Renata Scotto
Renata Scotto (twieldet fl-24 ta' Frar 1934) hija soprana Taljana u direttriċi tal-opri.

Magħrufa għas-sens ta' stil tagħha, il-mużikalità tagħha, u bħala kantanta-attriċi notevoli, Scotto titqies bħala waħda mill-kantanti prominenti tal-ġenerazzjoni tagħha, li speċjalizzat fir-repetorju tal-bel canto b'inkursjonijiet fil-veriżmu u r-repertorji ta' Verdi.

Minn mindu rtirat mix-xena bħala kantanta fl-2002, hija għamlet suċċess bħala direttriċi tal-opri kif ukoll bħala għalliema fl-Italja u fl-Istati Uniti, b'karigi akkademiċi fl-Akkademja Nazzjonali ta' Santa Cecelia f'Ruma u l-Juilliard School fil-Belt ta' New York.

Karriera ta' kantanta tal-opri 
Renata Scotto twieldet f'Savona, l-Italja. Għamlet id-debutt tagħha fl-opri f'raħal twelidha f'Lejlet il-Milied tal-1952 meta kellha 18-il sena quddiem teatru mimli daqs bajda bħala Violetta fLa traviata ta' Verdi. L-għada, hija għamlet id-debutt "uffiċjali" tagħha fl-opri fit-Teatro Nuovo ta' Milan bħala Violetta. Ftit wara, hija ħadet sehem fl-ewwel opra tagħha ta' Puccini, Madama Butterfly, f'Savona u tħallset ħamsa u għoxrin elf lira Taljana. Iż-żewġ rwoli iktar 'il quddiem saru assoċjati sew magħha.

Fl-1953, Scotto ħadet sehem fl-awdizzjonijiet fit-Teatru La Scala għar-rwol ta' Walter fLa Wally ta' Catalani ma' Renata Tebaldi u Mario del Monaco. Wara l-awdizzjoni tagħha, wieħed mill-ġurija, is-surmast Victor de Sabata, instema' jgħid, "Insa l-kumplament". La Wally fetħet fis-7 ta' Diċembru 1953 u Scotto ssejħet lura fuq il-palk mill-applawżi tal-pubbliku ħmistax-il darba. Tebaldi u Del Monaco ssejħu lura seba' darbiet kull wieħed.

L-iżvolta ewlenija ta' Scotto waslet fl-1957. Fil-Festival ta' Edinburgu, fit-Teatru La Scala, ħadet sehem fil-produzzjoni ta' La Sonnambula ta' Bellini flimkien ma' Maria Meneghini Callas bħala Amina. Il-produzzjoni tant kellha suċċess li l-kumpanija żiedet il-ħames spettaklu li ma kienx skedat. Callas, li kellha kuntratt għal erba' spettakli, irrifjutat li tagħmel il-ħames spettaklu minħabba mard, u qalet li hi kienet diġà ħadet sehem fl-ispettakli l-oħra kontra l-ordnijiet tat-tabib tagħha. Scotto, ħadmet minflokha fir-rwol ta' Amina, kantat f'dik il-parti fit-3 ta' Settembru 1957. L-ispettaklu kien suċċess kbir, u Scotto li dak iż-żmien kellha 23 sena saret star internazzjonali tal-opri.

Fl-1961 ħadmet ir-rwol ta' Amina mill-ġdid fit-Teatru La Fenice f'Venezja mat-tenur Alfredo Kraus, li flimkien kellhom l-istess għalliema, Mercedes Llopart, u assoċjazzjoni professjonali twila.

