BookshelvesAll (2575)
آنسلم قدیس برہان معروفی در اثبات خدا دارہ کہ این طوریہ :
خدا یعنی موجودی کہ کاملتر از اون قابل تصور نباشہ .با این تعریف ، امکان ندارہ خدا وجود نداشتہ با آنسلم قدیس برہان معروفی در اثبات خدا دارہ کہ این طوریہ :
خدا یعنی موجودی کہ کاملتر از اون قابل تصور نباشہ .با این تعریف ، امکان ندارہ خدا وجود نداشتہ باشہ .چرا ؟چون اگہ خدا در خارج وجود نداشتہ باشہ ، من میتونم یہ خدایی رو تصور کنم کہ علاوہ بر ذہن ، در خارج ہم وجود دارہ .چیزی کہ وجود دارہ کاملتر از چیزیہ کہ وجود ندارہ .پس من یہ موجود کاملتر از خدا رو تصور کردم .اما ما گفتیم خدا یعنی موجودی کہ کاملتر از اون قابل تصور نباشہ .بہ خلف میرسیم .پس خدا وجود دارہ ، وگرنہ بہ تناقض میخوریم .راہبی فرانسوی بہ اسم گانیلو نامہای نوشت بہ نام «از طرف احمقہا» و این استدلال رو مورد تمسخر قرار داد .گفت : با این استدلال میشہ وجود ہر چیزی رو اثبات کرد ، بہ شرط این کہ «کاملتر از اون قابل تصور نباشہ».برای مثال من جزیرہای رو تصور میکنم کہ از ہمہ جہت کاملہ و کاملتر از اون قابل تصور نیست .درختہا بہ جای میوہ یاقوت میدن و در رودہا شیر و عسل جاریہ .ہر کس قصری برای خودش دارہ و ہوا ہمیشہ معتدلہ .بنا بہ استدلال آنسلم این جزیرہ باید در خارج وجود داشتہ باشہ ، در غیر این صورت میشہ جزیرۀ کاملی تصور کرد کہ علاوہ بر ذہن در خارج از ذہن ہم وجود دارہ .این جزیرہ کہ در خارج وجود دارہ کاملتر از جزیرۀ اولہ کہ فقط در ذہن وجود دارہ ، و خلف پیش میاد .چون قرار بود تصور جزیرہای کاملتر از جزیرۀ اول غیرممکن باشہ .Notes are private!شاید جلد بعدی ، تروی ، رو ہم گوش بدم .باید ببینم کی دلم برای صدای استیون فرای تنگ میشہ .از اینجا میتونید کتاب رو گوش کنید :
https:// t.me/ Library_ of_ Babel شاید جلد بعدی ، تروی ، رو ہم گوش بدم .باید ببینم کی دلم برای صدای استیون فرای تنگ میشہ .از اینجا میتونید کتاب رو گوش کنید :
Notes are private!این جلد فقط شامل اساطیر خدایانہ .اساطیر قہرمانان ، مثل پرسئوس و ہرکول و جیسون ، توی جلد بعدی اومدن .کتاب صوتی اونم پیدا کردم .نصف لذت کتاب بہ خاطر صدای این جلد فقط شامل اساطیر خدایانہ .اساطیر قہرمانان ، مثل پرسئوس و ہرکول و جیسون ، توی جلد بعدی اومدن .کتاب صوتی اونم پیدا کردم .نصف لذت کتاب بہ خاطر صدای جادویی استیون فرای بود .از اینجا میتونید این کتاب رو گوش کنید :
Notes are private!بنا بہ روایت رسمی منابع اسلامی ، پیامبر اسلام در سال دہم ہجری ( ۶۳۲ میلادی ) و پیش از آغاز فتوحات درگذشت .فتوحات مسلمانان در زمان عمربنالخطاب و تنہا پس از جنگہای داخلی آغاز شد ، پس از آن کہ ابوبکر قبایلی کہ از اسلام برگشتہ بودند را مطیع کرد و پیامبران رقیب ( مسیلمۃ ، سجاح ، اسود ، طلیحۃ و ...) را از عربستان پاکسازی نمود .این روایتی بود کہ در قرن دوم ہجری ، توسط مورخان دربار امپراتوری اسلامی ، زہری ، ابناسحاق و ابنہشام شکل گرفت .اما بررسی روایات غیررسمی کہ در قرن اول ہجری و توسط غیرمسلمانانی کہ شاہد فتوحات بودند ، تصویر بسیار متفاوتی بہ دست میدہد .در تمامی گزارشہای باقی ماندہ از نویسندگان مسیحی ، یہودی و سامری فتوحات اسلامی در زمان حیات پیامبر و بہ رہبری او آغاز شدہ بود .خود پیامبر بود کہ حملۂ مسلمانان بہ فلسطین را فرماندہی کردہ بود و در بعضی از این روایات گزارش شدہ کہ یہودیان فلسطین شادمان از شکست رومیان مسیحی ، حضور او را نویدبخش ظہور مسیح و پایان جہان میدانستند .ممکن است گفتہ شود این صرفا گزارش بیگانگانی است کہ بہ اشتباہ تصور کردہاند فرماندہ لشکر مسلمانان ہمان پیامبری است کہ بہ نام او میجنگند .اما در نامہای باقی ماندہ از عمربنعبدالعزیز خلیفۂ اموی نیز اشارہای مشابہ دیدہ میشود .در حقیقت بہ روایت منابع اسلامی پیامبر اسلام در سہ سال آخر عمرش سہ سپاہ بہ فلسطین ، در ہفتصد تا ہزار کیلومتری شمال مدینہ فرستاد : موتہ ، تبوک ، جیش اسامۃبنزید .از این بین سپاہی کہ راہی تبوک شد سی ہزار نفر بود ، بزرگتر از تمام لشکرکشیہای پیشین مسلمانان .اما بہ روایت منابع اسلامی ، این لشکرکشیہا پراکندہ ، بدون ہدف و بدون نتیجہ بودند .در حالی کہ با نگاہ بہ نقشہ میتوان دید کہ معقولتر است کہ لشکرکشی سی ہزار نفری تبوک بی ہدف و نتیجہ نبودہ ، و در حقیقت این لشکر عظیم بدنۂ اصلی اردوی مسلمانہا بودہ است و پیامبر از اردوی تبوک دو لشکر کوچکتر موتہ و اسامہ را بہ داخل فلسطین اعزام کردہ است .لشکرکشیای کہ با درگذشت نابہہنگام پیامبر اسلام ناتمام ماند .