BookshelvesAll (2578)
Notes are private!Notes are private!Notes are private!تلمود بابلی ، عظیمترین اثر فقہی و ستون اصلی یہودیت خاخامی ، در ایران ساسانی تدوین شد .مدارس اصلی یہودی در بابل ، در شہرہای سورا ، پومبدیتا ، نہردعا و ماحو تلمود بابلی ، عظیمترین اثر فقہی و ستون اصلی یہودیت خاخامی ، در ایران ساسانی تدوین شد .مدارس اصلی یہودی در بابل ، در شہرہای سورا ، پومبدیتا ، نہردعا و ماحوزہ ، ہمگی با فاصلہہای متفاوتی پیرامون تیسفون ، پایتخت شاہنشاہی ساسانی قرار داشتند و شاہان ساسانی در تلمود حضوری پیوستہ دارند ، بہ خصوص در مباحث غیر فقہی ، ہنگامی کہ حکایاتی از زندگی خاخامہای بابلی نقل میشود .تلاقی آموزہہای تلمودی با فرہنگ ایرانی موضوع مورد توجہ محققان و تلمود پژوہان بودہ است و کتابہا و مقالات متعددی در این زمینہ نوشتہ شدہ است .یہودیان بابل با این کہ در نزدیکی پایتخت شاہنشاہی ساسانی ، تیسفون ، زندگی میکردند ، اطلاعات چندانی از آیینہای زرتشتی نداشتند .تیسفون پیش از ہر چیز مسکن طبقات حاکمۀ ایرانی بود و نہ روحانیان زرتشتی .ساکنان بین النہرین اغلب مسیحیان و یہودیان آرامیزبان بودند و عراق جمعیت زرتشتی قابل توجہی نداشت .اما از سوی دیگر ، تلمود اطلاعات زیادی از طبقۀ حاکمۀ ایران دارد کہ نشان میدہد یہودیان بابل با این طبقہ بہ خوبی آشنا بودند و حتی برخی از رسوم ایشان را اقتباس کردہ بودند .برای مثال کمربندی بہ نام קמרא یا کمرا میبستند کہ لباس رسمی طبقات بالای ساسانی بود ( با کستی کمربند آیینی زرتشتی اشتباہ نشود ).ہمین طور بہ ہنگام غذا خوردن از سخن گفتن اجتناب میکردند ، رسمی کہ سابقہای در آیینہای یہودی ندارد و سنتی است ایرانی .از ہمین روست کہ تلمود اورشلیمی ، خواہر تلمود بابلی کہ در فلسطین تدوین شدہ ، تا آن جا پیش میرود کہ یہودیان بابل را «پارسی» میخواند .این خبر از ہویتی میدہد کہ یہودیان بابل در نظر خود و دیگر یہودیان داشتند .افتخار یہودیان بابل بہ ہویت بابلی خویش بہ خصوص در تغییر دلالت واژۀ «بابل» در ادبیات یہودی ہویداست .بابل در دوران معبد دوم نماد تبعید بود .یہودیان قرن پنجم قبل از میلاد کہ از سرزمین خود بہ بابل تبعید شدہ بودند برای اورشلیم میگریستند : «در کنار رودہای بابل نشستیم و بہ یاد صہیون گریستیم .» ( مزمور ۱۳۷ ) و خود را دور از حضور خداوند کہ ساکن معبد اینک تخریبشدۀ اورشلیم بود ، در سرزمینی بیگانہ میدیدند : «چگونہ سرود یہوہ را در سرزمینی بیگانہ بخوانیم ؟» ( ہمان ) اما یہودیان بابل در قرن پنجم میلادی ادبیات تبعید را بہ گونہای تغییر دادند کہ ہالہای مثبت گرد بابل ترسیم کند : تلمود ( مگیلوت ۲۹الف ) از ابایہ ، خاخام قرن سوم ، نقل میکند کہ حضور الہی ( شخینا ) در دوران تبعید ہمراہ یہودیان بہ بابل رفت ، و اینک کنیسہہای بابل ہستند ، نہ معبد تخریبشدۀ اورشلیم ، کہ مسکن حضور الہی گشتہاند .