title: Aspirasyon Nedir? Aspirasyon Belirtileri ve Nedenleri Nelerdir?
text: Aspirasyon, besin, sıvı veya yabancı cisimlerin kazara hava yoluna ve akciğerlere kaçmasıdır.  Zatürre ve kronik akciğer skarlaşması gibi sorunlara yol açabilen aspirasyona, boğulma ve yutma güçlüğü de neden olabilmektedir.  Aniden gelen öksürük, boğulma hissi, göğüste ağrı, nefes darlığı gibi durumlar aspirasyon belirtileri arasında yer alır. Kişi hafif şekilde bir aspirasyon geçiriyorsa öksürükle temizleyebilir fakat daha ciddi durumlarda müdahale gerekir.
  - Aspirasyon Nedir?
  - Aspirasyon Belirtileri Nelerdir?
  - Aspirasyon Neden Olur?
  - Aspirasyon Tanı ve Teşhisi Nasıl Yapılır?
  - Aspirasyon Tedavisi Nasıl Olur?
  - Aspirasyon Önleme Yolları Nelerdir?
  - Aspirasyon Hakkında Sık Sorulan Sorular
  
  Aspirasyon Nedir?
   Aspirasyon Nedir? Aspirasyon, yutulan besinin, tükürüğün ya da dışarıdan alınan yabancı maddenin hava yoluna (soluk borusuna) ya da akciğerlere girmesidir. Boğazda bulunan yaprak şeklindeki kapak olan epiglotun doğru kapanmaması ya da bilinç kaybı nedeniyle aspirasyon gerçekleşir. Bunun yanında bir şeyin mideden boğaza geri kaçması durumunda da gerçekleşebilir. Aspirasyon durumunda hava yolu tamamen kapanmaz fakat enfeksiyonlara ve ciddi sağlık problemlerine neden olabilir. Özellikle yaşlılarda, yutma güçlüğü çeken (disfaji) bireylerde ve bilinç kaybı yaşayanlarda aspirasyon riski bulunur.
  
  Aspirasyon Belirtileri Nelerdir?
   Aspirasyon Belirtileri Nelerdir? Aspirasyon, aniden gelen öksürük, nefes darlığı, göğüste ağrı gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Bazı durumlarda besinlerin ya da sıvının yanlış şekilde gittiğine dair bir işaret bulunmayabilir. Özellikle kişinin öksürmesi tıkanmanın etkisiyle beraber kişinin verdiği bir refleks olarak görülür. Aspirasyonun en yaygın görülen belirtileri şöyle sıralanabilir:
  - Vücudun verdiği bir refleks olarak aniden gelen öksürük
  - Kişinin boğazına bir şey takılmış gibi hissetmesi
  - Nefes almada güçlük çekme
  - Çiğnemede zorlu yaşama
  - Boğulma hissi
  - Nefes alıp verirken hırıltılı bir sesin duyulması
  - Yeterli hava alamama hissi
  - Göğüste ağrı oluşması
  - Yetersiz oksijen nedeniyle morarma (siyanoz)
  - Tekrarlayan zatürre ve akciğer problemleri
  - Seste kısıklık
  - Boğazda gıcık hissi
  Bu aspirasyon belirtileri kişinin yaşadığı durumun ciddiyetine bağlı olarak hafif veya şiddetli değişir.
  
  Aspirasyon Neden Olur?
   Aspirasyon Neden Olur? Aspirasyonun en belirgin nedenleri arasında yaş ilerlemesi, yutma güçlüğü çekme ve bilinç kaybı yer alır. Dışardan alınan yabancı cisimlerin soluk borusu ve akciğere kaçmasıyla gerçekleşen aspirasyon, boğazda yer alan kapak görevi gören epiglotun düzgün çalışmaması nedeniyle oluşur. Nörolojik problemler yaşayan hastalarda ve anestezi altında olan kişilerde aspirasyon görülme riski yüksek olmaktadır. Aspirasyonun nedenleri şöyle açıklanabilir:
  
