आकृतिः, स्त्री, (आक्रियते इयं गौरयं अश्वः इति व्यज्यतेऽनया । आङ् + कृ + क्तिन् ।) रूपं । शरीरं । जातिः । इति मेदिनी ॥ (यथा शाकु न्तले प्रथमाङ्के । "किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनां" ॥ न्यागमते सामान्यं, जातिः । "आकृतिर्जाति- लिङ्गाख्या" । इति न्यायसूत्रम् । जातिलिङ्ग- मित्याख्या यस्याः जातेर्गोत्वादेर्हि सास्नादिसंस्थान- विशेषो लिङ्गम् । तस्य च परम्परया द्रव्यवृत्ति- त्वम् । जातिद्रव्यासमवायिकारणतावच्छेदिकालिङ्गं धर्म्मो यस्याः सा इत्यर्थः इति कश्चित् ॥)
"येनोच्चारितेन सास्रा-लाङ्गूलककुदखुरविषाणिनां संप्रत्ययो भवति स शब्दइति" अनाकृतिः संज्ञा आकृतिमन्तः संज्ञिन" इति।
"लोकेऽपि ह्याकृतिमतो मांसपिण्डस्य देवदत्त इति संज्ञाक्रियते" इति च महाभा॰। गौतमेन तु इतरपक्षनिरा-करणेन त्रयाणामेव शक्यार्थत्वमुररीकतं यथा।