سیمای پادشاہان ایرانی در تلمود در این راستا قابل توجہ است .تلمود بیش از ہمہ شاپور اول و دوم را بہ تصویر میکشد ، اما در کنار آن دو از اردوان ( آخرین پادشاہ اشکانی )، یزدگرد اول ، و پیروز نیز نام میبرد .شاپور اول در تلمود چہرہای بی اندازہ مثبت دارد .در حکایات مختلف تلمودی او علاقہمند بہ شنیدن قوانین خاخامی نشان دادہ شدہ و بہ احکامی کہ ربّی شیمعون بیان میکند «آفرین» ( אפרין) میگوید ( تلمود ، باوا مصیعا ۱۱۹الف ) و در یک مورد حتی علاقہمند بہ اجرای این قوانین نمایش دادہ شدہ است .( تلمود ، عوودا زارا ۷۶ب )
خاخامی کہ بیش از ہمہ با شاپور گفتگو میکند ، اشموئل ، خاخامی از قرن سوم است .در روایتی ( تلمود ، سوکا ۵۳الف ) اشموئل را میبینیم کہ در مقابل پادشاہ ہشت جام لبالب از شراب را بالا میاندازد و میگیرد ، بازیای کہ در متون فارسی میانہ «تاس بازی» خواندہ شدہ است .در روایتی دیگر اشموئل و شاپور بر سر توصیف منجی آخرالزمان در کتاب زکریا ۹ : ۹ بحث میکنند .در پیشگویی زکریا ، منجی سوار بر درازگوش خواہد آمد .شاپور کہ نمیتواند تصور کند پادشاہی بر درازگوش سوار شود ، میگوید : «من اسب خود را برای او خواہم فرستاد .» اشموئل پاسخ میگوید : «آیا تو خری ہزار رنگ داری ؟زیرا مرکب منجی معجزآساست .» نکتۀ جالب در این روایت استفادہ از کلمات فارسی در متن آرامی تلمود است .شاپور برای اسب از «بارگ» ( בהרג) استفادہ میکند و عبارتی کہ اشموئل برای خر ہزار رنگ بہ کار میبرد ، «خر ہزار گونین» ( כאר הזר גוונין) است .تلمود خود را موظّف بہ ترجمۀ این کلمات بہ آرامی نمیبیند کہ نشان میدہد مخاطبان تلمود نیازی بہ ترجمۀ عبارات فارسی میانہ نداشتند .در موردی عجیب تلمود ( باوا قمّا ۹۶ب ) خود اشموئل را «شاپور شاہ» مینامد :
راو نحمان بہ راوا گفت : آیا بہ تو نگفتم کہ چون من بر مسند قضاوت نشستہام سکوت کنی ؟چرا کہ دوستمان ہونا دربارۀ من گفتہ است : «شاپور شاہ و من در زمینۀ شریعت ، چون دو برادریم .» و تلمود خود میپرسد : منظور از شاپور شاہ کیست ؟اشموئل ، چرا کہ احکام او ہمچون قوانین شاپور مورد پذیرش ہمگان بود .( تلمود ، پساحیم ۵۴الف )
راوا ، خاخام دیگر تلمودی ، رابطہای مشابہ با دربار شاپور دوم ساسانی دارد .بنا بہ روایتی ( تلمود ، باوا بثرا ۱۰ب ) ایفرا ہرمز ، مادر شاپور دوم ، چہارصد دینار بہ راوا ہدیہ داد .ہمین شہبانو در روایتی دیگر ( تلمود ، باوا بثرا ۸الف ) ہدیہای مشابہ بہ راو یوسف و ابایہ اہدا میکند و دو خاخام بر سر بہترین مورد مصرف این پول گفتگو میکنند .