مسیلمۃ ، پیامبر یمامہ ، بہ حجاز حملہ کرد و لشکریان مسلمان بہ ناچار بازگشتند و جنگہای ردّہ آغاز شد .اما ہدف از این لشکرکشی چہ بود ؟تصور ما تحت تأثیر تواریخی کہ در دربار امپراتوری اسلامی تدوین شدہاند مخدوش شدہ است ، و استیون شومیکر معیاری برای ارزیابی روایات اسلامی معرفی میکند کہ بہ ما کمک میکند از میان روایات دستکاری شدہ ، روایتہای اصیلتر را تشخیص دہیم .بہ موجب این معیار کہ شومیکر آن را «شاخص خجالتآور بودن» و «شاخص ناپیوستگی» مینامد ، وقتی تمام روایات بہ شکل دقیقی ہماہنگند ، ولی یک روایت ناہمگون وجود دارد کہ بہ ندرت بازگو میشود ، احتمال این کہ ہمان روایت ناہمگون اصیلتر باشد بیشتر است ، خصوصا اگر آن روایت با شرایط عصرہای بعدی ناسازگار باشد و نتوان آن را ساختہ و پرداختۂ دورہہای بعدی دانست .شومیکر با این معیار بہ سراغ قرآن و احادیث میرود ، و نشان میدہد در این دو منبع آیات و احادیث ناہمگونی وجود دارند کہ نشان میدہد یکی از آموزہہای مرکزی پیامبر اسلام ، ہمچون عیسی مسیح ، نزدیکی قیامت و پایان قریبالوقوع جہان بودہ است .آیاتی ہمچون :
و روایاتی ہمچون :
مسلمانان نسل اول بہ جد باور داشتند کہ در عرض چند سال قیامت در اورشلیم برپا خواہد شد ، و فرزندان ابراہیم ، مسلمانان و یہودیان و مسیحیان ، وارث ارض موعود خواہند شد :
وعد اللہ الّذین آمنوا منکم و عملوا الصالحات لیستخلفنّہم فی الأرض .اعتقاد بہ نزدیکی قیامت بہ اندازہای قدرتمند بود کہ وقتی پیامبر بہ ناگاہ در میان فتح فلسطین درگذشت ، بسیاری مرگ او را باور نکردند و اجازہ ندادند دفن شود ، بہ این عقیدہ کہ دوبارہ زندہ خواہد شد تا بہ ہمراہ دیگر مسلمانان شاہد برپایی قیامت باشد .این بلوا تا جایی ادامہ یافت کہ ابوبکر آیہای از قرآن را متذکر شد کہ بہ روایت منابع اسلامی ، ہیچ کس تا پیش از آن نشنیدہ بود :
و این گونہ غائلہ خاتمہ یافت و پیامبر بہ خاک سپردہ شد ، و بہ ہمراہش باور بہ فوریت قیامت کنار گذاشتہ شد .نسلہای بعدی در مواجہہ با مسئلۂ تعویق مدام قیامت ، دست بہ بازتفسیر و باز - روایت گستردۂ سنت اسلامی زدند و این آموزۂ ناہمگون با امپراتوری اینک عظیم اسلامی را بہ حاشیۂ فراموشی راندند ، مرکز جغرافیای مقدّس اسلام از اورشلیم ابراہیمی بہ مکۀ عربی منتقل شد ، و زمان درگذشت پیامبر نیز بہ قبل از فتح فلسطین بردہ شد ، و این زمان بود کہ اسلام بہ عنوان دینی مستقل متولد شد .در تواریخ اسلامی آمدہ کہ پس از رسیدن سال صدم ہجرت ، اضطراب و آشوبی پدید آمد و ہمگان میگفتند حادثۂ عظیمی روی خواہد داد .از سوی دیگر گروہی از یہودیان گفتند پس از سال صدم ہجرت اسلام باطل میشود و این را تبلیغ میکردند .چہ بسا این اضطراب و سپس تبلیغ نسخ اسلام ، مربوط بہ باور عمومی بہ فوریت قیامت بودہ باشند : با فرا رسیدن سال صدم مسلمانان و یہودیان ہمپیمانشان بہ شکلی جدی منتظر قیامت بودند ، اما پس از گذشتن سال صدم و فرانرسیدن قیامت ، یہودیان اسلام را تکذیب کردند و دیگران را بہ رویگردانی از آن خواندند .قرآن بر خلاف تورات قانون فقہی منسجمی ندارد ، بہ این معنا کہ در طی یک یا چند سورہ و بہ صورت کامل از ابتدا تمام قوانین شریعت را شرح ندادہ است .بہ نظر میرسد تنہا در موارد نیاز یک یا چند قانون جزئی نازل شدہ تا تکلیف را در ہمان مورد توضیح دہد ، بدون آن کہ دغدغۂ تدوین منظم قانون و فقہ برای نسلہای آیندہ وجود داشتہ باشد .بر خلاف تورات کہ در چند کتاب و بہ شکلی منسجم قوانین اساسی و جزئی را تشریح میکند ، و بر خلاف کتب فقہی اسلامی کہ در قرنہای بعدی تدوین شدند .ممکن است این عدم اہتمام قرآن بہ تشریع قوانین منسجم ، نہ بہ خاطر کماہمیت دانستن شریعت ، بلکہ بہ خاطر فوریت قیامت باشد : قیامت چنان نزدیک است کہ تلاش برای تدوین یک قانون کامل بیہودہ و بی سرانجام خواہد بود .Notes are private!شاہنامہ تصویری از تختگاہ پادشاہان باستان ترسیم میکند کہ در آن ، شاہ کیانی در میانہ است و گرداگردش را پہلوانانی گرفتہاند کہ از او و تخت و تاجش حمایت میکنند .این پہلوانان البتہ خود حق تاج بر سر گذاشتن ندارند ، ہمچنان کہ رستم چند مرتبہ تاج پادشاہی را پس زد و بہ دنبال کسی از خاندان کیان گشت تا بر تخت پادشاہی بنشیند .این تصویر با دقت عجیبی وضع دوران ساسانی را توصیف میکند ، با این توضیح کہ پہلوان در زبان امروز ما معنای اصلی خود را از دست دادہ و بہ معنای جنگاور و زورمند درآمدہ .