सम्प्रति वार्ताः A COMPLETE ONLINE NEWSPAPER & E-JOURNAL IN SANSKRIT LANGUAGE: June 2019\nइयम् आकाशवाणी सम्प्रतिवार्ताः श्रूयन्तां .... इति वार्ताः ।\nनवदिल्ली> संस्कृतवार्ताप्रसारणमारभ्य अद्य ४५ तमः संवत्सराः। अकाशवाणीद्वारा संस्कृतवार्ताप्रसारणं सामारभ्य ४५ संवत्सराः अतीताः। सामान्य-जनानां मनसि संस्कृतभाषां प्रति आदरः, संस्कृतभाषायाः माधुर्यं, लालित्यम् इत्यादयः च आकाशवाण्याः वार्ताप्रसारणेन उपलब्धाः इति वदामः। संस्कृतं नाम भाषा अस्ति। तां श्रवणेन अवगन्धुं शक्यते इत्यादि भावना जनहृदयेषु प्रसृता वर्तते।\n१९७५ जूण् मासस्य ३० तमे दिनाङ्के आसीत् प्रथम-संस्कृतवार्ता-प्रसारणम्।\n-डा. विजयकुमार मेनन्, डीन्,\nकविकुलगुरु कालिदास विश्वविद्यानलयः, महाराष्ट्रम्\nनमांसि, केचन वदन्ति ' संस्कृतसम्भाषणं महान् विषयः न, शास्त्रज्ञानम् इति महान् विषयः। अत्र, तत्र,कुत्र इति सामान्यसम्भाषणेन किम्, शास्त्राध्ययनं कथमिति चिन्तनीयम्' इति। शास्त्रज्ञानं तु निश्चयेन महान् विषयः। परन्तु इदानीं छात्राणां शास्त्रेषु तलस्पर्शिज्ञानं न भवति चेत् किमर्थं न भवति? इति चिन्तनीयम्। वस्तुतः अद्यतनछात्राणां संस्कृतभाषया भाषणसामर्थ्याभावात् शास्त्रपङ्क्तीनां स्वमनसि उपस्थापनं सरलतया न भवति। अतः शास्त्रछात्राणां कृते अपि संस्कृतसम्भाषणम् अत्यन्तम् अनिवार्यम्।मित्राणि वयं तदर्थं छात्रान् प्रेरयामहे। जयतु संस्कृतम् जयतु भारतम्\nप्रलयानन्तरपुनर्निर्माणार्थं केरलाय विश्ववित्तकोशस्य अर्थसाह्यम्।\nअनन्तपुरी> प्रलयानन्तरकेरलस्य पुनर्निर्माणाय विश्ववित्तकोशेन २५ कोटि डोलर् परिमितानां [१७२५ कोटिरूप्यकाणि] ऋणसाहाय्यं प्रथमसोपानरूपेण अनुमोदितम्। एतदर्थं केन्द्रसर्वकारः, केरलसर्वकारः, विश्ववित्तकोशश्च सन्धिं हस्तीक्षरीकृतवन्तः। धनं मासाभ्यन्तरे लप्स्ययते।\nमुख्याः ऋणधनविनियोगः एवं कल्प्यते - गतागतमण्डलं, जीवनोपाधीनां परिपालनं, नगरासूत्रणं, वीथीपुनर्निर्माणं, नदीतटासूत्रणं, जलवितरणं, शुचित्वसेवनानि, कार्षिकनष्टनिगमानां विनियोगः।\nअद्य भारत-वेस्टिन्डीस् प्रतिद्वन्दः।\nमान्चेस्टर् > विश्वचषकक्रिक्कट् स्पर्धायाम् अद्य भारतं वेस्टिन्डीसं प्रति स्पर्धिष्यते। अद्य वेस्ट् इन्डीस् दलं पराजयते तर्हि विश्वचषकपरम्परातः बहिर्गमिष्यति इत्यतः तेषां अद्यतनस्पर्धा परमप्राधान्यमर्हति। किन्तु इतःपर्यन्तं पराजयं विना क्रीडन्तं भारतदलं प्रति विजयः अनिवार्यः।\nगतदिनस्य प्रतिद्वन्दे न्यूसिलान्ट् दलस्योपरि पाकिस्थानस्य विजयः अभवत्।