گرچہ نمیتوان اعتبار این روایات را از لحاظ تاریخی صحتسنجی کرد ، اما میدانیم کہ دربار ساسانی پذیرای نمایندگان ادیان و اقوام مختلف بود و مواجہۀ خاخامہا با پادشاہان ساسانی ناممکن نبودہ است .حکم اشموئل مبنی بر این کہ «قانون حکومت ، قانون است» ( دینا د - ملْخوتا دینا ) کہ بیشتر در مورد پروندہہای مدنی جاری میشود ، نشان میدہد کہ خاخامہا در مقابل الطاف شاہان ساسانی ، از ایشان اطاعت میکردند و پیروان خود را نیز بہ اطاعت از ایشان فرا میخواندند .در این زمینہ بی تردید سرنوشت شوم دو قیام یہودی علیہ امپراتوری روم پیش چشمشان بود و نافرجامی چنین تلاشہایی را بہ ایشان یادآوری میکرد .اما علاوہ بر این وجہ منفی ، میتوان امتیازات مثبتی نیز برای این اطاعت تصور کرد .بہ نظر میرسد خاخامہای بابل برای بہ دست آوردن مرجعیت مذہبی در مقابل خاخامہای فلسطینی بہ یاری شاہان ساسانی نیاز داشتند و در ہمین راستا ، نمادہای اقتدار شاہنشاہی ساسانی را بہ نفع خود مصادرہ میکردند .حکم «دینا د - ملخوتا دینا» در کنار استفادۀ تلمود از شاپور ، نشانگر آن است کہ خاخامہا برای بالا بردن جایگاہ خود ، میکوشیدند خود را بہ شاہنشاہی تازہ طلوع کردۀ ساسانی نزدیک کنند .Notes are private!جلد اول از کتاب صوتی افسانہہای یہود .کتاب رو چندین نفر خوندن و بہ صورت رایگان منتشر کردن .برای ہمین کیفیت خوندن افراد مختلف ، فرق میکنہ .بعضیاشون خوب جلد اول از کتاب صوتی افسانہہای یہود .کتاب رو چندین نفر خوندن و بہ صورت رایگان منتشر کردن .برای ہمین کیفیت خوندن افراد مختلف ، فرق میکنہ .بعضیاشون خوب میخوندن و بعضیاشون نہ .اما در مورد کتاب .لوییس گینزبرگ اومدہ تمام تفاسیر و روایتہای میدراشی حول روایت کتاب مقدس رو جمع کردہ و ہمہ رو بہ صورت یہ داستان واحد بہ ہم پیوستہ درآوردہ .این از یہ جہت خیلی خوبہ ، چون دیگہ آدم میتونہ راحت از اول تا آخر بہ صورت یہ داستان روایات برون توراتی یہودی رو بخونہ .کار خوندن روایات رو راحت کردہ .اما وجہ منفی این کار اینہ کہ خصوصیت «تفسیر» بودن این روایات رو از بین بردہ .کسی کہ این کتاب رو بخونہ متوجہ نمیشہ کہ این داستان از کجا اومدہ .روایات یہودی ، بر خلاف نظر مؤلف در مقدمہ ، فولکلور نیستن .روایات یہودی تفسیرن .یعنی خاخامہای یہودی یہ عبارت از تورات رو گرفتن و از ہمون یہ داستان بیرون کشیدن .اگر بدون این کہ بدونیم این داستان قرار بودہ چہ عبارتی رو تفسیر کنہ ، فقط خود داستان رو بخونیم ، ممکنہ داستان در نظرمون بی معنا و بی ربط و بی سر و تہ بیاد .ہمون طور کہ خیلی از داستانہای این کتاب در نظر خوانندہہای ناآشنا با سنت تفسیری یہودی احتمالا این طور خواہد بود .بہ علاوہ ، تفاسیر یہودی توسط خاخامہای متعدد تصنیف شدن .برای ہمین منقطع از ہمدیگہن .