ओकर "मातृक मूल भाषा" (Parent / Source language) सँ बनाओल जाइछ,
यथा अंग्रेजीमे लैटिनसँ आ मैथिलीमे संस्कृतसँ ।
 कि॰मी॰ गँहीर छल ।
 धिया - पुतासभ कहाँ मानए बला छल । भोरे भोरे सूति-उठि कऽ लुरू-खुरू करए लागल छल ।
 जिनगीमे शायद पहिलहि बेर एकटा विचित्र पर मजगर घटनासँ साक्षात्कार भेल छलै ।
 भूकम्प आएल रहै - प्रीतीकेँ अपना दिशि अबैत देखि सोनी बाजलि ।
 उतारा देलक ।
 झमारि रहल अछि ।
 पड़लाह ।
 मुस्किआइत कटाक्ष करैत बाजल ।
 अप्पन मान-सम्मान पर बट्टा लगैत बुझि पड़लै ।
 कहलियै - बब्बन, तमसाए किए छेँ ? तोरे नहि, बहुतोकेँ से बुझाएल होएतन्हि ।
 पुछहुन्ह गऽ लाल कक्काकेँ, डऽरेँ सुटिया गेल छलाह कि नहि ?
 तऽर मे पैसि खड़बड़बैत अछि । एतबा सुनि उपस्थित सभ धिया-पुता हँसए लागल ।
 कहू तँऽ ई भुकम्प किएक अबैत'छि - प्रीती हमरा दिशि तकैत पुछलक ।
 लगैत अछि आ भूकम्प आबि जाइत अछि - बब्बन तपाक सँ बाजल ।
 -  का ......छु ............. . माने की ? - सोनी हिचकिचाइत पुछलक ।
 बब्बन उतारा देलक ।
 गेल छलीह । हुनक मोन अओनाइत छन्हि तँऽ भुकम्प अबैत अछि - रत्तन बाजल ।
 बाजलि ।
 उत्तरक उत्कण्ठा नेने ।
 हम कम्मल ओढ़ने उठि कऽ बैसि गेलहुँ ।
 ।
 -  से कोना ? - प्रीती जिज्ञासा भरल स्वरमे पुछलक ।
 से बादमे कहबह । हम कहलियै ।
 -  ठीक छै - प्रीती बाजलि ।
 हम कहलियै ।
 -  तऽ बताउ ने - प्रीती बाजलि ।
 दैत अछि आ एही भाग पर सातो महाद्वीप वा महादेश तथा पाँचो महासागर स्थित अछि ।
 महाद्वीपिय भाग मे 25 सँ 50 किलोमीटर तक होइछ ।
 रहल छल ।
 सम्पुर्ण पृथिवीक आयतनक मात्र 16 प्रतिशत पर भार 32 प्रतिशत अछि, अर्थात् भूकेन्द्रक घनत्त्व बहुत बेशी अछि ।
 पड़ैत अछि ।
 पुछलक ।
 दुनु क्षेत्रक बीच एकटा पातर सनि संक्रमण क्षेत्र (TRANSITION ZONE / AREA) पाओल जाइत अछि ।
 ।
 किछु जोड़ैत - बिचारैत हमरा दिशि देखि कऽ बाजल ।
 सेहो किछो ध्यान देलहक आ कि नञि ?
 -  अधोमैण्टल आ बाह्य भूकेन्द्र द्रव स्वरूपक अछि,
पर ओहि परक जलमण्डल द्रव अछि - रत्तन उतारा देलक ।
 बातसँ साम्य प्रतीत भऽ रहल छलै ।
 -  हूँऽऽ, बहुत किछु तहिना - हम कहलियै ।
 कोना ? --- बब्बन धीरेसँ किछु सोचैत बाजल ।
 भीतर जाइत छी तेना-तेना दाब आ तापमान बढ़ैत जाइत अछि । इएह कारण अछि जे भूमध्य आ बाहरी भूकेन्द्र द्रव स्वरूपमे अछि ।
 कि सर्वाधिक तापमान होयबाक बादो भीतरी भूकेन्द्र ठोस अछि ।
 रत्तन तपाकसँ बाजि उठल ।
 बाजल ।
 तँऽ भूकम्पक खिस्सा आधे पर छुटि जएतह । एतऽ धरि बुझलहक किने ? ............ आ कि नञि ?
