१) नारायणारुणरुचिप्रसरा = नारायणः = सूर्यः, अरुणः = रक्तवर्णः, रुचिः = किरणः, प्रसरा = विकीर्णा । अरुणा च रुचिः च = अरुणरुचिः, नारायणस्य अरुणरुचिः = नारायणारुणरुचिः, तस्याः प्रसरः = नारायणारुणरुचिप्रसरः, नारायणारुणरुचिप्रसरः यस्याः सा = नारायणारुणरुचिप्रसरा, इदं ऐन्द्री दिग् इत्यस्य विशेषणम् । ध्येयः सदा सवितृमण्डलमध्यवर्त्ती नारायणः इति आदित्यहृदये सूर्यमण्डलमध्यवर्ती नारायणः इत्युक्तत्वात् सूर्यः एव नारायणः । स यश्चायं पुरुषो यश्चासौ आदित्ये इति श्रुतेः आदित्ये वर्तमानः नारायणः । नित्यानन्दं निरानन्दं सूर्य्यमण्डलमध्यगम् इति कालिकापुराणवचनात् च सूर्यमण्डलमध्यवर्तित्वात् सूर्यरूपः नारायणः । अर्च्चयन् पूजयन् देवं जपेच्च रविमण्डले । आदित्यमण्डले देवं ध्यात्वा विष्णुमुपैति तम् ॥ इति विष्णुपुराणोक्त्या च आदित्यः नारायणः ।
२) ऐन्द्री = इन्द्रस्य इयम् अथवा इन्द्रो देवता अस्याः = ऐन्द्री ।
३) तारावली = ताराणाम् आवली = तारावली, नक्षत्रसमूहः इत्यर्थः ।
४) मन्दम् = क्रियाविशेषणमिदम्, मन्दम् उपयाति इत्यर्थः ।
५) मुखरितानि = ऊषसुषिमुष्कमधो रः (५-२-१०७) इति सूत्रे रप्रकरणे खमुखकुञ्जेभ्य उपसङ्ख्यानम् इति वार्त्तिकेन मुखम् अस्य अस्ति इति मुखरः = शब्दायमानः इत्यर्थः । मुखर इव आचरितः मुखरितः । अर्थः तु शब्दायमानः एव ।
(Translation by the Great Scholar & Linguist Brahmasri Ganeshan @vezhamukhan)
