BookshelvesAll (2579)
Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!اجراش رو دیدم .سریال تاج توخالی * اومدہ نمایشنامہ ہای تاریخی شکسپیر رو بہ فیلم ہای دو ساعتہ تبدیل کردہ .ہر قسمت ، یہ نمایشنامہ و مجموعا ہفت قسمت .کیفیت اجراش رو دیدم .سریال تاج توخالی * اومدہ نمایشنامہ ہای تاریخی شکسپیر رو بہ فیلم ہای دو ساعتہ تبدیل کردہ .ہر قسمت ، یہ نمایشنامہ و مجموعا ہفت قسمت .کیفیت ساختشون ہم خوبہ .بازیگرہای درست و حسابی ہم بازی می کنن .فعلا قسمت اول رو دیدم .توی متن فارسی نمی شہ انگلیسی نوشت .بہ ہم می ریزہ .ناچار اینجا اسم انگلیسی سریال رو نوشتم .من موقع دیدن ہملت برام سؤال بود کہ چرا شکسپیر اصلا از استعارہ ہای انجیلی استفادہ نمی کنہ ؟فقط از استعارہ ہای یونان باستان استفادہ می کنہ ؟بعد کہ فیلمی کہ تازگی بر اساس ہملت ساختن * رو دیدم ، متوجہ شدم ہملت مال قبل از دوران مسیحی شدن دانمارکہ و احتمالا بہ خاطر ہمین شکسپیر مفاہیم انجیلی توی دہن شخصیت ہا نذاشتہ ( ہر چند بہ جاش مفاہیم یونانی گذاشتہ کہ ہمونقدر بی ربطہ ، اما برای شکسپیر و مخاطبانش پگان پگانہ .)
Notes are private!اجراش با کارگردانی حسن معجونی رو دیدم .این یکی خوب بود .Notes are private!Notes are private!یہ بخش از داستان ، اشارہای سریع دارہ بہ این کہ دقیقی خواست کار سرودن شاہنامہ رو شروع کنہ ، ولی کشتہ شد و کار نیمہ موند ، و فردوسی کارش رو ادامہ داد .ح ۱ .یہ بخش از داستان ، اشارہای سریع دارہ بہ این کہ دقیقی خواست کار سرودن شاہنامہ رو شروع کنہ ، ولی کشتہ شد و کار نیمہ موند ، و فردوسی کارش رو ادامہ داد .حسرت خوردم کہ کاش محور کار رو میبرد روی ہمین مضمون .مرگ دقیقی طوسی ، نیمہکارہ موندن کار سرایش شاہنامہ ، و در نتیجہ فضای نومیدی ایرانیہا و سرکوبہای فاتحان بیگانہ ، و بعد جنگ فردوسی با خودش و تردیدہا و ترسہاش ، و با دیگران و جہالت و کارشکنیہاشون ، و در نہایت تصمیم بہ سرودن شاہنامہ و تموم کردن کار ناتمام دقیقی طوسی ، بہ رغم ہمہ چیز .ہر چند نمیشہ بہ نویسندہ اعتراض کرد کہ چرا این داستانی کہ من میگم رو ننوشتی ، ولی خود بیضایی این مضمون در نظرش بودہ ، اما تبدیلش نکردہ بہ محور اصلی کارش .محور اصلی کار فقط تقابل فردوسی با کارشکنی فاتحان بیگانہ و جہل مردم زمانہ است ، کہ توی طومار شیخ شرزین خیلی بہتر نشون دادہ شدہ .فیلمنامہ پرشہای زیادی بہ صحنہہای شاہنامہ دارہ کہ بہ طریقی بہ داستان زندگی فردوسی ربط پیدا میکنن ، مثلا رعد و برق جنگ رستم و اسفندیار ہمزمان با رعد و برق خونۂ فردوسی ، یا از آتش گذشتن سیاوش ہمزمان با آتش گرفتن خونۂ فردوسی .نکتہای کہ ہست اینہ کہ این صحنہہا ہیچ کدوم دیالوگ ندارن ، و خیلیہاشون اگر بہ ہمین شکل و بدون ہیچ دیالوگی تصویر بشن ، برای مخاطب عام گنگ و نامفہوم خواہند بود .مخاطب عام صحنہہای جنگ رستم با سہراب و اسفندیار یا پرواز کیکاووس بہ آسمون یا ضحاک رو احتمالا میتونہ شناسایی کنہ ، اما مثلا صحنۂ فیلقوس کہ دخترش رو بہ داراب تقدیم میکنہ تا ازش اسکندر بہ دنیا بیاد ، یا صحنہای کہ رودابہ از آب بیرون میاد و زال بہش ملحق میشہ ، یا صحنۂ خودکشی جریرہ بالای سر جسد فرود ، بدون ہیچ دیالوگی کہ نشون بدہ این شخصیتہا کی ہستن ، برای مخاطب عام قابل شناسایی نیستن .Notes are private!شما با من چہ کردید ؟بزرگم کردید برای حذفم !راستی کہ من انسان بودم پیش از آنکہ بہ آسمان برین برانیدم !چنین است کہ صحنہہا از ابن ملجم پر است و از علی شما با من چہ کردید ؟بزرگم کردید برای حذفم !راستی کہ من انسان بودم پیش از آنکہ بہ آسمان برین برانیدم !چنین است کہ صحنہہا از ابن ملجم پر است و از علی خالی !شما دوستداران کہ با من چنین کنید ، دشمنانم چہ باید بکنند ؟لینک نمایشنامہ صوتی :
