title: Rota Virüsü Nedir? Rota Virüsü Belirtileri, Bulaş Yolları ve Tedavisi
text: Rota virüsü, reoviridae familyasındaki çift sarmallı RNA virüslerinin bir cinsi olan bulaşıcı bir hastalıktır. Özellikle bebekler ve 5 yaşından küçük çocuklar arasında ishalin en yaygın nedenidir. Şiddetli sulu ishal ile birlikte karın ağrısı, kusma, ateş, yorgunluk ve dehidrasyon rota virüsünün en yaygın belirtileridir. 5 yaşına kadar her çocuğun en az 1 kez geçirdiği rotavirüs enfeksiyonu aşı ile de önlenebilen bir hastalıktır. Rotavirüs aşısının tehlikeli yan etkileri olduğuna dair yaygın kanının aksine, günümüzde aşı güvenle kullanılarak uygulanır.
  - Rota Virüsü Nedir?
  - Rota Virüsü Neden Olur?
  - Rota Virüsü Belirtileri Nelerdir?
  - Rota Virüsü Nasıl Bulaşır?
  - Rota Virüsü Aşısı Nedir?
  - Rota Virüsü Tanısı Nasıl Konulur?
  - Rota Virüsü Nasıl Tedavi Edilir?
  - Rota Virüsü Hakkında Sık Sorulan Sorular
  
  Rota Virüsü Nedir?
   Rota Virüsü Nedir? Rota virüsü, yaygın olarak bebekler ve 5 yaşından küçük çocukları etkileyen, gastroenterit ve ishale nedeni olan, el-ağız teması sonucu kişinin enfekte olduğu yaygın bir bulaşıcı hastalıktır. Çocuklar en sık ciddi ishale yol açan mikroorganizma olan rota virüsü, 5 yaşına kadar her çocuğu en az 1 kez yakalar.
  Özellikle 4-36 ay arasındaki çocuklarda daha ciddi ishal vakalarına sebebiyet veren rota virüsü yetişkinleri de etkilemesine rağmen bu oran çok fazla değildir. Gelişmekte olan ülkelerde 0- 2 yaş arası çocuklarda ani ortaya çıkan ishallerin %50’sinin sebebi olan rota virüsü mide-bağırsak sisteminin viral bir enfeksiyonu olarak da karşımıza çıkar.
  İshalin yanında kusma , ateş ve dehidrasyon gibi belirtilerle de görülen rota virüsü belirtileri genellikle virüse maruz kalındıktan 2-3 gün sonra ortaya çıkar. Şiddetli dehidrasyon durumlarında bazen kişilere damar yoluyla sıvı takviyesi yapılır. Rota virüsünün sebep olduğu enfeksiyonun ortadan kaldırılması ve semptomların iyileşmesi için en etkili yöntem rota virüsü aşısıdır.
  Rotavirüs, özellikle 2 yaş altı çocuklardaki akut ishallerin en sık nedenlerinden biridir. Küçük yaşlarda görüldüğünde genellikle hastane yatışlarının sebebidir. Aşırı kusma ve ishal , hayatı tehdit eden sıvı kaybı nedeniyle hastane şartlarında tedavi gerekli olabilir.
  
  Rota Virüsü Neden Olur?
   Rota Virüsü Neden Olur? Rota virüsü, dışkı, kontamine yiyecek-içeceklerin tüketilmesi, el-ağız yolu ve kişisel eşyaların kullanımı sonucu kişiden kişiye geçerek meydana gelir. Genellikle fekal-oral yolla yayılan rota virüsü, çocukların ellerini düzgün veya yeterince sık yıkamamasından kaynaklanır. Bunun yanı sıra virüs kapı kolları, oyuncaklar ve diğer sert nesneler gibi yüzeylerde uzun süre yaşayarak bulaşma riski taşır.
  İshal bittikten sonra 3 gün daha dışkı yoluyla bulaşma olabileceği ve rota virüs”e bağlı şikayetler başlamadan bulaştırıcılığın başladığı unutulmamalıdır. Ayrıca bu rahatsızlık kontamine yiyecek-içecekler yoluyla bulaşsa da insandan insana ya da enfekte yüzeylerde canlı kalarak daha yaygın bulaşır. Bu nedenle örneğin anaokullarından alt değiştirmeler bulaşma riskini çok artırır.
  Rota virüse neden olan ve virüsün bulaşma riskini artıran durumlar şöyledir:
  - Dışkı yoluyla
  - Kontamine yiyecek-içeceklerin tüketilmesi
  - El-ağız teması
  - Kişisel eşyaların kullanımı
  - Ellerin düzgün veya sık yıkanmaması
  - Kapı kolları
  - Oyuncaklar ve sert nesneler
  
