title: Ferritin Nedir? Ferritin Düşüklüğü ve Yüksekliği Ne Anlama Gelir?
text: Ferritin, demiri hücrelerde depolayan ve salınımını yapan demir içeren kristal yapıda bir kan proteinidir. Ferritin testi de vücudun ne kadar demir depoladığını anlamak için ferritin adı verilen kan proteni miktarını ölçen kan testidir. Ferritin, lipitleri, DNA'yı ve proteinleri demirin potansiyel toksik etkilerinden korumaya yardım ettiği gibi, demirin vücudun kritik süreçleri için doğru şekilde kullanılabilmesini sağlar. Vücudun ne kadar demir depoladığını anlamak için yapılan kan testine ise ferritin testi adı verilir. Kanın mililitresi başına nanogram cinsinden ölçülür. Ferritinin eksikliği vücutta olması gerekenden daha az demir olduğunu, yani demir eksikliği bulunduğuna işaret eder, bu da demir eksikliği anemisi anlamına gelir. Ferritin yüksekliği, vücuttaki ferritin miktarının normal aralıkların üstünde, 500 ng/mL'den fazla olduğunu gösterir, bu durum enfeksiyon, karaciğer hastalığı, romatoid artrit veya çeşitli inflamatuar sorunlar yanı sıra veya hipertiroidizm ya da tip 2 diyabet hastalığı sonucu ortaya çıkabilir.
  - Ferritin Nedir?
  - Ferritin Kaç Olmalı?
  - Ferritin Düşüklüğü Nedir?
  - Ferritin Düşüklüğü Neden Olur?
  - Ferritin Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?
  - Ferritin Düşüklüğü Nelere Sebep Olur?
  - Ferritin Nasıl Yükseltilir?
  - Ferritin Yüksekliği Nedir?
  - Ferritin Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?
  - Ferritin ile İlgili Sık Sorulan Sorular
  
  Ferritin Nedir?
   Ferritin Nedir? Vücudun demir deposu olan ferritin, kırmızı kan hücrelerinin üretimi ve oksijen dağıtımı için gereken demirin, çözünmesi, depolanması ve vücut ihtiyaç duyduğunda kontrollü bir şekilde salınımını yapan kan proteinidir. Ferritin testi ile kandaki demir miktarı yani ferritin düzeyi ölçülür.
  Kan testi sonucunda kandaki ferritin seviyesi düşük çıktıysa, bu vücudun demir depolarının düşük olduğu anlamına gelir. Ferritin eksikliği aynı zamanda demir eksikliği olarak adlandırılır.
  Vücudun sağlıklı kan hücreleri yapabilmesi için demire ihtiyacı vardır ve kırmızı kan hücreleri akciğerlerden vücudun geri kalanına oksijen taşıyarak hayati bir rol üstlenir. Demir'in bir diğer önemi ise kasların, kemik iliğinin ve çocuklarda beyin gelişimine de yardımcı olmasıdır. Ferritin proteini, vücut hücrelerinde ve özellikle hepatosit olarak bilinen ve karaciğerin yaklaşık olarak %75'ini oluşturan hücrelerde, kemik iliğinde ve bağışıklık sistemi hücrelerinde bulunur. Ferritin proteininde yaklaşık olarak 4.500 adet demir molekülü depolanır.
  
  Ferritin Kaç Olmalı?
   Ferritin Kaç Olmalı? Genel olarak normal kabul edilen ferritin değerleri 41-400 µg/L'dir. 400 µg/L üzeri yüksek kabul edilir.Normal değerler laboratuvara göre değişebilmekle birlikte, erkeklerde 24-336 µg/L , kadınlarda için 24-307 µg/L arasında olması beklenir. Yeni doğan bebeklerde 25-200 µg/L, bir aylık bebeklerde 200- 600 µg/L, 2-5 aylık bebeklerde 50-200 µg/L, 6 aylık bebekler ile 15 yaş arası çocuklarda ise 7-142 µg/L arasında olması normal olarak kabul edilir.
  Ferritin testi ile demir eksikliği anemisi, huzursuz bacak sendromu, hemokromatoz denilen vücudunuzun besinlerden çok fazla demir emip emmediği, karaciğer hastalığı ve sistemik otoinflamatuar hastalığı olan erişkin still hastalıkları teşhis edilebilir.
  Yapılan test sonucunda ferritin taban sınır değerinden düşük çıkarsa bu vücutta bulunan demir deposu seviyesinin düşük olduğuna işaret ederken, yine tavan sınır değerinin üstünde ki değer ise ferritin yüksekliği olarak kabul edilir.
  
