( रोहितक दलान परक दृश्य एक कोणमे मौसमी फसलक किछु बोझ राखल अछि । माँझमे टाटक घरपर हरियर तिलकोरक लत्ती लतरल अछि । एकटा पुरान साइकिल टाटसँ सटा कऽ राखल अछि । भऽ सकैए तँ एकटा नादि आ खुट्टा देल जा सकैछ । रोहित साधारण कपड़ामे घरक आगू ,सोचैक मुद्रामे एक कातसँ दोसर कात टहलि रहल अछि । रोहितसँ नीक परिधानमे मोनू पर्दाक पाछूसँ "रोहित-रोहित" चिकरैत मंचपर आबैत अछि । आवाज सूनि रोहितक धियान टूटैत अछि आ फेर दुनू गला मिलैत अछि । )
रोहित- मोनू ,ई क्रिचदार कपड़ा पहिर दुपहरियामे कतऽ जा रहल छें । की कोनो खास गप छै की?
 मोनू- खास गप की रहतै । मोन भऽ गेलै ,पहिर लेलौं। ओना रहित ,आगूक की प्लान छौ?
 रोहित- (आश्चर्यसँ)प्लान। तोहर गप नै बुझलियौ ,कने फरिछा कऽ कह ।
 मोनू- अरे मूर्ख करियरकेँ प्लान ।
 रोहित- अच्छे-अच्छे बूझि गेलियै ।
 मोनू- इएह तँ तोहर प्रोबलेम छौ ,तूँ बुझिते बड देरसँ छेँ । कने सोच ,इन्टर केला दू वर्ष भऽ गेलै आ एखन धरि बेरोजगारे बैसल छी । कोना पार हेतै जीवनक डगरिया रे भेया ।
 रोहित- ठीके कहलें तूँ । पिछला एक घण्टासँ हमहूँ इएह सोचै छलौं । तोरा तँ बाबुओ जीक सहारा छौ मुदा हमर के? एकटा बूढ़ माए जे खाटो परसँ नै उठै छै । कतौसँ एक्को टाकाक आमदनी नै छै हमरा । बटैया करै छी ,दूध बेचै छी आ दवाइ-दारूक बाद जँ टाका बचै अछि तँ पोथी कीन पढ़ै छी । तोरा की कहबौ,हमर हालत तँ जानिते छें ।
 मोनू- हँ हमरा बुझल अछि तेँ ने दुनू गोटाकेँ आब नोकरीक बारेमे सोचऽ पड़तै । जँ नोकरी नै भेल तँ जीनाइ मोशकिल भऽ जेतै ।
 रोहित- गप तँ सत्ते कहलें दोस । दोस ,चरि चक्किया ए. सी बला गाड़ी देख मोन होइत अछि जे एक बेर हमहूँ चढ़ितौँ । बजारक गप सूनि बजारेमे अपन छोट परिवार संग रहबाक मोन होइत अछि । मुखिया जीक हाथमे मोबाइल देख कोनो नेना जकाँ मोन कानि जाइत अछि । मुदा ई सब एकटा मरनासन्न सपना जकाँ लागैत अछि ,दोस । भागमे लिखल छै दिल्ली-बम्बइमे बोरा उठेनाइ तँ चरिचक्किया कतऽसँ भेटत ।
 मोनू- गलत बात ,बिल्कुल गलत बात । मनुखकेँ एते उदास नै हेबाक चाही ,जँ जीलाकेँ तेसर टाँपर ,तोरा सन मनुख एते नकारात्मक सोच रखतै तँ बूझें प्रलय आबि गेलै ।
 रोहित- सोच नकारात्मक नै छै भाइ ,मुदा हालत एहन नै छै जे सकारात्मक सोचब । ई घोर मँहगाइक युगमे जीनगी जीबाक लेल टाका चाही आ टाकाक लेल बोरा उठबैये पड़तै ।
 मोनू- फेर वएह बात । अरे हम कहै छीयौ ,तोरा बोरा नै उठबऽ पड़तौ ,तोरा एहन गुणीकेँ तँ नोकरी डिबिया लऽ कऽ ताकै छै ।
 रोहित- एहनो कतौ भेलै यै । आइ-काल्हि सरकारी नोकरी तँ ईदक चाने बनल छै ।
 मोनू- आ प्राइवेट ।
 रोहित- ओकरो लेल पहुँच चाही ।
 मोनू- ( कर जोड़ैत) चूप रहू महराज ,चूप रहू । एते भाषण जुनि मारू । नोकरी लेल फारम भरऽ पड़ै छै ,अहाँ कतौ भरलौँ की नै?