 -  हँ बुझि गेलियै; आगू कहू - सभ धियापुता एक्कहि संगे बाजल ।
 उदाहरणक सुचीकेँ पुर्ण करबाक प्रयास कएलक ।
 महाद्वीप दहाइत रहैत अछि ।
 रहल हो । मामिलाकेँ ताड़ैत हम बजलहुँ - की विश्वास नञि होइ छऽ ने ? ? ?
 -  धियापुता पुनः किछु नञि बाजल ।
 CONTINENTAL DRIFT THEORY) कहल जाइत अछि ।
 सकुचाइत शब्देँ बाजलि ।
 जीववैज्ञानिकलोकनि देलन्हि जकर विस्तृत चर्चा आन दिन फेर कहियो करब ।
 बाजल ।
 जाइत अछि ।
 -  भूकम्पक लेल सेहो ! ! ! ! ! ....... प्रीती किछु विश्मय ओ जिज्ञासाक स्वरमे बाजलि ।
 आरोपित करैत अछि ।
 -  अरे बाप रे ! - बब्बन किछु अकचकाइत बाजल ।
 हँसए लागल । बुझाइत अछि बब्बनक दिमाग दुखाए लगलै - रत्तन चुटकी लैत बाजल ।
 -  नञि, से बात नञि ।
 -  तँऽ फेर की ? - हम पुछलियै ।
 सभक आपसी टकराहटि केहेन होइत हेतै - बब्बन उतारा देलक ।
 रेखा/रेषा (FAULT LINE) कहल जाइत अछि ।
 स्वरमे बाजलि ।
 विवर्तन छज्जी ओ यूरेशीय विवर्तन छज्जीक परस्पर टकराहटिक परिणाम थिक ।
 छलैक जे हमर बात मानए कि बहिनजीक ।
 भूकम्प (VOLCANIC EARTHQUAKES) कहल जाइत अछि । एहि तरहक भूकम्प जपान, फिलिपिन्स, मलेशिया,
औंठी (RING OF FIRE) सेहो कहल जाइत अछि ।
 -  अरे बाप रे ! बब्बन फेर किछु अचंभित स्वरेँ बाजल ।
 क्षेत्र सेहो अछि आ तेँ तीव्र सुनामीक क्षेत्र सेहो ।
 भावेँ पुछलक ।
 रही की ? - समुद्री तुफान होइत छै । बब्बन टीपलक ।
 रत्तन जिज्ञासा कएलक ।
 समुद्रतल पर क्राकाटोआ ज्वालामुखीक गतिविधिक कारण आयल भूकम्पक परिणामस्वरूप उठल सुनामीमे ओहि क्षेत्रक द्वीपसभ पर लगभग 36,000 लोक मारल गेल छलाह ।
 ।
 द्वारा सृजित ।
 प्रीतीक प्रश्नवाचक स्वर कानमे पड़ल ।
 मनुक्ख द्वारा बनाओल अर्थात् कृत्रिम कारण सभ; जेना कि - पारमाणु बमक विष्फोट,
सेहो आन कारणसभसँ आबएबला भूकम्पसभसँ प्रायः बेशी रहैत अछि ।
 अछि ? - ई सोझ प्रश्न रत्तनक दिशिसँ छल ।
 अधिकेन्द्रहिकेँ भूकम्पक केन्द्र वा मूल कहि देल जाइत अछि आ से .......