  Rota Virüsü Belirtileri Nelerdir?
   Rota Virüsü Belirtileri Nelerdir? Rota virüsünün yaygın belirtileri ishal, kusma, ateş ve karın ağrısıdır . Bu belirtilere dışkıdan kan gelmesi, ağız ve boğazda kuruluk, yorgunluk ve baş dönmesi de eşlik edebilir.
  Rota virüse maruz kaldıktan 2 gün sonra ortaya çıkan belirtiler şunlardır:
  - Şiddetli sulu ishal
  - Kusma
  - Ateş
  - Karın ağrısı
  - Yorgunluk
  - Uykulu olma hali
  - Dehidrasyon
  - Siyah, katran rengi ve kanlı dışkı
  - Ağız ve boğaz kuruluğu
  - Baş dönmesi
  - Ciltte solukluk
  - Stres ve kaygı
  
  Gün içinde şiddeti artan sulu ishal
   Gün içinde şiddeti artan sulu ishal Gastroenterit ve ishalin yaygın nedeni olan rota virüsü, kişide 3 ila 8 gün sürebilen sulu ishal ishal semptomu görülmesine yol açar
  
  Kusma
   Kusma İshalle birlikte ortaya çıkan yaygın rota virüsü semptomlarından biri de kusmadır.
  
  Ateş
   Ateş Rota virüsü genellikle ishalle başlayıp daha sonra ateş belirtisiyle devam eder. Kişide 1-2 gün sürebilen ateş daha sonra kaybolma eğilime girer.
  
  Dehidrasyon
   Dehidrasyon Dehidrasyon, sulu ishal sonucu ortaya çıkar ve bazen şiddetli bir hal alabilir. Şiddeti artan dehidrasyon vakalarında kişiye damardan sıvı takviyesi yapılır.
  
  Siyah, katran rengi ve kanlı dışkı
   Siyah, katran rengi ve kanlı dışkı Rota virüsü geçiren kişilerde zaman zaman siyah, katran rengi dışkıyla birlikte dışkıdan kan da gelebilir.
  
  Ağız ve boğaz kuruluğu
   Ağız ve boğaz kuruluğu Vücuttak dehidrasyona bağlı olarak rota virüs bulaşan bireylerin ağız ve boğazlarında kuruluk meydana gelebilir.
  
  Karın ağrısı
   Karın ağrısı Rota virüsü görülen çocuklarda görülen semptomlardan biri de karın ağrısıdır.
  Tüm bunlarla birlikte yorgunluk, baş dönmesi, ciltte solukluk, uykulu olma hali ve stres-kaygı gibi durumlar da rota virüsü semptomları arasında yer alır.
  
  Rota Virüsü Nasıl Bulaşır?
   Rota Virüsü Nasıl Bulaşır? Rota virüsü genellikle kontamine olmuş yüzeylerle temas, el-ağız ve solunum yoluyla bulaşır. Dışkıda da bulunan rota virüsü, özellikle kontamine yiyecek-içeceklerin tüketilmesi ve eşyaların ortak kullanılması gibi yollarla da yayılmaktadır. İş yerleri, kreş, bakımevi ve çocuk hastaneleri rota virüsünün en sık bulaştığı alanlardır.
  