\nअलं वेदनया, हस्तौ खण्डनं कर्तुम् आवश्यमुन्नीय 'वृक्षमनुष्यः'\nधाक्क> हस्तौ वृक्षशिखरमिव वर्धमानेन अपूर्वरोगेण पीडितः भवति बंग्लादेशस्थः अबुल् बजन्तरः। तस्य हस्तयोः २५ वारं शल्यक्रियाम् अकरोत्। वेदनाम् असहमानः एषः स्वस्य हस्तं कर्तयितुं भिषग्वरान् प्रार्थयति इदानीम्। २०१६ तः पञ्चविंशति शाल्यक्रियाः तस्य हस्तयोः पादयोः च कृता। किन्तु देहाश्मरिः वर्धिता। वेदनायाः आधिक्येन सः पुनरपि आतुरालयं प्राविशत्। तस्य माता अपि वदति तस्य आवश्यम् अङ्गीकुर्वति। अनेन प्रकारेण हस्तस्य वेदना निवारयितुं शक्त्यते चेत् तदेव किल वरम् इति तस्य माता अपि पृच्छति।\nविदेशेषु गमिष्यति चेत् उत्तमचिकित्सां लभेत इति तस्याः विश्वासः। किन्तु अर्थिकक्लेशः एव समस्या। आर्जितावेदनानुसारं विश्वे षट् संख्यापरिमिताः जनाः एव अनेन रोगेण पीडिताः इति अस्माकम् लब्धं ज्ञानम्। शारीरे जायमानस्य 'चर्मकील'स्य (Warts) त्वरितवर्धनमेव वृक्षमनुष्य रोगः (Treenan dindrom) इति कथ्यते । पादौ हस्तौच चर्मकीलेन वृक्षशिखराणि इव रूपान्तरं भविष्यति इत्यस्ति रोगस्य प्रत्यक्षरूपः।\nलोकसभायां ये सांसदाः संस्कृतेन शपथं स्वीकृतवन्तः तेषां नामानि\nवार्ताहरः जगदीशः डाभी, गुजरातम् ।\n१) महेन्द्रः सोलंकी, शाजापुरम्\n२) सुधीरः गुप्ता, मन्दसौरम्\n३) अनिलः फिरोजिया, उज्जयिनी\n४) गुमानसिंहः डामोरः, रतलाम\n५) गजेन्द्रः पटेलः, खरगोनम्\n६) छतरसिंहः दरबारः, धारः\n७) साध्वी प्रज्ञा ठाकुरः, भोपालम्\n८) रोडमलः नागरः, राजगढ़म्\n९) दुर्गादासः उइके, बैतूलम्\n१) डा. महेन्द्रः मुञ्जपरा, सुरेन्द्रनगरम्\n२) देवुसिंहः चौहानः, खेड़ा\n३) परबतभाई पटेलः, बनासकांठा\n४) सी.आर.पाटीलः, नवसारी\n५) प्रभुभाई वसावा, बारडोली\n१) ब्रजभूषणशरणसिंहः, कैसरगंज\n२) डा. सत्यपालसिंहः, बागपतम्\n३) वीरेन्द्रसिंहः, बलिया\n४) कुंवर पुष्पेन्द्रसिंहः चंदेलः, हमीरपुरम्\n१) स्वामी सुमेधानन्दः सरस्वती, सीकरम्\n२) सुभाषचंद्रः बहेडिया, भीलवाडा\n३) रामचरणः बोहरा, जयपुरम्\n४) भागीरथः चौधरी, अजयमेरुः\n१) डा. सुभाष सरकारः, बाङ्कुरा\n२) सुरेन्द्रजीतसिंहः अहलुवालिया, दुर्गापुरम्\n३) दिलीपः घोषः, मेदिनीपुरम्\n१) डा. हर्षवर्धनः, चांदनी चौक\n२) रमेशचन्द्रः विधूडी, दक्षिणदेहली\n३) मीनाक्षी लेखी, नवदेहली\n१) सुनीता दुग्गल, सिरसा\n२) डा.