در حالی کہ تا زمان ساسانی «پہلوان» معنای دیگری داشت : «پہلو»، شکل تغییر یافتۂ «پرثوہ» و بہ معنای «پارتی» است : پہلوانان حامی تاج و تخت کیانی ، در حقیقت خاندانہای بزرگ پارتی بودند کہ در اتحادیہای پارسی - پہلو از شاہ ساسانی کہ خود را وارث کیانیان میدانست حمایت میکردند .این خاندانہای پارتی خود بر مناطق وسیعی از ایران ، از خراسان و سیستان تا ری و آذربایجان و حتی ارمنستان ، حکومت میکردند ، و پادشاہ پارسی ساسانی تنہا شاہ این شاہان بود : شاہانشاہ .تا پیش از این ، بہ پیروی از کتاب ایران در زمان ساسانیان کہ اصلیترین کار تحقیقی راجع بہ ساسانیان بود ، اعتقاد رایج این بود کہ ساسانیان نظام ملوکالطوایفی اشکانیہا را برچیدند و بہ جایش دولتی متمرکز پدید آوردند .بہ ہمین ترتیب ، نفوذ طوایف پارت تا حد زیادی از بین رفت و تنہا مقامہایی تشریفاتی ( مانند مقام گذاشتن تاج بر سر شاہ ، یا پوشاندن جامۀ شاہی بہ تن شاہ ) برایشان باقی ماند .اما این کتاب با کنار ہم گذاشتن شواہد مثل قطعات یک پازل ، با چیدن سکہہا بہ ترتیب تاریخی و جغرافیایی ، با پر کردن نقصہا و ابہامہای ہر گزارش تاریخی با گزارشی دیگر ، و تأیید یا رد نتایج بہ وسیلۂ مہرہای یافت شدہ از اشراف دوران ساسانی ، نام و نسب شخصیتہای بی نام و نشانی کہ در تاریخ ساسانیان نقشہای سرنوشتسازی بازی میکنند را بازسازی میکند و نشان میدہد بر خلاف تصوّر قدیمی ، طوایف پارت در زمان ساسانیان بہ ہیچ وجہ بہ حاشیہ نرفتہ بودند و اکثر فرماندہان ، وزرا ، شورشیہا و ...در دوران ساسانیان ، در حقیقت بزرگان طوایف پہلو بودہاند .کشف ہویت بعضی از این شخصیتہا بہ خصوص ہیجانانگیز است ، چون شخصیتہایی ہستند کہ ما در فرہنگ عامہ با آنہا آشناییم .مثلا چہ کسی فکرش را میکرد کہ بزرگمہر حکیم کہ پس از اسلام انواع و اقسام حکایتہا راجع بہ خرد و دانش او و تسلط افسانہایش بر فلسفہ و نجوم و پزشکی ساختہ شد ، در حقیقت یکی از پہلوانہا و سرکردۀ طایفۀ پارتی کارن باشد ؟بہ گفتۀ کتاب اتحاد پارسی - پہلو کہ رمز موفقیت ساسانیان و حکومت چہارصد سالۀ ایشان بود ، با اقدامات خسرو انوشیروان و بہ ویژہ پسرش ہرمز برای یکپارچہسازی سیاسی و کاستن از قدرت خاندانہای پارتی ، از بین رفت .طوایف پارت یکی پس از دیگری دست بہ شورش زدند ( بہرام چوبین از خاندان مہران ، گستہم و بندوی از خاندان اسپہبدان ، شہر گراز از خاندان مہران ، و در نہایت فرخ ہرمزد از خاندان اسپہبدان ) و این آشوبہا در نہایت بہ فروپاشی کامل سلسلۀ ساسانی انجامید .کتاب سپس بہ سراغ فتح ایران بہ دست عربہا میرود و دو باور رایج را بر میرسد : نخست این کہ فتح ایران بہ دست عربہا ، در زمان دو خلیفۀ اول و یزدگرد سوم رخ دادہ .کتاب نشان میدہد کہ نخستین حملہہای اعراب بہ ایران ، نہ در زمان خلفای راشدین و یزدگرد سوم ( ۶۳۲ میلادی )، بلکہ در زمان خود پیامبر اسلام و در دوران آشفتگی پادشاہی ساسانیان و قتل پیاپی شاہان کوتاہ مدت ( ۶۲۸ - ۶۳۲ میلادی ) واقع شدہ است .ماجرا از این قرار است : مورّخان عرب در نقل فتوحات مسلمانان ، ابتدا تاریخ ہجری وقایع را ذکر میکنند ( مثلا میگویند : در سال چہاردہم ہجرت ، چنین و چنان شد ) و بعد ماجراہا و فتوحات آن سال را نقل میکنند .اما این تاریخہای ذکر شدہ آن قدر پریشان و ناہماہنگند کہ بہ احتمال زیاد چند قرن بعد بہ تواریخ اسلامی اضافہ شدہاند .در ہر حال ، این ناہمخوانی تاریخہا باعث شدہ مورّخان بالکل از گزارشہای این مورّخان مسلمان چشم بپوشند .اما این مورّخان علاوہ بر تاریخ ہجری ، از پادشاہان ساسانی معاصر جنگہا ہم اسم میبرند و ہر چقدر تاریخہای ہجری پریشانند ، این اشارات بہ اسم پادشاہانی ساسانی دقیق و ہماہنگند .مؤلف با نادیدہ گرفتن تاریخ ہجری و فقط بہ کمک این اشارات ، تاریخ دقیق جنگہا را بازسازی میکند و نشان میدہد کہ آغاز فتوحات اسلامی نہ در دوران یزدگرد سوم ، بلکہ در دوران پادشاہی شیرویہ ، اردشیر سوم ، پوراندخت و دیگر پادشاہان کوتاہ مدت ساسانی واقع شدہ : پادشاہانی کہ معاصر پیامبر اسلام بودہاند ، نہ خلفای راشدین .باور رایج دوم این است کہ : فتح عربہا بہ سرعت و با نابودی زیرساختہای شہری و سیاسی ایران و گرویدن گروہ گروہ مردم بہ دین جدید بودہ است .کتاب نشان میدہد کہ این نیز باوری بہ ہمان اندازہ نادرست است .با مطالعۀ تواریخ و کشف ہویت نقشآفرینان این دورہ ، معلوم میشود کہ پس از فرار یزدگرد بہ سوی شرق ، خاندانہای پارتی کہ غروب آفتاب دولت ساسانی را دیدند ، ہر یک کوشیدند حداقل قدرت خود را در مناطق تحت حکومتشان حفظ کنند ، در نتیجہ رقابتی بین خاندانہا شکل گرفت .دو خاندان اسپہبدان و کنارنگیان علیہ خاندانہای دیگر پارت با اعراب متحد شدند و توانستند تا دوران خلافت عباسیان بر مناطق وسیعی از خراسان ، طبرستان ، ری و آذربایجان حکومت کنند .