BookshelvesAll (2577)
یہ دورہ دیگہ از نیل دگراس تایسون دارہ کہ اونم گوش خواہم داد .Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!آینشتاین در اواخر عمرش از آزمایش ہایی کہ در دارالفنون کردہ بود چنین یاد کردہ است :
از آن جا کہ مجذوب تماس مستقیم با آزمایش بودم بیشتر وقتم را در آزمایشگ آینشتاین در اواخر عمرش از آزمایش ہایی کہ در دارالفنون کردہ بود چنین یاد کردہ است :
از آن جا کہ مجذوب تماس مستقیم با آزمایش بودم بیشتر وقتم را در آزمایشگاہ می گذراندم .وقت را طوری تنظیم کردہ بودم کہ در خانہ آثار کیرشف و ہلم ہولتس و ہرتس و دیگران را بخوانم .اما مشکل کار این بود کہ آدم مجبور بود درس ہای مختلف را برای امتحان در مغز خود بچپاند ، خواہ آن ہا را دوست داشتہ باشد خواہ نداشتہ باشد .این اجبار چنان اثر بازدارندہ ای بر من داشت کہ پس از گذراندن امتحان نہایی تا مدت یک سال از ہر مسئلہ علمی بیزار بودم .اجباری کہ ہر انگیزہ راستین علمی را خفہ می کرد .Notes are private!با خوندن راجع بہ دوران روشنگری کہ نیوتن رو بت خودش قرار دادہ بود و مثل یہ پیامبر از ہر کارش تقلید می کرد ، حتی در موضوعاتی کہ ربطی بہ فیزیک نداشتن ، دورانی کہ بزرگ ترین فیلسوفش ( کانت ) ہم در حقیقت چیزی جز یکی از خیل ستایندگان نیوتن نبود و سعی می کرد فلسفہ ش رو بر محور نیوتن بسازہ ، آدم ناخواستہ توجہش بہ دوران شکستہ شدن بت نیوتنی جلب می شہ .آدم می خواد بدونہ دقیقا چہ اتفاقی افتاد ؟نیوتن چی می گفت کہ اون جمعیت کثیر از دانشمندان و فلاسفہ مثل یہ بت می پرستیدنش ، و آینشتاین با چہ تبری این بت رو شکست .علم اگہ سہ چہار گردنۀ مہم داشتہ باشہ کہ اون رو در مسیر جدیدی انداختن ، و نگاہش بہ جہان رو تغییر دادن ( ارسطو - گالیلہ - نیوتن ) آینشتاین یکی از این سہ چہار گردنہ است .اما این ہا انگیزہ ہای کلی ہستن .چیزی کہ بہ طور خاص باعث شد من در این زمان خاص برم سراغ آینشتاین ، علاوہ بر خوندن راجع بہ روشنگری ، جایزۀ نوبل فیزیک اخیر بود .قبل تر چیزہایی شنیدہ بودم راجع بہ آزمایشگاہ امواج گرانشی کہ بعد از صد سال بنا شدہ بود تا یکی از نظریات آینشتاین رو کہ تا حالا آزمودہ نشدہ بود ، محک بزنہ .و وقتی از قضا جایزۀ نوبل فیزیک بہ تیم تحقیقاتی ہمین آزمایشگاہ تعلّق گرفت ، یہ احساس شعفی بہم دست داد .مثل این کہ شاعری رو ، قبل از این کہ کسی بشناسدش ، کشف کردہ باشی !این شعف باعث شد تصمیم بگیرم راجع بہ این آزمایش ، و بہ تبع ، راجع بہ آینشتاین بیشتر بخونم .با یک دانشجوی فیزیک سابق صحبت کردم ، و اون پایان نامہ ش رو ( کہ راجع بہ ہمین آزمایش بود ) بہم داد ، اما اون قدر محاسبات توش داشت کہ نتونستم زیاد سر در بیارم و منصرف شدم ( ہر چند اولین درس ہیجان انگیزم رو اونجا یاد گرفتم : این کہ بنابر نظر نیوتن نیروی گرانش فواصل بین اجرام رو در یک آن طی می کنہ ، با این کہ حرکت سریعتر از سرعت نور ناممکنہ ، و ہمین اشکال موجب نیاز بہ نظریہ ای جدید در باب گرانش شد ).اما ترغیب شدم کہ برم توی کتابخونہ بگردم دنبال کتاب ہای مختلف ، و این یکی از کتاب ہایی بود کہ حدس زدم کتاب خوبی باشہ .دو سہ تا کتاب دیگہ ہنوز در نظر دارم کہ بخونم .مترجم توی مقدمہ نوشتہ بود : نسبت برتراند راسل بہ آینشتاین ، مثل نسبت کانت بہ نیوتن ہ .ہمون طور کہ کانت ستایندۀ نیوتن بود و فلسفہ ش رو بر اساس نیوتن بنا کردہ بود ، راسل ہم آینشتاین رو ستایش می کرد و سعی می کرد از نظریات علمی آینشتاین در فلسفہ استفادہ کنہ ( ہر چند خود راسل در فصل آخر بہ صراحت خلاف این حرف مترجم رو می زنہ ، و می گہ نباید تصور کرد کہ نظریۀ نسبیت آینشتاین می تونہ برای نظریات فلسفی ثمرہ ای داشتہ باشہ .)
