Sophia Loren
Sofia Costanza Brigida Villani Scicolone (pronunzja: [soˈfiːa vilˈlaːni ʃʃikoˈloːne]; twieldet fl-20 ta' Settembru 1934), magħrufa professjonalment bħala Sophia Loren ([ˈlɔːren]), hija attriċi Taljana. Hija ġiet imsemmija mill-Istitut Amerikan tal-Films (AFI) bħala waħda mill-ikbar attriċi taċ-ċinema klassiku ta' Hollywood. Sal-2022, Loren hija waħda mill-aħħar attriċi maġġuri li għadhom ħajjin mill-Era tad-Deheb taċ-ċinema ta' Hollywood u hija l-unika persuna ħajja mil-lista tal-AFI.

Imħeġġa biex tattendi lezzjonijiet tar-reċtar wara li ħadet sehem f'konkors tas-sbuħija, Loren bdiet il-karriera tagħha fil-films meta kellha sittax-il sena fl-1950. Hija dehret f'diversi biċċiet u ngħatat rwoli minuri fl-ewwel parti tad-deċennju, sa meta l-kuntratt tagħha għal ħames films mal-Paramount fl-1956 xpruna l-karriera internazzjonali tagħha. Fost il-films li ħadmet f'dak iż-żmien hemm The Pride and the Passion, Houseboat, u It Started in Naples. Matul is-snin 50 tas-seklu 20, hija ħadmet f'films bħala personaġġ sesswalment emanċipat u kienet waħda mill-iżjed sex symbols magħrufa ta' dak iż-żmien.

Il-prestazzjoni ta' Loren bħala Cesira fil-film Two Women (1961) dirett minn Vittorio De Sica rebbaħha l-Academy Award għall-Aqwa Attriċi, u b'hekk saret l-ewwel attriċi li rebħet Oscar għal prestazzjoni mhux bil-lingwa Ingliża. Hija għandha r-rekord li rebħet seba' premjijiet tad-David di Donatello għall-Aqwa Attriċi: Two Women; Yesterday, Today and Tomorrow (1963); Marriage Italian Style (1964, fejn ġiet innominata għat-tieni Oscar); Sunflower (1970); The Voyage (1974); A Special Day (1977) u The Life Ahead (2020). Hija rebħet ħames Golden Globes speċjali (inkluż is-Cecil B. DeMille Award), BAFTA Award, Laurel Award, Grammy Award, it-Tazza Volpi għall-Aqwa Attriċi fil-Festival tal-Films ta' Venezja u l-Premju għall-Aqwa Attriċi fil-Festival tal-Films ta' Cannes. Fl-1991 hija ngħatat l-Academy Honorary Award għall-kisbiet tagħha f'għomorha.

Fil-bidu tas-snin 80 tas-seklu 20, Loren għażlet li tidher f'inqas films. Minn dak iż-żmien 'l hawn, ħadmet f'films bħal Prêt-à-porter (1994), Grumpier Old Men (1995), Nine (2009), u The Life Ahead (2020).

Ħajja bikrija

Familja u tfulija 
Sofia Costanza Brigida Villani Scicolone twieldet fl-20 ta' Settembru 1934 fil-Clinica Regina Margherita f'Ruma, l-Italja, bint Romilda Villani (1910-1991) u Riccardo Scicolone (1907-1976), inġinier tal-kostruzzjoni ta' dixxendenza nobbli (fl-awtobijografija tagħha Loren kitbet li hija intitolata ssejjaħ lilha nnifisha l-Markiża ta' Licata Scicolone Murillo).

Missier Loren, Riccardo Scicolone, irrifjuta li jiżżewweġ lil Villani, u b'hekk ħalla lill-għalliema tal-pjanu u lill-attriċi aspiranti mingħajr sostenn finanzjarju. Loren iltaqgħet ma' missierha tliet darbiet, meta kellha ħames snin, meta kellha sbatax-il sena u fl-1976 fejn is-sodda tal-mewt tiegħu, u stqarret li ħafritlu iżda qatt ma tinsa li abbanduna lil ommha. Il-ġenituri ta' Loren kellhom wild ieħor flimkien, lil oħtha Maria, fl-1938. Scicolone ma riedx jirrikonoxxi formalment lil Maria bħala bintu. Meta Loren kisbet is-suċċess, hija ħallset lil missierha biex oħtha seta' jkollha l-kunjom Scicolone. Loren għandha żewġ aħwa subien tar-rispett min-naħa ta' missierha, Giuliano u Giuseppe. Romilda, Sofia, u Maria għexu man-nanna ta' Loren f'Pozzuoli, qrib Napli.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, il-port u l-impjant tal-munizzjonijiet f'Pozzuoli spiss kien fil-mira tal-bumbardamenti tal-Alleati. Waqt attakk minnhom, waqt li Loren kienet qed tiġri lejn ix-xelter, intlaqtgħet mit-tifrik splussiv u weġġgħet geddumha. Iktar 'il quddiem, il-familja tagħha marret tgħix f'Napli, fejn intlaqgħu minn qrabat distanti. Wara l-gwerra, Loren u l-familja tagħha reġgħu lura f'Pozzuoli. In-nanna ta' Loren Luisa fetħet bar fis-salott tagħhom, u kienet tbigħ liker taċ-ċirasa magħmul id-dar. Romilda Villani kienet iddoqq il-pjanu, Maria kienet tkanta, u Loren kienet tieħu l-ordnijiet mill-imwejjed u lejhom u taħsel il-platti. Il-post kien popolari mal-GIs Amerikani stazzjonati fil-qrib.

