अभविष्यन् 3Ap-लृँङ् - AVG-Sanskrit\nHome » Example for the day » अभविष्यन् 3Ap-लृँङ्\nBy avg-sanskrit in Example for the day, SB on June 15, 2012 .\n← जिहासति 3As-लँट्\tअदायि 3Ps-लुँङ् →\nAnswer: There is no usage of लृँङ् in the गीता। Note: Among the ten लकाराः (लँट्, लिँट्, लुँट्, लृँट्, लोँट्, लँङ्, विधिलिँङ्, आशीर्लिँङ्, लुँङ् and लृँङ्) only लृँङ् has not been used in the गीता।\nAnswer: This elucidates the fact that "लृ" in the सृत्रम् 3-1-33 स्यतासी लृलुटोः stands for both लृँङ् as well as लृँट्। Therefore, the affix "स्य" is prescribed after a धातुः when followed by either लृँट् or लृँङ्।\nAnswer: पाणिनिः mentions लिँङ् in the सूत्रम् 3-3-152 उताप्योः समर्थयोर्लिङ्। The अनुवृत्तिः of this लिँङ् from 3-3-152 could have been used in the सूत्रम् 3-3-156 हेतुहेतुमतोर्लिङ्। Then why does पाणिनिः mention लिँङ् again in the सूत्रम् 3-3-156 हेतुहेतुमतोर्लिङ्? The answer is given as कालविशेषप्रतिपत्त्यर्थम् - meaning that mentioning लिङ् again in the सूत्रम् 3-3-156 is to indicate that this लिँङ् carries a special meaning in terms of time. This explains the statement "भविष्यत्येवेष्यते।", i.e the usage of the लिँङ् prescribed by 3-3-156 is only desired (and hence should only be used) when an event in the future is to be described.\nAnswer: लृँङ् has also been used in the form अकरिष्यत् derived from √कृ (तनादि-गणः, डुकृञ् करणे, धातु-पाठः # ८. १०).\nThe विवक्षा is लृँङ्, कर्तरि प्रयोगः, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्।\nकृ + लृँङ् । By 3-3-139 लिङ्निमित्ते लृङ् क्रियाऽतिपत्तौ।\n= कृ + स्य + त् । By 3-1-33 स्यतासी लृलुटोः।\n= कृ + इट् स्य + त् । By 7-2-70 ऋद्धनोः स्ये, 1-1-46 आद्यन्तौ टकितौ। Note: In the absence of 7-2-70 ऋद्धनोः स्ये, there would have been no augment इट् because 7-2-10 एकाच उपदेशेऽनुदात्तात् would have blocked 7-2-35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः।\n= कृ + इस्य + त् । अनुबन्ध-लोपः by 1-3-3 हलन्त्यम्, 1-3-9 तस्य लोपः।\n= कर् + इस्य + त् । By 7-3-84 सार्वधातुकार्धधातुकयोः, 1-1-51 उरण् रपरः।\n= अट् करिस्यत् । By 6-4-71 लुङ्लङ्लृङ्क्ष्वडुदात्तः, 1-1-46 आद्यन्तौ टकितौ।\n= अकरिस्यत् । अनुबन्ध-लोपः by 1-3-3 हलन्त्यम् and 1-3-9 तस्य लोपः।\n= अकरिष्यत् । By 8-3-59 आदेशप्रत्यययोः।\nAnswer: श्रीरामः तत्र अभविष्यत् चेत् रावणः सीताम् न अपाहरिष्यत् = श्रीरामस्तत्राभविष्यच्चेद् रावणः सीतां नापाहरिष्यत्।\nयदि श्रीरामः तत्र अभविष्यत् तर्हि रावणः सीताम् न अपाहरिष्यत् = यदि श्रीरामस्तत्राभविष्यत् तर्हि रावणः सीतां नापाहरिष्यत्।\nAnswer: अवधानम् अदास्यः चेत् अस्य प्रश्नस्य उत्तरम् अज्ञास्यः = अवधानमदास्यश्चेदस्य प्रश्नस्योत्तरमज्ञास्यः।\nयदि अवधानम् अदास्यः तर्हि अस्य प्रश्नस्य समाधानम् अज्ञास्यः = यद्यवधानमदास्यस्तर्ह्यस्य प्रश्नस्य समाधानमज्ञास्यः।\nAnswer: The सूत्रम् 8-3-32 ङमो ह्रस्वादचि ङमुण्नित्यम् has been used in the सन्धि-कार्यम् between अभविष्यन् + इति = अभविष्यन्निति।\nअभविष्यन् + इति । As per 1-4-14 सुप्तिङन्तं पदम्, "अभविष्यन्" has the पद-सञ्ज्ञा।\n= अभविष्यन् + नुँट् इति । By 8-3-32 ङमो ह्रस्वादचि ङमुण् नित्यम् - When there is a ङम् letter (in this case नकारः) at the end of a पदम् and this ङम् letter is preceded by a short vowel (in this case अकारः), then the following vowel (long or short - in this case the इकारः at the beginning of इति) always gets the augment ङमुँट् (in this case नुँट्)। As per 1-1-46 आद्यन्तौ टकितौ, the augment नुँट् joins at the beginning of the इकारः।\n= अभविष्यन् + न् इति । अनुबन्ध-लोपः by 1-3-2 उपदेशेऽजनुनासिक इत्, 1-3-3 हलन्त्यम्, 1-3-9 तस्य लोपः।\n= अभविष्यन्निति ।\nAnswer: The augment "नुँट्" can be seen in the form जनानाम् (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिकम् "जन", षष्ठी-बहुवचनम्।)\nजन + आम् । By 4-1-2 स्वौजसमौट्छष्टा... । 1-3-4 न विभक्तौ तुस्माः prevents the ending मकारः of "आम्" from getting the इत्-सञ्ज्ञा।\n= जन + नुँट् आम् । By 7-1-54 ह्रस्वनद्यापो नुट् -the affix आम् takes the augment नुँट् when it follows a प्रातिपदिकम् which either ends in a short vowel or has the नदी-सञ्ज्ञा or ends in the feminine affix आप्। As per 1-1-46 आद्यन्तौ टकितौ, the augment नुँट् attaches itself to the beginning of आम्।\n= जन + नाम् । अनुबन्ध-लोपः by 1-3-2 उपदेशेऽजनुनासिक इत्, 1-3-3 हलन्त्यम्, 1-3-9 तस्य लोपः।\n= जनानाम् । By 6-4-3 नामि the ending vowel of a अङ्गम् gets elongated if followed by the term "नाम्"।
