द्वादश ज्योतिर्लिङ्गेषु अन्यतमं रामेश्वरक्षेत्रं [[तमिळुनाडुतमिळ्नाडु।तमिळुनाडुराज्यस्य]] [[रामनाडुमण्डलम्रामनाथपुरमण्डलम्।रामनाडुमण्डलेरामनाथपुरमण्डले]] अस्ति । रामनाडुतःरामनाथपुरं रामेश्वरं प्रति सेतुः अस्ति । सः सेतुः "पाम्बन्" नाम्ना निर्दिश्यते इदानीम् । अयमेकः सुन्दरः द्वीपः अस्ति । [[चतुर्धाम्।चतुर्धामेषु]] एतत् दक्षिणधाम इति उच्यते । [[पुराणम्।पुराणेषु]] एतत् क्षेत्रं "गन्धमादन" नाम्ना निर्दिष्टम् अस्ति । "यात्रा" इति शब्दस्य श्रवणमात्रेण "[[काशी]]-रामेश्वर-यात्रा" एव स्मर्यते सर्वेण अपि हिन्दुजनेन । तावत्प्रसिद्धम् एतत्क्षेत्रम् । काशीतः गङ्गाजलम् आनीय रामेश्वरस्य अभिषेकं कारयामः चेत् यात्रा सम्पूर्णा इति चिन्तयति सर्वः अपि हिन्दुः ।
रामेश्वरमन्दिरस्य पुरतः स्वर्णस्तम्भः अस्ति । तत्समिपे रामेण संस्थापितः १३ पादमितोन्नतः, ८ पादमितं दीर्घः, ९ पादमितं विशालः धवलवर्णस्य महानन्दिविग्रहः अस्ति । तस्य विग्रहस्य वामभागे हनुमतः विग्रहः, दक्षिणभागे "शिवतीर्थ"नामिका पुष्करणी च अस्ति । अस्य मन्दिरस्य परिसरे सर्वतीर्थाणि अपि सन्ति इति विश्वासः अस्माकम् । रामेश्वरमन्दिरस्य प्रदक्षिणपथस्य उत्तरभागे [[हनुमान्।हनुमता]] [[कैलासः।कैलासतः]] आनीतं शिवलिङ्गम् अस्ति । रामेश्वरलिङ्गं शेषस्य महाफणाकारकम् अस्ति । पार्श्वयोः [[सीता]][[लक्षमणःलक्ष्मणः।लक्ष्मणयोः]] स्वर्णविग्रहौ स्तः । [[अगस्त्यः।अगस्त्येन]] पूजितम् अगस्त्येश्वरलिङ्गम् अपि अस्ति अत्र । [[पार्वती।पर्वत्याः]], [[षण्मुखः।षण्मुखस्य]], [[गणेशः।गणेशस्य]], नन्दिकेश्वरस्य, [[विशालाक्षी।विशालाक्ष्याः]] एवं बहूनां देवानां मन्दिराणि सन्ति अत्र ।
भारतस्य दक्षिणान्ते प्रदेशे स्थितम् एतत् दक्षिणकाशी इति च प्रसिद्धम् अस्ति । अत्र रामनाथस्वामी देवालयः अपूर्वः विशालः च अस्ति । सागरतीरे स्थितः प्राचीनदेवालयः एषः पुराणकालादपि प्रसिध्दः अस्ति । श्री[[रामः]] एव अत्र शिवलिङ्गं प्रतिष्ठापितवान् इति [[रामायणम्।रामायणे]] अस्ति । अतः एव रामेश्वरम् इति नाम आगतम् ।
अत्र सागरे समुद्रस्नानं पुण्यकरम् आनन्दाय च भवति । रामेश्वरं प्रकृतिसौन्दर्य युक्तं पवित्रक्षेत्रं च अस्ति ।