 रोहित- हँ ,एकटा परीक्षा देने छी । अपन एक सालक बचाओल टाकाक हवण कऽ कऽ ।
 मोनू- तँ फिकिर कथी के ? प्रतिक्षा करू । एहि हवणक कुण्डसँ अमृतक घैल जरूर बहरेतै । हमरा विश्वास अछि अहाँ जरूर पास करब ।
 रोहित- तोहर मुँहमे मिश्री । (गम्भीर होइत)जँ अमृत नै बहरेलै तँ बूझ हमर जीवन बेकार भऽ जेतै ।
 (मंचक पाछूसँ साइकिलक घण्टी धिरेसँ बजनाइ शुरू होइत अछि आ धिरे-धिरे ध्वनी तीव्र होइत अछि । रोहित आ मोनू उम्हरे देखऽ लगैत अछि । पोस्टमैनक ड्रेसमे । एक हाथमे किछु चिट्ठी आ कन्हपर एकटा बैग ,दोसर हाथसँ साइकिलक हेण्डिल पकड़ने ,मंचक एक कोणसँ चिट्ठी चाचाक प्रवेश होइत अछि । )
रोहित ,मोनू- (एक साथ ,एक स्वरमे) प्रणाम चिट्ठी चाचा ।
 चिट्ठी चाचा - खुश रहऽ बौआ ।
 मोनू- कक्का ,आइ हम एकटा बात जानिये कऽ रहब ।
 चिट्ठी चाचा- हँ हँ ,किएक नै जानबऽ ,जानि लए । कोन बात जानबाक छऽ ।
 मोनू- रोहित अहाँकेँ चिट्ठी चाचा किए कहै यै?
 चिट्ठी चाचा- बड पुरान गप छै । (रोहित दिश इशारा करैत) ई तीन-चारि वर्षक हेतै । हम सब दिन चिट्ठी बाँटैक लेल इएह बाटे जाइ छलियै आ एहिना जोरसँ घण्टी बजबैत छलियै । हमर घण्टीक आबाज सूनि ई नाङटे गाँरि ,हँसैत -कूदैत सड़क धरि आबि जाइ ।
 (रोहित लजा जाइत अछि)
मोनू- फेर की होइत छलै ।
 चिट्ठी चाचा- पहिने ई सड़क कच्ची छलै । पैघ-पैघ खाधि छलै सड़कपर । साउन-भादो सौँसे सड़कपर थाल-कादोक शासन भऽ जाइ । जखन ई कूदैत आबै तँ चुभ दऽ ओहि खाधिमे खसि पड़ै आ थाल-कादोमे सना कऽ भूत बनि जाइ छलै । हा . . हा . . हा . . (सब हँसऽ लागैत अछि आ रोहित लाजे मूड़ि गोँति लैत अछि )
रोहित - छोरू ने चाचा ,अहूँ कोन गप उठा देलौँ ।
 मोनू- नै नै ,हुअ दिऔ ।
 चिट्ठी चाचा- तकरा बाद जखन कखनो इ कानै तँ एकर बाबी कहथिन जे चिट्ठी बाला चाचा आबै छथुन । ई बात सुनिते ई हँसऽ लागै आ वएह दिनसँ हमर नाम चिट्ठी चाचा पड़ि गेलै । की हौ रोहित ,इएह गप छै ने?
