Prime Minister's Office
PM inaugurates 200th Jayanti celebrations of Maharishi Dayanand Saraswati in New Delhi
Releases logo for commemoration
“The path shown by Maharishi Dayanand Saraswati instills hope in crores of people”
“Evils that were falsely attributed to religion, Swami Ji removed them with the light of religion itself”
“Swami Ji revived the light of the Vedas in society”
“In the Amrit Kaal, the 200th birth anniversary of Maharishi Dayanand Saraswati has come as a sacred inspiration”
“Today the country is confidently calling for pride in our heritage”
“With us, the first interpretation of religion is about Kartavya”
“The service of the poor, backward and downtrodden is the first yagya for the country today”
The Prime Minister, Shri Narendra Modi inaugurated the year-long celebrations commemorating the 200th birth anniversary of Maharishi Dayanand Saraswati, at Indira Gandhi Indoor Stadium in Delhi today. He also released a logo for commemoration.
Upon arriving at the venue, the Prime Minister walked past the panorama and live representations of Arya Samaj and also offered Ahuti Arpan in the ongoing Yagya. Later on, he handed over the LED Mashal to youth representatives as a symbolic carry forward of the spark ignited in this programme reinforcing the messages of Maharshi Dayanand Saraswati to the rest of India and the world.
Addressing the gathering, the Prime Minister called the occasion of the 200th birth anniversary of Maharishi Dayanand Saraswati historic, an occasion to create a future and inspiration for the entire world. Referring to Maharishi Dayanand’s ideal of making the world a better place, the Prime Minister said in this era of discord, violence and instability, the path shown by Maharishi Dayanand gives hope.
The Prime Minister underlined that the auspicious occasion will be celebrated for two years and said that the government has decided to celebrate the 200th birth anniversary of Maharishi Dayanand Saraswati. Throwing light on the continuous practice for the welfare of humanity, the Prime Minister expressed gratitude for being able to offer Ahuti Arpan in the ongoing Yagya. Referring to the good fortune of being born in the same land where Swami ji was born, the Prime Minister stressed the continued attraction of the ideals of Maharshi Dayananda in his life.
Recalling India’s condition when Dayanand Saraswati was born, the Prime Minister stated that India was marred and weakened after centuries of slavery and was losing its aura and self-confidence. He recalled the numerous efforts that were underway to crush the ideals, the culture and the roots of India. Swami ji dispelled the notion of any deficiency in the traditions and scriptures of India, he pointed out that their real meaning is forgotten. The Prime Minister recalled the time when the false interpretation of Vedas was being used to belittle India and traditions were being deformed, in such a time Maharshi Dayanand’s effort came as a saviour. “Maharshi Ji started a strong campaign against social ills like discrimination and untouchability.” Shri Modi cited the reactions against his emphasis on duty as a challenge in the 21st century to illustrate the enormity of the effort of the Maharshi in his time. “Evils that were falsely attributed to religion, Swami Ji removed them with the light of religion itself”, the Prime Minister explained. Mahatma Gandhi, said the Prime Minister, considered Swamiji’s fight against untouchability as his biggest contribution.
The Prime Minister underlined that Maharishi Dayanand ji also emerged as a logical and effective voice against the stereotypes that had flourished in society regarding women. He informed that Maharishi Dayanand ji strongly opposed discrimination against women and also initiated campaigns for the education of women while underlining that these facts are more than 150 years old. Even in today’s day and age, the Prime Minister said, there are societies which deprive women of their right to education and respect, but it was Maharishi Dayanand who raised his voice when equal rights for women was a far-fetched reality, even in the western countries.
The Prime Minister emphasized the extraordinary nature of the achievements and efforts of Maharishi ji. He said that people’s spirit and regard for him 150 years after Arya Samaj and 200 years after his birth is an indication of his prominent place in the journey of the nation. “In the Amrit Kaal, the 200th birth anniversary of Maharishi Dayanand Saraswati has come with a sacred inspiration”, he added.
Shri Modi said that the country is following Swamiji’s teaching with great confidence. Referring to Swamiji’s call ‘Back to Vedas’, the Prime Minister said “today the country is confidently calling for ‘pride in our heritage’”, as he noted the confidence of the people of India to lay the path of modernity while enriching the culture and traditions at the same time.
