ଭାରତବର୍ଷରେ ରହିଥିବା ଅନେକ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ କେରଳର ଅନନ୍ତପୁର ମନ୍ଦିର ଅନ୍ୟତମ । କେରଳର କସରଗୋଡ଼ଠାରେ ଥିବା ଏକ ମାତ୍ର ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ୨ ଏକର ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନନ୍ତପୁର ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନ ଅନନ୍ତପଦ୍ମନାଭ ସ୍ୱାମୀ ବା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । ତେବେ ଏହି ଐତିହାସିକ ମନ୍ଦିରର ବିଶେଷତ୍ତ୍ୱ ହେଲା ଏହାକୁ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଏକ କୁମ୍ଭୀର ଜଗି ଆସୁଛି । ବାବିଆ ନାମକ ଏହି ଦୈବୀ କୁମ୍ଭୀର ପାଇଁ ଏହା ଏକପ୍ରକାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଜଗି ରହିଛି । ଏହି କୁମ୍ଭୀର ସମ୍ପର୍କରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ଯଦି ଗୋଟିଏ କୁମ୍ଭୀରର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ତେବେ, ଆଉ ଏକ କୁମ୍ଭୀର ରହସ୍ୟମୟ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ତେବେ ଏହି ଘଟଣାର ସତ୍ୟତା ସମ୍ପର୍କରେ ଏପର୍ଯନ୍ତ ଜଣାପଡିନାହିଁ ।
ପ୍ରାୟ ସବୁ ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପଥର କିମ୍ବା ଧାତୁରେ ତିଆରି ହେଉଥିବାବେଳେ କିନ୍ତୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତି କୌଣସି ଧାତୁ କିମ୍ବା ପଥରରେ ତିଆରି ନହୋଇ ୭୦ଟି ଔଷଧୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ମିଶ୍ରଣରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହି ମିଶ୍ରଣର ନାମ ହେଉଛି କଡୁ ସରକାର ୟୋଗମ୍ । ୧୯୭୨ ମସିହାରେ ପଞ୍ଚଲୋହା ଧାତୁ ବଦଳରେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ଆଉ ଏକ ଭିନ୍ନତା ହେଲା ମନ୍ଦିରର ପ୍ରତି କାନ୍ଥରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଛବି ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଥିବାର ଦେଖାଯାଏ ।
ଅନନ୍ତପୁରମ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅନନ୍ତପଦ୍ମନାଭ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଏହି ମନ୍ଦିର । ପ୍ରଥମେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏହିଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଆଂଚଳିକ ଲୋକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ଗୁମ୍ଫା ରହିଛି ଯାହାର ରାସ୍ତା ସିଧା ହ୍ରଦ ଆଡ଼କୁ ଲମ୍ବିଛି । ଯେଉଁଠାରେ ବର୍ଷର ସବୁ ସମୟରେ ପାଣିର ସ୍ତର ସବୁବେଳେ ସମାନ ରହୁଛି । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ କି ଏହି ପୋଖରୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କୁମ୍ଭୀର ଦୀର୍ଘ ୬୦ ବର୍ଷ ଧରି ମନ୍ଦିରକୁ ଜଗି ରହିଛି । ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ ଭକ୍ତମାନେ ମନ୍ଦିର ପରିଚାଳକଙ୍କ ଜରିଆରେ ବାବିଆ କୁମ୍ଭୀରଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ଖୁଆନ୍ତି । ହାତୀ ପରି ବାବିଆକୁ ପ୍ରସାଦ ତା ପାଟି ପାଖକୁ ହାତ ନେଇ ଖୁଆଯାଏ । ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ କୁମ୍ଭୀରଟି ହେଉଛି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାକାହାରୀ । କୁହାଯାଏ ଯେ ୧୯୪୫ ମସିହାରେ ଜଣେ ବ୍ରିଟିଶ ସୈନିକ ଏହି କୁମ୍ଭୀରକୁ ଶିକାର କରିବାର କିଛି ଦିନ ପରେ ଏକ ସର୍ପ ଦଂଶନରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲା । ଲୋକମାନଙ୍କ କହୁବାନୁସାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପ୍ରହରୀ କୁମ୍ଭୀର ହତ୍ୟାର ଏହିପରି ଭାବେ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇଥିଲେ । ତେଣୁ କୁମ୍ଭୀରକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଦୂତ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।
ଯଦି ଆପଣ ଟ୍ରେନରେ ଯାଉଛନ୍ତି ତେବେ କସରଗୋଡ ଷ୍ଟେସନରେ ଓହ୍ଲାଇ ରିକ୍ସାଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇପାରିବେ । କସରଗୋଡରୁ ମନ୍ଦିରର ଦୂରତା ହେଉଛି ୧୮ କି.ମି । ଯଦି ଆପଣ ବିମାନ ଯୋଗେ ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି ତେବେ କୋଝିକୋଡ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦରରେ ଓହ୍ଲାଇ ବସ୍ କିମ୍ବା ଟ୍ରେନ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଇପାରିବେ । ବିମାନ ବନ୍ଦରଠାରୁ ମନ୍ଦିରର ଦୂରତା ହେଉଛି ୨୦୦ କି.ମି ।
