પ્રધાનમંત્રીનું કાર્યાલય
ગુજરાત પંચાયત મહાસંમેલનમાં પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
ગુજરાતના લોકપ્રિય મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ, પંચાયત વિભાગના મંત્રી શ્રી બ્રિજેશજી, સંસદમાં મારા સાથી શ્રી સી.આર. પાટીલજી, મારા બાકીના સંસદ સભ્યો, હસમુખભાઈ, નરહરિભાઈ, કિરીટભાઈ અને પંચાયત પરિષદના પ્રમુખ બહેન નયનાજી અને મોટી સંખ્યામાં આવેલા લોકશાહીના મૂળને મજબૂત કરી રહ્યા છે, એવા મારા પંચ સરપંચો અને પંચાયતી રાજ વ્યવસ્થાના તમામ પ્રતિનિધિઓ, ભાઈ બહેન,
સૌ પ્રથમ તો આપ સૌને શુભેચ્છાઓ. હું ગુજરાત સરકારનો આભાર માનું છું કે મને પંચાયતથી લઈને સંસદ સુધી લોકશાહીના દરેક એકમની મુલાકાત લેવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું છે. આ બાપુની ભૂમિ છે, આ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની ભૂમિ છે, અને બાપુએ હંમેશા ગ્રામીણ વિકાસ, સ્વનિર્ભર ગામ, મજબૂત અને સક્ષમ ગામની વાત કરી છે, અને તેથી જ્યારે આપણે આઝાદી, સ્વતંત્રતાના અમૃત પર્વની ઉજવણી કરીએ છીએ, તેથી આપણે સૌ આદરણીય બાપુના સપના પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ છીએ કે લોકોએ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં સપના જોઈને પોતાની યુવાનીનું બલિદાન આપ્યું છે, આપણે તે સપનાઓને સાકાર કરવા જોઈએ અને ગ્રામીણ વિકાસ એ પૂજ્ય બાપુનું મુખ્ય સ્વપ્ન હતું, તેમણે લોકશાહીની શક્તિ પણ જોઈ હતી. ગામની સત્તામાં. આથી આજે, લોકશાહીમાં આસ્થા ધરાવનાર તમામને સમર્પણ આપવું, તેમને શક્તિ આપવી, તેમને સામર્થ્ય આપવું એ તેમની સ્વાભાવિક ફરજ બની જાય છે, ગ્રામ સ્વરાજનું સપનું પૂરું કરવું એ તેમની સ્વાભાવિક ફરજ બની જાય છે, પંચાયતી રાજ વ્યવસ્થા એક છે. અને એ વ્યવસ્થાને જીવન આપવાનું કામ, દિશા આપવાનું કામ, પરિવર્તન લાવવા માટે સતત પ્રયત્નો કરવાનું કામ, તેને વેગ આપવાનું કામ તમામ જનપ્રતિનિધિઓ કરી રહ્યા છે, તમે પંચ- સરપંચ અને હું માનું છું કે પૂજ્ય બાપુના સ્વપ્નો સાકાર કરતી વખતે મને પૂરો વિશ્વાસ છે કે ગુજરાતની પંચાયત રાજ વ્યવસ્થા, ગુજરાતના ગ્રામીણ જીવનની વ્યવસ્થાઓ દેશ માટે સીમાચિહ્નરૂપ બનશે, તે પ્રેરણારૂપ બનશે.
કેમ છો બધા ?
મારે પહેલા તો ગામડાંના ભાઈઓ-બહેનોને અભિનંદન આપવા છે. આટલો મોટો જબરદસ્ત કોરોના દુનિયાના બધા ખૂણાઓમાંથી હુમલો કરે અને 2 વર્ષ સુધી આખી માનવજાતને ચિંતામાં મૂકી દીધી તે જ કોરોનાને ભારતના ગામડાંઓમાં પહોંચતા પહોંચતા, તેના મોઢામાં ફિણ આવી ગયું. કારણ કોરોનાની શરૂઆતમાં જે જાગૃતિ ગામડાંઓએ બતાવી, પોતાની સૂઝબૂઝ મુજબ નિયમ બનાવ્યા, સોશિયલ ડિસ્ટન્સનું ગોઠવ્યું, બહારથી આવે તેને પહેલા બહાર રાખો, નિશાળમાં થોડા દિવસ રાખો, બધી તપાસ કરાવો, પછી ગામમાં આવવા દેવાનો, ત્યાં બહાર રહે તો ખાવા પીવાની વ્યવસ્થા ગામ કરે, એટલે ગુજરાતના અને દેશના ગામડાઓએ કોરોનાકાળમાં જે અદભૂત વ્યવસ્થા વિકસાવી અને ગામડામાં આ મહામારીને પ્રવેશતા, એને રોકી રાખવામાં ભારે સફળતાપૂર્વક કામ કર્યુ. હું એટલા માટે ગામડાના સૌ આગેવાનોને લાખ-લાખ અભિનંદન આપું છું, એ જ રીતે આપણો નાનો ખેડૂત, કોરોનાકાળમાં પણ તેણે ખેતીના કામમાં કોઈ પાછીપાની ન કરી અને ભારતના અન્નના ભંડાર ભરવામાં કોઈ કમી ના રાખી.
