4।4।23 - चूर्णादिनिः\nचूर्णात् (पञ्चम्येकवचनम्) , इनिः (प्रथमैकवचनम्)\n"तेन संसृष्टे" इति चूर्णात् इनि\n"संसृष्टम्" अस्मिन् अर्थे तृतीयासमर्थात् चूर्णशब्दात् "इनि"प्रत्ययः भवति ।\n"संसृष्टम्" इत्युक्ते एकीकृतम् । यत्र एकीकरणस्य साधनम् "चूर्णम्" अस्ति, तत्र एकीकृतस्य पदार्थस्य निर्देशं कर्तुम् "चूर्ण"शब्दात् इनिप्रत्ययः भवति । यथा -\n→ चूर्ण + इनि\n→ चूर्ण् + इन् [यस्येति च 6।4।148 इति अकारलोपः]\nज्ञातव्यम् - "इनि" प्रत्यये अन्तिमः इकारः इत्संज्ञकः नास्ति, यतः तस्य इत्संज्ञायाः किमपि प्रयोजनम् न । अत्र अयम् इकारः उच्चारणार्थः उक्तः अस्ति । यदि आचार्यः केवलम् "इन्" प्रत्ययम् अवदिष्यत्, तर्हि अन्तिमनकारस्य हलन्त्यम् 1।3।3 इत्यनेन इत्संज्ञा, ततः लोपः च अभविष्यत् । तत् तथा मा भूत्, अतः अत्र अन्ते इकारः स्थापितः अस्ति ।\nचूर्णशब्दादिनिः प्रत्ययो भवति संसृष्ते। ठको ऽपवादः। चूर्णैः संसृष्टाः चूर्णिनो ऽपूपाः। चूर्णिनो धानाः।\nननु च चूर्णेन ये संसृष्टास्तेषां चूर्णमस्ति, तत्र मत्वर्थीयेनैवेनिना सिद्धमिति तदपार्थकमिदम्? नैतत् ; अस्तिविवक्षायां मत्वर्थीयेन सिद्धं स्यात्, संसृष्टविवक्षायां पुनर्न सिध्यति, त हि ठक् स्यात्। ठको बाधनार्थत्वे कुतोऽस्यानर्थक्यम्॥\nचूर्णए ये संसृष्टास्तेषां चूर्णमस्तीति मत्वर्थीयेनैवेनिना सिद्धम् ? सत्यम् ; तद्रूपविवक्षायां सिद्धम् । संसर्गविवक्षायां तु ठक् प्राप्नोति । अनभिधानं तु दुर्ज्ञानम् ॥\nचूर्णैः संसृष्टाश्चूर्णिनोऽपूपाः ॥\nचूर्णादिनिः - चूर्णादिनिः ।संसृष्टमित्यर्थे तृतीयान्ता॑दिति शेषः ।\nचूर्णादिनिः (1761) (ःथ्द्य;निप्रत्ययाधिकरणम्) (सूत्रप्रत्याख्यायकभाष्यम्) अयं योगः शक्योऽवक्तुम्। कथं चूर्णी, चूर्णिनौ, चूर्णिन इति? इनिनैतन्मत्वर्थीयेन सिद्धम्।।