 कि ने - हमर बातकेँ बीचहिमे लोकैत रत्तन बाजल ।
 या भूकम्प केन्द्रक गहराई (FOCAL DEPTH OR DEPTH OF FOCUS / CENTRE / HYPOCENTRE) कहल जाइत अछि । "अधि-" माने ऊपर अर्थात् धरतीक सतह पर आ "अधो-" माने नीचाँ माने कि धरातल वा धरतीक सतहसँ नीचाँ ।
 सकैत अछि - जिज्ञाशा रत्तन कएने छल ।
 कारण एखन धरि अज्ञात अछि ।
 वृत्त जेकाँ देखबै छै, से किएक ? - ई प्रीतीक प्रश्न छल ।
 जाइत अछि आ ओहि गोलाक केन्द्र भूकम्पक केन्द्र (अधोकेन्द्र) पर स्थित रहैत अछि ।
 जे कि वास्तवमे भूकम्पक अधिकेन्द्र रहैत अछि ।
 बाजल ।
 अछि ....... .
 बातकेँ बिच्चँहिमे लोकैत बब्बन बाजल ।
 दिशि फेंकि देलियै ।
 देलक, जेनाकि ओकरा पहिनहिसँ हमर एहि प्रश्नक प्रतिक्षा रहए ।
 आश्वस्त नञि छल अपना उत्तरसँ ।
 तरहक नापीक लेल मैथिलीमे "नापब वा नाप वा नापी" शब्द प्रयुक्त होइत अछि - चाहे ओ आयतन हो, लम्बाई हो अथवा आन कोनहु चीज ।
 इण्स्ट्रुमेण्ट्स (SEISMOMETRIC INSTRUMENTS) कहल जाइत अछि ।
 बढ़ि गेल रहैक ।
 दोसर सतही या धरातलीय तरंग । कायिक तरंग (BODY WAVES)
प्रकारक होइत अछि - पहिल "प्राथमिक या पी-तरंग" (PRIMARY / P - WAVES) आ दोसर द्वितीयक या एस-तरंग (SECONDARY / S - WAVES)
(LOVE WAVES)
(RAYLEIGH WAVES)
।
 रूपसँ नोकशान पहुँचबैत अछि ।
 अछि की ? - बब्बनक प्रश्नवाचक स्वर छल ।
 खड़ाब भ गेल से अद्यावधि ठीक नञि भेल अछि ।
 रत्तन निराशा भरल भारी अवाजमे बाजल ।
 आश्रम छलन्हि ने - प्रीती पुछलक ।
 लऽग एकटा स्थान अछि - उन्नाव । ओहि ठामक लोक सेहो एहि तरहक धारणाक दावा करैत अछि ।
 प्रीतीक बातकेँ फरिछबैत कहलियै ।
 कोना बुझैत छिऐ ? - सोनी पुछलक ।
 प्रचलित नापनी अछि से अछि "रिक्टर नापनी" या "रिक्टर स्केल (RICHTER SCALE / RICHTER MAGNITUDE SCALE) ।
 भूकम्पक आकारकेँ बतबैत अछि ।
 ? - बब्बनक सीधा प्रश्न छल ।
 कम्पन होइत अछि जे मात्र किछु अतिसंवेदनशील लोकसभ द्वारा अनुभव कएल जा सकैत अछि,
भेलासँ भूकम्पक विनाशकारी क्षमतामे क्रमशः दसगुणाक ह्रास या वृद्धि भऽ जाइत अछि ।
 किएक ने होइत अछि ? - सोनीक एहि जिज्ञाशाक हमरा पहिनहिसँ अपेक्षा रहए ।
 होइत अछि पर मान कमोबेश एकरंगाहे अछि आ प्रायः रोमण अंक पद्धतिमे (I,II,III,IV....... ) लिखल जाइत अछि । बेशीतर तीव्रता-नापनीमे एक सँ बारह (I - XII) धरिक श्रेणी होइत अछि । भारतमे भूकम्पक तीव्रता नपबाक लेल पहिने मेद्वेदेव-स्पोनह्युवर-कार्निक नापनी (MEDVEDEV-SPONHEUER-KARNIK SCALE; MSK-64)