अरविंदः शर्मा\n१) निशिकांतः दुबे, गोड्डा\n२) संजयः सेठः, रांची\n१) भतृहरिः महताब, कटक\n२) प्रतापः शडङ्गी, बालासोर\n१) उन्मेशः पाटीलः, जळगांव\n२) गिरीशः बापटः, पुणे\n१) अश्विनीकुमारः चौबे, बक्सरम्\n२) अशोककुमारः यादवः, मधुबनी\n१) तीरथसिंहः रावतः, गढ़वालम्\n२) अजयः भट्टः, नैनीताल,\n१) श्रीपादः नाईकः, उत्तरगोवा\n१) दिलीपः सायकिया, मङ्गलदोई\n१) अनन्तः हेगडे, उत्तरकन्नडम्\nआतङ्किभ्यः आर्थिक साहाय्यलब्धिं निरुद्ध्य पाकिस्थानः प्रक्रमः स्वीकरणीयः इति भारतम्।\nनवदिल्ली> आतङ्कवादिभ्यः दीयमानां आर्थिकसाहाय्यलब्धिं निरुद्ध्य पाकिस्थानेन प्रक्रमः स्वीकरणीयः इति पाकिस्थानं प्रति भारतम् आवदत्। आतङ्वादिभ्यः सुलभतया लभ्यमानं आर्थिकसाहाय्यलब्धिं रोद्धुं प्रयतमानायाः फिनान्षियल् आक्षन् टास्क् फोर्स् (FTF) इति अन्तराष्ट्रसंस्थायाः निर्देशाः यथाकालं करणीयाः इति च भारतेन अभ्यर्थितम्। प्रक्रम स्वीकरणे विलम्बः चेत् प्रत्याघातान् स्वीकर्तुं सज्जा भवतु इति FTF संस्थया पकिस्थानाय पूर्वसूचना प्रदत्ता आसीत्। ओक्तोबर् मासात् पूर्वं पाकिस्थानेन निर्देशाः पालनीयाः। नो चेत् पाकिस्थानं श्यामसूचिकायां कल्पयिष्यते। एवं चेत् एवं चेत् आर्थिकसमस्यया मथ्यमानेन पाकिस्थानेन अन्ताराष्ट्रस्तरात् आर्थिकसाहाय्यं लब्धुं इतःपरं अधिकः क्लेशः अभिमुखीक्रियेत।\nकालेश्वरं जलसेचनयोजना रामर्पिता।\nहैदराबाद् > विश्वस्य बृहत्तमा विविधोद्देश्ययोजना इति परिगणिता तेलुङ्काना राज्यस्था 'कालेश्वरं जलसेचनयोजना' राष्ट्राय समर्पिता। ह्यः जयशङ्करभूपालपल्लि जनपदस्थे मेदिगद्दग्रामे समायोजिते कार्यक्रमे तेलुङ्कान - आन्ध्रयोः राज्यपालः ई एस् एल् नरसिंहः, तेलुङ्कानस्य मुख्यमन्त्री के चन्द्रशेखररावः, आन्ध्रप्रदेशस्य मुख्यमन्त्री वै एस् जगन्मोहन रेड्डी, महाराष्ट्रस्य मुख्यमन्त्री देवेन्द्र फड्नविसः इत्येते मिलित्वा योजनायाः उद्घाटनमकुर्वन्।\nराष्ट्रस्य जलसेचनयोजनानां चरिते अतिविशिष्टा भवत्येषा योजना प्रातिवेशिकराज्यानां केन्द्रसर्वकारस्य च अनुमतिं प्राप्य अतिशीघ्रं निर्माणं पूर्तीकृतम्। समुद्रतीरस्य इतरजलसेचनसुविधानां चाभावे गोदावरीनद्यां निर्मितः जलसञ्चयः तेलुङ्कानाराज्यस्य अनुग्रहाय वर्तते।\nजनसङ्ख्या - भारतं प्रथमस्थाने भविष्यति।\nन्यूयोर्क् > अष्टसंवत्सरेभ्यः परं भारतं जनसङ्ख्याक्रमे चीनम् अतिक्रम्येत इति यू एन् राष्ट्रतः आवेदनम्। इदानीं प्रथस्थाने चीनादेशः भवति। २०१९- २०५० कालेषु चीनस्य जनसङ्ख्यायां ३.१४ कोटि जनानां न्यूनता भविष्यति इति आवेद्यते। World population prospects 2019 इति आवेदने अस्ति ईदृशी सूचना।\n२०५० संवत्सरे विश्वजनसंख्या ७७० कोटीतः ९७० कोटि इति वर्धनं भविष्यति। तदा भारतेन सह नवराष्ट्रेषु भविष्यति जनसंख्यायाः अर्धभागः। भारतम् अतिरिच्य नैजीरियम्, पाकिस्थानम् कोङ्गो, एत्योपिय, टान्सानिय, इन्दोनेष्य, ईजिप्त्, अमेरिक्क इत्यादीनि राष्ट्राणि भवन्ति एते। तदानीं भारतस्य जनसंख्या द्विगुणिता भविष्यति। तथा मनुष्याणाम् आयुर्देर्घ्यं ७२.६तः ७७.१ इति भविष्यति।\nकांग्रेसदलस्य नेता अधीर रंजनः चौधरी ।\nकोल्कत्ताता > कांग्रेसेन पश्चिम बंगाले बहरामपुर-सांसदस्य अधीर रंजन चौधरेः नाम लोकसभायाः कृते प्रस्तावितम्। वार्ताहर-संस्थायाः अनुसारेण एकदिनात् पूर्वमेव कांग्रेसदलसभायां राहुल गांधिना नेतृत्वं कर्तुम् असमर्थतां प्रतिज्ञापितम्। यु पि ए अध्यक्षायाः सोणिया गान्धिनः गृहे आयोजिते उपवेशने आसीत् अधीर रंजन चौधरेः नामप्रस्तावः। पिसिसि दलस्य पूर्वाध्यक्षः आसीत् एषः। द्वितीये युपि ए सर्वकारस्य सभायां रेल् सहमन्त्री आसीत् एषः। १९९९तः प्रतिनिर्वाचने अनस्यूतं पञ्चवारं बहरान् पूर् मण्डलतः विजयीभूतः अस्ति एषः।\nस्वकीय-बाह्याकाशनिलयस्थापनाय भारतस्य ऐ ए स् आर् ओ।\nनवदिल्ली> भारतीय बाह्याकाशानुसन्धान संस्थया (इस्रो)स्वकीय बाह्याकाशनिलयस्थापनाय योजना सज्जीक्रियते। मानवं बाह्याकाशं प्रेषयितुं निश्चितं गगनयान योजनायाः सफलतानन्तरं बाह्याकाश निलयस्य निर्माणसंबन्धी नूतनी योजना सर्वकाराय समर्प्यते इति 'इस्रो' संस्थायाः निर्देशकः डा. के शिवः अवदत्। सूक्ष्मगुरुत्वबल (micro gravity) -परीक्षणाय लघूपकरणमपि विक्षिप्यते इति सः वार्तामाध्यमान् प्रति अवदत्।\nऐ एस् आर् ओ संस्थया सङ्कल्पितस्य बाह्याकाशनिलयाय २० 'टण्' भारः भविष्यति। अस्य निलयस्य भ्रमणपथः भौमोपरितलात् ४०० किलोमीट्टर् दूरे निश्चितः अस्ति। १५ तः २० दिनपर्यन्तम् अनुसन्धातृभ्यः अस्मिन् वासं कर्तुं शक्यते।\nषोपियान् प्रदेशे संघर्षः- द्वौ भीकरौ सेनया मारितौ।\nश्रीनगरम्> जम्मुकाश्मीरस्थ षोपियाने भीकरदलसुरक्षासेनयोः मिथः सङ्घर्षः प्रवृत्तःI द्वौ आतङ्किनौ सेनया निहतौ। अद्य मङ्गल वासरे उषसि अवनीरा मण्डले आसीत् सङ्घर्षः। प्रदेशस्मिन् आतङ्किनः छन्नः तिष्टन्तः इति गुप्तविवरणस्य आधारे सुरक्षासेनया अन्वेषणम् आरब्धम् । तदा निलीय स्थिताः आतङ्किनः सुरक्षासैनिकान् प्रति नालिकाशस्त्रं प्रयुक्तवन्तः। सन्दर्भेऽस्मिन् प्रवृत्ते परस्पर गोलिकाप्रहरे एव द्वौ आतङ्किनाै निहतौ। शस्त्राणि, विस्फोटक वस्तूनि च सेनया ग्रहीतानिI भीकरौ केषु आतङ्किदलेषु विद्यमानौ इति प्रत्यभिज्ञानं नाऽभवत्।