title: Uyku Apnesi Nedir? Uyku Apnesi Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
text: Uyku apnesi, üst solunum yolunu içeren hava yollarının tıkanması nedeniyle horlamanın yaşandığı, uyku sırasında solunumun tekrar tekrar kesilip geri başladığı solunum bozukluğudur. En yaygın türü obstrüktif uyku apnesidir. Sabahları yorgun uyanma, dikkatsizlik gibi sorunlara neden olabilen uyku apnesi tedavi edilmediği takdirde felç, kalp krizi ve ölüme yol açabilir.
  - Uyku Apnesi Nedir?
  - Uyku Apnesi Nasıl Olur?
  - Uyku Apnesi Türleri Nelerdir?
  - Uyku Apnesi Neden Olur?
  - Uyku Apnesinin Belirtileri Nelerdir?
  - Uyku Apnesi Kimlerde Görülür?
  - Uyku Apnesi Nelere Sebep Olur?
  - Uyku Apnesi Tanısı Nasıl Konulur?
  - Uyku Apnesi Nasıl Tedavi Edilir?
  - Uyku Apnesi ile Başa Çıkmak için Yapılabilecekler Nelerdir?
  - Uyku Apnesine Ne İyi Gelir?
  - Uyku Apnesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
  
  Uyku Apnesi Nedir?
   Uyku Apnesi Nedir? Uyku apnesi, uyku sırasında solunum yollarındaki kasların gevşemesi ve akciğerlere hava akışının engellenmesi sonucu solunumun tekrar tekrar durup başladığı bir uyku bozukluğudur. Üst solunum yolunun açık kalmasını sağlayan kaslarda yaşanan gevşeme ile dil kökü veya yumuşak damağın veya aşırı büyümüş bademciklerin hava yolunu tıkaması sonucunda en az 10 saniye nefes alamamak uyku apnesi olarak adlandırılır.
  Bu tıkanıklık, birkaç saniyeden dakikalara kadar sürebilir. 1 saat içerisinde 30 veya daha fazla kezde gerçekleşebilir. Uyku apnesi sırasında solunum çabası sürse de, bir süre sonra daha da artan bu çaba beyni uyarır ve hava yolu açılır. Solunumu durana kadar horlayan kişi, gürültülü bir homurdanma ile yeniden nefes almaya ve horlamaya devam eder.
  Gerekli önlemler alınmadığında uyku apnesinin dikkatsizliğe yol açarak trafik kazası riskini 7-8 kat arttırdığı ve iş kazalarına neden olduğu biliniyor. Uyku apnesinin görülme sıklığı %1-4 olsa da, diyabet hastalığının %3, astım sıklığının yaklaşık %5 olduğu düşünülürse ne kadar önemli bir sorun olduğu daha iyi anlaşılabilir.
  
  Uyku Apnesi Nasıl Olur?
   Uyku Apnesi Nasıl Olur? Uyku apnesi boğazda bulunan yumuşak dokuları destekleyen dil ve damak kaslarının geçici olarak gevşemesi ile hava yollarının daralıp kapanmasına bağlı nefes almanın geçici olarak kesilmesine neden olur. Obstrüktif uyku apnesi hava yollarının tıkanması, merkezi apne ise beynin solunumu doğru şekilde kontrol edememesi sonucu gerçekleşir.
  
  Uyku Apnesi Türleri Nelerdir?
   Uyku Apnesi Türleri Nelerdir? Uyku esnasında nefes almayı durduran uyku apnesinin 3 tipi bulunur. Bunlar santral, obstrüktif (tıkayıcı) ve mikst (karma) olarak açıklanır.
  
  Santral uyku apnesi
   Santral uyku apnesi Santral uyku apnesi, uyku esnasında nefes alma dürtüsünü gerçekleştiren kasların sinyal göndermemesi durumunda ortaya çıkan uyku apnesi tipidir.
  
  Obstrüktif uyku apnesi (Tıkayıcı)
   Obstrüktif uyku apnesi (Tıkayıcı) Uyku kalitesinde ciddi etkisi bulunan obstrüktif uyku apnesi, hava yolundaki işlev kaybından dolayı oksijenin vücuda az girmesine neden olan apne tipidir. Uykunun kesilmesinden kaynaklı olarak ataklara da neden olur.
  
  Mikst uyku apnesi (Karma)
   Mikst uyku apnesi (Karma) Mikst uyku apnesi, kişilerde obstrüktif ve santral uyku apnesi ile beraber görülen apne türüdür.
  