  Rota Virüsü Aşısı Nedir?
   Rota Virüsü Aşısı Nedir? Rota virüs aşısı, şiddetli ishal, ateş ve dehidrasyon gibi semptomların görüldüğü, gastroenteritin en yaygın nedeni olan rota virüsten korunmak için uygulanan aşı türüdür. Bebeklere 6 ve 12 haftalık olduklarında uygulanabilen rota virüsü aşısı, genellikle 3 doz olarak uygulanır. Yapılan klinik çalışmalar, rota virüsü aşısının, rota virüse karşı büyük oranda koruyuculuk sağladığını ortaya koymaktadır. Rota virüs kolay bulaşan ve birçok kez görülebilen bir hastalıktır. Bu hastalığa karşı korunma sağlanmasının en temel yolu rota virüs aşısıdır.
  İlk rotavirüs aşı çalışmasında yan etki olarak bağırsak düğümlenmesi gözlemlenmiş olsa da, yapılan çalışmalar sonrasında ortaya çıkarılan rotavirüs aşıları ile bu yan etki ortadan kaldırılmıştır.
  
  Rota virüsü aşısının yan etkileri var mıdır?
   Rota virüsü aşısının yan etkileri var mıdır? Geçici ishal ya da kusma, ateş ve iştah kaybı yan etkiler arasındadır. Ancak her çocukta da bu yan etkiler görülmeyebilir.
  
  Rota Virüsü Tanısı Nasıl Konulur?
   Rota Virüsü Tanısı Nasıl Konulur? Hastanın anamnezi alındıktan, rota virüsü ishali olup olmadığı öğrenildikten sonra rotavirüs tanısında, dışkı örneklerinde, rota virüsün antijenlerini saptayan testler sıklıkla kullanılmaktadır. Bu testler hızlı ve doğru tanı konmasını kolaylaştırmışlardır.
  
  Rota Virüsü Nasıl Tedavi Edilir?
   Rota Virüsü Nasıl Tedavi Edilir? Rota virüsü hastalığının kendine özgü bir tedavisi yoktur. Antibiyotikler tedavide gereksizdir, hatta ishal ve kusmayı kötüleştirebilir. Yapılması gereken şey kusmanın yoğun olduğu dönemde mideyi dinlendirdikten sonra ağızdan çok yavaş (5 dakikada bir tatlı kaşığı) sıvı vermektir.
  Sıvı kaybının çok olduğu dönemlerde verilmesi en uygun sıvı tuzlu-şekerli karışımlardır. Bunlar çocuk tarafından alınmadığı takdirde pirinç suyu, meyve çayları ve az yoğurtlu ayran verilebilir. Rota virüsü tedavisinde su ve tuz alımının dengesine özen göstermek gerekir. rota virüsü salgınları olduğunda sağlıklı çocuklara probiyotik verilmesinin de hastalığı engelleyebildiği görülmüştür.
  
  Rota Virüsü Hakkında Sık Sorulan Sorular
   Rota Virüsü Hakkında Sık Sorulan Sorular 
  Rota virüsü ishali diğer ishallerden nasıl ayırt edilir?
   Rota virüsü ishali diğer ishallerden nasıl ayırt edilir? Rotavirüs ishali ile adenovirüs ishali çok karıştırılmaktadır. Bunun tanısı dışkı tahlili ile yapılmaktadır. Tahlil sonucunda rota virüsü ise dışkıda kan bulunmaz, rota virüsü antijeninin pozitif olması sonucunda ortaya çıkar.
  
  Rota virüs tedavisinde nelere dikkat edilir?
   Rota virüs tedavisinde nelere dikkat edilir? Rota virüsü tedavisinden anne sütü kesinlikle kesilmemeli, yağlı ve şekerli yiyeceklerden kaçınılmalı, çocuğa yeterince sıvı verilmeli ve çocuk mümkün olduğunda dinlendirilmelidir.
  
  Rota virüs aşısı nasıl yapılır?
   Rota virüs aşısı nasıl yapılır? Toplam üretici firmanın aşısına göre 2 ay ara ile 2 veya 3 doz, ağızdan verilir. Son aşının 6-8. ayda tamamlanması gerekir. İki doz uygulanan rota virüsü aşısında son dozun en geç 6. ayda, 3 doz uygulanan firmanın aşısında son dozun en geç 8. ayda tamamlanması gerekir. Rotavirüs aşıları ülkemizde uygulanan diğer çocukluk çağı aşılarıyla eş zamanlı verilebilir. Farklı rotavirüs aşılarıyla doz rejiminin tamamlanması önerilmez. Rota virüsü aşıları, canlı viral aşılar olduğundan bağışıklık yetmezliği olan bebeklere önerilmez.
  