The Prime Minister dwelled on the expansive notion of religion in India which goes beyond rituals and is defined as an entire way of life. ‘With us, the first interpretation of religion is about duty’, the Prime Minister said. Swami ji, the Prime Minister said, took an inclusive and integrated approach and assumed responsibility and leadership of many dimensions of the nation’s life. The Prime Minister further elaborated on the wider role of the sages and saints in Indian life by referring to the achievements of Indian sages in philosophy, Yoga, Mathematics, policy, diplomacy, science and medical science. Swami ji played a big role in reviving that ancient tradition, the Prime Minister added.
Reflecting on the teachings of Maharishi Dayanand, the Prime Minister noted the various organizations established by him during his lifetime. Even though Maharishi lived with a revolutionary ideology, the Prime Minister underlined how Maharishi connected all his ideas with order and institutionalized them to establish various organizations that have actively taken up various welfare work in different sectors for decades. Giving the example of Paropkarini Sabha, the Prime Minister said that the organization was established by Maharishi himself and propagates Vedic traditions today through Gurukuls and publications as mediums. He also gave examples of Kurukshetra Gurukul, Swami Shraddhanand Trust and Maharishi Dayanand Trust and noted the numerous lives of youth that have been shaped by these organizations. The Prime Minister also noted the significant contributions of Jeevan Prabhat Trust in social service and rescue operations during the 2001 earthquake in Gujarat and underlined that the organization was inspired by the ideals of Maharishi Ji.
The Prime Minister underlined that the country is witnessing progress with non-discriminatory policies and efforts which were a priority for Swami Ji also. “The service of the poor, backward and downtrodden is the first yagya for the country today.” He cited housing, medical treatment, and women empowerment in this regard. New Education policy promotes modern education with emphasis on Indianness as taught by Swami ji.
The Prime Minister recalled Swami ji’s definition of a realized person, a person who gives more than he takes is a realized person. This has relevance in myriad spheres including the environment. Swami ji understood this knowledge of Vedas deeply, the Prime Minister said. “Maharishi ji was a student of Vedas and a saint of Gyan Marg”, the Prime Minister said. India is leading the world in the quest for sustainable development. The Prime Minister referred to Mission LiFE in this regard and said the environment is being pushed as a special agenda of G20. The Prime Minister said that Arya Samaj can play a big role by promoting these modern ideals with the foundation of ancient wisdom. He asked them to push natural farming. The Prime Minister also mentioned the push for Shri Anna.
Emphasizing that lots can be learnt from the Maharishi’s personality, the Prime Minister narrated the story of an English officer who came to meet Maharishi and asked him to pray for continuous British Rule in India to which Maharishi fearlessly replied, “Independence is my soul and the voice of India”. The Prime Minister said innumerable freedom fighters and institution builders and patriots took inspiration from Swami Ji and gave examples of Lokmanya Tilak, Netaji Subhas Chandra Bose, Veer Savarkar, Lala Lajpat Rai, Lala Hardayal, Chandrashekhar Azad, Ram Prasad Bismil and other freedom fighters. He also gave examples of Mahatma Hansraj, Swami Shraddhanand Ji, Bhai Parmanand Ji and many other leaders who found inspiration from Maharishi
The Prime Minister said that Arya Samaj has the legacy of teachings of Swami Ji and the country expects a lot from every ‘Arya Veer’. He also informed that next year, Arya Samaj will begin its 150th year. Concluding the address, the Prime Minister congratulated everyone for organizing the momentous occasion with great planning, execution and management. “In the Amrit Kaal, may we all find inspiration from the efforts of Maharishi Dayanand ji”, the Prime Minister concluded.
Governor of Gujarat, Shri Acharya Devvrat, Union Minister for Culture, Shri G. Kishan Reddy, Ministers of State for Culture, Shri Arjun Ram Meghwal and Smt Meenakshi Lekhi, President of Delhi Arya Pratinidhi Sabha, Shri Daram Pal Arya, Mahamantri of Delhi Arya Pratinidhi Sabha, Shri Vinay Arya, and President, Sarvadeshik Arya Pratinidhi Sabha, Shri Suresh Chandra Arya were present on the occasion among others.