  Yutma güçlüğü (disfaji)
   Yutma güçlüğü (disfaji) Yutma güçlüğü yani disfaji, besinlerin ya da sıvıların tüketiminden sonra mideye geçişte güçlük yaşaması durumudur. Yutma güçlüğü çeken kişilerde kas kontrolü zayıf olabileceğinden besinlerin soluk borusuna yönelmesi durumu görülerek aspirasyona yol açar. Disfaji genellikle şu durumlardan dolayı görülebilir:
  - Felç ya da inmenin etkisiyle kişinin yutma kasları etkilenebilir.
  - Parkinson hastalığı ile beraber yavaşlamış kas hareketleri yutma güçlüğüne yol açabilir.
  - Amyotrofik lateral skleroz (ALS), kas fonksiyonlarını zayıflatabilir.
  - Multipl Skleroz (MS) , sinir sisteminde hasar yaratarak refleksleri etkiler.
  
  Bilinç kaybı
   Bilinç kaybı Bilinç kaybı, kişinin yutma refleksinin baskılanmasına neden olarak aspirasyon riskini artırır. Bilinç kaybının ortaya çıktığı durumlar şöyle açıklanabilir:
  - Cerrahi işlemler esnasında anestezi uygulana kişilerin yutma refleksi baskılandığı için aspirasyon riski oluşur.
  - Kafa travması yaşamak beyin hasarıyla beraber kişide bilinç kaybını ortaya çıkarır. Bu da yutma güçlüğüne neden olur.
  
  Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD)
   Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD) Gastroözofageal reflü hastalığı, mide suyunun yemek borusunda kaçmasıyla meydana gelir. Mide asidi yemek borusundan soluk borusuna giderek aspirasyona sebep olabilir. Reflü riski olan ve yemeği yatar pozisyonda yiyen kişilerin aspirasyon yaşayabilir.
  
  Yaşlanmak
   Yaşlanmak Yaşlılık  ile birlikte, kişinin kas fonksiyonlarında ve reflekslerinde yavaşlama meydana gelir. Bu nedenle yaşlılarda yutma problemi ve aspirasyon riski artabilir.
  
  Nörolojik problemler
   Nörolojik problemler Nörolojik hastalıklar arasında yer alan Alzheimer , Multiple Skleroz (MS) ve Parkinson nedeniyle kişinin yutma refleksi etkilenebilir.
  
  Hızlı yemek yeme veya yeterince iyi çiğnememe
   Hızlı yemek yeme veya yeterince iyi çiğnememe Kişinin hızlı yemek yemesi ya da yerken acele etmesi durumuna bağlı olarak yeterince çiğneyemediği durumda aspirasyon meydana gelebilir. Tüketilen büyük parçalar ve besinler soluk borusuna kaçarak kişinin öksürmesine neden olabilir.
  
  Diş Problemleri
   Diş Problemleri Hijyensiz bir ağız bakımı, besinlerin doğru şekilde çiğnenmemesi gibi durumlar aspirasyon riskinin artmasına neden olabilir. Özellikle protez kullanan kişiler besinleri doğru bir biçimde çiğneyemediği için zorluk yaşayabilirler.
  
  Aspirasyon Tanı ve Teşhisi Nasıl Yapılır?
   Aspirasyon Tanı ve Teşhisi Nasıl Yapılır? Uzman doktor kişinin semptomlarını öğrendikten sonra fiziki bir muayene gerçekleştirir. Kişinin ağız ve yanaklarının kontrol ettikten sonra yutma kaslarıyla ilgilenir. Bütün kontrollerin ardından aspirasyonun doğru teşhisi için çeşitli testlerin uygulanmasını isteyebilir. Bu testler şöyle sıralanır:
  
  Görüntüleme testleri
   Görüntüleme testleri - Akciğerlere kaçan herhangi bir yabancı madde, sıvı birikimi veya zatürre gibi komplikasyonların olup olmadığını kontrol etmek için göğüs röntgeninden yararlanılır.
  - Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması sayesinde kişinin vücudunda daha detaylı bir görüntüleme sağlanır. Özellikle akciğerlerde bir hasar olup olmadığı kontrol edilir.
  
