5।3।87 - संज्ञायां कन्\n5।3।87 संज्ञायां कन्\nह्रस्वे प्रातिपदिकात् संज्ञायां कन्\n"ह्रस्व" इत्यस्य विशेष्यरूपेण विहितात् प्रातिपदिकात् संज्ञायां गम्यमानायां स्वार्थे "कन् " प्रत्ययः भवति ।\n"ह्रस्व" (यत् दीर्घः नास्ति तत्, short) इत्यस्य विशेष्यरूपेण विहितं यत् प्रातिपदिकम्, तस्मात् ह्रस्वे 5।3।86 इत्यनेन क-प्रत्यये प्राप्ते संज्ञायाः विषये तं बाधित्वा कन्-प्रत्ययः भवति ।\n1. ह्रस्वः वंशः (= bamboo cane) इत्येव = वंश + कन् → वंशकः । A वंशक is a term given for a small bamboo cane.\n2. ह्रस्वः वेणुः (= flute) इत्येव = वेणु + कन् → वेणुकः । A वेणुक is a term given for a small flute.\n3. ह्रस्वः दण्डः इत्येव = दण्ड + कन् → दण्डकः । A दण्डक is a term given for a small दण्ड . (rod)\nस्मर्तव्यम् - "क" तथा "कन्" प्रत्ययाभ्याम् उभाभ्यां समानमेव रूपं जायते, परन्तु द्वयोः रूपयोः स्वरभेदः विद्यते । "क" प्रत्ययान्तशब्दानाम् अन्तिमः अकारः आद्युदात्तश्च 3।1।3 इत्यनेन उदात्तसंज्ञकः अस्ति । परन्तु "कन्" प्रत्ययान्तशब्दानाम् विषये तु प्रथमः स्वरः ञ्नित्यादिर्नित्यम् 6।1।197 इत्यनेन उदात्तसंज्ञकः भवति । एतत् भेदम् स्पष्टीकर्तुम् एव अत्र "कन्" इति प्रत्ययः विशिष्टरूपेण प्रोक्तः अस्ति ।\nह्रस्वे इत्येव। ह्रस्वत्वहेतुका या संज्ञा तस्यां गम्यमानायां कन्प्रत्ययो भवति। पूर्वस्य अयम् अपवादः। वंशकः। वेणुकः। दण्डकः।\nकुतूरित्यावपनस्याख्येति। यद्यप्यावपनमात्रस्याख्या, तथापि डुपच्प्रत्ययान्तस्वभावादुक्तम्--चर्ममयं स्नेहबाजनमुच्यत इति ॥\nह्रस्वहेतुका या संज्ञा तस्यां गम्यमानायां कन् । पूर्वस्यापवादः । वंशकः । वेणुकः ॥\nसंज्ञायां कन् - संज्ञायां कन् । वंशक इति । ह्यस्वस्य वेणुजातिविशेषस्य नाम ।
