Bratislava
Bratislava (bis-Slovakk: Prešporok; bil-Ġermaniż: Pressburg jew Preßburg; bl-Ungeriż: Pozsony; bil-Kroat: Požun) hija l-belt kapitali tas-Slovakkja, b'popolazzjoni ta' madwar 460,000 ruħ, filwaqt li hija l-akbar belt tal-pajjiż. Bratislava tinsab fil-lbiċ tas-Slovakkja, hi tokkupa ż-żewġ xtut tax-Xmara Danubu u x-xatt tax-xellug Xmara Morava. Il-Belt tmiss mal-Ungerija u l-Awstrija, hija l-unika kapitali nazzjonali li għandha fruntieri ma' żewġ pajjiżi indipendenti.

Bratislava hija ċentru tal-politika, tal-kultura, u tal-ekonomija tas-Slovakkja. Hija s-sedi tal-president Slovakk, tal-parlament, u tal-Eżekuttiv Slovakk. Fiha hemm diversi universitajiet, mużewijiet, teatri, galleriji u istituzzjonijiet kulturali u edukattivi oħra importanti. Ħafna negozji kbar tas-Slovakkja u istituzzjonijiet finanzjarji wkoll għandhom il-kwartieri ewlenin hemmhekk.

Etimoloġija

Il-belt irċeviet l-isem kontemporanju tagħha fis-16 ta’ Marzu 1919. Sa dakinhar, kienet magħrufa prinċipalment bl-Ingliż bħala "Pressburg" (minn isimha Ġermaniża, Preßburg), peress li wara l-1526 kienet iddominata prinċipalment mill-monarkija tal-Habsburgs. u l-belt kellha popolazzjoni Ġermaniża etnika sinifikanti. Dan huwa t-terminu li minnu huma derivati ​​l-ismijiet Slovakki (Prešporok) u Ċeki (Prešpurk) ta' qabel l-1919.

Il-lingwista Ján Stanislav kien jemmen li l-isem Ungeriż għall-belt, Pozsony, kien attribwit għall-kunjom Božan, probabbilment prinċep li kien s-sid tal-kastell qabel is-sena 950. Għalkemm l-isem Latin kien ibbażat ukoll fuq l-istess kunjom, skont riċerka tal-lessikulogu. Milan Makhtan. , il-verżjoni Ungeriża qatt ma saret uffiċjalment fir-rekords uffiċjali taż-żmien li kien jgħix il-prinċep. Madankollu, it-tliet verżjonijiet kollha kienu relatati ma’ dawk misjuba fis-Slovakk, iċ-Ċek, u l-Ġermaniż: Vratislaburgum (905), Braslavespurch, u Preslavaburc (it-tnejn 907).

L-insedjament medjevali Brezalauspurc (lit. Braslav Castle) kultant huwa attribwit lil Bratislava, iżda l-post attwali ta 'Brezalauspurc huwa s-suġġett ta' dibattitu akkademiku. L-isem modern tal-belt huwa attribwit għall-interpretazzjoni ħażina ta' Pavol Jozef Šafárik ta' Braslav bħala Bratislav fl-analiżi tiegħu tas-sorsi medjevali, li wasslitu biex jivvinta t-terminu Břetislaw, li aktar tard sar Bratislav. 

Matul ir-rivoluzzjoni tal-1918-1919, l-isem 'Wilsonov' jew 'Wilsonstadt' (wara l-President tal-Istati Uniti Woodrow Wilson) ġie propost mill-Amerikani Slovakki, peress li kien jappoġġja l-awtodeterminazzjoni nazzjonali. L-isem Bratislava, li kien intuża biss minn ftit patrijotti Slovakki, sar uffiċjali f’Marzu 1919 bil-għan li isem Slavu jkun jista’ jsostni t-talbiet li l-belt tkun parti miċ-Ċekoslovakkja.

Ismijiet alternattivi oħra għall-belt fil-passat jinkludu Grieg: Ιστρόπολις, romanizzat: Istropolis (li tfisser "belt tad-Danubju", użata wkoll bil-Latin), Ċek: Prešpurk, Franċiż: Presbourg, Taljan: Pressburg, Latin: Posonium, Rumen: Pojon, Kroat: Bratislava u Serb: Братислава.

F'dokumenti eqdem, il-forom Latini Bratislavia, Wratislavia, eċċ., li jirreferu għal Wroclaw, il-Polonja, mhux Bratislava, jistgħu jikkawżaw konfużjoni. Il-belt Pollakka għandha etimoloġija simili minkejja d-differenzi fl-ortografija.

Storja

L-ewwel insedjament permanenti magħruf taż-żona beda bil-kultura Linear Pottery, madwar 5000 QK. C. fl-era Neolitika. Madwar is-sena 200 Q.K. C., it-tribù Ċeltiku Boii waqqaf l-ewwel insedjament ewlieni, belt fortifikata magħrufa bħala oppidum. Huma stabbilixxew ukoll zekka, li tipproduċi muniti tal-fidda magħrufa bħala biatecas.

Iż-żona waqgħet taħt l-influwenza Rumana mill-1 sas-seklu 4 wara Kristu. C. u saret parti mid-Danubjan Limes, sistema ta’ difiża tal-fruntieri. Ir-Rumani introduċew il-kultivazzjoni tad-dielja fiż-żona u bdew tradizzjoni tal-produzzjoni tal-inbid, li għadha sal-lum.

L-Islavi waslu mill-Lvant bejn is-sekli 5 u 6 matul il-Perjodu ta 'Migrazzjoni. Bi tweġiba għall-attakki mill-Avari, it-tribujiet Slavi lokali rrivellaw u stabbilixxew l-Imperu ta' Samo (623–658), l-ewwel politika Slavi magħrufa. Fis-seklu 9, il-kastelli ta’ Bratislava (Brezalauspurk) u Devín (Dowina) kienu ċentri importanti tal-istati Slavi: il-Prinċipat ta’ Nitra u l-Gran Moravja. L-istudjużi ddiskutew l-identifikazzjoni taż-żewġ kastelli mibnija fil-Moravja l-Kbira bħala fortizzi, abbażi ta' argumenti lingwistiċi u n-nuqqas ta' evidenza arkeoloġika konvinċenti.

L-ewwel referenza bil-miktub għal settlement imsejjaħ "Brezalauspurc" tmur mill-907 u hija relatata mal-Battalja ta 'Presburg, li matulha armata tal-Bavarja ġiet megħluba mill-Ungeriżi. Hija relatata mal-waqgħa tal-Moravja l-Kbira, diġà mdgħajfa bit-tħassir intern tagħha stess u taħt attakk mill-Ungeriżi. Il-post eżatt tal-battalja għadu mhux magħruf, b'xi interpretazzjonijiet iqiegħduha fil-punent tal-Lag Balaton.

Fis-seklu 10, it-territorju ta' Pressburg (li aktar tard kien se jsir il-Kontea ta' Pozsony) sar parti mill-Ungerija (imsejjaħ ir-"Renju tal-Ungerija" mill-1000). Żviluppa bħala ċentru ekonomiku u amministrattiv ewlieni fuq il-fruntiera tar-renju. Din il-pożizzjoni strateġika kienet iddestinata li l-belt tkun ix-xena ta' attakki u battalji frekwenti, iżda ġabitilha wkoll żvilupp ekonomiku u status politiku għoli. Ingħatat l-ewwel "privileġġi tal-belt" magħrufa tagħha fl-1291 mir-Re Ungeriż Andrija III, u ġiet iddikjarata belt rjali ħielsa fl-1405 mir-Re Siġimund. Fl-1436 huwa awtorizza lill-belt biex tuża l-arma tagħha stess.

Ir-Renju tal-Ungerija ġie megħlub mill-Imperu Ottoman fil-Battalja ta' Mohács fl-1526. L-Ottomani assedjaw u għamlu ħsara lil Pressburg, iżda naqsu milli jirbħuha. Minħabba l-avvanzi Ottomani fit-territorju Ungeriż, il-belt ġiet innominata l-kapitali l-ġdida tal-Ungerija fl-1536, wara li saret parti mill-Monarkija tal-Habsburg u tat bidu għal era ġdida. Il-belt saret belt ta 'inkurunazzjoni u sede ta' rejiet, arċisqfijiet (1543), in-nobbli u l-organizzazzjonijiet u l-uffiċċji ewlenin kollha. Bejn l-1536 u l-1830, ħdax-il re u reġina Ungeriża ġew inkurunati fil-Katidral ta’ San Martin. Is-seklu 17 kien ikkaratterizzat minn rewwixti kontra l-Habsburgs, ġlied mal-Ottomani, għargħar, pesti u diżastri oħra, li naqqsu l-popolazzjoni.

Pressburg iffjorixxiet matul ir-renju tar-Reġina Marija Tereża fis-seklu 18, saret l-akbar u l-aktar belt importanti fl-Ungerija. Il-popolazzjoni ttriplikat; inbnew ħafna palazzi ġodda, monasteri, mansions u toroq, u l-belt kienet iċ-ċentru tal-ħajja soċjali u kulturali fir-reġjun. Wolfgang Amadeus Mozart ta kunċert fl-1762 fil-Palazz Pálffy. Joseph Haydn għamel fl-1784 fil-Palazz Grassalkovich. Ludwig van Beethoven kien mistieden fl-1796 fil-Palazz Keglević.

