Prime Minister's Office
English rendering of PM’s address at the India Mobile Congress & launch of 5G services in India
Present on this historic occasion my cabinet colleagues, representatives from the industrial world of the country, other dignitaries, ladies and gentlemen!
This summit is global but the voice is local. Moreover, the beginning too is local. Today is a special day to witness as well as showcase the potential of the developing India of the 21st century. In this period of 'Azadi Ka Amrit Mahotsav', the date October 1, 2022 is going to be recorded in history. Secondly, the Navratri festival has begun. This is a festival of worshipping ‘Shakti’. Similarly, the biggest strength of the 21st century is also being unveiled today to take it to a new height. Today, on behalf of the country and the telecom industry of the country, 130 crore Indians are receiving a wonderful gift in the form of 5G. 5G has started a new era in the country. 5G is the beginning of an infinite sky of opportunities. I congratulate every Indian for the same.
Friends,
Apart from these moments of pride, I am also delighted that as 5G is getting introduced, the children from the rural schools, the villages, the labourers and the poor are also participating with us in the event. A short while ago, I was getting acquainted with a daughter of a rural school in UP through 5G hologram technology. When I was campaigning in the 2012 elections with holograms, it was a wonder for the world. Today this technology is reaching every household. I realized how new technology was changing the meaning of education for them. Similarly, through 5G, children even from the remotest schools in villages of Gujarat, Maharashtra and Odisha are learning new things in the classroom with top experts. It is indeed a thrilling experience to be a part of a new age classroom with them.
Friends,
India's efforts on 5G have another message for all. New India will not remain as a mere consumer of technology, but India will play a very active role in the development and implementation of that technology. India will play a crucial role in designing the wireless technology of the future as well as in the manufacturing related to it. During the era of 2G, 3G and 4G India was dependent on other countries for technology. But with 5G, India has created a new history. With 5G, India is setting a global standard in telecom technology for the first time. India is leading others. Today, every person using the Internet understands that 5G will change the entire framework of the Internet. That is why today 5G has brought a huge opportunity for the youth of India. I am glad that our country, which is moving forward with the resolve of a developed India, is walking hand in hand with the other countries of the world. This is a huge success for India, as well as for the Digital India campaign.
Friends,
When we talk about Digital India, some people think that it is just a government scheme. But Digital India is not just a name, it is a big vision for the development of the country. The goal of this vision is to carry that technology to the common people, which works for the people and works by connecting with the people. I still remember, when the strategy was being chalked out for this vision related to the mobile sector, I had reiterated that our approach should not be piecemeal, but holistic. For the success of Digital India, it was necessary to cover all the dimensions of this sector at once. So we focused on the 4 pillars and the four directions at once. First - cost of the device, second - digital connectivity, third - cost of data, fourth and most importantly - the idea of 'digital first'.
Friends,
When it comes to the first pillar i.e. the price of the device, one thing is very clear; the cost of a device can come down only when we are self-reliant. You might remember that many people had mocked me when I had spoken of self-reliance. Till 2014, we used to import almost 100 per cent mobile phones from abroad. Hence, we decided to become self-reliant in this sector. We increased mobile manufacturing units. In 2014, there were only 2 mobile manufacturing units in the country i.e. 8 years ago there were only 2. But now their number is above 200. We gave incentives to increase the production of mobile phones in India and encouraged the private sector. Today the PLI scheme is an extension of this initiative. The results of these efforts were very positive. Today, India ranks number 2 in the world in mobile phone production. Moreover, earlier we used to import mobiles. Today we are exporting mobiles and taking them to the world. Just imagine! From exporting zero mobile phones in 2014, today we have become a country exporting mobile phones worth thousands of crores. We have become an exporting country. Naturally, all these efforts have had an impact on the cost of the device. Now we have started getting more features at a lower cost.
Friends,
The second pillar we worked on after the device cost is digital connectivity. You are well aware that the real strength of the communication sector lies in connectivity. The more the people connect, the better for the sector. If we talk about broadband connectivity, then in 2014 there were 6 crore users. Today their number has increased to more than 80 crores. Speaking of the number of internet connections, in 2014 there were 25 crore internet connections but today its number is reaching about 85 crores. It is also worth noting that today the number of internet users in our rural areas is increasing faster than the number of internet users in the cities. And there is a special reason for the same. In 2014, the optical fiber had reached less than 100 panchayats in the country while today optical fiber has reached more than one lakh 70 thousand panchayats. Now compare 100 with one lakh 70 thousand! Just like the government had started a campaign to provide electricity to every household, like it worked on the mission of providing clean water to everyone through the Har Ghar Jal Abhiyan, delivered gas cylinders to the poorest of the poorest people through the Ujjwala scheme and connected crores of people deprived of bank accounts to the bank through Jan Dhan Yojana, similarly, our government is working on the goal of ‘Internet for all’.
Friends,
With the expansion of digital connectivity, the cost of data becomes equally important. This was the third pillar of Digital India on which we worked with full force. We have removed all the hurdles coming in the way of the telecom sector. Earlier, the telecom sector had to face many difficulties due to lack of vision and lack of transparency. You are familiar with the way by which we have given policy support for the expansion of 4G technology. This led to a drastic reduction in the cost of data and the birth of a data revolution in the country. Seeing these three factors, the cost of the device, the cost of digital connectivity and data – its multiplier effect started appearing everywhere.
But Friends,
Besides these things, another important thing happened i.e. the idea of 'digital first' developed in the country. There was a time when a handful of people from the elite class , the scholarly class, used to watch some speeches of the House and mocked it. They used to think that poor people did not have the ability to go digital or they could not understand digital. They used to doubt it. They suspected that poor people would not even understand the meaning of digital. But I have always had the trust in the intellect of the common man of the country and his inquisitive mind. I have seen that even the poorest of the poor Indians are ahead in terms of adopting new technologies and let me share one experience. Probably it was the period of 2007-08 or 2009-10, I don't clearly remember. I was the Chief Minister of Gujarat but there was one area where I had never been to. It was a tribal area and a very backward one. So, we had to organise an event there once. That area was such that there was no possibility of any major project. It was largely a forest-land. So finally a chilling centre was supposed to come up there. The chilling centre of milk was worth Rs 25 lakh. I said, "I will inaugurate it myself. It doesn’t matter if it is a Rs 25 lakh project or just a Rs 25,000 project’’. Now people feel that the Chief Minister should not be inaugurating small projects. But it doesn't really matter to me. So I went to that village. There was no place for me to even hold a public meeting. There was a small school ground 4 km away from the place. So, a public meeting was organized there. But when we went to the chilling centre, I found the tribal mothers and sisters standing in a queue to fill milk. So when we went there and started with the inauguration programme, they placed their pots of milk down and started taking photos with their mobiles. I was surprised that people in such a remote area were clicking photos with mobiles. So I went to them and asked- "what will you do with this photo?" They said that they would ‘download’. I was really surprised to hear these words. Such is the power in the villages of our country. The poor mothers and sisters of the tribal area who had come to fill milk were taking photos from their mobile phones and they knew that they could download it. The word 'download' coming out of their mouths gives us an idea of their intellect and their acceptance of new things. I was in Gujarat yesterday. When I was going to visit Ambaji pilgrimage area, there were small villages on the way. More than half the people were recording videos with their mobiles. That is the strength of our country! We cannot ignore this power and only some people from the elite class of the country did not believe in our poor brothers and sisters. Eventually we managed to go ahead with the approach of 'digital first'. The government itself went ahead and made the way for digital payments easier. The government itself has promoted citizen-centric delivery service through the app. Whether it is about farmers or small shopkeepers, we have given them a way to meet their daily needs through the app. Today you can see the result of the same. Today technology has become truly democratic. You have also seen how much our approach of 'digital first' has helped the people of the country during the Corona pandemic when the major developed countries of the world were struggling to help their citizens. There were rupee, dollars, pounds, euros and everything else in their treasury. They had also decided to give away funds but there was no way to reach the people. Whereas, India was transferring thousands of crores of rupees to the accounts of the citizens of my country with a single click. It was due to the power of Digital India that even when the world had come to a halt, our children were taking online classes and studying. Hospitals were faced with an extraordinary challenge, but doctors were treating their patients through tele-medicine. Offices were closed, but 'work from home' was going on. Today we have small traders, small entrepreneurs, local artists, artisans and Digital India has given a platform to everyone. It has opened a market. Today, if you go to the vegetable market or a local market, even a small street vendor will ask you to pay with UPI. Once I came across a video where even a beggar was taking the money digitally. Look at the Transparency! This change shows how one becomes empowered when facilities are easily accessible.
