title: Hodgkin Lenfoma Tedavisinde Yenilikler
text: Memorial Şişli Hastanesi Hematoloji Bölümü Uzmanları, Hodgkin Lenfoma hastalığı ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi. Hodgkin Lenfoma, günümüzde tedavisi en başarılı hale gelmiş kanser tiplerinden biridir. Bu hastalık genellikle lenf bezlerindeki büyüme ile kendisini gösterir. Terleme, halsizlik, kilo kaybı veya enfeksiyondan kaynaklanmayan ateş, hastalığın belirtileri olabilir. Lenf bezlerinin vücudun hangi bölgesinde olduğuna bağlı olarak; nefes darlığı, öksürük gibi belirtiler de ortaya çıkabilir. Hastalığın tedavisindeki hedef, mümkünse hastalığı tamamen yok etmek ve hastalığın nüks etmesini önlemektir. Dünyada Hodgkin Lenfoma hastalığın tedavisinde gelişmeler kaydetmek amacıyla çalışan ve büyük kapsamlı çalışmalar yapan bazı gruplar vardır. Bunlardan birkaçı Alman Hodgkin Lenfoma Çalışma Grubu (GHSG), EORTC, Kanada NCI’dır. Alman Hodgkin Lenfoma Çalışma Grubu (GHSG)’nin çalışmalarına bu güne kadar 15.000 Hodgkin hastası katılmıştır. Hastalık vücuda pek yayılmamışsa, hafif bir kemoterapi ve ışınlama içeren tedaviler ile hastalık yok edilebilir. Hastalık ilerlemiş ve vücuda daha çok yayılmışsa, hastalığı yok edebilme şansını artırmak için daha etkili kemoterapi tedavileri de geliştirilmiştir. Hastalığın Hodgkin lenfoma hakkında tecrübeli bir doktor tarafından tedavi edilmesi hayati önem taşır.
  - Hodgkin Lenfoma Tedavisinde Yenilikler
  - Hastalığın belirtileri
  - Hastalığın teşhisi
  - Alman Hodgkin Lenfoma Çalışma Grubu’na (GHSG) göre bu risk faktörleri şunlardır:
  - Hastalığın tedavisi
  - Erken evre, kötü risk faktörü olmayan hastalar
  - Erken evre fakat bazı risk faktörleri olan hastalar
  - İlerlemiş hastalık grubu
  - Dirençli veya nüks eden hastalık
  - İzlem
  
  Hastalığın belirtileri
  
  Hastalığın belirtileri
  Hodgkin Lenfoma, genellikle lenf bezlerindeki veya dalaktaki büyüme ile kendisini belirtir. En sık boyundaki lenf bezlerinin tutulumu olur; fakat vücudun iç kısımlarındaki lenf bezleri de büyüyebilir. Bunun dışında dalak, karaciğer veya başka organlar da tutulabilir. Bazı hastalarda; kilo kaybı (son altı ay içinde %10), geceleri terleme, tekrarlayan ve bir enfeksiyondan kaynaklanmayan ateş gibi belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtilere “B semptomları” adı verilir.
  
  Hastalığın teşhisi
  
  Hastalığın teşhisi
  Hastalığın teşhisi için, uygun bir lenf bezinin alınıp, incelenmesi gerekir. Hodgkin lenfoma patolojik incelemede çeşitli alt gruplar içerir, bu grupların tedavisi değişiklikler gösterebilir. Bu incelemenin yanında, hastalığın vücuda ne kadar yayıldığını gösteren araştırmalar da yapılır ki, buna “evreleme” adı verilir. Hastalığın evreleri (safhaları) şunlardır:
  Evre I: Bir tek lenf düğümü bölgesinin tutulumu
  Evre II: Diyaframın (göğüs ve karın boşluğunu ayıran kas) tek tarafında olmak üzere, 2 veya daha fazla lenf düğümü bölgesinin tutulumu
  Evre III:  Diyaframın iki tarafında da tutulum
  Evre IV: Dalaktan başka bir organın yaygın tutulumu (dalak bu hastalıkta bir lenf düğümü bölgesi gibi değerlendirilir).
  Hastalığın hangi evrede olduğunu saptamak için bilgisayarlı tomografi, tedaviyi planlamak için de bazı kan testleri ve kalp, akciğer gibi organların nasıl çalıştığını gösteren testler gereklidir.
  Evrelemenin yanında bazı bulgular da hastalığın kötü risk faktörlerini tanımlar. Risk faktörü dediğimiz bulgular, duruma göre hastalığın iyileşme oranını olumsuz etkilerler, fakat diğer verilerle beraber değerlendirilmeleri gerekir. Kötü risk faktörü olan hastaları kurtarabilmek için, evresine göre, daha etkili bir tedavi uygulamak gerekebilir.
  
  Alman Hodgkin Lenfoma Çalışma Grubu’na (GHSG) göre bu risk faktörleri şunlardır:
  
  Alman Hodgkin Lenfoma Çalışma Grubu’na (GHSG) göre bu risk faktörleri şunlardır:
  - Üç veya daha fazla lenf düğümü alanının tutulumu
  - Kanda sedimantasyon değerinin yüksek çıkması
  - Göğüs kafesinde yer alan, akciğerlerin arkasında kalan bölümde büyük mediastinal kitle (göğüs kafesinin 1/3 ünden daha geniş)
  - Ekstranodal (lenf düğümleri dışında) tutulum.
  
