मयूर या मोर (बाल कविता)
कहबए मयूर अथवा मजूर ।
 छी मोरक नाम तँऽ सब सुनने ।
 मोरक रंग - रूप सेहो देखने । ।
 "पीकॉक" तँऽ छी हमसभ रटने ।
 अपना दिशि भेटैछ ने मोर ।
 की भेलै जञो नहिञे भेटैछ ।
 छी चित्र सभक मनमे बसैछ । ।
 मोरक सुन्नर सनि पाँखि रहैछ ।
 भारतक मोर छी "नील मोर" ।
 उज्जर रंगक जे छैक मोर ।
 अपनहु ठाँ भेटैत छल पहिने ।
 नञि जंगल आब ने मोरे छी ।
 देखब तखने जँ पोषने छी । ।
 पर मोरक छी बातहि अलगे । ।
 पाँखिक आकर्षण मनमोहक ।
 नर की - नारायणकेँ रुचिगर । ।
 छी राष्ट्र - चिड़ै भारतवर्षक ।
 मस्तक शोभित छी श्रीकृष्णक । ।
 कार्तिकेय केर छी वाहन ।
 लागि गेलै मेघो कारी ।
 मोरक मोन मारए किलकारी । ।
 *१ - मैथिलीमे एहि पक्षीकेँ "मोर" अथवा "मयूर" कहल जाइत अछि । मयूर लिखला पर किछु लोक एकर तत्सम स्वरूपक उच्चारण "मयूर" करैत छथि तँऽ किछु लोक अर्धतत्सम स्वरूपमे "मजूर" पढ़ैत छथि । उच्चारण भलहि किछु हो पर लीखए काल "मयूर" लीखल जाइत अछि । "मजूर" लिखलासँ ओकर अर्थ "मजदूर" होइत अछि ।
 *२ - अंग्रेजीक PEAFOWL सँ मयूरक दुहु लिङ्गक बोध होइत अछि, जखनि कि PEACOCK सँ मोर आ PEAHEN सँ मोरनीक बोध भेल ।
 *३ - प्राकृतिक रूपसँ मोर एखन पच्छिम भारतक प्रदेश सभमे (राजस्थान आ ओकर सीमासँ सटल आन प्रदेश सभक भूभागमे) पाओल जाइत अछि । बहुत पहिने जहिया अपना दिशि सघन वन छल तहिया सम्भवतः अपनहु दिशि प्राकृतिक रूपसँ भेटैत छल ।
 *४ - मयूरक जे सुन्नर पाँखि प्रशिद्ध थिक आ जकरा कारण संस्कृतमे एकरा "चित्रपत्रक" सेहो कहल गेल अछि से वास्तवमे मात्र "नर मयूर"केँ होइत अछि । "स्त्री मयूर"केँ ओहेन आकर्षक पाँखि नञि होइत अछि ।
 *५ - भारतक मोरक कण्ठ गाढ़ नील (INDIGO / DEEP BLUE) रंगक होइत अछि तेँ एकरा संस्कृतमे "नीलकण्ठ" नाम सेहो देल गेल अछि । एकर मूल क्षेत्र सम्पुर्ण भारतक अतिरिक्त नेपाल, भूटान, बाङ्गला देश आ श्रीलंकाकेँ मानल जाइत अछि । ते एकरा "भारतीय मोर" (INDIAN PEAFOWL / Pavo cristatus) सेहो कहल जाइत अछि । ई भारत आ श्रीलंकाक राष्ट्रिय चिड़ै (NATIONAL BIRD OF INDIA & SRI LANKA) अछि ।
 *६ - प्राणी (जैविक) उद्यानसभमे (ZOO) जे उजरा मोर देखैत छी से मोरक कोनहु आन प्रकार नञि अछि । वास्तवमे ओ भारतीय नील मोर थिक जे एकटा विरले जैववैज्ञानिक (RARE BIOLOGICAL PHENOMENON) वा आनुवांशिक परिघटना (RARE GENETIC PHENOMENON) केर फलस्वरूप उत्पन्न भेल अछि । एहि विरले आनुवंशिक परिघटनाकेँ जैववैज्ञानिक लोकनि उत्परिवर्तन (MUTATION) कहैत छथि । तेँ उजरा मोरकेँ (WHITE PEAFOWL) नील मोरक उत्परिवर्तित प्रतिरुप (MUTATIONAL VARIANT) कहि सकैत छी ।
 एकर अतिरिक्त विश्वमे मोरक आन दू प्रकार सेहो अछि । पहिल अछि हरियर मोर या जावा मोर (GREEN / JAVA PEAFOWL / Pavo muticus ) आ दोसर अछि कॉङ्गो मोर या अफ्रिकी मोर (CONGO / AFRICAN PEAFOWL / Afropavo congensis) । जावा मोर भारतीय मोर जेकाँ होइत अछि आ म्यांमार, जावा, सुमात्र आदि देश ओ द्वीपसमूहमे भेटैछ । एकर गर्दनि केर रंग नील नञि भऽ कऽ हरियर होइत अछि । कॉङ्गो या अफ्रिकी मोर बहुतहु परिप्रेक्ष्यमे भारतीय मोरसँ भिन्न होइत अछि ।
 *७ - मोर आ चकोर दुहु मयूर कुल (Family - Phasianidae) केर चिड़ै अछि जँ मोरक आकर्षक पाँखि हटाए देल जाए तँऽ दुहु मिलैत - जुलैत सनि लागत । प्रायः एहि कुलक पक्षी बेसी दूर नञि उड़ि पाबैत अछि ।
 *८ - मोरकेँ अरबी भाषामे "ताऊस" कहल जाइत अछि । मुगल बादशाह शाहजहाँ जाहि सिंहासन पर बैसैत छलाह ओकर नाम छल "तख्त-ए-ताऊस" मतलब कि "मोर सिंहासन" या "मयूर सिंहासन" । एहि सिंहासनक आकृति मोर सनि छल । दू टा मोरक अनुकृतिक बीच बादशाहक गद्दी छल आ गद्दीक पाछाँमे सेहो एक टा मोरक अनुकृति छल ।
 मैथिली पाक्षिक इण्टरनेट पत्रिका "विदेह" केर 197म अंक (01 मार्च 2016) (वर्ष 9, मास 99, अंक 197) केर "बालानां कृते" स्तम्भमे प्रकाशित । 