Cristofano Allori
Cristofano Allori (twieled f'Firenze fis-17 ta' Ottubru 1577 – miet f'Firenze fl-1 ta' April 1621) kien pittur Taljan, iben Alessandro Allori.

Bijografija 
Allori twieled f'Firenze u kien iben Maria u l-pittur Alessandro di Cristofano Allori, student u dixxiplu tal-pittur magħruf Agnolo di Cosimo, imlaqqam il Bronzino, li huwa l-laqam li missier Allori wiret mingħandu u li għadda lil ibnu. Alessandro, li wara l-mewt tal-imgħallem tiegħu fl-1572 u ta' Giorgio Vasari fl-1574 seta' jiftaħar li kien fost l-ewwel pitturi ta' Firenze u jgawdi kunsiderazzjoni kbira mill-qorti, daħħal lil ibnu jaħdem miegħu ta' età żgħira, u saħansitra fl-1590 Cristofano ffirma l-ewwel tila tiegħu, ir-Ritratt tal-Konti Ugo di Toscana. Taħt missieru tgħallem ħafna, u ddedika ruħu jikkopja t-tili ta' Raffaello u ta' fra Bartolomeo, jistudja x-xogħlijiet ta' il Bronzino, l-imgħallem ta' missieru, u ta' Ligozzi, u jimpenja ruħu fil-ħolqien tar-ritratti: dak ta' Francesco u Caterina de' Medici huwa tal-1596.

Cristofano, li kien iħares lejn l-eżempji ta' Cigoli u ta' Santi di Tito, maż-żmien u mal-evolviment tal-gosti tiegħu beda jippreferi bixra u kuluri inqas jgħajtu, u beda jħossu mhux sodisfatt bil-metodu bħal ta' Michelangelo u l-kuluri biedra ta' missieru, u beda jirrifjuta l-kritiki li beda jħoss li kienu qed jiskreditawlu xogħlu. Min-naħa tiegħu, Cristofano "kien ta' żaqqu f'ommu, u kien jgħid li missieru fl-arti tal-pittura kien eretiku". Fil-fatt, fis-sena 1600, ma baqax jaħdem taħt missieru u mar ipitter taħt Gregorio Pagani (1558-1605), esponent tal-iskola ta' Firenze tal-Manjeriżmu aħħari, li kien jipprova jgħaqqad il-kulur rikk tal-Venezjani mal-attenzjoni għad-disinn tipiku tal-Fjorentini.

Il-Beatu Manetto jfejjaq lil magħtub mutu huwa l-ewwel frott tal-attività indipendenti tiegħu mhux marbut ma' missieru, li skont Baldinucci huwa rrappreżentat fil-figura tal-Beatu Manetto, "xwejjaħ xagħru abjad u b'daqna żgħira", u għalkemm ħareġ minn taħt Pagani, "il-pittura ma fiha xejn għajr ftit traċċit tal-istil ta' Gregorio: il-partijiet essenzjali, bħall-andament tal-kompożizzjoni u s-suġġett dens u mdawwal, juru r-rwol deċiżiv u tradizzjonalment rikonoxxut li Cigoli kellu f'din l-ewwel maturazzjoni ta' Cristofano" mingħajr ma wieħed jinsa s-"severità kkonċentrata" tal-uċuħ, tipika ta' Passignano.

Ix-xogħlijiet tiegħu huma distinti għall-aderenza stretta tagħhom man-natura u għad-delikatezza u l-perfezzjoni teknika tat-twettiq tagħhom. Il-ħila teknika ta' Cristofano toħroġ fid-dieher mill-fatt li xi kopji ta' pitturi ta' Correggio jidhru qishom magħmula minn Correggio stess. Ir-reqqa estrema għad-dettall illimitat l-għadd ta' xogħlijiet li wettaq; il-maġġoranza tagħhom jinsabu f'Firenze.

Il-kapulavur tiegħu x'aktarx li huwa Giuditta b'ras Oloferne. Din l-opra teżisti fi tliet verżjonijiet: waħda f'Palazz Pitti f'Firenze, it-tieni fil-Gallerija tar-Reġina f'Londra, ir-Renju Unit, u t-tielet f'kollezzjoni privata f'Arenzano fil-provinċja ta' Genova. Il-mudella għal Giuditta kienet il-maħbuba tiegħu, Maria di Giovanni Mazzafirri magħrufa bħala Mazzafirra, kortiġjana magħrufa għas-sbuħija tagħha. Hija rrappreżentata wkoll f'Maddalena u f'ritratt li jinsab fil-Mużew tal-Arti u l-Istorja ta' Ġinevra, l-Iżvizzera. Ras Oloferne titqies bħala awtoritratt ta' Allori li metaforikament "tilef rasu" wara l-isbuħija ta' Mazzafirra.

Letteratura Taljana 
Il-kittieb Michele Mari, fir-rumanz tiegħu Rondini sul filo ("Ħuttaf fuq il-ħabel") tal-1999, jagħmel kemm-il darba referenza għar-ritratt ta' Giuditta b'ras Oloferne.