  Hastalığın tedavisi
  
  Hastalığın tedavisi
  Patolojik bulgulara göre, hastalık klasik tip Hodgkin lenfoma ve daha az görülen bir alt gruba (lenfosit predominant) ayrılır. Bu az görülen alt grup, özellikler gösterir.
  Hastalığın tedavisine vakit kaybedilmeden başlanması ve tedavinin doğrı uygulanması önem taşır. Tedavi açısından hastalık üç gruba ayrılabilir:
  1. Grup: Erken evre, kötü risk faktörü yok
  2. Grup: Erken evre, fakat bazı risk faktörleri var
  3. Grup: İlerlemiş hastalık.
  Son yıllardaki çalışmalar özellikle 2 konuda aşamaları hedef almıştır. Bunlardan birincisi, erken evre ve kötü risk faktörü olmayan hastaları kapsar. Bu hastalarda tedavi sonuçları zaten çok iyi olduğundan, yapılan çalışmalar, iyi sonuçları korumayı, fakat tedavinin yan etkilerini azaltmayı amaçlamıştır. İkinci konu ise, daha ilerlemiş hastalığı olan Hodgkin lenfoma hastalarında, tedavide başarı ve hastalığın yok edilme oranını artırmaktır.
  
  Erken evre, kötü risk faktörü olmayan hastalar
  
  Erken evre, kötü risk faktörü olmayan hastalar
  Hem evresi I veya II, hem de kötü risk faktörlerinden hiçbirinin görülmediği hastalar için 2 kürden oluşan çok kısa bir kemoterapi ve az dozlu bir ışın tedavisi, iyi bir tedavi seçeneği oluşturur. Alman Hodgkin Çalışma Grubu’nun 1370 hastada yaptığı bu çalışma, sadece 2 kür kemoterapi ve ışın tedavisi ile tedavi edilen hastalarda anlamlı bir şekilde daha az yan etki oluştuğunu göstermiştir. Uluslararası en saygın yayınlardan New England Journal’da yayınlanan bu çalışma, iki kür kemoterapi ve ışın tedavisi alan hastalarda, tedaviden 5 yıl geçtikten sonra, tedavinin hala başarılı olduğu hasta oranını %91 olarak belirlemiştir. 20 ile 30 Gray dozundaki ışın tedavisi karşılaştırıldığında, etki açısından fark görülmemiştir.
  
  Erken evre fakat bazı risk faktörleri olan hastalar
  
  Erken evre fakat bazı risk faktörleri olan hastalar
  Bu grup, yukarıdaki ve aşağıdaki grubun dışındaki Hodgkin lenfoma hastalarını içerir. Bu durumlarda, genellikle 4 kür ABVD kemoterapisi ve 30 Gray dozundaki ışın tedavisi standart tedavi olarak görülmektedir. Bu gruptaki altmış yaşın altındaki hastalar için, Alman Hodgkin Çalışma Grubu’nun 1522 hastada yapılan bir çalışması vardır. Bu çalışma 4 kür ABVD adı verilen kemoterapi protokolü ve ışın tedavisi yerine, 2 kür “escalated BEACOPP” adlı protokol + 2 kür ABVD ve ışın tedavisi uygulanırsa, 5 yıl sonraki progresyonsuz (hastalıkta ilerle olmaksızın) sağ kalımın yüzde 6 oranında arttığını gösterdiği için, bu tedavi şekli de iyi bir seçenek oluşturur.
  
  İlerlemiş hastalık grubu
  
  İlerlemiş hastalık grubu
  Bu grup, evresi III veya IV olan hastaları, ilaveten evresi IIB olup da, ya büyük mediastinal kitlesi, ya da ekstranodal (lenf düğümleri dışında) tutulumu olan hastaları içerir. Bu durumdaki hastalarda, hastalığın tamamen yok edilmesini sağlamak, öteki grup hastalarına oranla daha güçtür. Bu hastalara 6-8 kür ABVD kemoterapisi ayaktan verilebilir. Başka bir seçenek de “escalated BEACOPP” adı verilen kemoterapi protokolüdür. Alman Hodgkin Çalışma Grubunun yaptığı çalışmalar sonucu, bu gruptaki ve altmış yaşından daha genç olan hastalarda, “escalated BEACOPP” adı verilen kemoterapi protokolü ile hastalığın kontrol edilme imkanının, standart kemoterapiden daha iyi olduğu yayınlandı. 6 Kür olarak uygulanan “escalated BEACOPP” protokolünün ilk küründe, hastanın hastanede yatması gerektir. “Escalated BEACOPP” protokolü, iyi hasta takibi ve tecrübe gerekten, daha yoğun bir protokoldür. Bu hastalarda tedavi bittikten sonra, PET-BT (Pozitron Emisyon Tomografisi ve Bilgisayarlı Tomografi görüntülerinin aynı anda alınmasını sağlayan cihaz) sonuçlarına göre bazı hastalarda ışın tedavisi de gerekmemektedir.
  
  Dirençli veya nüks eden hastalık
  
  Dirençli veya nüks eden hastalık
  Bu durumda, hasta 65 yaşından genç ise, genellikle kök hücre transplantasyonu (kemik iliği nakli) içeren bir tedavi tavsiye edilir. Kök hücreler hastadan toplanır, bu tip kök hücre transplantasyonuna “otolog nakil” denilir.
  Kök hücre transplantasyonu yapılamayan hastalar için bazı ilaç seçenekleri vardır. “Brentuximab vedotin” adlı antikor da yeni tedavi imkanları arasında yer almaktadır.
  
  İzlem
  
  İzlem
  Tedavi tamamlandıktan sonra da, belli aralıklarda hastanın ve hastalığın takibi büyük önem taşımaktadır.