latvjan.

Riga United FC -FC Ġdid

Klabbs tal-futbol xolti: Skonto FC – Skonto FC kien klabb tal-futbol stabbilit fl-1991. Il-klabb rebaħ erbatax-il titlu konsekuttiv tal-Higher League Latvjan. Għal żmien twil kien il-qalba tat-tim nazzjonali tal-futbol tal-Latvja. Wara problemi finanzjarji, il-klabb ġie degradat għall-Ewwel League Latvjan fl-2016 u fallut f'Diċembru ta' dik is-sena u sussegwentement ġie xolt.

JFK Olimps lagħab fl-ewwel diviżjoni tal-futbol Latvjan. Il-klabb ġie mwaqqaf fl-2005 u xolt fl-2012. Skont studju ta' Jannar 2011, il-klabb kien l-iżgħar tim fl-Ewropa, b'età medja ta' 19.02 sena.

Faċilitajiet sportivi 

Arena Riga – Arena b'ħafna użi mibnija fl-2006 bħala l-post ewlieni għall-Kampjonat Dinji tal-Ice Hockey tal-Irġiel tal-2006. Jospita 14,500 ruħ u ospita avvenimenti tal-hockey fuq is-silġ, basketball, u volleyball, kif ukoll Red Bull X-Fighters.

Skonto Stadium – Stadju tal-futbol mibni fl-2000. Huwa l-istadium ewlieni użat għal-logħbiet tat-tim nazzjonali tal-futbol tal-Latvja u l-grawnd domestiku ta' Riga FC. L-istadium qabel kien il-grawnd domestiku ta' Skonto FC qabel ix-xoljiment tat-tim.

Daugava Stadium – Stadium mibni fl-1958, użat kemm għall-futbol kif ukoll għall-atletika.

Stadium tal-Università ta' Latvijas

Biķernieki Complex Sports Base – Il-kumpless ewlieni tal-isport tal-muturi tal-Latvja.

Avvenimenti sportivi 

Kampjonati tad-Dinja tal-2023 fl-Atletika fit-Tlielaq fit-Toroq
eurobasketball 1937
Kampjonati Ewropej tal-Atletika tal-Juniors tal-1999
Eurobasket tan-Nisa 2009
Kampjonat Dinji tal-Hockey tas-Silġ tal-irġiel tal-2006
maratona riga
2013 Kampjonati Dinji tan-Nisa Curling
2014 Cricket Latvia play Masstor Cricket Club
EuroBasket 2015
Kampjonat Dinji tal-Irġiel Floorball 2016
Kampjonat Dinji IIHF 2021
FIDE Grand Swiss Tournament 2021

Trasport 

Riga, bil-pożizzjoni ġeografika ċentrali tagħha u l-konċentrazzjoni tal-popolazzjoni, dejjem kienet iċ-ċentru infrastrutturali tal-Latvja. Diversi awtostradi nazzjonali jibdew f'Riga, u r-rotta Ewropea E22 taqsam Riga mil-lvant u l-punent, filwaqt li Via Baltica taqsam Riga min-nofsinhar u t-tramuntana.

Bħala belt max-xmara, Riga għandha wkoll diversi pontijiet. L-eqdem pont wieqaf huwa l-Pont tal-Ferroviji, li huwa wkoll l-uniku pont tal-ferrovija f'Riga. Il-Pont tal-Ġebel (Akmens Leans) jgħaqqad Old Riga u Pārdaugava; il-Gżira Bridge (Salu Leans) jgħaqqad Maskavas Forštate u Pārdaugava permezz ta' Zaķusala; u l-Pont tas-Sartu (Vanšu jxaqleb) jgħaqqad Riga l-Qadima u Pārdaugava permezz ta' Ķīpsala. Fl-2008, l-ewwel stadju tar-rotta l-ġdida tal-Pont tan-Nofsinhar (Dienvidu Leans) madwar id-Daugava tlesta u nfetaħ għat-traffiku fis-17 ta' Novembru.

Is-South Bridge kien l-akbar proġett ta' kostruzzjoni fl-istati Baltiċi f'20 sena u l-iskop tiegħu kien li tnaqqas il-konġestjoni tat-traffiku fiċ-ċentru tal-belt. Proġett ta' kostruzzjoni maġġuri ieħor huwa l-Kuritur tat-Trasport tat-Tramuntana ta' Riga ppjanat; il-pjan dettaljat tiegħu għall-ewwel segment tlesta fl-2015.

