Prime Minister's Office
PM inaugurates Rashtriya Swachhata Kendra - an interactive experience centre on the Swachh Bharat Mission
PM dedicates Rashtriya Swachhata Kendra as a permanent tribute to Mahatma Gandhi
PM lauds the people of India for making Swachhata a Jan Andolan; urges them to continue to do so in the future
PM launches ‘Gandagi Mukt Bharat’ - a special week long campaign for Swachhata in the run up to Independence Day
Prime Minister Shri Narendra Modi today inaugurated the Rashtriya Swachhata Kendra - an interactive experience centre on the Swachh Bharat Mission, at the Gandhi Smriti and Darshan Samiti at Rajghat, New Delhi. A tribute to Mahatma Gandhi, the Rashtriya Swachhata Kendra  was first announced by the Prime Minister on 10th April 2017, on the occasion of the centenary celebrations of Gandhiji's Champaran Satyagraha. Shri Gajendra Singh Shekhavat, Minister, Jal Shakti and Shri Rattan Lal Kataria, Minister of State, Jal Shakti were present on the occasion.
Tour of Rashtriya Swachhata Kendra
The RSK has a balanced mix of digital and outdoor installations tracking India’s transformation from having over 50 crore people defecating in the open in 2014 to becoming open defecation free in 2019. The Prime Minister took a tour of the three distinct sections of the RSK. He first experienced a unique 360° audio visual immersive show in Hall 1 which provides an overview of the Swachh Bharat journey. He then moved to Hall 2 which contains a series of interactive LED panels, hologram boxes, interactive games and much more on the SBM. The Prime Minister also saw the installations in the lawn adjacent to RSK which showcase three exhibits which are synonymous with the SBM - Mahatma Gandhi leading people to the Swachhata pledge, Rani Mistris of rural Jharkhand and children swachhagrahis who call themselves Vaanar Sena.
Interaction with school students
After taking a tour of the entire RSK, the Prime Minister briefly visited the RSK souvenir centre. He then interacted with 36 school students from Delhi, representing all States and Union Territories of India at the amphitheatre of the RSK, adhering to social distancing protocols. The children shared with the Prime Minister their experiences with swachhata activities at home and at school, and their impressions of the RSK. One of them also asked the Prime Minister what his favourite part of the RSK was, to which the Prime Minister replied that he most enjoyed the portion dedicated to the inspiration of the SBM, Mahatma Gandhi.
Address to the nation
After interacting with the children, the Prime Minister addressed the nation. The Prime Minister reminisced the journey of the Swachh Bharat Mission and dedicated the RSK as a permanent tribute to Mahatma Gandhi. He lauded the people of India for making swachhata a jan andolan and urged them to continue to do so in the future. He reiterated the importance of swachhata in our daily lives, especially during our fight against the coronavirus.
And on this occasion, the Prime Minister launched ‘Gandagi Mukt Bharat’, a special week long campaign for swachhata in the run up to Independence Day, during which each day till 15th August will have special swachhata initiatives in urban and rural India to re-enforce the jan andolan for swachhata.
Visiting the Rashtriya Swachhata Kendra
The Rashtriya Swachhata Kendra will be open to the public from 9th August from 8 AM to 5 PM, in accordance with the prescribed guidelines for social distancing and hygiene. As the number of people who may visit the RSK at a given point in time will have to be limited, no tours will be organized for students in the short term. However, virtual tours of the RSK will also be organized till such time as physical tours are possible. The first such virtual tour will be organized on 13th August with Minister for Jal Shakti, Shri Gajendra Singh Shekhawat. For ticket bookings and more information on the RSK, one may log on to rsk.ddws.gov.in
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ର ଉଦ୍ଘାଟିତ - ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ମିଶନର ଏକ ଇଣ୍ଟରାକ୍ଟିଭ ଅଭିଜ୍ଞତା କେନ୍ଦ୍ର
• ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କଲେ
• ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ଏକ ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପରିଣତ କରିଥିବାରୁ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
• ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅବ୍ୟାହତ ରଖିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଜଣାଇଲେ
• ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା "ଗନ୍ଦଗୀ ମୁକ୍ତ ଭାରତ" କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ
• ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଉପଲକ୍ଷେ ଏହି ସପ୍ତାହବ୍ୟାପୀ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜିତ
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆଜି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଉଦ୍ଘାଟନ କରିଛନ୍ତି । ଏହା ସ୍ୱଚ୍ଛଭାରତ ମିଶନ ସଂକ୍ରାନ୍ତ ଏକ ଇଣ୍ଟରାକ୍ଟିଭ  ଅଭିଜ୍ଞତା କେନ୍ଦ୍ର । ନୂଆଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ରାଜଘାଟର ଗାନ୍ଧୀସ୍ମୃତି ଓ ଦର୍ଶନ ସମିତିଠାରେ ଏହି କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି । ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ରକୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି । 2017 ଏପ୍ରିଲ 10ରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ଚମ୍ପାରଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହର ଶତବାର୍ଷିକୀ ଅବସରରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ଜଳଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଶେଖାୱତ ଏବଂ ବିଭାଗୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ରତନଲାଲ କଟାରିଆ ଏହି ଅବସରରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ର ବୁଲି ଦେଖିଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ରରେ ଉଭୟ ଡିଜିଟାଲ ଏବଂ ବାହ୍ୟ ଢାଞ୍ଚା ରହିଛି । ଏଥିରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସଂକ୍ରାନ୍ତ କାହାଣୀ ଓ ତଥ୍ୟାବଳୀ ଊପଲ୍ବଧ । 2014ରେ 50 କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ବାହାରେ ମଳତ୍ୟାଗ କରୁଥିବାବେଳେ 2019ରେ ଭାରତ କିଭଳି ଏଥିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି ସେ ବିଷୟରେ ଏଥିରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ରର 3ଟି ପ୍ରମୁଖ ବିଭାଗ ବୁଲି ଦେଖିଛନ୍ତି । ଏକ ନମ୍ବର ହଲ୍ରେ ଏକ ଅଭିନବ 360 ଡିଗ୍ରୀର ଅଡିଓ ଭିଜୁଆଲ ଇମର୍ସିଭ୍ ଶୋ’ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି । ଏଥିରେ ଦେଶର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ଯାତ୍ରାର ଗତି ଓ ଉପଲବ୍ଧି ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏହା ଦେଖିଥିଲେ । ତାପରେ ସେ ଦୁଇ ନମ୍ବର ହଲ୍କୁ ଯାଇ ଅନେକ ଇଣ୍ଟରାକ୍ଟିଭ ଏଲ୍ଇଡି ପ୍ୟାନେଲ, ହଲୋଗ୍ରାମ ବକ୍ସ, ଗେମ୍ସ ଏବଂ ଆହୁରି ଅନେକ କଥା ଏସ୍ବିଏମ୍ରେ ଦେଖିଥିଲେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଲାଗିଥିବା ଲନ୍ରେ ଆୟୋଜିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଥିଲେ । ଏଥିରେ 3ଟି ପ୍ରଦର୍ଶନ ବେଶ୍ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ସେଥିରେ ଗୋଟିକରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶପଥ ବିଷୟରେ କିପରି ବୁଝାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି ତାହା ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ଏହାଛଡା ଗ୍ରାମୀଣ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଣୀମିସ୍ତ୍ରି ଏବଂ ଶିଶୁ ସ୍ୱଚ୍ଛାଗ୍ରହୀ ବା ବାନର ସେନାଙ୍କର ଅଡିଓ ଭିଡିଓ ଓ ଚିତ୍ର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ ।
ସ୍କୁଲ ପିଲାଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା
ସମଗ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ର ବୁଲି ଦେଖିବା ପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏହାର ସ୍ମରଣିକା କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଇଥିଲେ । ଏହା ପରେ ସେ କେନ୍ଦ୍ରର ଆମ୍ପି ଥିଏଟରରେ ଦିଲ୍ଳୀର 36 ଜଣ ସ୍କୁଲ ପିଲାଙ୍କ ସହ ମତବିନିମୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ପିଲାମାନେ ଦେଶର 36ଟି ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରତିନିଧିଭାବେ ଏଥିରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ଏଥିରେ ସାମାଜିକ ଦୂରତ୍ୱ ରକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୀତିନିୟମ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ପିଲାମାନେ ନିଜ ନିଜର ଘର, ସ୍କୁଲ ଏବଂ ଗାଁର ସ୍ୱଚ୍ଛତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସଂପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରି ଅଭିଜ୍ଞତା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପଚାରିଥିଲେ ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ରର କେଉଁ ଜିନିଷଟି ତାଙ୍କୁ ସବୁଠୁ ଭଲ ଲାଗୁଛି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏହାର ଉତ୍ତରରେ କହିଥିଲେ ଯେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇଥିବା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ମିଶନର ପ୍ରେରଣା ତାଙ୍କୁ ସବୁଠୁ ବେଶ୍ ଭଲ ଲାଗିଛି ।
ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଉଦ୍ବୋଧନ
ପିଲାମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜାତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭାଷଣ ଦେଇଥିଲେ । ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ମିଶନର ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରି ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ର ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି । ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ଏକ ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପରିଣତ କରିଥିବାରୁ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଅବ୍ୟାହତ ରଖିବାକୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ । ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ, ବିଶେଷକରି କରୋନା ଭୂତାଣୁ ବିରୋଧୀ ଲଢେଇ ସମୟରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବାକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ।
ଏହି ଅବସରରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ "ଗନ୍ଦଗୀ ମୁକ୍ତ ଭାରତ" ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଉପଲକ୍ଷେ ସପ୍ତାହ ବ୍ୟାପୀ ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଭିଯାନ ଅଗଷ୍ଟ 15 ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ । ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ଏକ ଜନଆନ୍ଦୋଳନରେ ପରିଣତ କରିବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉଭୟ ସହର ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ 7ଦିନ ଧରି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ ।
ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ର ପରିଦର୍ଶନ ସମୟ
ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେନ୍ଦ୍ର ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗଷ୍ଟ 9 ତାରିଖରୁ ସକାଳ 8ଟାରୁ ଅପରାହ୍ନ 5ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲା ରହିବ । ଜନସାଧାରଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସାମାଜିକ ଦୂରତ୍ୱ ରକ୍ଷାକରି ଏହାକୁ ବୁଲି ଦେଖିପାରିବେ । ତେବେ କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପଡିଲେ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ସୀମିତ କରିପାରନ୍ତି । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହାର ପରିଦର୍ଶନକୁ ବନ୍ଦ ରଖାଯାଇଛି । ତେବେ ସେମାନେ ଭର୍ଚୁଆଲ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦେଖିପାରିବେ । ଆସନ୍ତା 13 ତାରିଖରେ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଭର୍ଚୁଆଲ ଟୁର୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି । ଏଥିରେ ଜଳଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଶେଖାୱତ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ । ଟିକେଟ ବୁକିଂ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୂଚନା ପାଇଁ ଲଗ୍ ଇନ୍ କରନ୍ତୁ: rsk.ddws.gov.in