जैसलमेर उच्चारण (सहायता जानकारी), उपनाम सुनहरा शहर, भारतक राजस्थान राज्यक राजधानी शहर जयपुरसँ ५७५ किलोमिटर (३५७ माइल) दक्षिणमे अवस्थित अछि । एक समयमे जैसलमेर राज्यक रूपमे जानल जाइवला ई शहर विश्व सम्पदा क्षेत्र छी । भारतक सुदूर पश्चिममे स्थित थार मरुभूमिमे जैसलमेरक स्थापना भारतीय इतिहासक मध्यकालक प्रारम्भमे सन् ११७८ क लगभग यदुवंशी भाटीक वंशज रावल-जैसलद्वारा कएल गेल छल । [१] रावल जैसलक वंशजसभ एतय भारतक गणतन्त्रमे परिवर्तन होमए धरि बिना वंश क्रम भङ्ग केनए ७७० वर्ष सतत शासन केनए छल, जे अपने आप एक महत्वपूर्ण घटना छी । जैसलमेर राज्य भारतक इतिहासक कयन कालसभ देखलक व सहन केनए अछि । सल्तनत कालक लगभग ३०० वर्षक इतिहासमे चलैत ई राज्य मुगल साम्राज्यमे सेहो लगभग ३०० वर्षधरि अपन अस्तित्व कायम रखैमे सक्षम रहल । भारतमे अङ्ग्रेज राज्यक स्थापना सँ ल समाप्तिधरि सेहो ई राज्य अपन वंश गौरव आ महत्व यथावत रखलक । भारतक स्वतन्त्रताक पश्चात ई भारतीय गणतन्त्रमे विलीन भ गेल । भारतीय गणतन्त्रक विलीनकरणक समय एकर भौगोलिक क्षेत्रफल १६,०६२ वर्ग माइलक विस्तृत भू-भाग पर फैलल छल । रेगिस्तानक विषम परिस्थितिसभमे अवस्थित होमए क कारण एकर जनसङ्ख्या २०अम शताब्दीक प्रारम्भमे मात्र ७६,२५५ छल ।
 जैसलमेर जिलाक भू-भाग प्राचीन कालमे माडधरा अथवा वल्लभमण्डल क नामसँ प्रसिद्ध छल । महाभारतक युद्धक बाद पैग सङ्ख्यामे यादव एहि दिस अग्रसर भेल आ एतय आबि बसि गेल । एतय अनेक सुन्दर हवेलीसभ आ जैन मन्दिरसभक समूह अछि जे १२हम सँ 15हम शताब्दीक मध्यमे बनाएल गेल छल । 