हेटौंडा उपमहानगरपालिका मकवानपुर जिलाक सदरमुकाम छी । [१] [२] ई नगर भौगोलिक रूपमे भित्री मधेस कहल जाइवला चितवन उपत्यका (नारायणी पूर्वी राप्ती उपत्यका कहि चिनहैवला)क पूर्वी किनार चुरे पहाड श्रृङखला सँ जुडल अछि । ई मध्य नेपालक प्रमुख वाणिज्य तथा यातायात केन्द्र छी । ई महेन्द्र राजमार्ग तथा त्रिभुवन राजपथक मिलन विन्दुमे अवस्थित अछि । हिन्दू, बौद्ध, मुसलमान, क्रिश्चियन धर्मावलम्बी अछि । नेपालक मन्त्री परिषद अन्तर्गतक सामाजिक समिति ६१ टा नव नगरपालिका आ ७ टा नगरपालिकाके उपमहानगरपालिका बनाबैक निर्णय करलाकबाद हेटौंडाके सेहो नगरपालिकासँ उपमहानगरपालिकामे विस्तार कएल गेल अछि । हेटौंडाके उपमहानगरपालिका घोषित करलाकबाद एहिमे वसामाडि गाविसके समावेश कएल गेल छल ।
 महाभारतमे आधारित किम्वदन्ती अनुसार पाँच पाण्डव वनबासक क्रममे ई स्थानमे पहुँचल आ हेडम्बा राक्षस सँ युद्ध भेलापर भीमसेनद्वारा हेडम्बाके तत्कालै मारल गेलापर हेडम्बासँ अपभ्रंस भऽ हेटौंडा भेल अछि । हेडम्बाक बहिनी भूटनदेवीक नामसँ स्थापित भूटनदेवी मन्दिर ई उपनगरपालिकाक वडा नं. १० मे अवस्थित अछि, जहाँ दैनिक पूजाआजा करवाक संग एहिसँ सम्बन्धित पर्व सेहो मानाओल जाइत अछि ।
 नेपाल सरकार वि. सं. २०२६ वैशाखमे हेटौंडाके तत्कालिन नगरपञ्चायतक रूपमे घोषणा केनए छल । तत्कालिन हेटौंडा नगरपञ्चायतक प्रथम प्रधानपञ्च वासुदेव रिजाल आ दोसर ओमनाथ पराजुली छी । देशमे बहुदलीय प्रजातन्त्रको स्थापनाबाद हेटौंडा नगरपालिकाक प्रमुखमे डोरमणि पौडेल, उपप्रमुख हरिबहादुर महत सहित दुई अवधिक लेल निर्वाचित भेल छलाह ।
 हेटौंडा नगरपालिकामे शहीद स्मारक, मकवानपुरगढी, पशुपति मन्दिर, ऐतिहासिक भूटनदेवी मन्दिर, मनकामना मन्दिर, गोक्षेक्व मन्दिर, कुसमान्ड सरोवर, गुम्बा आ पुण्यक्षेत्रक संगे पुष्पलाल पार्क विशेषताक रूपमे अछि । 