Il-Port Ħieles ta' Riga jiffaċilita t-traffiku tal-merkanzija u tal-passiġġieri bil-baħar. Il-laneċ tal-baħar jgħaqqdu t-terminal tal-passiġġieri ta' Riga ma' Stokkolma operata minn Tallink. Riga għandha ajruport wieħed attiv li jaqdi linji tal-ajru kummerċjali: l-Ajruport Internazzjonali ta' Riga (RIX), mibni fl-1973. Ir-rinnovazzjoni u l-modernizzazzjoni tal-ajruport tlestiet fl-2001, li tikkoinċidi mat-800 anniversarju tal-belt. Fl-2006 ġiet inawgurata espansjoni ġdida tat-terminal. L-estensjoni tar-runway tlestiet f'Ottubru 2008 u l-ajruport issa jista' jakkomoda ajruplani kbar bħall-Airbus A340, Boeing 747, 757, 767 u 777. Mill-2014 qed tinbena estensjoni oħra tat-terminal. In-numru annwali ta' passiġġieri żdied minn 310,000 fl-1993 għal 4.7 miljun fl-2014, u b'hekk l-Ajruport Internazzjonali ta' Riga l-akbar fl-Istati Baltiċi.

L-ajruport internazzjonali preċedenti ta' Riga, l-Ajruport ta' Spilve, li jinsab 5 km (3 mi) miċ-ċentru tal-belt ta 'Riga, jintuża għal inġenji tal-ajru żgħar, taħriġ tal-bdoti, u avjazzjoni rikreattiva. Riga kienet ukoll dar għal bażi tal-ajru militari matul il-Gwerra Bierda - Rumbula Airbase.

It-trasport pubbliku fil-belt huwa pprovdut minn Rīgas Satiksme, li topera numru kbir ta 'tramms, karozzi tal-linja, u trolleybuses fuq netwerk estensiv ta' rotot madwar il-belt. Barra minn hekk, sal-2012, ħafna sidien privati ​​operaw servizzi ta 'minibus, u wara l-Kunsill tal-Belt stabbilixxa l-kumpanija tat-trasport unifikata Rīgas mikroautobusu satiksme, u stabbilixxa monopolju fuq is-servizz.

Ir-Riga International Coach Terminal joffri konnessjonijiet nazzjonali u internazzjonali tal-kowċis.

Hekk kif il-popolazzjoni tal-belt ta' Riga bdiet toqrob lejn miljun ruħ fis-snin tmenin, il-belt saret eliġibbli (mill-istandards Sovjetiċi ta' dak iż-żmien) għall-bini ta' sistema tal-metro ta' Riga Metro, li kienet titħallas għaliha mis-Sovjetika. gvern. Madankollu, it-tnaqqis fil-popolazzjoni u n-nuqqas ta' fondi wara l-indipendenza tal-Latvja temmew dan il-pjan.

Riga hija konnessa mal-bqija tal-Latvja b'ferroviji domestiċi operati mill-kumpanija nazzjonali Passenger Train, li l-kwartieri ġenerali tagħha huma f'Riga. L-istazzjon tal-ferrovija prinċipali huwa l-Istazzjon Ċentrali ta' Riga. Għandu waqfiet tat-trasport pubbliku fit-toroq Satekles iela, 13. janvāra iela Marijas iela u Merķeļa iela. Hemm ukoll servizzi ferrovjarji internazzjonali lejn ir-Russja u l-Belarus, u qed tippjana li terġa' titqajjem it-traffiku ferrovjarju tal-passiġġieri mal-Estonja. Servizz internazzjonali bil-lejl huwa bil-ferroviji Latvia Express (Latvjan: Latvijas Ekspresis). Proġett TEN-T imsejjaħ Rail Baltica jipprovdi għall-kostruzzjoni ta' linja ferrovjarja ta' veloċità għolja minn Riga li tgħaqqad Tallinn ma' Varsavja bl-użu ta' gauge standard, mistenni li jibda jaħdem fl-2024. Ferroviji Latvjani (Latvjan : Latvijas dzelzceļš) jew LDz) topera l-Mużew tal-Istorja tal-Ferroviji tal-Latvja f'Riga.