Il-belt bdiet titlef l-importanza tagħha taħt ir-renju ta’ iben Marija Tereża, Ġużeppi II, speċjalment wara li l-ġojjelli tal-kuruna nġiebu fi Vjenna fl-1783 f’tentattiv biex jissaħħu r-relazzjonijiet bejn l-Awstrija u l-Ungerija. Sussegwentement, ħafna kwartieri ġenerali marru f'Buda, segwiti minn segment kbir tan-nobbli. Hawn ġew ippubblikati l-ewwel gazzetti bl-Ungeriż u s-Slovakk: Magyar hírmondó fl-1780 u Presspurske Nowiny fl-1783. Matul is-seklu 18, il-belt saret ċentru tal-moviment nazzjonali Slovakk.

L-istorja tal-belt fis-seklu 19 kienet marbuta mill-qrib mal-ġrajjiet ewlenin fl-Ewropa. Il-Paċi ta' Pressburg bejn l-Awstrija u Franza ġiet iffirmata hawn fl-1805. Il-Kastell ta' Theben ġie mħassar mit-truppi Franċiżi ta' Napuljun waqt invażjoni tal-1809. Fl-1825, is-Soċjetà Nazzjonali għall-Istudji Ungeriżi (l-Akkademja tax-Xjenzi Ungeriża tal-lum) twaqqfet fi Pressburg grazzi għal donazzjoni minn István Széchenyi. Fl-1843, l-Ungeriż ġie pproklamat il-lingwa uffiċjali fil-leġiżlazzjoni, l-amministrazzjoni pubblika u l-edukazzjoni mid-Dieta tal-Belt.

Bħala reazzjoni għar-Rivoluzzjonijiet tal-1848, Fernando V iffirma l-hekk imsejħa Liġijiet ta’ April fil-Palazz tal-Primati, li kienu jinkludu l-abolizzjoni tas-serva. Il-belt għażlet in-naħa rivoluzzjonarja Ungeriża, iżda nqabdet mill-Awstrijaċi f'Diċembru 1848.

L-industrija żviluppat malajr fis-seklu 19. L-ewwel ferrovija miġbuda miż-żwiemel fir-Renju tal-Ungerija, minn Pressburg sa Szentgyörgy (Svätý Jur), inbniet fl-1840. Fl-1848 infetħet linja ġdida għal Vjenna bl-użu ta' lokomotivi tal-fwar, u linja għal Pest fl-1850. Ġew imwaqqfa ħafna istituzzjonijiet industrijali, finanzjarji u oħrajn ġodda; pereżempju, l-ewwel bank fis-Slovakkja tal-lum twaqqaf fl-1842. L-ewwel pont permanenti tal-belt fuq id-Danubju, Starý most, inbena fl-1891.

Qabel l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-belt kellha popolazzjoni li kienet 42% Ġermaniża, 41% Ungeriża, u 15% Slovakka.

(Ċensiment tal-1910, il-popolazzjoni kienet influwenzata minn Magyarization [ċitazzjoni meħtieġa]). L-ewwel ċensiment ta' wara l-gwerra fl-1919 iddikjara li l-kompożizzjoni etnika tal-belt kienet 36% Ġermaniża, 33% Slovakka u 29% Ungeriża, iżda dan seta' rrifletta bidla fl-awto-identifikazzjoni, aktar milli skambju ta' rħula. Ħafna nies kienu bilingwi jew trilingwi u multikulturali. Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija u l-formazzjoni taċ-Ċekoslovakkja fit-28 ta 'Ottubru 1918, il-belt ġiet inkorporata fl-istat il-ġdid minkejja r-riluttanza tar-rappreżentanti tagħha. Il-popolazzjoni dominanti Ungeriża u Ġermaniża ppruvat tipprevjeni l-annessjoni tal-belt maċ-Ċekoslovakkja u ddikjaraha belt ħielsa. Madankollu, il-leġjuni Ċekoslovakki okkupaw il-belt fl-1 ta’ Jannar 1919 u għamluha parti miċ-Ċekoslovakkja, kontra x-xewqat tal-popolazzjoni lokali, minħabba l-importanza ekonomika tagħha għall-istat il-ġdid. Il-belt saret is-sede tal-korpi u l-organizzazzjonijiet politiċi tas-Slovakkja u saret il-kapitali tas-Slovakkja fl-4 ta' Frar. Fit-12 ta’ Frar, 1919, il-popolazzjoni Ġermaniża u Ungeriża bdiet protesta kontra l-okkupazzjoni Ċekoslovakka. Skont Marcell Jankovics, avukat, pubbliċist u membru parlamentari Ungeriż, il-leġjuni Ċekoslovaki fetħu n-nar fuq id-dimostranti mhux armati. Is-sorsi Slovakki ma jiċħdux l-isparatura, iżda jżidu li l-leġjunarji kienu qed jiddefendu lilhom infushom kontra l-imġieba vjolenti u aggressiva tad-dimostranti. Gazzetta kontemporanja bil-lingwa Slovakka rrapportat li "folla beżqet fuq is-suldati tagħna, qatgħet il-badges minn fuq il-kpiepel, attakkathom fiżikament u sparathom mit-twieqi."

Fis-27 ta’ Marzu, 1919, l-isem Bratislava ġie adottat uffiċjalment għall-ewwel darba biex jieħu post l-isem Slovakk preċedenti Prešporok. Mingħajr ebda protezzjoni wara l-irtirar tal-armata Ungeriża, ħafna Ungeriżi tkeċċew jew ħarbu. Ċeki u Slovakki ċċaqalqu djarhom lejn Bratislava. L-edukazzjoni bl-Ungeriż u l-Ġermaniż tnaqqset radikalment fil-belt. Saċ-ċensiment Ċekoslovakk tal-1930, il-popolazzjoni Ungeriża ta' Bratislava kienet naqset għal 15.8% (ara l-artiklu tad-Demografija ta' Bratislava għad-dettalji).

Fl-1938, il-Ġermanja Nażista annesset l-Awstrija ġirien fl-Anschluss; aktar tard dik is-sena anness ukoll id-distretti ta’ Petržalka u Devín, li għadhom separati minn Bratislava, għal raġunijiet etniċi, peress li dawn kellhom ħafna Ġermaniżi etniċi. Bratislava ġiet iddikjarata l-kapitali tal-ewwel Repubblika Slovakka indipendenti fl-14 ta' Marzu, 1939, iżda l-istat il-ġdid malajr waqa' taħt l-influwenza Nażista. Fl-1941-1942 u 1944-1945, il-gvern Slovakk il-ġdid ikkoopera fid-deportazzjoni tal-biċċa l-kbira tal-madwar 15,000 Lhudi ta' Bratislava; Ġew trasportati lejn kampijiet ta’ konċentrament, fejn il-biċċa l-kbira nqatlu jew mietu qabel it-tmiem tal-gwerra fl-Olokawst

Bratislava ġiet ibbumbardjata mill-Alleati, okkupata mit-truppi Ġermaniżi fl-1944, u fl-aħħar ittieħdet mit-truppi tat-2 Front Ukrain Sovjetiku fl-4 ta' April, 1945. Sa tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija, il-biċċa l-kbira tal-Ġermaniżi etniċi minn Bratislava ġew evakwati mill-awtoritajiet Ġermaniżi. Xi wħud reġgħu lura wara l-gwerra, iżda dalwaqt tkeċċew mingħajr il-proprjetà tagħhom taħt id-digrieti Beneš, parti minn tkeċċija mifruxa ta' Ġermaniżi etniċi mill-Ewropa tal-Lvant.

Wara li l-Partit Komunista ħataf il-poter fiċ-Ċekoslovakkja fi Frar tal-1948, il-belt saret parti mill-Blokk tal-Lvant. Il-belt annesset art ġdida u l-popolazzjoni żdiedet b'mod sinifikanti, u saret 90% Slovakka. Inbnew żoni residenzjali kbar li jikkonsistu f'bini għoli ta' pannelli prefabbrikati, bħal dawk fid-distrett ta' Petržalka. Il-gvern komunista bena wkoll diversi bini kbir ġdid, bħall-pont Most Slovenského národného povstania u l-kwartieri ġenerali tar-Radju Slovakk.

Fl-1968, wara l-attentat Ċekoslovakk fallut biex jilliberalizza r-reġim komunista, il-belt kienet okkupata mit-truppi tal-Patt ta’ Varsavja. Ftit wara, saret il-kapitali tar-Repubblika Soċjalista Slovakka, wieħed miż-żewġ stati taċ-Ċekoslovakkja federalizzata.

Id-dissidenti ta' Bratislava antiċipaw il-waqgħa tal-komuniżmu bir-rally tad-dawl tax-xemgħa ta' Bratislava fl-1988, u l-belt saret waħda miċ-ċentri ewlenin tar-Rivoluzzjoni tal-Blus anti-komunista fl-1989.

Fl-1993, il-belt saret il-kapitali tar-Repubblika Slovakka li għadha kif ġiet iffurmata wara d-Divorzju Velvet.

Ġeografija

Bratislava tinsab fil-Lbiċ tas-Slovakkja, fir-Reġjun ta' Bratislava. Il-pożizzjoni tagħha fuq il-fruntiera mal-Awstrija u l-Ungerija tagħmilha l-unika kapitali nazzjonali li tmiss bejn żewġ pajjiżi. Hija tinsab biss 18-il kilometru (11.2 mi) mill-fruntiera Ungeriża u 60 kilometru biss (37.3 mi) mill-kapitali Awstrijaka, Vjenna.

