મંત્રીમંડળ
મંત્રીમંડળને શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે બાહ્ય અવકાશના ઉપયોગ અને ખોજમાં સહયોગ સાધવા માટે ભારત અને સાઓ ટોમ તથા પ્રિન્સીપી વચ્ચેની માળખાગત સમજૂતી વિશે માહિતી આપવામાં આવી
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલ કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળને શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે બાહ્ય અવકાશના ઉપયોગ અને ખેડાણમાં સહયોગ માટે ભારત અને સાઓ ટોમ તેમજ પ્રિન્સીપી વચ્ચેની માળખાગત સમજૂતી વિશે માહિતી આપવામાં આવી હતી. આમાળખાગત સંધિ પર 7 સપ્ટેમ્બર, 2018ના રોજ નવી દિલ્હીમાં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.
મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ:
- આ માળખાગત સંધિ પૃથ્વીના રીમોટ સેન્સીંગ, ઉપગ્રહ સંચાર, ઉપગ્રહ ખોજ, અવકાશ વિજ્ઞાન અને બાહ્ય અવકાશના ખેડાણના ક્ષેત્રમાં નવી સંશોધન પ્રવૃત્તિઓ અને એપ્લીકેશન શક્યતાઓને શોધવા માટે પ્રેરણા પૂરી પાડશે.
- આ માળખાગત સંધિ માનવતાના હિત માટે અવકાશ ટેકનોલોજીના અમલીકરણના ક્ષેત્રમાં સંયુક્ત પ્રવૃત્તિઓનો વિકાસ કરવા તરફ દોરી જશે. અને આ રીતે બંને દેશોના તમામ વિભાગો અને પ્રદેશોને તેનો લાભ મળશે.
મુખ્ય અસરો:
આ માળખાગત સંધિ પૃથ્વીના રીમોટ સેન્સીંગ, ઉપગ્રહ સંચાર, ઉપગ્રહ ખોજ, અવકાશ વિજ્ઞાન અને બાહ્ય અવકાશના ખેડાણના ક્ષેત્રમાં નવી સંશોધન પ્રવૃત્તિઓ અને એપ્લીકેશન શક્યતાઓને શોધવા માટે પ્રેરણા પૂરી પાડશે.આ માળખાગત સંધિ માનવતાના હિત માટે અવકાશ ટેકનોલોજીના અમલીકરણના ક્ષેત્રમાં સંયુક્ત પ્રવૃત્તિઓનો વિકાસ કરવા તરફ દોરી જશે. અને આ રીતે બંને દેશોના તમામ વિભાગો અને પ્રદેશોને તેનો લાભ મળશે.
પાર્શ્વભૂમિકા:
- વિદેશ મંત્રાલય  અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ સચિવાલય – એનએસસીએસ  સાથે થયેલ વાતચીત પછી અને ભારત સાથે અવકાશ સહયોગ માટે ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ સાઓ ટોમ અને પ્રિન્સીપી સરકારના અવકાશ વિભાગ ના વિચારો માંગવામાં આવ્યા હતા જેમાં સાઓ ટોમ અને પ્રિન્સીપીમાં એક સેટેલાઈટ ટ્રેકિંગ સ્ટેશનની સ્થાપના માટે ડીઓએસની મંજૂરી અને તેની નાણાકીય જરૂરિયાતોનો સમવેશ થાય છે તે અંગે ઈસરોએ સાઓ ટોમ અને પ્રિન્સીપીનો એક પ્રાથમિક અભ્યાસ હાથ ધર્યો હતો અને એનએસસીએસને એક ભારતીય સેટેલાઈટ ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન ની સ્થાપના કરવા માટે સાઓ ટોમ અને પ્રિન્સીપીની અનુકુળતા અંગેની અને તેની સ્થાપના કરવા માટે જરૂરી નાણાકીય જોગવાઈઓની માહિતી આપી હતી.
- વધુમાં, માર્ચ 2018ના છેલ્લા અઠવાડિયામાં ઈસરોના ચેરમેનની અધ્યક્ષતામાં ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા  અનેરીપલીક ઓફ સાઓ ટોમ અને પ્રિન્સીપી સરકારની વચ્ચે તેમના વિદેશી બાબતો અને સમુદાયના મંત્રીની અધ્યક્ષતામાં ભારતીય અવકાશ કાર્યક્રમ માટે સાઓ ટોમ એન્ડ પ્રિન્સીપીમાં એક ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનની સ્થાપના અને કાર્યાન્વયન માટે એક લેટર ઑફ ઇન્ટેન્ટ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.
- સાઓ ટોમ અને પ્રિન્સીપીના સત્તામંડળ દ્વારા આમંત્રણ મળ્યા બાદ ઈસરોની એક નિષ્ણાત ટુકડીએ સાઓ ટોમ અને પ્રિન્સીપી ટાપુઓની મુલાકાત લીધી હતી અને ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનનું નિર્માણ કરવા માટે એક સુયોગ્ય જમીનનો હિસ્સો પસંદ કર્યો હતો. ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનનું નિર્માણ કરવું એ એક વિશેષ પ્રવૃત્તિ છે અને આગળ જતા ટેકનોલોજી ઘટકોને તેમાં લગાવીને ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનમાંથી લાભ પ્રાપ્ત કરવા માટે બંને દેશોની વચ્ચે સહયોગ હોવો ખુબ જ જરૂરી છે તેથી બંને દેશો એક માળખાગત સંધિ પર હસ્તાક્ષર કરવા માટે તૈયાર થયા હતા જેમાં “શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે બાહ્ય અવકાશના ઉપયોગ અને ખેડાણમાં સહયોગ” શીર્ષક હેઠળ અવકાશને લગતી અનેક પ્રવૃત્તિઓને આવરી લેવામાં આવી છે.
NP/J.Khunt/RP
(Visitor Counter : 142