ભાઈઓ બહેનો,
આજે જ્યારે હું પંચાયતના આપ સૌ સાથીઓ સાથે મળવાનો મને મોકો મળ્યો છે તેમા મોટા ભાગે બહેનો છે અને ગુજરાતનું સદભાગ્ય છે, શાયદ દેશ કે લોગો કો પતા નહીં હોગા ગુજરાતમે પંચાયત વ્યવસ્થા મે પુરુષો સે જ્યાદા પ્રતિનિધિત્વ મહિલાયે કર રહી હૈં, આ તો બહેનોનું પ્રતિનિધિત્વ પુરુષો કરતા પણ વધારે છે અને આપણે ત્યાં સમરસ ગ્રામ પંચાયતનો એક વિચાર બધા ગામડાંઓએ આવકાર્યો છે, હું જ્યારે નાનો હતો તે સમયે મને આચાર્ય વિનોબાજીના પ્રવચનો વાંચવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું અને તે વખતે મારા ગામમાં સર્વોદયની પ્રવૃતિ સાથે જોડાયેલા, ડોક્ટર દ્વારકાદાશ જોષીના મુખેથી અનેક વાતો સાંભળવા મળતી હતી. તેમાં તે કહેતા હતા કે લોકસભાની ચૂટંણી થાય, બધા આમને સામને આવે તો કઈ મુશ્કેલી ન પડે, વિધાનસભાની ચૂટંણી થાય, બે પક્ષ આમને સામને આવે તો બહું વાંધો ન આવે, પણ જ્યારે ગામડાંમાં ચૂંટણી થાય છે, ત્યારે બે પક્ષ એવા આમને સામને આવી જાય છે કે ઘણીવાર તો દીકરી સાસરેથી પાછી આવે કારણકે ચૂંટણીમાં પેલા સામે હતા, આવી સ્થિતિ પેદા થઈ જાય, વર્ષો સુધી એકબીજા સાથે બોલે નહીં, વેરના વાવેતર થઈ જાય, તો વિનોબાજી એમ કહેતા હતા કે ગામડામાં લોકોશાહીની એવી ઉંચાઈ હોવી જોઈએ કે બધા સાથે મળીને સો ટકા સહમતિથી ગામના પ્રતિનિધિ નક્કી કરે, તે પ્રયોગ આપણે શરૂ કર્યો, અને પ્રયોગ આજે ફૂલ્યો ફાલ્યો છે, ગુજરાતના અનેક ગામડાં આજે એવા પણ છે જ્યાં સહમતિથી કામ થઈ રહ્યું છે અને ગામડાંની એકતાને મજબૂતી મળી રહી છે આ સમરસ્તાના વિચારને બળ આપનાર હું આપ સૌને અભિનંદન આપું છું.
