चिन्तयसे 2As-लँट् - AVG-Sanskrit\nHome » Example for the day » चिन्तयसे 2As-लँट्\nBy avg-sanskrit in Example for the day, SB on November 15, 2011 .\n← गृणामि 1As-लँट्\tदण्डयति 3As-लँट् →\nAnswer: The "णिच्"-प्रत्ययः has been used in a तिङन्तं पदम् for the first time in the गीता in the causative form व्यदारयत् derived from the धातुः √दॄ (क्र्यादि-गणः, दॄ विदारणे, धातु-पाठः # ९. २६)\nनभश्च पृथिवीं चैव तुमुलोऽभ्यनुनादयन् ।। 1-19।।\n"वि"is the उपसर्गः (ref. 1-4-59 उपसर्गाः क्रियायोगे, 1-4-80 ते प्राग्धातोः।)\nवि + अदारयत् = व्यदारयत्। By 6-1-77 इको यणचि।\nAnswer: "णिङ्"-प्रत्ययः is seen in the verse in the form कामयसे derived from the धातुः √कम् (कमुँ कान्तौ, धातु-पाठः # १. ५११).\nNote: Since the णिङ्-प्रत्ययः has ङकारः as a इत्, as per 1-3-12 अनुदात्तङित आत्मनेपदम्, "कामि" takes आत्मनेपद-प्रत्ययाः।\nThe विवक्षा is लँट्, कर्तरि प्रयोगः, मध्यम-पुरुषः, एकवचनम् therefore the प्रत्ययः is "थास्"।\n= कामि + थास् । 3-4-78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस्तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्।\n= कामि + से । By 3-4-80 थासस्से।\n= कामि + शप् + से । By 3-1-68 कर्तरि शप्।\n= कामि + अ + से । अनुबन्ध-लोपः by 1-3-3 हलन्त्यम्, 1-3-8 लशक्वतद्धिते, 1-3-9 तस्य लोपः।\n= कामे + अ + से । By 7-3-84 सार्वधातुकार्धधातुकयोः।\n= कामयसे । By 6-1-78 एचोऽयवायावः।\nAnswer: अस्य प्रश्नस्य उत्तरम् चिन्तय/चिन्तयस्व = अस्य प्रश्नस्योत्तरं चिन्तय/चिन्तयस्व।\nAnswer: अयम् प्रश्नः एव अयुक्तः इति चिन्तयामि/चिन्तये = अयं प्रश्न एवायुक्त इति चिन्तयामि/चिन्तये।\nAnswer: कः अस्य प्रश्नस्य उत्तरम् न जानाति = कोऽस्य प्रश्नस्योत्तरं न जानाति ।\nAnswer: त्वाम् कामये = त्वां कामये।\nAnswer: The सूत्रम् 6-4-10 सान्तमहतः संयोगस्य has been used in the form महान्तम् (प्रातिपदिकम् 'महत्', पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्)।\nमहत् + अम् । By 4-1-2 स्वौजसमौट्छष्टा.......। By the उणादि-सूत्रम् "वर्तमाने पृषद्-बृहन्महज्जगद् शतृँवच्च", the प्रातिपदिकम् "महत्" undergoes the same operations as a शतृँ-प्रत्ययान्त-शब्दः। This makes it उगित्।\n= मह नुँम् त् + अम् । By 7-1-70 उगिदचां सर्वनामस्थानेऽधातोः, the प्रातिपदिकम् "महत्" which is an उगित् takes the नुँम् augment when followed by a सर्वनामस्थानम् affix. (The "अम्"-प्रत्ययः has the सर्वनामस्थान-सञ्ज्ञा by 1-1-43 सुडनपुंसकस्य।) As per 1-1-47 मिदचोऽन्त्यात्परः, the नुँम्-आगमः is placed after the last अच् (the अकारः after the हकारः) in "महत्"।\n= महन्त् + अम् । अनुबन्ध-लोपः by 1-3-2 उपदेशेऽजनुनासिक इत्, 1-3-3 हलन्त्यम् and 1-3-9 तस्य लोपः। 1-3-4 न विभक्तौ तुस्माः prevents the ending मकारः of अम् from getting इत्-सञ्ज्ञा ।\n= महान्त् + अम् । By 6-4-10 सान्तमहतः संयोगस्य, since a सर्वनामस्थानम् affix which is not a सम्बुद्धिः follows, the letter preceding the नकारः in the word "महत्" is elongated.\nAnswer: चलसि (चलँ कम्पने १. ९६६) and वदसि (वदँ व्यक्तायां वाचि १. ११६४) are two words in which the "सिप्"-प्रत्ययः have been used. The विवक्षा is लँट्, कर्तरि प्रयोगः, मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्।\n= वद् + सिप् । By 3-4-78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस्तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्।\n= वद् + शप् + सिप् । By 3-1-68 कर्तरि शप्।\n= वद् + अ +सि । अनुबन्ध-लोपः by 1-3-3 हलन्त्यम्, 1-3-8 लशक्वतद्धिते, 1-3-9 तस्य लोपः।\nSimilar steps for चलसि।
