अस्मिन् संसारे भिन्न प्रकृतिमन्तः मनुष्याः सन्ति। सज्जनाः दुर्जनाः च। ये सन्मार्गम् अनुसरन्ति, सदाचारं पालयन्ति, सदैव परेषां हिंतु चिन्तयन्ति, ते सज्जनाः स्वजीवनं परोपकारार्थं यापयन्ति। किन्तु अस्मिन् दुर्जनानां संख्या अधिका। दुर्जनाः सदैव परेषाम् अहितं चिन्तयन्ति, दुर्व्यवहारन्ति, कुकर्माणि कुर्वन्ति, किन्तु दुर्जनाः स्वार्थाय परहितं निघ्नन्ति।
अस्माकं प्राचीना परम्परा शिक्षयति, यत् 'ऋजुनैव वर्मना वर्तते।' महापुरुषाणाम् अपि एतदेव कथनम्। महात्मा गांधी महोदयेन अपि कथितं यत् त्वां कोऽपि मारयति, तर्हिं तं न मारय, अपि तुं प्रति अपरं कपोलं कर्त्तव्यम्। हिंसायाः उत्तरं अहिंसाया दातव्यम् इति तस्य कथनमासीत्।
मधुरव्यवहारेण अपि दुर्जनाः सदाचारं न व्यवहरन्ति। यथा भुजङ्गानां पयः पानेन विषं वर्धते तथा दुर्जनान् सद्व्यवहारं विषवर्धनमेव। यथा कण्टकेन एव कण्टकं नश्यति,तथा दुर्जनाः अपि दण्डेन एव वशीभवन्ति। महाभारते व्यासेनापि उक्तं 'यस्मिन् यथा वर्तते तस्मिन् तथा वर्तितव्यं स धर्मः। इमां नीतिमनुसृत्य पाण्डवैः कौरवाः हृताः। महाकविना हर्षेणापि उक्तं, 'आर्जव हि कुटिलेषु न नीतिः।' दुष्टान प्रति दुष्टव्यवहारः इयमेव नीतिः प्रभुरामचन्द्रेणपि इमां नीति मनुसृत्य रावणस्य वधः कृतः। यदि रामायण-महाभारतकाले अपि एषा नीतिः स्वीकृताः तर्हि सम्प्रति कलियुगे कि कथनम्?