Matul is-snin 60 tas-seklu 20 saret waħda mill-kantanti ewlenin tal-bel canto li kien reġa' beda jingħata l-ħajja bis-saħħa ta' Callas matul is-snin 50 tas-seklu 20. Hija kantat Zaira u La straniera ta' Bellini, kif ukoll fir-rwol ta' Giulietta f'I Capuleti e i Montecchi ta' Bellini, f'Maria di Rohan ta' Donizzetti, fRobert le Diable (bit-Taljan) ta' Meyerbeer u f'raritajiet oħra tar-repertorju. Fl-1964 hija ħadet sehem fi spettakli ta' La Scala fit-Teatru Bolshoi f'Moska, ir-Russja, fl-ewwel żjara ta' kumpanija tal-opri fl-Unjoni Sovjetika matul is-snin tal-Gwerra Bierda.

Id-debutt tagħha l-Amerka kien fir-rwol ta' Mimì f'La bohème fil-Lyric Opera ta' Chicago fl-1960, fl-istess sena li żżewġet lill-vjolinist Lorenzo Anselmi. Il-koppja għandhom tifel u tifla. Fl-13 ta' Ottubru 1965, Scotto għamlet id-debutt tagħha fil-Metropolitan Opera fir-rwol ta' Cio-Cio-San f'''Madama Butterfly. Hija kantat f'iktar minn 300 spettaklu f'26 rwol fil-Metropolitan Opera sal-1987 u baqgħet tgħix flimkien mal-familja tagħha fil-qrib, fil-Kontea ta' Westchester.

Flimkien ma' Luciano Pavarotti hija fetħet sensiela ta' spettakli f'ħin reali mix-xandir televiżiv tal-Metropolitan Opera fl-1977 ta' La bohème ta' Puccini. Matul is-snin ta' wara, hija kienet il-protagonista fix-xandir televiżiv ta' Manon Lescaut, Luisa Miller, Don Carlo, Il trittico, Francesca da Rimini u bħala Desdemona ma' Jon Vickers fOtello ta' Verdi.

Hija kantat ukoll regolarment fis-San Francisco Opera; fiċ-Chicago Lyric Opera; fid-Dallas Opera; fir-Royal Opera ta' Londra; fil-Liceo ta' Barċellona; f'La Fenice, Venezja; u fit-Teatro Colón, Buenos Aires. Barra minn hekk, dehret ukoll f'Madrid, f'Genoa, f'Firenze, f'Bologna, f'Trieste, f'Palermo, f'Ruma, f'Berlin, f'Pariġi, f'Miami, f'Tokyo, f'Pittsburgh, u f'Osaka fost postijiet oħra.

Għal iktar minn 40 sena, Scotto ħadmet f'opri miktuba minn 18-il kompożitur u r-repertorju tagħha kien jinkludi xi 45 rwol. Hija magħrufa l-iktar għar-rwoli tagħha bħala Violetta fLa traviata, Gilda fRigoletto, Cio-Cio-San fMadama Butterfly, Mimì (u okkażjonalment Musetta) fLa bohème, Lucia fLucia di Lammermoor, Adina fL'elisir d'amore, Liù f'''Turandot, Nedda fPagliacci, it-tliet rwoli ewlenin ta' sopran fIl trittico ta' Puccini, fAdriana Lecouvreur, u Francesca fFrancesca da Rimini ta' Zandonai.

Hija kellha suċċess ukoll fil-Metropolitan Opera f'Le prophète ta' Meyerbeer, f'La gioconda ta' Ponchielli, u bħala Vitellia f'La clemenza di Tito ta' Mozart. Fis-snin 70 tas-seklu 20 bdiet tgħaddi iktar għar-repertorju itqal ta' Verdi, u kantat fir-rwol ta' Elisabetta f'Don Carlo, Luisa Miller, Lady Macbeth, Leonora fIl trovatore u r-Requiem, kollha taħt id-direzzjoni tas-surmast mużikali tal-Metropolitan Opera James Levine.

Fl-aħħar parti tal-karriera tagħha, Scotto ħadmet fir-rwoli ta' Fedora (Barċellona, 1988), Charlotte f'Werther ta' Massenet, il-Marschallin f'Der Rosenkavalier (Charleston Spoleto Festival, 1995 u Catania), Kundry f'Parsifal (Schwerin, 1995), Elle f'La voix humaine (Firenze, 1993; Amsterdam u Barċellona, 1996; Torino, 1999), Madame Flora f'The Medium (Torino, 1999) u Klytemnestra f'''Elektra (Baltimore, 2000 u Seville, 2002).