Friends,
The revolution that the country is witnessing in the telecom sector today is proof that if the government works with the right intention, then it does not take long to change the intentions of the citizens. This is the difference between the intention of 2G and the intention of 5G. Better late than never. India today is one of those countries in the world where data is so cheap and affordable. Earlier, where the cost of 1GB data was close to Rs 300, today the cost of 1GB data has come down to only Rs 10. Today in India, a person is using an average of 14 GB data on mobile in a month. In 2014, the cost of this 14 GB data was around Rs 4200 per month. Today, the same amount of data is available for Rs 100 or Rs 150. That is, today about Rs 4000 of the poor and the middle class is being saved every month on mobile data. With so many efforts of our government, the cost of data in India remains very low. Saving 4000 rupees every month is not a small thing, but you realised it after I told you because we never blew our own trumpet. We did not advertise. We only focused upon the convenience of the people of the country to enhance their ease of living.
Friends,
It is often said that India could not take advantage of the first three industrial revolutions. But I believe that India will not only take full advantage of the Fourth Industrial Revolution but will also lead it and scholars have started saying that it is not just India's decade but this entire century belongs to India. This is not a decade but a century. We are all witnesses to the way India has leapfrogged in the world of technology after the arrival of 4G. When the citizens of India get equal opportunities in technology, then no one in the world can beat them. So today when 5G is being launched in India, I feel very confident friends. I am able to foresee the future and we will see the dreams in our hearts and minds getting fulfilled. We are the ones who are going to see it happen in front of our eyes. Coincidentally, just a few weeks back India has become the 5th largest economy in the world. And so, this is an opportunity for our youth, who with the help of 5G technology can make innovations that grab the attention of the world. This is an opportunity for our entrepreneurs who can expand and grow themselves using 5G technology. This is the opportunity for the common man of India who can use this technology to improve his skills, up-skill, re-skill and convert his ideas into reality.
Friends,
Today's historic occasion has brought new inspiration for us as a nation and as citizens of India. Why don't we use this 5G technology to accelerate India's development at an unprecedented pace? Why don't we use this 5G technology to expand our economy very fast? Why don't we increase our productivity by using this 5G technology?
Friends,
In these questions there is an opportunity, a challenge, a dream and a resolution for every Indian. I am aware that today the class which is watching the launching of 5G with the most enthusiasm is the youth or the younger generation of my country. There are several major opportunities waiting for our telecom industry. Several new employment opportunities are going to be created. I am sure, our industry, our institutes and our youth will work together in this direction ceaselessly. I was trying to understand the exhibition which is going on for a long time. I am not so tech-savvy but I was trying to comprehend. Seeing this, I felt like informing the government to see where this could be applied and incorporated in the various departments of our government so that its impact could also be seen in the policies of the government. This exhibition is going to run for five days. I would especially urge the students of technology to come, see it, and understand the way the world is changing. Once you see it, you will notice many new things. You can also add to that. I would also like to say to the people of this telecom sector that I was very happy when I visited every stall and they said that it was Indigenous, made in a self-reliant way. Everyone was saying it with great pride. I was happy but something else was going on in my mind. I was wondering that there are various different types of cars. Each has its own brand and uniqueness. But those who deliver the spare parts for these cars belong to the MSME sector. The same factory from the same MSME makes spare parts for six types of vehicles and makes minor repair works. I felt that you were also displaying the hardware. Should the MSME sector be given work to make small parts of the hardware needed for this too? I want to create a huge ecosystem. I am not a trader or businessman. I have nothing to do with money, but I believe that this way the cost will come down at once. This is the strength of our MSME sector. You have to provide that service only by adding your uniqueness and other things like software etc. So I understand that all of you will have to work together and only then the cost will come down. There are many things that we generally do together. I have also seen that most of the youngsters who have worked in startups have been skilled-up in this field. I also wish to tell the startups to find out the number of services you can provide in this field. How many user-friendly systems can be developed? That's the benefit of it after all. But I would like one more thing. Could your association run a movement together? How could this 5G be useful in the lives of the people in at least all the district headquarters of India? Could exhibitions educating the people be organised? Let me give a small example from my experience. It was a dream in our country to have 24 hours electricity. When I was in Gujarat I had come up with a scheme called Jyotigram Yojana and my dream was to give 24x7 electricity to every household in Gujarat. Now all my officers used to say that maybe it was not possible to do that. So I gave a simple solution. I said that we should separate the agriculture feeder and the domestic feeder. After doing that, we completed the work in each and every district. So, one job was completed. Then we would hold a major summit in that district. 2-2.5 lakh people used to attend the event because getting 24 hours electricity was an occasion of great joy! That was the period of 2003-04-05. I held an exhibition of all the works that could be accomplished with electricity and all the machines that could run on electricity. Otherwise people might have equated electricity just with being able to eat dinner at night or watching TV. But electricity could be used in various ways. So, educating about it was also necessary. But what I realised was that after the huge exhibition even the tailors would try to think about how to set up their machines with 24 hours electricity; even the potter decided the type of electric equipment he would purchase and the mothers and daughters across the country too started thinking about the electric equipments they could use in the kitchen. That is when a huge market came up and multiple utility of electricity had started. Similarly, with 5G people would start thinking of multiple uses in their lives as the videos could be downloaded pretty fast. It wouldn't buffer for long if a person wants to watch reels. The phone doesn't get disconnected from the internet. There can be video conferences with clear video and audio. You can make phone calls. Moreover, this is going to be a life changing system. Therefore I would ask the association of this industry to go to schools, colleges, universities and every district of India and find out the number of aspects that exist where 5G could be applied and we need to add value to the same. So this will be a service for you and this technology should not be limited to just talking or watching any video in life. It should be used to bring about a complete revolution and we have to reach 130 crore people. This won't take much time. I had just come up with the Drone Policy. Today I have seen that in many areas they have started the work of spraying pesticides from the drone. They have learnt to operate drones and that's why I believe we should go towards these systems.
