title: Bozanın Faydaları Nelerdir?
text: Orta Asya Türkleri bozayı çok eski zamanlardan beri üretmektedir. Türkler, Orta Asya’dan göç ettikleri farklı coğrafyalarda o bölge halkına bozayı tanıtmışlar ve bugünkü coğrafi yayılışını da sağlamışlardır. Geleneksel bir Türk içeceği olan boza, Balkanlar, Kırım, Kafkasya, Orta Asya ve Mısır’a kadar yayılmış durumdadır. Boza ile ilgili merak edilen konuların başında ise “Bozanın içinde ne var?” ve “Bozanın faydaları nelerdir?” soruları gelmektedir. Memorial Beslenme ve Diyet Uzmanları, bozanın faydaları hakkında bilgi verdi.
  - Boza nedir? Bozanın içindekiler nelerdir?
  - Bozanın besin değeri nedir?
  - Bozanın faydaları nelerdir?
  - Boza nasıl yapılır?
  - Boza nasıl tüketilir?
  - Boza nasıl muhafaza edilir?
  
  Boza nedir? Bozanın içindekiler nelerdir?
   Boza nedir? Bozanın içindekiler nelerdir? “Boza neyden yapılır?” sorusu bozayı seven pek çok insanın merak ettiği konuların başında gelmektedir. İnsan sağlığı için yararlı mikroorganizmaları içeren fermente tahıl bazlı bir içecek olan boza ülkemizde; darı mısır, pirinç, çavdar, yulaf, buğday gibi tahılların öğütülmesi, su ilave edilerek pişirilmesi ve daha sonra şeker eklenerek maya ile laktik asit fermantasyonuna tabi tutulması ile üretilmektedir. Bozanın kıvamı koyu olup, açık sarı bir renge, tatlı ekşimsi lezzete ve asidik-alkollü bir kokuya sahiptir. Fermantasyon ürünleri olan laktik asit ve CO2 bozaya lezzet ve ferahlatıcı özellik vermektedir.
  
  Bozanın besin değeri nedir?
   Bozanın besin değeri nedir? 1 Su bardağı bozanın yaklaşık besin değeri şu şekildedir;
  Yaklaşık 350 kkal; %86 karbonhidrat, %8 protein, %6 yağ
  Fosfor, sodyum minerallerinden ve A,B1, B2, E, C, Niasin vitaminlerinden zengindir.
  
  Bozanın faydaları nelerdir?
   Bozanın faydaları nelerdir? - Sağlık üzerine etkilerine dair yapılan araştırmalar bozanın fenolik bileşenler ve antioksidan aktivite açısından önemli bir kaynak olduğunu ortaya koymaktadır. Bozanın hammaddesi olan tam taneli tahıllar fenolik maddeler açısından oldukça zengindir.
  - Fenolik bileşikler antioksidan özelliklere sahip olup, kanser ve kalp hastalıkları gibi serbest radikallerin rol aldığı dejeneratif hastalıklara karşı koruyucu etki göstermektedir.
  - Fermente probiyotik gıdalar, canlı mikroorganizmalar içermesi nedeniyle bağırsak mikrobiyatası ve genel sağlık üzerinde yararlı etkileri vardır.
  - Geleneksel fermente bir besin olarak sınıflandırılan boza, probiyotik yapısı ve içerdiği yüksek laktik asit içeriği sebebiyle bağırsak florasını olumlu etkiler.
  - “Sıvı ekmek” olarak da adlandırılan boza, vücuda sıcaklık veren yüksek kalorili bir içecektir. Yüksek kalorisi nedeniyle tok tutan boza zengin vitamin ve mineral kaynağıdır.
  - Yüksek protein, yağ ve karbonhidrat içeriğinden dolayı besin değeri yüksektir.
   Yüksek protein, yağ ve karbonhidrat - Besin değeri ve kalorisi yüksek bir içecek olduğundan kilo almak isteyenler, ergenlik dönemindeki bireyler, sporcular, gebeler, emzirme dönemindeki anneler için tercih edilebilir bir enerji kaynağıdır.
  - Emzirme döneminde anne sütünü artırıcı etkisi gözlenmiştir.
  - Niasin içeriğinden dolayı kalp ve damar hastalıklarına olumlu etkisi araştırılmaktadır.
  - Boza da salep gibi öksürük tedavisinde kullanılmaktadır.
  Ancak;
  Karbonhidrat içeriğinin yüksek olması sebebiyle; obezite ve diyabet hastalarının, gestasyonel diyabeti yani gebelik şekeri olan bireylerin porsiyon kontrolünü bir uzman ile belirlemeleri daha uygun olacaktır. Yüksek fosfor içeriğinden dolayı da böbrek hastaları için olumsuz etkiye sahip olabilir.
  