وضع مردم تحت حکومت این خاندانہای پارتی ، تفاوت زیادی با دوران ساسانی نداشت و خبری از گرویدن گروہ گروہ مردم بہ دین جدید نبود .باور رایج دیگر کہ باز ہم از کتاب ایران در زمان ساسانیان سرچشمہ گرفتہ ، این است کہ ساسانیان برای رسیدن بہ ہدفشان کہ یکپارچہسازی سیاسی بود ، از ابزار دین استفادہ کردند و دینی دولتی را در سراسر ایران برقرار ساختند .این کتاب نشان میدہد کہ این نیز باوری نادرست است و تا اندازہای ناشی از تبلیغات حکومت ساسانی در دوران متأخر خود است کہ میخواست وجہہای ہمچون بیزانس برای خود بسازد .اما در واقع در سرزمینہای وسیعی از ایران کہ تحت نفوذ پارتیان بود ، یعنی سرزمینہای شرقی و شمالی ، دینی متفاوت از آیین زرتشتی ساسانی برقرار بود کہ کتاب آن را «مہرپرستی» میخواند .آیینی کہ بر پرستش ایزد مہر ، کہ با آفتاب یکی انگاشتہ میشد ، در مقابل اہورامزدا تأکید دارد .ایزدی جنگاور و «پہلوان»، دادگر و پشتیبان ستمدیدگان و فرودستان ، کہ بہ پادشاہان فرّہ میبخشد و سرزمین ایشان را آباد میکند ، اما فقط تا زمانی کہ پادشاہ دادگری پیشہ کند و بر سر پیمان خویش باشد ، در غیر این صورت فرّہ و مشروعیت پادشاہ را از او میستاند و سرزمینش را بہ خشکسالی مبتلا میکند ، و از فرودستان پشتیبانی میکند تا داد خود را از پادشاہ ستمگر و «مہر دروج» بستانند .کتاب سہ رنگ سبز ، سفید و قرمز را بہ این سہ جنبۂ ایزد مہر نسبت میدہد ، یعنی بہ ترتیب ارتباط با طبقۂ دہقان ، پادشاہ ، و جنگاوران ، و این سؤال را بی جواب باقی میگذارد کہ آیا پرچم سہ رنگ ایران باقی ماندہ از این آیین است ؟Notes are private!بہ ایتاکا رسیدہ ام ، بہ سرزمینم ، با زیتون ہای درشت و سرخ و گوسفندہای فربہ .از پس دہ سال سرگردانی بر دریا ، آغوش پنہ لوپہ را باز یافتہ ام .و تلہ ماخوس ، ک بہ ایتاکا رسیدہ ام ، بہ سرزمینم ، با زیتون ہای درشت و سرخ و گوسفندہای فربہ .از پس دہ سال سرگردانی بر دریا ، آغوش پنہ لوپہ را باز یافتہ ام .و تلہ ماخوس ، کہ بہ ہنگام عزیمتم کودکی بود ، اکنون مردی شدہ است با بازوہایی در ہم گرہ خوردہ ، و سینہ ای ستبر ، سرشار از غرور جوانی .بہ ایتاکا رسیدہ ام ، بہ خانہ ام ، بہ خانہ ام ، بہ کسانی کہ دوست می دارم .باید شاد باشم ، باید پس از سال ہا اضطراب آرام باشم ، اما نیستم .بر لب دریا می روم ، دریایی کہ سوگند خوردہ بودم دیگر کشتی بر آن نرانم ، دریایی کہ دہ سال صبح و شام با آن پنجہ در پنجہ انداختہ ام ، دریایی کہ در پس ہر موجش صد ہیولا و اژدہا ، بہ زیر ہر لجہ اش ہزار خاروبیدیس و کوکلوپس پنہان شدہ است .بر لب دریا می روم ، بہ افق می نگرم و باد بوی نمک سواحل دوردست را بہ سویم می آورد .باید پس از سال ہا اضطراب آرام باشم ، اما نیستم .ای المپ نشینان جاودانی ، آیا دست از این جان خستہ بر نمی دارید ؟آیا لحظہ ای او را از آرزوی بادبان کشیدن و پیوستہ راندن خالی نمی گذارید ؟آیا تقدیر من آن است کہ ہرگز در خانہ ام آرام نیابم و تا ابد بر کوہ - موج ہا آشیان کنم ؟کہ تا واپسین روز صدای موج ہا ہوای کوچیدن بہ سرم بیندازند ؟Notes are private!کانت معتقد بود کہ در ذہن سہ ساحت مختلف ہست کہ ہیچ یک از آن ہا را نمی توان با ارجاع بہ ساحت دیگر فہم کرد .ساحت شناخت ، ساحت اخلاق ، و ساحت زیبایی شناسی .معیارہا و ساختارہای ذہن در ہر یک از این سہ ساحت متفاوت از دیگری است ، و گویی در ہر ساحت ، ذہن بہ جہان متفاوتی روی می آورد .جہانی کہ ذہن در رویکرد زیبایی شناسی می فہمد ، با معیارہای علمی و اخلاقی قابل توصیف و درک نیست ، و بہ ہمین شکل ، جہانی کہ در رویکرد اخلاقی می بیند ، با معیارہای زیبایی شناختی و تئوریک قابل توضیح نیست .از زمانی کہ فلسفہ شکل گرفت ، فیلسوفان اسطورہ را نوعی تلاش کودکانہ برای فہم جہان معرفی می کردند .بہ این معنا کہ انسان در مرحلۀ کودکی خرد ، از آن جا کہ مفاہیمی فلسفی برای توصیف جہان در اختیار نداشت ، با توجیہات خیالی و نیمہ عقلانی فہم فلسفی خود را بیان می کرد .در نتیجہ اسطورہ تمثیلی است از فلسفہ ، ہر چند تمثیلی ناقص ، و باید اسطورہ را بہ این نحو فہمید و تفسیر کرد .شلینگ برای نخستین بار با الہام از نظریۀ ساحت ہای سہ گانۀ ذہن کہ کانت مطرح کردہ بود ، بہ برداشت رایج از اسطورہ انتقاد کرد ، و فہم اسطورہ ای از جہان را ساحتی جدا از شناخت فلسفی دانست و آن را ساحتی چہارم در عرض سہ ساحت شناخت ، اخلاق و زیبایی شناسی معرفی کرد .