प्रश्नः यीशुख्रीष्टो क?\nउत्तरम् : "किं परमेश्वरस्य अस्तित्वमस्ति?" अस्य प्रश्नस्य विचरितं केनचित् जनेन एव अयं प्रश्नः कृतः यत यीशुख्रीष्टस्य किमपि अस्तित्वम् आसीत्। सामान्यरूपेण इदं स्वीक्रियते यत् वस्तुतः एकः मानवः आसीत् यत् २००० वर्ष पूर्वं इस्राएलस्य भूमौ ऊपरि चलितः आसीत्। वाद-विवादः तदा आरभते यदा यीशौः पूर्ण परिचयविषये विचारः भवति। प्रत्येकं धर्मः इदं शिक्षमति यत् यीशुः एकः पैगम्बरः एकः उत्तमः शिक्षकः अथवा एकः धार्मिकपुरूषः आसीत्। समस्या इयमस्तियत् बाइबिल आस्मान् बोधयति यत् यीशुः अनन्तकालाईश्वर एकः भविष्यवक्ता, उत्तमः शिक्षकः, धार्मिक पुरूषात् अपि परभासीत्।\nसी. एस. लुइस स्वकीये पुस्तके मियर क्रिश्चियानिटी (केवलमात्र ख्रीष्टीयता) इदं लिखति, "अहमत्र कमपि जनं स्थगयितुं प्रयासं करोमि यः खलु मूर्खतापूर्णवार्तां करोति, येज जनाः प्रायः [यीशुख्रीष्टस्य]: विषये कथयन्तिः अहं यीशुमेकं महान् नैतिक शिक्षकरूपे सवीकतुं तत्परो। अस्मि परञ्च अहं परमेश्वरः इति न अड्गीकरोमि। एतादृशी वार्ता अस्माभिः न कथनीया केवल एकः मनुष्यः इत्थं कथयति स्म यत् यीशुना कथितम् सः एकः महान् शिक्षक नैव भवितूं शक्नोति। सः एकः पागलः व्यक्ति भविष्यति - तस्मिन् स्तरे यथा कश्चन जनः कथयति यत् सः असम्यक् अण्ड़ - अस्ति यद्वा सः नारकीयशैतानोsपि भवितुं शक्नोति। भवता स्वरूप चयनं स्वयमेव कर्तव्यम्। यद्वा अयं व्यक्तिः यःखलु परमेश्वरपुत्रः आसीत् अथवा कश्चन उन्मतः जनः अथवा इतोsपि दुष्टजनः। तस्य मूर्खतायै भवन्तः तं तूषीं कारयितुं शक्नुवन्ति। तस्ये मुखे विष्ठां कर्तुं शक्नुवन्ति। एकं दुष्टम् अवगत्य तं हन्तुं शक्नुवन्ति। अस्य विपरितं भवन्तः तस्य चरणयोंः शिर संस्थाप्य प्रभुरूपेण परमेश्वररूपेण अड़गीकर्तुं शक्नुवति। परञ्च अस्माभिः कृपापूरिता मुर्खतया सार्धम अयं निर्णयः न स्वीकर्तव्यः यत् सः एकः महान् शिक्षकः आसीत्। तेन अयं विकल्पः अस्मांक कृते नैव व्यक्तः। तस्य एतादृशी इच्छा नैव आसीत्।"\nअत एव यीशुना स्वस्य कृते कोsस्मि इति कथितः? बाइबिल किं कथयति यत् सः कः आसीत्? सर्वप्रथमं योहनलिखितः सुसंवाद १०ः३० इत्यस्मिन् यीशोः शब्दान् पश्यति - "अहं तथा पिता एकोरेव।" प्रथमदृष्टौ अयं परमेश्वररूपे नैव प्रतीयते परञ्च तथापि तस्य कथने यहूदीनां प्रतिक्रिया द्र्ष्टव्या, यहूदिभिः उत्तरं प्रदत्तं, "यत् उत्तमहितकार्याय वयं त्वयि प्रस्तराणां क्षेपणं नैव कुर्भः परञ्च परमेश्वरस्य निन्दाकारणावत् तादृशं व्यवहारं कुर्भः। यतोहि त्वं स्वयं परमेश्वर इति कथयति" (योहनलिखितः सुसंवाद १०ः३३)। यहुदिभिः यीशोः कथनं परमेश्वररूपेण स्वीकृतः आसीत्। सम्भावी आयतेषु यीशुना यहुदिनां सुधारार्थ कदापि इत्थं न कथितमासीत् यत, "मया परमेश्वरस्य रूपं नैव गृहीतम्।" इदं संकेतयति यत् यीशुना घोषित यत् "अहं पिता च एकोरेव" (योहनलिखितः सुसंवाद १०ः३०)। सत्यं कथयन् आसीत् यत् सः परमेश्वरः एव योहनलिखितः सुसंवाद ८ः५८ एकं उद्धरणं प्रस्तौति। यीशुना कथितम्, "अहं सत्यं ब्रकीमि मतः पूर्वं अब्राहमः उत्पन्नः," सोsहन एकवारं पुनः प्रतिक्रियायां यहूदिभिः प्रस्तरम् उत्थाप्य यीशुं मारणस्य प्रयत्नः कृतः (योहनलिखितः सुसंवाद ८ः५९)। यीशुना स्वपरिचययार्थं घोषितम्- "अहमस्मि!" सः पुरानपरम्परारूपेण परमेश्वर अर्थ घोषयति स्म (निर्गमन ३ः१४)। यहूदीजनाः पुनः तस्मिन् प्रस्तरप्रहारं किमर्थं कर्तुंम इच्छन्ति स्म, यद्यपि यीशुद्वारा किमपि एतादृशं कार्यं नैव कृतं येन सः परमेश्वरनिन्दापात्रो स्थात्?