CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 3 - CBSE Tuts\nअधोलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा प्रदत्तप्रश्नान् उत्तराणि लिखत - (10)\nक्रिकेट्क्रीडायाः औचित्यविषये यद्यपि अद्यापि विवादाः सन्ति, तथापि तस्याः लोकप्रियता तु प्रश्नातीता एव। तत्रापि अन्तर्राष्ट्रियस्तरे प्रवर्तमानाः स्पर्धाः सर्वान् अपि दर्शकान् मन्त्रमुग्धान् कुर्वन्ति। देशानां मध्ये परस्परं सम्बन्धवर्धने एतादृश्यः स्पर्धाः महती भूमिका निर्वहन्ति। भारतपाकिस्थानयोः मध्ये विवादाः न नूतनाः। आरम्भकालात् एव पाकिस्थानः किमपि कारणं निमित्तीकृत्य भारतं वक्रदृष्टया पश्यति। एतादृश्यां परिस्थित्याम् अनयोः देशयोः मध्ये प्रर्वतमानाः क्रीडास्पर्धाः देशयोः सम्बन्धवर्धने स्वकीयं योगदानं कुर्वन्ति इति वयं जानीमः। एकदा पाकिस्थानं गत्वा भारतीय क्रिकेट्क्रीडकगणेन पारितोषिकेण सह तत्रत्यानां हृदयानि अपि जितानि आसन्।\n(i) कस्याः विषये अद्यापि विवादाः सन्ति ?\n(ii) कयोः मध्ये विवादाः न नूतनाः ?\n(i) काः अनयोः देशयोः सम्बन्धवर्धने योगदानं कुर्वन्ति ?\n(i) पाकिस्थानं गत्वा केन तत्रत्यानां हृदयानि जितानि ?\n(i) गद्यांशे 'तस्याः' इति सर्वनामपदं कस्मै प्रयुक्तम् ?\n(ii) "नूतनाः विवादाः" अनयोः पदयोः किम् विशेषणपदम् ?\n(iii) 'पश्यति' इति क्रियापदस्य कर्ता कः?\n(iv) 'परकीयं' गद्यांशे अस्य किं विलोमपदं प्रयुक्तम् ?\n(IV) अस्य गद्यांशस्य उचितं शीर्षकम् दीयताम्।\nभवान् स्वमित्रम् राहुलं स्व-भगिन्याः विवाहे निमन्त्रणम् दातुम् इच्छति। उत्तरपुस्तिकायाम् मञ्जूषायाः उचितपदैः पत्र पूरयत - (5)\nइंद .......... (3) वृत्तं भवन्तं सूचयित्वा अहम् आनन्दम् अनुभवामि यत् मम ........... (4) विवाहः अग्रिममासस्य दशम्यां ........ (5) बुधवासरे, निश्चितः जातः। वरयात्रा लक्ष्मणपुरात् .......... (6)। अहं त्वां प्रेमपूर्वकं पूर्वतः एवं ज्ञापयामि येन त्वं अत्रे ........... (7) पूर्वतः एव प्राप्तः स्याः। भवता पितृभ्यां सह अत्र अवश्यमेव ............. (8)। भवतां स्निग्धां सङ्गतिः साहाय्यं च अहं कामये। .............. (9) पितृभ्याम् सस्नेहं नमोनमः।\nतव पत्रोत्तरं ............ (10)।\nमञ्जूषा- सुहृद्, सप्रेम, तारिकायां, आगन्तव्यम्, प्रीतिदायकं, भगिन्याः, आदरणीयाभ्यां, त्रिचतुर्दिनानि, आगमिष्यति, प्रतीक्षमाणः।\nअन्धः, बालकः, राजपथे, मोटरयानम्, सहायता, पारगमनं, दण्डः, वृद्धः, सावधानेन, मुखम्।\n'मम विद्यालयः' इति विषयमधिकृत्य संस्कृते पञ्चवाक्यानि लिखत।\nमञ्जूषा - भवनम्, पुस्तकालयः, अनुशासिताः, विशालं, क्रीडाक्षेत्रम्, तरणतालः, परीक्षापरिणामम्, योग्याः, संगणक" प्रयोगशाला, अध्यापकाः।\nग्रीष्मे तरु + छायायाम् उपविश।\nइदानीं रामः + टीकते।\nकृपणः धनं सम् + चयति।\nतस्य मातुलः रात्रावगतः।\nअधोलिखितेषु वाक्येषु स्थूलाक्षरपदेषु समासं विग्रहं वा कृत्वा लिखत - (4)\nमम गृहस्य समीपम् आम्रवृक्षः अस्ति।\nबालाः च वृद्धाः च वृक्षस्य छायायाम् उपविशन्ति। .\nगते सप्ताहे क्रीडादिवसः आसीत्।\nनीलकण्ठः हिमालयपर्वते विराजते।\nअधोलिखितेषु वाक्येषु स्थूलपदानां "प्रकृतिः प्रत्ययः" च पृथक् पृथक् कृत्वा अथवा संयोज्य लिख्यताम् -\nमया पत्रं लिख्+ तव्यत्।