 (रोहित स्वीकार करैत उपर-नीच्चा दू बेर मूड़ि डोलबैत अछि)
मोनू-चाचा ,तखन तँ अहाँक घण्टीमे बड पैघ जादू छै जे एकरा सनक उदास रहै बला मनुखकेँ हँसा दै छलै ।
 चिट्ठी चाचा- (आश्चर्यसँ ) उदास । उदास किए रहै छै ।
 मोनू- इएह नोकरी चाकरीक चिन्तामे ।
 चिट्ठी चाचा- ले बलैया । हम तँ गपक चक्करमे ओरिजने गप बिसरि गेलौँ । नोकरीसँ इयादि आएल ,तोरा दुनूक नामे चिट्ठी एलै यै । (दू टा चिट्ठी निकालि,रोहित दिश घूमि) ई तोहर (मोनूकेँ दैत) आ ई तोहर ।
 (दुनू लिफाफा फाड़ि , चिट्ठी पढ़ऽ लागैत अछि । धिरे-धिरे रोहितक मौलाइल मुँहपर हर्षक रेखा आबऽ लागै छै । एहने सन मोनूक मुँहपर सेहो )
मोनू- (खुशीसँ चिकरैत) मीता ,हमरा नोकरि लागि गेल ।
 रोहित- (खुशीसँ) मीता ,हमहूँ परीक्षा पास कऽ गेलौँ । इन्टरभ्यू परसू अछि ।
 चिट्ठी चाचा- भगवानक घर देर छै ,अन्हेर नै । तोरा दुनूकेँ नोकरी लगाइये देलखुन मैया रानी ।
 रोहित- चाचा ,एखन नोकरी नै लागल । एकटा मौखिक परीक्षा एखनो बाँकिए अछि ।
 चिट्ठी चाचा- अरे जखन लिखित निकलि गेलै तँ मौखिको निकलिए जेतै । चिन्ता जुनि करऽ । नीके नीके जा ,परीक्षा दऽ ,नोकरी लऽ कऽ आबऽ । मैया रानी भला करथुन । अच्छेए ,हमरा और चिट्ठी बँटबाक अछि हम जाइ छीअ ।
 रोहित- ठीक छै चाचा ।
 (घण्टी बजबैत चिट्ठी चाचा चलि जाइत छथि )
रोहित- मीता ,तोरा कतऽसँ चिट्ठी एलौ ,कोन ठाम ,कोन कम्पनीमे ,केहन नोकरी लागलौ?
 मोनू- कने साँस लऽ कऽ बाज । एना जँ एक्के बेर प्रश्नक बाढ़ि आनबें तखन तँ हम भसिआइये जाएब ।
 रोहित- बुझलियै ,बुझलियै । नै एक फेर ,बेरा-बेरी तँ उत्तर दे ।
 मोनू- दिल्लीसँ चिट्ठी आएल छलै । जाहि कम्पनीमे बाबू काज करै छथिन ,ओहि कम्पनीमे सुपरवाइजरकेँ जरूरति छलै ,वएह पोस्ट हमरा भेटल अछि ।
 रोहित- मुदा कोना?
 मोनू- ओकर ठिकेदार अपने इम्हरकेँ छलै । बाबूजी ओकरा हमर पैरवी केलखिन तँ ओ तैयार भऽ गेलै । बाबू जी दिल्ली एबाक लेल चिट्ठी भेजने छथिन ।
 रोहित- मीता ,जखन एगो दोस्त कामयाब होइ छै तखन दोसर दोस्तक करेजक एक कोणमे खुशीक वर्षा होइ छै आ दोसर कोणमे दुखक ठनका खसै छै । खैर ,तोहर कामयाबीसँ हम खुश छी ,बड खुश छी । हमर कामयाबी तँ एखनो माँझ सागरमे हेल रहल छै ,जानि नै भेटतै कि नै भेटतै ।
 मोनू- अपनेक बहुत-बहुत धन्यवाद खुश हेबाक लेल । आब अहूँ इन्टरभ्यू देबाक ओरियान करू ,हमहूँ जाइ छी दिल्लीक लेल रिजर्वेसन कराबऽ ।
 रोहित- ठीक छै । फेर इन्टरभ्यूसँ एलाक बाद भेँट हेतै ।
 मोनू- बेस्ट आफ लक ।
 रोहित- रूक । एकटा बात और हमरा आबै धरि तूँ गामेमे रहिहेँ ।
 मोनू- से किएक ?
