title: 10 soruda hamilelikte koronavirüs ile ilgili merak edilenler
text: Hamilelik döneminde  bağışıklık sisteminin baskılanması ve fizyolojik değişiklikler, anne adaylarını enfeksiyonlara karşı daha yatkın hale getiriyor. Tüm dünyayı etkileyen koronavirüs  ise hem hamilelerin hem de yeni doğum yapan annelerin endişelerini artırıyor. “Covid-19 virüsü anne karnındaki bebeğe geçer mi ya da doğum şeklini etkiler mi gibi?” birçok soruya yanıt arayan anne adayları bu süreçte daha fazla stres altına girebiliyor. Memorial Ankara Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Figen Beşyaprak, hamilelikte Covid-19 virüsü ve etkileri ile ilgili en çok merak edilen 10 sorunun yanıtını verdi.
  - 1-Gebelik koronavirüse yakalanma riskini artırır mı?
  - 2-Hamilelik koronavirüsün daha şiddetli geçirilmesine neden olur mu?
  - 3-Koronavirüs anne karnındaki bebeğe geçer mi?
  - 4-Koronavirüs geçiren annenin antikorları bebeğe geçer mi?
  - 5-Anne adayları hastalık sürecinde vitamin ve mineral takviyesi almalı mı?
  - 6-Koronavirüs doğum şeklini etkiler mi?
  - 7-Covid-19 varlığında doğum nasıl gerçekleştirilmelidir?
  - 8-Koronavirüs anne sütü ile bebeğe geçer mi?
  - 9-Hamileler Covid-19 aşısı olmalı mıdır?
  - 10-Koronavirüse yakalanan anne adaylarına radyolojik görüntüleme yapılabilir mi?
  
  Gebelik koronavirüse yakalanma riskini artırır mı?
   Gebelik koronavirüse yakalanma riskini artırır mı? Gebelikte bağışıklık sisteminin bir miktar baskılanması, solunum mukozasında ödem bulunması, özellikle ileri gebelik haftalarında akciğer kapasitesinin azalması ve oksijen tüketiminin fazla olması nedeni ile anne adayları solunum yolu enfeksiyonlarına daha yatkın hale gelmektedir. Ancak yapılan araştırmalarda gebelerde Covid-19 enfeksiyonu için artmış bir duyarlılık yer almamaktadır.
  
  2-Hamilelik koronavirüsün daha şiddetli geçirilmesine neden olur mu?
   2-Hamilelik koronavirüsün daha şiddetli geçirilmesine neden olur mu? Gebelik, kadınları viral ve bakteriyel enfeksiyonun solunum komplikasyonlarına yatkın hale getiren fizyolojik bir durum olmaktadır. Bağışıklık ve kardiyo-pulmoner sistemlerdeki fizyolojik değişikliklere bağlı olarak gebe kadınların solunum yolu mikroorganizmaları ile enfekte olmaları, daha şiddetli hastalık geliştirme riskini beraberinde getirmektedir. Diğer yandan SARS-CoV ve MERS-CoV’ nin gebelik sırasında daha şiddetli klinik seyirlerden sorumlu olabileceği bilinmektedir. Bununla birlikte, şu ana kadar gebe kadınların Covid-19 enfeksiyonuna daha duyarlı oldukları veya koronavirüse yakalananların daha şiddetli pnömoni geliştirmeye yatkın olduklarına dair bir kanıt bulunmamaktadır.
  
  3-Koronavirüs anne karnındaki bebeğe geçer mi?
   3-Koronavirüs anne karnındaki bebeğe geçer mi? Hamileliğin ileri aylarında Covid-19 pnömonisi gelişen kadınlarda dikey geçiş açısından intrauterin enfeksiyonun değerlendirildiği ve son üç aylık dönemdeki gebeler üzerinde yapılan incelemelerde Covid-19’un anneden bebeğe geçişin olmadığı görülmüştür. Daha sonra yapılan 936 yenidoğanı içeren çalışmanın sonucuna göre ise gebeliğin son üç ayında anneden bebeğe yüzde 3.7 oranında düşük bir oranla geçiş olduğu belirlendi. Bu oran anne karnında bebeğe geçen diğer enfeksiyonlar ile benzer oranlara sahip bulunmuştur.
  
  4-Koronavirüs geçiren annenin antikorları bebeğe geçer mi?
   4-Koronavirüs geçiren annenin antikorları bebeğe geçer mi? Annede oluşan IGM bebeğe plasenta yoluyla geçmemektedir. Bebeklerden alınan örneklerde antikorlarının pozitif olduğu görülmüştür. Yüzde 3.2 olan bu oran bebeğe geçen enfeksiyon durumunda bebeğin kendi ürettiği antikorlar olmaktadır.
  
  5-Anne adayları hastalık sürecinde vitamin ve mineral takviyesi almalı mı?
   5-Anne adayları hastalık sürecinde vitamin ve mineral takviyesi almalı mı? Koronavirüs ile mücadelenin en önemli silahlarından biri güçlü bir bağışıklık sistemidir. Bu nedenle anne adaylarının pandemi süresince hem kendi hem de bebeklerinin sağlığı için beslenmelerine özen göstererek, bağışıklık sistemlerini güçlü tutmaları gerekmektedir. Bununla birlikte C ve D vitamini başta olmak üzere normal süreçte verilen vitamin takviyelerini almaları tavsiye edilmektedir.
  