بہ ہر حال ، راسل در روان نویسی زبانزدہ .و در این کتاب سعی کردہ مفاہیم کلی نسبیت رو بہ صورت سادہ توضیح بدہ .کتاب از ابتدا شروع می کنہ ، از کشف مہمی کہ فیزیک رو مبہوت کرد : این کہ سرعت نور تحت ہیچ شرایطی بیشتر یا کمتر نمی شہ ، حتی اگہ خود ناظر با سرعت زیاد بہ سمت موج نور حرکت کنہ ( با این کہ مجموع سرعت نور و ناظر ، باید بیشتر از سرعت نور بہ تنہایی باشہ ).بعد توضیح می دہ کہ چطور این کشف بہ نسبیت خاص آینشتاین منتہی شد ، و مفاہیم زمان و مکان رو تغییر داد و باعث پدید اومدن مفہوم جدیدی بہ نام " فضا - زمان " شد ، کہ یعنی : دیگہ نمی شہ موقعیت یک جسم رو در مکان بدون لحاظ زمان نشون داد ، چون ہم زمان بر مکان تأثیر دارہ ، و ہم مکان بر زمان ، و این دو مستقل از ہم قابل شناسایی نیستن .و بعد ، طبعا بہ نسبیت عام می رسہ ، بہ نظریۀ گرانش آینشتاین کہ ہندسۀ نااقلیدسی رو جایگزین فیزیک نیوتنی کرد .در انتہای کتاب بحث ہای جالبی می کنہ راجع بہ این کہ مفاہیم فیزیک نیوتنی ( نیرو ، مادہ ، حرکت و ...) در نسبیت آینشتاین چہ سرنوشتی پیدا می کنن ، و اگہ مترجم اجازہ می داد فکر کنم جزء بخش ہای جالب کتاب بود .ترجمۀ کتاب ترجمۀ بسیار بدیہ .مترجم یکی از اساتید بدنام دانشگاہ تہرانہ کہ بہ خاطر سرقت ہای علمی گستردہ ش مقالاتش از نشریات خارجی حذف شد و کلی ہم توی ایران سر و صدا کرد .قبلا کتاب دیگہ ای ازش خوندہ بودم ، و اون کتاب ہم بی اندازہ آشفتہ و غیرقابل استفادہ بود .این ترجمہ ہم نمونۀ مشابہی بود ، مخصوصا کہ پر بود از اصطلاحات فیزیکی ای کہ مترجم بہ خاطر عدم تخصص ، بہ شکل فاحشی اشتباہ ترجمہ کردہ بود .جدای از جملہ بندی ہا و جملات نا مفہومی کہ آدم رو یاد زیرنویس ہای فارسی ای می انداخت کہ مترجم ہای ناشی ترجمہ می کنن .Notes are private!تاریخچہ ای مختصر از تکنولوژی .بعضی میگن : تکنولوژی یہ پدیدۀ خنثاست ، و دست ماست کہ ازش خوب استفادہ کنیم یا بد .متأسفانہ کسایی کہ این حرف رو میزنن درک درستی از تکنولوژی ندارن .ہر تکنولوژی دو جنبہ دارہ : ہدف ، و راہی کہ برای رسیدن بہ ہدف ارائہ میدہ .ہدف تکنولوژی خنثاست و دست ماست کہ چہ استفادہ ای ازش بکنیم .با گوگل مپ آدرس بانک رو پیدا کنیم تا ازش دزدی کنیم ، یا آدرس اورژانس رو پیدا کنیم تا بیمار رو بہش برسونیم .این کم اہمیت ترین جنبۀ تکنولوژیہ .چیزی کہ اہمیت دارہ ، چیزی کہ شیوۀ زندگی ما و نگاہ ما بہ جہان رو تغییر میدہ ، اون راہیہ کہ تکنولوژی برای رسیدن بہ ہدف ارائہ میدہ .پس شما می گید نباید از تکنولوژی استفادہ کرد ؟این سؤال سادہ اندیشانہ است .آدم عاقلی پیدا نمیشہ کہ بگہ باید بہ دورانی برگردیم کہ توی جادہ ہا گم می شدیم ، غذایی برای سیر کردن خانوادہ نداشتیم ، یا دندونمون رو با انبردست بیرون می کشیدیم .ہر کس بگہ دنیای قبل از تکنولوژی دنیای بہتری بود ، بہ احتمال زیاد تصوری خیالی و فانتزی از روزگار گذشتہ دارہ ، و آرمانشہری رو تصور می کنہ کہ طاعون و وبا بچہ ہا رو دستہ دستہ نمی کشہ ، یا مردم دچار سوء تغذیہ نیستن ، یا پیدا کردن یہ مطلب سادہ بین کتاب ہا یک ماہ از محقق وقت نمی برہ .