  Ferritin Düşüklüğü Nedir?
   Ferritin Düşüklüğü Nedir? Test sonucunun 20 mg/nL'nin altında kalması durumu olan ferritin düşüklüğü, vücuttaki demir depolarının düşük olduğunu ve demir eksikliği olduğu anlamına gelir. Bu da demir eksikliği anemisine, yani vücutta kırmızı kan hücrelerinin yetersiz olduğuna işaret eder.
  
  Ferritin Düşüklüğü Neden Olur?
   Ferritin Düşüklüğü Neden Olur? Demir içeren beslenme alışkanlığının az olması, düşük gastrointestinal emilim, crohn hastalığı, çölyak hastalığı, ülseratif kolit , hemoroid, kolon kanseri ve peptik ülser, menoraji ve hematüride yanı sıra hamilelikte emzirmek ferritin düşüklüğünün yaygın nedenleridir.
  Ferritin düşüklüğüne sebep olabilecek faktörler;
  - Aşırı miktarda çay ve kahve tüketimi
  - Düzensiz ve sağlıksız beslenmek
  - Ağır ve yoğun geçirilen adet dönemleri
  - Gebelik, düşük veya kürtaj yaşamış olmak
  - Sık sık doğum yapmak
  - İşlenmiş et ürünlerini sıklıkla tüketilmesi
  - Çölyak hastalığı
  - C vitamini eksikliği
  - Kronik hastalıklar
  - Çeşitli yaralanmalardan ya da operasyonlardan sonra yaşanılan kan kaybı
  - Gastrointestinal sisteme ait kayıplar (kolonda polip, mide ülseri , divertikül vb.) olarak sıralanmaktadır.
  
  Ferritin Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?
   Ferritin Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir? Ferritin düşüklüğünün en yaygın belirtisi yorgunluk ve halsizlik, cilt renginde solgunluk, nefes darlığı, kalp atışında hızlanma, baş ağrısı, baş dönmesi ve kulak çınlamasıdır. Vücuttaki demir deposunun az olması anlamına gelen ferritin düşüklüğünde görülen bu belirtilerin en önemli nedeni kansızlığa neden olmasıdır.
  Ferritin düşüklüğü belirtileri genel olarak şunlardır:
  - Aşırı yorgunluk
  - Cildin soluklaşması
  - Göğüs ağrısı ve nefes darlığı
  - Kalp atışlarında hızlanma
  - Baş ağrısı ve baş dönmesi
  - Dilde yaralar oluşması
  - Tırnakların kırılmaya yatkınlaşması
  - Özellikle bebek ve çocuklarda iştahsızlık
  - Kulakta çınlama
  - Üşüme hissi
  - Unutkanlık
  - Konsantrasyon ve odaklanma problemleri
  - Saç dökülmesi
  - Eklem ve kas  ağrıları
  - El ve ayaklarda uyuşma hissi
  - Toprak ve kireç yeme isteği
  
  Ferritin Düşüklüğü Nelere Sebep Olur?
   Ferritin Düşüklüğü Nelere Sebep Olur? Vücutta ferritin düşüklüğü olması, demir eksikliği kırmızı kan hücrelerinin üretimini, metabolizmayı ve hormon üretimini de etkileyebileceği gibi demir eksikliği anemisinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Ferritin düşüklüğünü düzeltmek için genellikle doktorlar tarafından demir takviyeleri önerilebilir. Özellikle uzun süreli ferritin düşüklüğü başka sağlık sorunlarının da göstergesi olabilir.
  
  Ferritin düşüklüğü hangi hastalıklara yol açar?
   Ferritin düşüklüğü hangi hastalıklara yol açar? Ferritin düşüklüğü, genellikle demir eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkan bir durumdur. Ferritin düşüklüğü sonucunda bazı hastalıklar ortaya çıkabilir. Çıkabilecek hastalıklar şöyle sıralanır:
  - Demir eksikliği anemisi
  - Zayıf bağışıklık sistemi
  - Saç dökülmesi (Telogen Effluvium)
  - Kardiyovasküler hastalıklar
  - Zihinsel ve nörolojik problemler
  - Huzursuz bacak sendromu
  - Sindirim problemleri
  - Gebelikte erken doğum, düşük doğum ağırlığı gibi riskler
  - Kronik yorgunluk sendromu
  