Background
Born on 12th February 1824, Maharishi Dayanand Saraswati was a social reformer who founded Arya Samaj in 1875 to counter social inequities prevalent during the times. Arya Samaj has played a crucial role in the cultural and social awakening of the country through its emphasis on social reforms and education.
The government has been committed to celebrating the social reformers and important personalities, especially those whose contributions were not given their due yet on a pan-India scale. From declaring the birth anniversary of Bhagwan Birsa Muda as Janjatiya Gaurav Diwas to participating in a programme commemorating Sri Aurobindo’s 150th birth anniversary, Prime Minister Shri Narendra Modi has been leading such initiatives from the front.
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଠାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ୨୦୦ତମ ଜୟନ୍ତୀ ଉଦଘାଟିତ ସ୍ମାରକୀ ଲୋଗୋ ଉନ୍ମୋଚିତ
“ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ପଥ କୋଟି କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଆଶାର ସଞ୍ଚାର କରିଛି”
“ଧର୍ମ ନେଇ ରହିଥିବା ମଂଦ ଭାବନା ସ୍ୱାମୀଜୀ ଧର୍ମର ଆଲୋକରେ ଦୂର କରିଥିଲେ”
“ସ୍ୱାମୀଜୀ ସମାଜରେ ବେଦର ଚେତନାକୁ ଉଜାଗର କରିଥିଲେ”
“ଅମୃତ କାଳରେ ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ୨୦୦ତମ ଜନ୍ମ ଜୟନ୍ତୀ ଏକ ପବିତ୍ର ଉତ୍ସାହ ଭାବେ ଆସିଛି”
“ଆଜି ଦେଶ ଆମ ଐତିହ୍ୟକୁ ନେଇ ଗଭୀର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ସହ ଗର୍ବ କରୁଛି”
“ଆମ ପାଇଁ ଧର୍ମର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେଉଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ”
“ଗରୀବ, ଅନଗ୍ରସର, ଅବହେଳିତଙ୍କ ସେବା ହେଉଛି ଆଜି ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଯାଗ ବା ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସେବା”
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆଜି  ଦିଲ୍ଲୀର ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଇଣ୍ଡୋର ଷ୍ଟାଡିୟମରେ ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବର୍ଷବ୍ୟାପୀ ଦୁଇଶହତମ ଜୟନ୍ତୀ ପାଳନ ଉଦଘାଟନ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ସ୍ମାରକୀ ପାଳନ ଅବସରରେ ସେ ଏକ ଲୋଗୋ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଛନ୍ତି ।
ସେଠାରେ ପହଂଚିବା ପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସିଧା ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ପକ୍ଷରୁ ଆୟୋଜିତ ଉତ୍ସବ ସ୍ଥଳକୁ ଯାଇ ଆରାଧନା ସ୍ଥଳୀରେ ଆହୁତି ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ । ମହର୍ଷି ଭାରତ ତଥା ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଇଥିବା ବାର୍ତ୍ତାର ଅବଗତ କରାଇବା ପ୍ରତୀକ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆୟୋଜକ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ଏକ ଏଲଇଡି ମଶାଲ ମଧ୍ୟ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥିଲେ । ସମବେତ ଜନତାଙ୍କୁ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ୨୦୦ତମ ବାର୍ଷିକୀକୁ ଐତିହାସିକ ବୋଲି କହିବା ସହ ଏହି ସମାରୋହ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବ ବୋଲି ଆଶା ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ । ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ ଉନ୍ନତ ସ୍ଥାନ କରିବା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା ଓ କଳି, ହିଂସା ଏବଂ ଅସ୍ଥିରତା କାଳରେ ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ମାର୍ଗ ସଠିକ ଦିଗଦର୍ଶନ ଦେବ ବୋଲି କହିଥିଲେ ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ଶୁଭ ଅବସର ଦୁଇବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରାଯିବ ଓ ସରକାର ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଦୁଇଶହତମ ଜନ୍ମବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି । ମାନବତାର ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ କଲ୍ୟାଣ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସେଠାରେ ଚାଲିଥିବା ଯାଗରେ ଆହୁତି ଅର୍ପଣ କରିଥିବାରୁ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇଥିଲେ । ସ୍ୱାମିଜୀ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ମାଟିକୁ ଭାଗ୍ୟବାନ କହି ସେ ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ଥିବା ଆଦର୍ଶ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା ବୋଲି କହିଥିଲେ ।
ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ ଜନ୍ମବେଳେ ଭାରତର ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ, ଶହ ଶହ ବର୍ଷର ଦାସତ୍ୱ ଯୋଗୁ ଦେଶ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିବା ସହ ଏହାର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ହରାଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଭାରତରେ ଆଦର୍ଶ ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ସମୂଳେ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଅନେକ ଉଦ୍ୟମ ହୋଇଥିଲା । ଦେଶର ପରମ୍ପରା ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୌଣସି କମ୍ ଥିବା କଥାକୁ ସ୍ୱାମୀଜୀ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିଥିବା ସହ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଥିଲେ । ଭାରତକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରିବା ପାଇଁ ବେଦର ଯେପରି ମିଥ୍ୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଉଥିଲା ତଥା ପରମ୍ପରାକୁ କଳୁଷିତ କରିବାକୁ ଯେଉଁ ଉଦ୍ୟମ ହୋଇଥିଲା ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ହିଁ ଏହାର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ସାଜିଥିଲେ । “ମହର୍ଷିଜୀ ଭେଦଭାବ ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଭଳି ସାମାଜିକ କୁସଂସ୍କାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ମଜବୁତ ଅଭିଯାନ ଚଳାଇଥିଲେ ।” ଧର୍ମ ନାମରେ ଯେଉଁ ମନ୍ଦ ଅପପ୍ରଚାର ହୋଇଥିବା ସ୍ୱାମୀଜୀ ସେହି ଧର୍ମର ଆଲୋକପାତ କରି ତାକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ । ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ସଂଗ୍ରାମ ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଥିବା ପ୍ରଧାମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ।
ସମାଜରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ନେଇ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ମନଗଢ଼ା କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ପ୍ରବଳ ଯୁକ୍ତ ଉପସ୍ଥାପନା କରିବାରେ ଅଗ୍ରଣୀ ହୋଇ ବାହାରିଥିଲେ । ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ମହିଳାଙ୍କ ବାଛବିଚାର ନେଇ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିବାଦ କରିବା ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଅଭିଯାନ ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ଶହ ବର୍ଷ ଆଗରୁ ଚଳାଇଥିବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ । ଆଜିର ଦିନରେ ଓ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ସମାଜରୁ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଅଗ୍ରାଧିକାର ଓ ସମ୍ମାନରୁ ବଞ୍ଚôତ କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ସେତେବେଳେ ମହିଳାଙ୍କ ସମାନ ଅଧିକାର ନେଇ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ । କେବଳ ତାହା ବାସ୍ତବତା ଠାରୁ ଦୂରରେ ନ ଥିଲା ବରଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ତାହା ଅନୁସରଣ ହେଉ ନ ଥିବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମହର୍ଷିଜୀଙ୍କ ଅସାଧାରଣ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିଷ୍ଠା ଓ ଉଦ୍ୟମ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ଗଠନର ୧୫୦ ବର୍ଷ ଓ ଜନ୍ମର ଦୁଇଶହ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସମର୍ଥନ ତାଙ୍କର ଦେଶ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କିପରି ମହାନ ଥିଲା ତାହା ଦର୍ଶାଇଥାଏ । “ଅମୃତ କାଳରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇବର୍ଷର ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀ ଏକ ପବିତ୍ର ଉତ୍ସାହ ଭାବେ ଆସିଛି” ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ ।
ଦେଶ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ସଂଦେଶମାନ ଗଭୀର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ସହ ଅନୁସରଣ କରୁଛି । ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ “ବେଦକୁ ଫେରିଚାଲ”କୁ ନେଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ “ଆଜି ଦେଶ ଗଭୀର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ସହ ଆମ ଐତିହ୍ୟକୁ ନେଇ ଗର୍ବ କରୁଛି” ଓ ଦେଶର ଜନସାଧାରଣ ଆଧୁନିକତାକୁ ଆପଣାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଆମ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଧର୍ମର ପ୍ରସାରମୂଳକ ମନୋଭାବକୁ ନେଇ ଭାରତରେ ଏହା କେବଳ ରୀତିନୀତି ମଧ୍ୟରେ ସୀମାବଦ୍ଧ ନ ରହି ଏହା ଜୀବନଧାରା ପାଲଟିଛି ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଆମ ପାଇଁ ଧର୍ମର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେଉଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀଜୀ ଏକ ସାମଗ୍ରିକ ଓ ସମନ୍ୱିତ ମନୋଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଶର ହିତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନେଇଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ଜନଜୀବନରେ ମୁନିଋଷିମାନେ ଦର୍ଶନ, ଯୋଗ, ଗଣିତ, ନୀତି, କୂଟନୀତି, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଭେଷଜ ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିରାଟ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀଜୀ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଥାର ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସଂଗଠନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଥିଲେ । ମହର୍ଷି ଯଦିଓ ତାଙ୍କ ବୈପ୍ଳବିକ ଆଦର୍ଶ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲେ ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କର ନୀତି ଆଦର୍ଶଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ସଂଗଠନ ଜରିଆରେ ଜନକଲ୍ୟାଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ଲଗାଇ ପାରିଥିଲେ । ପରୋପକାରୀ ଗୁଣର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ମହର୍ଷି ନିଜେ ବୈଦିକ ପରମ୍ପରା ପ୍ରସାର ନିମନ୍ତେ ଏହାକୁ ଗଢ଼ିଥିଲେ ଓ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେ ସଂଗଠନ ଗୁରୁକୁଳ ଓ ପ୍ରକାଶନ ଜରିଆରେ ବୈଦିକ ପରମ୍ପରାରର ପ୍ରସାର କରୁଛି । ସେ ମଧ୍ୟ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଗୁରୁକୁଳ, ସ୍ୱାମୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଓ ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ଟ୍ରଷ୍ଟର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ସେସବୁ ସଂଗଠନ କିପରି ଅନେକ ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କ ଜୀବନାଦର୍ଶରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛି ବୋଲି କହିଥିଲେ । ସମାଜ ସେବା ଓ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜୀବନ ପ୍ରଭାତ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ୨୦୦୧ ଗୁଜରାଟ ଭୂମିକମ୍ପ ବେଳେ ସଂଗଠନର କାର୍ଯ୍ୟ ମହର୍ଷିଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଦେଶ ଆଜି ବାଛବିଚାରବିହୀନ ନୀତି ଓ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଗତି ହାସଲ କରୁଛି ଓ ତାହା ମଧ୍ୟ ଦିନେ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକତା ରହିଥିଲା । “ଗରୀବ, ଅନଗ୍ରସର ଓ ଅବହେଳିତଙ୍କ ସେବା ଆଜିର ଦେଶ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଯାଗ ।” ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଆବାସ, ଚିକତ୍ସା ସୁବିଧା ଓ ମହିଳା ସଶକ୍ତୀକରଣର ଉଦାହରଣ ଦେଇଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ଭାରତୀୟତାର ମାର୍ଗ ଉପରେ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନକାରୀ ନୂତନ ଶିକ୍ଷା ନୀତିରେ ନିହିତ ଅଛି ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ବୁଝିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ସଂଜ୍ଞା ଉପରେ ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହା ନେଇଥାଏ, ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଦେଇଥାଏ, ସେ ହେଉଛି ବୁଝିବା ଲୋକ । ପରିବେଶ ସମେତ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ରହିଛି । ସ୍ୱାମୀଜୀ ବେଦର ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । “ମହର୍ଷି ଥିଲେ ବେଦର ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ଓ ଜ୍ଞାନ ମାର୍ଗର ଋଷି” ବୋଲି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ । ଭାରତ ସ୍ଥାୟୀ ଓ ନିରନ୍ତର ବିକାଶ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱରେ ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଛି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମିଶନ ଲାଇଫର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ପରିବେଶକୁ ଜି-୨୦ର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ରଖାଯାଇଛି ବୋଲି କହିଥିଲେ । ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଜ୍ଞାବଳରେ ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ଏହି ଆଧୁନିକ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରସାରରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉପସ୍ଥିତ ଜନତାଙ୍କୁ ପ୍ରାକୃତିକ କୃଷି ଓ ଶ୍ରୀ ଅନ୍ନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ କହିଥିଲେ ।
