वेदान्ता उपनिषद इत्याख्यायन्ते । उपनिषच्छब्दस्य रहस्यमर्थः , अध्यात्म विद्यारहस्यप्रतिपादका वेदभागा उपनिषदः कथ्यन्ते ।
कतिचनोपनिषदो गद्यात्मिकाः , कतिचन पद्यात्मिकाः कतिचन गद्यपद्यो भयात्मिकाश्च । आसामुपनिषदां रचनाकालो भिन्नभिन्नः , परं प्रसिद्धाः कति चनोपनिषदो बुद्धकालात्प्राचीन एवेति सर्वसम्मतम् ।
उपनिषदो भारतीयाध्यात्मविद्याया ज्वलन्ति रत्नानि । महर्षयो यानि आध्यात्मिकतत्त्वानि ज्ञानदृशा साक्षादकुर्वन् तानि सर्वाणि तत्त्वान्यत्र वर्णीतनि ।
सप्तदशशतके दाराशिकोहनामा शाहजहाँनाम्नः यवनसम्राजः पुत्रः ५० सङ्ख्याकाः उपनिषदः पारसीभाषायां ब्राह्मणपण्डितानां साहाय्येनानुवादितवान् ।