  Uyku Apnesi Neden Olur?
   Uyku Apnesi Neden Olur? Uyku apnesinin nedeni, boğazdaki kasların havanın geçeceği alanı kapatacak şekilde gevşemesidir. Üst solunum yolundaki darlıklar çocukluktan itibaren, solunum yolunun yıpranmasına sebep olabilir ve bu da uyku apne sendromuna neden olabilir. İşte uyku apnesinin yaygın nedenleri:
  - Fazla kilo(obezite)
  - Burun tıkanıklığı
  - Büyük bademciklere ve geniz etine sahip olmak
  - Boyun çevresi kalın olan kişilerin hava yollarının dar olması
  - Yaşlılık
  - Cinsiyet (erkeklerde uyku apnesi olasığı 2-3 kat daha fazladır)
  - Genetik yatkınlık
  - Yüksek tansiyon ve diyabet gibi tıbbi sorunlar
  - Alkol kullanmak
  - Sigara içmek uyku apnesi nedenleri arasında gösterilebilir.
  Uyku apnesi sadece yetişkinlerde değil, çocuklarda da görülebilir. Uyku apne sendromu olan kişide horlama, 3-4 kat daha fazla, çok kaba ve gürültülü şekilde gerçekleşir. Horlamanın yanı sıra nefes darlığı , sık sık iç çekme, el kol hareketleriyle çırpınarak uyanmaya çalışma, sık ve uzun süreli solunum durmaları, sabah yorgun uyanmak da uyku apne sendromu yaşayan kişilerde görülür. Uyku apnesinin tam nedeni sayılmasa da, uyku apne sendromlu hastaların %30-50'sinde hipertansiyon görülmektedir.
  
  Uyku Apnesinin Belirtileri Nelerdir?
   Uyku Apnesinin Belirtileri Nelerdir? En önemli semptomu uykuda solunumun durması olan uyku apnesinin belirtileri şunlardır:
  - Yüksek sesle horlama
  - Uyku sırasında nefes nefese kalma ile ani uyanışlar
  - Ağız kuruluğu ile uyanmak
  - Sabahları uyanıldığında baş ağrısı
  - Ağız kuruluğu
  - Gündüzleri uyku hali ( hipersomni )
  - Uyku sırasında nefes almanın durması
  - Sinirlilik hali
  - Libido azalması
  - Konsantre olma zorluğu
  - Geceleri huzursuz hissetme
  Ayrıca baş ağrısı, unutkanlık , konsantrasyon bozukluğu, depresyon, sabah dinç uyanamama ve aşırı derecede uykulu olmak ve yorgunluk hali ise uyku apnesinin gündüz gözlenebilen belirtileri arasındadır. Uyku apnesi belirtilerinin görüldüğü kişiler gün içerisinde birçok ciddi tablo ile karşılaşılabilmektedir. Uykuda ani ölüm, inme, kalp krizi ve kalp yetmezliği, eğer hasta obez ise kilo vermede zorluk, akciğer hastalarında solunum yetmezliği, cinsel isteksizlik ve iktidarsızlık, kontrol altına alınamayan diyabet bu olumsuzluklara örnek olarak gösterilebilir. Bunun yanı sıra, uyku apnesi kişide gündüz sürekli yorgunluk ve konsantrasyon eksikliğine neden olacağı için trafik ve iş kazalarına da neden olabilmektedir.
  
  Uyku Apnesi Kimlerde Görülür?
   Uyku Apnesi Kimlerde Görülür? Uyku apnesi, uyurken üst solunum yolunun tıkanması nedeniyle solunumun tekrar tekrar kesilmesi başlamasıyla ortaya çıkan ciddi bir uyku bozukluğudur. Her yaşta görülebilen uyku apnesi, özellikle 40-70 yaş aralığındaki kişilerde daha fazla yaşanmaktadır. Kilolu ve yaşlı olmak uyku apnesine zemin hazırlar. Bunun yanında erkeklerde kadınlara oranla daha fazla görülür. Kadınlarda menopoz sonrası dönemde uyku apnesi görülme sıklığı artabilir.
  