प्रयोग कएल जाइत अछि ।
 भूकम्प आयल रहए ने ? - प्रीती जानए चाहलक ।
 पूरा होइते रहै कि बब्बन बाजि उठल ।
 क्षमता) क्रमशः नओ, एगारह, सात ओ पाँच (IX, XI, VII आ V) छल ।
 रहै ............... रत्तन अचम्भित स्वरेँ बाजल ।
 आइ धरि नञि बनि सकल । राजनगरक नौलक्खा महल सही रूपेण बसबासँ पहिनहि उजड़ि गेल ।
 म्यांमार) लऽ कऽ पच्छिममे अमृतसर तक ओकर नीक जेकाँ अनुभव कएल गेल ।
 खसए लागल छल - बब्बन टीका कएलक ।
 बतबैत अछि कि उनैस सए चौंतीसक एहि भूकम्पक नओ महीना बाद तक (1934 ई॰क अक्टूबर महीना तक)
पैघ विनाशकारी भूकम्प आबि सकैत अछि - हम कहलियै ।
 शुचिपात स्तब्धता।
 बहरायल ।
 -  से केओ नञि कहि सकैत अछि - भऽ सकैए एखने, आइए,
प्रगतिक बादो भूकम्पक समयक भविष्यवानी करब एखन धरि सम्भव नञि भेल अछि ।
 किएक अबैत अछि ? - रत्तन हमरासँ उताराक अपेक्षा रखैत बाजल ।
 विवर्तन छज्जी आ यूरेशीय विवर्तन छज्जीक टकराओ केर भ्रंश रेखा मिथिलाक क्षेत्रसँ गुजरैत अछि जाहि कारण ई भूकम्प सम्भाव्य क्षेत्र सं॰ 5 केर अन्तर्गत आबैत अछि ।
 सं॰ 5 की अछि ? - प्रीतीक सोझ प्रश्न छल ।
 क्षेत्रमे बाँटल गेल छल जकरा "भूकम्प क्षेत्र" या "भूकम्प सम्भाव्य क्षेत्र" (SEISMIC ZONES / SEISMOLOGICALLY PRONE AREAS) कहल जाइत अछि आ एकसँ लऽ कऽ पाँच धरिक संख्यासँ निर्देशित कएल जाइत अछि ।
 भू॰सं॰क्षे॰सं॰-5 केँ सभसँ बेशी (महत्तम)
परीधीय मिथिला भू॰सं॰क्षे॰सं॰-4 मे आबैत अछि ।
 पलायने उचित - बब्बन बाजल ।
 -  नञि, हमरा जनैत कथमपि नञि ।
 राजधानी दिल्ली सेहो भू॰सं॰क्षे॰सं॰-4मे आबैत अछि ।
 प्रीतीक प्रश्न कानमे पड़ल पर ई प्रश्न सभ धियापुताक मोनमे चलि रहल छलै ।
 लेबाक चाही । समकालीन वैज्ञानिक ज्ञानक यथासम्भव उपयोग करबाक चाही ।
 हेतैक ? - सोनी पुछलक ।
 स्थापत्य अभियान्त्रिक ज्ञानक पुर्ण प्रयोग कएल गेल अछि । नेँओ मजगूत देल गेल अछि,
अपितु सम्पुर्ण महल केर देबाल आ खाम्ह मात्र कंक्रीटसँ बनल अछि ।
 ब्रह्मपुत्र नदीक नाँओ) पर एकटा अति महत्वाकांक्षी बान्ह केर निर्माण कएलक अछि ।
 किएक ने कानमे तूर दऽ कऽ सूतल रहत ।
 बाजल ।
 बारेमे सोचबो नञि करब - बब्बनक सहमति भरल पाँती छल ।
 कमएबाक लेल जतऽ कतहु जाइ, पर आपिस आबि अपना मिथिला लेल काज करब - प्रीती बाजलि ।
 बाजलि ।
 टारैत कहलियै ।
 से कहि विदा भेल आङ्गन दिशि ।
 कृते स्तम्भमे प्रकाशित । 