મારે આજે બીજી એક વાત કરવી છે, મુખ્યમંત્રી થયા પછી મારી પહેલી ટર્મ હતી 2003-04 હશે મને યાદ નથી રહ્યું, મધ્ય ગુજરાતથી પંચાયતમાં ચૂંટાયેલી બહેનોએ મારો ટાઈમ માંગ્યો, ગામડાંની બહેનોએ, મારા મનમાં થયું કે પંચાયતની ચૂંટણી ગુજરાતમાં ઘણી બધી જગ્યાએ થઈ છે, આ બધા શું કામ મળવા માગે છે, અને મારી પાછળ પડી ગયા.. ત્યાર પછી મંગળવારે ધારાસભ્ય આવાના હોય ત્યારે તે વખતે તેમની સાથે તેમના જે ધારાસભ્ય હોય તેમને પણ મેં બોલાવ્યા.. બધી બહેનો આવી, મેં કીધું તમારે ત્યાં કોઈ પુરુષ મેમ્બર નથી?, મને કહે એટલે તો અમે ટાઈમ માંગ્યો છે.. કે અમારા ગામે નક્કી કર્યુ, કે આ વખત સરપંચ બહેન છે તો બધા મેમ્બર પણ બહેન જ બનાવી દઈએ.. એટેલે એક પણ પુરુષ ન ઉભો રહે.. અને મારા મનમાં એક ખૂબ પ્રેરક ઘટના હતી., કે ગામ સમસ્તપણે વિચાર કરે કે પુરુષ પોતાનો હક જતો કરીને બધી પંચાયતના મેમ્બર બહેનો બનાવે.. અને આખી ગામની પંચાયત બહેનોની હોય.. બહેનોને હું મળ્યો એમા જે સરપંચ બન્યા હતા તે માંડ પાંચમું ધોરણ ભણ્યા હતા, બાકી કોઈ ભણ્યા હોય એમ મને લાગ્યું નહીં, મેં એમને પૂછ્યું ચલો તમે હવે જીતી ગયા છો, ગામના તમે સરપંચ થઈ ગયા છો, તમે શું કામ કરવા માંગો છો, અહીં બેઠેલા બધા જ પંચાયતના સભ્યો અને દેશના પણ, મને એ બહેનોએ જવાબ આપ્યો, કે મને આજે પ્રધાનમંત્રી તરીકે કામ કરતા પણ કામમાં આવે છે, ગુજરાતના ગામડાંની પાંચમું ધોરણ ભણેલી એક માં સરપંચ બનીને જ્યારે પ્રધાનમંત્રી પૂછે છે તેણે જવાબ કયો આપ્યો, એણે કહ્યું સાહેબ અમને ગામવાળાઓએ આ કામ સોંપ્યું છે તો અમારી એક ઈચ્છા છે, મને હતું કે કંઈક માંગશે, રોડ આપો, પંચાયત ઘર આપો, એવું કંઈક માંગશે. એમણે કહ્યું સાહેબ અમારી એક ઈચ્છા છે અમારા ગામમાં કોઈ ગરીબ ન રહે, સાહેબ આનાથી મોટી કોઈ વાત ના હોય, કે મારા ગામડાંની બેન મને કહે, એક સરપંચ આવીને કહે, કે અમારું ગામ નાનું છે પણ અમે ગામમાં કોઈને ગરીબ રહેવા દેવા માંગતા નથી, અને ગામમાં એવી કારકિર્દી કરવા માંગીએ છીએ કે કોઈને ને કોઈને સાંજ પડે પોતાની મહેનતનું કમાઈ શકે એવી રચના કરવા માંગીએ છે, જો હિંદુસ્તાનના એક-એક ગામડાંમાં એના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિના મનમાં આ સંકલ્પ પેદા થાય કે મારે મારા ગામમાં કોઈને ગરીબ નથી રહેવા દેવા, તો આ ગરીબી ઉભી પૂંછડીએ ભાગવા માંડે આ તાકાત પડી છે. એક વાર ગામની સામુહિકતા અને સામુહિકતાની તાકાત આપણે જાણીએ છીએ આપણે ત્યાં ગામડાંમાં જાન આવે, તો ગામડામાં રહેવા માટે કોઈ ધર્મશાળા, હોટલ થોડી હોય છે, ગામમાં જાન આવે તો બધા એમ જ કહે જાન મારા ઘરે આવી છે અને મારા ઘરે 2 જાનૈયાને રાખજો, 5 જાનૈયા મારા ત્યાં સૂવાડજો, 3 જાનૈયા મારા ઘરે સૂવાડજો, જાન આખી ગામ સાચવી લેતું હોય, આ આપણાં ત્યાં ગામડાની તાકાત પડી છે, આ તાકાત ગામડાંના વિકાસનું પણ મોટું માધ્યમ બની શકે, હમણાં