Il-belt għandha erja totali ta '367.58 kilometri kwadri (141.9 sq mi), li tagħmilha t-tieni l-akbar belt fis-Slovakkja skond iż-żona (wara l-Muniċipalità ta' Vysoké Tatry). Bratislava hija mifruxa max-Xmara Danubju, li tulha r-rotta ewlenija tat-trasport lejn żoni oħra kienet żviluppat u għal sekli sħaħ. Ix-xmara tgħaddi mill-belt mill-punent għax-Xlokk. Il-baċir tad-Danubju Nofsani jibda fil-Bieb ta' Devín fil-punent ta' Bratislava. Xmajjar oħra huma x-Xmara Morava, li tifforma l-fruntiera tal-majjistral tal-belt u tgħaddi fid-Danubju f'Devín, id-Danubju ż-Żgħir, u l-Vydrica, li tgħaddi fid-Danubju fid-distrett ta' Karlova Ves.

Il-firxa tal-muntanji tal-Karpazji tibda fit-territorju tal-belt mal-Karpazji Żgħar (Malé Karpaty). L-artijiet baxxi ta' Záhorie u Danubjan jestendu sa Bratislava. L-iktar punt baxx tal-belt jinsab fuq il-wiċċ tad-Danubju f'126 metru (413 pied) 'l fuq mil-livell medju tal-baħar, u l-ogħla punt huwa Devínska Kobyla f'514 metru (1,686 pied). L-altitudni medja hija 140 metru (460 pied).

Klima

Bratislava tinsab fiż-żona moderata tat-tramuntana u għandha klima moderatament kontinentali ( klassifikazzjoni tal-klima oriġinali Cfb/US Köppen-Geiger Cfb / Dfb , klassifikazzjoni tal-klima Trewartha DCbo , Żona ta’ Hardiness tal-Pjanti USDA 7b ) bi temperatura medja annwali (1990-2009)  ta' madwar 10.5 °C (50.9 °F), temperatura medja ta' 21 °C (70 °F) fl-iktar xahar sħun, u -1 °C (30 °F) f' l-iktar xahar kiesaħ, erba' staġuni distinti, u l-preċipitazzjoni hija mqassma b'mod pjuttost uniformi matul is-sena. Ħafna drabi jkun irjiħat b'varjazzjoni notevoli bejn sjuf sħan u xtiewi kesħin u mxarrbin. Il-belt tinsab f'waħda mill-aktar partijiet sħan u niexfa tas-Slovakkja.

Riċentement, it-tranżizzjonijiet mix-xitwa għas-sajf u mis-sajf għax-xitwa kienu mgħaġġla, b'perjodi qosra ta' waqgħa u rebbiegħa. Il-borra sseħħ inqas ta' spiss minn qabel. Temperaturi estremi (1981–2013): rekord għoli: 39.4 °C (102.9 °F), rekord baxx: −24.6 °C (−12.3 °F). Xi żoni, partikolarment Devín u Devínska Nová Ves, huma vulnerabbli għall-għargħar mix-xmajjar Danubju u Morava. Inbniet protezzjoni ġdida mill-għargħar fuq iż-żewġ banek.

Pajsaġġ urban u arkitettura

Il-pajsaġġ tal-belt ta' Bratislava huwa kkaratterizzat minn torrijiet medjevali u bini grandjuż tas-seklu 20, iżda għadda minn bidliet profondi fi boom tal-bini fil-bidu tas-seklu 21.

Ħafna mill-bini storiku huma kkonċentrati fil-belt il-qadima. Il-Bratislava City Hall hija kumpless ta’ tliet binjiet mibnija fis-sekli 14 u 15 u issa fiha l-Mużew tal-Belt ta’ Bratislava. Michael's Gate huwa l-uniku bieb li baqa' ħaj minn fortifikazzjonijiet medjevali u huwa fost l-eqdem bini fil-belt; l-iktar dar dejqa fl-Ewropa tinsab fil-qrib. Il-bini tal-Librerija tal-Università, mibni fl-1756, intuża mid-Dieta tar-Renju tal-Ungerija mill-1802 sal-1848. Ħafna mil-leġislazzjoni importanti tal-Era tar-Riforma Ungeriża (bħall-abolizzjoni tas-serf u l- fondazzjoni tal-Akkademja tax-Xjenzi Ungeriża) ġiet ippromulgata hemmhekk.

Iċ-ċentru storiku huwa kkaratterizzat minn ħafna palazzi barokk. Il-Palazz Grassalkovich, mibni madwar l-1760, issa huwa r-residenza tal-President Slovakk, u l-gvern Slovakk issa għandu l-kwartieri ġenerali tiegħu fl-eks Palazz tal-Arċisqof. Fl-1805, diplomatiċi tal-Imperaturi Napuljun u Franġisku II iffirmaw ir-raba' Paċi ta' Pressburg fil-Palazz tal-Primat, wara r-rebħa ta' Napuljun fil-Battalja ta' Austerlitz. Xi djar iżgħar huma storikament sinifikanti; Il-kompożitur Johann Nepomuk Hummel twieled f'dar tas-seklu 18 fil-belt il-qadima.

Katidrali u knejjes notevoli jinkludu l-Katidral Gotiku ta’ San Martin mibni fis-seklu 13-16, li serva bħala l-knisja tal-inkurunazzjoni tar-Renju tal-Ungerija bejn l-1563 u l-1830. Il-Knisja Franġiskana, li tmur mis-seklu 13, ġiet post ta’ ċerimonji tal-kavallerija u huwa l-eqdem bini sagru ippreservat fil-belt. Il-Knisja ta’ Santa Eliżabetta, magħrufa aħjar bħala l-Knisja Blu minħabba l-kulur tagħha, hija mibnija kollha kemm hi fl-istil Seċessjonista Ungeriż. Bratislava għandha sinagoga waħda li tiffunzjona, mit-tlieta ewlenin li kienu jeżistu qabel l-Olokawst.

Kurżità hija l-parti restawrata taħt l-art (li qabel kienet il-livell tal-art) taċ-ċimiterju Lhudi fejn jinsab midfun ir-Rabbi Moses Sofer tas-seklu 19, li tinsab fil-qiegħ ta’ Castle Hill ħdejn id-daħla ta’ mina tat-tramm. L-uniku ċimiterju militari fi Bratislava huwa Slavín, li nfetaħ fl-1960 f'ġieħ is-suldati tal-Armata Sovjetika li waqgħu waqt il-ħelsien ta' Bratislava f'April 1945. Joffri veduta eċċellenti tal-belt u l-Karpazji ż-Żgħar.

Strutturi prominenti oħra tas-seklu 20 jinkludu l-Most Slovenského národného povstania (Pont Nazzjonali tar-Rewwixta Slovakka) madwar id-Danubju b’restorant f’forma ta’ UFO, il-kwartieri ġenerali f’forma ta’ piramida maqluba tar-Radju Slovakk, u t-Torri tat-TV Kamzík iddisinjat b’mod uniku b’gverta ta’ osservazzjoni u restorant li jdur. Fil-bidu tas-seklu 21, bini ġdid ittrasforma l-pajsaġġ urban tradizzjonali. Fil-bidu tas-seklu 21, boom tal-bini nissel strutturi pubbliċi ġodda, bħall-Most Apollo u bini ġdid tat-Teatru Nazzjonali Slovakk, kif ukoll żvilupp tal-proprjetà privata.

Kastell ta' Bratislava

Waħda mill-aktar strutturi prominenti tal-belt hija l-Kastell ta' Bratislava (Bratislavský hrad), li jinsab fuq plateau 85 metru (279 pied) 'il fuq mid-Danubju. Is-sit tal-għoljiet tal-kastell ilu abitat mill-perjodu ta’ tranżizzjoni bejn iż-żminijiet tal-Ġebel u tal-Bronż u kien l-akropoli ta’ belt Ċeltika, parti mill-limes Rumani Rumani, qagħda kbira Slava fortifikata, u ċentru politiku, militari u reliġjużi. ċentru tal-Gran Moravja. Kastell tal-ġebel ma nbenax qabel is-seklu 10, meta ż-żona kienet parti mir-Renju tal-Ungerija, madankollu, sas-seklu 9 kienet bażilika tal-ġebel pre-Rumanika fiż-żona tal-kastro.

Il-kastell sar fortizza Gotika Anti-Hussita taħt Siġimund tal-Lussemburgu fl-1430, sar kastell Rinaxximentali fl-1562, u nbena mill-ġdid fl-1649 fl-istil Barokk. Taħt ir-Reġina Marija Tereża, il-kastell sar sede rjali prestiġjuża. Fl-1811, il-kastell inqered min-nar bi żball u baqa’ fdalijiet sas-snin ħamsin tas-seklu l-ieħor, meta nbena l-biċċa l-kbira mill-ġdid fl-istil Tereżjan antik tiegħu. Fl-1940, kien ippjanat li jitwaqqa’ l-fdalijiet tal-kastell u jinbidlu b’kumpless universitarju ġdid. Madankollu, qatt ma ġie realizzat u fis-sittinijiet bdiet ir-rikostruzzjoni. Illum, iservi skopijiet ċerimonjali u bħala mużew storiku tal-Mużew Nazzjonali Slovakk.

Devin Kastell

Il-Kastell ta' Devín mħassra u rinovat reċentement jinsab fid-distrett ta’ Devín, fuq wiċċ ta' blat fejn ix-Xmara Morava, li tifforma l-fruntiera bejn l-Awstrija u s-Slovakkja, tgħaddi fid-Danubju. Huwa wieħed mill-aktar siti arkeoloġiċi Slovakki importanti u fih mużew iddedikat għall-istorja tiegħu. Minħabba l-pożizzjoni strateġika tiegħu, il-Kastell ta' Devín kien kastell tal-fruntiera importanti ħafna tal-Moravja l-Kbira u l-istat ta' qabel Ungeriż. Inqerdet mit-truppi ta' Napuljun fl-1809. Huwa simbolu importanti tal-istorja Slovakka u Slava.

Rusovce

Il-Mansion Rusovce, bil-park bl-Ingliż tagħha, jinsab fid-distrett ta 'Rusovce. Id-dar inbniet oriġinarjament fis-seklu 17 u nbidlet f'mansion tal-Qawmien Gotiku Ingliż bejn l-1841 u l-1844. Il-muniċipalità hija magħrufa wkoll għall-fdalijiet tal-kamp militari Ruman ta' Gerulata, parti mill-limes Romanus, sistema ta' difiża. fruntiera. Gerulata nbniet u ntużat bejn l-1 u r-4 seklu wara Kristu.

Parks u lagi

Minħabba l-pożizzjoni tagħha fl-għoljiet tal-Karpazji ż-Żgħar u l-veġetazzjoni tax-xatt tagħha fuq il-pjanuri tal-għargħar tad-Danubju, Bratislava għandha foresti qrib iċ-ċentru tal-belt. L-ammont totali ta 'spazju aħdar pubbliku huwa ta' 46.8 kilometri kwadri (18.1 mil kwadri), jew 110 metru kwadru (1,200 pied kwadru) għal kull abitant. L-akbar park fil-belt huwa Horský Park (litteralment, Mountain Park), fil-belt il-qadima. Il-park Bratislavský lesný (Bratislava Forest Park) jinsab fil-Karpazji ż-Żgħar u jinkludi ħafna postijiet popolari mal-viżitaturi, bħal Železná studienka u Koliba.. Il-Park tal-Foresti jkopri erja ta '27.3 kilometri kwadri (10.5 sq mi ), ta' li 96% hija koperta prinċipalment minn foresta tal-ballut u foresta mħallta tal-ballut-karrun, u fiha flora u fawna oriġinali bħal baġers Ewropej, volpijiet ħomor, ħanżir selvaġġ u ċriev. Fuq ix-xatt tal-lemin tad-Danubju, fil-muniċipalità ta’ Petržalka, hemm il-park Janko Kráľ, imwaqqaf fl-1774-1776. Park tal-belt ġdid huwa ppjanat għal Petržalka bejn il-lagi Malý Draždiak u Veľký Draždiak.

Iż-Żoo ta' Bratislava jinsab fuq Mlynská dolina, ħdejn il-kwartieri ġenerali tat-Televiżjoni Slovakka. Iż-zoo, imwaqqfa fl-1960, bħalissa fih 152 speċi ta’ annimal, fosthom l-iljun abjad rari u t-tigra bajda. Il-Ġonna Botaniċi, li jappartjenu għall-Università Comenius, jinsabu fuq ix-xatt tax-Xmara Danubju u huma dar għal aktar minn 120 speċi ta 'oriġini domestika u barranija.

Il-belt għandha numru ta 'lagi naturali u magħmula mill-bniedem, li ħafna minnhom huma użati għar-rikreazzjoni. Eżempji jinkludu l-Lag Štrkovec f'Ružinov, Kuchajda f'Nové Mesto, il-lagi Zlaté Piesky u Vajnory fil-grigal, u l-Lag Rusovce fin-nofsinhar, li huwa popolari man-nudisti.

Demografija

Mill-oriġini tal-belt sas-seklu 19, il-Ġermaniżi kienu l-grupp etniku dominanti. Fi tmiem l-Ewwel Gwerra Dinjija, 42% tal-popolazzjoni ta' Pressburg tkellmu l-Ġermaniż bħala l-lingwa nattiva tagħhom, 40% Ungeriż, u 15% Slovakk.

Wara l-formazzjoni tar-Repubblika Ċekoslovakka fl-1918, Bratislava baqgħet belt multi-etnika, iżda b'xejra demografika differenti. Minħabba s-Slovakkja, il-proporzjon ta' Slovakki u Ċeki żdied fil-belt, filwaqt li l-proporzjon ta' Ġermaniżi u Ungeriżi naqas. Fl-1938, 59% tal-popolazzjoni kienu Slovakki jew Ċeki, filwaqt li l-Ġermaniżi kienu jiffurmaw 22% u l-Ungeriżi 13% tal-popolazzjoni tal-belt. Il-ħolqien tal-ewwel Repubblika Slovakka fl-1939 ġab bidliet oħra, l-aktar it-tkeċċija ta’ ħafna Ċeki u d-deportazzjoni jew il-ħarba ta’ Lhud matul l-Olokawst. Fl-1945, il-biċċa l-kbira tal-Ġermaniżi ġew evakwati. Wara r-restawr taċ-Ċekoslovakkja, id-Digriet Beneš (parzjalment revokati fl-1948) ikkastigaw kollettivament lill-minoranzi etniċi Ġermaniżi u Ungeriżi bl-esproprjazzjoni u d-deportazzjoni lejn il-Ġermanja, l-Awstrija u l-Ungerija għall-allegata kollaborazzjoni tagħhom mal-Ġermanja Nażista u l-Ungerija kontra ċ-Ċekoslovakkja.

Il-belt għalhekk kisbet il-karattru distintament Slovakk tagħha. Mijiet ta’ ċittadini tkeċċew waqt l-oppressjoni komunista tas-snin ħamsin, bil-għan li “reazzjonarji” jiġu sostitwiti bil-klassi proletarja. Sa mis-snin ħamsin, is-Slovakki kienu l-etniċità dominanti fil-belt, li jikkostitwixxu madwar 90% tal-popolazzjoni tal-belt.

Riżultati taċ-Ċensiment tal-2021

Popolazzjoni tad-Distrett Grupp etniku Popolazzjoni
Bratislava I–V 475,577 Slovakki 407,358
Bratislava I 46,432 Ungeriż 11,167
Bratislava II 112,001 Ċek 5,031
Bratislava III 76,694 Ukraini 1524
bratislava iv 105,154 german 750
Bratislava V 122,296 Oħrajn/mhux iddikjarati 47,239

Politika

Bratislava hija s-sede tal-parlament, il-presidenza, il-ministeri, il-qorti suprema (Slovakk: Najvyšší súd) u l-bank ċentrali tas-Slovakkja. Hija s-sede tar-Reġjun ta' Bratislava u, mill-2002, ukoll tar-Reġjun Awtonomu ta' Bratislava. Il-belt għandha wkoll ħafna ambaxxati u konsulati barranin.

L-istruttura attwali tal-gvern lokali (Mestská samospráva) ilha fis-seħħ mill-1990. Hija magħmula minn sindku (primatur), bord muniċipali (Mestská rada), kunsill tal-belt ( Mestské zastupiteľstvo), kummissjonijiet tal-belt (Komisie mestského zastupiteľstva), u uffiċċju tal-maġistrat tal-belt (Magistrát).

Is-sindku, ibbażat fil-Palazz tal-Primati, huwa l-uffiċjal kap eżekuttiv tal-belt u huwa elett għal mandat ta’ erba’ snin. Is-sindku attwali ta’ Bratislava huwa Matúš Vallo, li rebaħ l-elezzjonijiet li saru fid-29 ta’ Ottubru 2022 bħala kandidat indipendenti. Il-kunsill tal-belt huwa l-korp leġiżlattiv tal-belt, responsabbli għal kwistjonijiet bħall-baġit, ordinanzi lokali, ippjanar tal-belt, manutenzjoni tat-toroq, edukazzjoni u kultura.

City hall

Il-Kunsill tal-Belt ta' Bratislava huwa l-leġiżlatura tal-Belt ta' Bratislava. Għandu 45 membru. Il-Kunsill ġeneralment jiltaqa’ darba fix-xahar u jikkonsisti f’45 membru eletti għal mandat ta’ erba’ snin konkorrenti ma’ dak tas-sindku. Ħafna mill-funzjonijiet eżekuttivi tal-kunsill jitwettqu mill-kummissjoni tal-belt taħt id-direzzjoni tal-kunsill. [121] Il-bord tal-belt huwa korp ta' 28 membru magħmul mis-sindku u d-deputati tiegħu, is-sindki tad-distrett, u sa għaxar membri tal-kunsill tal-belt. Il-bord huwa fergħa eżekuttiva u superviżorja tal-kunsill tal-belt u jservi wkoll rwol konsultattiv lis-sindku.

