Prime Minister's Office
PM conferred Lokmanya Tilak National Award in Pune, Maharashtra
Dedicates the Award to 140 crore citizens
Donates cash prize to Namami Gange Project
“Lokmanya Tilak is the ‘tilak’ of India’s freedom struggle”
“Lokmanya Tilak was a great institution builder and a nurturer of traditions”
“Tilak broke the myth of inferiority complex among Indians and instilled confidence in them for their capabilities”
“India has moved from Trust Deficit to Trust Surplus”
“Increasing public trust is becoming the medium of progress for the people of India”
The Prime Minister, Shri Narendra Modi was conferred the Lokmanya Tilak National Award in Pune, Maharashtra today. The Award was constituted by Tilak Smarak Mandir Trust in 1983 to honor the legacy of Lokmanya Tilak. The Prime Minister donated the cash prize to the Namami Gange Project.
The Prime Minister paid floral tributes at the statue of Lokmanya Tilak after arriving at the venue. Addressing the gathering, the Prime Minister paid tributes to Lokmanya Tilak on his punya tithi and said that it is a special day for him. Highlighting his feelings for the occasion, the Prime Minister said that today marks the punya tithi of Lokmanya Tilak and the birth anniversary of Anna Bhau Sathe. “Lokmanya Tilak ji is the ‘tilak’ of India’s freedom struggle”, the Prime Minister said. He also underlined the extraordinary and unparalleled contributions of Anna Bhau Sathe towards the betterment of society. The Prime Minister paid tribute to the land of Chhatrapati Shivaji, Chapekar Brother, Jyotiba Phule and Savitribai Phule. Earlier the Prime Minister sought blessings at the Dagdusheth Temple.
The Prime Minister described the honor bestowed on him today by the place and institution directly linked with the Lokmanya as ‘unforgettable’. The Prime Minister mentioned the commonalities between Kashi and Pune as both are centers of scholarship. The Prime Minister said that when one receives an award, then the responsibilities come especially when the name of Lokmanya Tilak is attached to the award. The Prime Minister dedicated the Lokmanya Tilak Award to the 140 crore citizens of India. He assured them that the government will leave no stone unturned to help them achieve their dreams and aspirations. The Prime Minister also informed about his decision to donate the cash prize to Namami Gange Project.
The Prime Minister said that the contribution of Lokmanya Tilak to the Independence of India can not be confined to a few words or events as his influence was evident on all the leaders and events of the freedom struggle. “Even Britishers had to call him ‘Father of the Indian unrest” the Prime Minister pointed out. Shri Modi pointed out that Lokmanya Tilak changed the direction of the freedom struggle with his ‘Swarajya is my birthright’ claim. Tilak also proved British labeling of Indian traditions as backwards wrong. Mahatma Gandhi himself called him the architect of modern India, the Prime Minister recalled.
The Prime Minister paid tribute to the institution-building capabilities of Lokmanya Tilak. His collaboration with Lala Lajpat Rai and Bipin Chandra Pal is a golden chapter of India's freedom struggle. The Prime Minister also remembered Tilak’s use of newspapers and Journalism. Kesari is still published and read in Maharashtra. “All this bears testimony to strong institution building by Lokmanya Tilak”, the prime Minister added.
Shifting from Institution building, the Prime Minister also highlighted Tilak’s nurturing of traditions and mentioned the start of Ganpati Mahotsava and Shiv Jayanti to celebrate the ideals of Chhatrapati Shivaji. “These events were both a campaign of stitching India into a cultural thread as well as a complete conception of Poorna Swaraj. This has been the speciality of India where leaders fought for big goals like Independence and carried the campaign of social reforms also”, he said.
Referring to Lokmany Tilak’s faith in the youth of the country, the Prime Minister recalled his mentoring of Veer Savarkar and his recommendation to Shyamji Krishna Varma who was running two scholarships in London - Chatrapati Shivaji Scholarship and Maharana Pratap Scholarship. The establishment of New English School, Fergusson College and Deccan Education Society in Pune is part of that vision. “Vision of system building to institution building, institution building to individual building, and individual building to nation building is like a roadmap for a nation's future and the country is following this roadmap in an effective manner”, the Prime Minister said.