Notes are private!عبدالعزی بن امرؤالقیس کلبی شعری دارد ، گوید :
Notes are private!کتاب صوتیش رو می تونید از این جا گوش کنید :
https:// t.me/ mysmalllibrary/34501 کتاب صوتیش رو می تونید از این جا گوش کنید :
Notes are private!ہزار سال قبل ، سنوئا ، با سر بریدۂ معشوقش ، تنہا دوستش ، منجیش ، پیچیدہ در پارچہای بستہ بہ کمر ، پارو زنان بہ سواحل دوزخ نزدیک میشہ .بہ جنگ ہیولاہا و شیاطینی میرہ کہ توی جمجمہش لونہ کردن ، و بزرگترین این ہیولاہا ، تاریکیایہ کہ جسم و روحش رو پر کردہ .صداہایی میشنوہ ، چیزہایی میبینہ کہ میدونہ متعلق بہ واقعیت نیستن ، نہ ، متعلق بہ جہانی فراتر از واقعیتن ، متعلق بہ جہان خدایان یا شیاطین ، بہشت یا دوزخ ، و این صداہا و تصویرہا در سفر بزرگش بہ دوزخ ، در جنگ بزرگش با تاریکی درونش ، راہنماش میشن .در قرن بیست و یکم ، سارا کین ، برای درمان تاریکیای کہ جسم و روحش رو پر کردہ بہ بیمارستان روانی مراجعہ میکنہ .دکترہای سفیدپوش با دقت سرد و خشک مطالعہش میکنن و یادداشت برداری میکنن و دوزہای مختلفی از داروہای شیمیایی بہش میدن و واکنشہاشو بہ ہر کدوم رو بہ دقت مشاہدہ و ثبت میکنن .Notes are private!اجرای رادیوییش رو گوش کردم .Notes are private!بعضی از کارہای اخیر ای .فرمی و ال .ژیلارد کہ بہ صورت دستنویس بہ من دادہ شدہ است ، این انتظار را در من بہ وجود آورد کہ عنصر اورانیوم ممکن است در آیندۂ نزدیک بہ صورت یک چشمۂ مہم انرژی درآید .بہ نظر میرسد کہ پارہای از جنبہہای این وضع نیاز بہ مراقبت و در صورت لزوم اقدام سریع از طرف دولت دارد .در نتیجہ ، گمان میکنم وظیفہ دارم توجہ شما را بہ واقعیتہا و توصیہہای زیر جلب کنم .در طی چہار ماہ اخیر ، کارہای ژولیو در فرانسہ و ہمچنین فرمی و ژیلارد در آمریکا ، این امکان را بہ وجود آوردہ است کہ بتوان واکنشہای زنجیرہای را در تودہای بزرگ از اورانیوم ایجاد کرد .این واکنش باعث تولید مقدار زیادی انرژی و عناصر جدید رادیوممانند خواہد شد .اکنون دستیابی بہ آن در آیندۂ نزدیک تقریبا حتمی بہ نظر میرسد .این پدیدۂ جدید ہمچنین میتواند برای ساخت بمب بہ کار گرفتہ شود و ممکن است ، اگرچہ اطمینان کمتری در این مورد وجود دارد کہ بتوان بمبہای بسیار پرقدرتی از این نوع ساخت .یک بمب از این نوع کہ با کشتی حمل و یا در یک بندر منفجر شود ، میتواند بہ سادگی تمام بندر و حتی سرزمینہای مجاور را نابود کند .البتہ ممکن است کہ این بمبہا برای حمل از طریق ہوا بسیار سنگین باشند .منابع اورانیوم ایالات متحدہ محدود ہستند و کیفیت مطلوبی ندارند .بعضی سنگ معدنہای خوب اورانیوم در کانادا و چکسلواکی وجود دارد ولی مہمترین منبع آن ، کنگوی بلژیک است .با در نظر گرفتن این وضع ، ممکن است مناسب بدانید کہ تماس دائمی بین دولت و گروہی از فیزیکدانان کہ در آمریکا ، در زمینۂ واکنش زنجیرہای کار میکنند ، برقرار شود .یک راہ عملی برای دستیابی بہ این ہدف آن است کہ این کار را بر عہدۂ شخصی بگذارید کہ از اعتماد شما برخوردار است و شاید بہ طور غیر رسمی در خدمت شما باشد .مسئولیت او میتواند شامل موارد زیر باشد :