  Ferritin Nasıl Yükseltilir?
   Ferritin Nasıl Yükseltilir? Ferritin düşüklüğü tespit edilmesi durumunda mutlaka önce altta yatan nedenin aydınlatılması gerekir. Buna neden olan ciddi bir sebep yoksa beslenme alışkanlığı ile ferritin seviyenizi yükseltebilirsiniz:
  Yağsız kırmızı et, mercimek, fasulye, kuru üzüm, yumurta, kahvaltılık tahıllar ile ıspanak, brokoli ve lahana yanı sıra C vitamini açısından zengin takviye ve gıdalar vücuda demir sağlayarak ferritin seviyenizi yükseltmenize yardımcı olabilir.
  Vücuda demiri almak kadar kadar demirin emilimini sağlamakta önemlidir. Bu sebeple yemeklerden sonra çay kahve tüketiminin azaltılması, sigara alkol tüketiminin kısıtlanması da vücuda alınan demir miktarının emilmesini hızlandırır.
  
  Ferritin Yüksekliği Nedir?
   Ferritin Yüksekliği Nedir? Ferritin yüksekliği, vücudun depoladığı ferritin adı verilen kan proteini miktarının vücutta normalden çok fazla olmasıdır. Normalden yüksek ferritin seviyeleri genellikle inflamasyon geliştiren malignite, karaciğer hastalığı, tip 2 diyabet, romatoid artrit ya da hipertiroidiz olduğu anlamına gelebilir.
  
  Ferritin Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?
   Ferritin Yüksekliği Belirtileri Nelerdir? Ferritin yüksekliği belirtileri, kişiden kişiye farklılık gösterse de genellikle halsizlik, kalp problemleri, eklem sorunları şeklinde kendini gösterir. Ferritin seviyelerinin normalin üzerinde olması, demir metabolizmasının bozulduğunu ve vücutta toksik etkiler yaratabileceğini gösteren en önemli işaretlerden biridir. Müdahale edilmediği ve ilerlediği durumda çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.
  Ferritin yüksekliğine bağlı olarak en sık görülen belirtiler şunlardır;
  - Halsizlik ve yorgunluk
  - Kalp sorunları
  - Karın ve göğüste ağrı
  - Eklem ağrıları
  - Kilo kaybı
  - Enerji eksikliği
  - Karın ağrısı
  - Vücut kıllarında dökülme
  - Ciinsel isteksizlik
  
  Ferritin eksikliği tedavisi nasıl yapılır?
   Ferritin eksikliği tedavisi nasıl yapılır? Hastanın durumuna ve değerlerine göre  değişkenlik gösterecek şekilde tablet, şurup ya da damardan (intravenöz) demir takviyeleri planlanabilir. Tedavi sürecinin yakından takibi ve yarıda kesilmemesi oldukça önemlidir. Ortalama 3-6 ay kadar süre ile tedaviye devam etmek gerekmektedir. Tedaviyi yarıda kesmek tekrarlayan demir eksikliğine neden olabilmektedir. Medikal tedavinin yanı sıra hastanın beslenmesi de demir eksikliğine göre planlanmalıdır.
  Demir eksikliğinde demir, vitamin B12 eksikliğinde vitamin B12, folik asit eksikliğinde folik asit, kronik börek yetmezliğinde eritropoietin verilir. Anemi yaşam kalitesini düşürecek kadar ciddi boyuttaysa kan nakli yapılır. Bağışıklık sisteminin alyuvarlar yapımını durdurduğu veya parçaladığı durumlarda bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanılır. Aşırı alyuvar parçalanmasına yol açan çeşitli durumlarda dalak alınabilir. Anemiye yol açan ilaçlar kesilir. Kemik iliğinin hastalıklarına bağlı kansızlıklarda kemik iliği nakli de seçenekler arasındadır.
  
  Ferritin değerinin yüksek olması önemli midir?
   Ferritin değerinin yüksek olması önemli midir? Ferritin yüksekliği mutlaka önemsenmesi ve araştırılması gereken bir durumdur. Altta yatan nedenlerin ortaya çıkarılması gerekmektedir. Eğer gerekli tetkikler yapıldıktan sonra herhangi bir hastalık saptanmamış ise beslenme desteği ile ferritin düzeyleri doktor takibinde düşürülebilir. Genellikle kahve, yeşil çay, kalsiyum yönünden zengin içeriklerin tüketilmesi, uzun süreli egzersiz yapılması, çinko, magnezyum gibi minerallerin alınması önerilebilir.
  
