ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା(ଜନ୍ମ : ୧୭ ଜୁନ ୧୯୪୦) ଜଣେ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଗୁରୁ ଓ ଗାୟକ । ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ସାଧନା, ଶିକ୍ଷାଦାନ ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ ତଥା ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ମର୍ଯ୍ୟଦା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଚେଷ୍ଟିତ ଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଓ ୨୦୧୧ରେ କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା ।[୨] ସଙ୍ଗୀତ ସାଧକ ଭିନ୍ନ ସେ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାପ୍ରେମୀ ।
ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର, ୧୯୪୦ ମସିହାରେ ଭଦ୍ରକରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଘରେ ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା ପାର୍ବଣରେ ସଙ୍ଗୀତର ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଥିଲା । ସେ ସବୁ ଛୋଟବେଳୁ ଦେଖି, ସେ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଗୀତ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ କଣ୍ଠସ୍ୱର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିଲା । ବଡ଼ ଭାଇ "ନନ୍ଦ କିଶୋର ପଣ୍ଡା"ଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଘରେ ସଙ୍ଗୀତର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ପାଇଁ ଜମିବାଡ଼ି ସମ୍ପତ୍ତି ବିକ୍ରୀ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା ଓ ଅର୍ଥାଭାବ ଯୋଗୁ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ପାଠରେ ସେ ଭଲ ଥିଲେ, ତେଣୁ ପରିବାରର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ସେ ପାଠରେ ମନୋନିବେଶ କରନ୍ତୁ । କିନ୍ତୁ ସେ କଲିକତା ଚାଲି ଯାଇ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କଲିକତାରୁ ବାରଣାସୀ ଓ ପୁନେ ଯାଇ ସେ ଅଧିକ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପଣ୍ଡିତ କୁଣ୍ଡଳ ଆଦିନାରାୟଣ ରାଓ, ଜି ସି ପଲୁସ୍କର ଓ ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କରଙ୍କ ଠାରୁ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ ।
୧୯୭୨ ମସିହାରେ, ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସେ "ଓଡ଼ିଶୀ କଣ୍ଠ ସଙ୍ଗୀତ" ବିଭାଗରେ ଅଧ୍ୟାପନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୨୬ ବର୍ଷ ସେଠାରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରି ସେ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ବିଭାଗୀୟ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।[୩] ଅବସର ପରେ ସେ "ଗୁରୁ ଗୋପାଳ ପଣ୍ଡା ଓଡ଼ିଶୀ ଏକାଡେମୀ" ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଉପରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଜାରୀ ରଖିଛନ୍ତି ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ମର୍ଯ୍ୟଦା ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆନୁକୁଲ୍ୟରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ "ଓଡ଼ିଶୀ ରାଗ ଉତ୍ସବ"ର ଆୟୋଜନ କରା ଯାଇଥାଏ ।[୪] ସେ ସେ ଅନେକ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ସଙ୍ଗୀତ ସଂରଚନା କରିଛନ୍ତି । ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେସିତ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଆଲବମ ରହିଛି । ସେ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେସିତ ପୁସ୍ତକମାନ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । ସେ ସବୁ :
↑ "ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କଳାକାରଙ୍କୁ ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଶୁଭେଚ୍ଛା" (PDF). inpr.odisha.gov.in. inpr.odisha.gov.in.
↑ "ଗୋପାଳ ପଣ୍ଡା ପାଇବେ ନାଲ୍କୋ ସଂଗୀତ ସୁଧାକର ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ମାନ". sambad.in/. ସମ୍ବାଦ. Retrieved 2 March 2020.