  Uyku Apnesi Nelere Sebep Olur?
   Uyku Apnesi Nelere Sebep Olur? Uykuda solunum durmaları; kalp atımında düzensizlik ve ileri yaşlarda ritim bozukluğuna bağlı olarak uykuda ani ölümlere neden olmaktadır. Bununla birlikte;
  - Geceleri sık idrara çıkma
  - Gece aşırı terleme,
  - Sabah yorgun ve uykulu uyanma,
  - Gündüz isteksizlik,
  - Sıkıntı ve gerginliğe yol açmaktadır.
  Gündüz uykulu hal, trafik kazalarına yol açmaktadır. Uzun dönemde uyku apne sendromu; yüksek tansiyon, kalp krizi, beyin damar tıkanıkları sonucu felçler gibi ciddi problemleri de ortaya çıkarmaktadır. Uykuda solunum durması olan hastalarda gece boyunca ortaya çıkan düşük oksijen düzeyi, hastanın kalp ve damar sisteminde yüklenmeye yol açmakta, hastaların yarıya yakınında zaman içinde kalp büyümesine ve hipertansiyona sebep olmaktadır.
  Hipertansiyonun, bu hastalarda %30-40 oranlarında ve hatta bazı çalışmalarda %50’ye varan oranlarda görüldüğü bilinmektedir. Hastaların kalp ritimleri incelendiğinde apne sırasında oluşan bradikardiyi uyanıklık sırasında taşikardi izlemektedir. Bradi-taşi-aritmi denen bu ritim bozukluğuna bazen daha değişik ritim bozuklukları da eklenebilmektedir. Kalp ritmindeki bozukluklar, bazen hastanın uykuda kaybedilmesine dahi sebep olmaktadır.
  
  Uyku Apnesi Tanısı Nasıl Konulur?
   Uyku Apnesi Tanısı Nasıl Konulur? Uyku apnesi testi, hastalığın tespiti ve tedavisi sürecinde en önemli aşamadır. "Polisomnografi" denilen uyku apnesi testi tüm gece boyunca beyin aktivitesinin ve solunumsal olayların kaydedildiği bir testtir. Bu testle birlikte elektroensefalografi (EEG), elektrookülografi (EOG), elektrokardiyografi (EKG), elektromiyografi (EMG), göğüs ve karın hareketleri kaydını içeren solunum eforu, burun ve ağızdan hava akımı kaydı, oksijen satürasyonu , vücut pozisyonu gibi 8 parametrenin gece boyunca 7 saat süre ile takibi sağlanmaktadır.
  Uyku apnesi testi olan Polisomnografi yani uyku testi, uyku sırasında beyin dalgaları, göz hareketleri, ağız ve burundan hava akımı, horlama, kalp hızı, bacak hareketleri ve oksijen seviyelerinin ölçümü esasına dayanır. Uyku apnesi testini yaptırabilmek için hastaların bir gece uyku odasında kalmaları gerekir. Test sırasında vücudun çeşitli noktalarına bağlanan kablolarla alınan sinyaller odanın dışındaki bilgisayara aktarılır. Sabaha kadar alınan bu kayıtların incelenmesiyle, uyku süresince solunumun kaç defa durduğu, ne kadar süre ile durduğu, durduğunda oksijen değerlerinin ve kalp hızının nasıl etkilendiği ve derin uykuya dalınıp dalınmadığı gibi birçok parametreye bakılabilir.
  
  Uyku Apnesi Nasıl Tedavi Edilir?
   Uyku Apnesi Nasıl Tedavi Edilir? Uyku apnesi tedavisinde ilk yapılması gereken obezite söz konusu ise bu durumun aşılmasıdır. Eğer üst solunum yollarında belirgin anatomik darlıklar var ise hastanın Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından cerrahi girişim yönünden değerlendirilmesi gerekir.
  Celon metodu yani bipolar radyo frekans ile termoterapi yöntemi ve plazma yöntemleriyle yapılan cerrahi tedavi bunladan biridir. Horlama ve uyku apnesi için uygulanan cerrahi tedavinin başarısı, cerrahiye uygun hastanın belirlenmesine ve ameliyatta kullanılan cihazlara bağlı olmaktadır. Cerrahide kullanılan cihazların dokuda fazla hasar oluşturmaması, ameliyat sonrası dönemde hastanın ağrılarının daha az olmasında oldukça önemlidir. Ayrıca uyku apnesi cihazları da tedavide kullanılmaktadır.
   Celon metodu yani bipolar radyo frekans ile termoterapi yöntemi İleri derecede uyku apnesi tedavisinde ise pozitif hava basıncı (CPAP) tedavisi uygulanmalıdır. Tedavi etkisine ve hastanın tercihine göre otomatik ayarlarda düzenleme yapılarak ya da sabit basınçlı cihaza geçilerek hasta takibe alınmalıdır. Uyku apnesi makinesi olarak da bilinen CPAP cihazı kullanmakta güçlük çeken ya da hafif derece vakalarda ağız içi aparey ile alt çene öne alınarak dilin geriye düşüp üst solunum yolunu tıkaması önlenebilir. Uyku apnesinin özgün tedavisi, hava yolunu devamlı açık tutacak şekilde basınçlı hava veren cihazların kullanımıyla sağlanmaktadır.
   pozitif hava basıncı (CPAP) tedavisi PAP (pozitif havayolu basıncı) cihazları yani halk dilinde uyku apnesi maskesi üst hava yollarının uyku sırasında açık kalmasını sağlayarak uyku apnesini önlemektedir. Gece boyunca yüze sıkıca oturan silikon bir maskeyle basınçlı hava veren bu cihazlar, başlangıçta hasta için rahatsız edici görünebilmektedir. Buna rağmen, sabah dinlenmiş ve uykusunu almış olarak uyanan hastalar cihazı kolaylıkla kabul etmektedir. Hastaya hangi cihazın uygun olduğunu tespit etmek ve apnelerin yok olduğu veya minimum sayıya indiğini görmek için ikinci bir gecenin uyku laboratuvarında geçirilmesi gerekmektedir.  Cihazla uyku apnesi tedavisinin ardından uyku apnesi sorunundan kurtulan kişilerin yaşam kaliteleri yeniden yükselmektedir.
   PAP (pozitif havayolu basıncı) cihazları 
  Uyku Apnesi ile Başa Çıkmak için Yapılabilecekler Nelerdir?
   Uyku Apnesi ile Başa Çıkmak için Yapılabilecekler Nelerdir? Hayat kalitesini artırmak ve bu durumla başa çıkabilmek için uyku apnesine karşı şu önlemler alınabilir:
  - Kilo kontrolü sağlayın
  - Hava nemlendiricisinden yararlanın
  - Uyurken pozisyonunuza dikkat edin
  - Sigara ve alkolden uzak durun
  
