ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ
ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ: ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಡಾ.ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್
ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಶಕ್ತಿ, ನೀರು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ. ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಮಹತ್ವದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ  ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಶುದ್ಧ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗ್ರಿಡ್ಗಳು, ಆಫ್ಗ್ರಿಡ್ಗಳು, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನಗಳು, ಸ್ವಚ್ಛ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂದನ ಸಾಮಾಗ್ರಿ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಜಲಜನಕ, ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಯುಟಿಲೈಸೇಶನ್ & ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಮತ್ತು ವಾಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಕ್ಲೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಮತ್ತು ವಾಟರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧನಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ. 'ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಜಂಟಿ ರಿಸರ್ಚ್  ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ' ಸ್ಕೀಮ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಬೋರ್ಡ್  ಅನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿದೇಶಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರು  ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು  ಸೇರಿದಂತೆ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರನ್ನು ಕರೆತರುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.
ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ಯುವ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ ಸಿಎಸ್ಐಆರ್) ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಶಕ್ತಿಯ  ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ “ಏವಿಯೇಷನ್ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು” ಜಾಗತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಡೈಮಿಥೈಲ್ ಈಥರ್  ವೇಗವರ್ಧಕದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಸಿಎಸ್ಐಆರ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್  ಇಂಕ್ ನಡುವೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿಎಸ್ಐಆರ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಎನ್ಐಎಚ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ  ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಿಎಸ್ಐಆರ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ & ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಮೀಟರ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ , ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅರೇ  ನಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 3 ನೇ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲೇಸರ್ ಇಂಟರ್ಫೆರೋಮೀಟರ್ ಗ್ರಾವಿಟೇಶನಲ್-ವೇವ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ  ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
ವೇಗವಾಗಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಹಾರಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಭಾರತೀಯ ಎಸ್ಟಿಐ ಉದ್ಯಮದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ದೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ  ನೀತಿ 2013 ಅನ್ನು ಹೊರತಂದಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಇದು ಎಸ್ ಟಿ ಐ ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.
ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ  ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವಂತಹ ವಿವಿಧ ಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂತರ-ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು; ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು; ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಸ್ಟಿಐ ಚಾಲಿತ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು; ಆರ್ & ಡಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ಸಿಎಸ್ಐಆರ್ ವಲಯದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ಗಳ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಆರ್ & ಡಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗಾಗಿ ಹೊಸ ಆರ್ & ಡಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಗುರುತಿಸಲಾದ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈಮಾನಿಕ , ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟೇಶನ್ & ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಸೆಕ್ಟರ್ಸ್, ಸಿವಿಲ್, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ & ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ, ಪರಿಸರ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನೀರು; ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸಾಧನಗಳು, ಕೃಷಿ., ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಯೋಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ. ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸೈಬರ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮುಂತಾದ ಮಹತ್ವದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೋವಿಡ್-19 ಸಂಬಂಧಿತ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭಾರತವು ಬಲವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನವೋದ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಕೋವಿಡ್ -19ರ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಈಜಿಪ್ಟ್, ಇಸ್ರೇಲ್, ಜಪಾನ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ಕೊರಿಯಾ, ನಾರ್ವೆ, ರಷ್ಯಾ, ಸೆರ್ಬಿಯಾ, ಸಿಂಗಾಪುರ, ಸ್ಲೊವೇನಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಸಂಶೋಧಕರೊಂದಿಗೆ ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರದ ಹೊರತಾಗಿ, ಭಾರತವು ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಬ್ರೆಜಿಲ್, ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಲಸಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಔಷಧಿಗಳ ಮರುಹಂಚಿಕೆ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ, ಕೋವಿಡ್ -19 ಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ರೋಗಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ರೋಗನಿರ್ಣಯದವರೆಗೆ ಅನೇಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 40 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶದ 25 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ದೇಶಗಳು ಕೋವಿಡ್ -19 ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನ್ ಭರವಸೆಯ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವೇ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದು. ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಶಿಪ್ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಟ್ರಯಲ್ಸ್  ಉಪಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ  ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಟ್ರಯಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮಾಡಿತು. 14 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ  20 ಸೆಷನ್ಗಳಲ್ಲಿ 2400 ಭಾಗವಹಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ 2 ತರಬೇತಿ ಸರಣಿಗಳು ನಡೆದವು. ಜಾಗತಿಕ ಲಸಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಭಾರತವು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಸುಮಾರು 19.86 ಮಿಲಿಯನ್ ಡೋಸ್ ಮೇಡ್-ಇನ್-ಇಂಡಿಯಾ ಕೋವಿಡ್ -19 ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೋವಾಕ್ಸ್ ಸೌಲಭ್ಯದ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ನಡೆದಿದೆ. ಡಿಬಿಟಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯ - ಆಂಧ್ರ ಮೆಡ್ ಟೆಕ್ ವಲಯ , ಕೋವಿಡ್-19ಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಟಿ-ಪಿಸಿಆರ್ ಡಯಾಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್ ಕಿಟ್ಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಮುಖ ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಘಟಕಗಳು / ಕಾರಕಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಉಪಕ್ರಮವಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಇಂಡಿಜೆನೈಸೇಶನ್ ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ತಯಾರಕರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಸ್-ಕೊವ್-2ನ ಹೊಸ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು 28 ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ಸ್-ಕೊವ್-2 ಜೀನೋಮಿಕ್ ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ  ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವನ್ನು ಎದುರಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿಸಿವೆ. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಗ ಆಧಾರಿತ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಕೋವಿಡ್ -19 ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.
ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಡಾ.ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಇಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು.