"यः "देवः दानादिगुणयुक्त इन्द्रः "परावतः परावताद्दूरात् द्युलोकादागत्य "नः अस्माकं "सखित्वनाय सखित्वाय "मामहे धनानि प्रददौ । मंहतेर्दानकर्मण एतद्रूपम् । यद्वा । अस्माभिः पूज्यते । 'मह पूजायाम् ' । अस्माच्छान्दसः कर्मणि लिट् । उत्तरार्धर्चः प्रत्यक्षकृतः । हे इन्द्र "दिवो "न "वृष्टिं दिवः सकाशाद्वृष्टिमिव "प्रथयन् अस्मदीयानि धनानि विस्तारयन् यस्त्वं "ववक्षिथ अस्मान् वोढुमिच्छसि तादृशं त्वां स्तौमीति शेषः ।।
हे "प्रवृद्ध प्रकर्षेण महन् हे "सत्पते सतामनुष्ठातॄणां पालयितरिन्द्र "सहस्रं सहस्रसंख्याकान् "महिषान् । महन्नामैतत् । महतोऽसुरान् वृत्रादीन् "यदि यदा "अघः अवधीः । हन्तेश्छान्दसमेतद्रूपम् । यद्वा ।' घस्लृ अदने ' । लुङि सिपि ' मन्त्रे घस ' इति च्लेर्लुक् । "आदित् अनन्तरमेव हे इन्द्र "ते तव "इन्द्रियं वीर्यं "महि महद्बहुलं सत् "प्र "वावृधे प्रकर्षेण वर्धते ।।
"विप्राः मेधाविनः "उक्थवाहसः उक्थानां शस्त्राणां वोढारः प्रापयितारः "आयवः मनुष्याः "यम् इन्द्रम् "अभिप्रमन्दुः अभि प्रकर्षेण मादयन्ति ।। मदेर्व्यत्ययेन परस्मैपदम् । ' द्विर्वचनप्रकरणे छन्दसि वा ' ( का. ६. १. ८. १) इति वचनात् द्विर्वचनाभावः ।। तस्येन्द्रस्य "आसनि आस्ये । ' पद्दन्' इत्यादिना आस्यशब्दस्य आसन्नादेशः । "घृतं "न घृतमिव शुद्धं "पिप्ये सेचनेन वर्धये । प्यायतेश्छान्दसो लिट् । लिड्यङोश्च' इति पीभावः । किं तत् । हविः। "ऋतस्य यज्ञस्य संबन्धि "यत् सोमलक्षणं हविरस्ति तदित्यर्थः ।।
हे "इन्द्र "विष्णवि विष्णौ पानार्थमागते सत्यन्यदीये यागे "सोमं "यत् यदि तेन विष्णुना सार्धं पिबसि । "यद्वा यदि च "आप्त्ये अपां पुत्रे "त्रिते एतत्संज्ञे राजर्षौ यजमाने सोमं पिबसि । "घ इति पूरणः । "यद्वा यदि च "मरुत्सु च सोमपानायागतेष्वन्यदीये यज्ञे "मन्दसे माद्यसि । तथाप्यस्मदीयैरेव "इन्दुभिः सोम "सं सम्यक् माद्य ।।
हे "शक्र शक्तेन्द्र "परावति परागते दूरदेशे "समुद्रे समुन्दनशीले सोमे । "अधि सप्तम्यर्थानुवादी । "यद्वा यदि वा "मन्दसे माद्यसि तथापि "अस्माकमित् अस्माकमेव सोमे अभिषुते सति "इन्दुभिः सोमरसैः "सं "रण सम्यग्रमस्व ।।