Amministrazzjoni

Amministrattivament, Bratislava hija maqsuma f'ħames distretti: Bratislava I (iċ-ċentru tal-belt), Bratislava II (partijiet tal-Lvant), Bratislava III (partijiet tal-grigal), Bratislava IV (partijiet tal-punent u tat-tramuntana) u Bratislava V (partijiet min-nofsinhar għal-lemin). bank tad-Danubju, inkluż Petržalka, iż-żona residenzjali l-aktar densament popolata fl-Ewropa Ċentrali).

Għal skopijiet ta 'awto-gvern, il-belt hija maqsuma fi 17-il distrett, li kull wieħed minnhom għandu sindku (starosta) u kunsill tiegħu. In-numru ta' kunsilliera f'kull wieħed jiddependi mid-daqs u l-popolazzjoni tal-muniċipalità. Kull wieħed mid-distretti jikkoinċidi mal-20 żona katastali tal-belt, ħlief f'żewġ każijiet: Nové Mesto huwa maqsum fiż-żoni katastali Nové Mesto u Vinohrady u Ružinov huwa maqsum f'Ružinov, Nivy u Trnávka. Barra minn hekk, id-diviżjoni mhux uffiċjali tirrikonoxxi distretti u lokalitajiet addizzjonali.

Diviżjonijiet territorjali ta' Bratislava

Ekonomija

Ir-Reġjun ta' Bratislava huwa l-aktar reġjun sinjur u ekonomikament prosperu fis-Slovakkja, minkejja li huwa l-iżgħar skond iż-żona u għandu t-tielet l-iżgħar popolazzjoni mit-tmien reġjuni Slovakki. Jirrappreżenta madwar 26 % tal-PGD Slovakk

Is-salarju medju fix-xahar fir-reġjun ta’ Bratislava fl-2022 kien ta’ €1,908.

Abbażi tal-PDG per capita, Bratislava kienet is-sitt l-aktar reġjun sinjur fl-Unjoni Ewropea fl-2016. Madankollu, l-analisti nnutaw li l-klassifikazzjoni tar-reġjun ta’ Bratislava hija esaġerata għal diversi raġunijiet. Il-PGD tar-reġjun ta' Bratislava jqis l-attivitajiet ta' kumpaniji li huma bbażati fil-kapital iżda li għandhom ukoll operazzjonijiet sinifikanti x'imkien ieħor. Barra minn hekk, Volkswagen Slovakia, l-akbar manifattur tal-karozzi fis-Slovakkja, tinsab fir-reġjun ta’ Bratislava iżda hija proprjetà ta’ VW, li tagħti l-impressjoni li ż-żona hija għonja ħafna. Bħala riżultat, kważi 30 fil-mija tal-PGD tas-Slovakkja huwa ġġenerat fi Bratislava.

Ir-rata tal-qgħad fi Bratislava kienet 1.83% f'Diċembru 2007. Ħafna istituzzjonijiet tal-gvern u kumpaniji privati ​​għandhom il-kwartieri ġenerali tagħhom fi Bratislava. Aktar minn 75% tal-popolazzjoni ta' Bratislava taħdem fis-settur tas-servizzi, magħmul prinċipalment minn kummerċ, banek, kompjuters, telekomunikazzjoni u turiżmu. Il-Borża ta’ Bratislava (BSSE), organizzatur tal-Borża pubblika, twaqqfet fil-15 ta’ Marzu, 1991.

Kumpaniji li joperaw b’mod predominanti fi Bratislava bl-ogħla valur miżjud skont il-klassifika Trend Top 200 tal-2018 jinkludu l-Impjant ta’ Bratislava ta’ Volkswagen, ir-Raffineriji Slovnaft (MOL), Eset (iżviluppatur tas-softwer), Asseco (kumpanija tas-softwer), PPC Power (produttur tas-sħana u tal-fwar) u Aġenzija tal-persunal ta' Trenkwalder.

Volkswagen Group ħa f'idejh u espandiet il-fabbrika BAZ fl-1991, u minn dakinhar espandiet ħafna l-produzzjoni lil hinn mill-mudelli oriġinali ta 'Skoda Auto. Bħalissa, 68% tal-produzzjoni hija ffukata fuq SUVs: Audi Q7; Volkswagen Touareg; kif ukoll il-body u l-undercarriage tal-Porsche Cayenne. Mill-2012, il-produzzjoni inkludiet ukoll il-Volkswagen up! , SEAT Mii u Skoda Citigo.

F'dawn l-aħħar snin, negozji ta 'teknoloġija għolja u orjentati lejn is-servizz iffjorixxu fi Bratislava. Ħafna kumpaniji globali, inklużi IBM, Dell, Lenovo, AT&T, SAP, Amazon, Johnson Controls, Swiss Re u Accenture, bnew ċentri ta 'esternalizzazzjoni u servizz hawn jew qed jippjanaw li jagħmlu dan dalwaqt. Ir-raġunijiet għall-influss ta’ korporazzjonijiet multinazzjonali jinkludu l-prossimità tal-Ewropa tal-Punent, ħaddiema tas-sengħa, u d-densità għolja ta’ universitajiet u faċilitajiet ta’ riċerka. Anke kumpaniji Slovakki tal-IT inklużi ESET, Sygic u Pixel Federation huma bbażati fi Bratislava.

Kumpaniji kbar oħra u impjegaturi bbażati fi Bratislava huma Slovak Telekom, Orange Slovensko, Slovenská sporiteľňa, Tatra banka, Doprastav, Hewlett-Packard Slovakkja, Slovnaft, Henkel Slovensko, Slovenský plynárenský priemyselly, Kraský Priemyselpublika, Kraskovo Foods Rep. Repubblika Slovakka.

It-tkabbir qawwi tal-ekonomija Slovakka fis-snin 2000 wassal għal boom fl-industrija tal-kostruzzjoni, u bosta proġetti kbar tlestew jew huma ppjanati fi Bratislava. Iż-żoni li jattiraw l-iżviluppaturi jinkludu x-xmara tad-Danubju, fejn diġà tlestew żewġ proġetti ewlenin: River Park fil-belt il-qadima u Eurovea ħdejn il-pont Apollo. Postijiet oħra li qed jiġu żviluppati jinkludu ż-żoni madwar l-istazzjonijiet ewlenin tal-ferrovija u tal-karozzi tal-linja, iż-żona industrijali preċedenti ħdejn il-Belt il-Qadima, u fid-distretti ta' Petržalka, Nové Mesto, u Ružinov. L-investituri huma mistennija li jonfqu €1.2 biljun fuq proġetti ġodda sal-2010. Fl-2010, il-belt kellha baġit bilanċjat ta' €277 miljun, b'wieħed minn ħamsa użat għall-investiment. Bratislava għandha ishma fi 17-il kumpanija direttament, inkluża l-kumpanija tat-trasport pubbliku tal-belt Dopravný podnik Bratislava, il-kumpanija tal-ġbir u r-rimi tal-iskart bl-isem OLO (Odvoz a likvidácia odpadu) u l-kumpanija tal-utilità tal-ilma. [144] Il-belt tamministra wkoll organizzazzjonijiet muniċipali bħall-pulizija tal-belt (Mestská polícia), il-Mużew tal-Belt ta' Bratislava u ż-ŻOO ta' Bratislava.

Turiżmu

Fl-2006, Bratislava kellha 77 stabbiliment ta' akkomodazzjoni kummerċjali, li minnhom 45 kienu lukandi, b'kapaċità totali ta' 9,940 sodda. B’kollox 986,201 viżitatur, li 754,870 minnhom kienu barranin, qagħdu l-lejl. B'mod ġenerali, il-viżitaturi għamlu 1,338,497 waqfa għal lejl. Madankollu, parti konsiderevoli taż-żjarat isiru minn dawk li jżuru Bratislava għal ġurnata waħda, u n-numru eżatt tagħhom mhux magħruf. L-akbar numru ta’ viżitaturi barranin ġej mir-Repubblika Ċeka, il-Ġermanja, ir-Renju Unit, l-Italja, il-Polonja u l-Awstrija.

Fost fatturi oħra, it-tkabbir tat-titjiriet tal-linji tal-ajru low-cost lejn Bratislava, immexxija minn Ryanair, wassal għal stag parties li jidhru, l-aktar mir-Renju Unit. Filwaqt li dawn huma boom għall-industrija tat-turiżmu tal-belt, id-differenzi kulturali u l-vandaliżmu qajmu tħassib fost l-uffiċjali lokali. B'riflessjoni tal-popolarità tal-partiti rawdy fi Bratislava fil-bidu u f'nofs is-snin 2000, il-belt kienet l-ambjent għall-film tal-kummiedja Eurotrip tal-2004, li fil-fatt kien iffilmjat fil-belt ta' Praga, ir-Repubblika Ċeka.

Xiri

Bratislava għandha tmien ċentri tax-xiri ewlenin: Aupark, Avion Shopping Park, Bory Mall, Central, Eurovea, Nivy Centrum, Vivo! (qabel Polus City Centre) u l-Palazz tax-Xiri.

Xahar qabel il-Milied, il-pjazza ewlenija ta’ Bratislava tinxtegħel b’siġra tal-Milied u l-monti tas-suq tal-Milied jinfetħu uffiċjalment. Madwar 100 stall jinfetħu kull sena. Huwa miftuħ ħafna mill-ġurnata, kif ukoll bil-lejl.