\n(सेवमानः) नरः दीर्घायुः भवति।\n(शीतल + तल्) चन्द्रस्य गुणः अस्ति।\nकुक्कुरः पुत्रवत् (पाल + अनीयर्)।\nबहिः, ऋते, अपि, एव\n(i) तौ भ्रातरौ ........... स्तः।\n(ii) .............. ज्ञानात् न मुक्तिः।\n(iii) नगरात् .......... नदी वहति।\n(iv) मम गृहं .............. आगच्छ।\n(i) यथा करिष्यसि .............. भरिष्यसि।\n(ii) सः ............... इच्छति तावत् देहि।\n(iii) यत्र मिष्ठान्नं ............. मक्षिकाः।\n(iv) ................ अतिवृष्टिः भवति तदा जलप्लावनम् भवति।\nअधोलिखितेषु वाक्येषु वाच्यपरिवर्तनं कृत्वा उत्तरपुस्तिकायाम् लिखत - (3)\nसः पुस्तकं गृह्णाति। .............. पुस्तकं गृह्यते।\nबालकाः पादकन्दुकेन क्रीडन्ति। बालकैः पादकन्दुकेन ............।\nपिता संगीतम् शृणोति। ........... संगीतम् श्रूयते।\nघटिकां दृष्ट्वा उत्तरपुस्तिकायाम् लिखत यत् त्वम् कतिवादने किम् करोषि? (2)\nअहं (5.30) ............. उत्तिष्ठामि।\nअहं (10.15) .............. महाविद्यालयं गच्छामि।\nवर्षायाम् जनाः सर्वत्र हरीतिमां पश्यति। वर्षेसु भ्रमणं आनन्ददायकं भवति। सर्वाः जनाः वर्षायाः स्वागतं कुर्वन्ति। त्वम् अपि वर्षायाः अभिनन्दनं करोतु।\nकस्मिश्चित् नगरे चन्द्रो नाम भूपतिः प्रतिवसति स्म। तस्य पुत्राः वानरक्रीडारताः वानरयूथं नित्यमेव विविधैः भोज्य-पदार्थैः पुष्टिं नयन्ति स्म। तस्मिन् राजगृहे बालवाहनयोग्यं मेषयूथम्आसीत्। तेषां मेषाणां मध्ये एको मेषः जिवालोलुपतया अहर्निशं महानसं प्रविश्य यत् पश्यति तद् भक्षयति। ते च सूपकाराः यत्किञ्चित् काष्ठं, मृण्मयं भाजनं, कांस्यताम्रपात्रं वा पश्यन्ति तेन तम् आशु ताडयन्ति स्म।\n(i) राजगृहे कीदृशं मेषयूथम् आसीत् ?\n(ii) मेषं के ताडयन्ति स्म?\nजिवालोलुपतया मेषः अहर्निशं किं करोति स्म?\n(i) 'मृण्मयं भाजनं' अनयोः पदयोः विशेषणपदं किम् ?\n(ii) अस्मिन गद्यांशे 'तस्य' इति सर्वनाम कस्मै प्रयुक्तः अस्ति?\n(iii) 'अनयन्' इति अर्थे किम् क्रियापदं प्रयुक्तम् ?\n(iv) 'पश्यन्ति' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम् ?\nहिमांशुः - अस्माभिः 'मिथुन' इति विषये अपि किञ्चिद् श्रुतम्। किं तत् ?\nपर्यटनाधिकारी - 'मिथुनः' गोमहिषसदृशः एकः विशिष्टः राजपशुः अस्ति।\nशोभा - वयम् अत्रत्यानाम् ऐतिहासिकस्थलानां विषये ज्ञातुम् इच्छामः।\nपर्यटनाधिकारी - मया पूर्वम् एव उक्तं यत् अस्य प्रदेशस्य दर्शनीयस्थलानां दर्शनाय विशेषः प्रबन्धः अपि अस्ति। अधुना तु वयम् अनेन प्रक्षेपकयन्त्रेण केषाञ्चित् स्थालानां परिचयं प्राप्स्यामः। पश्यत एतत् चित्रम्।\nराजीवः - किम् एतत् कस्यचित् दुर्गस्य चित्रम् ?\nपर्यटनाधिकारी - आम्। एतत् दिवांग-उपत्यका-मण्डले स्थितं भीष्मकनगरदुर्गम्।\n(i) गोमहिषसदृशः कः विशिष्टः राजपशुः अस्ति?\n(ii) वयम् केषाम् विषये ज्ञातुं इच्छामः?\nप्रक्षेपकयन्त्रेण वयं किं करिष्यामः ?\n(III) निर्देशानुसारम उत्तरत - (1/2 × 4 = 2)\n(i) 'विशिष्टः राजपशुः' अनयोः पदयोः किं विशेषणपदम् ?\n(ii) अस्माभिः' इति सर्वनाम पदम् कस्मै प्रयुक्तम् ?\n(iii) 'प्राप्स्यामः' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम् ?