نہ .حتی اگر این کتاب توصیہ کنہ کہ باید تکنولوژی رو کنار بذاریم ، من نمی تونم ازش بپذیرم .اما باید تکنولوژی رو درست شناخت ، و ارتقاش داد .این فکر کہ شرایط کنونی شرایط ایدئالہ ، مہلک ترین فکر ممکنہ .ہمیشہ جایی برای یک قدم بہ جلوتر ہست .اگر نہ فعلا ، دہ سال بیست سال بعد .در مرحلۀ اول چیزی کہ مہمہ ، دور شدن از شرایط و شناخت بی طرف از شرایطہ .ادعای اصلی کتاب رو میشہ در یک بند خلاصہ کرد :
اینترنت خصوصیاتی دارہ کہ باعث سلب تمرکز ، سلب تفکر عمیق ، سلب قدرت مطالعہ بہ مدت طولانی ، و سلب حافظۀ بلند مدت میشہ ، و وقتی کار کردن با اینترنت بہ مدتی طولانی ادامہ پیدا کنہ ، این حالات بہ ویژگی ثابت انسان تبدیل میشہ .از کجا معلوم کہ اینترنت این خصوصیات رو دارہ ؟کتاب پر شدہ از دہ ہا و دہ ہا آزمایش از مدارس و دانشگاہ ہا و افراد مختلف .و بہ غیر از این ، خود ما ہم این روزہا این در خودمون حس می کنیم .کتاب راہکاری ارائہ نمیدہ .در حقیقت راہ حلی ہم وجود ندارہ .بہ عنوان کاربر ، ما نمی تونیم از اینترنت فاصلہ بگیریم ، وقتی جریان جہان ما رو بہ طرف اینترنت ہول میدہ .اصولا قرار ہم نیست ما بہ عنوان کاربر ، کاری انجام بدیم .فکر می کنم چیزی کہ نیازہ ، فعلا آگاہی عمومیہ .تا این آگاہی ، بہ تغییری در ساختار تکنولوژی منتہی بشہ ، کہ بہ احتمال زیاد از طرف کاربرہا نخواہد بود .پس بعد از خوندن کتاب چی کار کنیم ؟Notes are private!یکی از کارہای سخت ، متقاعد کردن یہ داستان خوان بہ خوندن کتاب ہای غیرداستانیہ .معمولا داستان خوان ہا تصورشون از کتاب ہای غیرداستانی ، کتاب ہایی خشک و سخ یکی از کارہای سخت ، متقاعد کردن یہ داستان خوان بہ خوندن کتاب ہای غیرداستانیہ .معمولا داستان خوان ہا تصورشون از کتاب ہای غیرداستانی ، کتاب ہایی خشک و سخت و حوصلہ سربری مثل کتاب ہای درسیہ ( جا دارہ ہمین جا خدمت مسئولین محترم سازمان تدوین و نشر کتب درسی یک فحش جاندار عرض کنم کہ ہمچین تصویر وحشتناکی از کتاب توی ذہن دانش آموزہا ساختن ) و باورشون نمیشہ یہ کتاب غیرداستانی بتونہ یہ کتاب مفرّح و ہیجان انگیز و جذاب باشہ ، حتی جذاب تر از کتاب ہای داستانی .من بہ داستان خوان ہایی کہ تصور مشابہی از کتاب ہای غیرداستانی دارن ، پیشنہاد می کنم این کتاب رو بخونن .ہر چند بعضی بخش ہاش جذاب نبود و پیشروی کتاب کند می شد ، اما در مقابل پر از بخش ہایی بود کہ باعث می شد مثل بچہ ہا ، بہ معنای واقعی کلمہ بالا و پایین بپرم و بدوم برای ہر کس کہ حاضر بود بشنوہ با ہیجان از آزمایش ہا و کشفیات عجیب و غریب مربوط بہ مغز بگم .Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!چگونہ می توان ساعاتی کہ گذشتہ ، سال ہایی کہ گذشتہ ، کودکی را بازگرداند ؟Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!گاہی وقت ہا یہ کتاب رو یہ جا پیدا می کنی ، و با خودت فکر می کنی " این دقیقا این جا چی کار می کنہ ؟؟"
