title: Ultrason Nedir? Ultrason Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
text: Ultrason, vücut içerisindeki yapıları yüksek yoğunluklu ses dalgalarından yararlanılarak görüntülenmesidir. İnvaziv olmayan şekilde uygulanana bu yöntem sayesinde birçok hastalığın tespiti yapılabilir. Doktorlar, özellikle hamilelik sırasında anne adayının rahatsızlıklarını teşhis etmek ve bebeği görüntülemek için ultrasondan yararlanabilir. Ultrasonografi olarak da adlandırılan ultrason, vücudun dışından bir cihaz kullanılarak bakılmasını içeren bir yapıdadır.
  - Ultrason Nedir?
  - Ultrason Ne İçin Kullanılır?
  - Ultrason Çeşitleri Nelerdir?
  - Ultrason Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
  - Ultrason Nasıl Uygulanır?
  - Ultrason Çekilirken Nelere Dikkat Edilir?
  - Ultrason İle İlgili Sık Sorulan Sorular
  
  Ultrason Nedir?
   Ultrason Nedir? Ultrason, yüksek frekanslı ses dalgalarının kullanıldığı bir görüntüleme yöntemidir. Bilinen hiçbir yan etkisi olmadığı için özellikle hamilelik sırasında en çok tercih edilen görüntüleme yöntemidir. Ses dalgalarının kullanılmasıyla yapılan ultrasonda iç organların ve dokuların durumu hakkında bilgi edinilebilir. Bu yöntem, vücuda kesi atılmadan ya da zarar vermeden yapılan, yüksek frekanslı ses dalgalarının vücut dokularından yansımasıyla görüntüler oluşturmasıyla gerçekleşen bir yapıdadır.
  Ultrason sayesinde organlarda oluşan hastalıklar, hamilelik takibi, damar tıkanıklıkları ve kas-iskelet sistemi sorunları gibi birçok kullanılır. Aynı zamanda kanser taramaları ya da kalp hastalıkları gibi durumların da erken teşhisinde büyük önem taşır. İşlemin uygulanması esnasında hastanın kontrol edilecek bölgesine jel sürülür, bu da ses dalgalarının düzgün iletilmesinde etkili olur. Anında sonuçların elde edilebileceği bir yöntem olan ultrason sayesinde doktor, teşhis koyabilir ve tedavi sürecine buna bağlı olarak yön verebilir.
  
  Ultrason Ne İçin Kullanılır?
   Ultrason Ne İçin Kullanılır? Ultrason, kişinin hastalığının tanı ve takibinde yararlanılarak iç organların yapısını ve işlevlerini değerlendirmek için kullanılır. Bunların yanında normallikleri tespit etmek ve tedavi sürecini izlemek için de ultrasondan yararlanılır. Gebelik takibinin yapılmasının yanında kalp hastalıklarının teşhisi ve damar tıkanıklıklarının belirlenmesinde de etkilidir.
  - Kişinin iç organlarının işlevlerinin ve yapısının belirlenmesini sağlar
  - Enfeksiyon, tümörler ve kistlerin tespitinde tercih edilen yöntemdir
  - Hamilelik döneminde bebeğin gelişimini takip etmek ve gelişebilecek anormal durumların tespitinde kullanılır
  - Kalp hastalıklarının teşhisini sağlar ve damar tıkanıklıklarını ortaya çıkarır
  - Biyopsi esnasında iğnenin doğru konumlandırılmasına rehberlik eder
  - Bunun yanında var olan tedavi sürecini izlemek ve hastalıkların ilerlemesini değerlendirmek için kullanılır
  Ultrason, radyasyon içermemesi ve hızlı sonuç vermesi nedeniyle oldukça yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir.
  
  Ultrason Çeşitleri Nelerdir?
   Ultrason Çeşitleri Nelerdir? Ultrason vücudun birçok bölgesinde görüntüleme amaçlı kullanılabilmektedir. Bu nedenle farklı amaçlar için yararlanılan ultrason, hem tanı koymada hem de tedavi sürecinin takip edilmesi açısından önemlidir. Farklı ultrason türleri sayesinde kişinin spesifik ihtiyaçlarına göre her biri farklı organ ve dokulara odaklanır. Her bir ultrason türü, farklı teknolojik özellikler sayesinde belirlenen bir bölgeyi detaylı şekilde incelemeye olanak tanır.
  
  Tüm batın ultrasonu(Abdominal ultrason)
   Tüm batın ultrasonu(Abdominal ultrason) Karaciğer, safra kesesi, safra kanalları, dalak, pankreas, böbrekler ve mesane dahil olmak üzere iç organları incelemek için kullanılır.
  