Kultura

Bratislava hija l-qalba kulturali tas-Slovakkja. Minħabba l-karattru multikulturali storiku tagħha, il-kultura lokali hija influwenzata minn diversi gruppi etniċi u reliġjużi, inklużi Ġermaniżi, Slovakki, Ungeriżi u Lhud. Bratislava għandha bosta teatri, mużewijiet, galleriji, swali tal-kunċerti, ċinema, klabbs tal-films u istituzzjonijiet kulturali barranin.

Arti tal-ispettaklu

Bint Bratislava s-kwartieri ġenerali tat-Teatru Nazzjonali Slovakk , ikun f'żewġ bini. L-ewwel huwa bini ta’ teatru Neo-Rinaxximentali li jinsab fil-Belt il-Qadima fit-tarf ta’ Pjazza Hviezdoslav. Il-binja l-ġdida, miftuħa għall-pubbliku fl-2007, tiffaċċja x-xmara. It-teatru għandu tliet ensembles: opra, ballet, u drama. It-teatri iżgħar jinkludu t-Teatru tal-Pupi ta' Bratislava, it-Teatru Astorka Korzo '90, it-Teatru Arena, L+S Studio u t-Teatru Naive f'Radošina.

Il-mużika fi Bratislava iffjorixxiet fis-seklu 18 u kienet marbuta mill-qrib mal-ħajja mużikali ta’ Vjenna. Mozart żar il-belt ta’ sitt snin. Kompożituri notevoli oħra li żaru jew għexu fil-belt kienu jinkludu Haydn, Liszt, Bartók, u Beethoven. Huwa wkoll il-post tat-twelid tal-komposituri Johann Nepomuk Hummel, Ernő Dohnányi u Franz Schmidt. Bratislava hija d-dar tal-Orkestra Filarmonika Slovakka u l-orkestra tal-kamra Capella Istropolitana. Il-belt tospita diversi festivals annwali, bħall-Festival tal-Mużika ta’ Bratislava jew il-Bratislava Jazz Days. Il-Wilsonic Festival, li jsir kull sena fis-snin 2000, iġib għexieren ta' atti mużikali internazzjonali fil-belt kull sena. Matul is-sajf, isiru diversi avvenimenti mużikali bħala parti mis-Sajf Kulturali ta' Bratislava fil-Kastell ta' Bratislava. Barra minn hekk il-festivals mużikali, huwa possibbli li tisma’ mużika li minn taħt l-art sa stelle tal-pop flimkien.

Bratislava hija dar għal tnejn mill-gruppi ta' żfin folkloristiku nazzjonali tas-Slovakkja, Lúčnica u Slovenský ľudový umelecký kolektív (SĽUK).

Mużewijiet u galleriji

Il-Mużew Nazzjonali Slovakk (Slovenské národné múzeum), imwaqqaf fl-1961, huwa bbażat fi Bratislava fuq ix-xatt tax-xmara fil-Belt il-Qadima, flimkien mal-Mużew tal-Istorja Naturali, li huwa wieħed mis-suddiviżjonijiet tiegħu. Hija l-akbar istituzzjoni kulturali fis-Slovakkja u tmexxi 16-il mużew speċjalizzat fi Bratislava u lil hinn. Il-Mużew tal-Belt ta' Bratislava (Múzeum mesta Bratislava), stabbilit fl-1868, huwa l-eqdem mużew li jopera kontinwament fis-Slovakkja. L-għan ewlieni tiegħu huwa li tirrakkonta l-istorja ta’ Bratislava f’diversi forom mill-eqreb perjodi bl-użu ta’ kollezzjonijiet storiċi u arkeoloġiċi. Joffri esebiti permanenti fi tmien mużewijiet speċjalizzati.

Il-Gallerija Nazzjonali Slovakka, imwaqqfa fl-1948, toffri l-aktar netwerk estensiv ta’ galleriji fis-Slovakkja. Żewġ esebiti fi Bratislava jinsabu ħdejn xulxin fil-Palazz Esterházy (Esterházyho palác, Eszterházy palota) u l-Barracks tal-Ilma (Vodné kasárne, Vizikaszárnya) fuq ix-xatt tax-xmara Danubju fil-Belt il-Qadima. Il-Gallerija tal-Belt ta' Bratislava, imwaqqfa fl-1961, hija t-tieni l-akbar gallerija Slovakka tat-tip tagħha. Il-gallerija toffri wirjiet permanenti fil-Palazz Pálffy ( Pálffyho palác , Pálffy palota ) u l-Palazz Mirbach ( Mirbachov palác , Mirbach palota ), fil-Belt il-Qadima. Danubiana Art Museum, wieħed mill-iżgħar mużewijiet tal-arti fl-Ewropa, jinsab qrib ix-xogħlijiet tal-ilma ta' Čunovo.

Midja

Bħala l-kapitali nazzjonali, Bratislava hija d-dar għal ħafna ħwienet tal-midja nazzjonali u lokali. Stazzjonijiet televiżivi notevoli bbażati fil-belt jinkludu t-televiżjoni Slovakka (Slovenská televízia), Markíza, JOJ u TA3. Ir-Radju Slovakk (Slovenský rozhlas) huwa bbażat fiċ-ċentru, u ħafna stazzjonijiet tar-radju kummerċjali Slovakki huma bbażati fil-belt. Il-gazzetti nazzjonali bbażati fi Bratislava jinkludu SME, Pravda, Nový čas, Hospodárske noviny u The Slovak Spectator tal-lingwa Ingliża. Hemm ibbażati żewġ aġenziji tal-aħbarijiet: l-Aġenzija tal-Aħbarijiet tar-Repubblika Slovakka (TASR) u l-Aġenzija tal-Aħbarijiet Slovakka (SITA).

Sport

Diversi timijiet sportivi u sportivi għandhom tradizzjoni twila fi Bratislava, b'ħafna timijiet u individwi jikkompetu f'kampjonati u kompetizzjonijiet Slovakki u internazzjonali.

Bħalissa l-futbol huwa rappreżentat mill-uniku klabb li jilgħab fl-aqwa kampjonat tal-futbol Slovakk, il-Fortuna Liga. ŠK Slovan Bratislava, imwaqqfa fl-1919, għandha l-playing field tagħha fit-Tehelné Polo Stadium. ŠK Slovan huwa l-iktar klabb tal-futbol ta' suċċess fl-istorja tas-Slovakkja, u huwa l-uniku klabb mill-eks Ċekoslovakkja li rebaħ il-kompetizzjoni tal-futbol Ewropea, it-Tazza tar-Rebbieħa tat-Tazza tal-UEFA, fl-1969. FC Petržalka akadémia huwa l-iktar wieħed mill-futbol ta' Bratislava. klabbs, imwaqqfa fl-1898, u hija bbażata fl-FC Petržalka 1898 Stadium fi Petržalka (qabel f'Pasienky f'Nové Mesto u Štadión Petržalka f'Petražalka). Bħalissa huma l-uniku tim Slovakk li rebaħ tal-anqas logħba waħda fil-fażi tal-gruppi tal-UEFA Champions League, l-aktar magħrufa hija r-rebħa ta’ 5–0 fuq Celtic FC fir-rawnd ta’ kwalifikazzjoni, flimkien mat-3–2 fuq FC Porto. . Qabel dan, FC Košice fl-istaġun 1997-1998 tilfu s-sitt logħbiet, minkejja li kien l-ewwel tim Slovakk mill-indipendenza li lagħab fil-kompetizzjoni.

Fl-2010, Artmedia ġew relegati mill-Corgon Liga taħt l-isem il-ġdid tagħhom ta' MFK Petržalka, u spiċċaw fit-12-il post u fil-qiegħ. FC Petržalka akadémia bħalissa jikkompeti fil-5. kampjonat wara falliment fis-sajf tal-2014. Klabb ieħor magħruf mill-belt huwa FK Inter Bratislava. Imwaqqfa fl-1945, għandu l-kamp tal-logħob tiegħu fl-Istadium ŠKP Inter Dúbravka f'Dúbravka (qabel fi Štadión Pasienky) u bħalissa jilgħab fit-3. liga. Hemm [afna aktar klabbs bi tradizzjoni twila u storja ta’ su//ess minkejja n-nuqqas ta’ su//ess f’dawn l-a[[ar snin, pere]empju LP Domino Bratislava b[alissa jilg[ab fil-4. liga; FK Rača Bratislava jikkompeti fit-3. kampjonat kif ukoll Inter; FK ŠKP Inter Dúbravka Bratislava, wara ŠKP Devín (tim ta' suċċess tas-snin 90) u parzjalment wara Inter oriġinali (l-Inter oriġinali falliet fl-2009, biegħet il-liċenzja Corgoň Liga lil FK Senica u ingħaqad legalment ma' FC ŠKP Dúbravka; l-Inter attwali ħadu t-tradizzjoni, isem, kuluri, partitarji, eċċ., iżda mhux legalment is-suċċessur tal-Inter oriġinali); FC Tatran Devín, il-klabb li kellu suċċess prinċipalment fil-livell taż-żgħażagħ u ingħaqad ma’ ŠKP Bratislava fl-1995; MŠK Iskra Petržalka, li jilgħab taħt l-isem ta' ŠK Iskra Matadorfix Bratislava fl-1 League antik (illum it-2) fl-1997/98.