  6-Koronavirüs doğum şeklini etkiler mi?
   6-Koronavirüs doğum şeklini etkiler mi? Doğumun doğal yollardan ya da sezaryen ile yapılması, gebeliğin mevcut seyrine, anne adayının ve bebeğin sağlık durumuna göre kararlaştırılmaktadır. Yapılan sınırlı araştırmalar ışığında koronavirüsün doğum şekli ile bağlantısının olmadığı söylenebilmektedir. Dolayısıyla koronavirüse yakalanan gebelerin doğum şekli, önceden planlandığı şekilde gerçekleştirilebilir. Anne ve bebeğin genel sağlık durumu yerindeyse vajinal doğum tercih edilebilmektedir. Doğumdan sonra eve ziyaretçi kabul edilmemesi sosyal izolasyon kurallarının uygulanmaya devam edilmesi, anne ve bebek sağlığı açısından son derece önem taşımaktadır.
  
  7-Covid-19 varlığında doğum nasıl gerçekleştirilmelidir?
   7-Covid-19 varlığında doğum nasıl gerçekleştirilmelidir? Doğum eylemi başlayan vakalar Sağlık Bakanlığı tarafından bildirilen koşullarda negatif basınçlı izole odalarda doğum ünitesinde takip edilmelidir. Takipte dikkat edilmesi gereken konular şunlardır:
  • Annenin ateşi, kandaki oksijen satürasyonu, solunum oranı, nabız, tansiyon takibi dikkatli yapılmalıdır.
  • NST ile fetal izlem yapılmalıdır.
  • Kan oksijen satürasyonu yüzde 95 ve üzerinde tutulmalıdır
  • Doğum şekli konusunda net bir öneri bulunmamaktadır. Serilerde doğumların büyük ölçüde sezaryen ile yapıldığı gözlemlenmektedir. Sezaryen oranlarının fazla olmasında gebelerdeki solunum sıkıntısının rol oynadığı düşünülmektedir. Bununla birlikte vajinal akıntının bebeğe geçiş riski yarattığına dair bir kanıt bulunmamaktadır.
  
  8-Koronavirüs anne sütü ile bebeğe geçer mi?
   8-Koronavirüs anne sütü ile bebeğe geçer mi? Şu ana kadar yapılan araştırmalarda koronavirüsün anne sütü ile taşınabildiğine dair bir kanıt yoktur. Bu nedenle emzirmenin iyi bilinen faydalarının, koronavirüsün anne sütü ile bulaşabilme potansiyel riskine göre daha ağır bastığı düşünülmektedir. Anne ve bebeğin yakın temasının riskleri, fayda-zarar dengesine göre multidisipliner ekip tarafından belirlenmektedir.
  
  9-Hamileler Covid-19 aşısı olmalı mıdır?
   9-Hamileler Covid-19 aşısı olmalı mıdır? Son dönemlerde COVID-19 geçiren gebelerde erken doğum riski ile anne ve bebek kaybının daha fazla olduğu görülmektedir. Koronavirüse yakalanan anne adaylarının erken doğum ve buna bağlı riskleri yaşama olasılığı 3 kat artmaktadır. Bununla birlikte COVID hastası hamile kadınların yoğun bakıma yatış ve hayati risk oranları da yüksek olabilmektedir. Bu süreçte aşılanmanın önemi ortaya çıkmaktadır. mRNA aşılarının DNA’yı bozmaması, inaktif aşıların da hamilelerde yıllardır uygulanması nedeniyle COVID aşılarının da anne ve bebek üzerinde olumsuz etkileri olacağı konusunda endişe edilmemelidir.
  Öncelikle hamile kalmayı düşünen kadınlar aşılanabilir. Hamilelikte ilk 3 aydan sonra koronavirüs aşısı olunabilir. Annenin aşı ile kazandığı antikorlar bebeğe de geçebilmektedir. Emzirme döneminde de COVID aşıları yapılabilmektedir. İsteyen anne adayları ve anneler kendileri ile bebeklerinin sağlığı için COVID aşısı olabilir.
  Koronavirüs salgını boyunca gebelik takibi yaptırmak için gerekli önlemleri aldıktan sonra en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaktan çekinilmemelidir. Gebelerdeki şüpheli ya da tanı konmuş asemptomatik ve hafif vakalar iyileştikten sonra 2-4 haftada bir ultrasonografi, amniyon ve gerekirse doppler USG ile takip edilmelidir.
  
  10-Koronavirüse yakalanan anne adaylarına radyolojik görüntüleme yapılabilir mi?
   10-Koronavirüse yakalanan anne adaylarına radyolojik görüntüleme yapılabilir mi? Alınan tüm önlemlere rağmen koronavirüse yakalanılması durumunda, anne adayı maske takarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. Bu süreçte Covid-19 tanısı için tomografi gibi radyolojik görüntüleme yöntemlerinin uygulanması gerekebilmektedir. İlgili hekim tarafından, bu süreçte bebek için gerekli önlemleri aldıktan sonra radyolojik görüntüleme yapılabilmektedir. Dolayısıyla anne adayının kendi sağlığı için bu gibi tetkiklerin yapılmasına onay vermesi önerilmektedir. Gebelerin koronavirüse yakalanmaları durumunda tedavi ve takip süreci, diğer bireylerden farklı şekilde uygulanmamaktadır. Bu süreç boyunca anne adayının genel sağlık durumuna bağlı olarak hekim, kişinin tedavisini evde ya da hastanede gerçekleştirebilir.