Ebu Ishak es Sa'lebi'nin "Katla'l Kur'an" indaki Bazi Kissalarin Degerlendirilmesi
Hicri IV. asrin sonlari ve V. asrin baslarinda yasamis olan mufessirimiz Ebu Ishak es Sa'lebi'nin asil ismi, Ebu Ishak Ahmed b. Muhammed b. Ibrahim es Sa'lebi/es Sealibi en Nisaburi'dir (o.427/1035) Nisabur/ Nisabur'da dogmus ve orada vefat etmis olan Ebu Ishak es Sa'lebi, bircok hocadan ilim tahsil etmis ve basta Ebu'l Hasen Ali b. Ahmed el Vahidi olmak uzere bircok ilim ehli de ondan ilim tahsil etmistir. Ibn Hallikan ve Abdulgafir b. Ismail el Farisi gibi bircok mufessir tarafindan ovguye mazhar olan es Sa'lebi, saglam diyaneti ile ma'ruf olan bir sahsiyettir. Tefsir alaninda sohret kazanan es Sa'lebi, basta "el Kesf ve'l Beyan an Tefsiri'l Kur'an" ile "Kitabu'l Arais fi Kisasi'l Enbiya" isimli eserleri olmak uzere bircok eser telif etmistir. Hicretin ilk yillarindan itibaren alimler tarafindan Kur'an ile ilgili cesitli konularda eserler yazilmistir. Bu eserlerin bircogu bilim insanlari tarafindan ele alinmis, konulari ve muhtevalari herkesce malum hale gelmistir. Ancak bazi eserler ve konular var ki cok fazla gun yuzune cikmamis, incelenmemistir. Bu eserlerden biri de "Kur'an Sehitleri" veya "Kur'an'dan Etkilenerek Olenler" diye tercume edebilecegimiz " qtl~ lqran Katla'l Kur'an" isimli eserdir. Bizce bu eseri onemli kilan: a)Tefsir alaninda bu baslik altinda yazilmis tek eser olmasi, b) Muhtevasi itibariyle de akla hayale gelmeyen ve hurafe denilebilecek seviyede enteresan/garip kissalar icermesidir. Bundan dolayidir ki bizde bu eseri icerik itibariyle inceleyip, bu alanda (tefsir) calismak isteyenlerin istifadesine sunmak istedik. Makaleyi ele alirken once muellifin hayati ve eserlerinden, daha sonra Katla'l Kur'an uzerine yapilan calismalardan ve Katla'l Kur'an'in konusu ve ayetlerin muhtevasi gibi basliklar ele alinmis, daha sonra da kissalardan bazi ornekler verilmistir. Bu ornekler; korku namazi kilan bir genc, cinlerden biri, Emiru'l mu'minin Hz. Omer'in ashabindan bir genc, Lokman Hekim, bazi arifler Allah dostlari Nisabur halki/ehlinden bir genc, seklindedir. Bu tur kitaplari onemli kilan bir baska nokta ise kitabin yazilis gayesidir. Ebu Ishak es Salebi, kitabi yazma gayesinin, Kur'an sehitlerini anmasi sebebiyle Allah'in kendisine merhamet etmesi ve bagislamasi oldugunu ifade etmistir. Eser her ne kadar alaninda yazilmis tek eser olmus olsa da, iyi bir vaiz ve hatip olan muellifin Muslumanlari Kur'an'i okumaya, anlamaya ve yasamaya tesvik etmek amaciyla eserinde zikretmis oldugu son derece akil disi, mantiktan uzak, garip, hurafe derecesine varan kissalari iyice tetkik etmek gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: es Sa'lebi, Kur'an, Tefsir, Mufessir, Sehit.
Cukurova Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (CUIFD)