الف ) برقراری ارتباط با بخشہای مختلف دولت ، اطلاعرسانی بہ آنہا دربارہ تحولات جدید و ارائۂ توصیہ برای اقدامات دولت ، با توجہ خاص بہ مسئلۂ تدارک مطمئن سنگ معدن اورانیوم برای ایالات متحدہ .ب ) سرعت بخشیدن بہ کارہای تجربی با فراہم کردن اعتبارات لازم برای کارہایی کہ اکنون در محدودۂ بودجۂ آزمایشگاہہا انجام میشود .برای تأمین این اعتبارات ، شخص مورد اعتماد شما میتواند با اشخاص بخش خصوصی نیز کہ مایل بہ کمک در اجرای این کارہا ہستند ، تماس برقرار کند .ہمچنین شاید بتوان ہمکاری آزمایشگاہہای صنعتی را کہ تجہیزات مورد نیاز را دارند ، جلب کرد .اطلاع دارم کہ آلمان فروش اورانیوم از معادن چکسلواکی را پس از تصرف این کشور متوقف کردہ است .اینکہ آلمان زود بہ این اقدام دست زدہ ، ممکن است با این موضوع ارتباط داشتہ باشد کہ پسر معاون وزارت خارجہ آلمان ، فون وایسکر در انستیتوی قیصر ویلیہم در برلین کار میکند و بعضی از کارہای دانشمندان آمریکایی در مورد اورانیوم در آنجا تکرار میشود .Notes are private!Notes are private!Notes are private!وقتی پسربچہای از خیالپردازی بہ عنوان جانشینی برای تجربہ واقعی استفادہ میکنی ، و وقتی بزرگتر شدی از تجربہ واقعی بہ عنوان جانشینی برای خیالپردازی .Notes are private!شاہکارہای ترجمہ :
آہ من !تو چیزی نیستی ؟اینجا اینجا حالا !شاہکارہای ترجمہ :
آہ من !تو چیزی نیستی ؟Notes are private!پرومتہ : ہرگز گمان مدار کہ از ارادۂ زئوس بہراسم .بیزارم از آن کہ بہ درگاہ وی زاری کنم تا شاید مرا از این بند برہاند .کف و جیغ جنون آمیز تماشاچیان یونان پرومتہ : ہرگز گمان مدار کہ از ارادۂ زئوس بہراسم .بیزارم از آن کہ بہ درگاہ وی زاری کنم تا شاید مرا از این بند برہاند .کف و جیغ جنون آمیز تماشاچیان یونانی ، کہ از بہ زبان آمدن حرف دلشان توسط قہرمانشان کہ بہناحق بہ زنجیر کشیدہ شدہ ، بہ ہیجان آمدہ اند .این نمایشنامہ کہ پنج قرن قبل از میلاد نوشتہ شدہ ، ماجرای شگفتانگیزترین چہرۂ اسطورہای را روایت میکند : پرومتہ ، موجودی کہ علیرغم میل خدایان انسان را زیر بال و پر خود گرفت ، نگذاشت زئوس او را نابود کند ، بہ او عقل و دانش داد ، شکار و کشاورزی و خانہ سازی را بہ او آموخت ، و در نہایت آتش را ، کہ نماد اصلی تمدن است ، از خدایان دزدید و بہ آدمیان اہدا کرد ، و در عوض ، زئوس او را بہ صخرہای در زنجیر کرد ، و عقابی را بر آن داشت کہ ہر روز تن او را بدرد تا فردا باز ہم بیاید و دوبارہ دریدہ شود .شگفت انگیز است ، چون یونانی ہا آدمیان را در ہیچ چیز مدیون خدایان نمی دانستند ، بلکہ موجودی ضدخدا را خالق و حافظ و رازق خود می دانستند .شگفت انگیز است ، چون تنہا نقش زئوس در این ماجرا عذاب کردن خالق و حافظ آدم ، و بعدتر عذاب کردن تمامی آدمیان با جعبۂ معروف پاندوراست .شگفت انگیز است چون بہ نظر می رسد برای نخستین بار انسان گستاخانہ در مقابل خدا قرار گرفتہ .و این گستاخی در سرتاسر این نمایشنامہ بہ چشم می خورد .نمایشنامہای کہ اگر در فضای ادیان ابراہیمی نوشتہ می شد ، بی تردید کفرآمیز تلقی میشد ، و من نمیدانم سازمان دینی یونان بہ چہ شکل بودہ کہ فرازہای پرحرارتی مثل جملات زیر در آن نوشتہ و اجرا می شدہ :
