अलसः - अकर्मण्यः - आलसी, कारुणिकः - दयालुः - दयावान, दुर्गतेभ्यः-निर्धनेभ्यः - संकटगस्तों को, प्रत्यहम् - प्रतिदिनम् - प्रतिदिन, रिपुः - अरिः -शत्रु, जाठरेण - उदरसम्बद्धेन - उदर से सम्बद्ध ।
प्रमादः। यदि भवति तदालसपुरुषाणां परीक्षां कुर्मः इति परामृश्य प्रसुप्तेषु अलसशालायां तन्नियोगिपुरुषाः वह्नि दापयित्वा निरूपयामासुः।
कृत्रिममालस्यम् - स्वनिर्मितम् आलस्यम् - बनावटी आलस्य, बहुद्रव्यव्ययम् अधिकधनव्ययः अधिक धन का खर्च, परामृष्टम् - विचारितम् - विचार किया गया, बुद्ध्या मत्या - बुद्धि से, प्रमादः - आलस्यम् - आलस्य, परामृश्य - विचार्य - विचार करके ।
तथा धार्मिको नास्ति य इदानीं जलार्वासोभिः कटैस्मिान् प्रावृणोति ? चतुर्थेनोक्तम् - अये वाचालाः। कति वचनानि वक्तुं शक्नुथ ? तूष्णीं कथं न तिष्ठथ ?
5 . उदाहरणम् अनुसृत्य क्रियापदानि लिखत - उदाहरणम् प्रश्न : ददाति इत्यस्य प्रेरणार्थके..... क्रियापदं भवति ।
6 . उदाहरणम् अनुसृत्य प्रश्ननिर्माण क्रियताम् - उदाहरणम् - वीरेश्वर : कारुणिक : मन्त्री आसीत् । प्रश्न : - वीरेश्वरः कीदृशः मन्त्री आसीत् ?
कथनस्य तात्पर्यम् अस्ति शरीरे स्थितः शत्रु : आलस्यम् अस्ति । मनुष्यशरीरे आलस्यशत्रु विनाशाय उद्यमः ( परिश्रमः ) नाम मित्रम् अपि अस्ति । सम्प्रति विद्यार्थी स्वयमेव चिन्तयतु । मनुष्यः यदि जीवने उन्नति विकास वा इच्छति तर्हि आलस्यं त्यक्त्वा उद्यमं करोतु ।
(ग)एका गोष्ठी करणीया , यत्र आलस्यकारणात् जायमानानां हानीनां चर्चा करणीया । पुनश्च परिश्रमबलेन एकः निर्बल : निर्धनः निर्विद्यश्च केन प्रकारेण सबलः सधनः , सविद्यश्व अभवत् इति प्रकारकं कथानकं कथनीयम् ।
