પશુ સંવર્ધન, ડેરી અને મત્સ્ય ઉછેર મંત્રાલય
સાગર પરિક્રમા – તબક્કો-II
22મી સપ્ટેમ્બર - 2022ના રોજ સાગર પરિક્રમા કાર્યક્રમનો પ્રારંભ
કર્ટેન રેઝર
ભારતમાં, બ્લૂ ઈકોનોમી આર્થિક તકોના વિશાળ મહાસાગરને સમાવે છે જે આજીવિકા પેદા કરવા અને ટકાવી રાખવા માટે સમાન રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. 8118-કિલોમીટર-લાંબા દરિયાકાંઠા સાથે, નવ દરિયાકાંઠાના રાજ્યો, ચાર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો  - બે ટાપુ કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશો સહિત - 12 મોટા અને 200 નાના બંદરો સાથે, ભારતની બ્લૂ ઈકોનોમી દેશના 95% વ્યવસાયને પરિવહન દ્વારા ટેકો આપે છે અને તેના જીડીપી  માટે અંદાજિત 4% યોગદાન આપે છે. ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો મત્સ્યઉત્પાદક અને બીજો સૌથી મોટો એક્વાકલ્ચર ફિશ ઉત્પાદક પણ છે. પરિણામે, બેલૂ ઈકોનોમીના તમામ ક્ષેત્રોમાં વિશાળ કાર્યબળને રોજગારી આપવાની ક્ષમતા છે અને ઓછામાં ઓછા માછીમારી, એક્વાકલ્ચર, ફિશ પ્રોસેસિંગ, એક્વા ટુરિઝમ, શિપિંગ અને અન્ય સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં ઘણા દાયકાઓથી આમ કર્યું છે.
મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્ર લગભગ 2.8 કરોડ માછીમારો અને મત્સ્ય ખેડૂતોને અને લગભગ બમણી સંખ્યા એટલે કે 5.6 કરોડ આડકતરી રીતે પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગ અને અન્ય સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓમાં આજીવિકા પૂરી પાડે છે. માછીમારો અને મત્સ્ય ખેડૂતોની આવક બમણી કરવા માટે આ ક્ષેત્રની સંભવિતતા જોઈને સરકારે પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના રજૂ કરી.
માછલીનું ઉત્પાદન 2019-20 દરમિયાન 141.64 લાખ ટનના સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યું હતું અને 2021-22 દરમિયાન 161.87 લાખ ટન  થયું હતું. સ્થાનિક બજાર ઉપરાંત, ફિશરીઝ અને એક્વાકલ્ચર ક્ષેત્રો પણ ભારતની નિકાસ કમાણીમાં મોટો ફાળો આપે છે. હાલમાં, ભારત માછલી અને મત્સ્ય ઉત્પાદનોના અગ્રણી માછલી ઉત્પાદક અને નિકાસકાર તરીકે વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખાય છે. નિકાસ રૂ. 57,587 કરોડ  ની કિંમતની 13.64 લાખ ટનની સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સપાટીએ પહોંચી  ઝીંગાની નિકાસ દ્વારા પ્રભુત્વ ધરાવે છે.
મહાસાગરો નવા ઉભરતા ક્ષેત્રો અને તકોમાં ફાળો આપે છે, પરંપરાગત દરિયાઈ રોજગાર ઉપરાંત, મહાસાગરોના સ્વાસ્થ્ય અને તેમની નાજુક ઇકોસિસ્ટમના લાંબા ગાળાની ટકાઉપણું પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહેશે, જેના માટે બેલી ઈકોનોમીને વેગ આપવા અને યોગ્ય યોજના ઘડવા, અર્થતંત્ર અને પર્યાવરણ વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન હાંસલ કરવા માટે કાર્ય યોજના માટે તે મહત્વપૂર્ણ છે.