  Obstetrik ultrason
   Obstetrik ultrason Hamileliğin ilk anından itibaren yapılmaya başlanan ultrasonografi incelemeleridir. Hamileliğin belirli aylarında yapılan ultrason kontrolleriyle;
  - Hamilelik haftasının tahmini
  - Konjenital anormallikleri teşhisi
  - Fetusun pozisyonu
  - Plasentanın pozisyonu
  - Çoklu gebelik olup olmadığı gibi birçok detay belirlenebilir.
  
  Pelvik ultrason
   Pelvik ultrason Gebelik sürecinde embriyo ve fetusun sağlığını izlemek için en sık kullanılan görüntüleme yöntemidir. Pelvik ultrason sadece gebelik dönemindeki kontrollerde kullanılmaz. Bunun yanında; rahim, yumurtalıklar, mesane ve prostat bezini incelemek için de kullanılır. Pelvik ultrason karından yapılabildiği gibi kadınlarda vajinadan, erkeklerde rektal olarak da yapılabilmektedir.
  
  Renkli doppler ultrason
   Renkli doppler ultrason Renkli doppler ultrason ile kan akışını ölçmek ve görselleştirmek için doppler ve renkli doppler ultrasonu kullanılabilir. Ayrıca kan akışının hızını ve hareket yönünü de ölçülebilir. Bu, renkli Doppler görüntüleme adı verilen renk kodlu haritalar kullanılarak yapılır. Karotis arterlerin içindeki plak birikiminin beyne kan akışını engelleyip engellemediğini belirlemek için de yaygın olarak kullanılan renkli doppler ultrason riskli gebeliklerde bebeğin gelişim geriliği riskinin bulunduğu durumlarda kullanılabilir.
  
  Ekokardiyografi- Eko (EKG)
   Ekokardiyografi- Eko (EKG) Kalp ultrasonu olarak da bilinir. Doppler ultrasonunun bir örneğidir. Ses dalgaları yoluyla Kardiyovasküler sistem görüntüleri oluşturmak ve belirli noktalarda kan akışını ve kardiyak doku hareketini ölçmek için kullanılabilir.
  
  Transvajinal ultrason
   Transvajinal ultrason Kadın üreme organının incelenmesinde pelvik ultrasondan daha detaylı bilgiler verebilir. Ultrasonun probu vajinaya yerleştirilerek görüntü alınır. Transvajinal ultrason çekimlerinde mesanenin boş olması gerekir. Transvajinal tarama erken hamilelik sırasında daha net bir görüntü sağlayabilir ve obezitesi varsa daha iyi bir seçenek olabilir .
  
  Transrektal ultrason
   Transrektal ultrason Prostat bezinde ultrason yapmak için kullanılır. Ses dalgalarının prostata gidebilmesi için ultrasonun probu rektuma yerleştirilir.  Bu ultrasonda hasta genellikle sol tarafında uzanır ve dizler göğse doğru bükülür.
  
  Meme ultrasonu
   Meme ultrasonu Meme ultrasonu memenin incelenmesinde en sık başvurulan yöntemlerden biridir.40 yaş üzeri kadınlarda mamografik incelemeye ek olarak yapılması tanısal doğruluğu artırır.
  
  Karaciğer ultrasonu
   Karaciğer ultrasonu Karaciğerin boyutunu, şeklini ve işlevini belirler ve tümörleri tespit etmek için kullanılabilir.
  
  Böbrek ultrasonu
   Böbrek ultrasonu Böbreklerin boyutunu, şeklini ve işlevini belirler ve böbrek taşlarının, kistlerin ve tümörlerin saptanmasında yararlı olabilir.
  
  Tiroid ultrasonu
   Tiroid ultrasonu Troid fonksiyon bozukluğuna sebep olabilen hastalıklar, nodüller ve kistleri kontrol eder.
  
  3D ultrason
   3D ultrason Ultrason görüntüsüne başka bir boyut ekleyerek geleneksel ultrason ile yapılan düz iki boyutlu görüntüler yerine üç boyutlu yorumlar oluşturur.
  
  4D ultrason
   4D ultrason 3D görüntüleri hareket halinde gösterir.
  Ultrason, endoskopik ultrason (EUS) gibi farklı görüntüleme yöntemleri ile birlikte de kullanabilir.
  
  Ultrason Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
   Ultrason Hangi Hastalıklarda Kullanılır? Ultrason en çok hamilelik sürecinde rahim ve yumurtalıkları durumu ile gelişmekte olan bebeğin görüntülenmesinde kullanılmaktadır. Anne karnındaki bebeğin beyin, kalça ve omurga gelişimi ultrason yardımıyla takip edilebilir.
  Ultrason hamilelik sürecinin haricinde şu alanlarda kullanılabilir;
  - Ağrı, şişme, enfeksiyon gibi durumlarda nedeni araştırmak için ultrason kullanılabilir.
  - Karaciğer, böbrekler, pankreas, safra kesesi, dalak, mesane, testis ve yumurtalıklar gibi iç organların görüntülemesinde
  - Kalp kapakçıklarının işlevi, kalpteki anormallikler, kapak yetersizliği veya kapakçıklardan kan sızmasını değerlendirebilir. Kalp krizi sonrası kalbin durumu ve kalbin kanı ne kadar iyi pompaladığını gösterebilir.
  - Göz yumrularının incelenmesinde
  - Tiroit ve paratiroid incelemesinde
  - Eklem iltihaplanmalarının değerlendirilmesinde
  - Yumuşak dokularda oluşan tümör tespitinde
  - İnce uçlu iğne biyopsilerinde ve meme biyopsisinde ultrason kullanılabilir.
  
  Ultrason Nasıl Uygulanır?
   Ultrason Nasıl Uygulanır? Ultrason, invaziv olmayan, hızlı ve kolay bir şekilde uygulanan görüntüleme yöntemidir. İşlemin öncesinde kişinin rahat bir pozisyonda uzanması beklenir. Görüntülemenin yapılacağı bölgeye su bazlı bir jel sürülerek ses dalgalarının iletimi kolaylaştırılır. Radyoloji uzmanı, cilt üzerinde gezdirerek cihazı gezdirerek ekrandaki görüntüleri takip eder ve gerekli gördüğü detayları kaydeder. İşlem tamamlandıktan sonra ise jel kolayca temizlenir ve hasta günlük yaşamına devam eder.
  Ultrasonun uygulanma süreci şöyle sıralanabilir:
  - Ultrason görüntülemesinden önce hastadan hastane elbisesi giymesi istenebilir.
  - Ultrason yapılacak bölgeye göre hasta yatağına uzanan hastanın cildine su bazlı jel sürülür. Ses dalgalarının iletilmesinde de etkisi olan jel aynı zamanda ultason cihazının prob kısmının ciltte daha rahat hareket etmesini sağlar.
  - Radyoloji uzmanı, ses dalgalarını gönderecek olan ultrasonun prob kısmını görüntüleme yapılacak bölge üzerinde gezdirir.
  - Radyoloji uzmanı probdan yansıyan görüntüleri önündeki ekrandan takip eder.
  - Uygun ve net görüntü elde etmek için ultrasonun probu cildin üzerinde hareket ettirilebilir.
  - İşlem bittikten sonra cilde sürülen jel temizlenir. Jel su bazlı olduğu için temizlenmesi çok kolaydır.
  