چون ہر آیہ رو مستقل از آیات دیگہ تفسیر کردن و برای ہر آیہ جداگانہ داستانپردازی کردن .در نتیجہ داستانہا ممکنہ ضد و نقیض باشن .ممکنہ ہر مفسر یہ جور داستانپردازی کردہ باشہ .ممکنہ یہ داستان از زبان مفسرہای مختلف یا در تفسیر آیات مختلف ، بہ چند شکل تکرار بشہ .اینجا مشکل دوم پیش میاد : نویسندہ این کتاب ناچار بودہ دست بہ انتخاب بزنہ و از بین چندین روایت ضد و نقیض ، یکی دو تا رو انتخاب کنہ و بقیہ رو صرفا در پاورقی بہشون ارجاع میدہ .پس کتاب ناگزیر ناکاملہ .با تمام این اوصاف ، این کتاب بہترین و سادہخوانترین منبع برای مطالعۀ روایات برون توراتیہ .کتاب دیگہ در این زمینہ ، سفر ہا - اگاداست .اون ضعفہای این کتاب رو ندارہ .اما در مقابل نقطہ قوت این کتاب رو ہم ندارہ .تفاسیر بہ صورت پراکندہ و جزیرہ جزیرہ اومدن ، در نتیجہ خوندنش خستہ کنندہ و سختہ .Notes are private!Notes are private!بیشتر راہنمایی در مورد مطالعات انجام شدہ است .یعنی بہتون نظریہ نمی دہ .بہتون فہرستی تشریحی از کارہا و نظریہ ہای موجود رو می دہ .با کتابنامہ ہای مفصل ا بیشتر راہنمایی در مورد مطالعات انجام شدہ است .یعنی بہتون نظریہ نمی دہ .بہتون فہرستی تشریحی از کارہا و نظریہ ہای موجود رو می دہ .با کتابنامہ ہای مفصل انتہای ہر فصل برای پیگیری بیشتر .Notes are private!یک دورۀ خیلی خیلی عالی .تقریبا در مورد این طومارہا چیزی نمی دونستم کتاب قبلی کہ خوندم ( سرگذشت طومارہا ) تقریبا ہیچی از محتویات طومارہا نگفتہ بود .اون یک دورۀ خیلی خیلی عالی .تقریبا در مورد این طومارہا چیزی نمی دونستم کتاب قبلی کہ خوندم ( سرگذشت طومارہا ) تقریبا ہیچی از محتویات طومارہا نگفتہ بود .اون کتاب اونقدر نزدیک بہ کشف طومارہا نوشتہ شدہ بود کہ ہنوز خیلی تحقیقات کمی انجام شدہ بود ، حتی ہنوز تمام طومارہا منتشر نشدہ بودن .برعکس ، این دورہ کہ دہ دوازدہ سال پیش منتشر شدہ ، بعد از چندین دہہ بحث و بررسی و نظریہ پردازی منتشر شدہ ، توسط یہ نفر کہ سال ہا متخصص طومارہا بودہ .بہ خاطر ہمین ہم خیلی خیلی عالی محتویات طومارہا رو شرح می دہ ، ہم خیلی خیلی عالی نظریہ ہایی کہ در مورد این طومارہا و نویسندہ ہای احتمالیشون مطرح شدہ رو بررسی می کنہ .در نتیجہ آدم رو از نظر علمی کاملا ارضا می کنہ .در ۱۹۴۷ یہ بز بہ غاری در قمران ، در ساحل شمالی بحرالمیت ، فرار کرد .چوپان سنگی داخل غار انداخت کہ بز رو بترسونہ و از غار بیرون بکشہ ، اما صدای برخورد سنگ بہ یہ کوزہ توجہ چوپانو جلب کرد .وقتی داخل غار رفت ، کوزہای حاوی ہفت طومار با قدمت دو ہزار سالہ پیدا کرد .وقتی قدمت حیرتانگیز اسناد معلوم شد ، باستانشناسہا شروع بہ گشتن باقی غارہای اون حوالی کردن و طومارہای بیشتری توی دہ غار دیگہ پیدا کردن .