१) उच्चण्डवेगरणकर्मणि = उच्चण्डः वेगः, उच्चण्डवेगः रणः, उच्चण्डवेगरणः, तद्रूपं कर्म उच्चण्डवेगरणकर्म , तस्य सप्तमी । उच्चण्डः = अत्युग्रः ।
२) चण्ड -मुण्डौ = चण्डः मुण्डः च चण्डमुण्डौ । एतन्नामकौ असुरौ निशुम्भस्य सेनानायकौ आस्ताम् । एतौ दुर्गायाः ललाटात् निर्गतया शक्त्या नाशितौ । अत एव तस्याः शक्तेः चामुण्डा इति नाम प्रदत्तं दुर्गया । तद्यथा - "देव्याः ललाटनिष्क्रान्ताया कालीति च विश्रुता", यस्माच्चण्डञ्च मुण्डञ्च गृहीत्वा त्वमुपागता । चामुण्डेति ततो लोके ख्याता देवि भविष्यति" इति कालिकापुराणे । चण्डः प्रचण्डः अत्युग्रवान् योद्धा इत्यर्थः । मुण्डः मुण्डम् एव अवयवः अस्य इति मत्वर्थीये "अ"प्रत्यये रूपम् । एतस्य केवलं शिरः एव अासीद् इति पौराणिकप्रसिद्धिः ।
तान् विषण्णान् सुरान् दृष्ट्वा चण्डिका प्राह सत्वरा । उवाच कालीं चामुण्डे ! विस्तरं वदनं कुरु ॥ मच्छस्त्रपातसम्भूतान् रक्तबिन्दून् महासुरान् । रक्तबिन्दोः प्रतीच्छ त्वं वक्त्रेणानेन वेगिता ॥ भक्षयन्ती चर रणे तदुत्पन्नान् महासुरान् । एवमेष क्षयं दैत्यः क्षीणरक्तो गमिष्यति ॥ भक्ष्यमाणास्त्वया चोग्रा न चोत्पत्स्यन्ति चापरे । इत्युक्त्वा तां ततो देवी शूलेनाभिजघान तम् ॥ मुखेन काली जगृहे रक्तबीजस्य शोणितम् । तस्याहतस्य देहात्तु बहु सुस्राव शोणितम् ॥ यतस्ततस्तद्वक्त्रेण चामुण्डा संप्रतीच्छति । मुखे समुद्गता येऽस्या रक्तपातान्महासुराः । तांश्चखादाथ चामुण्डा पपौ तस्य च शोणितम् ॥ देवी शूलेन वज्रेण वाणैरसिभिरृष्टिभिः । जघान रक्तबीजं तं चामुण्डापीतशोणितम् ॥ स पपात महीपृष्ठे शस्त्रसंघसमाहतः । नीरक्तश्च महीपाल ! रक्तबीजो महासुरः ॥ ततस्ते हर्षमतुलमवापुस्त्रिदशा नृप ! । तेषां मातृगणो जातो ननर्त्तासृङ्मदोद्धतः ॥ इति मार्कण्डेयपुराणे रक्तबीजवधवर्णनम् । महिषासुरस्य पिता रम्भ इत्याख्यः एव जन्मान्तरे रक्तबीजरूपेण जन्म अलभत इति देवीमाहात्म्ये श्रूयते ।
४) शुम्भः निशुम्भः = एतौ असुरौ महाबलौ आस्ताम् । अग्रजः शुम्भः अनुजः निशुम्भः । एतौ देव्या हतौ । तदुपाख्यानं मार्कण्डेयपुराणे, कालिकापुराणे, देवीमाहात्म्ये च द्रष्टव्यम् ।
(Translation by Brahmasri Ganeshan @vezhamukhan)
You killed Canda, Munda and Raktabeeja the fierce warlords of Shumbha the DemonThus becoming the object of prayer of all Gods, Hey VatyapureSvari, benign DivineWe sing Your Morning praise, kill such evil forces from our mind.
(Translation by Muddassir Ahmad @muddassirahmad7)
In extremely vehement battle by slaying Chand and Munda, then that Raktabīja and awful Nisumbha and then by finally killing Sumbha, you earned the glory sung by the Immortals, O Lady of Vātyapura, the benigant! Good Morning to you!