  Ultrason Çekilirken Nelere Dikkat Edilir?
   Ultrason Çekilirken Nelere Dikkat Edilir? Ultrason çektirirken dikkat edilmesi gereken durumlar vardır. Fakat ultrason türüne göre dikkat edilmesi gerekenler de farklılık gösterebilir. Genel olarak doktorun talimatlarına dikkat etmek önemlidir. Bunun yanında ultrason çektirmeye giderken rahat kıyafetler tercih etmek gerekir. Ultrason yapılacak bölgedeki takıları çıkarılması istenebilir çünkü bu takılar görüntü kalitesini etkileyebilir.
  Farklı ultrason türlerine göre dikkat edilmesi gereken durumlar şöyle sıralanabilir:
  Karın (abdominal) ultrasonu: Karın bölgesinin ultrasonu çekilmeden yaklaşık 6-8 saat öncesinde yemek yemeyi bırakmak gerekir. Çünkü mide ve bağırsaklarda oluşan gaz, görüntünün etkilenmesine ve bozulmasına neden olabilir. Karın ultrasonunda su içilebilir fakat gazlı içeceklerden uzak durulması önerilir.
   Karın (abdominal) ultrasonu: Pelvik ultrason (kadın üreme organları, mesane, prostat): Pelvik ultrason çekiminde mesanenin dolu olması gerekebilir. Bu nedenle ultrason öncesinde en az 1 litre su tüketimi sağlanır. Böylelikle pelvik bölgeye dair en net görüntü alınması hedeflenir.
   Pelvik ultrason (kadın üreme organları, mesane, prostat): Gebelik ultrasonu: Gebelik ultrasonu genellikle ilk 3 ayda gerçekleşir ve mesanenin dolu olması beklenir. 3 ay sonrasında ise özel bir hazırlık talep edilmeyebilir.
   Gebelik ultrasonu: Böbrek ultrasonu: Böbrek ultrasonu çekilirken mesanenin dolu olması beklenir. Pelvik ultrasonda olduğu gibi gazlı içecek ce süt tüketiminden kaçınmak önemlidir.
   Böbrek ultrasonu: Tiroid ultrasonu: Tiroid ultrasonu öncesinden özel bir hazırlık gerekemeyebilir. Sadece boyun bölgesinin açık olması önerilir.
   Tiroid ultrasonu: Meme ultrasonu: Meme ultrasonu çekimi için regl döneminin bitiminden sonraki haftada incelenmesi sağlanır. Hormonlara bağlı olarak var olan kitlelerin boyutu farklı algılanabileceğinden bu şekilde uygulanması önerilir.
   Meme ultrasonu: 
  Ultrason İle İlgili Sık Sorulan Sorular
   Ultrason İle İlgili Sık Sorulan Sorular 
  Ultrasonun zararı var mıdır?
   Ultrasonun zararı var mıdır? Ultrasonun bilinen bir yan etkisi yoktur. Röntgen ve tomografi görüntüleme için iyonlaştırıcı radyasyon, Manyetik Rezonans (MR) ise mıknatısın kullanıldığı manyetik alanı kullanmaktadır. Ultrason ise radyasyon ve mıknatıs yerine yüksek frekanslı ses dalgası kullanmaktadır. Güvenilir bir yöntem olmasından dolayı özellikle gebelik takibinde en çok tercih edilen görüntüleme yöntemidir.
  Ancak yine de anne karnındaki bebeğin görüntülenmesinde tıbbı bir gerekçe olmadan kullanılması tavsiye edilmemektedir.
  
  Ultrasona öncesi nelere dikkat etmek gerekir?
   Ultrasona öncesi nelere dikkat etmek gerekir? - Ultrason genellikle özel bir ön hazırlık istememektedir.
  - Görüntülemesi yapılacak bölgeye göre açlık ya da mesanenin dolu veya boş olması istenebilir.
  - Ultrason görüntülemesinin yapıldığı odada cep telefonu, kamera gibi elektronik cihazların bulundurulmaması gerekir.
  - Ultrason yapılacak bölgede bulunan kolye, küpe gibi takılar çıkartılmalıdır.
  - Ultrason görüntülemesinden önce kullanılan ilaçlar veya bitkisel takviyeler doktora söylenmelidir.
  
  Ultrason ne kadar sürer?
   Ultrason ne kadar sürer? Ultrason görüntülemesi genellikle 30-60 dakika arasında sürmektedir. Ultrasondan hemen sonra normal aktivitelere dönülmektedir.
  
  Ultrason sonuçları ne zaman alınır?
   Ultrason sonuçları ne zaman alınır? Ultrason sonuçları genellikle aynı gün veya bir gün sonra hazır olmaktadır. Ultrason görüntülemesi ile elde edilen görüntülen uzman radyolog tarafından analiz edilip değerlendirildikten sonra bir rapor hazırlanır.
  
  Ultrasonun yan etkisi var mı?
   Ultrasonun yan etkisi var mı? Ultrason çekiminde iyonlaştırıcı radyasyon içermediğinden röntgen veya CT taramaları gibi zararlı olarak kabul edilmez. Güvenli görüntüleme yöntemleri arasında yer alır. Fakat bazı durumlarda kişiye göre yan etkilere ve rahatsızlık hissine neden olabilir. Ultrasonda oluşabilecek olası yan etkiler şöyle sıralanabilir:
  - Jel hassasiyeti ve alerjisi
  - Rahatsızlık ve basınç hissinin oluşması
  - Uzun süreli ve yoğun kullanımda ultrason dalgalarının dokuları hafifçe ısıtabilir.
  
  Ultrasonda AC ne demek​?
   Ultrasonda AC ne demek​? Ultrasonda "AC" (Anteroposterior Çap), bir kitlenin, yapının ya da organın çapını ifade eder. Özellikle gebelik takibinde fetüsün ölçümlerinde kullanılan bir değerdir. Bu ölçüm, organların büyüklüğü ve sağlığı hakkında bilgi verir.