କାଜିରଙ୍ଗା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଆସାମର ଗୋଲାଘାଟ ଓ ନଅଗାଁ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ । କାଜିରଙ୍ଗା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଯେତିକି ଏକ ଶିଙ୍ଘି ଗଣ୍ଡା ଅଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇ ତୃତୀୟାଂଶ କେବଳ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ରହିଛନ୍ତି।ଏହାର ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସର୍ବାଧିକ ବାଘ ରହିଥିବାରୁ ୨୦୦୬ରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ ଉଦ୍ୟାନ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା । ହାତୀ, ଜଳହସ୍ତୀ ଏବଂ ବାରଶିଙ୍ଘା ପ୍ରଜନନସ୍ଥଳୀ ଭାବେ ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ବେଶ ପରିଚିତ । ଏହାକୁ ବାର୍ଡଲାଇଫ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାଶନାଲଦ୍ୱାରା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପକ୍ଷୀ ବାସସ୍ଥଳୀ ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି ।
୧୯୦୪ ମସିହାରେ ଭାରତର ତତ୍କାଳୀନ ଭାଇସରାୟ ଲର୍ଡ କର୍ଜନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମ୍ୟାରୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଲିଏଟର କର୍ଜନ କାଜିରଙ୍ଗା ଅଞ୍ଚଳ ପରିଦର୍ଶନରେ ଆସିଥିଲେ । ଏକ ଶିଙ୍ଘି ଗଣ୍ଡା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାଜିରଙ୍ଗାରେ ଲିଏଟର କର୍ଜନ ଗୋଟିଏ ହେଲେ ଗଣ୍ଡା ଦେଖିବାକୁ ନ ପାଇବାରୁ ଖୁବ ନିରାଶ ହେଲାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଲର୍ଡ କର୍ଜନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ନିମନ୍ତେ କହିଥିଲେ । ପତ୍ନୀଙ୍କ କଥାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ଲର୍ଡ କର୍ଜନ କାଜିରଙ୍ଗା ଉଦ୍ୟାନ ତଥା ଏଥିରେ ବାସ କରୁଥିବା ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ୧୯୦୫ ମସିହା ଜୁନ ୧ରେ ୨୩୨ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ କାଜିରଙ୍ଗା ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।[୨][୩]ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଉକ୍ତ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯିବା ସହିତ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ୧୯୦୫ ମସିହାରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ୨୦୦୫ରେ ଏହା ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିଛି।
