तिला सङ्कराति भारत आ नेपाल लगायत हिन्दू धर्मावलंबीसभक एकटा प्रमुख पावनि थीक । ई माघ महिनाक पहिल दिन मनाएल जाइत अछि । अहि दिन नेपाल मे सार्वजनिक विदा होइत अछि । नेपाल मे माघ महिनाक पहिल दिन मकर सङ्क्रान्ति पहाडक जिलासभमे माघे सङ्क्रान्ति, मधेस आ थारु समुदायमे माघी आ मैथिली सहितक भारत बर्षक हिन्दू तिला सङ्कराति नाम सँ मनबैत अछि । एहि दिन प्रातहि सँ नदी पोखरि सहित आन जलाशय मे लोक सभक समूह देखबा' मे अबैत अछि । श्रद्धालु ठंढ़ केरि परवाहि कएने बिनु स्नान-ध्यान कए भगवानक पूजा करैत छथि आ' स्नान पूजाक पश्चात तिल, मुड़ही-चूड़ाक लड्डु (तिलवा, लाई बनाऽ कऽ ग्रहण करैत अछि । एहि दिन दुपहरियाक भोजन मे लोक खिचड़ी ओ तरुआ-पापड-चिकनौड़ी आदि आहार औषधीय गुणक कारण खाइछ । खम्हाउर सन कंद खयबा केरि सेहो किछु ठाम विशेष प्रथमिकता देल जाइत अछि ।
 ज्योतिष शास्त्र अनुसार सौर मासक हिसाब सँ मकर-सङ्कराति सँ सूर्य धनु-राशि सँ मकर-राशि मे प्रवेश करैत दक्षिणायन सँ उतरायण होइत अछि अतएव एकरा मकर-सङ्कराति कहल जाइछ । पृथ्वी पर लोक कें सूर्यक उदयाचल दक्षिण दिस सँ उत्तर दिस संचरण प्रारम्भ होइछ बूझना जाइत अछि आ' उतरायणक प्रारम्भहि सँ एहि ऋतु मे अपेक्षाकृत दिन पैघ होयब आ' तापक्रम मे शनैःशनै वृद्धि होयब आरंभ होइछ । तें खगोलीय दृष्टि मे एकर अलगे महत्व मान्य अछि । 