 रोहित- जँ हम कामयाब भऽ जेबै तँ खुश हेबाक लेल ।
 मोन- हम तँ सदिखन खुश रहै छी । ओना तोरा आबै धरि हम दिल्ली नै जेबौ ।
 रोहित- धन्यवाद ।
 मोनू-(गाबैत अछि) हम होगेँ कामयाब ,हम होगेँ कामयाब ।
 (दुनू पर्दाक पाछू चलि जाइत अछि )
(मंचपर बाटक दृश्य अछि । पर्दाक एक कोणसँ रोहित मंचपर आबैत अछि । पीठपर एकटा बैग लादल छै ,केश छिड़ियाएल । उदास ,कननमुँह केने ,मंद चालसँ चलि रहल अछि । तखने गीत गाबैत मोनूक मंचपर प्रवेश)
मोनू- आबि गेलें नोकरी लऽ कऽ ।
 (रोहित बिनु किछु बाजने चलिते रहैत अछि)
मोनू- अरे रोहित ,तोरे कहै छीयौ । रूक . . रूक ने ।
 (रोहित फेर बिनु बाजने चलिते रहैत अछि । मोनू दौड़ कऽ रोहित लऽग पहुँचैत अछि आ रोहितक हाथ पकरि लैत अछि । रोहित रूकि जाइत अछि । )
मोनू- कते देरसँ तोरा सोर करै छीयौ । तूँ किछु सुनिते नै छें । किछु तँ बाज । कि भेलौ ।
 (रोहित चूप अछि)
मोनू- धन्य छी महराज । एक दिश बाजैत-बाजैत हमर मुँह दुखा गेल आ दोसर दिश अहाँ फेविकाँलसँ अपन ठोर साटि लेने छी । ठीके कहै छै परचारमे,एक बार सट गया तो सौ साल धरि नै उखड़ेगा ।
 (रोहित बिनु उत्तर देने चलबाक कोशिश करैत अछि । मुदा मोनू बाँहि पकड़ि रोकि लैत अछि । )
मोनू- लगैत अछि बौआ नोकरी लऽ लेलनि । ई जीतक खुशीमे बौक भऽ गेलनि । की महराज ,जीतैये बला गप छै ने?
 रोहित- (दुख भरल आवाजमे ,धिरेसँ) नै ,हम ई खेल हारि गेलौं मीता ,हम नाकामयाब भऽ गेलौँ ।
 मोनू- झूठ ,सरासर झूठ । हम मानिये नै सकै छी । तोरा सन मेधावी छात्र ई परीक्षामे फेल नै भऽ सकै छै ,किन्नौह नै ।
 रोहित- हम सत्त कहै छी मीता। एहि रेसमे जीतलौँ तँ मुदा सबसँ पाछु रहि कऽ ।
 (मोनूक हँसैत मुँह उदास भऽ जाइत अछि )
मोनू- मूदा ई भेलै कोना?
 रोहित- टाका और पैरवीक चलते ।
 मोनू- नै बुझलियौ । कने फरिछा कऽ कह ।
 रोहित- संगमे पाइ नै छल । दस किलोमीटर धरि पैदल चलऽ पड़ल ।
 मोनू- की ओतऽ देरीसँ पहुँचलहीं ।
 रोहित- नै ,पहुँचलियै तँ सबेरे मुदा अंग-अंग थाकि गेल ।
 रोहित- सब छात्रकेँ बेरा-बेरी बजाओल जाइत छलै । इन्टरभ्यू कक्षसँ किओ मुस्कैत तँ किओ काननमुँह केने निकलै छलै । बेसी कानिते निकलै । थाकल तँ पहिनेसँ छलौं ओकरा सबकेँ देख हम बड डरि गेलौं ।
 मोनू- अच्छए ,से बात । आब बुझलौं । महराज डरि कऽ भागि एलनि ।
 रोहित- नै नै ,एहन गप नै छै ।
 मोनू- तँ केहन छै से ने कह । 