अप्रतिपित्सितम् अर्थं तु प्रतिपादयन्, «न अयं लौकिकः, न अपि परीक्षकः» इति प्रेक्षावद्भिः उन्मत्तवत् उपेक्ष्यते।
शक्य-समुच्छेदत्वे अपि च शास्त्र-विषयस्य ज्ञानस्य अनुपायत्वात् वा, सुकरस्य उपाय-अन्तरस्य सद्भावात् वा।
तत्र न तावत् दुःखं नास्ति, न अपि अजिहासितम्। इति अतः उक्तं «दुःख-त्रय-अभिघातात्» इति। दुःखानां त्रयं= दुःख-त्रयम्। तत् खलु आध्यात्मिकम्, आधिभौतिकम्, आधिदैविकं च [इति]ж।
तस्य दुःख-त्रयस्य अपघातकः= तद्-अपघातकः। उपसर्जनस्य अपि बुद्धया संनिकृष्टस्य «तदा» परामर्शः। अवघातकः च हेतुः शास्त्र-प्रतिपाद्यः, न अन्यः, - इति आशयः।
सन्ति च उपायाः शतशः शारीर-दुःख-प्रतीकाराय ईषत्कराः भिषजां वरैः उपदिष्टाः। मानसस्य अपि संतापस्य प्रतीकाराय मनो-ज्ञ-स्त्री-पान-भोजन-विलेपन-वस्त्र-आलङ्कर-आदि-विषय-प्राप्तिः उपायः सुकरः।
एकान्तः= दुःख-निवृत्तेः अवश्यंभावः, अत्यन्तः= निवृत्तस्य दुःखस्य पुनर् अनुत्पादः, तयोः एकान्त-अत्यन्तयोः अभावः एकान्त-अत्यन्ततः अभावः इति षष्ठी-स्थाने सार्वविभक्तिकः तसिः।
एतत् उक्तं भवति- यथा-विधि-रसायत-आदि-कामिनी-नीति-शास्त्र-अभ्यास-मन्त्र-आदि-उपयोगे अपि तस्य तस्य अध्यात्मिक-आदेः दुःखस्य निवृत्तेः अदर्शनात् अनैकान्तिकत्वम्, निवृत्तस्य अपि पुनर्-उत्पत्ति-दर्शनात् अनात्यन्तिकत्वम्। इति सुकरः अपि ऐकान्तिक-आत्यन्तिक-दुःख-निवृत्तेः न दृष्टः उपायः, इति न अपार्था जिज्ञासा, इति अर्थः।