Iktar 'il quddiem dehret f'kunċerti oħra, fosthom Les nuits d'été ta' Berlioz, Lieder ta' Mahler u Strauss, kif ukoll Erwartung ta' Schoenberg mal-Orkestra tal-Akkademja ta' Santa Cecilia Orchestra u mal-Orkestra tar-RAI ta' Torino.

 Karriera ta' direttriċi tal-opri 
Scotto ħadmet bħala direttriċi tal-opri f'dawn li ġejjin: Madama Butterfly (Metropolitan Opera, Arena di Verona, Florida Grand Opera, Palm Beach Opera); Il pirata ta' Bellini (Festival Belliniano, Catania, 1993) u La sonnambula (Catania, 1994); xandira televiżiva li rebħitha l-Emmy Award ta' La traviata (New York City Opera, 1995); Norma (Opra Nazzjonali Finlandiża); Adriana Lecouvreur (Santiago, 2002); Lucia di Lammermoor (Sala Mużikali ta' Thessaloniki, 2004); La Wally (Dallas, Bern); La Bohème (Lyric Opera ta' Chicago, 2007 u Palm Beach Opera, 2009); Turandot (Ateni, 2009); La sonnambula (Miami u Michigan Opera Theatre, 2008), u Un ballo in maschera, (Lyric Opera ta' Chicago, 2010).

Fi Frar 2008, Scotto ospitat diskussjoni bejn l-artisti matul il-waqfa tax-xandira tal-Metropolitan Opera ta' Adriana Lecouvreur ta' Cilea u fl-2009 għamlet l-istess ħaġa ma' Natalie Dessay u Juan Diego Florez.

 Unuri 

 2007 – Ingħatat l-Opera News Award mill-Metropolitan Opera Guild
 2009 – Ingħatat l-Premju Anton Coppola tal-Opra ta' Tampa għall-Eċċellenza fl-Arti
 2009 – Ingħatat Dottorat Onorarju mill-Juilliard School.
 Rebħet żewġ Emmy Awards, għax-xandira televiża ta' La Gioconda u għad-direzzjoni tagħha ta' La traviata mill-NYCO.
 Ingħatat il-Premju Franco Albiatti tal-Kritika Taljana
 Ingħatat il-Premju Frankfurter Allgemeine Zeitung għall-interpretazzjoni tagħha tal-Marschallin f'Der Rosenkavalier.