Highlighting the special bond between the people of Maharashtra with Lokmanya Tilak, the Prime Minister said that the people of Gujarat also share a similar bond with him. He recalled the time when Lokmanya Tilak spent roughly one and a half months in Sabarmati Jail in Ahmedabad and informed that more than 40,000 people had turned up to welcome him and listen to his views in 1916 including Sardar Vallabhbhai Patel. He further added that the impact of the speech led to Sardar Patel installing a statue of Lokmanya Tilak in Ahmedabad when he was heading the Ahmedabad Municipality. “One can find the iron fist identity of Lokmanya Tilak in Sardar Patel”, the Prime Minister remarked. Speaking about the location of the statue in Victoria Garden, the Prime Minister informed that the ground was developed by the British to commemorate the diamond jubilee celebrations of Queen Victoria in 1897 and emphasized the revolutionary act of Sardar Patel to install a statue of Lokmanya Tilak. Even after facing resistance from the British, the Prime Minister said that the statue was inaugurated by Mahatma Gandhi in 1929. Speaking about the statue, the Prime Minister said that it is a magnificent statue where Tilak Ji can be seen sitting in a resting posture as if contemplating the bright future of independent India. “Even during the period of slavery, Sardar Saheb challenged the entire British rule to honor the son of India”, the Prime Minister remarked as he lamented the situation of today when some people make hue and cry when the government tries to change the name of even a single road to an Indian personality instead of a foreign invader.
The Prime Minister touched upon Lokmanya’s faith in Gita. Even in the face of incarceration in distant Mandalay, Lokmanya continued his study of Gita and gave an invaluable gift in the form of Gita Rahasya.
The Prime Minister talked about Lokmany’s capacity to instill self-confidence in everybody. Tilak restored people’s confidence in their fight for Independence, history, and culture. He had faith in people, workers and entrepreneurs. “Tilak broke the myth of inferiority complex among Indians and showed them their capabilities”, he said.
The Prime Minister emphasized that the development of the country is not possible in an environment of mistrust. He recalled reading a tweet by a gentleman from Pune, Shri Manoj Pochat ji who mentioned the PM and reminded him of the visit to Pune 10 years ago. The Prime Minister recalled speaking about the trust deficit in India at that time at Fergusson College which was founded by Tilak ji. The Prime Minister expressed gratitude for raising the issue of trust deficit and said that the country has moved from Trust Deficit to Trust Surplus.
The Prime Minister gave examples of this trust surplus in the major changes effected in the last 9 years. He mentioned India becoming the 5th largest economy as a result of this trust. He also talked about countries' trust in itself and mentioned successes like Made in India Corona Vaccine, a feat in which Pune played a big role. He also talked of collateral-free loans under Mudra Yojana as a token of trust in the hard work and integrity of Indians. Similarly, most of the services are available on mobile now and people can self-attest their documents. He also emphasized that due to this trade surplus, the Swachta campaign and Beti Bachao-Beti Padhao became a people's movement. All this is creating a positive atmosphere in the country, he added.
Recalling that lakhs of people had given up the gas subsidy when the Prime Minister had made a call to those who can give it up during his address from the Red Fort, he informed that a survey was conducted of many countries which revealed India has the most faith in their government. Shri Modi emphasized that increasing public trust is becoming the medium of progress for the people of India.
Concluding the address, the Prime Minister underlined that after 75 years of independence, the country is looking at Amrit Kaal as the Kartvaya Kaal where every citizen is working from their own level keeping in mind the dreams and resolutions of the country. That's why, the Prime Minister said, today the world is also witnessing the future in India as our efforts of today are becoming an assurance for the entire humanity. The Prime Minister said that the citizens will definitely turn the dream of a strong and prosperous India into a reality with the power of Lokmanya Tilak’s thoughts and blessings. The Prime Minister expressed confidence that Hind Swarajya Sangh will continue to play an important role in connecting people with the ideals of Lokmanya Tilak.