આ ઉદ્દેશ્યો સાથે, સરકારે "ક્રાંતિ સે શાંતિ"ની થીમ સાથે "સાગર પરિક્રમા" કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો છે અને 5મી માર્ચ, 2022ના રોજ માંડવી, ગુજરાત થી ઓખા-દ્વારકા સુધી પ્રથમ તબક્કો શરૂ કર્યો હતો અને 06.03.2022ના રોજ ગાંધીજીના જન્મ સ્થળ પર પોરબંદરમાં પૂર્ણ થયો હતો. આ કાર્યક્રમ માછીમારો અને સ્થાનિક દરિયાકાંઠાના સમુદાયો, અન્ય હિસ્સેદારો સાથે વિવિધ ઇન્ટરેક્ટિવ બેઠકો પર યોજવામાં આવ્યો હતો. આ પુરસ્કારોના વિતરણ દ્વારા માછીમારો, પ્રગતિશીલ માછલી-ખેડૂતો, યુવા ઉદ્યોગ સાહસિકો વગેરેને માછીમારો અને મત્સ્ય ખેડૂતોને પ્રમાણપત્રો, કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ્સ  અને પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના  સહિતની વિવિધ યોજનાઓના લાભાર્થીઓ સન્માનિત કરવાની પણ દરખાસ્ત છે. આ કાર્યક્રમ ખૂબ જ સફળ રહ્યો, 5000થી વધુ લોકોએ આ કાર્યક્રમમાં પ્રત્યક્ષ રીતે હાજરી આપી અને કાર્યક્રમનું લાઈવ સ્ટ્રીમિંગ થયું. યુટ્યુબ, ફેસબુક જેવા વિવિધ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર લગભગ 10 હજાર લોકોએ આ ઇવેન્ટ જોઈ.
આપણા સમુદ્રો પ્રત્યે કૃતજ્ઞતાના ચિહ્ન તરીકે, આપણા મહાન સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ, ખલાસીઓ અને માછીમારોને સલામ કરીને 23મી ઓગસ્ટ 2023 સુધી મનાવવામાં આવતા 75મા આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવની ઉજવણી પ્રસંગે સાગર પરિક્રમા તબક્કા -2 કાર્યક્રમની યાત્રા ચાલુ રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે. ગુજરાત રાજ્ય અને દીવ અને દમણ કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશને આવરી લેતી સાગર પરિક્રમા યાત્રા - તબક્કો-2, ગુજરાતના માંગરોળથી માધવાડ અને દીવ અને દમણના વણકબારા યુટી સુધી શરૂ કરવામાં આવશે, જેમાં IFB અને ICG જહાજ દ્વારા 7 સ્થળોએ મુસાફરી કરવામાં આવશે, માછીમારો સાથે વાર્તાલાપ કરીને કોસ્ટલ ફિશર લોકની સમસ્યાઓ જાણવા મળશે..
સફર સાગર પરિક્રમા તબક્કા -II કાર્યક્રમ તરીકે 22મી સપ્ટેમ્બર 2022ના રોજ માંગરોળથી વેરાવળ સુધી શરૂ થશે અને 23મી સપ્ટેમ્બર 2022ના રોજ મૂળ દ્વારકાથી માધવાડ, આગળ દીવ ઘોઘલા અને ત્યારબાદ વણકબારા ખાતે ગામની મુલાકાત સાથે સમાપ્ત થશે. 24મી સપ્ટેમ્બરે દીવ પીપાવાવ જેટી, સિયાલબેટની મુલાકાત અને જાફરાબાદથી હજીરા ખાતે સમાપ્ત થશે, બાદમાં 25મી સપ્ટેમ્બર 2022ના રોજ હજીરાથી દમણ ધોડિયાપાડા, ઉમરગન જિલ્લો વલસાડ સુધીનો કાર્યક્રમ સમાપ્ત થશે. સમગ્ર અંતરમાં ગુજરાત અને દીવ અને દમણમાં અરબી સમુદ્રના દરિયાકાંઠાથી આવરી લેવામાં આવશે.