\n(iv) 'इदानीम्' इत्यर्थे अत्र किम् अव्ययपदं प्रयुक्तम् ?\nअपूर्वः कोऽपि कोषोऽयम् विद्यते तव भारति!\n(i) कस्याः कोषः विद्यते ?\n(ii) व्ययतः किम् आयाति ?\nएषः कोषः कथम् वृद्धिम् क्षयम् च आयाति?\n(i) 'तव' सर्वनाम कस्मै प्रयुक्तः?\n(ii) अस्मिन् श्लोके 'सरस्वत्यै' किम् अपरम् पदम् प्रयुक्तम् ?\n(iii) 'कोषः' इति विशेष्यपदस्य अत्र किम् विशेषणपदं प्रयुक्तम् ?\n(iv) विद्यते इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम् ?\n(अ) जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः पूर्यते घटः।\nस हेतुः सर्वविद्यानाम् धर्मस्य च धनस्य च॥ .\nअन्वयः- (i) ............... क्रमशः घटः पूर्यते, (ii) ................. धर्मस्य च (iii) ............. च स (iv) ................।\n(ब) धनस्य निःसारलघोः स सारो यद् दीयते लोकहितोन्मुखेन।\nनिधानतां याति हि दीयमानम्, अदीयमानं निधनैकनिष्ठम्॥\nअन्वयः- निःसारलघोः (i) ............. सः सारो यद् (ii) ............... दीयते। दीयमानम् (iii) .............. याति (iv) ................ निधनैकनिष्ठम्॥\nमञ्जूषा- सर्वविद्यानाम् धनस्य, लोकहितोन्मुखेन धनस्य, हेतुः, निधानतां, जलबिन्दुनिपातेन, अदीयमानम्।\nपिता सुतात्र शैशवे विद्याधनं यच्छति।\nराजहंसः काकस्य ध्वनिं श्रुत्वा व्याकुलः भवति।\nसूर्यम् विना कालस्य गणना न भवति।\nदुष्टबुद्धिः सर्वचनानि अत्यजत्।\nI. हेयम् अपि च किम् ?\nII. प्रत्येकम् अयनस्य अवधिः .........।\nIII. प्रमाथि बलवदृढम्।\nIV. यो मोहात् केवलं परिदेवयेत्।\n(iii) प्रसन्नः भवेत्।\nI. (i) क्रिकेट्क्रीडायाः\nII. (i) अनयोः देशयोः मध्ये प्रवर्तमानाः क्रीडास्पर्धा अनयोः सम्बन्धवर्धने योगदानं कुर्वन्ति।\n(ii) एकदा पाकिस्थानं गत्वा भारतीयक्रिकेटक्रीडकगणेन पारितोषिकेण सह तत्रत्यानां हृदयानि अपि जितानि।\nIII. (i) क्रिकेट्क्रीडायै\nIV. क्रिकेट्क्रीडा; क्रिकेट्क्रीडायोः लोकप्रियता\nइदं राजपथस्य दृश्यम् अस्ति।\nराजपथे द्वे मोटरयाने अपि स्तः।\nएका अन्धवृद्धा मार्गम् पारगमने असमर्था अस्ति।\nएकः छात्रः दण्डसहायतया वृद्धां पारं नयति।\nपृष्ठतः सघनाः वृक्षाः सन्ति।\nअनुशासनप्रियः छात्रः यातायातनिर्देशं पालयति।\nमम विद्यालयः दिल्ली नगर स्थितः अस्ति।\nअस्य भवनम् अति विशालम् अस्ति।\nअत्र योग्याः अध्यापकाः अनुशासिताः विद्यार्थिनः च सन्ति।\nअत्र पुस्तकालयः, तरणतालः, संगणक प्रयोगशाला अपि अस्ति।\nतत्र एकं विशालं क्रीडाक्षेत्रम् अपि अस्ति।\nविद्यालयस्य परीक्षा परिणामम् उत्तमं भवति।\nरात्रौ + आगतः\nसप्तानां अहनानां समाहारः\nनीलं कण्ठं यस्य सः\nसेव् + शानच्\n(अ) (i) एव\n(अ) I. (i) बालवाहनयोग्यम्\nII. जिवालोलुपतया मेषः अहर्निशं महानसं प्रविश्य यत् पश्यति तद् भक्षयति स्म।\nIII. (i) मृण्मयम्\n(iii) नयन्ति स्म\n(आ) I. (i) मिथुनः\nII. प्रक्षेपकयन्त्रेण वयं केषाञ्चित् स्थलानां परिचयं प्राप्स्यामः।\nIII. (i) विशिष्टः\n(इ) I. (i) भारत्याः\nII. एषः कोषः व्ययतः वृद्धिम् आयाति सञ्चयात् च क्षयम् याति।\nIII. (i) भारत्यै\n(अ) (i) जलबिन्दुनिपातेन\n(ब) (i) धनस्य\nI. (ii) त्याज्यम्।\nII. (ii) समयः।\nIII. (ii) मन्थनशीलं\nIV. (ii) विलपयेत्।