Governor of Maharashtra, Shri Ramesh Bais, Chief Minister of Maharashtra, Shri Eknath Shinde, Deputy Chief Ministers of Maharashtra, Shri Devendra Fadnavis and Shri Ajit Pawar, Member of Parliament, Shri Sharadchandra Pawar, President of Tilak Smarak Trust, Dr Deepak Tilak, Vice President of Tilak Smarak Trust, Dr Rohit Tilak, and Trustee of Tilak Smarak Trust, Shri Sushilkumar Shinde among others were present on the occasion among others
Background
The Award was constituted by Tilak Smarak Mandir Trust in 1983 to honor the legacy of Lokmanya Tilak. It is awarded to people who have worked for the progress and development of the nation and whose contribution can only be seen as remarkable and extraordinary. It is presented every year on the 1st of August - Lokmanya Tilak’s death anniversary.
The Prime Minister became the 41st recipient of the award. It has previously been presented to luminaries such as Dr Shankar Dayal Sharma, Shri Pranab Mukherjee, Shri Atal Bihari Vajpayee, Mrs Indira Gandhi, Dr Manmohan Singh, Shri N. R. Narayana Murthy, Dr E. Sreedharan among others.
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁଣେ ଠାରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି
୧୪୦ କୋଟି ନାଗରିକ ମାନଙ୍କୁ ପୁରସ୍କାର ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି
“ନମାମି ଗଙ୍ଗେ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନଗଦ ପୁରସ୍କାର ଦାନ କରିଛନ୍ତି”
ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ହେଉଛନ୍ତି ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ତିଳକ
ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ଜଣେ ମହାନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିର୍ମାଣକାରୀ ଏବଂ ପରମ୍ପରାର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ଥିଲେ
“ତିଳକ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୀନମନ୍ୟତାର ଧାରାକୁ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ”
“ବିଶ୍ୱାସ ନିଅଂଟରୁ ଅଧିକ ବିଶ୍ୱାସ ଆଡକୁ ଭାରତ ଚାଲିଛି”
“ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବିଶ୍ୱାସ ଭାରତର ଲୋକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଗତିର ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଛି ”
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କୁ ଆଜି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁଣେ ଠାରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ପରମ୍ପରାକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ତିଳକ ସ୍ମାରକ ମନ୍ଦିର ଟ୍ରଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୁରସ୍କାର ଗଠନ କରା ଯାଇଥିଲା । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନମାମି ଗଙ୍ଗା ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନଗଦ ପୁରସ୍କାର ରାଶି ଦାନ କରିଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିରେ ପୁଷ୍ପମାଲ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମାବେଶକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ତିଥିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଜଣାଇବା ସହ ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ ଦିନ ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଏହି ଅବସରରେ ନିଜର ଭାବନା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆଜି ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ତିଥି ଏବଂ ଆନ୍ନା ଭାଉ ଶେଠଙ୍କ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରାଯାଉଛି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ଜୀ ହେଉଛନ୍ତି ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ‘ତିଳକ’ । ସେ ସମାଜର ଉନ୍ନତି ଦିଗରେ ଆନ୍ନା ଭାଉ ଶେଠଙ୍କ ଅସାଧାରଣ ତଥା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅବଦାନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ । ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ, ଛାପକର ବ୍ରଦର, ଜ୍ୟୋତିବା ଫୁଲେ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେଙ୍କ ଭୂମିକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦଗଡୁସେଠ ମନ୍ଦିରରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଭିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆଜି ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ସଂଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ସମ୍ମାନକୁ 'ଅବିସ୍ମରଣୀୟ' ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କାଶୀ ଏବଂ ପୁଣେ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମାନତା ଗୁଡିକ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଉଭୟ ସ୍ଥାନ ବୃତ୍ତିର କେନ୍ଦ୍ର ଅଟନ୍ତି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେତେବେଳେ ତାର ଦାୟିତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ନାମ ପୁରସ୍କାର ସହିତ ସଂଲଗ୍ନ ହୁଏ ସେତେବେଳେ ଏହା ବହୁତ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭାରତର ୧୪୦ କୋଟି ନାଗରିକ ମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ପୁରସ୍କାର ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି । ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାର ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ହାସଲ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ । ନମାମି ଗଙ୍ଗେ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନଗଦ ପୁରସ୍କାର ରାଶି ଦାନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ , ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ଅବଦାନ କେବଳ କିଛି ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା କିଛି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ହୋଇ ପାରିବ ନାହିଁ , କାରଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସହତ ଜଡିତ ଥିବା ସମସ୍ତ ନେତା ତଥା ଘଟଣାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଥିଲା । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ “ ଏମିତିକି ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ‘ ଭାରତୀୟ ଅଶାନ୍ତିର ପିତା ’ ବୋଲି ଡାକିବାକୁ ପଡୁଥିଲା । ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ , ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ତାଙ୍କର ‘ସ୍ୱରାଜ ମୋର ଜନସିଦ୍ଧ ଅଧିକାର’ ଦାବି ସହିତ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଦିଗ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରାକୁ ବ୍ରିଟିଶ ମାନେ ପୁରୁଣାକାଳିଆ ପ୍ରଥା ବୋଲି ଯେଭଳି ନାମିତ କରୁଥିଲେ ତାହାକୁ ସେ ଭୁଲ ବୋଲି ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ । ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଭାରତର ସ୍ଥପତି ବୋଲି କହିଥିଲେ ।
ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିର୍ମାଣ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ । ଲାଲା ଲଜପତ ରାୟ ଏବଂ ବିପିନ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଲଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତିଳକଙ୍କ ଖବରକାଗଜ ଏବଂ ସାମ୍ବାଦିକତାର ବ୍ୟବହାରକୁ ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇଲେ । କେସରୀ ଏବେ ମଧ୍ୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏବଂ ପଢ଼ା ଯାଇଥାଏ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, “ଏହି ସବୁ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିର୍ମାଣର ପ୍ରମାଶ ଅଟେ ।”
ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିର୍ମାଣରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଗୁଡିକର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ଗଣପତି ମହୋତ୍ସବ ଏବଂ ଶିବ ଜୟନ୍ତୀ ଆରମ୍ଭ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ । “ଏହି ଆୟୋଜନ ଭାରତକୁ ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ରଖିବା ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରାଜର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣା ଦେଇଥିଲା । ଏହା ହେଉଛି ଭାରତର ବିଶେଷତା ଯେଉଁଠାରେ ନେତାମାନେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଭଳି ବଡ଼ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଲଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାରର ଅଭିଯାନ ମଧ୍ୟ ଚାଲୁ କରିଥିଲେ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି ।
ଦେଶର ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ଉପରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବୀର ସଭରକରଙ୍କର ତିଳକଙ୍କୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରାଇବା ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଲଣ୍ଡନରେ ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତି , ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ବୃତ୍ତି ଏବଂ ମହାରଣା ପ୍ରତାପ ବୃତ୍ତି ଚଳାଉଥିବା ଶ୍ୟାମଜୀ କୃଷ୍ଣ ବର୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସୁପାରିଶ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ । ପୁଣେରେ ନ୍ୟୁ ଇଂଲିଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଫର୍ଗୁସନ୍ କଲେଜ ଏବଂ ଡେକାନ୍ ଏଜୁକେସନ୍ ସୋସାଇଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସେହି ଦର୍ଶନର ଏକ ଅଂଶ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ମାଣରୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିର୍ମାଣ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିର୍ମାଣରୁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ମାଣରୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣ ଏକ ଦେଶର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏକ ରୋଡମ୍ୟାପ ପରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଦେଶ ଏହି ରୋଡମ୍ୟାପକୁ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଢଙ୍ଗରେ ଅନୁସରଣ କରୁଛି ।”
ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ସହ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଲୋକ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିଶେଷ ବନ୍ଧନ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋକପାତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗୁଜରାଟର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ସମାନ ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଛନ୍ତି । ସେ ସେହି ସମୟକୁ ମନେ ପକାଇଲେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ଅହମ୍ମଦାବାଦର ସାବରମତି ଜେଲ୍ରେ ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼଼ ମାସ ବିତାଇ ଥିଲେ ଏବଂ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ୧୯୧୬ ମସିହାରେ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲଙ୍କ ସମେତ ୪୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବିଚାର ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ । ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାଷଣର ପ୍ରଭାବ କାରଣରୁ ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ଅହମ୍ମଦାବାଦ ପୌରପାଳିକା ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବା ସମୟରେ ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଠାରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି, “ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲଙ୍କ ଭିତରେ ଜଣେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ଦୃଢ଼ତାର ପରିଚୟ ପାଇ ପାରିବ । ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଗାର୍ଡେନରେ ଏହି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ଅବସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ , ବ୍ରିଟିଶମାନେ ୧୮୯୭ ମସିହାରେ ରାଣୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆର ହୀରକ ଜୟନ୍ତୀ ଉତ୍ସବକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଭଳି ଏକ ବୈପ୍ଳବିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପ୍ରତିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ୧୯୨୯ ମସିହାରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଘାଟିତ ହୋଇଥିଲା । ଏଡି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି, ଯେଉଁଠି ତିଳକ ଜୀ ଅରାମଦାୟକ ମୁଦ୍ରାରେ ବସି ରହି ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଭଳି ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ । “ଦାସତ୍ୱ କାଳରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ଦ୍ଦାର ସାହେବ ଭାରତର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ସମଗ୍ର ବ୍ରିଟିଶ ନିୟମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ” ବୋଲି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି । ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ , ସରକାର ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଏକ ରାସ୍ତାର ନାମ ବିଦେଶୀ ଲୁଣ୍ଠନକାରୀଙ୍କ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ମାନଙ୍କ ନାମକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ସେତେବେଳେ କିଛି ଲୋକ ହଙ୍ଗାମା କରୁଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୀତା ଉପରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମତ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ । ସୁଦୂର ମାଣ୍ଡଲେ କାରାଗାରରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନ୍ୟ ଗୀତା ଉପରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଜାରି ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ଗୀତା ରହସ୍ୟ ଆକାରରେ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ ।
ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନ୍ୟଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ । ସ୍ୱାଧୀନତା, ଇତିହାସ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ଲଢ଼େଇ ଭିତରେ ତିଲକ ଲୋକଙ୍କ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଲୋକ, ଶ୍ରମିକ ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ମାନଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା । ସେ କହିଛନ୍ତି, “ତିଳକ ଭାରତୀୟ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୀନମନ୍ୟତାର ଧାରାକୁ ଭାଙ୍ଗି ସେମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ ଥିଲେ” ।
ଅବିଶ୍ୱାସର ପରିବେଶରେ ଦେଶର ବିକାଶ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ବୋଲି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି । ସେ ପୁଣେର ଜଣେ ଭଦ୍ରଲୋକ ଶ୍ରୀ ମନୋଜ ପୋଚାଟ ଜି’ ଙ୍କ ଏକ ଟ୍ୱିଟ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ମନେ ପକାଇଥିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ୧୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ପୁଣେ ଗସ୍ତ ବିଷୟରେ ମନେ ପକାଇଥିଲେ । ତିଳକ ଜୀ’ ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଫର୍ଗୁସନ୍ କଲେଜରେ ସେହି ସମୟରେ ଭାରତରେ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ ନିଅଂଟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନେ ପକାଇଥିଲେ । ବିଶ୍ୱାସ ନିଅଂଟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇଥିବାରୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇବା ସହ ଦେଶ ବିଶ୍ୱାସ ନିଅଂଟରୁ ଅଧିକ ବିଶ୍ୱାସ ଆଡକୁ ଯାଉଛି ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।
ଗତ ୯ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଗୁଡିକରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏହି ଅଧିକ ବିଶ୍ୱାସର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏହି ବିଶ୍ୱାସର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଭାରତ ୫ମ ବୃହତ୍ତମ ଅର୍ଥନୀତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି ବୋଲି ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଦେଶର ନିଜ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୋନା ଟୀକା ଭଳି ସଫଳତା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପୁଣେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ।
ସେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟଙ୍କ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡତା ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସର ଚିହ୍ନ ଭାବରେ ମୁଦ୍ରା ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ବନ୍ଧକମୁକ୍ତ ଋଣ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ । ସେହିଭଳି, ଅଧିକାଂଶ ସେବା ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋବାଇଲରେ ଉପଲବ୍ଧ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ତଥ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱ- ପ୍ରମାଣୀକରଣ କରି ପାରିବେ । ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି ଯେ , ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ଅଧଶେଷ କାରଣରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଅଭିଯାନ ଏବଂ ବେଟି ବଚାଓ - ବେଟି ପଢ଼ାଓ ଏକ ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଯାଇଛି । ଏସବୁ ଦେଶରେ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି ।
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଲାଲ୍ କିଲ୍ଲାରୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ବୋଧନ ସମୟରେ ଗ୍ୟାସ ଉପରେ ମିଳୁଥିବା ରିହାତି ଛାଡି ପାରିବେ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ପରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଗ୍ୟାସ ସବସିଡି ଛାଡି ଦେଇଥିବା ସମ୍ପର୍କରେ ସେ ମନେ ପକାଇଥିଲେ । ସେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଅନେକ ଦେଶ ଉପରେ ଏକ ସର୍ଭେ କରାଯାଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଜଣା ପଡିଛି, ଭାରତରେ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ସର୍ବାଧିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ବୃଦ୍ଧି ଭାରତର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଗତିର ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଛି ।
ସମ୍ବୋଧନକୁ ସମାପ୍ତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୂଚାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ୭୫ ବର୍ଷ ପରେ ଦେଶ ଅମୃତ କାଳକୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କାଳ ଭାବରେ ଦେଖୁଛି , ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ଦେଶର ସ୍ୱପ୍ନ ଏବଂ ସଂକଳ୍ପକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ନିଜ ସ୍ତରରୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ଆଜି ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଦେଖୁଛି କାରଣ ଆଜିର ଆମର ପ୍ରୟାସ ସମଗ୍ର ମାନବିକତା ପାଇଁ ଏକ ନିଶ୍ଚିତତା ପାଲଟିଛି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନାଗରିକମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ତଥା ସମୃଦ୍ଧ ଭାରତର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦର ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରିବେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ସହିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଯୋଡିବାରେ ହିନ୍ଦ ସ୍ୱରାଜ ସଂଗଠନ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରି ଚାଲିବ ।
ଏଡି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ରାଜ୍ୟପାଳ ଶ୍ରୀ ରମେଶ ବ୍ୟାସ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସ୍ ଏବଂ ସଂସଦର ସଦସ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଅଜିତ ପାୱାର, ତିଳକ ସ୍ମାରକ ଟ୍ରଷ୍ଟର ସଭାପତି ଡଃ ଦୀପକ ତିଳକ, ତିଳକ ସ୍ମାରକ ଟ୍ରଷ୍ଟର ଉପ ସଭାପତି ଡଃ ରୋହିତ ତିଳକ ଏବଂ ତିଳକ ସ୍ମାରକ ଟ୍ରଷ୍ଟର ଟ୍ରଷ୍ଟି ଶ୍ରୀ ସୁଶୀଲ କୁମାର ସିନ୍ଦେ ପ୍ରମୁଖ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ପରମ୍ପରାକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ତିଳକ ସ୍ମାରକ ମନ୍ଦିର ଟ୍ରଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୁରସ୍କାର ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ଜାତିର ପ୍ରଗତି ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଏବଂ ଯାହାର ଅବଦାନ କେବଳ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଏବଂ ଅସାଧାରଣ ହୋଇଥିବ , ସେହିଭଳି ଲୋକ ମାନଙ୍କୁ ଏହା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହା ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଅଗଷ୍ଟ ୧ ରେ - ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବାର୍ଷିକୀରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏହି ପୁରସ୍କାରର ୪୧ ତମ ପ୍ରାପ୍ତକର୍ତ୍ତା ହୋଇଛନ୍ତି । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଡଃ ଶଙ୍କର ଦୟାଲ ଶର୍ମା, ଶ୍ରୀ ପ୍ରଣବ ମୁଖାର୍ଜୀ, ଶ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ, ଶ୍ରୀମତୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ, ଡଃ ମନମୋହନ ସିଂହ, ଶ୍ରୀ ଏନ୍ ଆର୍ ନାରାୟଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ଡଃ ଶ୍ରୀଧରନ୍ଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷଙ୍କୁ ଏହା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।