\nरष्याराष्ट्रे सेतुः अप्रत्यक्षः अभवत्, चोरैः चोरितः इति आशङ्क्यते।\nसेन्ट् पीटेर्स् बर्ग्> अपहरणे विविध प्रकाराः दृष्टवन्तः वयम्। किन्तु रष्य राष्ट्रे जातम् विशेषापहरणवत् इतः पर्यन्तं विश्वे न जातम्। तत्र तस्करैः भीमाकारः उत्तरणसेतुः एव अपहृता। लोहभगानां चोराः स्यात् अस्य पृष्टतः इत्यस्ति आवेदनम्।\nभारतस्य विश्वचषकाश्वमेधाय विजयेन प्रारम्भः।\nसताम्टण् [इङ्लेण्ट्] > क्रिक्कट् क्रीडायां विश्वं जेतुं भारतस्य अश्वमेधः विजयारवेन प्रारब्धः। ह्यः अत्र 'रोस् बौल्' क्रीडाङ्कणे दक्षिणाफ्रिक्काराष्ट्रेण सह सम्पन्नायां भारतस्य प्रथमस्पर्धायां 'कोह्लिबलं' ६ क्रीडकैः विजयीभूतम्।\nनिश्चिते ५० प्रक्षेपचक्रे दक्षिणाफ्रिक्कादलेन २२७ धावनाङ्कानि समाहृतानि। तदनन्तरं कन्दुकताडनमारब्धवन्तः भारतक्रीडकाः चतुर्णां क्रीडकानां विनष्टेन ४७.३ प्रक्षेपचक्रैः विजयपदं प्रापुः।\nमन्त्रिपदनियोग स्वीकरणाय द्विचक्रिकायाम् समागतवान् भारतस्य स्वास्थ्यमन्त्री।\nनवदिल्ली> विश्व-द्विचक्रिका-दिनस्य प्राधान्यत्वात् आदर्शरूपो भूत्वा स्वस्य नियोगस्वीकरणाया द्विचक्रिकाम् आरुह्य आगतवान् मन्त्री। १७ तम लोकसभायां स्वास्थ्य-मन्त्रिपदे नियुक्तः डा. हर्षवर्धनः भवति एषः। स्वस्य गृहतः कार्यालयं प्रति कार्यालयतः गृहं प्रति प्रतिदिनं द्वि चक्रिकया गन्तुम् इच्छति इति सः अवदत्। जनानां मनसि स्वास्थ्यविषये चिन्ता उद्पादयितुम् अनेन शक्यते इत्यपि मन्त्री अवदत्। परिस्थित्यनुकूल यानं द्विचक्रिका एव भवति। तस्य विनोदः द्विचक्तिका चालनं च, इति टिट्वर् मध्ये तेन लिखितम्।\nनिपाविषाणुबाधासन्देहः - कश्चन एरणाकुले निरीक्षणे।\nराज्ये अतिजाग्रता। प्रतिरोधपदक्षेपाः अनुवर्तते।\nकोच्ची > केरले एरणाकुलं स्वदेशीयः कश्चन युवकछात्रः निपाविषाणुबाधसन्देहात् तीव्रसुरक्षायां तद्देशस्थे निजीयातुरालये निरीक्षणे वर्तते। पूनास्थात् देशीय विषाणुसंस्थानात् स्रवशोधनस्य फलमाकाङ्क्षते। तदनन्तरमेव निपाबाधायां स्थिरीकरणं लभेत।\nकिन्तु राज्ये विशिष्य एरणाकुले समीपजनपदेषु च प्रतिरोधप्रवर्तनेभ्यः सर्वाणि सज्जीकरणानि पूर्तीकृतानि। स्वास्थ्यविभागमन्त्रिण्यः के के शैलजायाः नेतृत्वे मन्त्रालयाधिकृतैः सह परिचर्च्य अवस्थाः अवलोकिताः। जनपदस्थेषु प्रधानातुरालयेषु 'ऐसोलेषन् विभागः' आरब्धः।