پرومتہ بہ ہرمس : شما خدایان نورسیدہ می پندارید کہ در پناہ برجی ہستید کہ ہرگز اندوہ را بدان راہ نیست .اما مگر نہ خود دیدم کہ دو بار فرمانروایان را از آن فروکشیدند ؟آری ، و این سومین را کہ اکنون فرمانرواست ( زئوس ) یک بارہ بہ رسوایی سرنگون خواہیم دید .پرومتہ : من زئوس را بہ ہیچ می گیرم .او زمانی کوتاہ آن چنان کہ می خواہد در عمل و فرمانروایی آزاد است ، اما زود باشد کہ تسلط او بر ایزدان بہ سر رسد .پرومتہ : در یک سخن : من دشمن ہمۂ ایزدانم !من آن ہا را یاری کردم و آن ہا بی سببی مرا زجر می دہند .ہرمس : چون دیوانہ ای با اندیشہ ای بیمار سخن می گویی .Notes are private!نمی دونم در زمان و مکان خودش ( اسپانیای سال 1933) چقدر خاص بودہ ، اما قطعا الان ایدۀ چندان خاصی ندارہ .( view spoiler)[ ماجرای دختری کہ شب عروسی ش با عاشق نمی دونم در زمان و مکان خودش ( اسپانیای سال 1933) چقدر خاص بودہ ، اما قطعا الان ایدۀ چندان خاصی ندارہ .Notes are private!چند سال پیش ، ہمان گونہ کہ علیا حضرت بہتر میدانند ، کشف کردم کہ در آسمانہا چیزہای بسیاری وجود دارند کہ پیش از دوران ما ہنوز دیدہ نشدہ بودند .تازگی این چیزہا ، و ہمچنین تضاد این چیزہای تازہ با اندیشہہای فیزیکی قدیمی ، باعث خشم دیگران علیہ من شد - انگار کہ من این چیزہا را با دستان خودم در آسمان قراردادہام تا طبیعت را خشمگین سازم و در علم تغییری ایجاد کنم !آنہا با دلبستگی فراوان بہ باورہای خود بہ جای دلبستگی بہ حقیقت ، بہ دنبال انکار و تکذیب وجود این چیزہای جدید ہستند و برای نیل بہ این مقصود ، اتہامات بسیاری را بہ سمت من نشانہ گرفتہاند و نوشتہہای بیشماری را منتشر ساختہاند کہ سرشار از استدلالہای بیہودہ و پوچ است و ادعا کردہاند کہ این استدلال ہا را از متن انجیل برداشت کردہاند .اما من فکر میکنم کہ ہرگاہ انجیل بخواہد در خصوص فیزیک سخنی بگوید ، از قانونی پیروی میکند کہ بر مبنای آن باید از سردرگم کردن اذہان مردم خودداری شود ، چرا کہ باعث میشود آنہا نسبت بہ رمز و رازہای والاتر نیز نافرمانی کنند .بنابراین انجیل کلام و گفتار خود را تا سطح فہم عموم انسانہا تنزّل دادہ و بہ طور آشکار برخی ویژگیہایی را بہ خود خدا نسبت دادہ است کہ از جوہرۀ او بسیار دور ہستند ( و یا حتّی با آن در تضادند ).بنابراین چہ کسی میتواند این اصل را کنار بگذارد و ہنگام سخن گفتن راجع بہ زمین ، خورشید و یا دیگر آفریدہہا ، ادعا کند کہ باید انجیل را تحتاللفظی فہم کرد ؟مخصوصا با در نظر گرفتن این حقیقت کہ ہدف اصلی متون مقدس ، بہ ہیچ وجہ آموزش قوانین فیزیکی نبودہ ، بلکہ عبودیت خدا و رستگاری انسانہا ہدف اصلی این متون است .ہدف روح القدس این است کہ چگونگی رفتن یک شخص بہ بہشت و یا دور افتادن او از بہشت را بہ ما آموزش دہد [ نہ قوانین فیزیکی را ، ہمچون چرخش زمین بہ دور خورشید یا برعکس ].Notes are private!و منظورم ادای منظوم یا ادای منثور نیست .بعد نوشت :
( از خلال کامنت ہا )
چیزی کہ خیلی آزارم داد ، این بود کہ نویسندہ مدام اصرار داشت با نمادہا و اشارہ ہای ادا .و منظورم ادای منظوم یا ادای منثور نیست .بعد نوشت :
( از خلال کامنت ہا )