મત્સ્યોદ્યોગ વિભાગ, મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રાલય, ભારત સરકાર અને રાષ્ટ્રીય મત્સ્યોદ્યોગ વિકાસ બોર્ડ તેમજ મત્સ્યોદ્યોગ વિભાગ, ગુજરાત સરકાર, ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ, ફિશરીઝ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા, ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ અને માછીમાર પ્રતિનિધિઓ 'સાગર પરિક્રમા- તબક્કો-II, 22મી સપ્ટેમ્બર 2022ના રોજ સરકીટ હાઉસ ખાતે વેરાવળ-સોમનાથથી ઉજવણી કરશે. માનનીય કેન્દ્રીય મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રી, શ્રી પરષોત્તમ રૂપાલા; શ્રી રાજેશભાઈ ચુડાસમા સંસદ સભ્ય, જૂનાગઢ-ગીર-સોમનાથ, માનનીય કૃષિ, પશુપાલન અને ગાય-સંવર્ધન મંત્રી, ગુજરાત સરકાર; શ્રી જીતુભાઈ ચૌધરી, કલ્પસર અને મત્સ્યોદ્યોગ રાજ્યના માનનીય મંત્રી; ડો. સી સુવર્ણા, ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ, નેશનલ ફિશરીઝ ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ; ડૉ. જે. બાલાજી, સંયુક્ત સચિવ , ફિશરીઝ વિભાગ, ભારત સરકાર; શ્રી કે.એમ.ભીમજીયાણી, સચિવ , ગુજરાત સરકાર અને મત્સ્યોદ્યોગ વિભાગ, ભારત સરકાર, રાષ્ટ્રીય મત્સ્યોદ્યોગ વિકાસ બોર્ડ, ગુજરાત સરકાર, ભારતીય મત્સ્ય સર્વેક્ષણ, ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ અને ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહેશે. આ પ્રવાસમાં રાજ્યના મત્સ્યોદ્યોગ અધિકારીઓ, માછીમારોના પ્રતિનિધિઓ, માછલી-ખેડૂતોના ઉદ્યોગસાહસિકો, હિતધારકો, વ્યાવસાયિકો, અધિકારીઓ અને સમગ્ર દેશમાંથી વૈજ્ઞાનિકો સાથે હશે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન, પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના, કેસીસી અને રાજ્ય યોજના સંબંધિત પ્રમાણપત્રો/મંજૂરીઓ પ્રગતિશીલ માછીમારો, ખાસ કરીને ખર્ચાળ માછીમારો, માછીમારો અને માછલી ખેડૂતો, યુવા મત્સ્ય ઉદ્યોગ સાહસિકો વગેરેને એનાયત કરવામાં આવશે. PMMSY યોજના, રાજ્ય યોજનાઓ, FIDF પર સાહિત્ય, KCC વગેરેને પ્રિન્ટ મીડિયા, ઈલેક્ટ્રોનિક મીડિયા, વીડિયોઝ, જિંગલ્સ દ્વારા ડિજીટલ ઝુંબેશ દ્વારા પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવશે જેથી યોજનાઓના વ્યાપક પ્રચાર માટે માછીમારોમાં લોકપ્રિય થઈ શકે. સાગર પરિક્રમા પરનું ગીત અને શકર મહાદેવન દ્વારા રચિત સંગીત પણ લૉન્ચ કરવામાં આવશે જે માછીમાર લોકોને પ્રવાસમાં ભાગ લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરશે. આ કાર્યક્રમ અનુગામી તબક્કામાં અન્ય દરિયાકાંઠાના રાજ્યોમાં પણ આવી જ રીતે ઉજવવામાં આવશે.
ભારત સરકાર અગ્રગણ્યમાં મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્રમાં પરિવર્તન લાવી રહી છે અને નવી પ્રવૃત્તિઓ પણ ઘડી રહી છે જેમ કે દરિયાઈ પશુપાલન, પૂર્વીય દેશોના કોરલ રીફ જેવા દરિયાકાંઠાના સંરક્ષણના કૃત્રિમ ખડકોને પ્રોત્સાહિત કરવા અને ઇકોસિસ્ટમ અભિગમ દ્વારા વિકાસ ટકાઉ અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે અસરકારક મત્સ્યપાલન શાસન તરફ નિયમનકારી માળખા સાથે ઘણી વ્યવસ્થાપન યોજનાઓ. સાગર પરિક્રમા તબક્કો -II ની યાત્રા રાષ્ટ્રની ખાદ્ય સુરક્ષા અને દરિયાકાંઠાના માછીમાર સમુદાયોની આજીવિકા અને દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિના રક્ષણ માટે દરિયાઈ મત્સ્ય સંસાધનોના જાગૃતિના ઉપયોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરશે.
YP/GP/MR
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો : @PIBAhmedabad /pibahmedabad1964 /pibahmedabad pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 125