Bratislava hija dar għal tliet grawnds tal-isports tax-xitwa: Ondrej Nepela Winter Sports Stadium, V. Dzurilla Winter Sports Stadium u Dúbravka Winter Sports Stadium. It-tim tal-hockey tas-silġ HC Slovan Bratislava ilu jirrappreżenta lil Bratislava mill-istaġun 2012–13 fil-Kontinental Hockey League. Slovnaft Arena, parti mill-arena ta 'l-isports tax-xitwa Ondrej Nepela, hija d-dar ta' HC Slovan. Il-Kampjonati tad-Dinja tal-Ice Hockey tal-1959 u tal-1992 intlagħbu fi Bratislava, u l-Kampjonat tad-Dinja tal-2011 sar fi Bratislava u Košice, li għalihom inbena grawnd ġdid.[163] Il-belt ospitat ukoll il-Kampjonat tad-Dinja fl-2019.

Iċ-Ċentru tal-Isport tal-Ilma ta' Čunovo huwa żona ta' slalom ta' ilma abjad u rafting, ħdejn id-Diga ta' Gabčíkovo. Kull sena jospita diversi kompetizzjonijiet internazzjonali u nazzjonali tal-kenura u l-kayak.

Fl-1966, Bratislava semmiet l-istadium multi-sportiv ġdid tagħha wara t-tennista Ladislav Hecht. [164] 

Iċ-Ċentru Nazzjonali tat-Tennis, li jinkludi l-Aegon Arena, jospita diversi avvenimenti kulturali, sportivi u soċjali. Hemm intlagħbu diversi logħbiet tat-Tazza Davis, inkluża l-Finali tat-Tazza Davis tal-2005. Il-belt hija rappreżentata fl-aqwa kampjonati Slovakki għall-basketball tan-nisa u l-irġiel, il-handball u l-volleyball tan-nisa, u l-waterpolo tal-irġiel. It-tiġrija nazzjonali Devín-Bratislava hija l-eqdem avveniment atletiku fis-Slovakkja, u l-maratona tal-belt ta' Bratislava ilha ssir kull sena mill-2006. Hemm korsa fi Petržalka, fejn isiru tlielaq taż-żwiemel u avvenimenti. Tlielaq tal-klieb u wirjiet tal-klieb huma miżmuma regolarment.

Bratislava hija wkoll iċ-ċentru tal-unjoni tar-rugby fis-Slovakkja.

Edukazzjoni u xjenza

L-ewwel università fi Bratislava, fir-Renju tal-Ungerija (u wkoll fit-territorju tas-Slovakkja tal-lum) kienet Universitas Istropolitana, imwaqqfa fl-1465 mir-Re Matthias Corvinus. Ingħalaq fl-1490 wara mewtu.

Bratislava hija dar għall-akbar università (Università Comenius, 27,771 student), l-akbar università teknika (Università tat-Teknoloġija Slovakka, 18,473 student), u l-eqdem skejjel tal-arti (l-Akkademja tal-Arti tal-Ispettaklu u l-Akkademja tal-Arti Fine Arts and Design) fis-Slovakkja. Istituzzjonijiet oħra ta 'edukazzjoni terzjarja huma l-Università pubblika tal-Ekonomija u l-ewwel università privata fis-Slovakkja, l-Università tal-Belt ta' Seattle. B'kollox, madwar 56,000 student jattendu l-università fi Bratislava.

Hemm 65 skola primarja pubblika, disa’ skejjel primarji privati, u għaxar skejjel primarji reliġjużi. B'kollox, jirreġistraw 25,821 student. Is-sistema edukattiva sekondarja tal-belt (xi skejjel medji u skejjel sekondarji kollha) tikkonsisti f'39 ġinnasju b'16,048 student, 37 skola sekondarja speċjalizzata b'10,373 student, u 27 skola vokazzjonali bi 8,863 student (dejta minn 2007).

L-Akkademja tax-Xjenzi Slovakka hija bbażata wkoll fi Bratislava. Madankollu, il-belt hija waħda mill-ftit kapitali Ewropej li la għandha osservatorju u lanqas planetarju. L-eqreb osservatorju jinsab f'Modra, 30 kilometru (19-il mi) 'l bogħod, u l-eqreb planetarju jinsab f'Hlohovec, 70 kilometru (43 mi) 'l bogħod.

Trasport

Il-pożizzjoni ġeografika ta' Bratislava fl-Ewropa Ċentrali ilha għamlitha salib it-toroq naturali għat-traffiku tal-kummerċ internazzjonali.

It-trasport pubbliku fi Bratislava huwa mmexxi minn Dopravný podnik Bratislava, kumpanija ta' proprjetà muniċipali. Is-sistema tat-trasport hija magħrufa bħala Mestská hromadná doprava (MHD, transitu tal-massa muniċipali) u timpjega xarabanks, trams, u trolleybuses. Il-biċċa l-kbira tat-trasport pubbliku ta' Bratislava huwa miksi fi skema ta' kuluri tipika ta' aħmar u iswed.

Bratislava hija wkoll parti minn sistema integrata, IDS BK, li tgħaqqad it-trasport pubbliku urban ma' kumpaniji oħra tat-trasport fir-reġjun ta' Bratislava. Huwa possibbli li tivvjaġġa b'biljett wieħed fin-netwerk kollu tas-sistema, kemm fi Bratislava kif ukoll fi bliet u bliet fil-qrib, inklużi 3 distretti oħra ta 'Senec, Malacky u Pezinok.

Bħala ċentru ferrovjarju, il-belt għandha konnessjonijiet diretti mal-Awstrija, l-Ungerija, ir-Repubblika Ċeka, il-Polonja, il-Ġermanja, il-Kroazja, is-Slovenja u l-bqija tas-Slovakkja. L-Istazzjon tal-Ferrovija ta' Bratislava-Petržalka u l-Istazzjon Prinċipali ta' Bratislava huma l-istazzjonijiet ewlenin tal-ferrovija.

L-istazzjon ewlieni tal-karozzi tal-linja (Autobusová stanica Mlynské Nivy jew AS Mlynské Nivy) jinsab f'Mlynské Nivy, fil-lvant taċ-ċentru tal-belt, u joffri konnessjonijiet tal-karozzi tal-linja lejn bliet fis-Slovakkja u linji internazzjonali tal-karozzi tal-linja. Fit-30 ta’ Settembru, 2021, infetaħ stazzjon tal-karozzi tal-linja ġdid imwaħħal ma’ ċentru tax-xiri, ċentru amministrattiv u l-ogħla skajskrejper fi Bratislava, Nivy Tower.

Is-sistema tal-awtostradi tipprovdi aċċess dirett għal Brno fir-Repubblika Ċeka, Vjenna fl-Awstrija, Budapest fl-Ungerija, Trnava u punti oħra fis-Slovakkja. L-awtostrada A6 bejn Bratislava u Vjenna nfetħet f'Novembru 2007.

Il-port ta' Bratislava huwa wieħed miż-żewġ portijiet tax-xmajjar internazzjonali fis-Slovakkja. Il-port jipprovdi aċċess għall-Baħar l-Iswed permezz tad-Danubju u għall-Baħar tat-Tramuntana permezz tal-Kanal Rhine-Main-Danubju. Barra minn hekk, linji turistiċi joperaw mill-port tal-passiġġieri ta 'Bratislava, inklużi rotot lejn Devín, Vjenna, u bnadi oħra. Fi Bratislava bħalissa hemm sitt pontijiet fuq id-Danubju (ordnati skont il-fluss tax-xmara): Most Lafranconi (Lafranconi Bridge), Most SNP (Slovak National Uprising Bridge), Starý most (The Old Bridge), Most Apollo (Apollo Bridge), Prístavný most (Harbour Bridge) u Lužný most (Floodplain Bridge).

L-ajruport ta' Bratislava M. R. Štefánik huwa l-ajruport internazzjonali ewlieni fis-Slovakkja. L-ajruport jinsab 9 kilometri (5.6 mil) fil-grigal taċ-ċentru tal-belt. Huwa jservi titjiriet domestiċi u internazzjonali, skedati u mhux skedati, ċivili u tal-gvern. Ir-runways tal-lum jappoġġjaw l-inżul tat-tipi komuni kollha ta' inġenji tal-ajru. Din serva 2,024,000 passiġġier fl-2007. Bratislava hija moqdija wkoll mill-Ajruport Internazzjonali ta' Vjenna, li jinsab 49 kilometru (30.4 mi) fil-punent taċ-ċentru tal-belt.

Ċittadini Onorarji

(19 ta' Novembru, 2009)/Vaclav Havel (1936-2011)/President taċ-Ċekoslovakkja 1989–1992 u President tar-Repubblika Ċeka 1993–2003
(26 ta' Settembru, 2011)/Maġġur Ġenerali Roy Martin Umbarger/Uffiċjal tal-Armata tal-Stati Uniti

Nies notevoli

A 
 Christian Attersee (imwieled fl-1940), pittur Awstrijak
 Lajos Aulich (1793–1849), ġenerali Ungeriż u t-tielet Ministru tad-Difiża tal-Ungerija.