Universitajiet 

Università tal-Latvja (LU)
Akkademja tal-Arti Latvjana (LMA)
Università Teknika ta' Riga (RTU)
Università ta' Riga Stradiš (RSU)
Fakultà tal-Liġi ta' Riga (RGSL)
Skola tal-Ekonomija ta' Stokkolma f'Riga (SSE Riga)
BA Skola tan-Negozju u Finanzi (BA)
Istitut tat-Trasport u t-Telekomunikazzjoni (TTI)
Riga Skola Internazzjonali tal-Ekonomija u l-Amministrazzjoni tan-Negozju (RISEBA)
Università ta' Turiba
Istitut Aeronawtiku ta' Riga (RAI)

Nies notevoli

Servizz pubbliku 

Sir Isaiah Berlin (1909–1997), teorist, filosofu u storiku tal-ideat soċjali u politiku Brittaniku
Emil Friedrich von Boetticher (1836–1907) politiku, burgomastru ta' Riga
Friedrich Heinrich von Boetticher (1826–1902) pubblikatur, bejjiegħ tal-kotba, studjuż u storiku tal-arti Ġermaniż.
Deniss Čalovskis (imwieled fl-1985), hacker tal-kompjuter Latvjan li ħoloq il-virus Gozi.
Valdis Dombrovskis (imwieled fl-1971), politiku Latvjan u Kummissarju tal-UE
Laila Freivalds (imwielda fl-1942), eks Ministru Żvediż għall-Ġustizzja u Viċi Prim Ministru tal-Isvezja
Juris Hartmanis (imwieled fl-1928), xjenzat tal-kompjuter Latvjan-Amerikan, rebaħ il-Premju Turing tal-1993
Nicolai Hartmann (1882–1950), filosofu Ġermaniż Baltiku, metafiziku importanti
Johann Gottfried Herder (1744–1803), filosofu, teologu, poeta u kritiku letterarju Ġermaniż
Albert Woldemar Hollander (1796–1868), edukatur u pedagogu Ġermaniż.
Yeshayahu Leibowitz (1903–1994), intellettwali pubbliku Iżraeljan u polimat
Yosef Mendelevich (imwieled fl-1947), refusenik Lhudi mill-Unjoni Sovjetika, magħruf bħala "Priġunier ta' Sion"
Ernst Munzinger (1887–1945), uffiċjal Ġermaniż tal-Abwehr (Intelliġenza tal-Armata), aktar tard anti-Nazista
Valters Nollendorfs (imwieled fl-1931), president tal-bord tal-Mużew tal-Okkupazzjoni tal-Latvja
Alfred Rosenberg (1892–1946), Ġermaniż Baltiku teorista u ideologu tal-Partit Nazista
Johann Steinhauer (1705–1779) intraprenditur, riformatur soċjali u sid tal-art Latvjan
Charlotte Wahl (1817–1899), filantropa mwielda fil-Latvja
Tatiana Warsher (1880–1960), arkeologu Russa magħrufa għall-istudji tagħha ta' Pompej

L-Arti 

Rutanya Alda (born 1942), a Latvian-American actress
Mikhail Baryshnikov (born 1948), a Russian dancer, choreographer and actor
Léopold Bernhard Bernstamm (1859–1939), a Russian sculptor
Gunnar Birkerts (1925–2017), a Latvian-American architect
Leonīds Breikšs (1908–1942), a Latvian poet, author and newspaper editor
Jacob W. Davis (born Jākobs Jufess) (1831–1908) an American tailor, invented modern jeans.
Mikhail Eisenstein (1867–1920) a Latvian civil engineer and architect
Sergei Eisenstein (1898–1948), a Soviet Russian film director, filmed Battleship Potemkin
Heinz Erhardt (1909–1979), a Baltic German comedian, musician and entertainer
Artur Fonvizin (1883–1973), a Soviet painter of watercolors
Elīna Garanča (born 1976), a Latvian operatic mezzo-soprano
Philippe Halsman (1906–1979), an American portrait photographer
Aivars Kalējs (born 1951), a Latvian composer, organist and pianist
Gidon Kremer (born 1947), a Latvian classical violinist and conductor
Barbara von Krüdener (1764–1824), a Baltic German author, religious mystic and Pietist Lutheran theologian.
Ivan Krylov (1769–1844), a Russian fable writer
DJ Lethal (born 1972), an American music producer, real name Leor Dimant
Alan Melikdjanian (born 1980), a Latvian-American independent filmmaker known as Captain Disillusion
Raimonds Pauls (born 1936), a Latvian composer and piano player
Kristjan Jaak Peterson (1801–1822), an Estonian poet
Valentin Pikul (1928–1990), a Soviet historical novelist
Marie Seebach (1829–1897) a German actress.
Ksenia Solo (born 1987), a Latvian-Canadian actress and activist

