title: Çocuğunuzu uyku teröründen korumak için 3 öneri
text: Uyku terörü, uyku esnasında çığlık atma, yoğun korku ve fiziksel aktiviteler ile kendini gösteriyor.  Gece terörü olarak da bilinen uyku terörü, genellikle uyurgezerlik ile eşleştiriliyor. 3-12 yaş arasında ve erkek çocuklarda daha sık görülen uyku terörü konusunda vakit kaybedilmeden uzman yardımı alınması gerekiyor. Memorial Antalya Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Uz. Dr. Özden Yener Çakmak, uyku terörü hakkında bilinmesi gerekenleri anlattı.
  - NREM uykusunda ortaya çıkıyor
  - Çocukluk çağında görülüyor
  - Kişiye özel değerlendirme yapılıyor
  - Ataklardan 15 dakika önce uyandırın!
  - Uyku terörü esnasında sakinliğinizi koruyun!
  - Bebeklerde de görülebiliyor
  - Çocukları uyku teröründen korumak için öneriler
  
  NREM uykusunda ortaya çıkıyor
   NREM uykusunda ortaya çıkıyor Uyku terörü genellikle uykuya geçiş sırasında ortaya çıkan istenilmeyen anormal davranışların, fiziksel aktivitelerin ve çarpıntı, terleme, ciltte kızarıklık, göz bebeğinde büyüme gibi belirtilerin kendini göstermesidir. Uyku terörü, uykunun ilk saatlerinde NREM uykuda meydana gelir. Uyku terörü yaşayan kişiler korkarak, çığlık atarak ya da ani, kendine ve çevresine zarar verebilecek koşma, fırlama, yanındaki kişiye vurma  gibi hareketler yaparak kalkarlar. Kişi bu sırada dış uyaranlara yanıtsızdır ve genellikle zorlukla uyandırılırlar. Otonom sistem uyarılmasına bağlı terleme, ciltte kızarıklık, çarpıntı, göz bebeğinde büyüme gibi belirtiler de eşlik eder.
  
  Çocukluk çağında görülüyor
   Çocukluk çağında görülüyor Uyku terörü genellikle çocukluk çağında görülür. Başlangıç yaşı sıklıkla 3-12 yaş arasındadır. Erkek çocuklarında daha sıktır. Ergenlik döneminde ise genellikle düzelme eğilimindedir. Erişkinlerde ise çok daha nadirdir. Uyku terörünün nedeni net olarak bilinmemekle beraber genetik faktörlerin önemli olduğu ya da eşlikçi psikiyatrik hastalıklarla görüldüğü bilinmektedir.
  Birinci derece akrabalarda görülme riski, ailesinde uyku terörü olmayanlara göre fazladır. Şizoid, borderline ve bağımlı kişilik bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu ve uyurgezerlik ile birlikteliği sık olarak bildirilmektedir. Ayrıca uyku apne sendromu, yorgunluk, huzursuz bacak sendromu, alkol ve madde kullanımı ile de birlikteliği sık görülür.
  
  Kişiye özel değerlendirme yapılıyor
   Kişiye özel değerlendirme yapılıyor Uyku teröründe tanıda en önemli basamak hasta öyküsüdür. Video kaydı alınması da tanı koymada yardımcı olabilir. Tıbbi hastalıkların sorgulanması, madde ve alkol kullanımı, psikiyatrik hastalıkların sorgulanması, nörolojik açıdan ayrıntılı değerlendirme doğru tanı açısından önem taşımaktadır. Tanıdan emin olunamıyorsa polisomnografi ile uyku kaydı tanıda çok yardımcı olabilir.
  
  Ataklardan 15 dakika önce uyandırın!
   Ataklardan 15 dakika önce uyandırın! Tedavide ilk adım hastanın güvenliğinin sağlanmasıdır. Hastaya o sırada zarar verebilecek nesneler uyuduğu ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Uyku hijyeni bu hastalarda önemlidir, bu açıdan bilgilendirme yararlı olacaktır. Eğer ataklar aynı saatlerde ortaya çıkıyor ise o saatten 15 dakika önce kişinin uyandırılması ve bir süre uyanık kalmasının sağlanması da fayda sağlayabilir. Alkol ya da madde bağımlılığı gibi tetikleyiciler var ise tedavi bunların bırakılması ile başarılabilir. Tetikleyici olabilecek faktörlerin (depresyon, anksiyete, uyku apnesi vb) tespiti ve tedavisi de önemlidir.
  
  Uyku terörü esnasında sakinliğinizi koruyun!
   Uyku terörü esnasında sakinliğinizi koruyun! Kişinin o sırada yanında olan yakınının bu sırada sakinliğini koruması önemlidir.  Atakların  genellikle  20 sn ila 5 dakika arasında süreceği bilinmelidir. Uyku terörü yaşayan kişinin o anda uyandırılması oldukça güçtür. Aileye kişiyi o sırada uyandırmaya ve sakinleştirmeye çalışmalarının yararı olmadığı anlatılmadır. Sadece kişinin o esnada hareketlerle zarar görmemesi için güvenli ortam yaratılmalıdır. Atak sonlandığında uyku hali ve zihin bulanıklığı devam edebilir, bir süre sonra hastanın tekrar uykuya dalacağı bilinmelidir. Genellikle uyku terörü yaşayan birey sabah yaşananı hatırlamayacaktır.
  
  Bebeklerde de görülebiliyor
   Bebeklerde de görülebiliyor Uyku terörü genellikle 3 yaş sonrası görülür. Ancak nadir de olsa  daha erken dönemde görülen vakalar da vardır. Bebek  ya da çocuk o sırada çığlık atabilir, korkmuş bir ifade ile etrafa bakabilir. Ancak ebeveynlerin bilmesi gereken o sırada uyanıklık olmadığıdır. Bu nedenle bu sürede sakin olunmalı, olayın  bitiminde çocuk sakinleştirilmelidir. Öncelikle yetişkinlerde uygulanan koruyucu yöntemler çocukluk çağında da çok önemlidir.
  
  Çocukları uyku teröründen korumak için öneriler
   Çocukları uyku teröründen korumak için öneriler - Çocuğun o sırada kendine zarar vermemesi için güvenli bir uyku odası hazırlanmalıdır.
  - Hareketlerin olduğu dönemde ebeveynler çocukların kendine zarar vermesini engellemek için onu sıkıca tutmalıdır.
  - Uykusuzluğun bunu tetikleyebileceği bilinmeli ve uyku saatleri ve uyku hijyenine dikkat edilmelidir.
  Bu yöntemlerle tedavi sağlanamıyor ve 2-3 aydan daha uzun süredir sık ataklar yaşanıyorsa, çocuk psikiyatrisi ya da çocuk nörolojisine başvurulmalı ve organik nedenlerin ayırıcı tanısı yapılarak tedavi planlanmalıdır.