 Diskografija Awdjo Bellini; I Capuleti e i Montecchi. Claudio Abbado, 1968
 Bellini, La sonnambula. Cillario, 1972, Covent Garden
 Bellini, La sonnambula, Santi, La Fenice 1961
 Bellini, La straniera, Gracis.
 Bellini; Norma; Levine; Sony 1979
 Bellini, Norma, Muti, Firenze 1981
 Bellini, Zaira, Belardinelli
 Bizet, Carmen (Micaela), Molinari-Pradelli
 Cilea; Adriana Lecouvreur; Levine; Sony
 Cilea; Adriana Lecouvreur; Gavazzeni
 Cherubini; Medea (Glauce), Serafin, EMI 1957
 Donizetti, Don Pasquale, Franci
 Donizetti, L'elisir d'amore, Gavazzeni
 Donizetti. Lucia di Lammermoor, Sanzogno, 1959
 Donizetti. Lucia di Lammermoor, Gavazzeni
 Donizetti. Lucia di Lammermoor, Sanzogno
 Donizetti. Lucia di Lammermoor, Rigacci
 Donizetti, Maria di Rohan, Gavazzeni
 Donizetti, Anna Bolena, Dallas, Rudel, 1980
 Giordano; Andrea Chénier; Levine; RCA 1976
 Gounod, Philémon et Baucis, Sanzogno
 Gounod, Faust, Parodi
 Leoncavallo; Pagliacci. Muti. EMI
 Mascagni; Cavalleria rusticana; Levine; RCA
 Meyerbeer, Roberto il diavolo, Sanzogno
 Meyerbeer, Le prophète, Lewis, CBS
 Pergolesi, La serva padrona, Fasano
 Ponchielli, La Gioconda, Bartoletti
 Puccini: Edgar. Queler. CBS
 Puccini; La bohème; Votto DG, 1962
 Puccini; La bohème; Levine, EMI, 1979
 Puccini; Le Villi; Maazel, CBS
 Puccini; Il trittico (f'Il tabarro u Suor Angelica); Maazel; CBS 1979
 Puccini; Madama Butterfly; Barbirolli. EMI 1966
 Puccini; Madama Butterfly; Maazel. Sony 1978
 Puccini; Madama Butterfly, Adler, San Francisco 1965
 Puccini, Madama Butterfly, Basile
 Puccini; Tosca. Levine, EMI, 1980
 Puccini; Turandot (Liù), Molinari-Pradelli, EMI, 1967
 Refice; Cecilia, Campori
 Respighi; Il tramonto, Fulton, Tokyo String Quartet
 Rossini, Il barbiere di Siviglia, Bellezza
 Rossini, , ''Petite messe solennelle", Bertola
 Spontini, La vestale, Picchi
 Verdi, I Lombardi, Gavazzeni
 Verdi, I vespri siciliani, Gavazzeni
 Verdi, I vespri siciliani, Muti
 Verdi, La traviata, Cillario
 Verdi; La traviata; Votto DG 1963
 Verdi; La traviata; Muti. EMI 1980
 Verdi; Nabucco; Muti ; EMI
 Verdi; Messa da requiem; Muti; EMI
 Verdi, Messa da requiem, Abbado, Rome 1977
 Verdi; Rigoletto; Gavazzeni; RCA
 Verdi; Rigoletto; Kubelik; Deutsche Grammophon
 Verdi, Rigoletto, Giulini
 Verdi; Otello; Levine; RCA
 Verdi, Otello, Muti, Firenze, 1978
 Verdi; Songs, Washington
 Wolf-Ferrari; Il segreto di Susanna, Pritchard, CBS 1980
 The very best of Renata Scotto; Arias y escenas; EMI
 Italian Opera Arias; Gavazzeni; Sony 1976
 Aria & Song, Mascagni-Liszt-Scarlatti-Rossini, Ivan Davis
 French Recital (Berlioz, Offenbach, Massenet, Thomas, Gounod), Rosenkrans
 Haydn-Donizetti-Faure-Puccini Recital, Arnaltes
 Christmas with Scotto, Anselmi
 In Moscow. Irreġistrat f'ħin reali fl-1964 (Melodiya, 2009)Filmati' Puccini. Il trittico. Levine (Giorgetta, Suor Angelica, Lauretta), Met 1981.
 Donizetti. L'elisir d'amore. Gavazzeni. Firenze, 1967
 Donizetti. Lucia di Lammermoor. Bartoletti, Tokyo 1967
 Gounod. Faust. Ethuin, Tokyo, 1973
 Puccini. La bohème; Levine (Mimì), Met 1977
 Puccini. La bohème; Levine (Musetta), Met 1982
 Puccini. Manon Lescaut; Levine; Met 1983
 Verdi. Otello; Levine; Met 1978
 Verdi. La traviata; Verchi, Tokyo 1973
 Verdi. Luisa Miller; Levine; Met 1979
 Zandonai. Francesca da Rimini'', Levine; Met 1984
 Recital in Budapest 1991, Lukacs
 In Concert and Recital in Montreal 1986, Fulton, Armenian

Referenzi 

Kantanti Taljani
Twieldu fl-1934