Konkorsi tas-sbuħija 
Meta kellha 15-il sena, Loren bħala Sofia Lazzaro ħadet sehem fil-konkors tas-sbuħija ta' Miss Italia 1950 u ġiet assenjata bħala l-Kandidata Nru 2, u waħda mill-erba' kontestanti li rrappreżentaw lir-reġjun ta' Lazio. Hija ntgħażlet bħala waħda mill-aħħar tliet finalisti u rebħet it-titlu ta' Miss Eleganza 1950, filwaqt li Liliana Cardinale rebħet it-titlu ta' Miss Ċinema u Anna Maria Bugliari rebħet it-titlu grandjuż ta' Miss Italia. Fl-2001 reġgħet ħadet sehem bħala president tal-ġurija għall-61 edizzjoni tal-konkors. Fl-2010, Loren inkurunat il-71 rebbieħa tal-konkors Miss Italia.

Kawża l-qorti 
F'Settembru 1999, Loren fetħet kawża l-qorti kontra 79 sit web għall-adulti talli tefgħu ritratti mmodifikati tagħha għerwiena fuq l-internet.

Filmografija

Rikonoxximenti

Klassifikazzjoni 
F'The Motion Picture Herald, l-eżibituri Brittaniċi u Amerikani vvutaw għal Loren fi ħdan l-Istħarriġ dwar l-Iktar Għaxar Atturi li Għamlu Flus:

 1960 – l-iżjed attriċi popolari (it-tielet l-iżjed popolari fir-Renju Unit)
 1961 – it-tieni l-iżjed attriċi popolari (it-tieni l-iżjed attriċi popolari fir-Renju Unit)
 1962 – it-tielet l-iżjed attriċi popolari (is-seba' l-iżjed attriċi popolari fir-Renju Unit)
 1964 – l-iżjed attriċi popolari fir-Renju Unit, l-24 l-iżjed attriċi popolari fl-Amerka
 1965 – ir-raba' l-iżjed attriċi popolari fir-Renju Unit
 1966 – l-erbatax-il attriċi l-iżjed popolari fl-Amerka.

Għażla diskografika

Kanzunetti single 

 1955 – "Mambo Bacan" (from La Fille du Fleuve) / "Nyves" (RCA 18.350 10" 78rpm)
 1956 – "Che m'e 'mparato a fà" / "I wanna a guy" (RCA, A25V-0473, 10" 78rpm)
 1957 – "S'agapò" / "Adoro te" (with Paola Orlandi) (RCA, A25V 0585, 10" 78rpm)
 1958 – "Bing! Bang! Bong!" (from Houseboat) / "Almost in Your Arms" (Philips PB 857 10" 78rpm)
 1960 – "Goodness Gracious Me" / "Grandpa's Grave" (ma' Peter Sellers) (Parlophone, 45-R.4702 7" 45rpm)
 1961 – "Zoo Be Zoo Be Zoo" / "Bangers and Mash" (ma' Peter Sellers) (Parlophone 45-R.4724 7" 45rpm)

Albums 

 1958 – Houseboat (Philips – BBL 7292) – ma' George Duning u Cary Grant
 1960 – Escandalos Imperiales (Heliodor – 610 800) – ma' Maurice Chevalier
 1960 – Peter and Sophia (Parlophone – PCSM 3012, LP) – ma' Peter Sellers
 1963 – Poesie di Salvatore Di Giacomo (CAM, LP)
 1972 – Man of La Mancha (United Artists Records, LP) ma' Peter O'Toole, James Coco, Mitch Leigh, Joe Darion

Kompilazzjonijiet 

 1992 – Le canzoni di Sophia Loren (CGD, 2xCD)
 2006 – Secrets of Rome (Traditional Line, CD)
 2009 – Τι Είναι Αυτό Που Το Λένε Αγάπη – Το Παιδί Και Το Δελφίνι (it:Δίφωνο, CD)

Orkestra Nazzjonali Russa 

 Prokofiev – Peter and the Wolf, Jean-Pascal Beintus – Wolf Tracks. Mikhail Gorbachev, Bill Clinton, Sophia Loren. Russian National Orchestra – Kent Nagano. Pentatone PTC 5186011 (2003)
 Prokofiev – Pedro y el lobo, Jean-Pascal Beintus – Las Huellas del Lobo. Antonio Banderas, Sophia Loren, Russian National Orchestra – Kent Nagano. Pentatone PTC 5186014 (2004).

Biblijografija 

 Loren, Sophia (2015). Yesterday, Today, Tomorrow: My Life, Atria Books, ISBN 978-1476797434.
 Loren, Sophia (1998). Sophia Loren's Recipes and Memories, Gt Pub Corp, ISBN 978-1577193678.
 Loren, Sophia (1984). "Women & Beauty", Aurum Press, ISBN 0-688-01394-5.
 Loren, Sophia (1972). In the Kitchen with Love, Doubleday, Library of Congress Catalog Card 79–183230.
 Loren, Sophia (1971). In Cucina con Amore, Rizzoli Editore.

Referenzi 

Atturi Taljani
Twieldu fl-1934
Nies ħajjin