چیزی کہ خیلی آزارم داد ، این بود کہ نویسندہ مدام اصرار داشت با نمادہا و اشارہ ہای مذہبی مختلف بہ ما بباورونہ فریدون یک مسیح یا شہیدہ .بارہا و بارہا در طول نمایشنامہ فریدون آخرین کلمات مسیح مصلوب " ایلوی ایلوی لما شبقتنی ؟" ( خدایا خدایا چرا مرا رہا کردی ) رو تکرار می کنہ .و ہمین طور فریدون مدام اون حقیقت برتر ( خدا یا ہر چیز دیگہ ) رو با اسم " پدر " خطاب می کنہ .بدون این کہ چیزی از این مسیح بودن رو واقعا " نشون " بدہ ، بدون این کہ چیزی از این مسیح بودن رو ما واقعا " ببینیم "، در تفکرات فریدون ، در کارہای فریدون ، در یہ چیزی کہ من خوانندہ بتونم مسیح بودن رو خودم ازش استنباط کنم ، بدون این کہ نویسندہ بہ ضرب و زور نمادہاش بہ من دیکتہ کنہ کہ " این شخصیت مسیح است ".تنہا چیزی کہ من خوانندہ بہ صورت " فکت " می دونم اینہ کہ فریدون یہ معلمہ کہ بہ خاطر اتہام تجاوز بہ یہ پسربچہ اخراج شدہ ، و حالا توی یہ خونہ قدیمی پایین شہری زندگی می کنہ ، کتاب می خونہ و عرق می خورہ و با دختر ہمسایہ " کامش " می کنہ !چیزی کہ نویسندہ از فریدون بہ من " نشون " میدہ ، ہمینہ .Notes are private!بد نبود ، مفرح بود حتی ، مخصوصا حضور نویسندہ در نمایشنامہ ، و ہمین طور بلند شدن مردہ وسط نمایشنامہ .ایدۀ اصلی ( در پردۀ اول ہمہ ہمدیگہ رو متّہم می کنن - د بد نبود ، مفرح بود حتی ، مخصوصا حضور نویسندہ در نمایشنامہ ، و ہمین طور بلند شدن مردہ وسط نمایشنامہ .ایدۀ اصلی ( در پردۀ اول ہمہ ہمدیگہ رو متّہم می کنن - در پردۀ دوم ہمہ خودشون قتل رو بہ گردن می گیرن ) من رو خیلی یاد " راشومون " انداخت .منتظر بودم کہ جایی از نمایشنامہ ، مثل راشومون ، مقتول خودش قتل رو بہ گردن بگیرہ ، اما چنین اتفاقی نیفتاد .Notes are private!چہ کسی پدر ہملت را کشت ؟فروید بر اساس نظریات روانکاوی خود ، دیدگاہ جالبی راجع بہ ہنر و اسط چہ کسی پدر ہملت را کشت ؟فروید بر اساس نظریات روانکاوی خود ، دیدگاہ جالبی راجع بہ ہنر و اسطورہ دارد .از نظر فروید ہنر و اسطورہ مختص افراد روانرنجور است کہ نتوانستہ اند بہ طور کامل امیال دوران کودکی خود را سرکوب کنند ، در نتیجہ ہمچنان نفرت بہ پدر و میل جنسی بہ مادر در آنہا وجود دارد ، اما از آن جا کہ نمیتوانند این امیال را بہ طور مستقیم ابراز کنند ، از ابزار ہنر و اسطورہ استفادہ میکنند ، تا با ہمذاتپنداری با قہرمان ، لذت کشتن پدر و جمع شدن با مادر را ہر چند بہ صورتی خیالی و ناقص ، بچشند .ہنرمند شرایط داستان را طوری می سازد کہ قہرمان بہ دلیلی موجہ پدر ہیولا صفت خود را بکشد و با مادرش جمع شود ، ہر چند نہ فیزیکی .چرا کہ ہنرمند می خواہد بدون بر ہم زدن اخلاقیات مرسوم ، با قہرمان خود ہمذات پنداری کند .اما فروید بہ شکل عجیبی در تحلیل ہملت از این نظر خود عدول می کند ( بدون این کہ ادعا داشتہ باشد از نظرش برگشتہ ) و " ہملت " را انسانی روان رنجور می داند ، نہ شکسپیر را .او ہملت را قہرمان روان رنجوری معرفی می کند کہ نمی تواند عموی خود را بکشد ، چرا کہ با عمویش ، کہ آرزوی روان رنجورانۀ ہملت را برآوردہ کردہ - کشتن پدر ، جمع شدن با مادر - ہمذات پنداری می کند .سہ کلید در نظریۀ تحلیل ہنری فروید ہست کہ ما را بہ تحلیل درست روانکاوانۀ ہملت راہنمایی می کند :
از نظر فروید " ہنرمند " روان رنجور است ، نہ قہرمان .قہرمان از لحاظ عقدہ ہای جنسی ، بہ ظاہر سالم تصویر می شود .ہنرمند اصرار دارد کہ قہرمان را سالم و موجّہ و مطابق اخلاقیات مرسوم تصویر کند ، تا بہ این شکل میل جنسی روان رنجورانۀ خود را بپوشاند .با در نظر گرفتن این کلید ، این " شکسپیر " است کہ روان رنجور است ، نہ ہملت .ہملت کاملا سالم است : نہ از پدر خود نفرت دارد ، و نہ ہیچ میلی بہ مادر خود دارد .یا حداقل شکسپیر اصرار دارد او را این گونہ بنماید .از نظر فروید این " قہرمان " است کہ پدر خود را می کشد ، و با مادر جمع می شود .قہرمان اصلی اثر ہنری ، پدرکش است .نہ ضدقہرمان یا شخصیت ہای فرعی .با در نظر گرفتن این کلید ، این " ہملت " است کہ پدرکش است ، نہ عموی ہملت یا ہر کس دیگر .اما ہملت کی و کجا پدر خود را می کشد ؟این ما را بہ کلید سوم می رساند کہ مہم ترین کلید نظریہ فروید است :