با این توضیح ، ذہن در رویکرد اسطورہ ای بہ جہان ، ہمانند رویکردہای شناختی و اخلاقی و زیبایی شناختی ، صورت ہا و چہارچوب ہای پیشینی ای دارد کہ جہان را در آن ہا می ریزد و می فہمد ، صورت ہا و چہارچوب ہایی کہ در میان اقوام و فرہنگ ہای مختلف مشترک است ، و شباہت غریب میان اسطورہ ہای فرہنگ ہای مختلف را باعث می شود .شلینگ این چہارچوب ہای ثابت ذہن اسطورہ ای را «صورت ہای سمبلیک» می نامد .در این رویکرد ، تلاش بہ تقلیل اسطورہ شناسی بہ روانشناسی ( چنان کہ فروید ) یا جامعہ شناسی ( چنان کہ امیل دورکیم ) و کشف منشأ روانی یا اجتماعی اسطورہ کنار گذاشتہ می شود ، و بہ جای آن تلاش می شود کہ معرفت شناسی خاص اسطورہ ، بہ ہمین شکل کہ ہست ، فہم و تبیین شود .از دید کاسیرر ، اسطورہ «ابداع» یک یا چند انسان نیست ، بلکہ انسان باستانی خود را در حضور اعیان اسطورہ ای می یابد ، جہان را با دیدگاہی اسطورہ ای درک می کند ، و حتی وقتی بہ اشیا نگاہ می کند ، نہ تصویری صرفا حسی از آن اشیا ، بلکہ معنای اسطورہ ای و جنبۀ قدسی یا غیرقدسی آن اشیا را می بیند .و جستجو بہ دنبال مبانی و چہارچوب ہای ہمین نوع نگاہ ، ہمین نوع زندگی است کہ موضوع کتاب حاضر است .کتاب از سہ فصل اصلی تشکیل شدہ کہ از تصور رایج ، یعنی یکی بودن رویکرد اسطورہای با رویکرد علمی و تئوریک شروع میکند و با نشان دادن تفاوت ہای بین اندیشہی علمی و اسطورہای ، گامی بہ عقب برمیدارد و نشان می دہد کہ اسطورہ جایگاہ بنیادی تری دارد ، و انسان بدوی تنہا بہ ہنگام اندیشیدن انتزاعی راجع بہ جہان بہ سراغ مقولات اسطورہ نمی آید ، بلکہ در تمام لحظات زندگی خود در جہان اعیان اسطورہای بہ سر میبرد .اندیشہ بہ معنای کشف و فہم ارتباط میان پدیدہہایی کہ بر آگاہی عرضہ میشوند ، در علم و اسطورہ بہ دو شکل متفاوت صورت میگیرد .اندیشہی تئوریک مدام بہ دنبال تحلیل عناصر آگاہی بہ عناصر سادہتر و تمایز گذاری بین تصور و واقعیت ، بین علت و معلول ، بین مؤلفہہای مختلف یک پدیدہ و تمیز مؤلفہی تأثیرگذار از غیرتأثیرگذار و ...است .اما در اندیشہی اسطورہای تحلیل و تمایزگذاری وجود ندارد ، بہ خاطر ہمین اندیشہی اسطورہای خودش را نہ مواجہ با ادراکہا و تصورات اسطورہای ، بلکہ مستقیم در حضور اعیان اسطورہای ، ہمچون دیوہا و خدایان مییابد و از این رو در پی تحقیق در واقعیت باورہای خود نیست .نتیجہی عدم تمایزگذاری ، واحد دانستن پدیدہہای مختلف است .علم ہر چند بعد از تحلیل ، بین مؤلفہ ہای مختلف ترکیب ایجاد می کند ، اما آن ہا را واحد نمی داند ، بلکہ آن ہا را در عین تمایز با ہم مرتبط می شمارد .اما دیدگاہ اسطورہ ای بہ صرف وجود کمترین ارتباطی ، بین اشیاء رابطۀ اینہمانی برقرار می کند ، گاہ علّت و معلول را یک چیز می داند ( مثلا در سازمان توتمی ، فرد حقیقتا با نیای توتمی خود یکی است : ترومایی ہای شمال برزیل مدعی اند کہ جانوران آبزی ہستند و بروروہا خود را طوطیان سرخ می دانند ) گاہ جزء ہمان کل می شمارد ( مثلا موہای تراشیدہ شدہ و ناخن ہای چیدہ شدہ و مدفوع شخص باید دفن یا سوزاندہ شوند تا بہ دست جادوگر دشمن نیفتند ، وگرنہ ہر آسیبی کہ جادوگر بہ ناخن یا مدفوع شخص بزند ، بہ خود آن شخص وارد می شود ) و گاہ بین دو چیز کہ زمانی مجاور ہم بودہ اند یا حتی بہ ہم شباہت دارند ، رابطۀ اینہمانی برقرار می کند ( مثلا در جادوی وودو با آسیب زدن بہ عروسک شبیہ یک فرد ، بہ خود او آسیب می رسانند ).دید علمی بہ جہان بر این بصیرت مہم مبتنی است کہ در درون پدیدہہای جزیی قانونی کلی و جہانشمول وجود دارد و علم بہ دنبال کشف این قوانین کلی است .بعد از کشف قانون کلی شیوع بیماری وبا ، علم بہ مقصود خود رسیدہ است ، و دیگر یافتن دلیل این کہ چرا در این زمان بہ خصوص این فرد بہ خصوص مبتلا بہ این بیماری شدہ ، از دیدگاہ علم تصادفی است و تنہا تا آن اندازہ اہمیت دارد کہ تحت قانون کلی قرار بگیرد : من بہ وبا مبتلا شدہام ، چون لابد در معرض یکی از راہہای شیوع وبا قرار گرفتہام .اما اسطورہ دقیقا در مقابل این دیدگاہ قرار دارد .در اندیشہی اسطورہای ، دقیقا اینجا و اکنون است کہ اہمیت دارد .اینکہ چرا این فرد خاص بہ وبا مبتلا شدہ مہم است ، نہ قانون کلی ابتلا ، و اصولا قانون کلیای در پدیدہہا وجود ندارد ، بلکہ ارادہی شخصی این خدا و آن جادوگر موجب وقوع این یا آن پدیدہ میشود .اگر من بہ وبا مبتلا شدہام ، بہ علت آن است کہ عبادتہایم را درست انجام ندادہام و اگر تو بہ وبا مبتلا شدہای ، بہ علت آن است کہ فلان کس تو را چشم زدہ یا طلسم کردہ است .