Xjenza 

Ernst von Bergmann (1836–1907), a Baltic German surgeon, pioneer of aseptic surgery
Walter von Boetticher (1853–1945) a German historian, genealogist and physician.
Jakob Benjamin Fischer (1731–1793), a Baltic German naturalist and apothecary
Lola Hoffmann (1904–1988), a physiologist, psychiatrist and guide to self-development and transformation
Charles Kalme (1939–2002), an American mathematician and International Master of chess
Karlis Kaufmanis (1910–2003), astronomer, he lectured that the Star of Bethlehem was a conjunction in 7 BC of the planets Jupiter and Saturn
Mstislav Keldysh (1911–1978), a Soviet mathematician, worked on the first artificial satellite
George Nagobads (born 1921), American physician, recipient of the Paul Loicq Award.
Wilhelm Ostwald (1853–1932), a Baltic German chemist, Nobel Prize in Chemistry in 1909
Georg August Schweinfurth (1836–1925) a Baltic German botanist and ethnologist who explored East Central Africa.
Georg von Tiesenhausen (1914–2018), a Baltic German American rocket scientist.
Juris Upatnieks (born 1936), a Latvian-American physicist and inventor, pioneer in the field of holography.
Friedrich Zander (1887–1933), a Baltic German engineer, designed the first Soviet liquid-fueled rocket
Walter Zapp (1905–2003), a Baltic German inventor, he created the Minox subminiature camera.

Sport 

Helmuts Balderis (imwieled fl-1952) eks plejer tal-hockey tas-silġ Latvjan
Dāvis Bertāns (imwieled fl-1992), plejer professjonali tal-basketball Latvjan
Jānis Beinarovičs (1907-1967), lottatur Latvjan
Andris Biedriņš (imwieled fl-1986), eks plejer tal-basketball Latvjan
Sergejs Boldaveško (imwieled fl-1970), plejer irtirat tal-hockey fuq is-silġ, imwieled f'Riga
Teddy Blueger (imwieled fl-1994), plejer tal-hockey fuq is-silġ għall-Pittsburgh Penguins
Tanhum Cohen-Mintz (1939–2014), plejer tal-basketball Iżraeljan
Kaspars Dubra (imwieled fl-1990), futboler b'50 logħba għat-Latvja
Zemgus Girgensons (imwieled fl-1994), plejer tal-hockey fuq is-silġ, l-ogħla Latvjan li qatt ġie abbozzat fl-NHL Entry Draft
Jørgen Hviid (1916–2001), atleta Daniż u Latvjan; hockey fuq is-silġ, speed skating u tbaħħir.
Miervaldis Jurševskis (1921–2014), kaptan taċ-ċess Latvjan-Kanadiż taċ-ċess u artist professjonali.
Matīss Kivlenieks (1996–2021), goaltender tal-hockey fuq is-silġ għall-Columbus Blue Jackets
Elvis Merzļikins (imwieled fl-1994), goaltender tal-hockey fuq is-silġ għall-Columbus Blue Jackets
Anete Muižniece-Brice (imwielda fl-1962), eks plejer tal-basketball
Jeļena Ostapenko (imwielda fl-1997) tennista tan-nisa, rebbieħa tal-2017 French Open – Singles tan-nisa
Sandis Ozoliņš (imwieled fl-1972), plejer tal-hockey tas-silġ Latvjan, seba' darbiet NHL All-Star, champion tat-Tazza Stanley]]
Marians Pahars (imwieled fl-1976), plejer tal-futbol b'75 logħba għat-Latvja
Alexei Shirov (imwieled fl-1972), Granmastru taċ-ċess Latvjan / Spanjol, ikklassifikat fit-tieni post fid-dinja fl-1994
Mikhail Tal (1936–1992), grandmastru taċ-ċess Sovjetiku-Latvjan, 8th. Champion Dinji taċ-Ċess.
Valdis Valters (imwieled fl-1957) plejer tal-basketball Latvjan irtirat.

Ġemellaġġi 

Riga hija ġemellata:

 Aalborg, Danimarka
 Almaty, Każakistan
 Astana, Każakistan
 Beijing, Ċina
 Bordeaux, Franza
 Bremen, Ġermanja
 Cairns, Awstralja
 Dallas, Stati Uniti
 Firenze, Italja
 Kaunas, Litwanja
 Kyiv, Ukrajna
 Kobe, Ġappun
 Norrköping, Isvezja
 Pori, Finlandja
 Rostock, Ġermanja
 Santiago, Ċili
 Stokkolma, Isvezja
 Suzhou, Ċina
 Taipei, Tajwan
 Slough, Ingilterra, Renju Unit
 Tallinn, Estonja
 Tartu, Estonja
 Tashkent, Użbekistan
 Tbilisi, Ġeorġja
 Vilnius, Litwanja
 Varsavja, Polonja
 Yerevan, Armenja

Ħoloq esterni 
 www.riga.lv

Referenzi 
Bliet kapitali fl-Ewropa
Bliet Ewropej
Siti ta' Wirt Dinji
Latvja