होली ( /ˈhoʊliː/; संस्कृतः होली Holī) हिन्दू संस्कृतिमे हरेक वर्षक फागुन शुक्ल पूर्णिमा अर्थात होली पूर्णिमाक दिन मनाएल जाइत अछि । ई पावनि नेपाल][२], भारत[३] तथा अन्य राष्ट्रसभमे बैसैवला हिन्दूसभक एकटा महत्वपूर्ण पावनि छी । ई पावनि वसन्त ऋतुक फागुन मासमे मनाएल जाइत अछि । होलीमे नेपाली समुदायमे फागु पूर्णिमा[४] आ मिथिलामे फगुवाक नामसँ सेहो जानल जाइत अछि । होली रङ्गक पावनि छी । होलीक दिन सम्पूर्ण हिन्दूधर्मावलम्बी एक दोसरके विभिन्न प्रकार सँ रङ्ग आ अबीर लगबैत अछि । मिठाई आ पकवान ग्रहण करबैत अछि । [५] होली पावनि मनेवाक पाछा एकटा आओर कारण इतिहास छी । एकटा जनविश्वास अछि जे होलीक दिन पुरान कटुता समाप्त कए आ दुश्मनी सेहो बिसैर लोकसभ एक-दोसर सँ भेंट करैत अछि । [६] होली पावनि घरपरिवार-साथीभाई आपसमे रङ्ग लगाए उल्लासपूर्वक फागुन पूणिर्माक अवसरमे पहाड़सँ, तराई आर गाम आ शहरधरि बच्चा, युवा, युवती तथा प्रौढसभक हूल तथा जत्थासभ हातमे रङ्ग आ रङ्गीन घोल पदार्थ लऽ गीत गावैत, बजावैत, मनोरञ्जन होहल्ला करैत आपसी रिसराग छोड़िक उत्साह आ उमङ्गक साथ मनबैत अछि ।
 होलीक बारेम पौराणिक भनाइ अनुसार प्राचीन समयमा अथवा सत्य युगमे नास्तिक हिरण्यकश्यपु नामक एक गोटे राक्षसक जन्म भेल छल । हिरण्यकश्यपुक भगवान विष्णु नृसिंह अवतारम प्रकट भक संघहार केलक । हिरण्यकश्यपुक सुपुत्र भक्त प्रह्लाद छल । भक्त प्रह्लाद भगवान विष्णुक निक भक्त छल । अपन पुत्र प्रह्लाद भगवान विष्णुक भजन करैत हिरण्यकश्यपुक रास नै भेल । अहिल ओ राजा प्रह्लादक मारक लेल योजनासभ बनावैत छल । एक योजना अनुसार हिरण्यकश्यपु पुत्रके अग्निकुण्डमे फेक माइर अपन बहिन होलिका(जे अग्निसँ नै डहत वरदान भेटल छल)क जिम्मा देलक । हिरण्यकश्यपुक आदेशानुसार होलिका प्रह्लादक काखम लक अग्निम वैठ आगनि धर्मक साथ देलक होलिका डहैक नष्ट भेल प्रह्लादक किछ नै भेल । होलिका दहनक खुसियाली मनाओल आपसमा रङ्ग आ अविरक होली पावनि मनावैक परम्परा चलल धार्मिक मान्यता रहि गेल अछि । तहिना दोसर एक प्रसङ्ग अनुसार द्वापर युगम श्रीकृष्णक मार् उद्देश्य सँ दूध पिलावै गेल कंशक शेना पुतना नामक राक्षसनीक उल्टा कृष्ण मारिदेलक तहिद्वरा शवके ब्रजवासीहसभ अहि दिन जलाक आपसमा रङ्ग आर अबिर छरी खुसियाली मनाओलक वोहिक सम्झनामा अद्यावधिक चीरदाहक होली खेल्ल परम्परा चलल भनाइ अछि । [७] होली हिन्दूसभक अत्यन्त प्राचीन पावनि छी । इतिहासकारसभ मानैत अछि कि ई पावनिक प्रचलन आर्यसभ सेहो छल । ई पावनिक वर्णन अनेक पुरातन धार्मिक पुस्तकसभमे भेटल जाइत अछि । नारद पुराण आ भविष्य पुराण जेहन प्राचीन हस्तलिपीसभमे ग्रन्थसभमे सेहो ई पावनिक उल्लेख कएल गेल अछि। भारतम विंध्यक्षेत्रको राम गढमर स्थानम स्थित ईसा सँ ३०० वर्ष पुरान एकटा अभिलेखम सेहो एकर उल्लेख कएल गेल अछि। संस्कृत साहित्यम वसन्त ऋतु आर वसन्तोत्सव अनेक कविसभक प्रिय विषय छल ।
 फागु पुर्णिमा आ होली ई चाड नेपालम हर्शोल्लाशका साथ मनाओल जाइत अछि। होलीक एक दिन अगाडी साझ नेपालक बसन्तपुर दरबार अगाडि 'होलिका दहन'क ई चाडक सुरुवात होइत अछि। हिरण्यकश्यपुक बहिन होलिकाक बिष्णुके भक्त हिरण्यकश्यपुके सुपुत्र (प्रह्लाद) के मारि अग्नी नजिक जा होलिका पने जलिक नस्ट भेलाहक कारण असत्य माथि सत्यक जित भेल दिनक रुपमा ई पर्ब मनावैत अछि। हिन्दू धर्म मानेवालासभ बाहुल्यता भेल नेपालम होलीक रौनक पूर्व मेची सँ पश्चिम महाकाली धरि भब्य होइत अछि । नेपालम पहाडी क्षेत्रम फागु पुर्णिमाक दिन होली मनावैत् अछि तहिना वोकर बिहान मात्र तराइमा मनाओल जाइत अछि। नेपालक बिशेष शहरसभ काठमाडौं, पोखरा, धरान, चितवन, बिराटनगर, धनगढी लगायत ठामसभमे होलीक रौनक बहत फरक होईत अछि । बिशेष सांस्कृतिक कार्यक्रमसभ ओही रङसभक बर्षासँ शहरक होली रमावैत अछि । नेपालक गाउसभमे सेहो होली भब्यताका साथ मनावैत अछि । होलीमे पानी फेकनाई, अबिर लगायत रङ लगेवाक चलन अछि। होली बिभिन्न प्रकारक बिक्रिती बिसंगती सेहो भेटल गेल अछि। होलीम आजुक युवासभ अण्डा फोड्न् , गाडीक मोबिल लगा , युवासभ मदिरा सेवन जेहन काम होइत अछि जेहन होइत अछि। नेपालक मुख्य शहरसभम होलीक लेल बिभिन्न ठामसभमे कडा सुरक्षा जांच होइत अछि। 