خصوصیت مہم اندیشۀ اسطورہ ای ، آن است کہ ہمہ چیز ، نیروہا ، علیت ، امور معنوی ، صفات و خصوصیات یک شیء ، رابطۀ بین اشیا ، درد ، اندوہ ، گناہ ، تمام این امور را بہ صورت یک شیء مستقل درک می کند ، و برای آن ہا خواص یک شیء مجزّا را در نظر می گیرد .این جسمیت بخشی بہ امور غیر جسمانی ، در جای جای تفکر اسطورہای قابل مشاہدہ است ، مثلا یہودیان گناہانی کہ قوم مرتکب شدہ را بہ بزی منتقل کردہ ، و سپس با رہا کردن این حیوان در بیابان ، گناہان را از قوم دور میکردند .این جا بہ نظر میرسد کہ مؤلف درنگ میکند ، و بہ این نتیجہ میرسد کہ نقش اسطورہ بنیادیتر از آن است کہ صرفا بہ ہنگام ارتباط دادن بین پدیدہہای ارائہ شدہ بہ شہود حسی ، بہ کار بیاید .بلکہ اسطورہ ، عمیقتر از آن کہ فقط شکلی از اندیشہ باشد ، خود شہود حسی را میسازد .بر اساس دیدگاہ کانت ، شہود حسی فقط متشکّل از محتوا و مادۀ خامی کہ حواس بہ انسان می دہند نیست .ما بہ ہنگام شہود جہان ، رنگ و سطحہایی آشفتہ و در ہم نمیبینیم ، بلکہ رنگ و سطحہا را دارای نظمی فضایی و زمانی شہود میکنیم ، و فضا و زمان مقولاتی ہستند کہ ذہن بر واقعیت اعمال میکند .کاسیرر بہ مقولات فضا و زمان ، مقولۀ سوم «عدد» را ہم میافزاید ، و مدعی است کہ مقولات فضا و زمان و عدد ، در آگاہی اسطورہای ، شکل خاص خود را دارند ، و مانند آگاہی تئوریک ، مقولاتی صرفا صوری و خالی از محتوا نیستند .بلکہ تقسیمہای مختلف فضا ( شمال ، جنوب ، مشرق ، مغرب ، بالا ، پایین ، چپ ، راست و ...) و ہمین طور تقسیمہای مختلف زمان ( روز ، شب ، ہفتہ ، ماہ ، اکنون ، گذشتہ ، آیندہ ، و ...) و تقسیمہای عددی ( سہ ، پنج ، ہفت ، دوازدہ ، چہل ، و باقی اعداد مقدّس ) در آگاہی اسطورہای دارای محتوای قدسی یا غیرقدسی ہستند ، و این قدسیت بہ تمام محتواہای حسی کہ در این مقولات ریختہ شوند سرایت میکند .بہ این ترتیب انسان بدوی بہ ہنگام شہود حسی جہان ، در مقابل خود جہانی را شہود میکند کہ از پیش دارای بار معنایی است و بستہ بہ تقسیمہای مختلف فضایی ، زمانی ، و عددی ، دارای ارزش قدسی یا غیرقدسی است .اما باز مؤلف قدمی بہ عقب بر میدارد ، و بہ این نتیجہ میرسد کہ اسطورہ را نباید ہمچون شناخت تئوریک ، ابزاری برای شناخت منفعلانۀ جہان انگاشت ، مانند دوربینی کہ تنہا از طریق آن میتوان جہان را دید و راجع بہ آن اندیشید .بلکہ اسطورہ نوعی شیوۀ زندگی است ، و پیش و بیش از آن کہ ابزار نظر باشد ، ابزار عمل است : اسطورہ بہ خود انسان و شیوۀ زیستن او شکل میدہد ، ساختارہای اجتماعی بر اساس نظام اسطورہای ساختہ میشوند و افراد بر حسب نقشی کہ اسطورہ بہ آنہا محول میکند ، عمل میکنند و بہ این طریق ہمزمان بہ جہان و خود شکل میدہند .این بخش از کتاب بہ طور خاص ، طنینی بہ شدت ہگلی دارد .کاسیرر کم کم از کانت دور میشود ، و سعی میکند روند تحول آگاہی اسطورہای را در ضمن حیات بشری ، در طول زمان نشان دہد .بہ خصوص یکی از فصلہای زیبای این بخش ، جایی است کہ کاسیرر بہ پیروی از ہگل ، توضیح میدہد کہ انسان در ابتدا فاقد چیزی است کہ ما روح مینامیم ، و ہمین طور واقعیت بیرونی برای او وجود ندارد .بلکہ این دو دنیا در ہم آمیختہ بہ او عرضہ میشود ، انسان ارادہ و آرزوی خود را بی واسطہ بر اشیا مؤثر میداند ، و تغییرات اشیا را بی واسطہ بر خود تأثیرگذار میبیند .ہمان طور کہ خشمگین شدن از یک فرد و نفرین کردن او ، بہ باور انسان بدوی ، میتواند مستقیما او را بہ بلایی دچار کند ، بہ ہمان ترتیب اتفاقی بیرونی مانند برخورد کردن بہ یک حیوان مردہ در راہ ، میتواند مستقیما انسان را دچار بیماری کند .این انسان منتشر در طبیعت ، ہر چند بی اندازہ قدرتمند است و میتواند تمام آفاق را بہ صرف آرزو و احساس تحت تأثیر قرار دہد ، اما بہ ہمان اندازہ نیز محدود و مسلوب الاختیار است ، چون تمام آفاق او را بی واسطہ در تسلط خود دارد .مرزی بین او و جہان نیست .کاسیرر ، بہ پیروی از ہگل معتقد است کہ تحول آگاہی اسطورہای ، و استفادہ از ابزار است کہ برای نخستین بار انسان را محدود و آزاد میکند .محدود میکند ، زیرا انسان در مییابد کہ برای بہ فعلیت رساندن ارادہ ، برای تأثیرگذاری بر طبیعت ، صرف آرزو و جادو کافی نیست ، بلکہ باید از ابزارہای خاصی بہ نحو خاصی استفادہ کند .او را آزاد میکند ، زیرا او را از قید طبیعت میرہاند ، او را موجودی مستقل میکند ، انسان برای نخستین بار با مفہوم روح آشنا میشود ، چیزی کہ جدای از طبیعت است و دنیای درونی او را تشکیل میدہد .در این شرح کاسیرر از تحول آگاہی اسطورہای ، نخستین بار با وجہ عمیق نظریات ہگل آشنا شدم .تا بہ حال ہر چہ از ہگل خواندہ بودم ، او را در نظرم ہمچون کسی نشان دادہ بودند کہ ارزش وقت صرف کردن ندارد .اما این شرح کاسیرر نظرم را بہ کلی تغییر داد ، و باعث شد تصمیم بگیرم بہ دنبال خواندن شرح خوبی از نظریات ہگل باشم .Notes are private!«در نور تہ شمع ، کسی قوز کردہ و کتاب می خواند .مادر گرستکر بود .دست لرزانش را بہ طرف ک دراز کرد و او را کنار خود نشاند .با زحمت حرف می زد ، فہمیدن سخن ۱ .فکر کنم رمان رو باید توی شلف «ناتمام ہا» بذارم .(:
