8।3।27 - नपरे नः\n8।3।27 नपरे नः\nनपरे नः 🔊\nनपरे (सप्तम्येकवचनम्) , नः (प्रथमैकवचनम्)\nमः 8।3।23 (षष्ठ्येकवचनम्) , वा 8।3।26 (अव्ययम्) , हे 8।3।26 (सप्तम्येकवचनम्)\nपदस्य मस्य नपरे हे नः\nपदान्तमकारस्य नपरे हकारे परे विकल्पेन नकारादेशः भवति ।\n"पदान्त म् + ह्न्" अस्याम् स्थितौ पदान्तमकारस्य विकल्पेन नकारादेशः भवति इत्यर्थः । विकल्पाभावे मोऽनुस्वारः 8।3।23 इत्यनेन मकारस्य अनुस्वारादेशः भवति ।\nयथा - किम् ह्नुते → किन्ह्नुते, किं ह्नुते ।\nज्ञातव्यम् - अस्मिन् सूत्रे "नपरः" एतत् हकारस्य विशेषणम् अस्ति । नकारः यस्मात् परः, सः नपरः - इत्यर्थः । अतः अनेन सूत्रेण सः एव हकारः गृह्यते, यस्मात् परः नकारः अस्ति । इत्युक्ते, "ह्न्" इत्यस्य हकारस्यैव ग्रहणम् अनेन भवति ।\nनकारपरे हे परतः मकारस्य वा नकारादेशः भवति। किन् ह्नुते, किं ह्नुते। कथन् ह्नुते, कथं ह्नुते।\nनः परो यस्मादिति बहुव्रीहिः। परग्रहणं नकारपरे यथा स्यादित्येवमर्थम्, अन्यथा हि `ने नः` इत्युच्य माने नकार एव केवले परतो विज्ञायेत, न इति निमित्तान्तरोपादनाद्? हे इत्यस्य निवृत्तिः? नैतदस्ति; एवं हि वचनमिदमनर्थकं स्यात्। कृते ह्रनुत्त्वारे नकारे परतः `अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः` 8।4।58 इत्यनेन नकारः सिध्यति? सत्यम्; विकल्पार्थमेतत्। अत्र हि यदानेन नकारो न क्रियते, तदा वचनसामथ्र्यात्? परसवर्णो न भवतीति विकल्पः सिध्यति। तस्मात्? परग्रहण कर्त्व्यम्--नपरे हकारे यथा स्यात्, केवले मा भूदिति। `किन्? ह्नुते` इति। `ह्नुङ्? अपनयने`; (धातुपाठः-1082), अदादित्वाच्छपो लुक्। इह केचिच्चोदयन्ति--न इति प्रतिषेधः कस्मान्न विज्ञायत इति? एतच्चायुक्तम्; सविसर्गस्य पाठात्? प्रतिषेधवाचिनश्च नकारस्य विसर्गानुपपत्तेः। अथाप्यविसर्गः पठते? एवमप्ययुक्ता प्रतिषेधाशङ्का; प्राप्त्यभावात्॥\nनपरे हकारे मस्य नः स्याद्वा । किन्ह्नुते । किंह्नुते ॥\nनपरे नः - नपरे नः । "हे" इति "वे॑-तिम" इति चानुवर्तते । नः परो यस्मादिति विग्रहः । तदाह  -  नपरे इति । किन्ह्नुते इति । "ह्नुङ्-अपनयने" मस्य नत्वे रूपम् । तदभावे मोऽनुस्वारः ।\nनपरे नः - नपरे । अयमपि बहुव्रीहिरेव ।हे॑ इति त्वनुवर्तते, तदाह  -  नपरे हकारे इति ।