  Videofloroskopik yutma çalışması (VFSS)
   Videofloroskopik yutma çalışması (VFSS) Aspirasyonun tanısında kullanılan bu test, kişinin dışardan aldığı besinin soluk borusuna kaçıp kaçmadığını belirleyen bir testtir. Kişiye radyoopak maddeyle karıştırılan besin verilir ve yutma süreci röntgenle takip edilir.
  
  Bronkoskopi
   Bronkoskopi Bronkoskopi sayesinde solunum yolları detaylı olarak incelenebilir. Soluk borusuna kaçan yabancı maddelerin çıkarılması sağlanır.
  
  Yutma bozukluğunda fiberoptik endoskopik tanı yöntemi
   Yutma bozukluğunda fiberoptik endoskopik tanı yöntemi Endoskopik yöntemden yararlanarak kişinin yutma süreci doğrudan izlenebilir. Böylelikle herhangi bir anormallik durumunda besinlerin yanlış yola gidip gitmemesi değerlendirilir.
  
  Laboratuvar testleri
   Laboratuvar testleri Aspirasyon ile beraber oluşan enfeksiyonların kontrolü için kişiden balgam testi istenebilir. Eğer aspirasyona bağlı olarak bir iltihap meydana gelmişse kişiye antibiyotik tedavisi uygulanabilir. Diğer bir enfeksiyon kontrolü için ise kan testi yapılabilir.
  Aspirasyon tanısının konulmasının ardından önleme ve tedavi süreci uzman doktor tarafından değerlendirilerek belirlenir.
  
  Aspirasyon Tedavisi Nasıl Olur?
   Aspirasyon Tedavisi Nasıl Olur? Aspirasyon tedavisinin ilk adımı soluk borusuna kaçan maddeden arındırılmasıdır. Eğer yutulan madde nefes darlığına sebep oluyorsa Heimlich manevrası gerekerek hava yolunun açılması sağlanabilir. Kronik olarak aspirasyon gerçekleşiyorsa tedavi için uzun vadede bir yöntem geliştirilir.
  Aspirasyon tedavisinde multidisipliner bir yaklaşım gerekebilir. Solunum yollarının tıkanması durumunda temizlenmesi bronkoskopi yöntemlerinden yararlanılır. Ayrıca oksijen tedavisi de destekleyici tedavi olarak uygulanabilir. Aspirasyon sebebiyle soluk borusunda enfeksiyon oluşmuşsa antibiyotik kullanılabilir. Cerrahi müdahale gerektiği durumlar ise genellikle yutma güçlüğü ya da yapısal bozukluklar yaşandığı zamanlarda uygulanır.
  
  Aspirasyon Önleme Yolları Nelerdir?
   Aspirasyon Önleme Yolları Nelerdir? Aspirasyon gelişmeden önlemek mümkün olan bir durumdur. Özellikle kişinin yatarken yemek yememesi ve besinleri yavaş tüketmesi önemlidir. Aspirasyonu önlemenin yolları şöyle açıklanabilir:
  - Besinleri küçük parçalar halinde bölerek tüketin
  - Yatarak değil rahat bir pozisyonda yemek yiyin
  - Kuru besinler tüketirken mutlaka yanında sıvı da tüketin
  - Diğer lokmaya geçmeden önce mutlaka bir önceki lokmayı yutun
  - Birbirine yapışmış, büyük besinlerin tüketmekten kaçının
  - Yemek yerken veya içerken konuşmayın
  - Ağız ve diş bakımına özen gösterin
  - Tütün ürünlerinden uzak durun
  - Reflüye karşı önlem almak için kızarmış ve ağır besinlerden uzak durun
  
  Aspirasyon Hakkında Sık Sorulan Sorular
   Aspirasyon Hakkında Sık Sorulan Sorular 
  Aspirasyon nasıl anlaşılır?
   Aspirasyon nasıl anlaşılır? Aspirasyon besin tüketirken aniden başlayan öksürükler kendini belli eder. Nefes darlığı çekme, hırıltılı nefes alma ya da öğürme durumunda aspirasyon oluşması normaldir.
  
  Hangi hastalara aspirasyon yapılır?
   Hangi hastalara aspirasyon yapılır? Aspirasyon riski bulunan kişiler arasında yutma güçlüğü çeken, yaşlı bireyler ya da bilinç kaybı yaşayan kişiler yer alır.