Nisa f’Malta
Il-kunċett tan-Nisa f’Malta jirreferi, fost affarijiet oħra, għall-istatus soċjali tan-nisa fis-soċjetà Maltija f’kuntesti differenti tal-imgħoddi u tal-preżent fl-istorja ta’ Malta.

Edukazzjoni 
Il-Knisja Kattolika Rumana f’Malta ma tantx ippromwoviet wisq ir-rwol tan-nisa fis-soċjetà, minn tal-inqas sas-seklu 20, għaliex kienet tal-fehma li r-rwol tan-nisa f’ħajjithom kien li jiżżewġu, ikollhom it-tfal u jieħdu ħsieb ix-xogħol tad-dar.

L-edukazzjoni tal-bniet u tan-nisa f’Malta tindika: “...evidenza ta’ impenn notevoli għall-iżvilupp sħiħ tal-bniet u tan-nisa f’soċjetá globali”.

Politika u suffraġju 
Mill-għoti tas-suffraġju universali f’Malta fl-1947 ġew ikkontestati ħmistax-il elezzjoni ġenerali. 73 mara biss ikkontestaw f’dawn l-elezzjonijiet. Min-naħa l-oħra, l-għadd ta’ rġiel li kkontestaw f’dawn l-elezzjonijiet qabżu l-1,000. Madankollu, f’dawn l-aħħar snin, l-għadd ta’ nisa li kkontestaw fl-elezzjonijiet ġenerali żdied. Fil-fatt, 24 kandidat mara ikkuntestaw fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1998, l-ogħla numru fl-istorja, u sitta minnhom ġew eletti. B’hekk kien hemm rata ta’ suċċess għan-nisa ta’ 25 %.

Fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1947 kien hemm l-iżgħar għadd ta’ kandidati nisa, fejn ikkontestaw żewġ nisa biss. Madankollu, ir-riżultat wassal għal rata ta’ suċċess ta’ 50 %, ladarba Agatha Barbara ġiet eletta. L-elezzjonijiet ġenerali tal-1955 kellhom l-iktar rata baxxa ta’ suċċess ta’ 14.3 % għall-kandidati nisa, fejn ġiet eletta biss kandidata mara waħda minn seba’. Fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ wara, ir-rata ta’ suċċess żdiedet bil-mod, sakemm fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1976 kien hemm rata ta’ suċċess ta’ 42.3 % għall-kandidati nisa, fejn ġew eletti tliet kandidati nisa minn seba’. Dawn kienu Agatha Barbara u Evelyn Bonaci għall-Partit Laburista u Anne Agius Ferrante għall-Partit Nazzjonalista li kisbet siġġu wara elezzjoni suppletiva.

Madankollu, ir-rati ta’ suċċess tal-ewwel u tat-tielet elezzjonijiet mirbuħa minn kandidati nisa qatt ma ntlaħqu sa issa (fl-1947 kienet 50 % filwaqt li fl-1951 kienet 57.1 %). Ir-rata bil-mod il-mod telgħet għal 42.9 % fl-1976, iżda dan l-andament pożittiv intilef u r-rata ta’ suċċess niżlet għal 20 % fl-1981. Fl-2003 reġgħet telgħet għal 28.6 %, bl-istess riżultat li kien inkiseb fl-1998, b’sitt membri parlamentari nisa, tlieta f’wieħed miż-żewġ partiti politiċi ewlenin f’Malta.

Liġijiet dwar il-ħtif u ż-żwieġ 
Fl-2015, Malta ġiet ikkritikata minn Equality Now (“Ugwaljanza Issa”), għal liġi li, f’ċerti ċirkostanzi, tista’ tippreskrivi l-piena ta’ raġel li jaħtaf mara, jekk wara li jaħtafha, ir-raġel u l-mara jiżżewġu (l-Artikolu 199 u l-Artikolu 200 tal-Kodiċi Kriminali ta’ Malta). L-artikolu fl-aħħar mill-aħħar ġie abolit permezz tal-Artikolu 24 tal-Att XIII tal-2018.

Referenzi 

Malta
Nisa