संस्कृतभाषायां नीतिविषयकं विपुलं साहित्यं वर्तते। सदाचारस्य शिक्षया नीतिः मानवान् उन्नतान् करोति। नीतिः क्वचित् कथारूपेण प्रकाश्यते, क्यचित् पद्यरूपेण। नत्ं कथात्मको नीतिग्रन्थः अस्ति। नीतिशकं, चाणक्यनीतिदर्पणः, विदुरनीतिः एवमादयः कथाः पद्यात्मकाः। सर्वेऽपि ते मानवस् प्रगतिमुपदिशान्ति। तैः मानवः विचारपूर्वकं वकीयं मार्ग निश्चित्य सत्कार्य कृत्वा उन्नतो भवति, समाजस्य हिताय उपयोगी च जायते। प्रस्तुते पाठे भर्नहरिकृतस्य नीतिशतकस्य सरलानि पद्यानि संकलितानि सन्ति)
संधि विच्छेद : सुखमाराध्यः = सुखम् + आराध्यः। सुखतरमाराध्यते = सुखतरम् +आराध्यते। ब्रह्मापि = ब्रह्मा + अपि ।
अन्वय : अज्ञः सुखम् आराध्यः (च) विशेषज्ञः सुखतरम् आराध्यते (परम्) ज्ञान लव दुर्विदग्धं नरं ब्रह्मा अपि न रञ्जयति।
आथ विच्छेद : यथेष्टम = यथा +इष्टम्। अघोंव = अद्य + एव। मरणमस्तु = मरणम् + अस्तु। युगान्तरे= युग + अन्तरे।
अन्वय : विपदि धैर्यम् अथ अभ्युदये क्षमा सदसि वाक्पटुता युद्धि विक्रमः च यशसि अभिरुचिः श्रुतौ व्यसनं इदं महात्मनाम् प्रकृतिसिद्धम् हि (भवन्ति)।
उत्तर- (क) येषां न विद्या, न तपः न दानं, न शीलं, न गुणः न घर्मः, च भवन्ति ते मनुष्यरूपेण मृगाश्चरन्ति।