برعکس ، قصر پیرنگ دارہ .یہ اتفاق علت اتفاق بعدی میشہ کہ اونم علت اتفاق بعدی میشہ و ہمین طور ...مثل مہرہ ہای دومینو .قصر ہم گفتگوہای طولانی راجع بہ ماہیت قصر دارہ ، اما تمام داستان فقط گفتگو نیست .این گفتگوہا توسط یہ رشتۂ محکم کہ پیرنگ باشہ بہ ہم متصل شدہن .بہ خاطر ہمینہ کہ قصر رو بیشتر ازمحاکمہ دوست دارم .توی بیداری متوجہ این فرقشون نشدہ بودم .چیزی کہ برام جالب بود ، تفاوت شخصیت ک در این رمان با ک در محاکمہ بود .با این کہ ہر دو رمان مضمون مشابہی دارن ، اما ک در این رمان بیشتر عصیان می کنہ ، بیشتر بی اعتنایی می کنہ بہ توضیحات و توجیہات بچگانۀ آدم ہا راجع بہ قصر / دادگاہ ، بیشتر واقع بینی ش رو حفظ می کنہ و سعی می کنہ درست واکنش نشون بدہ ، واکنش ہایی کہ گاہی دل من خوانندہ رو خنک می کرد کہ قصر / دادگاہ اگر نہ کاملا حداقل در یک مورد خیلی جزئی سنگ روی یخ شدہ .بر خلاف ک در محاکمہ کہ مثل کسی کہ در خوابی گیر افتادہ باشہ ، تنہا ناظر بود ، ناظر اتفاقات و تصمیماتی کہ براش گرفتہ می شد ، بدون این کہ خودش کاری بتونہ بکنہ ، و در انتہا ہم بہ گفتۀ خودش «مثل سگ» کشتہ شد .می تونم امیدوار باشم ک در قصر حداقل «مثل سگ» کشتہ نمی شہ .ہر چند سرنوشتش مبہم تر از ک در محاکمہ است .شاید بہ خاطر ہمین شخصیت غیرمنفعل ک در قصر ، حتی خود کافکا ہم انتہایی برای داستان در نظر نگرفتہ بودہ و نمی دونستہ چطور چنین داستانی بہ انتہا می رسہ .وقتی کہ نہ شخصیت می تونہ شکست بخورہ ، نہ قصر / دادگاہ .بہ قول جوکر :
This is what happens when an unstoppable force meets an immovable object.داستانی کہ ضرورتا نمی تونہ پایانی داشتہ باشہ ، و ضرورتا تا ابد این تخاصم و درگیری ادامہ پیدا می کنہ .Notes are private!یادم نیست چی شد کہ ہوس خوندن این کتاب بہ سرم افتاد .بعد از خوندن خلاصہ شاہنامہ ، بہ خودم اومدم و دیدم خارخار خوندن این کتاب افتادہ بہ جونم .می خواستم برم از کتابخونہ خمسۀ پالتویی قشنگ نشر ہرمس رو بگیرم کہ قبلا لیلی و مجنون رو باہاش خوندہ بودم .اما دیدم خارخار سابق الذکر امانم رو دارہ می برہ و اگہ بیشتر امروز و فردا کنم دیدی مثل بیشتر این ہوس ہا یک شبہ بہ ضد خودش تبدیل شد و شد دلزدگی .این شد کہ درنگ نکردم و شروع کردم بہ خوندن کتاب از گنجور ، و بعدا ہم تصحیح وحید دستگردی رو گرفتم .کل کتاب یک داستانہ ، داستان زندگی بہرام گور ، یکی از پادشاہان ساسانی .کتاب رو میشہ سہ بخش کرد :
بخش اول ، بخش تاریخی - اساطیریہ .داستان بہ دنیا اومدن بہرام تا بہ تخت نشستن .بیشتر ماجراہای این بخش توی شاہنامہ ہم ہست ، شاید با کمی تغییر .یعنی این بخش ساختہ و پرداختۀ تخیل نظامی نیست .حداقل تا حد زیادی .بخش دوم ، داستان ہفت پیکرہ کہ اسم خودش رو بہ کتاب دادہ ، و بخش اصلی کتاب ہم ہست .دیگہ بہرام فراموش میشہ ، و نظامی شروع می کنہ بہ تعریف کردن قصہ ہای خودش .و اوج کتاب ہم ہمین جاست کہ نظامی تاریخ گویی رو رہا می کنہ و قصہ گویی می کنہ .ہفت زن بہرام گور ہر کدوم در یکی از روزہای ہفتہ یک قصہ بہ سبک قصہ ہای پر از جادو و خیال ہزار و یک شب تعریف می کنن .یکی از این داستان ہا رو رضا قاسمی با عنوان ماہان کوشیار بہ نمایشنامہ تبدیل کردہ و من سال ہا قبل خوندہ بودمش ، بدون این کہ بدونم اصل این قصہ متعلق بہ ہفت پیکر نظامیہ .بخش سوم ، دوبارہ ادامۀ داستان بہرام گورہ ، و باز تا حد زیادی تاریخ و اساطیر و کمی تخیل نظامی .در نہایت بہرام برای شکار گوری می تازہ و در غاری گم میشہ و ہر چی داخل غار رو می گردن نمی تونن پیداش کنن .معماری کہ بہ نجوم آشناست ، بہ بہرام می گہ : برای این کہ از گزند ہفت گنبد آسمون در امان باشی ، من با محاسبات نجومی ہفت گنبد معادل ہفت گنبد آسمون برات می سازم ، ہر گنبد متعلق بہ یک سیارہ و بہ رنگ اون سیارہ ، و تو ہر روز ہفتہ کہ متعلق بہ یک سیارہ است ، لباس ہمرنگ اون سیارہ رو بپوش ، بہ ہمراہ زنی کہ از اقلیم منسوب بہ اون سیارہ گرفتی ، بہ گنبد متعلق بہ اون سیارہ برو .