Sivas'taki Danismentli, Selcuklu, Ilhanli ve Eratnalilar Donemi Yapilarinda Yazi
Eski caglardan beri yazi, duygunun dusuncenin ve bilginin aktarim araci olarak, kullanilmistir. Zaman icerisinde Arapca harfler degisik sekilde yazilarak, estetik bir gorunum kazandirilmistir. Bu cografyada binlerce yillik gecmise sahip olan Turkler ve Gokturkler, Arap alfabesini her yerde kullanmis, harflerin farkli dizilimi ile cogu cesitli mesajlar ileten susleme panolari olusturmuslardir. Anadolu Selcuklu doneminde Arap alfabesinin bicimsel ozelliklerine uygun olarak yapim, onarim ve sanatci kitabeleri ile yapilarin islevlerine gore programlanmis cesitli ayet ve hadisler vb. yazilar kullanilmistir. Bu calismada Sivas`taki Danismentli, Anadolu Selcuklu, Ilhanli ve Eratnalilar doneminde insa edilen yapilardaki yazi programi incelenmistir. Yapilar arasinda Sivas Ulu Camii (Danismentli) Sivas I. Izzeddin Keykavus Darussifasi (Anadolu Selcuklu) Sivas Gok/Sahip Ata Medresesi (Ilhanli) Sivas Buruciye Medresesi/Muzafereddin Burucirdi (Ilhanli) Sivas Cifte Minareli/Semseddin Cuveyni Medresesi (Ilhanli) ve Sivas Guduk Minare/Seyh Hasan Turbesi (Eratnalilar) sayilabilir. Sivas`taki anitsal yapilarda cini kullanimi yogundur. Sivas`taki yapilarda yaygin olarak sulus ve kufi yazi kullanimi gorulur. Sulus yazi daha cok yapilarin kitabelerinde karsimiza cikmaktadir. Kufi ve Ma'kili yazi yapilarin disi ya da icinde cini programi olan firuze sirli ve sirsiz tugla kullanilan bolumlerde kullanilmistir. Sirli ve sirsiz tugla bicimsel ozelliklerinden dolayi geometrik kurgulu/dikey hatli kufi ve Ma'kili yazilar icin uygun bir malzemedir. Ornek olarak Sivas Ulu Camii`nin cok cepheli minare kaidesi ve silindirik govdesindeki yatay seritlerde, Sivas I. Izzeddin Keykavus Turbesi`nin kuzey cephesindeki kapi ve pencerelerin alinliklari ve uzerinde, Sivas Guduk Minare/Seyh Hasan Turbesi`nin yuksek silindirik kasnagini kaplayan kufi yazilari verebiliriz. Inceledigimiz yapilarin bazilarinda sanatci kitabeleri bulunmaktadir. I. Izzeddin Keykavus Darussifasi`nda Marendi Ahmed ve Sivas Cifte Minareli/Semseddin Cuveyni Medresesi`nde Iranli Koluk Bin Abdullah, Sivas Gok/Sahip Ata Medresesi`nde Konyali Kaluyan El Konevi adli bir sanatcinin adi okunmaktadir.