And friends,
In the coming times, the country will continuously lead such technologies, which will originate in India, which will make India a global leader. With that belief, I wish you all the very best! Once again, I congratulate all the countrymen for the launch of 5G, a great medium of power, on the auspicious festival of Shakti worship. Thanks a lot!
DISCLAIMER: This is the approximate translation of PM’s speech. Original speech was delivered in Hindi.
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ
ଭାରତ ମୋବାଇଲ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ଭାରତରେ ୫ଜି ମୋବାଇଲ ସେବାର ଶୁଭାରମ୍ଭ ଅବସରରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ଅଭିଭାଷଣ
ଏହି ଐତିହାସିକ ଅବସରରେ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ମୋର ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀଗଣ, ଦେଶର ଉଦ୍ଦ୍ୟୋଗ ଜଗତର ପ୍ରତିନିଧିଗଣ, ଅନ୍ୟ ମହାନୁଭବଗଣ, ଭଦ୍ରମହିଳା ଏବଂ ସଜ୍ଜନମଣ୍ଡଳୀ,
ଏହି ସମ୍ମିଳନୀ ତ ବୈଶ୍ୱିକ ସମ୍ମିଳନୀ କିନ୍ତୁ ଏହାର ସ୍ୱର ସ୍ଥାନୀୟ । କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ ସମାବେଶ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ । ଆଜି ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବିକାଶ ପଥରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଥିବା ଭାରତର ସାମର୍ଥ୍ୟ, ଏହି ସାମଥ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ନିମନ୍ତେ, ଏହାର ପ୍ରଦର୍ଶନର ଆଜି ଏକ ବିଶେଷ ଦିବସ । ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅମୃତ ମହୋତ୍ସବର ଏହି ଐତିହାସିକ କାଳଖଣ୍ଡରେ ଅକ୍ଟୋବର ଏକ ତାରିଖ ଦିନ, ଏହି ତାରିଖ ଇତିହାସରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିବ । ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଏବେ ନବରାତ୍ରୀର ପର୍ବ ଏବେ ଦେଶରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି । ଶକ୍ତି ଉପାସନାର ଏହା ପର୍ବ ଏବଂ ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଯେଉଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସେହି ଶକ୍ତିକୁ ନୂତନ ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ନିମନ୍ତେ ଆଜି ଏହି ଉପକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି । ଆଜି ଦେଶ ପକ୍ଷରୁ, ଦେଶର ଟେଲିକମ୍ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ର ତରଫରୁ, ୧୩୦ କୋଟି ଭାରତବାସୀଙ୍କୁ ୫ଜି ପକ୍ଷରୁ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଉପହାର ମିଳିଛି । ୫ଜି, ଦେଶର ଦ୍ୱାର ଦେଶରେ ନୂତନ ଆଶା ଓ ସମ୍ଭାବନା ନେଇ ଆସିଛି । ୫ଜି, ଅବସରର ଅନନ୍ତ ଆକାଶ ଛୁଇଁବାର ଶୁଭାରମ୍ଭ । ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତବାସୀଙ୍କୁ ଏଥିନିମନ୍ତେ ବହୁତ ମହୁତ ବଧେଇ ଜଣାଉଛି ।
ସାଥୀଗଣ,
ମୁଁ ଗୌରବରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତର ସହିତ, ମୁଁ ଅତି ଆନନ୍ଦର ସହିତ ୫ଜିର ଶୁଭାରମ୍ଭରେ ଗ୍ରାମୀଣ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକର ପିଲାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆମ ସହିତ ଆଜି ସହଭାଗୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ଦିନ ମଜୁରିଆ – ଗରିବ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଭାଗୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଗର୍ବିତ । ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଗୋଟିଏ ଗ୍ରାମୀଣ ବିଦ୍ୟାଳୟର କନ୍ୟା ସହିତ ୫ଜି ହୋଲୋଗ୍ରାମ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ମାଧ୍ୟମରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି । ଯେତେବେଳେ ୨୦୧୨ରେ ନିର୍ବାଚନରେ ହୋଲୋଗ୍ରାମ ନେଇ ନିର୍ବାଚନ ମୁଁ ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲି ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ଅବୁଝା ସାମଗ୍ରୀ ଥିଲା । ଆଜି ତାହା ଘରେ ଘରେ ପହଞ୍ôଚ ପାରିଛି । ମୁଁ ଉପଲବ୍ôଧ କରୁଥିଲି ଯେ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ପଢ଼ାପଢ଼ିର ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଏହିଭଳି ଭାବେ, ଗୁଜରାଟ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ସୁଦୂର ସ୍କୁଲମାନଙ୍କରେ ୫ଜି ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଶୁମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ସହିତ କ୍ଲାସ୍ରେ ନୂଆ ନୂଆ କଥା ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିପାରୁଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ନୂଆ ନୂଆ ଢଙ୍ଗର କ୍ଲାସର ଅଂଶବିଶେଷ ଭାବେ ସାମିଲ ହେବା, ଏହା ବାସ୍ତବିକ ରୋମାଞ୍ôଚତ କରିବା ଭଳି ଅନୁଭବ ।
ସାଥୀଗଣ,
୫ଜିକୁ ନେଇ ଭାରତର ପ୍ରୟାସର ଆଉ ଗୋଟିଏ ସନ୍ଦେଶ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ନୂତନ ଭାରତ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିର କେବଳ ଉପଭୋକ୍ତା ହୋଇ ରହିବନାହିଁ ଅପରନ୍ତୁ ଭାରତ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବିକାଶରେ, ଏହାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନରେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ବଡ଼ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ । ଭବିଷ୍ୟତରେ ବେତାର ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଡିଜାଇନ୍ କରିବାରେ, ଏହା ସହିତ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ ଉତ୍ପାଦନରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ବିରାଟ ଭୂମିକା ରହିବ । ୨ଜି, ୩ଜି, ୪ଜି ସମୟରେ ଭାରତ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ୫ଜି ସହିତ ଭାରତ ନୂତନ ଇତିହାସ ରଚନା କରିଛି । ୫ଜି ସହିତ ଭାରତ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଟେଲିକମ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ବୈଶ୍ୱିକ ମାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛି । ଭାରତ ଏହାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଛି । ଆଜି ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି କଥାକୁ ବୁଝିପାରୁଛନ୍ତି ଯେ ୫ଜି ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆର୍କିଟେକ୍ଚରକୁ ବଦଳାଇ ରଖିଦେଇଛି । ଏଥିପାଇଁ ଭାରତର ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆଜି ୫ଜି ବହୁତ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ନେଇ ଆସିଛି । ମୋତେ ଖୁସି ଲାଗୁଛି ଯେ ବିକଶିତ ଭାରତର ସଂକଳ୍ପକୁ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଆମର ଦେଶ, ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାଦକୁ ପାଦ ମିଳାଇ ଆଗକୁ ଚାଲୁଛି । ଏହା ଭାରତର ବହୁତ ବଡ଼ ସଫଳତା, ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ ଅଭିଯାନର ବହୁତ ବଡ଼ ସଫଳତା ।
ସାଥୀଗଣ,
ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ କଥା ଆଲୋଚନା କରୁଛେ, ସେତେବେଳେ କିଛି ଲୋକ ବୁଝୁଛନ୍ତି ଯେ ଏମାନେ କେବଳ ସରକାରୀ ଯୋଜନା କଥା କହୁଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ କେବଳ ଏକ ନାମ ନୁହେଁ , ଏହା ଦେଶର ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ ବହୁତ ବଡ଼ ପରିକଳ୍ପନା । ଏହି ପରିକଳ୍ପନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଲା ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇବା, ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ । ମୋର ମନେଅଛି ଯେତେବେଳେ ମୋବାଇଲ୍ ସେକ୍ଟର ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଏହି ଭିଜନ ନିମନ୍ତେ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ କହିଥିଲି ଯେ ଆମର ଆପ୍ରୋଚ୍ ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡ ହିବାସରେ ହେବା ଅନୁଚିତ । ବରଂ ଏହା ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ । ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆର ସଫଳତା ନିମନ୍ତେ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲ ଯେ ତାହା ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ସମସ୍ତ ଦିନକୁ ଏକା ସଙ୍ଗେ କଭର କରିବା ଉଚିତ । ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ଚାରିଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଏକ ସଙ୍ଗେ ଫୋକସ୍ ପ୍ରଦାନ କଲୁ । ପ୍ରଥମ – ଡିଭାଇସ୍ର ମୂଲ୍ୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ- ଡିଜିଟାଲ କନେକ୍ଟିଭିଟି, ତୃତୀୟ- ଡାଟାର ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥଟି ଯାହାକି ସବୁଠାରୁ ଜରୁରି ତାହା ହେଲା – ‘ଡିଜିଟାଲ ଫାଷ୍ଟ୍’ର ଚିନ୍ତାଧାରା ।