ہمینطور در پای کوہہا خرابہای کشف شد کہ معتقدن صومعہای متعلق بہ یہ فرقۀ زاہد بہ نام «اسنیہا» بودہ کہ این طومارہا رو تولید کردن .از اسنیہا تا قبل از این اطلاعات زیادی باقی نبود .فقط دو مورخ یہودی ( یوسفوس و فیلون ) بہ این گروہ زاہد اشارہای کردہ بودن و تلمود ہم اسمی از فرقہای بہ نام «بیتاسین» بردہ کہ با علمای تلمود اختلاف نظر فقہی داشتہ .حالا محققہا بر اساس محتویات طومارہا و مشخصات خرابہ ، اعتقاد پیدا کردن کہ صومعۀ کشف شدہ متعلق بہ این گروہ بودہ .اسنیہا دو قرن قبل از میلاد در نتیجۀ اختلاف شدید با پادشاہ حشمونی کہ میخواست مقام کاہن اعظم رو ہم غصب کنہ ، راہ خودشونو جدا کردن و ہمراہ با کاہن اعظم سابق کہ توی طومارہا «معلم راستی» نامیدہ شدہ ، انزوا پیشہ کردن .بہ نظر میاد در یہ برہہ حتی پادشاہ حشمونی بہ صومعۀ اسنیہا حملہ کردہ و احتمالا قتل عامی رخ دادہ .یوسفوس میگہ اسنیہا معتقد بہ تقدیر بودن و توی طومارہای بحرالمیت این بہ وضوح دیدہ میشہ : نویسندہہای طومارہا معتقد بودن یہودیہا یا جزء فرزندان نورن یا فرزندان ظلمت ، و این از بدو تولد تعیین شدہ .نباید برای اصلاح و ہدایت گروہہای دیگۀ یہودی تلاش کرد ، فقط باید در انتظار رسیدن آخرالزمان بود کہ فرزندان ظلمت نابود میشن و فقط فرزندان نور باقی میمونن .طومارہا شامل چیان ؟مہمتر از ہر چیز ، متن تورات .حجم زیادی از طومارہا ، کتابہای مختلف توراتن و از ہر کتاب چندین طومار ، گاہی سالم ، گاہی پوسیدہ و تکہ تکہ ، وجود دارہ .غیر از کتاب استر کہ بہ دلیل نامعلومی غایبہ و احتمالا مورد قبول اسنیہا نبودہ .اہمیت این طومارہای تورات چیہ ؟قدیمیترین متن تورات عبری تا قبل از این ، تورات حلب ( قرن ۱۰ م ) بود .ہر چند ترجمہہای یونانی قدیمیتر وجود داشت .با کشف طومارہای بحرالمیت کہ ہزار سال قبل از تورات حلب نوشتہ شدن ، ما ہزار سال بہ متن اصلی تورات نزدیکتر شدیم .آیا متن تورات بحرالمیت با تورات رسمی تفاوت دارہ ؟نہ چندان .تفاوت متن تورات بحرالمیت با تورات رسمی ، در حد تفاوتہاییہ کہ بین نسخہہای مختلف گلستان سعدی وجود دارہ و توی پاورقی گلستان مینویسن .یعنی تفاوت در استنساخ ، بعضی اصلاحات جزئی و بہروز کردن زبان باستانی تورات ، و بہ ندرت تفاوتہای ناچیز الہیاتی .نظریۀ تحریف رو بذارید کنار .اما ہمین تفاوتہای کوچیک ہم برای نسخہشناس تورات خیلی خیلی مہمہ و کمک میکنہ با مقایسۀ نسخہہا ، نزدیکترین متن بہ متن اولیۀ تورات رو بازسازی کنہ .اگر عہد عتیق پیروز سیار رو ببینید ، مکرر از طومارہای بحرالمیت در تصحیح متن تورات استفادہ کردہ و خیلی بخشہا کہ متن تورات رسمی مبہم بودہ ، بہ کمک نسخہ بدلہا ، از جملہ طومارہای بحرالمیت ، متن قلبل فہمتری ارائہ شدہ .علاوہ بر متن تورات ، متون غیر توراتی ، یا آپوکریفا و سوداپیگرافا ہم کشف شدہ .