अर्थात् यः दुःखसंयोगरहितः सः योगः। योगः शारीरिकः मानसिकः अध्यात्मिकश्चाभ्यासः यो शरीरेण सह आत्मानं युङ्क्त एकीकरोतीत्यर्थः। एतेन इन्द्रियप्राणमनोबुद्धयः नियम्यन्ते। वस्तुतः स्वस्थं शरीरं श्रेष्ठा मेधा चास्मान् श्रेष्ठनागरिकरूपेण परिष्कुरुतः।
सम्पूर्णविश्वे अद्य योगः विभिन्नैः रूपैः प्रचलितो वर्तते। सामान्यतया प्राणायामाः आसनानि च योग इति उच्यन्ते किन्तु आसनप्रणायामौ तु विराटस्य योगस्य अङ्गद्वयमात्रमेव। अस्माकं शास्त्रेषु अष्टाङ्गयोगस्य अवधारणा वर्तते। तत्र यम-नियम-आसन-प्राणायाम-प्रत्याहार-धारणा-ध्यान-समाधय इत्यष्टौ योगाङ्गानि। एतेषु यम इति योगस्य प्रथमं सोपानम्। अहिंसा-सत्य-अस्तेय-ब्रह्मचर्य-अपरिग्रहेति यमस्य पञ्च रूपाणि। योगस्य द्वितीयं सोपानं नियमः। शौच-सन्तोष-तप-स्वाध्याय-ईश्वरप्रणिधानानि नियमाः। एवं प्रकारेण शौचम् अर्थात् स्वच्छता अपि योग एव। मान्यानां प्रधानमन्त्रिणां नेतृत्वे भारतसर्वकारेण स्वच्छभारताभियानस्य सङ्कल्पः अस्यां दिशि महत्त्वपूर्णः उपक्रमः।
अतः पञ्चमेऽन्ताराष्ट्रिये योगदिवसेऽद्य अहं निजप्रदेशवासिनां तत्रापि च सविशेषं बालमित्राणां युवमित्राणां च आह्वानं करोमि यद् वयं विश्वाय भारतेन प्रदत्तं योगं निजदिनचर्यायां जीवनशैल्यां च अभिन्नतया योजयामः। स्वीये ग्रामे, उपनगरे, नगरे वा यत्र-तत्र सर्वत्र निजैः मित्रैः परिजनैः सहाध्यायिभिश्च सह योगस्य अभ्यासम् आरभामहे। वयम् अहिंसा-सत्य-अस्तेय-ब्रह्मचर्यरूपेण यमान् अनुसरेम तथा च शौच-सन्तोष-तप-स्वाध्यायसदृशान् नियमान् पालयेम। स्वीये कार्यबहुले जीवने किञ्चित्कालं योगाय दद्याम। प्रतिदिनम् आसनानि प्राणायामान् च कुर्याम। अहं विश्वसिमि यद् योगः नूनमेव अस्माकं सर्वेषां जीवने नवीनाम् ऊर्जां नवस्फूर्तिं च सञ्चारयिष्यति।