از نظر فروید ہنرمند نمی خواہد و اگر ہم بخواہد ، بہ دلیل روان رنجوری نمی تواند اخلاقیات مرسوم را زیر پا بگذارد ، در نتیجہ از تصریح بہ " کشتن پدر " و " جمع شدن با مادر " - کہ آرزوی درونی خود او ہستند - توسط قہرمان طفرہ می رود و آن را در لفافہ می گوید ، یا بہ گونہ ای موجّہش می کند کہ اخلاقیات مرسوم را زیر پا نگذاشتہ باشد .با در نظر گرفتن این کلید ، باید دید شکسپیر روان رنجور چطور ہملت را بہ کشتن پدر و جمع شدن با مادر وا می دارد ، بدون آن کہ اخلاقیات مرسوم را زیر پا بگذارد ؟چطور از تصریح بہ " پدرکشی " ہملت طفرہ می رود ؟اول : بہ جای پدر ، می گوید " عمو ".عموی ہملت ، با خصوصیت شاہ بودن ، با گفتن این عبارت کہ " ما را پدر خود بدانید " کسی نیست جز پدر ہملت ، کسی کہ شکسپیر روان رنجور با کشتن او بہ دست ہملت می خواہد آرزوہای روان رنجورانۀ خود را ارضا کند .اما از آن جا کہ نمی تواند بہ صراحت بگوید " ہملت پدرش را می کشد "، بہ ظاہر می گوید : ہملت نمی خواہد پدر خود را بکشد ، تا او را از " پدرکشی " مبرا کند ، بلکہ حتی بیشتر ، ہملت را تقدیس می کند و می گوید : ہملت می خواہد انتقام پدرش را بگیرد .یعنی نہ تنہا تلاش می کند او را از اتہام نفرت بہ پدر مبرا کند ، بلکہ از او چہرہ ای پدر دوست می سازد .اما این عمو ہمچون پدر فرویدی در دید ہملت منفورترین شخصیت است ، و چرا ؟چون با مادر او جمع شدہ ، چون مرتکب " زنای با محارم " ( این واژۀ پر بسامد در سرتاسر نمایشنامہ ) شدہ .درست ہمان دلیلی کہ کودک را بہ نفرت از پدر می کشاند : چون او می تواند با مادر جمع شود ، و من نمی توانم .و برای این کہ کسی از اتہامی ( زنای با محارم ) مبرا شود ، چہ راہی سادہ تر از آن کہ آن را بہ دیگران نسبت دہد ، و بہ این ترتیب خود را در صف مقدم منتقدان آن قرار دہد ؟فروید این نوع تطہیر را ، " فرافکنی " می نامد .شکسپیر نیز برای تطہیر ہملت ، دست بہ فرافکنی می زند و عموی ہملت را پی در پی زانی با محارم می خواند تا فراموش شود کہ این خود ہملت است کہ آرزوی زنای با محارم در سر دارد .دوم : ہملت بہ طور فیزیکی با مادر خود جمع نمی شود .اما نشانہ ہایی از " نزدیکی " ہملت و مادر در نمایشنامہ ہست .اولا از بین پدر - عمو و مادر ، مادر تنہا کسی است کہ ہملت با او جدی و بہ دور از اہانت و مسخرگی سخن می گوید و حرف دل خود را بہ او می زند .ثانیا ، اصلی ترین گفتگوی ہملت و مادر جایی است کہ ہملت مادر را بہ خاطر " زنای با محارم " محکوم می کند ، و او را متقاعد می کند کہ دیگر با پدر - عمو بہ بستر نرود .می توان حدس زد کہ شکسپیر روان رنجور تا چہ اندازہ از این پیروزی قہرمانش لذتی ممنوعہ و روان رنجورانہ بردہ است : کودکی کہ بالاخرہ بر پدر پیروز می شود و نمی گذارد با مادر جمع شود .ہر چند نباید در این راہ افراط کرد ، چون نشانہ ہای کمی از جمع شدن ہملت با مادر ہست ، و محور اصلی نمایشنامہ ، بر " پدر - عمو کشی " است ، و نہ جمع شدن با مادر .Notes are private!