ସାଥୀଗଣ,
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ପ୍ରଥମ ପିଲାର କଥା ଆଲୋଚନା କରୁଛେ, ଡିଭାଇସ୍ର ମୂଲ୍ୟ କଥା ହିଁ ବିଚାର କରୁଛେ । ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ କଥା ବେଶ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ । ଡିଭାଇସର ମୂଲ୍ୟ ସେତେବେଳେ କମ୍ ହୋଇପାରିବ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନିଜେ ଆତ୍ମନିର୍ଭର ହେବା, ଏବଂ ଆପଣମାନଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଥିବ ଅନେକ ଲୋକ ଆମ ଏହାକୁ ମଜାରେ ହସି ଉଡାଇ ଦେଇଥିଲେ । ୨୦୧୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ପାଖାପାଖି ୧୦୦ ପ୍ରତିଶତ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନି କରୁଥିଲୁ । ବିଦେଶରୁ ଦେଶକୁ କ୍ରୟ କରି ଆଣୁଥିଲୁ । ଏବଂ ସେଇଥିପାଇଁ ଆମେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଲୁ ଯେ ଆମେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବୁ । ଆମେ ମୋବାଇଲ୍ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟ୍ମାନ ବୃଦ୍ଧି କଲୁ । ୨୦୧୪ରେ ଯେତେବେଳେ ଦେଲରେ ମାତ୍ର ୨ଟି ମୋବାଇଲ୍ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟ୍ ଥିଲା, ଆଠବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ମାତ୍ର ଦୁଇଟି, ଏବଂ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୨୦୦ ଉପରେ ପହଞ୍ôଚ ସାରିଛି । ଆମେ ଭାରତରେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଯୋଗାଇ ଦେଲୁ, ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ସେକ୍ଟରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କଲୁ । ଆଜି ଏହି ଯୋଜନାର ବିସ୍ତାର ଆପଣମାନେ ପିଏଲଆଇ ଯୋଜନାରେ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିପାରୁଛନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରୟାସର ଫଳଶ୍ରୁତି ସ୍ୱରୂପ ଆମକୁ ଢେର୍ ସକାରାତ୍ମକ ସୁଫଳ ମିଳିଲା । ଆଜି ଭାରତ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାରେ ବିଶ୍ୱରେ ଦୁଇ ନମ୍ବର ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି । କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ ଯେଉଁମାନେ ଗଲାକାଲି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମକୁ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ରପ୍ତାନି କରୁଥିଲେ ଆଜି ସେମାନଙ୍କୁ ଆମେ ମୋବାଇଲ୍ ରପ୍ତାନି କରୁଛୁ । ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ପଠାଉଛୁ । ଆପଣମାନେ ଟିକେ ଚିନ୍ତାକରି ଦେଖନ୍ତୁ, ୨୦୧୪ରେ ଜିରୋ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ରପ୍ତାନି କରିବା ଠାରୁ ନେଇ ଆଜି ଆମେ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ରପ୍ତାନି କରିବା ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛୁ । ରପ୍ତାନି କରିବାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଛୁ । ଏହା ସ୍ୱାଭାବିକ ଯେ ଏହିସବୁ ପ୍ରୟାସର ପ୍ରଭାବ ଡିଭାଇସ୍ର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ପଡ଼ିଛି । ଏବେ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ଆମକୁ ଅଧିକ ଫିଚର୍ସ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରୁଛି ।
ସାଥୀଗଣ,
ଡିଭାଇସ୍ ମୂଲ୍ୟ ପରେ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ଆମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ, ତାହା ହେଲା ଡିଜିଟାଲ କନେକ୍ଟିଭିଟି । ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକଥା ଜାଣନ୍ତି ଯେ କମ୍ୟୁନିକେଶନ୍ ଅଥବା ଯୋଗାଯୋଗ କ୍ଷେତରେ ଅସଲ ଶକ୍ତି କନେକ୍ଟିଭିଟିରେ ନିହିତ । ଯେତିକି ଅଧିକ ଲୋକ କନେକ୍ଟ ହେବେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସେତିକି ଉନ୍ନତ ହୋଇପାରିବ । ଯଦି ଆମେ ବ୍ରଡବ୍ୟାଣ୍ଡ୍ କନେକ୍ଟିଭିଟିର କଥା କହିବା, ତେବେ ୨୦୧୪ରେ ଏହାର ମାତ୍ର ୬ କୋଟି ୟୁଜର୍ସ ଥିଲେ । ଆଜି ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୮୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ହୋଇସାରିଛି । ଯଦି ଆମେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସଂଯୋଗ ସଂଖ୍ୟା ଆଲୋଚନା କରିବା, ତେବେ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ୨୫ କୋଟି ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସଂଯୋଗ ଥିଲା, ଆଜି ସେହି ସଂଖ୍ୟା ପାଖାପାଖି ୮୫ କୋଟି ପହଞ୍ôଚବାକୁ ଯାଉଛି । ଏହି କଥାକୁ ମଧ୍ୟ ଆମମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ଆଜି ସହରମାନଙ୍କରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ୟୁସର୍ଜଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ତୁଳନାରେ ଆମର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଚାଲିଛି । ଏବଂ ଏହାର ଏକ ବିଶେଷ କାରଣ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଦେଲରେ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ କମ୍ ପଞ୍ଚାୟତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ଫାଇବର ସଂଯୋଗ ପହଞ୍ôଚଥିଲା, ଆଜି ସେଠାରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ୭୦ ହତାରରୁ ଅଧିକ ପଞ୍ଚାୟତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ଫାଇବର ପହଞ୍ôଚ ସାରିଛି । କେଉଁଠି ୧୦୦, କେଉଁଠି ଏକ ଲକ୍ଷ ୭୦ ହଜାର! ଯେମିତି ସରକାର ପ୍ରତି ଘରେ ବିଜୁଳି ସଂଯୋଗ ପହଞ୍ଚାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସାକାର କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯେମିତି ପ୍ରତି ଘରେ ଜଳ ପହଞ୍ଚାଯିବା ଅଭିଯାନ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳ ପହଞ୍ଚାଯିବାର ମିଶନ୍ କାମ କଲା, ଯେମିଜି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଦରିଦ୍ରରୁ ଦରିଦ୍ରତମ ଲୋକଙ୍କ ଘରେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ୟାସ୍ ସିଲିଣ୍ଡର ପହଞ୍ଚାଗଲା, ଯେପରି ଆମର କୋଟି କୋଟି ଗରିବ ଲୋକ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ ଖୋଲିବାରୁ ପୂର୍ବରୁ ବଞ୍ôଚତ ଥିଲେ । କୋଟି କୋଟି ଲୋକଙ୍କୁ ଯେପରି ବ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇ ନଥିଲା । ସ୍ୱାଧୀନତାର ଏତେ ବର୍ଷ ପରେ ସୁଦ୍ଧା ଜନଧନ ଆକାଉଣ୍ଟ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତର ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ସହିତ ଯୋଡ଼ା ଯାଇପାରିଛି । ସେହିଭଳି ଆମ ସରକାର, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସୁବିଧା  ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଚାଲିଛି ।
ସାଥୀଗଣ,
ଡିଜିଟାଲ ସଂଯୋଗୀକରଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହିତ ହିଁ ଡାଟାର ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ । ଏହା ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆର ତୃତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭ ଥିଲା, ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ ଆମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ । ଆମେ ଟେଲିକମ୍ କ୍ଷେତ୍ର ମାର୍ଗରେ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ସମସ୍ୟାକୁ ହଟାଇ ଦେଇଛୁ । ପୂର୍ବରୁୂ ଦୂରଦର୍ଶିତାର ଅଭାବ ଏବଂ ପାରଦର୍ଶିତାର ଅଭାବ ଯୋଗୁ ଟେଲିକମ୍ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ସମସ୍ୟାର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା । ଆପଣମାନେ ଏକଥା ସହିତ ପରିଚିତ ଅଛନ୍ତି ଯେ କେଉଁଭଳି ଭାବେ ଆମେ ୪ଜି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ର ବିସ୍ତାର ନିମନ୍ତେ ନୀତି ସମର୍ଥନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲୁ । ଏହା ଫଳରେ ଡାଟାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା ଏବଂ ଦେଶରେ ଡାଟା ବିପ୍ଳବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା । ଦେଖୁ ଦେଖୁ ଏହି ତିନିଗୋଟି କାରଣ, ଡିଭାଇସ୍ର ମୂଲ୍ୟ, ଡିଜିଟାଲ କନେକ୍ଟିଭିଟି ଏବଂ ଡାଟାର ମୂଲ୍ୟ- ଏହାର ମଲ୍ଟିପ୍ଲାୟର ଇଫେକ୍ଟ - ଅର୍ଥାତ୍, ବ୍ୟାପ୍ତିର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା ।
କିନ୍ତୁ ସାଥୀଗଣ,
ଏହିସବୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହିତ ଆଉ ଗୋଟିଏ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସାଧିତ ହୋଇଛି । ଦେଶରେ ‘ଡିଜିଟାଲ୍ ଫାଷ୍ଟ୍’ର ଚିନ୍ତାଧାରାର ବିକାଶ ଘଟିଛି । ଏପରି ଏକ ସମୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବିଦ୍ୱାନ ଯାହାଙ୍କୁ ଇଲାଇଟ୍ କ୍ଲାସ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଇଭଳି କିଛି ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଲୋକ, ସଂସଦର କିଛି ଭାଷଣ ଦେଖିନେବା, ଆମର ନେତାମାନେ କେମିତି ଭାଷଣ ଦିଅନ୍ତି ତାହା ଜାଣିପାରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଏହାର ମଜା ଉଡାଉଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଗରିବ ଲୋକମାନଙ୍କର ଏଥିପାଇଁ କ୍ଷମତା ହିଁ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଡିଜିଟାଲ ବୋଧଶକ୍ତିର ବାହାରେ, ସେମାନେ ଏଭଳି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରୁଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଆଶଙ୍କା ଥିଲା ଯେ ଗରିବ ଲୋକ ଡିଜିଟାଲର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବୁଝି ପାରିବେନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ମୋର ଦେଶର ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କର ବୋଧଶକ୍ତି ଉପରେ , ସେମାନଙ୍କ ବିବେକ ଉପରେ, ସେମାନଙ୍କ ଜିଜ୍ଞାସୁ ମନ ଉପରେ ସଦାସର୍ବଦା ଭରସା ଥିଲା । ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ ଭାରତର ଗରିବରୁ ଗରିବତମ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ ଆପଣାଇବା ନିମନ୍ତେ ଆଗକୁ ଆସୁଛନ୍ତି ଏବଂ ମୁଁ ଏ ସଂପର୍କରେ ମୋର ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନୁଭୂତିକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ । ସମ୍ଭବତଃ ୨୦୦୭- ୦୮ ମସିହା ବେଳର କଥା ହେବ କି ୨୦୦୯- ୧୦ ବେଳ ହେବ । ମୋର ଠିକ୍ ଭାବେ ମନେପଡ଼ୁନାହିଁ । ମୁଁ ସେତେବେଳେ ଗୁଜରାଟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲି କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କ୍ଷେତ୍ର ଏଭଳି ଥିଲା ଯେଉଁଠାକୁ ମୁଁ କେବେ ଯାଇନଥିଲି ଏବଂ ତାହା ବେଶ୍ ଆଦିବାସୀବହୁଳ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ଖୁବ୍ ପଛୁଆ । ମୁଁ ଆମ ସରକାରର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ କହିଲି ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଆମେ ଯେକୌଣସି ମତେ ଗୋଟିଏ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ସେତେବେଳେ ସେହି କ୍ଷେତ୍ର ଏଭଳି ଥିଲା ଯେ ସେଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ଆଦୌ ନଥିଲା । ସେଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷେତ୍ର ଥିଲା, ତେଣୁ ପ୍ରକଳ୍ପ ସ୍ଥାପନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନଥିଲା । ପରିଶେଷରେ ମୁଁ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଚିଲିଂ ସେଣ୍ଟର, ଦୁଗ୍ଧ ଶୀତଳୀକରଣ କେନ୍ଦ୍ର, ତାହା ପୁଣି ମାତ୍ର ୨୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ସ୍ଥାପନ କରାଇଲି । ମୁଁ କହିଲି ୨୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ହେଉ କି ୨୫ ହଜାର ଟଙ୍କାର ହେଉ, ମୁଁ ନିଜେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେ କେନ୍ଦ୍ରର ଉଦ୍ଘାଟନ କରିବି । ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଚିଫ୍ ମିନିଷ୍ଟରଙ୍କୁ ଏତିକି କମ୍ ମୂଲ୍ୟର ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଉଦ୍ଘାଟନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମିତି କିଛି ଭାବୁନଥିଲି । ତେଣୁ ମୁଁ ସେହି ଗ୍ରାମକୁ ଗଲି ଏବଂ ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ସଭା କରିବା ଲାଗି ସୁଦ୍ଧା ସ୍ଥାନ ନଥିଲା । ତେଣୁ ସେଠାରୁ ୪ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଛୋଟ ଖେଳ ପଡ଼ିଆଟିଏ ଥିଲା । ସେଠାରେ ସାଧାରଣ ସଭାର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁୂ ଯେତେବେଳେ ସେହି ଶୀତଳୀକରଣ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥଳକୁ ମୁଁ ଗଲି ତ ସେଠାକାର ଆଦିବାସୀ ମାତା- ଭଉଣୀମାନେ ସେହି କେନ୍ଦ୍ରରେ ଦୁଗ୍ଧ ରଖିବା ସକାଶେ ଧାଡ଼ି ବାନ୍ଧି ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବାର ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲି । ସେମାନେ ନିଜ ନିଜର ଦୁଗ୍ଧ ପାତ୍ରସବୁ ତଳେ ରଖି, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ସେଠାକୁ ଗଲୁ ଏବଂ ସେଠାରେ ଉଦ୍ଘାଟନ ବିଧି ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିଲୁ ସେମାନେ ମୋବାଇଲ୍ରେ ଆମମାନଙ୍କର ଫଟୋ ଉଠାଉଥିଲେ । ମୁଁ ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲି ଯେ ଏତେ ଦୁର୍ଗମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏମାନେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଆମମାନଙ୍କର ଫଟୋ ଉଠାଉଛନ୍ତି । ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି । ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲି – ଏ ଫଟୋ ଉଠାଇ ଆପଣମାନେ କରିବେ କ’ଣ? ସେମାନେ କହିଲେ ଏହାକୁ ସେମାନେ ଡାଉନ୍ଲୋଡ୍ କରିବେ । ଏଭଳି ଶବ୍ଦ ସେମାନଙ୍କ ତୁଣ୍ଡରୁ ଶୁଣି ମୁଁ ସତକୁ ସତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇଗଲି ଯେ ଏଭଳି ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଆମ ଦେଶର ଗାଁର । ଆଦିବାସୀ ଅଧ୍ୟୁସିତ କ୍ଷେତ୍ରର ଗରିବ ମାତା- ଭଉଣୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଗ୍ଧ ଶୀତଳୀକରଣ ନିମନ୍ତେ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଏବଂ ସେମାନେ ସେଥିରେ ଫଟୋ ଉଠାଉଛନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଜଣାଅଛି ସେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କେମିତି ଭାବେ ଡାଉନ୍ଲୋଡ୍ କରିବେ । ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଡାଉନଲୋଡ୍ ଶବ୍ଦ ବାହାରିବା ସେମାନଙ୍କ ବୋଧଶକ୍ତି ଏବଂ କିଛି ନୂଆ ଜିନିଷକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାର ସ୍ୱାଭାବର ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା । ମୁଁ ଗତକାଲି ଗୁଜରାଟରେ ଥିଲି ଏବଂ ସେଠାରେ ଅମ୍ବାଜୀ ତୀର୍ଥ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉଥିଲି ଏବଂ ସେତେବେଳେ ରାସ୍ତାରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗାଁମାନ ଥିଲା । ଅଧାରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଏଭଳି ଥିବେ ଯେଉଁମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଭିଡ଼ିଓ କରୁଥିଲେ । ଅଧାରୁ ଅଧିକ ଲୋକ, ଅର୍ଥାତ୍, ଆମ ଦେଶର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ରହିଛି ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଆମେ କଦାପି ଅଣଦେଖା କରିପାରିବାନାହିଁ ଏବଂ କେମଳ ଦେଶର ଇଲାଇଟ୍ କ୍ଲାସ୍ର କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ହିଁ ଆମର ଗରିବ ଭାଇ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସ୍ଥା ନାହିଁ । ବାସ୍ତବରେ ଆମେ ‘ଡିଜିଟାଲ୍ ଫାଷ୍ଟ୍’ର ଆପ୍ରୋଚ୍ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଛେ । ସରକାର ନିଜେ ଆଗକୁ ଆସି ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ୍ର ମାର୍ଗ ସରଳ କରିଦେଇଛନ୍ତି । ସରକାର ନିଜେ ଆପ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନାଗରିକ କୈନ୍ଦ୍ରିକ ଡେଲିଭରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରସାର କରୁଛନ୍ତି । ପ୍ରସଙ୍ଗ କୃଷକମାନଙ୍କର ହୋଇଥାଉ ଅଥବା ଛୋଟ ଛୋଟ ଦୋକାନୀମାନଙ୍କର, ଆମକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆପ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନିତିଦିନିଆ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାର ମାର୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରିଛୁ । ଏହାର ଫଳାଫଳ ଆଜି ଆପଣମାନେ ନିଜେ ଦେଖି ପାରୁଛନ୍ତି । ଆଜି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବାସ୍ତବ ପକ୍ଷେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ହୋଇସାରିଛି, ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ହୋଇଯାଇଛି । ଆପଣମାନେ ଦେଖିପାରୁଥିବେ ଯେ ‘ଡିଜିଟାଲ ଫାଷ୍ଟ୍’ ପ୍ରତି ଆମର ଆପ୍ରୋଚ୍ କରୋନା ଭଳି ବୈଶ୍ୱିକ ମହାମାରୀ କାଳରେ ଦେଶର ଲୋକମାନଙ୍କୁ କେଉଁଭଳି ଭାବେ ସହାୟକ ହୋଇପାରିଥିଲା । ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ବଡ଼ ବିକଶିତ ଦେଶମାନେ ଯେତେବେଳେ ନିଜର ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଲାଗି ସଂଘର୍ଷରତ ଥିଲେ ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ତହବିଲରେ ପ୍ରଚୁର ଅର୍ଥ ଥିଲା, ଡଲାର ଥିଲା, ପାଉଣ୍ଡ୍ ଥିଲା, ସବୁକିଛି ଥିଲା, ୟୁରୋ ବି ଥିଲା ଏବଂ ତାହା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ସେମାନେ ବ୍ୟଗ୍ର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମାଧାନର ମାର୍ଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ପହଞ୍ôଚ ପାରୁନଥିଲେ । ଭାରତ ଗୋଟିଏ କ୍ଲିକ୍ରେ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ମୋ ଦେଶର ନାଗରିକମାନଙ୍କ ଜମାଖାତାକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର ହୋଇପାରିଥିଲା । ଏହା ହେଉଛି ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆର ଶକ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଠପ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଆମର ଶିଶୁମାନେ ଅନଲାଇନ କ୍ଲାସ୍ କରିପାରୁଥିଲେ, ନିଜର ପଢ଼ାପଢ଼ି ଜାରି ରଖି ପାରିଥିଲେ । ହସ୍ପିଟାଲମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅସାଧାରଣ ଚାଲେଞ୍ଜ୍ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଡାକ୍ତରମାନେ ନିଜ ନିଜର ରୋଗୀମାନଙ୍କର ଚିକିତ୍ସା ଟେଲି ମେଡିସିନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କରୁଥିଲେ । ଅଫିସ ବନ୍ଦ୍ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ‘ଘରେ ରହି କାର୍ଯ୍ୟ’  ଜାରି ରହିଥିଲା । ଆଜି ଆମ ଦେଶର ଛୋଟ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଉଦ୍ୟମୀମାନେ, ସ୍ଥାନୀୟ କଳାକାର, କାରିଗର ହୋଇଥାନ୍ତୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ ଏକ ମଞ୍ଚ ପ୍ରଦାନ କରିଛି, ବଜାର ପ୍ରଦାନ କରିଛି । ଆଜି ଆପଣମାନେ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନୀୟ ମାର୍କେଟରେ ପନିପରିବା ଦୋକାନକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ସେଠାରେ ଦେଖିବେ ରାସ୍ତାକଡ଼ର ଠେଲାଦୋକାନୀମାନେ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଦୋକାନୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରିବେ, କ୍ୟାସ୍ ନାହିଁ , ୟୁପିଆଇ କରିଦିଅନ୍ତୁ । ମୁଁ ତ ମଝରେ ଗୋଟିଏ ଭିଡିଓ ଦେଖିଥିଲି, କେହି ଜଣେ ଭିକାରୀ ମଧ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ ନେଉଛି । ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଏଭଳି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସୂଚାଏ ଯେ ଯେତେବେଳେ ସୁବିଧା ଅଧିକ ସୁଲଭ ହୋଇଥାଏ ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ କିଭଳି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟି ତାହା ସଶକ୍ତ ହୋଇଥାଏ!