  Boza nasıl yapılır?
   Boza nasıl yapılır? Bozanın üretim aşamaları aşağıdaki gibidir;
  Ham maddeler → Kaynatma (1-2 saat) → Soğutma ve süzme → Şeker ilavesi (%20 oranına kadar)
  → Fermantasyon (15-25°C, 24 saat) → Soğutma (15°C altına) → Paketleme ve depolama
  Öncelikle tahıl iyice yumuşayıncaya kadar kaynatılır. Püre haline getirilerek ince delikli bir süzgeçten geçirilir. Süzgeçten geçirilen kısım tamamen soğutulur. Bu arada ılık süt, toz şeker ve maya bir kapta karıştırılır. Hazırlanan bulgur lapasının içine maya eklenerek 24 saat bekletilmek üzere serin ve karanlık bir ortama alınır. Ara sıra bekleyen bozanın kapağı açılarak havalandırılır. 24 saat sonra boza karışımına toz şeker ve su azar azar eklenerek istenilen kıvama getirilir. Daha sonra kıvamının biraz daha artması için buzdolabına koyulur.
  
  Boza nasıl tüketilir?
   Boza nasıl tüketilir? “Boza sıcak mı içilir?”, “Boza soğuk mu içilir?” soruları bozanın tüketimiyle ilgili en çok merak edilen konuların başındadır. Bozanın tüketimi genellikle gecedir. Bunun çıkış noktası ise bozanın gün sıcaklığında çabuk bozulabilir olmasıdır. Bozacıların hava karardıktan ve sıcaklık düştükten sonra satmalarının sebebi de budur. Eski yıllarda özellikle kışa denk gelen Ramazan aylarında boza akşamdan hazırlanır ve sokak satıcıları tarafından satılırmış. Tok tutucu özelliği ile sahurların vazgeçilmezi olan boza zaman içinde sadece ramazanda değil her gece satılmaya başlanmış. Sıcak bir içecek olarak algılanmasına rağmen aslında boza daha çok soğuk içilir. Sıcak ya da soğuk olarak servis edilen bozanın olmazsa olmazı üzerine serpilen toz tarçın ve bütün olarak konulan leblebilerdir. Marketten alınan veya dolapta kıvamı yoğunlaşan boza bir miktar ısıtılıp da tüketilebilir.
  
  Boza nasıl muhafaza edilir?
   Boza nasıl muhafaza edilir? Bozanın muhafazası tercihen +4 derecede buzdolabında olmalıdır. Yüksek sıcaklıkta maya ve asetik asit bakterileri hızla çoğalarak bozanın duyusal özelliklerinde değişime neden olmaktadır. Bozanın raf ömrü 15 gün kadar olup fermantasyonun her aşamasında pH değeri 3.5’in altına düşünceye kadar tüketilebilmektedir. Yapılan çalışmada, bozanın +4°C’de depolandığında raf ömrünün 1 ya da 2 hafta arasında olduğunu, sonrasında ürün asitliğinin yükselerek tüketilemez hale geldiğini belirtmişlerdir.