Xogħlijiet 

 Ritratt tal-Konti Ugo di Toscana, żejt fuq it-tila, 150 x 183 cm, l-Uffizi, Firenze, 1590
 Il-Beatu Manetto jfejjaq lill-magħtub mutu, żejt fuq it-tila, 193 x 139 cm, il-Knisja tal-Lunzjata, Firenze
 San Franġisk miġbur fit-talb, żejt fuq it-tila, 144 x 112 cm, il-Galleria Borghese, Ruma
 Ritratt meta kien żagħżugħ, żejt fuq it-tila, 51 x 39,5 cm, Bowdoin College Museum of Art, Brunswick, Maine
 Giuditta b'ras Oloferne, abbozz, żejt fuq it-tila, 139 x 116 cm, il-Gallerija Palatina, Firenze
 Iċ-Ċena f'Emmaws, żejt fuq it-tila, 54 x 39 cm, il-Gallerija Palatina, Firenze
 David u Gulija, abbozz, żejt fuq it-tila, 48 x 37 cm, l-Uffizi, Firenze
 Il-Verġni tagħti r-rużarju lil San Duminku, żejt fuq ir-ram, 56 x 36 cm, l-Uffizi, Firenze
 Santa Marija Maddalena fid-deżert, żejt fuq ir-ram, 29,6 x 43 cm, il-Gallerija Palatina, Firenze
 Madonna bil-Bambin, żejt fuq ir-ram, 14.5 x 12.5 cm, il-Gallerija Palatina, Firenze
 Madonna bil-Bambin, abbozz, żejt fuq it-tila, 20.5 x 15.8 cm, l-Uffizi, Firenze
 Awtoritratt, żejt fuq it-tila, 53.3 x 40.3 cm, l-Uffizi, Firenze
 Santa Marija Maddalena tindem, żejt fuq it-tila, 145 x 91 cm, il-Gallerija Palatina, Firenze
 Ritratt ta' Giulia Gonzaga, żejt fuq it-tila, 143.5 x 108.5 cm, il-Gallerija Palatina, Firenze
 Ritratt ta' Maddalena tal-Awstrija, il-mara ta' Cosimo II, żejt fuq it-tila, 204 x 114 cm, l-Uffizi, Firenze
 Ritratt ta' Maddalena tal-Awstrija, il-mara ta' Cosimo II, żejt fuq it-tila, 63 x 49 cm, il-Gallerija Palatina, Firenze
 Ritratt virili, żejt fuq il-landa, 67 x 51 cm, l-Uffizi, Firenze
 Ritratt ta' żagħżugħ, żejt fuq il-landa, 4,3 x 3,5 cm, l-Uffizi, Firenze
 Ritratt ta' Cosimo II, żejt fuq it-tila, 66 x 55 cm, il-Mużew tan-Natura Mejta, Poggio a Caiano
 L-Irxoxt, abbozz, żejt fuq it-tila, 86 x 52 cm, l-Uffizi, Firenze
 Susanna u x-xjuħ, abbozz, żejt fuq it-tila, 49 x 34.4 cm, l-Uffizi, Firenze
 Il-Martirju ta' San Stiefnu, abbozz, żejt fuq it-tila, 78 x 63 cm, l-Uffizi, Firenze
 L-Adorazzjoni tal-Maġi, żejt fuq it-tila, 337 x 220 cm, il-Gallerija Palatina, Firenze
 San Franġisk, żejt fuq it-tila, 199 x 145 cm, il-Gallerija Palatina, Firenze
 Ritratt ta' mara, żejt fuq ir-ram, 7.1 x 5.3 cm, l-Uffizi, Firenze
 Ritratt ta' Cosimo II, żejt fuq ir-ram, 5.4 x 4.2 cm, l-Uffizi, Firenze
 Ritratt virili, żejt fuq ir-ram, 4.3 x 5.6 cm, l-Uffizi, Firenze
 Ritratt virili, żejt fuq ir-ram, 4.8 x 6.2 cm, l-Uffizi, Firenze
 Ritratt ta' mara, żejt fuq il-landa, 5.5 x 6.9 cm, l-Uffizi, Firenze

Biblijografija 

 Lucy Whitaker, Martin Clayton, The Art of Italy in the Royal Collection; Renaissance and Baroque, Royal Collection Publications, 2007, ISBN 9781902163291

 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Allori, Alessandro". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.

 Filippo Baldinucci, Notizie de' professori del disegno da Cimabue in qua, Milan, 1812.

 M. Gregori, Noti dwar Cristofano Allori fi Scritti di storia dell'arte in onore di G. Procacci, Milan, 1977.

 AA. VV., Il Seicento fiorentino, Firenze, 1986, ISBN 88-7737-013-0.

 C. Pizzorusso, Ricerche su Cristofano Allori, Firenze, 1982, ISBN 88-222-3067-1.

 M. Horak, Ritratt importanti ta' Cristofano Allori identifikat minn Ferdinando Arisi fl-2012 f'L'Urtiga - Quaderni di cultura piacentina, nru 6, 2014.

Referenzi 

Pitturi Taljani
Pitturi tar-Rinaxximent
Twieldu fl-1577
Mietu fl-1621