ସାଥୀଗଣ,
ଆଜି ଟେଲିକମ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁ ବିପ୍ଳବ ଦେଶ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛି, ଏହା ସେହି କଥାର ପ୍ରମାଣ ଯେ ଯଦି ସରକାର ସ୍ୱଚ୍ଛ ମନୋଭାବର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ, ତେବେ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ମନୋଭାବ ମଧ୍ୟ ବଦଳିବାରେ ବିଳମ୍ବ ଘଟିବନାହିଁ । ୨ଜିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବଂ ୫ଜିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ହେଲା ଫରକ । ବିଳମ୍ବରେ ହେଉ ସୁଦ୍ଧା ଆମକୁ ସୁଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରିଛି । ଭାରତ ଆଜି ବିଶ୍ୱର ସେହିସବୁ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ସମକକ୍ଷ ହୋଇପାରିଛି ଯେଉଁଠାରେ ଡାଟା ଏଭଳି ଶସ୍ତାରେ ଉପଲବ୍ଧ । ପୂର୍ବରୁୂ ୧ଜିବି ଡାଟାର ମୂଲ୍ୟ ଯେଉଁଠି ୩୦୦ ଟଙ୍କା ପାଖାପାଖି ଥିଲା ଏବେ ସେଠାରେ ୧ଜିବି ଡାଟା ପାଇଁ କେବଳ ୧୦ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି । ଆଜି ଭାରତରେ ପୂରା ମାସ ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋବାଇଲ ପାଇଁ ପାଖାପାଖି ୧୪ ଜିବି ଡାଟା ଉପଯୋଗ କରୁଛି । ୨୦୧୪ରେ ଏହି ୧୪ ଜିବି ଡାଟାର ମୂଲ୍ୟ ହାରାହାରି ୪୨୦୦ ଟଙ୍କା ଥିଲା ଏବଂ ତାହା ପୁଣି ପ୍ରତି ମାସରେ! ଆଜି ସେତିକି ଡାଟା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ମାତ୍ର ଶହେ ଟଙ୍କାରେ ପାଇପାରୁଛି କିମ୍ବା ଅତି ଅଧିକ ହେଲେ ଦେଢ଼ଶହ ଟଙ୍କାରେ । ଶହେ ପଚିଶ ଟଙ୍କା କି ଦେଢ଼ଶହ ଟଙ୍କାରେ । ଅର୍ଥାତ୍ ଆଜି ଗରିବମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ମଧ୍ୟମ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ମୋବାଇଲ୍ ଡାଟାରେ ପାଖାପାଖି ୪ ହଜାର ଟଙ୍କା ପ୍ରତି ମାସରେ ସଞ୍ଚୟ କରାଯାଇପାରୁଛି, ସେ ଅର୍ଥ ସେମାନଙ୍କ ପକେଟରେ ରହୁଛି । ଆମ ସରକାରଙ୍କ ଏତେସବୁ ପ୍ରୟାସ ଫଳରେ ଭାରତରେ ଡାଟାର ମୂଲ୍ୟ ଖୁବ୍ କମ୍ ହୋଇପାରିଛି । ଏ କଥା ଭିନ୍ନ ଯେ ୪୦୦୦ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କିଛି ଛୋଟ କଥା ନୁହେଁ । ପ୍ରତିମାସରେ । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଏକଥା ସୂଚାଉଛି ସେତେବେଳେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ଆସୁଥିବ, କାରଣ ଆମେ ଆମେ ଏଥିପାଇଁ କିଛି ହୋହଲ୍ଲା କରିନଥିଲୁ, ବିଜ୍ଞାପନ ଦେଇ ନଥିଲୁ, ମିଛ- ସତ ବଡ଼ ବଡ଼ ଆସ୍ଫାଳନ କରିନଥିଲୁ । ଆମେ ଫୋକସ୍ କରିଥିଲୁ ଯେ ଦେଶର ଲୋକମାନଙ୍କର କେମିତି ପ୍ରଗତି ଘଟିବ, ଇଜ୍ ଅଫ୍ ଲିଭିଂ ବଢ଼ିବ ।
ସାଥୀଗଣ,
ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏକଥା କୁହାଯାଇଥାଏ ଯେ ଭାରତ ପୂର୍ବର ତିନିଗୋଟି ଔଦ୍ଦ୍ୟୋଗିକ ବିପ୍ଳବରୁ ସୁଫଳ ଉଠାଇ ପାରିନଥିଲା । କିନ୍ତୁ ମୋର ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ଭାରତ କେବଳ ଚତୁର୍ଥ ଔଦ୍ଦ୍ୟୋଗିକ ବିପ୍ଳବରୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଭ ଉଠାଇବ ଅପରନ୍ତୁ ଏହାର ନେତୃତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବ ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନ ଲୋକମାନେ ଯାହା କହିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ଦଶକ ନୁହେଁ ଏହା ଭାରତର ଶତାବ୍ଦୀ ହେବ । ଏହା ଦଶନ୍ଧି ନୁହେଁ ଶତାବ୍ଦୀ । ଭାରତ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ୪ଜି ଆସିବା ପରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଜଗତକୁ ବିରାଟ ଲମ୍ଫ ପ୍ରଦାନ କରିଛି, ଏହି ଘଟଣାର ଆମେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷଦର୍ଶୀ ଅଛେ । ଭାରତର ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ସମାନ ଅବସର ମିଳିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱରେ ଆଉ କେହି ତାକୁ ପଛୁଆ ବୋଲି କହିପାରିବନାହିଁ । ସେଇଥିପାଇଁ ଆଜି ଯେତେବେଳେ ଭାରତରେ ୫ଜିର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହେଉଛି, ସେତେବେଳେ ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସରେ ଭରିଉଠୁଛି ବନ୍ଧୁଗଣ । ମୁଁ ଦୂର ଦୂରାନ୍ତକୁ ଦେଖିପାରୁଛି ଏବଂ ଯେଉଁ ସ୍ୱପ୍ନ ଆମ ହୃଦୟରେ ଓ ମନରେ ଚାଲୁଛି ତାହା ମୋତେ ଜଳଜଳ ହୋଇ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି । ସେହିସବୁ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଆମେ ନିଜ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ସାକାର ହେବା ମଧ୍ୟ ଆମେ ଦେଖିପାରିବା । ଆମର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ି ଏକଥା ଦେଖିବେ ଯେ ଏଭଳି କାମ ଚଳିବନାହିଁ । ଆମେ ସେକଥା ମଧ୍ୟ ଆମ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିବା । ଏହା ଏକ ସୁଖଦ ସଂଯୋଗ ଯେ କିଛି ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବେ ହିଁ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ପଞ୍ଚମ ସର୍ବବୃହତ୍ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି । ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ଏହା ଏକ ଅବସର ଆମ ଯୁବଶକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ୫ଜି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସହାୟତାରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରିପାରିବେ, ନବସୃଜନ କରିପାରିବେ । ଏହା ଆମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅବସର ଯେ ଆମର ଉଦ୍ଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଯେଉଁ ୫ଜି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଉପଯୋଗ କରି ନିଜର ବିସ୍ତାର କରିପାରିବେ । ଏହା ଅବସର ଭାରତ ପାଇଁ ଯେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଲାଗି ଯେଉଁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଉପଯୋଗ କରି ନିଜର କୌଶଳକୁ ସୁଧାରି ପାରିବେ, ଅପ୍ ସ୍କିଲ୍ କରିପାରିବେ, ରି- ସ୍କିଲ୍ କରିପାରିବେ, ନିଜର ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ସତ୍ୟ ଓ ବାସ୍ତବରେ ପରିଣତ କରିପାରିବେ ।
ସାଥୀଗଣ,
ଆଜିିର ଏହି ଐତିହାସିକ ଅବସର ଗୋଟିଏ ରାଷ୍ଟ୍ର ହିସାବରେ, ଭାରତର ଜଣେ ନାଗରିକ ହିସାବରେ ଆମମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ନୂତନ ପ୍ରେରଣା ନେଇ ଆସିଛି । କାହିଁକି ଆମେ ଏହି ୫ଜି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଉପଯୋଗ କରି ଭାରତର ବିକାଶକୁ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଗତି ଦେବାନାହିଁ? କାହିଁକି ଆମେ ୫ଜି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଉପଯୋଗ କରି ନିଜର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ଗତିଶୀଳ ଓ ବିସ୍ତାରିତ କରିବା ନାହିଁ? କାହିଁକି ଆମେ ୫ଜି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର କରି ନିଜର ଉତ୍ପାଦିକାରେ ରେକର୍ଡ ମାତ୍ରାର ବୃଦ୍ଧି କରିବା ନାହିଁ?
