चीता (बाल कविता)
चित्रकाय - चीता प्रशिद्ध अछि,
भारत भरिमे भेल विलुप्त ।
 संस्कृतक अछि देल नाँओ,
"भारतीय चीता" बाँचल अछि,
अगबहि आब ईरानमे ।
 किछु केर आशा छी एखनहु,
ईरानक चीता ओएह बूझू,
जे छल भारत केर चीता ।
 भारत आ भारतसँ पच्छिम,
चीता केर इएह एक प्रजाति,
छल एसियाक सभ टा चीता ।
 बाँकी चारि प्रजाति शेष जे,
जतबा धरतीक जन्तु एखन,
स्थलमंडल पर विचरैत अछि ।
 सभसँ बेसी त्वरित वेगसँ,
बाघ-सिंह-तेन्दुआ जे अछि से,
प्रायः रातिचर प्राणी ।
 जगुआरक दिन - राति समानेँ,
अल्प समयमे त्वरित वेगसँ,
करैछ खेहारि शिकार ।
 बारहसिंघा, हरीन, नीलगाए,
खढ़िआ आदि शिकार । ।
 अल्प समयमे त्वरित वेगसँ,
हकमि जाइत अछि चीता ।
 कए शिकार, नञि खाऽ सकैछ,
निर्बल ओ असहाय देखि कऽ,
आन उठाबैछ फायदा ।
 मारल शिकारकेँ लए भागैछ,
भूखल चीता उठैछ पुनः आ,
फेरहु करैछ शिकार ।
 जँ तकदीर नीक एहि बेर तँऽ,
बनैछ शिकार - आहार । ।
 भारतीय - चीता भारतमे,
करए फेरसँ बास ।
 तकर व्योंतमे अछि लागल,
आब भारत केर सरकार । ।
 देशक ई भोतिआएल धरोहरि,
प्राप्तिक होइछ प्रयास ।
 जतन भऽ रहल भारत-भू पर,
*१ - संस्कृतक "चित्रक" वा "चित्रकाय" शब्दसँ "चीता" शब्दक उत्पत्ति भेल अछि । मुदा "भारतीय चीता" आब भारतसँ विलुप्त (EXTINCT) भऽ चुकल अछि ।
 *२ - "भारतीय चीता" एखन मात्र ईरान देशमे बाँचल अछि आ तेँ ओकरा आब "ईरानी चीता" कहि सम्बोधित कयल जाइत अछि । किछु लोकक कहब अछि जे भारतीय चीता बलुचिस्तानमे सेहो बाँचल भऽ सकैत अछि मुदा तकर पुष्टिक लेल कोनहु वैज्ञानिक अध्ययन नञि कयल गेल अछि ।
 *३ - जिबैत चीताक कुल पाँच प्रजाति (SUB SPECIES) अछि । पहिल प्रजाति एसिया महाद्वीपमे भेटए बला "भारतीय या ईरानी चीता" अछि आ शेष चारिटा प्रजाति अफ्रिका महाद्वीपमे पाओल जाइत अछि ।
 *४ - बाघ, सिंह आ तेनुआ आदिक विपरीत चीता मुख्यतः दिनचर जन्तु अछि आ दिनहिमे शिकार करैत अछि । चीता अपन घ्राण शक्ति वा सुँघबाक शक्तिक आधार पर नञि अपितु दृष्टि वा देखबाक क्षमताक बलेँ शिकार करैत अछि ।
 *५ - चीता बहुत कम समयावधिमे बहुत बेसी गति धरि पहुँचि सकैत अछि । गति पकड़बाक एहि त्वरित प्रक्रियाक कारणेँ चीताक त्वरण (ACCELERATION) धरती पर विचरण कएनिहार जन्तुसभमे सभसँ बेसी अछि । शिकार करबा काल चीताक औसत गति (AVARAGE SPEED) 64 कि॰मि॰ प्रति घण्टा रहैत अछिपर शुरुआति गति 112 कि॰मि॰ प्रति घण्टा धरि भऽ सकैत अछि । गति पकड़बाक एहि त्वरित प्रक्रिया अर्थात अत्यधिक त्वरणक कारणेँ चीताक शरीर बहुत बेसी गर्म भऽ जाइत अछि जाहिसँ चीता बहुत बेसी थाकि जाइत अछि । ओ एतबा थाकि जाइत अछि जे अपन पकड़ल शिकारकेँ अपना सोझाँमे राखि आधा - पओन घण्टा सुस्ताइत अछि आ तकरा बादहि ओ एहि शिकारकेँ खाइत अछि । बहुधा ओकर क्लांति वा हकमीक फायदा आन मांसाहारी जन्तुसभ (यथा - आन चीता, बाघ, सिंह, लकड़बग्घा, हुड़ार आदि) उठबैत अछि आ सुस्ताइत चीताक सोझाँसँ ओकर शिकार लऽ कऽ भागि जाइत अछि आ बेचारा चीता विवश भऽ से देखैत रहि जाइत अछि ।
 *६ - भारतीय चीताकेँ ईरानसँ आनि फेरसँ भारत जंगलसभमे पुनर्वासित करबाक प्रयास भारत सरकार द्वारा कएल जा रहल अछि ।
 *अंग्रेजीक पॅन्थर (PANTHER) शब्द चीताक अतिरिक्त तेनुआ ओ जगुआर लेल सेहो प्रयुक्त होइत अछि ।
 मैथिली पाक्षिक इण्टरनेट पत्रिका "विदेह" केर 210म अंक (15 सितम्बर 2016) (वर्ष 9, मास 105, अंक 210) केर "बालानां कृते" स्तम्भमे प्रकाशित । 