B 
 Fritz Balogh (1920–1951), plejer tal-futbol Ġermaniż
 Kázmér Batthyány (1807–1854), politiku Ungeriż, ministru
 Lajos Batthyány (1807–1849), magnat Ungeriż, l-ewwel prim ministru tal-Ungerija.
 Shlomo Breznitz (imwieled fl-1936), awtur Iżraeljan, psikologu, u president tal-Università ta’ Haifa

C
 Ján Čapkovič (imwieled fl-1948), plejer tal-futbol Slovakk
 Ján Čarnogurský (imwieled fl-1944), politiku Slovakk

D
 Herta Däubler-Gmelin (imwielda fl-1943), politikant Ġermaniż
 Árpád Degen (1866–1934), bijologu Ungeriż, membru tal-Akkademja tax-Xjenzi Ungeriża
 Ernő Dohnányi (1877–1960), pjanista u kompożitur Ungeriż
 Marek Dolezaj (imwieled fl-1998), plejer tal-basketball professjonali Slovakk
 Jana Dukátová (imwielda fl-1983), canoeist tas-slalom Slovakk
 Bucura Dumbravă (1868–1926), kittieb u esoteriku Rumen

E 
 Stephan Ladislaus Endlicher (1804–1849), botaniku Awstrijak.
 Yvette Estermann (imwielda fl-1967), politikant Żvizzera
 Elizabeth tal-Ungerija (1207-1231), Qaddisa Kattolika.

F
 János Fadrusz (1858–1903), skultur Ungeriż
 Martin Fehérváry (imwieled fl-1999), plejer tal-hockey fuq is-silġ
 Gisi Fleischmann (1894–1944), mexxej tal-Grupp ta' Ħidma ta' Bratislava
 Flora Frangepán (fl. 1743), kittieba Ungeriża
 Ľubomír Ftáčnik (imwieled fl-1957), kaptan taċ-ċess Slovakk
 Ferdinand Udvardy (1895-1945), Ewwel Gwerra Dinjija ass tat-titjir tal-Imperu Awstro-Ungeriż

G 
 Jozef Golonka (imwieled fl-1938), plejer u kowċ tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Edita Gruberová (1946–2021), sopran Slovakka
 Berthold Grünfeld (1932–2007), psikjatra u professur Norveġiż

H
 Jaroslav Halák (imwieled fl-1985), plejer tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Erzsébet Házy (1929–1982), kantant tal-opra Ungeriż
 Ludwig von Höhnel (1857–1942), esploratur Awstrijak
 Olga Horak (imwielda fl-1926), superstiti Awstraljana mill-Olokawst; awtur
 Katarina Horáková (imwielda fl-1934), professur tal-bijoloġija universitarja
 Dominik Hrbatý (imwieled fl-1978), tennista Slovakk
 Johann Nepomuk Hummel (1778–1837), kompożitur u pjanista Awstrijak.
 Gustáv Husák (1913–1991), politiku Slovakk
 Michal Hvorecký (imwieled fl-1976), awtur Slovakk

J

 Miroslava Jánošíková (imwielda fl-1969), Judoka Olimpika Ċeka
 Arċiduka Ġużeppi Karl tal-Awstrija (1833–1905), arċiduka Awstrijak

K 
 Wolfgang von Kempelen (1734–1804), inventur Ungeriż
 József Kiss de Elemér et Ittebe (1896-1918) Ewwel Gwerra Dinjija ass tat-titjir tal-Imperu Awstro-Ungeriż
 Ignác Kolisch (1837–1889), bankier u kaptan taċ-ċess Ungeriż
 Roman Kratochvíl (imwieled fl-1974), plejer tal-futbol Slovakk
 Ján Kubiš (imwieled fl-1952), politiku Slovakk
 Karol Kučera (imwieled fl-1974), tennista Slovakka
 Kristína Kučová (imwielda fl-1990), tennista Slovakka
 Jana Kulan (imwielda fl-1987), plejer tal-volleyball Ażerbajġani mwielda fis-Slovakkja

L 
 Rudolf Laban (1879–1958), artist taż-żfin u teoriku Ungeriż
 Yehoshua Lakner (1924–2003), kompożitur Iżraeljan
 Philipp Lenard (1862–1947), fiżiku Ungeriż, rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1905, membru tal-Akkademja tax-Xjenzi Ungeriża.
 Ľuba Lesná (imwieled fl-1954), kittieb Slovakk kontemporanju
 Imi Lichtenfeld (1910–1998), artist marzjali Iżraeljan; waqqaf is-sistema ta’ awto-difiża tal-Krav Maga.
 Zuzana Licko (imwielda fl-1960), disinjatur tat-tipa Amerikana
 Johanna Loisinger (1865–1951), kantanta tal-opra Awstrijaka
 Viliam Loviska (imwieled fl-1964), skultur
 Malte Ludin (imwieled fl-1942), produttur tal-films Ġermaniż

M 
 Peter Machajdík (imwieled fl-1961), kompożitur
 Róbert Mak (imwieled fl-1991), futboler professjonali
 Ján Markoš (imwieled fl-1985), awtur u plejer taċ-ċess
 Herbert Thomas Mandl (1926–2007), awtur Ċekoslovakk-Ġermaniż-Lhudi, vjolinista tal-kunċert, filosfu u inventur
 Johann Kaspar Mertz (1806–1856), kompożitur Awstrijak
 Roman Mikulec (imwieled fl-1972), politiku Slovakk u eks suldat, Ministru tal-Intern tas-Slovakkja minn Marzu 2020

N 
 Ondrej Nepela (1951–1989), figure skater Slovakka

O 
 Adam Friedrich Oeser (1717–1799), pittur u skultur Ġermaniż
 Juraj Okoličány (1943–2008), referee tal-hockey tas-silġ Ċekoslovakk u amministratur tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Vladimir Oravsky (1947), awtur u direttur tal-films Slovakk-Svediż

P 
 Peter Podhradský (imwieled fl-1979), plejer tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Julius Podlipny (1898–1991), pittur Slovakk u Rumen
 Zuzana Pramuková (imwielda fl-1981), plejer tal-futbol Slovakk

R 
 Yossele Rosenblatt (1882–1933), chazzan u kompożitur imwieled mill-Ukrajna
 Milan Rufus (1928–2009), poeta, esejist, kittieb għat-tfal u akkademiku
 Adam Ružička (imwieled fl-1999), plejer tal-hockey fuq is-silġ
 Jakub Rybárik (imwieled fl-1986), attur

S 
 Jozef Sabovčík (imwieled fl-1963), figure skater Slovakk
 Július Satinský (1941–2002), awtur u attur Slovakk
 Franz Schmidt (1874–1939), kompożitur Awstrijak
 Carl Franz Anton Ritter von Schreibers (1775–1852), naturalist Awstrijak
 Johann Andreas Segner (1704–1777), fiżiku Ġermaniż
 Radovan Sloboda (imwieled fl-1982), plejer professjonali Slovakk tal-hockey fuq is-silġ
 Samuel Benjamin Sofer (1815–1871), Rabbi ta’ Bratislava
 Shimon Sofer (1820–1883), Rabbi Lhudi Ortodoss Awstrijak
 Majk Spirit (imwieled fl-1984), Slovakk rapper
 Anton Šťastný (imwieled fl-1959), plejer tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Peter Šťastný (imwieled fl-1956), plejer u politiku tal-hockey tas-silġ Slovakk
Pavol Steiner (1908–1969), plejer Olimpiku tal-waterpolo, għawwiem, u kirurgu tal-qalb
 Ludwig Straus (1835–1899) vjolinista Awstrijak.
 Martin Suchý (imwieled fl-1982), plejer tal-futbol Slovakk

T 
 Alfred Tauber (1866–1942), matematiku Awstrijak
Yvonne Tobis (imwielda fl-1948), għawwiema Olimpika Iżraeljana
 Vojtech Tuka (1880–1946), prim ministru u ministru tal-affarijiet barranin tar-Repubblika Slovakka (1939–1945), kriminali tal-gwerra

U
 Jenő Uhlyárik (1893–1974), kaptan tal-fencing Ungeriż

V 
 Alexander Vencel (imwieled fl-1967), plejer tal-futbol Slovakk
 Ingrid Veninger (imwielda fl-1968), attriċi, kittieba, direttur, produttur, u professur tal-films li aktar tard emigrat lejn il-Kanada
 Jan Vilcek (imwieled fl-1933), professur fid-Dipartiment tal-Mikrobijoloġija fl-Iskola tal-Mediċina NYU
 Róbert Vittek (imwieled fl-1982), plejer tal-futbol Slovakk

Z 
 Hanna Zemer (1925–2003), ġurnalista Iżraeljana
 Veronika Zuzulová (imwielda fl-1984), skier alpin Slovakk

Gallerija

Relazzjonijiet internazzjonali

Bratislava hija ġemellata ma':

 Brno, ir-Repubblika Ċeka
 Székesfehérvár, l-Ungerija
 Krakow, il-Polonja
 Varsavja, il-Polonja
 Perugia, l-Italja <small>(1962)
 Ljubljana, is-Slovenja <small>(1967)
 Yerevan, l-Armenja <small>(2001)
 Larnaca, Ċipru <small>(1989)
 Turku, il-Finlandja <small>(1976)
 Bremen, il-Ġermanja <żgħir>(1989)
 Alexandria, l-Eġittu
 Kyiv, l-Ukrajna
 Cleveland, l-Stati Uniti

In-numri fil-parentesi jelenkaw is-sena tal-ġemellaġġ. L-ewwel ftehim ġie ffirmat mal-belt ta' Perugia fl-Italja fit-18 ta’ Lulju 1962.

Referenzi 

 
Bliet kapitali fl-Ewropa