ସାଥୀଗଣ,
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ନିମନ୍ତେ ଏକ ଅବସର ଲୁଚି ରହିଛି, ଏକ ଚାଲେଞ୍ଜ ରହିଛି, ଗୋଟିଏ ସ୍ୱପ୍ନ ରହିଛି ଏବଂ ଏକ ସଂକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ମୁଁ ଜାଣେ ଯେ ଆଜି ୫ଜିର ଏହି ଶୁଭାରମ୍ଭକୁ ଯେଉଁ ବର୍ଗ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ସାହର ସହ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ଯୁବବର୍ଗର ସାଥୀ, ମୋ ଦେଶର ଯୁବ ପିଢ଼ି । ଆମର ଟେଲିକମ୍ ଶିଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ କେତେ ବଡ଼ ଅବସର ଭାବେ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରି ରହିଥିଲେ, ରୋଜଗାରର କେତେ କେତେ ନୂଆ ଅବସର ସୃଷ୍ଟି ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ମୋର ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ଆମର ଶିଳ୍ପ,ଆମର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଆମ ଯୁବ ବର୍ଗ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଏହି ଦିଗରେ ନିରନ୍ତର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଏବଂ ଏବେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଢ଼େର୍ ସମୟ ଧରି ଯେଉଁ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଲାଗିଛି, ତାହାକୁ ବୁଝିବାକୁ ମନେ ମନେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲି । ମୁଁ କୌଣସି ଜଣେ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ତ ନୁହେଁ । କିନ୍ତୁ ବୁଝିବାକୁ ପ୍ରୟାସ ଅବଶ୍ୟ କରୁଥିଲୁି । ଏକଥା ଦେଖି ମୋତେ ଲାଗିଲା ଯେ ମୁଁ ସରକାରରେ ତ ଏହାକୁ ସୂଚୀତ କରିପାରିବି ଯେ ଆମର ସରକାରଙ୍କ ସମସ୍ତ ବିଭାଗ, ଏହାର ସମସ୍ତ ଅଧିକାରୀ ଆଦି ଟିକେ ଦେଖନ୍ତୁ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଏହାର ଉପଯୋଗ ହୋଇପାରିବ । ତାହା ହେଲେ ସରକାରଙ୍କ ନୀତିରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଦୃଶ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ । ମୁଁ ଦେଶର ଛାତ୍ରସମାଜକୁ ମଧ୍ୟ କହିବାକୁ ଚାହିଁବି ଯେ ପାଞ୍ଚଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଚାଲିବ । ମୁଁ ବିଶେଷ କରି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବ ଯେ ଆପଣମାନେ ଆସନ୍ତୁ, ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ବୁଝନ୍ତୁ ଏବଂ ଦୁନିଆ କେମିିତି ଭାବେ ବଦଳି ଚାଲିଛି ଏବଂ ଆପଣମାନେ ଥରେ ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ଅନେକ ନୂଆ ନୂଆ କଥା ଆପଣମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆସିବ । ଆପଣମାନେ ଚାହିଁଲେ ଏହା ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇପାରିବେ ଏବଂ ମୁଁ ଏଇଥିପାଇଁ ଟେଲିକମ୍ ସେକ୍ଟରର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିବାକୁ ଚାହିଁବି ଓ ଏହା କହିଲାବେଳେ ମୁଁ ଖୁସି ଅନୁଭବ କରୁଛି ଯେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଷ୍ଟଲ୍କୁ ମୁଁ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି କହୁଥିଲେ ଯେ ଏହା ନିଜସ୍ୱ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ, ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ଏବଂ ଆମେ ଏହାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ । ସମସ୍ତେ ବେଶ୍ ଗର୍ବର ସହିତ କହୁଥିଲେ । ଏକଥା ଶୁଣି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଆସୁଥିଲା କିନ୍ତୁ ମୋ ମନରେ ଆଉ କିଛି ଚାଲୁଥିଲା । ମୁଁ ଏକଥା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲି ଯେ ଯେମିତି ଅନେକ ପ୍ରକାର କାର୍ ବଜାରକୁ ଆସୁଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ର ଏକ ନିଜସ୍ୱ ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ ରହିଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜର ବିଶେଷତା ରହିଛି । କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ଯେଉଁ ସ୍ପେୟାର ପାର୍ଟ ଯୋଗାଣକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ଏମଏସଏମଇ କ୍ଷେତ୍ରର ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଏମଏସଏମଇର ଏହି କାରଖାନା ଛଅ ପ୍ରକାର ଗାଡ଼ିର ସ୍ପେୟାର ପାର୍ଟସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାନ୍ତି, ଛୋଟମୋଟ ଯେଉଁ ସୁଧାର ଦରକାର ତାହା ବି କରିଥାନ୍ତି । ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ଯେ ଆଜି ହାର୍ଡଓୟେ ମଧ୍ୟ ଆପଣମାନେ ଲଗାଇଛନ୍ତି ଓ ମୋତେ ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା ଆପଣମାନଙ୍କ କଥାରୁ । ଏମଏସଏମଇ ସେକ୍ଟରକୁ କ’ଣ ଏଥିପାଇଁ ଯେଉଁ ହାର୍ଡଓୟେରର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ଏହାର ଛୋଟ ଛୋଟ ପୁଂଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ସେମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଆବଶ୍ୟକ? ବହୁତ ବଡ଼ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବା ଦରକାର? ମୁଁ ତ କୌଣସି ପକ୍କା ବେପାରୀ ନୁହେଁ । ମୋର ଟଙ୍କା ପଇସାରେ କୌଣସି ନେଣ ଦେଣ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏତିକି ବୁଝେ ଯେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ପୂରାପୂରି କମ୍ ହୋଇଯିବା ଦରକାର, ପୂରାପୂରି କମ୍ । ଆମର ଏମଏସଏମଇ ସେକ୍ଟରର ଏଭଳି କ୍ଷମତା ରହିଛି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଯୋଗାଣ ଆପଣମାନଙ୍କୁ କେବଳ ନିଜର ଇକୋସିଷ୍ଟମ ସହିତ ଏଥିରେ ସଫ୍ଟଓୟେର ବିନା ଯୋଡ଼ି ସେବା ଦେବାର ଅଛି । ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ବୁଝୁଛି ଯେ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଳିମିଶି ଏକ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ କହିବାକୁ ଚାହିଁବି । ମୁଁ ଏକଥା ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଛି ଯେ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଅପ୍ରେ ଯେଉଁସବୁ ପିଲାମାନେ ନାମ କମାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ଯୁବକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକତର ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେହି ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେସବୁକୁ ସ୍କିଲ୍ ଅପ୍ କରିଛନ୍ତି । ମୁଁ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଅପ୍ବାଲା ସାଥୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିବାକୁ ଚାହିଁବି ଯେ ଆପଣମାନଙ୍କ ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ କେତେ ଅଧିକତମ ସେବା ଦେଇପାରିବେ । କେତେ ୟୁଜର୍ ଫ୍ରେଣ୍ଡଲି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିକାଶ ଘଟାଇ ପାରିବେ । ଯେତେହେଲେ ଏହାର ଫାଇଦା ଏଥିରେ ହିଁ ନିହିତ । କିନ୍ତୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବାକୁ ଚାହିଁବି । ଏକଥା ମଧ୍ୟ ଆପଣମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ସଂଗଠନ ରହିଛି ସେମାନେ ମିଳିମିଶି ଏହାକୁ ଏକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଭାବେ ଚଳାଇ ପାରିବେ କି? ଅନ୍ତତଃପକ୍ଷେ ଭାରତର ସମସ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟାଳୟରେ ଏହି ୫ଜି ଜୀବନରେ କିପରି ଭାବେ ଉପଯୋଗ ହୋଇପାରିବ । ଏହାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏକଜୁଟ କରିବାର ପ୍ରଦର୍ଶନୀର ବ୍ୟବସ୍ଥା କିଭଳି ଭାବେ କରାଯାଇପାରିବ? ମୋ ଅଭିଜ୍ଞତାରୁ ମୁଁ ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ଆମ ଦେଶରେ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ବିଜୁଳି ମିଳିବା ଦିନେ ସ୍ୱପ୍ନ ଥିଲା । ମୁଁ ଗୁଜରାଟରେ ଯେତେବେଳେ ଥିଲି ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଗୋଟିଏ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲି ଯାହାର ନାମ ଜ୍ୟୋତିଗ୍ରାମ ଯୋଜନା ଏବଂ ମୋର ସ୍ୱପ୍ନ ଥିଲା ଯେ ମୁଁ ଗୁଜରାଟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମକୁ ୨୪ଙ୍ଘ୭ ବିଜୁଳି ଯୋଗାଇ ପାରିବି । ଯେତେବେଳେ ମୋର ସମସ୍ତ ଅଧିକାରୀ କହୁଥିଲେ ବୋଧହୁଏ ଏହା ସମ୍ଭବପର ନୁହେଁ, ଏକଥା ଆମେ କେବେ କରିପାରିବା ନାହିଁ ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହାର ଏକ ସରଳ ସମାଧାନ ସୂତ୍ର ବାହାର କଲି । ମୁଁ କହିଲି ଯଦି କୃଷି ଫିଡ଼ରକୁ ପୃଥକ୍ କରିଦେବା, ଘରୋଇ ଫିଡ଼ରକୁ ଅଲଗା କରିଦେବା ତା’ହେଲେ କେମିତି ହେବ? ସେଇ କାମ ଆମେ କଲୁ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ବିଜୁଳି ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଧରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସାକାର କରିପାରିଥିଲୁ । ଅନ୍ୟ ସବୁ ଜାଗାରେ ଚାଲୁଥିଲା କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କାମ ପୂରା ଥିଲା । ପୁଣି ସେହି ଜିଳ୍ଲାରେ ବଡ଼ ସମ୍ମିଳନୀ କରୁଥିଲି । ମାତ୍ର ଅଢ଼େଇ ତିନି ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଆସୁଥିଲେ କାରଣ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ବିଜୁଳି ମିଳିବାର ଏକ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ସବର ସମୟ ଥିଲା । ତାହା ୨୦୦୩- ୦୪-୦୫ ବେଳର କଥା । କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସାରା ଦେଶରେ ବିଜୁଳି ଯୋଗାଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହେଉଥିବା କାମ, ବିଜୁଳି ଦ୍ୱାର ଚାଲୁଥିବା ଯନ୍ତ୍ରର ଗୋଟିଏ ବହୁତ ବଡ଼ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଲାଗିଥିଲା । ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେଥିରୁ କ’ଣ ଲାଗୁଥିଲା? ବିଜୁଳି ଆସିଲା ମାନେ ରାତିରେ ଖାଇଲାବେଳେ ବିଜୁଳି ମିଳିପାରିବ । ବିଜୁଳି ଆସିଲା ମାନେ ଟିଭି ଦେଖିବା ଲାଗି କାମରେ ଆସିବ । କିନ୍ତୁ ବିଜୁଳି ଯୋଗାଣର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପଯୋଗ ହୋଇପାରିବ । ଏହାର ଶିକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଏକାନ୍ତ ଜରୁରି । ମୁଁ ୨୦୦୩- ୦୪- ୦୫ ମସିହା ବେଳର କଥା କହୁଛି । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏହିସବୁ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଲଗାଇଲୁ ଲୋକମାନେ ଏହା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଟେଲର ବି ଭାବିଲା ମୁଁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିବି, ଏସି କିଣିବି । କୁମ୍ଭାର ବି ଚିନ୍ତାକଲା ଯେ ମୁଁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ହ୍ୱିଲ୍ କିଣିବି । ମା’- ଭଉଣୀମାନେ ଚିନ୍ତାକଲେ ଯେ ରୋଷେଇଘରେ ଆମର ଇଲେକ୍ଟ୍ରିସିଟିରେ ଚାଲୁଥିବା ଏତେ ଏତେ ସାମଗ୍ରୀ ଆଣିପାରିବା । ଅର୍ଥାତ୍, ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ବଜାର ଠିଆ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ବିଜୁଳିର ବିବିଧ ଉପଯୋଗ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ କେତେଦୂର ଉପଯୋଗ ହୋଇପାରିବ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ କେତେ ସହଜସାଧ୍ୟ କରିପାରିବ ତା’ର ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା । ସାଧାରଣ ଜୀବନରେ ୫ଜିର ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଆବଶ୍ୟକତା ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ହେବାକୁ ଯାଉଛି ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ ଯେ ହଁ, ଏବେ ତ ଭିଡିଓ ବହୁତ ଜଲଦି ଡାଉନଲୋଡ଼୍ ହୋଇପାରିବ । ରିଲ୍ ଦେଖିବାର ଅଛି ତ ଅଧିକ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବନାହିଁ । ଫୋନ୍ ବି କଟିଯିବନାହିଁ । ସ୍ପଷ୍ଟ ଭିଡ଼ିଓ କନଫରେନ୍ସିଂ କରିହେବ । ଫୋନ୍ କଲ୍ ବି କରାଯାଇପାରିବ । କେବଳ ଏତିକିରେ ଏହା ସୀମିତ ନୁହେଁ । ଏହା ଜୀବନକୁ ବଦଳାଇଦେବା ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ଆସୁଛି ଏବଂ ସେଇଥିପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଉଦ୍ଦ୍ୟୋଗ ଜଗତର ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହଯୋଗକୁ କହିମି ଯେ ଆପଣମାନେ ସ୍କୁଲ, କଲେଜ, ୟୁନିଭର୍ସିଟି ଏବଂ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ଯାଇ ଏହାର କେତେ ପ୍ରକାର ଉପଯୋଗ ରହିଛି ଏବଂ ଆପଣମାନେ ଦେଖନ୍ତୁ ଯେ ସେହି ଲୋକମାନେ ଏଥିରେ ମୂଲ୍ୟ ସଂଯୋଗ କରିବେ । ଏହା ଆପଣମାନଙ୍କ ସକାଶେ ଏକ ପ୍ରକାର ସେବାର କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସାଧିତ ହୋଇପାରିବ । ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଜୀବନରେ କେବଳ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଲାଗି କିମ୍ବା କିିଛି ଭିଡିଓ ଦେଖିବା ସକାଶେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିବା ଅନୁଚିତ । ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଏକପ୍ରକାର ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଆଣିବା ନିମନ୍ତେ ଉପଯୋଗ ହେବା ଜରୁରି ଏବଂ ଆମେ ୧୩୦ କୋଟି ଦେଶବାସୀଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଥରେ ପହଞ୍ôଚ ଯିବାପରେ ମୁଁ ତ ଅବଶ୍ୟ ପହଞ୍ଚାଇବି, ଆଉ ଆପଣମାନେ ଦେଖନ୍ତୁ, ଆପଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଥିପାଇଁ ବେଶୀ ସମୟ ଲାଗିବନାହିଁ । ଏବେ ମୁଁ ଡ୍ରୋନ୍ ନୀତି ଅଳ୍ପ ଦିନ ପୂର୍ବେ ଆସିଛି । ଆଜି ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଁ ଏହାର ଉପଯୋଗକୁ ଦେଖିପାରୁଛି । ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଔଷଧ ଯୋଗାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସେମାନେ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି । ଡ୍ରୋନ୍ ଚାଳନା ଯଦି ଶିଖିଛଡ଼୍ତି ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯେ ଆମେ ଏହିସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେବା ଉଚିତ ।
ଏବଂ ସାଥୀଗଣ,
ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଦେଶ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଏଭଳି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ନେତୃତ୍ୱ ନେବ, ଯାହା ଭାରତରେ ଜନ୍ମଲାଭ କରିବ, ଯାହା ଭାରତକୁ ବୈଶ୍ୱିକ ଲିଡରରେ ପରିଣତ କରିବ । ଏହି ବିଶ୍ୱାସର ସହିତ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବହୁତ ବହୁତ ଶୁଭକାମନା । ପୁଣି ଥରେ ସମସ୍ତ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଉପାସନାର ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଅବସରରେ ଶକ୍ତିର ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ମାଧ୍ୟମ ୫ଜିର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହୋଇଥିବାରୁ ବହୁତ ବହୁତ ବଧେଇ ଜଣାଉଛି । ବହୁତ ବହୁତ ଧନ୍ୟବାଦ!