  Uyku Apnesine Ne İyi Gelir?
   Uyku Apnesine Ne İyi Gelir? Uyku apnesi semptomlarını hafifletmek için doğal yöntemlerden yararlanabilirsiniz. Bu yöntemler sağlıklı bir uyku geçirmenizi sağlayarak iyileşmenize yardımcı olacaktır.
  
  Oda ısısını ayarlayın
   Oda ısısını ayarlayın Uyku apnesi olan kişiler oda sıcaklığı 16 derece civarında olduğunda daha iyi uyumaktadır. Odanı ne çok sıcak ne de çok soğuk olması uyku verimliliğini artırır.
  
  Lavantadan yararlanın
   Lavantadan yararlanın Kaygıyı azaltmada etkili olan lavanta, kişinin rahatlamasını sağlayarak uyku moduna geçmesini kolaylaştırır. Saf lavanta yağını havluya birkaç damla döktükten sonra yastık kılıfınızın içine koyun ve o şekilde uyuyun.
  
  Magnezyum desteği alın
   Magnezyum desteği alın Uyku apnesine sahip olan kişiler düşük magnezyum seviyesine sahip olduğundan magnezyum içeren besinler tüketmek bu kişiler için önemlidir. Muz, lahana, ıspanak, avokado ve kuruyemişler magnezyum açısından zengin gıdalar olup uyku apnesine iyi gelir.
  
  Doğal baldan yararlanarak boğazınızı rahatlatın
   Doğal baldan yararlanarak boğazınızı rahatlatın Antioksidan görevi gören bal, uyku apnesine sahip kişilerin boğazını yatıştırarak rahat bir uyku geçirmelerine katkı sağlar.
  
  Yoga gibi egzersizlerden yararlanın
   Yoga gibi egzersizlerden yararlanın Boğaz kaslarının gevşeyerek boğazdaki dokuların hava geçişini engellemesine neden olan uyku apnesine karşı yoga gibi egzersizlerden yararlanabilirsiniz.
  
  Uyku Apnesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
   Uyku Apnesi Hakkında Sık Sorulan Sorular 
  Uyku apnesi ve horlama arasındaki fark nedir?
   Uyku apnesi ve horlama arasındaki fark nedir? Uyku apnesi, uyku sırasında nefes almada 10 saniye veya daha fazla duraklamalarla kendini gösteren ve huzursuz uykuya neden olan bir uyku bozukluğudur. Uyku sırasında tekrarlayan solunum kesintilerine neden olur. Pek çok sebeple ortaya çıkabilen horlama ise uyku esnasından hava yollarında oluşan titreşimin sebep olduğu gürültü olarak tanımlanır.
  
  Uyku apnesi ve şişmanlık arasındaki ilişki nedir?
   Uyku apnesi ve şişmanlık arasındaki ilişki nedir? Obezite ve uyku apnesi arasında doğrudan bir ilişki bulunur. Bunun sebebi ise kilolu ve obez kişilerde üst solunum yollarındaki yer alan yağ birikintilerinin hava yollarını daraltmasından kaynaklanır. Bu bölgede kas aktivitesinde azalma olduğundan, uyku apnesine yol açabilmektedir.
  