در الگوی " سفر قہرمان " کہ جوزف کمبل ادعا می کند در تمام اسطورہ ہا تکرار می شود ، آخرین مرحلہ از سلوک جسمانی - روحانی قہرمان اسطورہ تبدیل شدن بہ " ارباب دو در الگوی " سفر قہرمان " کہ جوزف کمبل ادعا می کند در تمام اسطورہ ہا تکرار می شود ، آخرین مرحلہ از سلوک جسمانی - روحانی قہرمان اسطورہ تبدیل شدن بہ " ارباب دو جہان " است ، کہ بر خلاف ظاہر اسمش ، بہ معنای بہ دست آوردن ہمہ چیز نیست ، بلکہ درست برعکس ، بہ معنای دست شستن از ہمہ چیز است : قہرمان بہ نوعی خلسہ می رسد کہ دیگر ہیچ چیز برایش مہم نیست ، و خود را بہ دست تقدیر می سپرد تا ہر چہ می خواہد با او بکند .با رہا کردن ہمہ چیز است کہ قہرمان بہ مرحلہ نہایی سفر خود می رسد ، سفری کہ با قصد بہ دست آوردن ہمہ چیز شروع شدہ بود .در عرفان ما ، این مرحلہ را " فنا " می نامند .ہملت ، نماد ارادہ معطوف بہ انتقام ، در طول نمایشنامہ درگیر است ، با خود و با دیگران بہ یک اندازہ ، افکار مختلفی کہ بہ سرش ہجوم می آورند و نمی گذارند دستش بہ خون برود .پیوستہ با حرارت و شور عہد می بندد کہ دیگر کار عمویش را یکسرہ خواہد کرد ، و پیوستہ قدم سست می کند و تعلل می ورزد .انگار ہنوز رشتہ ای ناپیدا او را بہ دنیایی پیوند زدہ کہ نمی خواہد با قتل ، از آن دنیا ببرد .Notes are private!و ہمین جملات چہ بسا کلیدی باشد برای فہم تمام نمایش ، و برای شناخت شخصیت ہملت ، مردی کہ زیاد می داند ، زیاد فکر می کند ، زیاد جوانب کار را در نظر می گیرد ، و بہ ہمین دلیل مدام عمل را بہ تعویق می اندازد تا جایی کہ «حتی نام عمل را از دست می دہد»، تا جایی کہ انتقامش دیگر شبیہ انتقام نیست و بیشتر بہ فاجعہ ای خارج از کنترل شباہت دارد .شکسپیر ہر چند گذرا ، اما بہ تکرار بہ ما نشان می دہد کہ ہملت شخصیتی تحصیل کردہ ، اہل مطالعہ ، و متفکر است : بہ ہنگام گفتگو با اوفیلیا او را می بینیم کہ کتابی در دست دارد ، بہ ہنگام گفتگو با پولونیوس او را باز با کتابی در دست می بینیم ، پس از ملاقات با روح پدر می گوید : «از لوح حافظہ ام ہمۀ مضامین کتاب ہا را ...خواہم زدود و تنہا کلمات تو در کتاب مغزم زندہ خواہد ماند .» و در نہایت این نکتہ کہ ہملت دانشجوی دانشگاہ ویتنبرگ بودہ ( احتمالا دانشجوی فلسفہ ، با توجہ بہ اشارات متعددی کہ بہ فلسفہ می کند ) ہر چند کمی پس از مرگ پدر بہ السینور آمدہ ، و عمویش مانع بازگشت بہ او بہ دانشگاہ می شود .ہملت ، نمایندۀ ادراک و دانش است ، ہمان ادراک و دانشی کہ بہ گفتۀ خودش «از ما یک مشت ترسو می سازد .» و این " ترسو " بودن نیز ، مشخصۀ اصلی اوست .او بارہا خود را سرزنش می کند کہ قادر بہ انتقام از عموی خود نیست ، پس از مشاہدۀ اجرای متأثرکنندۀ یک بازیگر ، خود را کبوتر صفتی می خواند کہ ہمچون کنیزان و روسپیان تنہا بلد است ناسزا نثار زمین و آسمان کند ، بدون آن کہ جرئت اقدام داشتہ باشد .جای دیگر خود را با سربازان نروژی فورتینبراس مقایسہ می کند کہ بہ خاطر ہیچ ، بہ خاطر فتح قطعہ زمینی بی ارزش ، جان خود را بر کف دست گذاشتہ اند ، اما او با بزرگ ترین انگیزہ ہا ، حاضر بہ اقدام نیست .نہ فقط بہ خاطر ترس ، بلکہ بہ خاطر بیش از حد فکر کردن ، بیش از حد نقشہ کشیدن .پیوستہ در انتظار لحظۀ ایدئال است ، و فرصت ہای مناسب را یکی یکی از دست می دہد .این ہا ، ہمہ بہ دلیل آن است کہ بر خلاف آن چہ معروف است ، ادراک و ارادہ ، دانستن و توانستن ، رابطہ ای معکوس با ہم دارند .در ہر عمل چیزی از جنون ہست ، زیرا تا زمانی کہ فکر ہست ، عملی نیست و آن کس کہ می خواہد عمل کند ، باید قید اندیشہ و یقین را بزند .ہمان طور کہ ہملت ہم می گوید :
Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!یہ روز چشم ہاتو باز می کنی و می بینی توی ہمین اتاق ، با ہمین آدم ہای دور و برتی ...اون وقت می فہمی کہ مردی و بردنت جہنّم !جہنّم یعنی د یہ روز چشم ہاتو باز می کنی و می بینی توی ہمین اتاق ، با ہمین آدم ہای دور و برتی ...اون وقت می فہمی کہ مردی و بردنت جہنّم !جہنّم یعنی دیگران .( view spoiler)[ این صحنہ رو تصور کنید : یہ روز می بینید توی یہ ہتل ، بہ سبک " ہتل آقای ہیلبرت " ہستید .با دکوراسیون معمولی ، با در و دیوار معمولی .ہمہ چیز عادیہ .خیلی با احترام شما رو راہنمایی می کنن بہ اتاق تون با مبلمان مناسب کہ با چند مہمان محترم دیگۀ ہتل شریکی قرارہ توش مستقر باشید .و در رو می بندن و میرن .نہ نہ ، اصلا فکر نکنید کہ اون مہمون ہا ہم قرارہ خاطرات ہولناکی رو براتون تداعی کنن .نہ کسایی کہ کشتید رو می بینید ، نہ دشمنان خونی تون .نہ ، دو نفر کاملا محترم شبیہ ہمۀ آدم ہایی کہ ہر روز می بینید ، کہ قرارہ ابدیت رو باہاشون سپری کنید .ہا ، البتہ یکی شون ہمیشہ بہ شما نگاہ می کنہ و یہ جوری بہتون زل می زنہ کہ انگار دارہ توی ذہنش لخت تون می کنہ ، کہ البتہ کار ناپسندیہ و شما ہم بدتون میاد ، ولی نہ اون قدرہا .اون یکی یہ مقدار عیب جو و بی ملاحظہ است ، و ہمہ ش از کارہا و حرف ہای شما انتقاد می کنہ ، و ہمین شما رو می رنجونہ ، ولی نہ اون قدرہا .ولی فقط ہمین .نہ سیخ داغی ، نہ مار و عقربی ، نہ آب جوش و لباس قطرانی ، نہ نہ .ہمین زندگی ہر روزہ ، ہمین آدم ہای ہر روزہ .ہمین آدم ہای ہر روزہ کہ قرارہ تا ابد عذاب تون بدن .چقدر ہولناک :
( view spoiler)[ بیاید یہ ذرہ ماجرا رو سرگرم کنندہ تر کنیم .سارتر قیافۀ مطبوعی نداشت و طبیعیہ کہ مورد علاقۀ دیگران نبود ، و " دیگران " رو عذاب آور می دونست .اما چہ دلیلی دارہ کہ فکر کنیم دیگران برای ما ہم جہنّم اند ؟سارتر میگہ : من تضمین می کنم کہ دیگران برای شما ہم عذاب آورن ، ہر چند مثل من بہش فکر نکردید .چرا ؟چون صرف حضور دیگری ، ہر رفتاری ہم داشتہ باشہ ، باعث میشہ کہ من دیگہ اختیار دار خودم نباشم ، بلکہ " مفعول " فعل کس دیگہ ای قرار بگیرم .انگار یہ " شیء " شدم کہ دیگری دارہ روش بہ دلخواہ فعلی انجام میدہ .یا ہر احساس دیگہ .مورد عشق و شہوت و دشمنی و حمایت قرار می گیرم .دیگری برای من تصمیم می گیرہ ، انگار یہ صندلی یا خودکار باشم .من در جایگاہ " مفعولی " قرار می گیرم و ہر چی ہم ارادہ کنم ، نمی تونم خودم رو بہ جایگاہ " فاعلی " بالا بیارم .بلکہ ہمیشہ و بہ رغم ہر تلاشی ، در این جایگاہ " مفعولی " و " شیء بودگی " قرار خواہم گرفت .( view spoiler)[ ژان پل سارتر سہ تا رفیق بازیگر داشت ، یک مرد و دو زن و می خواست براشون نمایشنامہ ای بنویسہ .اما نمی دونم این سہ تا زیادی حسود بودن یا سارتر زیادی خیال پرداز و وسواسی بود .چون با خودش فکر کرد : اگہ من ہر کدوم از این ہا رو یہ لحظہ از صحنہ خارج کنم ، با خودشون فکر میکنن بخش ہای بہتر رو اون دو تا دیگہ کہ الان روی صحنہ ن دارن .در نتیجہ تصمیم گرفت یہ نمایشنامہ بنویسہ کہ ہر سہ بازیگر تقریبا بہ مدت یک ساعت و نیم تمام ، روی صحنہ باشن و خارج نشن .نتیجہ شد خلوتکدہ .Notes are private!