II. द्वित्रैः वाक्यैः संस्कृतभाषया - कन्नडभाषया - आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत। (पञ्चानामेव) (2 × 5 = 10)
'ज्यौतिषिकस्य दिनम्' इति पाठ्यभागे, ज्यौतिषस्य लेशमपि अजानन् अपि ज्यौतिषिकः ऊहाभिः मिश्रितेन सहजज्ञानेन जनानां भविष्यं वदति। तथापि जनाः तस्य वचनैः तुष्यन्ति। पूर्व स्वप्ने अपि तेन न चिन्तितम् आसीत् यत् कदापि भाविनि जीवने ज्यौतिषिको भवेयम् इति। ग्रामे एव यदि वासः कृतः स्यात् तर्हि सः पूर्वजवत् कृषिकः एव अभविष्यत्। परन्तु बन्धूनपि अनुक्त्वा तेन गृहं परित्यज्य लघुपत्तनम् आगतम्। अनन्यगतिकतया तेन कदाचित् ज्यौतिषिकवृत्तिः आश्रिता।।
एकदा कञ्चित् पथिकः विश्रान्तिम् इच्छन् वटवृक्षम् उपागतः। ज्यौतिषिकः तं ग्राहकः इति मत्वा तस्य करं अन्धकारे द्रष्टुं प्रयतमानः 'भवतः भाग्यरेखाः ......' इति वक्तुम् आरभत। 'मम वचनैः यदि तुष्टिः स्यात् तर्हि विंशतिरूप्यकाणि दीयन्ताम्' इति अवदत्। यावत् पान्थः धूमवार्तिकां प्राज्वालयत्, तावता मुहूर्तं पथिकस्य मुखं तेन लक्षितम्। तदा ज्यौतिषिक किश्चित् व्यग्रो भूत्वा स्यूतं स्वीकृत्य उत्थातुम् उद्युक्तः। तदा पान्थ तस्य हस्तं गृहीत्वा 'मम एकस्यैव प्रश्नस्य उत्तरं वद किमहं मम अन्वेषणे सफलो भवेयम्' इति क्रोधेन अपृच्छत् । तदा ज्यौतिषिकः तस्य पूर्ववृत्तातं सर्वम् अकथयत् ।
'अद्य रात्रौ एव ग्राम प्रति प्रतिष्ठताम्। इतः परं यदि त्वं ग्रामात् निर्गच्छेः तर्हि तव पुनः प्राणसङ्कटं भवेत्' इत्यपि अवदत्। पान्धः ज्यौतिषिकस्य हस्ते कानिचित् धनपत्राणि निक्षिप्य निर्गतः।
वस्तुतस्तु पुरा गुरुनायक ज्यौतिषिकयोः मध्ये कलहः अभवत् तदा ज्यौतिषिकः गुरुनायकं छुरिकया विदार्य सः मृतः इति मत्वा तं कूपे पातायित्वा तदर्थमेव गृहं परित्यज्य अत्र आगत्य वासः आरब्धः।
कश्चित् अन्धः रात्रौ विपणिमार्गेण गच्छति स्म। सः अतीव बुद्धिमान् तथा विनयवान् च आसीत्। सः दक्षिणहस्ते दण्डमधारयत्। वामहस्तेन च प्रदीपं एकम् अवहत्। तस्य पुरः कश्चित् कुटिलमतिः कुमारः अभ्यागच्छत्। कुमारः अन्धं दृष्ट्वा चेष्टां कर्तुम् ऐच्छत्। अतः अपृच्छत् कस्मात् त्वं अन्धः सन् दीपं वहसि। किमनेन ते प्रयोजनम् इति। इदं श्रुत्वा अन्धः खिन्नः अभवत्। बालः प्रहासार्थं अपृच्छत् इति ज्ञात्वा भद्र सत्यं न मे दीपेन प्रयोजनम्। तथापि रात्रौ दीपेन मां पश्यन् कोऽपि मयि न निपतिष्यति। तस्मात् मया धृतो दीपः इति अवदत्। कुमारः तद्वचनं श्रुत्वा लज्जितः तूष्णीं गतः।
