मधुशाला - एक मुक्तचिंतन आणि भावानुवाद (भाग ९) - ह्याच भागात आधीच्या भागांचे दुवे दिलेले आहेत.
'मधुशाला' हे मदिरेची भलावण करणारे स्वैर काव्य आहे इथपासून, ते थेट हे देशभक्तीपर काव्य आहे, इथपर्यंत टोकाची मते ऐकायला मिळतात.
दुतकारा मस्जिद ने मुझको कहकर है पीनेवाला,
ठुकराया ठाकुरद्वारे ने देख हथेली पर प्याला,
कहाँ ठिकाना मिलता जग में भला अभागे काफिर को?
शरणस्थल बनकर न मुझे यदि अपना लेती मधुशाला।।४६।
पथिक बना मैं घूम रहा हूँ, सभी जगह मिलती हाला,
सभी जगह मिल जाता साकी, सभी जगह मिलता प्याला,
मुझे ठहरने का, हे मित्रों, कष्ट नहीं कुछ भी होता,
मिले न मंदिर, मिले न मस्जिद, मिल जाती है मधुशाला।।४७।
सजें न मस्जिद और नमाज़ी कहता है अल्लाताला,
सजधजकर, पर, साकी आता, बन ठनकर, पीनेवाला,
चिर विधवा है मस्जिद तेरी, सदा सुहागिन मधुशाला।।४८।
बजी नफ़ीरी और नमाज़ी भूल गया अल्लाताला,
गाज गिरी, पर ध्यान सुरा में मग्न रहा पीनेवाला,
अभी युगों तक सिखलाएगी ध्यान लगाना मधुशाला!।४९।
मुसलमान औ' हिन्दू है दो, एक, मगर, उनका प्याला,
एक, मगर, उनका मदिरालय, एक, मगर, उनकी हाला,
दोनों रहते एक न जब तक मस्जिद मन्दिर में जाते,
बैर बढ़ाते मस्जिद मन्दिर मेल कराती मधुशाला!।५०।
किती अभागी जगी मी तरी, कोण आसरा देइल हो?
पथिक बनुनि मी भटकत राही, सहज मिळे मजला हाला,
सहज भेटतो कोठे साकी, सहज मिळे मजला प्याला,
सवंगड्यांनो वाट पाहण्या मला न किंचित कष्ट तरी,
सजली नाही मशीद आणिक भजे नमाजी अल्लाला,
सजून धजून ये मदिराप्रेमी, नटून थटून साकीबाला,
शेख, मुळीही तुलना नाही मदिरालय अन मशिदीची,
येता कानी सूर पिपाणी नमाजी विसरे अल्लाला,
मुसलमान आणि हिंदू दोघे, एक तरी त्यांचा प्याला,
एक असे मदिरालय त्यांचे, असे एक त्यांची हाला,
असती दोघे एक जरी ना जाती मशिदी मंदिरी ते,