\nयोहनलिखितः सुसंवाद १ः१ कथयति यत् तस्यं वचनं परमेश्वरः आसीत्। योहनलिखितः सुसंवाद १ः१४ कथयति यत् वचनमेव देहधारीरूपं गृहीतवान्। स्पष्टरूपेण इदं संकेतयति यत् यीशोद देहरूपे परमेश्वरः अस्ति। शिष्यः थोमा यीशोः सम्बन्धे कथयति - "हे मम प्रभो! हे मम परमेश्वर"¬ योहनलिखितः सुसंवाद २०ः२८ यीशु नैव परिवर्तितः। प्रेरित पौलस्यः त्सय स्वारूपस्य इत्थं वर्णनि करोपीगत् - "...महत ईश्वरस्य त्राणाकर्तुं यींशुख्रीष्ट" (तीतं प्रति पत्रम् २ः१३)। प्रेरित प्रित्रस्य त्सय स्वारूपस्य इत्थं वर्णनि करोपीगत् - सस्य महान् परमेश्वरः उद्धारर्ता प्रभुणा यीशोख्रीष्टो" (२ पित्रस्य पत्रम् १ः१)। पिता परमेश्वरोsपि यीशोः पूर्णपरिचयरूपेण साक्षी आस्ति, परन्तु पुत्रं कथयति यत्, "हे परमेश्वर! तव सिंहासनं युगानुयुगं स्थास्यति। तव राज्यस्य राजदण्डं न्यायस्य राजदण्डोsस्ति। ख्रीष्टप्रति कृता पुरातननियमनुसारंः भविष्यवाणी तस्य ईश्वरत्वं घोषयति, "यतोहि अस्माकं कृते एकः पुत्रः दत्तः तथा प्रभुता तस्ये स्कन्धे भविष्यति। तस्य नाम अद्भुत युक्तियुक्त पराक्रमी परमेश्वरः अनन्तकालपिता शान्तेः राजकुमार इति भविष्यति" (यशायाह ९ः६)।\nएतदर्थं यथा सी. एस. लुईस द्वारा युक्तिः प्रदत्ताः अस्ति यत् यीशुः एकः उत्तमः शिक्षक इति रूपे स्वीकरणं नास्ति विकल्पम। स्पष्टरूपेण यीशुना स्वस्य परमेश्वररूपेण न अड्गीकर्तुं तथ्यं प्रमाणितम् यदि सः परमेश्वरः नास्ति तर्हि सः आत्मवादी अस्ति। अतः एव सः एकः पैगम्बरः; उत्तमः शिक्षकः धार्मिक पुरूषः नास्ति। ईशो शब्दानां व्याख्याकरणास्य प्रयत्नः कुर्वन्तः आधुनिक विद्वांसः इदं प्रमाणयन्ति - "वास्तविक ऐतिहासिक यीशुना" ताः सर्वाः वार्ताः नैव कथिताः याः खलु बाइबिलग्रन्थे कथिताः सन्ति। परमेश्वरस्य कथनेषु वयं कथं विवादं कर्तुं शक्ननुभः। यीशुना किं कथिंत किं न कथितं कथं वयं ज्ञातुं शस्नुमः यतोहि यः कोsपि "विद्वान्" यः खलु द्विसहस्र वर्षाणाम् अनन्तरम् आगतः तस्य पार्श्वे उत्तमबोधः कथं भवितुं शक्यते। ये जनाः तेन यीशुना सह निवासं कृतवन्तः यैः शिष्यैः तस्य सेवा कृता स्वयं शिक्षाप्राप्ता यीशोः। यीशुना किं कपितं किं न कथितम् (योहनलिखितः सुसंवाद १४ः२६) इति वक्तुं न शक्यते।\nयीशोः सत्यपरिचयः कः अस्थोपरि प्रश्नः तावत् महत्वपूर्ण किमर्थम्? अस्य कोsर्थः यत् परमेश्वर अस्ति न वा? अस्य महत्वपूर्ण कारणमिदमस्ति यत् यीशुः एतदर्थं परमेश्वररूपे स्वीक्रियते यत् यदि सः परमेश्वरः नास्ति तर्हि, तस्य मृत्युः समस्त संसारस्य पापानां भारवोढुम पर्याप्त न अपितुं शक्नोति (१ योहनस्य पत्रम् २ः२)। केवलं परमेश्वर एव एनं भारम् उत्थापितुं शक्नोति (रोमिणस्य पत्रम् ५ः८; १ करिन्थिनस्य पत्रम् ५ः२१)। यीशु परमेश्वर रूपे एतदर्थम् अभवत् यत् सः अस्माकं पापानां भारं वोढूं शक्नुयात्। यीशुः मानवः एतदर्थम् अभवत् यत् तस्य मृत्युः मरण स्थात्। केवलं यीशौ विश्वासे सति एव उद्धारः भवितुं शक्यते। इदं यीशोंः ईश्वरत्वमेव अस्ति यतोहि स एव एकमात्रमार्गः अस्ति उद्धाराम। इदम् ईश्वरत्वमेव अस्ति यीशोः यदा तेन घोषितम् यत्, "मार्गः सत्यम् जीवनञ्च अहमेव अस्मि। मां बिना कोsपि पितुः पार्श्वे गन्तुं नैव शक्नोति" (योहनलिखितः सुसंवाद १४ः६)।