  Uyku apnesi neden meydana gelir?
   Uyku apnesi neden meydana gelir? Uyku apnesi birçok sebepten meydana gelebilir fakat en önemlisi boğazda hava geçişinin olduğu bölgenin kapanması ve gevşemesinden dolayıdır.
  
  Uyku apnesi öldürür mü?
   Uyku apnesi öldürür mü? Uyku apnesine müdahale edilmezse ve gerekli önlemler alınmazsa felç ya da ani ölümlere sebebiyet verebilir.
  
  Uyku apnesi olan hangi pozisyonda uyumalı?
   Uyku apnesi olan hangi pozisyonda uyumalı? Uyku apnesi olan kişilerin yüz üstü uyuması önerilmektedir. Böylece solunum yolları açık kalarak hava geçişi sağlanması hedeflenir.
  
  Uyku apnesi psikolojik olabilir mi?
   Uyku apnesi psikolojik olabilir mi? Psikolojik ya da sosyal sorunlar uyku apnesini tetikleyebilmektedir.
  
  Apne nedir?
   Apne nedir? Solunumun geçici olarak durmasına apne denilmektedir. Genellikle uyku apnesi olarak bilinmektedir.
  
  Uyku apnesi nasıl önlenir?
   Uyku apnesi nasıl önlenir? Uyku apnesi, alınacak basit önemler sayesinde önlenebilir. Hastalık için değiştirilebilir risk faktörlerinden en önemlisi obezitedir. Uyku apnesi kilo verilerek %50 oranında azaltılabilir. Ayrıca, alkol ve uyku ilaçlarından kaçınmak, sigarayı bırakmak ve sırt üstü yatmamak da rahatsızlığı azaltır. Horlamayı azaltan ve burun açıklığını sağlayan spreyler veya elastik bantlar uyku apnesi tedavisi için yeterli olmaz.
  
  Uyku apnesi olduğumu nasıl anlarım?
   Uyku apnesi olduğumu nasıl anlarım? Uyku apnesinin belirtilerinin hasta tarafından fark edilmesi zordur. Bu konuda kişinin uyku durumunu bilen eşi, ebeveynleri, çocukları ya da yakınları tarafından doğru bilgi sağlanmalıdır. Uyku apnesinin varlığından söz edebilmek için 3 önemli soruyu cevaplandırmak çok önemlidir. Horlama, uykuda nefes durması ve gündüz artmış uyku hali var mı? Bu 3 soruya “evet” yanıtı veriliyorsa, bu durum uyku apnesi ile karşı karşıya olunduğu anlamına gelecektir.  Bunun için en kısa sürede bir uzman doktora başvurulmalıdır.
  
  Çocuklarda uyku apnesi olur mu?
   Çocuklarda uyku apnesi olur mu? Evet, çocuklarda uyku apnesi olur. Çocukların özellikle gece uykuları yakın takibe alınmalıdır. Çocuğun uykuda ağzının açık uyuyup uyumadığı, horlama ya da hırıltılı nefes almalar belli periyodlarla kontrol edilmelidir. Geniz eti ve bademciklerin büyük olduğu durumların uyku apnesine yol açabileceği unutulmamalıdır. Doktora gitmeden önce çocuğun uyku anının videoya alınması teşhis açısından önemli bir ayrıntıdır.
  
  Uyku apnesi olan ne yapmalı?
   Uyku apnesi olan ne yapmalı? Tüm hastalara genel olarak kilo verilmesi, sigara ve alkolün bırakılması önerilmektedir. Diyabet, hipertansiyon, yüksek kolesterol, obezite gibi hastalıklar açısından riski yüksek olan kişilerde uyku apne sendromunun teşhis ve tedavisi büyük önem taşımaktadır.
  
  Uyku sorunları nelere yol açar?
   Uyku sorunları nelere yol açar? Uyku apnesi sağlıklı uykuyu bozar. Oysa uyku bedensel dinlenmeye zemin hazırladığı gibi zihinsel fonksiyonların da yenilendiği bir dönemdir. Sağlıklı bir vücut için ve günün kaliteli geçebilmesi için uykunun süresinden ziyade kalitesinin artırılması daha önemlidir. Kronik uykusuzluk ; gündüz dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü, aşırı sinirlilik, iş performansında düşme, depresyon, yüksek tansiyon ve metabolik bozukluklara kadar birçok soruna neden olabilmektedir.