اینہا کتابہایی بودن کہ یہ زمان مورد اعتقاد ہمہ یا بخشی از یہودیہا بودن ، اما بہ تدریج اعتبارشون مورد تردید قرار گرفت و کنار گذاشتہ شدن .از جملہ کتاب خنوخ ، کتاب یوبیل ، کتاب طوبیت و حکمت بن سیرا .قبلا فقط این کتابہا رو از طریق ترجمہہای یونانی یا اتیوپیایی میشناختیم ، اما با طومارہای بحرالمیت اصل عبریشون پیدا شد .متون دیگۀ بحرالمیت ، متون فرقہایتر ہستن ، یعنی مورد اعتقاد باقی یہودیہا نیستن .شامل :
طوماری کہ جنگ آخرالزمان رو پیشبینی کردہ و گفتہ افراد فرقہ ( فرزندان نور ) چطور خودشون رو آمادۀ جنگ کنن و در طول جنگ چہ اتفاقاتی خواہد افتاد و خدا چطور بر نیروہای شر ( فرزندان ظلمت ) پیروز میشہ .گذشت کہ اسنیہا منتظر وقوع قریب آخرالزمان بودن .متن کامل این طومار چند دہہ قبل در گنیزای قاہرہ کشف شدہ بود .محققہا فہمیدہ بودن کہ این دستورالعمل یہ فرقۀ یہودیہ ، اما اطلاعات بیشتری نداشتن و نتونستہ بودن ہویت این فرقہ رو کشف کنن .حالا تکہہایی از اون سند در غارہای بحرالمیت کشف شد و معلوم شد دستورالعمل فرقۀ اسنیہا بودہ .این طومار اختلافات فقہی اسنیہا با گروہہای دیگۀ یہودی اون زمان ( صدوقیہا ، فریسیہا ) رو بازگو کردہ .از جملہ اختلاف در تقویم کہ باعث شدہ اعیاد مذہبی اسنیہا تفاوت زمانی زیادی با اعیاد باقی گروہہای یہودی داشتہ باشن .اسنیہا از تقویم خاصی استفادہ میکردن کہ روزہای سال قابل تقسیم بر ہفت بود ، در نتیجہ روزہای ہفتہ ہمیشہ ثابت بود .مثلا روز اول سال ہمیشہ چہارشنبہ میافتاد یا یوم کیپور ہمیشہ جمعہ میافتاد .ببر خلاف تقویم گروہہای دیگۀ یہودی کہ روزہای ہفتہ میچرخید و ہر سال تغییر میکرد .این طومار مشخصات معبد اورشلیم رو میگہ .ظاہرا اسنیہا معتقد بودن کہ معبد اون طور کہ باید ساختہ نشدہ و باید بہ ترتیبی کہ اونا میگن بازسازی بشہ .ہمچنین توی این طومار قواعد و قوانین معبد رو شرح دادہ .از جملہ عجیبترین قوانینش اینہ کہ توی تمام شہر اورشلیم نباید قضای حاجت کرد و ہر کس از اہالی شہر کہ خواست قضای حاجت کنہ ، باید یک کیلومتر از شہر خارج بشہ .طومارہای بحرالمیت تعداد زیادی تفسیر از کتب مختلف تورات دارن کہ اغلب تکہ تکہ شدن .اما تفسیر حبقوق سالم موندہ .نویسندہ این تفسیر خواستہ پیشگوییہای کتاب حبقوق رو بہ زمان خودش تطبیق بدہ و بگہ آخرالزمان پیشگویی شدہ توسط حبقوق بہ زودی محقق خواہد شد .Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!Notes are private!اجراش رو دیدم .سریال تاج توخالی * اومدہ نمایشنامہ ہای تاریخی شکسپیر رو بہ فیلم ہای دو ساعتہ تبدیل کردہ .ہر قسمت ، یہ نمایشنامہ و مجموعا ہفت قسمت .کیفیت اجراش رو دیدم .سریال تاج توخالی * اومدہ نمایشنامہ ہای تاریخی شکسپیر رو بہ فیلم ہای دو ساعتہ تبدیل کردہ .