بہرام ہمین کار رو می کنہ ، و ہر روز ہفتہ ، ہر کدوم از زن ہا یک قصہ براش تعریف می کنن .بہ گفتۀ معمار ، این کار بہرام رو از گزندہای ہفت گنبد آسمون حفظ می کنہ .بہ عبارت دیگہ این ہفت قصۀ معنوی ( ہفت گنبد جادویی ) قرارہ خوانندہ رو از گزندہای جہان مادّی ( ہفت گنبد آسمون ) حفظ کنہ .شباہت کتاب با ہزار و یک شب بیشتر از اونہ کہ نیاز بہ گفتن داشتہ باشہ .زن قصہ گو ، پادشاہ قصہ شنو ، قصہ ہای جادویی با شیوہ قصہ در قصہ ، و عناصر مشابہی از عشق و ناکامی .باید یادم باشہ بگردم دنبال مقالہ ای کہ بہ این مقولہ پرداختہ باشہ .حدس می زنم قصہ ہای ہر روز از لحاظ مضمون با سیارۀ اون روز تناسب دارن ، اما مطمئن نیستم .مثلا قصۀ روز سرخ ، کہ روز مریخہ ، پر از خون و خونریزیہ ، و مریخ ہم خدای جنگ و خونریزیہ .یا قصۀ روز سفید ، کہ روز زہرہ است ، پر از زیبارویان و مغازلہ و عشقبازیہ ، و زہرہ ہم الہۀ عشق و زیباییہ .یا قصۀ روز فیروزہ ای ، کہ روز عطاردہ ، راجع بہ خردمند بودن در مقابل فریب ہا و ہوس ہاست ، و عطارد ہم خدای ہوشمندی و خردمندیہ .در بیشتر قصہ ہا " ناکامی " نقش کلیدی دارہ ، اما نہ ناکامی معمولی ، بلکہ ناکامی ای غیرمعمول و گاہی جادویی .مثل غیب شدن معشوق درست در لحظۀ وصال در قصۀ روز سیاہ ، یا دختری کہ از ازدواج بیزار بود و برای فرار از خواستگاران خودش رو در قلعہ ای جادویی محبوس کردہ بود در قصۀ روز سرخ ، یا تبدیل شدن معشوق زیبارو بہ دیو زشت رو درست در لحظۀ وصال در قصۀ روز فیروزہ ای ، و اتفاقات و موانع پی در پی درست در لحظۀ وصال در قصۀ روز سفید .در دو سہ قصہ رنگ اون روز نقش دارہ و در باقی قصہ ہا نہ .مثلا سیاہ پوشیدن مردم شہر سیاہپوشان در قصۀ روز سیاہ ، یا کبود پوشیدن ماہان در سوگواری خودش در قصۀ روز فیروزہ ای .بہ جز این ، تمام قصہ ہا با ستایش شیرین و دلنشینی از رنگ اون روز تموم می شن و زن قصہ گو مثل بچہ ہایی کہ آبی رو رنگ آسمون می دونن و قرمز رو رنگ خون ، دلیل ہایی از این دست میارن کہ چرا رنگ اون روز بہترین رنگہ .علاوہ بر این گاہی توی توصیف جزئیات صحنہ ہا ہم اعجاب برانگیز بود .دقت بہ جزئیات در بین شاعران قدیمی خیلی نامعمولہ ، و بہ خاطر ہمین حدیث نفس ہای شخصیت ہا ، واکنش ہاشون وقت حیرت و وحشت ، دیالوگ ہای ملموس شون و ...خیلی جلب توجہ می کنہ .ویکی پدیا رو کہ دیدم ، نوشتہ بود این و خسرو و شیرین شاہکارہای نظامی ہستن .Notes are private!نوشتن می تونہ برای خود نویسندہ لذتبخش باشہ : نوشتن می تونہ خیال بازی باشہ ، شبیہ خیال بازی ہای کودکی ، اما کمی پیچیدہ تر ، کمی واقع گرایانہ تر ، کمی پختہ ۱ .نوشتن می تونہ برای خود نویسندہ لذتبخش باشہ : نوشتن می تونہ خیال بازی باشہ ، شبیہ خیال بازی ہای کودکی ، اما کمی پیچیدہ تر ، کمی واقع گرایانہ تر ، کمی پختہ تر .خیال بازی ہای کودکی و نوجوانی ہر چند پر شورترن ، اما زیادی خام و نسفتہ ن .آدم بعد از دیدن و مطالعہ کردن متوجہ میشہ چقدر امکانات متفاوتی توی جہان ہست کہ می تونہ تخیل رو پیچیدہ و ظریف کنہ ، اما توی خیال پردازی ہای کودکی ش از اون ہا بی اطلاع بودہ .نویسندہ می تونہ یک ایدہ رو بگیرہ و حولش تخیل کنہ و بہش شاخ و برگ بدہ .مثلا پسری تصمیم می گیرہ بالای درخت زندگی کنہ .خب ، این پسر فقیرہ یا از اشرافہ ؟ہنگام عملی کردن تصمیمش با چہ مخالفت ہایی مواجہ می شہ ؟برای زندگی روی درخت بہ چہ مشکلاتی برای تأمین گرما و غذا و حتی قضای حاجت بر می خورہ ؟مردم چہ نگاہی بہ این کارش دارن ؟آیا آدم ہای دیگہ ای ہم ہستن کہ بالای درخت زندگی می کنن ؟و ...فکر کنم بہ این شیوہ میگن " باران فکری " یا " طوفان فکری "، ہر چند زیاد در این مورد نخوندم و اطلاع دقیقی ندارم .آیا کالوینو با این شیوہ می نویسہ ؟نمی دونم .اما موقع خوندن خودمو جاش می ذاشتم و فکر می کردم این طور بازیگوشانہ نوشتن چقدر می تونہ برای خود نویسندہ لذتبخش باشہ .البتہ می دونم کہ " نگارش خودکار " ہیچ وقت نتیجۀ مطلوبی ندارہ و منظور من ہم نگارش خودکار نیست .فکر نکنم اصلا این تکنیک واقعا بہ قوۀ خیال پر و بال بدہ .قوۀ خیال نیاز بہ زمان و آرامش و در خود فرورفتن دارہ .حتی گاہی تخیل توی ساعات بہ خصوصی از شبانہ روز فعال میشہ و باید منتظر اون ساعات موند .ہمین طور گاہی بہ محرک ہای خارجی نیازہ ، آدم عکسی ببینہ ، فیلمی ببینہ ، در مراسمی حضور پیدا کنہ و تخیلش فعال بشہ .با نگارش خودکار ہیچ کدوم از این شرایط مہیا نیست .داستان پر از ارجاعات بہ دنیای بیرونہ :
حتی حضور شاہزادہ آندرہ از جنگ و صلح .و حضور مختصر روسو و دیدرو ، از طریق نامہ نگاری .Notes are private!