\nशिक्षाक्षेत्रं समुन्नेतुम् उपराष्ट्रपतेः विचाराः\nनवदिल्ली> उपराष्ट्रपतिना एम् वेंकैया नायडुना अभिनवाय शिक्षानीतेरध्ययनाय, विश्लेषणार्थम्, तदधिकृत्य विस्तृत-परिचर्चार्थम् च जनाः अध्यर्थिताः। विषये कथङ्कारकमपि त्वरित-निष्कर्ष-प्रतिपादनममुना नोचितं प्रख्यापितम्। गतदिने विशाखापत्तननगरे समायोजिते एकस्मिन् कार्यक्रमे उपराष्ट्रपतिना निगदितं शिक्षाक्षेत्रेण सम्बद्धाः सर्वेsपि पक्षाः सविस्तरं परिचर्च्योपस्थापनीयाः। शिक्षाक्षेत्रं समुन्नेतुं छात्राणां पुस्तकभारे नैपुण्युत्पादोन्मुखपाठ्यक्रमनिर्माणाय, विद्यालयेषु क्रीडासंवर्धनाय, नैतिकता प्रभावोत्पादनक्षमता-समन्वितायै, छात्रेषु तर्कपूर्णशक्त्युत्पादन-क्षमता-युतायै पाठ्यक्रम-रचनायै अपि च ऐतिहासिकघटनानां स्वतन्त्रतासेनानीनां च योगदानं वर्णनीयान् विषयान् अवधार्यैव पाठ्क्रम-निर्माणमसौ महत्वपूर्णं व्यज्ञापयत्।\nगृहमन्त्रिणा नवदिल्लिस्थिते राष्ट्रियरक्षिस्मारके वीरभटेभ्यो श्रद्धाञ्जलिः समर्पितः\nनवदिल्ली> गृहमन्त्रिणा अमितशाहेन विगतेह्नि नवदिल्लिस्थिते राष्ट्रियरक्षिस्मारके राष्ट्रसेवायै वीरतङ्गतेभ्यः चतुस्त्रिंशत्सहस्राधिकेभ्यो वीरभटेभ्यो श्रद्धाञ्जलिः समर्पितः। श्रीशाहेन निगदितं यत् भारतम् एतेषामारक्षिणां बलिदानेन सुरक्षितं वर्तते। स्मारकमिदं वीराक्षिणां सम्माने निर्मितम्। प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी गचवर्षे ऑक्टूबरमासस्य एकविंशे आरक्षिस्मारकदिवसावसरे स्मारकम् उदघाटयत्।\nजम्मुकाश्मीरे ५ मासाभ्यन्तरे सुरक्षासेनया १०१ आतङ्किनः निहताः\nनवदिल्ली> संवत्सरेस्मिन् जनवरिमासतः मेय् मासपर्यन्तं पञ्चमासाभ्यन्तरे सुरक्षासेनया १०१ आतङ्किनः निहताः। गणनाङ्कः सेनया बहिः प्रकाशितः। १०१ आतङ्किषु २३ विदेशीयाः ७८ प्रादेशिकाः च अन्तर्भवन्ति। विगतः मार्च् मासतः ५० युवानः विविधेषु आतङ्कपरिपोषण-केन्द्रेषु प्राप्ताः इति गणितद्वारा सेनया व्यक्ततया आवेदितम्। किन्तु आतङ्किदलसमाहरणं कुर्वन्तं प्रत्यभिज्ञाय नाशं कर्तुं प्रयतते सेनया।\nकाश्मीरस्य आतङ्कवादं समापयितुं नूतनमार्गाः अन्विष्यन्ते सेनया। तरुणेभ्यः तेषां कुटुम्बेभ्यः विशेषतया शिक्षां प्रदातुम् इदानीं सेनया आलोच्यते।\n-पुरुषोत्तमशर्मा, नव दिल्ली।\nपटना> बिहारराज्ये मुख्यमन्त्री नीतीशकुमारः अद्य स्वीये मन्त्रिमण्डले विस्तारं करिष्यति। राज्यस्य त्रयाणां मन्त्रिणां पदत्यागानन्तरम् इमानि पदानि रिक्तानि सञ्जातानि। पदत्रये नूतनविधायकानां मन्त्रित्वेन चयनं सम्भविष्यति। अवधेयमस्ति यत् अचिरमेव सम्पन्नेषु लोकसभानिर्वाचनेषु विजयानन्तरं राजीवरञ्जनसिंहः पशुपतिकुमारपारसः अथ च दिनेशचन्द्रयादवः स्वपदत्यागं कृतवन्तः।