ہر قسمت ، یہ نمایشنامہ و مجموعا ہفت قسمت .کیفیت ساختشون ہم خوبہ .بازیگرہای درست و حسابی ہم بازی می کنن .فعلا قسمت اول رو دیدم .توی متن فارسی نمی شہ انگلیسی نوشت .بہ ہم می ریزہ .ناچار اینجا اسم انگلیسی سریال رو نوشتم .من موقع دیدن ہملت برام سؤال بود کہ چرا شکسپیر اصلا از استعارہ ہای انجیلی استفادہ نمی کنہ ؟فقط از استعارہ ہای یونان باستان استفادہ می کنہ ؟بعد کہ فیلمی کہ تازگی بر اساس ہملت ساختن * رو دیدم ، متوجہ شدم ہملت مال قبل از دوران مسیحی شدن دانمارکہ و احتمالا بہ خاطر ہمین شکسپیر مفاہیم انجیلی توی دہن شخصیت ہا نذاشتہ ( ہر چند بہ جاش مفاہیم یونانی گذاشتہ کہ ہمونقدر بی ربطہ ، اما برای شکسپیر و مخاطبانش پگان پگانہ .)
Notes are private!Notes are private!مختصر و مفید .ہرچند خیلی از مطالبش رو از قبل میدونستم .اما فکر کنم بہ عنوان اولین کتاب میتونہ مفید باشہ .Notes are private!تا روزی کہ بمیرم .خونہای ریختہ بر خاک .چون خداوند را پرستیدن گرفتند .خورشید ، ماہ و ستارگان .تنہا سکوت بین بدنہایمان فاصلہ میانداخت .اما نہ از پیری ، کہ از طراوت .بہ ہفت رنگ مختلف .آویختہ در درون ، در میان رؤیا و خون .زبانی کہ خدا و معجزات را وصف میکرد ، میگوید :
ماشین ، بمب ، خدا .Notes are private!دو دورۀ این مدرس ، قرون وسطای متقدم و قرون وسطای متأخر ، مکمل ہم و پر از اطلاعات مفیدن .توی قرون وسطای متقدم بیشتر بہ سیر تاریخی پایبند بود .اما توی قرون دو دورۀ این مدرس ، قرون وسطای متقدم و قرون وسطای متأخر ، مکمل ہم و پر از اطلاعات مفیدن .Notes are private!Notes are private!دومین کتاب از جیکوب نیوزنر و فہمیدم این مشکل ہمیشگیشہ کہ برای یہ پاراگراف مطلب ، یہ فصل مینویسہ .فعلا دیگہ سراغش نمیرم .تمام مطالبی کہ ازش یاد گرفتم ، دومین کتاب از جیکوب نیوزنر و فہمیدم این مشکل ہمیشگیشہ کہ برای یہ پاراگراف مطلب ، یہ فصل مینویسہ .فعلا دیگہ سراغش نمیرم .تمام مطالبی کہ ازش یاد گرفتم ، ہمین چند نکتہ بود :
۱ .تلمود یہ دانشنامۀ پراکندہ نیست ، ہشتاد تا نود درصدش شرح میشناست و مطالب پراکندہش نزدیک دہ تا بیست درصدہ .۲ .تلمود از زبان عبری برای نقل قوانین و اصول ثابت سنت استفادہ میکنہ ( حتی وقتی گویندۀ این قوانین آرامیزبان بودہ باشہ ) و از زبان آرامی برای تحلیل این قوانین و اصول .۳ .انسجام فرمی تلمود ( از جملہ انسجامش در نحوہ استفادہ از دو زبان عبری و آرامی ) نشون میدہ کہ توسط یک یا چند نفر در بازہ زمانی کوتاہ نوشتہ شدہ ، نہ توسط چند نسل طی چند قرن .این نکتہ رو مقالہ آخر کتاب راہنمای تلمود کمبریج ہم تأیید میکرد .Notes are private!Notes are private!اول سال این کتاب رو توی شلف کتابہای «انگلیسی» طبقہبندی کردم .حالا گذاشتمش توی شلف کتابہای «عبری - آرامی».بہ قول گفتنی اصبحت کردیا و امسیت آرام اول سال این کتاب رو توی شلف کتابہای «انگلیسی» طبقہبندی کردم .Notes are private!Notes are private!شاید جلد بعدی ، تروی ، رو ہم گوش بدم .باید ببینم کی دلم برای صدای استیون فرای تنگ میشہ .از اینجا میتونید کتاب رو گوش کنید :
