4।4।57 - प्रहरणम्\nअस्य 4।4।51 (षष्ठ्येकवचनम्) , तत् 4।4।51 (प्रथमैकवचनम्)\n"तदस्य प्रहरणम्" (इति) समर्थानां प्रथमात् परः ठक् प्रत्ययः\n"अस्य प्रहरणम्" अस्मिन् अर्थे प्रथमासमर्थात् ठक् प्रत्ययः भवति ।\nप्रहरणम् इत्युक्ते शस्त्रम् । प्रथमासमर्थात् प्रहरणवाचिशब्दात् "अस्य अस्ति" अस्मिन् अर्थे ठक्-प्रत्ययः भवति । यथा -\n1. दण्डः प्रहरणम् अस्य सः दाण्डिकः । दण्ड + ठक् → दाण्डिक ।\n2. चक्रं प्रहरणम् अस्य च चाक्रिकः ।\n3. धनुः प्रहरणम् अस्य सः धानुष्कः । प्रक्रिया इयम् -\nधनुस् + ठक् [यद्यपि प्रातिपदिकस्य दृश्यरूपम् "धनुष्" इति अस्ति, तथापि आदेशप्रत्यययोः 8।3।59 इत्यनेन विधीयमानं "षत्वम्" त्रिपादीकार्यम् अस्ति , अतः अत्र असिद्धम् ज्ञातव्यम् ।]\n→ धनुस् + क [इसुसुक्तान्तात् कः 7।3।51 इति ठकारस्य ककारादेशः]\n→ धानुस् + क [किति च 7।2।118 इति आदिवृद्धिः]\n→ धानुरुँ + क [स्वादिष्वसर्वनामस्थाने 1।4।17 इति अङ्गस्य पदसंज्ञा । ससजुषो रुँः 8।2।66 इति पदान्तसकारस्य रूँत्वम् ]\n→ धानुः + क [खरवसानयोर्विसर्जनीयः 8।3।14 इति विसर्गः]\n→ धानुष् + क [इणः षः 8।3।39 इति विसर्गस्य षकारः]\nज्ञातव्यम् - प्राग्दीव्यतीय-अधिकारे तदस्यां प्रहरणम् इति क्रीडायां णः 4।2।57 इति कश्चन अर्थः विधीयते । अस्मिन् अर्थे प्रहरणवाचिशब्दात् क्रीडायाः निर्देशं कर्तुम् "ण"-प्रत्ययः भवति । यथा - दण्डं प्रहरणम् अस्यां क्रीडायाम् सा दाण्डा क्रीडा । वर्तमानसूत्रे तु प्रहरणधारिणः निर्देशः क्रियते, न तु क्रीडायाः । यथा, दण्डं प्रहरणम् अस्य राज्ञः सः दाण्डिकः राजा । द्वावपि अर्थौ भिन्नौ स्तः एतत् स्मर्तव्यम् ।\nतदस्य इत्येव। तदिति प्रथमासमर्थादस्य इति षष्ठ्यर्थे ठक् प्रत्ययो भवति, यत्तत् प्रथमासमर्थं प्रहरणं चेत् तद् भवति। असिः प्रहरणम् अस्य आसिकः। प्रासिकः। चाक्रिकः धानुष्कः।\n`धानुष्कः` इति। कादेशः `इणः षः` 8।3।39 इति विसर्जनीयस्य षत्वम्॥\nप्रहरणमायुधम्, प्रह्रियतेऽनेनेति कृत्वा । धानुष्क इति । पूर्ववत् कादेशः, ठिणः षःऽ इति विसर्जनीयस्य षत्वम् ॥\nतदस्येत्येव । असिः प्रहरणमस्य आसिकः । धानुष्कः ॥\nप्रहरणम् - प्रहरणम् ।तदस्ये॑त्येव । प्रहरणवाचिनः प्रथमान्तात्तदस्येत्यर्थे ठगित्यर्थः । प्रह्यियतेऽनेनेति प्रहरणम्ायुधम् । धानुष्क इति । धनुः प्रहरणमस्येति विग्रहः । उसन्तात्परत्वाट्ठस्य कः । "इणः षः" इति षः ।\nप्रहरणम् - प्रहरणम् । प्रह्यियते अनेनेति प्रहणमायुधम् । धानुष्क इति ।इसुसुक्तान्तात्कः॑ ।इणः षः॑इति विसर्गस्य षः ।