این از ہمون کتاب ہاست .ہنوز نمی دونم دقیقا توی کتاب گاہی وقت ہا یہ کتاب رو یہ جا پیدا می کنی ، و با خودت فکر می کنی " این دقیقا این جا چی کار می کنہ ؟؟"
Notes are private!از این مجموعہ قبلا کتاب معماری اسلامی اندلس رو نمیشہ گفت " خوندہ بودم "، عکس ہاش رو تماشا کردہ بودم و یہ مختصر نگاہی بہ توضیحات ہم انداختہ بودم .خب اون از این مجموعہ قبلا کتاب معماری اسلامی اندلس رو نمیشہ گفت " خوندہ بودم "، عکس ہاش رو تماشا کردہ بودم و یہ مختصر نگاہی بہ توضیحات ہم انداختہ بودم .خب اون کتاب ، بہ مقتضای معماری بی نظیر مورہای اندلس ، خیلی برام لذت بخش تر بود نسبت بہ این کتاب .ہر چند این کتاب ہم خالی از لطف نبود .Notes are private!Notes are private!این مجموعہ رو کتابخونہ ی فکسنی مدرسہ ی راہنمایی مون داشت .بین ہزار تا کتاب درب و داغون با ورق ہای کاہی و جلدہای مقوایی پارہ شدہ ، این مجموعہ مثل گوہر ت این مجموعہ رو کتابخونہ ی فکسنی مدرسہ ی راہنمایی مون داشت .بین ہزار تا کتاب درب و داغون با ورق ہای کاہی و جلدہای مقوایی پارہ شدہ ، این مجموعہ مثل گوہر تاج میدرخشید .این کتاب بہ بیان اطلاعاتی راجع بہ قمرہای منظومہ ی شمسی میپردازہ و بہ ہمین خاطر ، موضوعش چندان مہم نیست و مطالبش ہم خیلی برای نوجوان ہا ہیجان انگیز نیست .مخصوصا کہ خوانندہ باید اول راجع بہ اجزاء اصلی منظومہ ی شمسی ( خورشید و سیارات ) اطلاعات کلی داشتہ باشہ و بعد سراغ این کتاب بیاد .Notes are private!جلد ششم از مجموعہ ی " چرا و چگونہ " از کتاب ہای بنفشہ .کتابی بسیار بسیار ہیجان انگیز برای یہ نوجوان .پیشنہاد : اگہ میخواید برای نوجوان ہایی کہ اہل کتاب نی جلد ششم از مجموعہ ی " چرا و چگونہ " از کتاب ہای بنفشہ .کتابی بسیار بسیار ہیجان انگیز برای یہ نوجوان .پیشنہاد : اگہ میخواید برای نوجوان ہایی کہ اہل کتاب نیستن کتاب ہدیہ بگیرید ، این رو پیشنہاد میکنم .البتہ فکر کنم برای پسرہا بیشتر ہیجان انگیز باشہ .و یہ ہشدار : بعضی قسمت ہای کتاب شدیدا وحشت انگیزہ ، سن و روحیات اون نوجوان رو لحاظ کنید .برای مثال : یہ مادری با کودک سہ چار سالہ ش توی سرمای قطبی یخ زدہ بود .جسدشونو پیدا کردن ، ولی جسد بچہ بہ قدری دلخراش بودہ کہ محقق ہا دیگہ روش تحقیقی انجام ندادن و حتا نمی دونن پسر بودہ یا دختر .Notes are private!یہ سیاح از اہالی فینیقیہ ، یہ کتاب راہنمای گردشگری نوشت و گفت : اگہ میخواید برید سفر ، این ہفت جا رو از دست ندید ، کہ این ہا ہفت بنای شگفت انگیز جہان ہستن یہ سیاح از اہالی فینیقیہ ، یہ کتاب راہنمای گردشگری نوشت و گفت : اگہ میخواید برید سفر ، این ہفت جا رو از دست ندید ، کہ این ہا ہفت بنای شگفت انگیز جہان ہستن .این گفتہ ، بعدہا معروف و معروف شد و منشأش فراموش شد .Notes are private!Notes are private!