  Çocuklarda ferritin eksikliğinde ne yapılmalıdır?
   Çocuklarda ferritin eksikliğinde ne yapılmalıdır? Demir eksikliği belirtilerinin görüldüğü çocuklara ilk olarak ayrıntılı bir kan testi uygulanır. Demir eksikliği tanısı alan çocukların tedavisi yaş ve kiloya göre değişmekle birlikte, günde 3-5 mg demir takviyesine başlanır. Uygulanan ilaçların gastrointestinal sistemde hızla emilen formda olduğu için tedavi en az bir-iki ay sürer. Tedavinin en önemli amacı; ailelere demirin nasıl ve hangi gıdalarla verileceğini öğretmek olmalıdır.
  Bunun için şu kurallara dikkat edilmelidir:
  - Aç karnına alınacak denildiğinde birçok aile bazen yemekten hemen önceki ‘açlık’ halini düşünmektedir. Oysa söz konusu açlık, iki öğün arasıdır.
  - Tedavinin beşinci gününde kanda demirin etkili olmasını gösteren bir hücrenin çoğalıp, çoğalmadığı kontrol edilir. Bunun için testler ihmal edilmemelidir. Eğer yükselme varsa tedavinin doğru yolda olduğu anlaşılır.
  - Belirli aralıklarla demir düzeylerinin kontrol edilmesiyle değerler normale gelene dek tedaviye devam edilmelidir.
  - Demir tedavisinin ihmal edilmesi halinde enfeksiyonlarda artış, bağışıklık sistemi ile ruh sağlığında bozukluklarda artış görüleceği unutulmamalıdır.
  
  Ferritin ile İlgili Sık Sorulan Sorular
   Ferritin ile İlgili Sık Sorulan Sorular 
  Kan tahlilinde ferritin nedir?
   Kan tahlilinde ferritin nedir? Ferritin, hücrelerde demir depolayan kan protenidir. Vücudun birincil demir depolama mekanizmasıdır, lipitleri, DNA'yı ve proteinleri demirin potansiyel toksik etkilerinden korur, kritik hücresel süreçler de demirin kullanılabilmesini sağlar. Ferritin testi ile kandaki demir miktarı ölçülür.
  
  Ferritin düşüklüğü nasıl anlaşılır?
   Ferritin düşüklüğü nasıl anlaşılır? Ferritin eksikliği vücutta olması gerekenden daha az olduğunda demir eksikliği anemisi ortaya çıkar, ferritin eksikliğine bağlı olarak yorgunluk ve halsizlik, cilt renginde solgunluk, nefes darlığı, kalp atışında düzensizlik, baş ağrısı ve saç dökülmesi gibi belirtiler yaşanır.
  
  Ferritin normal aralıkları nelerdir?
   Ferritin normal aralıkları nelerdir? Sonuçlar mililitre başına nanogram (ng/mL) ya da litre başına mikrogram (µg/L) olarak verilebilir. Kan serum ferritin ölçümünde normal ferritin aralıkları yetişkin erkekler için 24-336 ng/mL, yetişkin kadınlar için 24-307 ng/mL'dir. Genel olarak ise kişilerde 20-400 ng/mL arasında olması beklenir.
  
  Ferritin kaç olursa tehlikelidir?
   Ferritin kaç olursa tehlikelidir? Ferritin sonucunun 20 mg/nL altında olması demir eksikliği anemisini işaret ederken, 400 ng/mL üzerinde olması yüksek kabul edilir. 1000 ng/mL üzerinde ferritin seviyesi, karaciğer sirozu, kanser ve ciddi enfeksiyon varlığına işaret eder ve tehlikeli olarak kabul edilen düzeylerdir.
  
  Demir ve ferritin aynı şey midir?
   Demir ve ferritin aynı şey midir? Demir, vücuttaki hücrelere oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinde bulunan önemli bir mineralken, ferritin ise demiri depolayan ve vücudun ihtiyacı olduğunda demiri serbest bırakan bir proteindir.
  
  Ferritin yükseltmek için hangi vitamin?
   Ferritin yükseltmek için hangi vitamin? Ferritin seviyelerini yükseltmek için demir emiliminin artmasına destek olacak vitaminlerden yararlanmak gerekir. Ferritin, vücutta demir depolayan bir protein olduğundan, ferritin seviyelerini artırmak için demir alımını oldukça önemlidir.