धीरा॑ । तु । अ॒स्य॒ । म॒हि॒ना । ज॒नूंषि॑ । वि । यः । त॒स्तम्भ॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । चि॒त् । उ॒र्वी इति॑ ।
वरुणं शीघ्रं दिदृक्षमाण ऋषिरनया वितर्कयति । उतेति विचिकित्सायाम्। "उत किं "स्वया "तन्वा स्वीयेनात्मीयेन शरीरेण "सं "वदे सहवदनं करोमि । आहो स्वित् "तत् तेन वरुणेन सह संवदे । "कदा "नु कदा खलु "वरुणे देवे "अन्तः "भुवानि अन्तर्भूतो भवानि । वरुणस्य चित्ते संलग्नो भवानीत्यर्थः । अपि च "मे मदीयं "हव्यं स्तोत्रं हविर्वा "अहृणानः अक्रुध्यन् वरुणः "किं केन हेतुना "जुषेत सेवेत "सुमनाः शोभनमनस्कः सन्नहं "कदा कस्मिन्काले "मृळीकं सुखयितारं वरुणं "अभि "ख्यं अभिपश्येयम्।।२।।
हे वरुण तदेनः पापं पृच्छे त्वां पृच्छामि दिदृक्षु छान्दसः सुलोपः द्रष्टुमिच्छन्नहं येन पापेन हेतुना त्वदीयैः पाशैर्बद्धोस्मि पृष्टः सन्तत्पापं कथय अहं विपृच्छं विविधं प्रष्टुं चिकितु- षो विदुषोजनान् उपो एमि उपागाम् ते कवयश्चित् क्रान्तदर्शिनो जनाश्च मे मह्यं समानमित् समानमेव एकरूपमेव आहुः अकथयन् यदाहुस्तदाह हे स्तोतः तुभ्यं अयं ह अयमेव वरुणोहृणीते कुध्यतीति अतः क्रोधं परित्यज्य अस्मान्पाशेभ्यो मोचय ।। ३ ।।
हे वरुण पित्र्या पितृतः प्राप्तानि नोस्मदीयानि द्रुग्धानि द्रोहान् बन्धनहेतुभूतान् अव- सृज विमुञ्च अस्मत्तो विश्लेषय वयं च या यानि द्रोहजातानि तनुभिः शरीरैः चकृम कृतवन्तः स्म तानि च अवसृज । हे राजन्राजमान वरुण पशुतृपं न तायुं स्तैन्यप्रायश्चित्तं कृत्वा अवसाने घासादिभिः पशूनां तर्पयितारं स्तेनमिव दात्रोरज्जोर्वत्सं न वत्समिव च वसिष्ठं मां बन्धकात्पापादवसृज विमुञ्च ।। ५ ।।
हे वरुण सः स्वोदक्षः पुरुषस्य स्वरूपवद्बलं पापपवृत्तौ कारणं न भवति किं तर्हि श्रुतिः स्थिरा उत्पत्तिसमय एव निर्मिता दैवगतिः कारणम् । ध्रुगतिस्थैर्ययोरिति धातुः। सा च ध्रुतिः वक्ष्यमाणरूपासुरा प्रमादकारिणी मन्युः क्रोधश्च गुर्वादिविषयः सन् अनर्थहेतुः बिभीदकः द्यूतसाधनोक्षः स च द्यूतेषु पुरुषं प्रेरयन्ननर्थहेतुर्भवति अचित्तिः अज्ञानं अविवेककारणं अत ईदृशी दैवक्लृप्तिरेव पुरुषस्य पापप्रवृत्तौ कारणम् अपि च कनीयसः अल्पस्यहीनस्य पुरुषस्य पापप्रवृत्तौ उपारे उपागते समीपे नियंतृत्वेनस्थितः ज्यायानधिकः ईश्वरोस्ति स एव तं पापे प्रवर्तयति तथा चाम्नातम् - एष त्ये वा साधुकर्मकारयति तं यमधोनिनीषत इति । एवं च सति स्वप्नश्चन स्वप्नोपि अनृतस्य पापस्य प्रयोता प्रकर्षेण मिश्रयिता भवति इदिति पूरकः स्वप्ने कृतैरपि कर्मभिर्बहूनि पापानि जायन्ते किमु वक्तव्यं जाग्रतिकृतैः कर्मग्निः पापान्युत्पद्यन्त इति । अतो ममापराधो दैवागत इति हे वरुण त्वया क्षन्तव्य इति भावः ।। ६ ।।