हे ऋत्विग्यजमानाः "वः युष्माकम् "अवसे रक्षणाय "देवंदेवम् "इन्द्रमिन्द्रं दानादिगुणयुक्तम् । इन्द्रो बहुषु देशेषु युगपत्प्रवृत्तेषु यागेषु तत्र तत्र हविःस्वीकरणीय बहूनि शरीराण्याददानः स्वयमेकोऽप्यनेकः संस्तत्र तत्र संनिधत्ते । तथा च निगमान्तरम्-- ' इन्द्रो मायाभिः पुरुरूप ईयते । ऋ. सं. ६, ४७, १८) इति । तदपेक्षयेयं वीप्सा । बहु विभज्य वर्तमानं सर्वं तमिन्द्रं "गृणीषणि अहं स्तौमि । गृणातेर्लिङि छान्दसमेतद्रूपम् । यद्वा । कारकमेवैतत् । गृणीषणि स्तवनेच्छायां सत्याम् । "अध अनन्तरं सर्वमिन्र्द्रं मदीयाः स्तुतयः "व्यानशुः व्याप्नुवन्ति । किमर्थम् । "तुर्वणे तूर्णं संभजनाय "यज्ञाय यागार्थम् । यद्वा । ' क्रियाग्रहणं कर्तव्यम्' इति कर्मणः संप्रदानत्वाच्चतुर्थी। यज्ञं यष्टव्यं तुर्वणे शत्रूणां हिंसितारं तूर्णसंभजनं वा ।।
"यज्ञेभिः यज्ञैर्यजनसाधनैर्हविर्भिः "यज्ञवाहसं यज्ञे वोढव्यं प्रापणीयं यज्ञैर्यागैर्यज्ञानां यजमानानां फलस्थ प्रापयितारं वा । अथवा यज्ञवाहसं यज्ञेन प्राप्यम् । न केवलमेकेन यज्ञेन अपि तु सर्वैरित्याह यज्ञेभिरिति । एवं "सोमेभिः सोमपातमं सर्वेषां सोमानां पातृतमम् "इन्द्रं "होत्राभिः स्तुतिभिः "वावृधुः स्तोतारो वर्धयन्ति । ताश्च क्रियमाणाः स्तुतयः "व्यानशुः तमिन्द्रं व्याप्नुवन्ति च । अश्नोतेर्व्यत्ययेन परस्मैपदम् । । ४ ।।
"अस्य इन्द्रस्य "प्रणीतयः प्रणयनानि धनानां प्रकृष्टप्रापणानि "महीः महत्यो महान्ति भवन्ति । "उत अपि च अस्य "प्रशस्तयः प्रशंसनीयाः कीर्तयः "पूर्वीः बह्व्यः विस्तृततमा भवन्ति । ता उभयविधाः "दाशुषे चरुपुरोडाशादीनि दत्तवते यजमानाय दातुं "विश्वा विश्वानि सर्वाणि "वसूनि धनानि "व्यानशुः व्याप्नुवन्ति ।।
"देवासः देवाः "वृत्राय "हन्तवे वृत्रमावरकमसुरं हन्तुम् । हन्तेस्तुमर्थे तवेन्प्रत्ययः । इमम् "इन्द्रं "पुरः "दधिरे पुरस्तात् स्वामित्वेनाधारयन् । "वाणीः वाण्यः स्तुतिरूपा वाचश्चेममेव "इन्द्रम् "अनूषत स्तुवन्ति । किमर्थम् । "सं समीचीनाय "ओजसे बलार्थम् । यथा वृत्रवधानुगुणमुत्कृष्टं बलमस्य जायते तथा स्तुवन्तीत्यर्थः ।।
षोडशिशस्त्रे 'यदिन्द्र पृतनाज्ये ' इति तृचः । सूत्र्यते हि - यदिन्द्र पृतनाज्येऽयं ते अस्तु हर्यत इत्यौष्णिहबार्हतौ तृचौ ' (आश्व. श्रौ. ६. २ ) इति ।।
हे इन्द्र त्वदीयौ "हर्यता हर्यतौ कान्तौ "हरी हरणशीलावश्वौ "दिवेदिवे प्रतिदिवसं "यदा यस्मिन् काले "वावृधाते प्रवृद्धौ बभूवतुः "आदित् अनन्तरमेव त्वया "विश्वा विश्वानि सर्वाणि "भुवनानि भूतजातानि "येमिरे नियम्यन्ते स्म ।