  Rota virüs aşısı ne zaman yapılmalı?
   Rota virüs aşısı ne zaman yapılmalı? Rota virüsü aşılamasına doğumdan sonraki ilk 6-12 haftada başlanmalıdır, aşının ilk dozuna başlama yaşı 3 ayı geçmemelidir.
  
  Rota virüs aşısı fiyatı nedir?
   Rota virüs aşısı fiyatı nedir? Rota virüsü aşısı fiyatı sağlık kurumlarına müracaae edilerek öğrenilebilir.
  
  Rota virüs aşısı ateş yapar mı?
   Rota virüs aşısı ateş yapar mı? Rota virüsü aşısının yan etkileri arasında ateş de yer alır. Ancak her çocukta ateş görülmeyebilir.
  
  Rota virüsü aşısı yapılmazsa ne olur?
   Rota virüsü aşısı yapılmazsa ne olur? Rota virüsü rutin aşılama takviminde bulunmamakla birlikte rota virüsü sık görüldüğü ve hastalıktan korunmak için aşılanma gereklidir.
  
  Birden fazla kez rotavirüs olunur mu?
   Birden fazla kez rotavirüs olunur mu? Bir kez rota virüsü nedeniyle ishal olan çocuk, ilerde yeniden rotavirüs enfeksiyonu geçirebilir. Burada iyi olan tek şey, bağışıklık sisteminin biraz daha hazırlıklı olmasıdır. İlk rotavirüs enfeksiyonundan sonra geçirilen diğer rotavirüs enfeksiyonları, biraz daha hafif atlatılabilir.
  
  Rota virüsü ne zaman tehlikeli olur?
   Rota virüsü ne zaman tehlikeli olur? Rota virusü enfeksiyonunda en çok korkulan şey, sıvı ve elektrolit kaybıdır. Dehidratasyon dediğimiz, vücut sıvısı ve elektrolit kaybının derecesi, tedavinin ne şekilde olması gerektiğini belirler. Hastalık sırasında günde 10 - 20 kez ishal olabileceği gibi, sık sık kusma da söz konusu olabilir. Bu gibi ciddi durumlarda hastaneye yatırılıp, uygun sıvı tedavisine başlamak doğru olacaktır. Hafif vakaların, evde ağızdan sıvı tedavisi ile düzelmesi mümkündür. Ateş için de ateş düşürücülerden yararlanılır.
  
  Rota virüs ne kadar sürer?
   Rota virüs ne kadar sürer? İshal sebebiyle ortaya çıkan sıvı kaybı sağlığı tehdit ederek ölüme yol açabilir. Hastalığın kuluçka süresi 2 gün sürebilmektedir. Rota virüsü iyileşme süresi ise yaklaşık 1 hafta olarak ortaya çıkar.
  
  Rota virüsü temasla bulaşır mı?
   Rota virüsü temasla bulaşır mı? Bulaşıcı bir virüs olan rota virüsü kişiden kişiye temas yoluyla, eşyalardan ya da besinlerden bulaşabilir.
  
  Rota virüsü kimlerde olur?
   Rota virüsü kimlerde olur? Rota virüsü bebeklerde ve çocuklarda görülebilir. Çocuklarda görülen ishal başlangıcının ilk nedeni olarak rota virüs görülebilmektedir. Her yaşta ortaya çıkabilecek olan rota virüsü hemen hemen her çocuğa bulaşabilir.
  
  Rota virüste antibiyotik etkili mi?
   Rota virüste antibiyotik etkili mi? Antibiyotiklerin rotavirüs üzerinde bir etkisi bulunmamaktadır.
  
  Rota virüsü diyeti var mı?
   Rota virüsü diyeti var mı? Çocuğa pirinç suyu, meyve çayları, az yoğurtlu ayran verilebilir. Ayrıca probiyotik önerilir. Sıvı ve tuz dengesine dikkat edilmelidir.