ମହର୍ଷିଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱରୁ ଅନେକ କିଛି ଶିଖିବାର ଅଛି କହି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏକ କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ଥରେ ଜଣେ ଇଂରେଜ ସାହେବ ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଆସି ତାଙ୍କୁ ଭାରତରେ ଇଂରେଜ ଶାସନର ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନତା ଉପରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି, ମହର୍ଷି ତାଙ୍କୁ “ସ୍ୱାଧୀନତା ମୋର ଆତ୍ମା ଓ ଭାରତର ସ୍ୱର” ବୋଲି ନିର୍ଭୀକ ଭାବେ କହିଥିଲେ । ଅନେକ ଉତୁଙ୍ଗ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନିର୍ମାର ଓ ଦେଶପ୍ରେମୀ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ । ସେ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ, ନେତାଜୀ ସୁବାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ, ବୀର ସଭରକର, ଲାଲା ଲାଜପତ ରାୟ, ଲାଲା ହରଦୟାଲ, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଆଜାଦ, ରାମ ପ୍ରସାଦ ବିସମିଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ମହାତ୍ମା, ହସଂରାଜ, ସ୍ୱାମୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ଜୀ, ଗୁରୁ ପରମାନନ୍ଦ ଜୀଙ୍କ ଭଳି ଅନେକ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଉଦବୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଦେଇଥିଲେ ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ବାଣୀର ପ୍ରଚାର କରିଛି ଓ ଦେଶ ପ୍ରତ୍ୟକ ଆର୍ଯ୍ୟ ବୀରଙ୍କ ନିକଟରୁ ଅନେକ କିଛି ଆଶା କରି ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ଏହାର ୧୫୦ତମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିବ । ବିରାଟ ଯୋଜନା ଓ ନିଖୁଣ ପରିଚାଳନା ଯୋଗୁ ଏହି ସ୍ମରଣୀୟ ଦିବସ ପାଳନ କରିଥିବାରୁ ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ । “ଅମୃତ କାଳରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମହର୍ଷି ଦୟାନନ୍ଦ ଜୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଉଦବୁଦ୍ଧ ହେବା” ବୋଲି କହି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ସମାପନ କରିଥିଲେ ।
ଗୁଜରାଟ ରାଜ୍ୟପାଳ ଶ୍ରୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦେବବ୍ରତ, କେନ୍ଦ୍ର ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଜି କିଶନ ରେଡୀ, କେନ୍ଦ୍ର ସଂସ୍କୃତି ରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଅର୍ଜୁନ ରାମ ମେଘୱାଲ ଓ ଶ୍ରୀମତୀ ମିନାକ୍ଷୀ ଲେଖି, ଦିଲ୍ଲୀ ଆର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି ସଭା ସଭାପତି ଶ୍ରୀ ଧରମପାଲ ଆର୍ଯ୍ୟ, ଦିଲ୍ଲୀ ଆର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି ସଭା ମହାମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ବିନୟ ଆର୍ଯ୍ୟ ଓ ସର୍ବଦେଶିକ ଆର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି ସଭା ସଭାପତି ଶ୍ରୀ ସୁଶେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଏଥିରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
ପୃଷ୍ଠଭୂମି:
୧୯୨୪ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୨ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସ୍ୱାମୀ ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ ଜଣେ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଭାବେ ୧୮୭୫ରେ ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ସମାଜରେ ଥିବା ଅସମାନତା ଦୂର କରିବା ଉଦେଶ୍ୟରେ ଗଠିତ ଏହି ସମାଜ ଦେଶର ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଜାଗରଣରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ।
ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂସ୍କାରକ ଓ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଯେଉଁମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ପରିଚିତି ଲାଭ କରିନାହାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଜୟନ୍ତୀ ପାଳନ ନିମନ୍ତେ ସରକାର ଅଙ୍ଗୀକାରବଦ୍ଧ । ଭଗବାନ ବିର୍ସା ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀକୁ ଜନଜାତୀୟ ଗୌରବ ଦିବସ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିବା ଠାରୁ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ୧୫୦ତମ ବାର୍ଷିକୀ ସମାରୋହରେ ଯୋଗ ଦେଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏ ଦିଗରେ ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଛନ୍ତି ।
SM/MB
(