(बाल कविता)
छी "बिलाड़ि" ओ जे मनुक्ख केर,
घऽर - आङ्गन खरिहान भेटैछ ।
 आ मनुक्ख केर परिवेशहिमे,
आन बिलाड़ि जतेक जे बाँचल,
"बनबिलाड़ि" केर नाम पाबैछ ।
 बाध - बोन जंगल आ झाड़मे,
साँझ - परातहि घुमैत - घामैत,
बाट - घाट खरिहान भेटैछ ।
 छै बिलाड़िसँ पैघ - पुष्ट ओ,
मोटका भोकना बिलाड़ि लागैछ । ।
 एकरहि तँऽ यौ गाम - घऽरमे,
दोसर नाम "खटाँसु" कहैछ ।
 पर "खटाँसु" शब्दक परीधिमे,
तेँ अर्थक फरिछौठ लेल किछु,
होअए उपाए से माँग करैछ ।
 जोड़ि विशेषण, भिन्न कएल तेँ,
जे खटाँसु "मार्यार" समूहक,
"बनबिलाड़ि - खटाँसु" भेलैक ।
 अथवा मांसुक भक्षण कारण,
आन समूहक जे खटाँसु से,
मांसु खाइछ, फलाहार करैछ ।
 तेँ अप्पन गुण केर अनुसारहि,
*१ - मैथिलीमे जाहि जन्तुक नाम "बिलाड़ि" अछि से अंग्रेजी ढर्रा पर "घरैया बिलाड़ि" (DOMESTIC CAT / FERAL CAT) भेल किएक तँऽ ई मनुक्खक घऽर-आङ्गन खरिहान-दलान आदि स्थानहि पर रहैत अछि । वस्तुतः बिलाड़िक बेसीतर समय मनुक्खहि केर परिवेशमे बितैत अछि, ओकर बच्चासभ मनुक्खहि केर परिवेशमे जन्म लैत अछि आ पैघहु होइत अछि ।
 *२ - आन बिलाड़िसभ जे मनुक्खक परिवेशसँ दूर बाध-बोन, जंगल-झाड़ आदिमे रहैत अछि आ जकर बच्चासभ ओही परिवेशमे जन्मैछ आ पलैछ-बढ़ैछ, तकरासभकेँ मैथिलीमे "बनबिलाड़ि" कहल जाइत अछि । ओ सभ साँझ-परात कहुखन-कहुखन मनुक्खक परिवेशमे या बाट-घाट पर घुमैत-फिरैत भेटि सकैत अछि पर बेसी काल मनुक्खक परिवेशसँ दूरहि रहैत अछि । बनबिलाड़ि बिलाड़िक अपेक्षा आकारमे थोड़ेक पैघ होइत अछि ।
 *३ - बनबिलाड़िकेँ खटाँसु (उच्चारण - खटाँउस या खटौंस) अथवा खटाँस (कल्याणी कोशमे देल वर्तनीक अनुसार) सेहो कहल जाइत अछि । मुदा एहि शब्दक एकटा समस्या छैक । खटाँसु या खटाँस शब्द बनबिलाड़ि समूहक जन्तुक अतिरिक्त एकटा आनहु जन्तुक लेल प्रयुक्त होइत अछि जकरा अंग्रेजीमे सीवेट (CIVET) कहल जाइत अछि ।
 *४ *५ - आजुक परिस्थितिमे एहि तरहक ओझराएल शब्दकेँ फरिछाएब आ फरिछाए कऽ परिभाषित करब आवश्यक । तेँ हम समानता ओ विषमताकेँ देखैत खटाँसु या खटाँसकेँ दू टा व्यापक समूहमे बाँटल अछि ।
 *५ - खटाँसु (खटाँस) केर पहिल समूह भेल "बनबिलाड़ि खटाँसु (खटाँस)" जे कि ऊपर "बनबिलाड़ि" नामसँ परिभाषित कएल गेल अछि । ई जन्तुसभ बिलाड़ि कुल या मार्यार कुल (Family - FELIDAE) केर सदस्य अछि । ई सभ प्राकृतिक रूपसँ मुख्यतः मांसु केर भक्षण करैछ अर्थात मांसुभक्षी (CARNIVOROUS) होइत अछि । तेँ एकरासभकेँ "मांसुभक्षी खटाँसु (खटाँस)" सेहो कहि सकैत छी ।
 *६ - खटाँसु (खटाँस) केर दोसर समूहकेँ हिन्दीमे "गन्धबिलाव" कहल जाइत अछि कारण जे एकर एकरासभमे कस्तुरी सनि सुगन्ह (सुगन्धि) होइत अछि । तेँ मैथिलीमे "गन्हबिलाड़ि (या सुगन्हबिलाड़ि) खटाँसु (खटाँस)" कहि सकैत छी । मुदा ध्यातव्य जे "गन्हबिलाड़ि" कोनहु बिलाड़ि नञि छी आ नहिञे बिलाड़ि कुल या मार्यार कुल (Family - FELIDAE) सँ एकर कोनहु सम्बन्ध अछि । ई जन्तुसभ विवेराइडी कुल या गन्हबिलाड़ि कुल (Family - VIVERRIDAE) केर सदस्य अछि आ रातिचर होइत अछि । ई सभ प्राकृतिक रूपसँ मांसु आ संगहि संग फऽल (यथा - आम, चीकू, ताड़कून आदि) ओ घास-पातक भक्षण सेहो करैछ, मतलब कि ई सब नैसर्गिक रूपेँ सर्वभक्षी (OMNIVOROUS) होइत अछि । तेँ एकरासभकेँ "सर्वभक्षी खटाँसु (खटाँस)" सेहो कहि सकैत छी । बंगालीभाषामे एकरा "गन्धगोकूल" या "खाटोश" कहल जाइत अछि ।
 मैथिलीमे किछु गोटे एहि सर्वभक्षी खटाँसुकेँ "फकसिआर / फकसियार" सेहो कहैत छथि । मुदा कल्याणी कोशकार एहि जन्तुक विषयमे विशेष विवरण नञि दए माात्र WILD ANIMAL कहि छोड़़ि देलन्हि अछि जखनि कि "खाटाँस" केेर अन्तर्गत WILD CAT, POLE CAT आ CIVET केर समावेश कएलन्हि अछि ।
 मैथिलीमे किछु गोटे एहि सर्वभक्षी खटाँसुकेँ "फकसिआर / फकसियार" सेहो कहैत छथि । मुदा कल्याणी कोशकार एहि जन्तुक विषयमे विशेष विवरण नञि दए माात्र WILD ANIMAL कहि छोड़़ि देलन्हि अछि जखनि कि "खाटाँस" केेर अन्तर्गत WILD CAT, POLE CAT आ CIVET केर समावेश कएलन्हि अछि ।
 मैथिली पाक्षिक इण्टरनेट पत्रिका "विदेह" केर 210म अंक (15 सितम्बर 2016) (वर्ष 9, मास 105, अंक 210) केर "बालानां कृते" स्तम्भमे प्रकाशित । 