https:// t.me/ Library_ of_ Babel شاید جلد بعدی ، تروی ، رو ہم گوش بدم .باید ببینم کی دلم برای صدای استیون فرای تنگ میشہ .از اینجا میتونید کتاب رو گوش کنید :
Notes are private!چند تا دورہ دیگہ در مورد عہد باستان متأخر دارم .ولی فکر نکنم بہ اندازۀ این مطلب داشتہ باشن ہیچ کدوم .Notes are private!پنج شیش تا مقالۂ درجۂ یک داشت ، باقی مقالات ہم خوب بودن .یہ مکمل خوب برای آشنایی با تلمود بود .مقالۂ آخر کتاب میگفت تا یہ مدتی الہیدان پنج شیش تا مقالۂ درجۂ یک داشت ، باقی مقالات ہم خوب بودن .یہ مکمل خوب برای آشنایی با تلمود بود .مقالۂ آخر کتاب میگفت تا یہ مدتی الہیدانہا ( مثل اریگن ) بہ بحث و گفتگو خوشبین بودن .بہ نظرشون با دیالکتیک افلاطونی میشد بہ حقیقت رسید و بازار بحثہای دینی داغ بود .اما بعد از چند قرن در عمل وفاقی بین مسیحیہا و یہودیہا و مشرکہا صورت نگرفت ہیچ ، تفرقہ تشدید ہم شد و فرقہہای آشتیناپذیری داخل مسیحیت و یہودیت ایجاد شدند .کم کم الہیدانہا بہ ثمربخشی گفتگو بدبین شدن .اینجا بود کہ ہر گروہ یہ روشی بہ عنوان جایگزین بحث ، برای رسیدن بہ حقیقت در پیش گرفتن .مسیحیہا مرجعیت رسولی رو ملاک حقیقت گرفتن : ہر آموزہای کہ ثابت بشہ از طرف حواریون رسیدہ ، حقیقتہ .یہودیہا اجماع رو ملاک حقیقت گرفتن : ہر آموزہای کہ اکثریت خاخامہا موافقش باشن ، حقیقتہ .اما اتفاق جالبی کہ افتاد این بود کہ یہودیہا ہمچنان بہ استفادہ از روش بحث و گفتگو ادامہ دادن .اما نہ برای رسیدن بہ حقیقت .بلکہ خود بحث و گفتگو پیرامون تورات در نظرشون فضیلت بود .بحث برای بحث .برای ہمین تلمود پرہ از بحثہای بی پایان و خیلی وقتہا غیرمنطقی و بی معنی ، کہ اصراری ندارن بہ نتیجہ نہایی برسن .چرا ؟چون «تفسیر کن و ثواب ببر»، اون طوری کہ علمای تلمود میگفتن .Notes are private!این جلد فقط شامل اساطیر خدایانہ .اساطیر قہرمانان ، مثل پرسئوس و ہرکول و جیسون ، توی جلد بعدی اومدن .کتاب صوتی اونم پیدا کردم .نصف لذت کتاب بہ خاطر صدای این جلد فقط شامل اساطیر خدایانہ .اساطیر قہرمانان ، مثل پرسئوس و ہرکول و جیسون ، توی جلد بعدی اومدن .کتاب صوتی اونم پیدا کردم .نصف لذت کتاب بہ خاطر صدای جادویی استیون فرای بود .از اینجا میتونید این کتاب رو گوش کنید :
Notes are private!Notes are private!Notes are private!