મોટા ભાગના જે પ્રતિનિધિ છે તે પહેલી વખત ચૂંટાઈને આવ્યા છે, ઘણાં બીજી વખત આવ્યા હશે પણ હમણાં ચૂંટાઈને ફરી આવ્યા છે, આજે હું તમારી પાસે આવ્યો છું તો કેટલીક નાની નાની વાતો કરું, કઈક તમારી પાસે માગું તો આપશો?, એમ નહીં હાથ ઉંચો કરીને જવાબ આપો તો હું માનું.. આપશો બધા ?, મારી વાત પર કોઈએ ફરવાનું નથી.. કરશો બધા.. એકદમ પાછળથી અવાજ આવે કરશો બધા.. આ બાજુ, કરશો બધા.. પેલી બાજુ પણ ઘણાં લોકો બેઠા છે કરશો બધા.. શાયદ દેઢ લાખ સે અધિક ચુને હુએ જનપ્રતિનિધિ એક સાથ બૈઠ કે ગુજરાત કે ઉજજ્વલ ભવિષ્ય કી ચર્ચા કરે ઈસસે બડા અવસર ક્યા હો સકતા હૈ, લોકતંત્ર કી ઈસ સે બડી તાકાત ક્યા હો સકતી હૈ.. નાના –નાના કામ મારા મનમાં છે, અને નાના નાના કામ દાખલા તરીકે, આપણે ત્યાં ગામમાં શાળા હશે... એ શાળા જ્યારે શરૂ થઈ હશે તે લખાણ ક્યાંક હશે, ગામડાંમાં કોઈ દિવસ એમ થાય કે દરવર્ષે શાળાનો જન્મદિવસ આવે, આપણે આખું ગામ ભેગું થઈને શાળાનો જન્મદિવસ ઉજવીશું, આવું કરી શકીએ, શાળાએ તે ત્યાં આવે છે તે માત્ર શિક્ષકોની નથી, શાળા એટલે ચાર દિવાલો નથી, શાળાએ આપણાં ગામની પ્રાણશક્તિ છે, તેનું ગૌરવગાન ગામના દરેક નાગરિકે સદા સર્વદા કરતા રહેવું જોઈએ, કરશો?, શાળાનો જન્મદિવસ મનાવજો, શાળામાં ભણેલા બધાને ભેગા કરો, શાળાની સાફ-સફાઈ કરો, શાળામાં શું સારુ થયું છે તેની ચર્ચા કરો, તમે જો એ શાળા નવી પેઢીના બાળકો હશેને તેને પોતાની લાગશે, ત્યારે તેને નિશાળ મોકલવા માટે મહેનત નહીં કરવી પડે, તે આપોઆપ જશે, આ આઝાદીના આપણે 75 વર્ષ મનાવી રહ્યાં છે.. દરેક ગામડું, ઓગસ્ટ, 2023 સુધી અમૃત મહોત્સવ ઉજવવાના છે, 2023 ઓગસ્ટ સુધી ઓછામાં ઓછા 75 વખત સારો દિવસ જોઈને પ્રભાત ફેરી કરી શકીએ, આખું ગામ નીકળે અને ભારત માતાની જય બોલે, તિરંગો ઝંડો હાથમાં હોય, ગામ આખાની પ્રદક્ષિણા કરીએ, વડીલો હોય અને નાના ભૂલકાઓ પણ હોય.. અને ભેગા થઈને આઝાદીની એકાદ નાની વાત કરીએ, કે ભાઈ આ ગાંધીજીએ આમ કર્યું હતું , સરદાર સાહેબે આમ કર્યું હતું, ભગતસિંહે આમ કર્યું હતું, ચંદ્રશેખર આઝાદે આ કર્યું, વીરસાવકરે આ કર્યું હતું આવી કોઈ વાત આપણે કરી શકીએ, ગામની અંદર આઝાદીનો અમૃત મહોત્સવ અને કેટલા બધા મહાપુરુષોએ આઝાદી માટે ત્યાગ કર્યો, તપસ્યા કરી એ વાત આપણે કરી શકીએ, ઓછામાં ઓછા 75 કાર્ય, 2023 15મી ઓગસ્ટ સુધીમાં, હજુ આપણી પાસે લગભગ દોઢ પોણા બે વર્ષ છે, આપણે 75 કાર્યક્રમ કરી શકીએ ગામને અનુકુળ , કેમ જવાબ નથી આવતો, આઝાદીનુ વાત છે આપણે મોડા પડીએ તે ચાલે, એટલા માટે બીજુ એક નાનું કામ ગામ આખુ ભેગું થઈને નક્કી કરે, કે આઝાદીના 75 વર્ષે આપણે એક જગ્યા ગામમાં શોધી કાઢીએ અને જ્યાં 75 ઝાડ વાવીએ, આઝાદીના 75 વર્ષની યાદમાં 75 ઝાડનો સરસ મજાનો નાનો બગીચો, ગામના વડીલો ક્યારે આવીને બેસે, ગામના બાળકો રમવા આવે, આવા 75 ઝાડ ઉગાડવાની જવાબદારી આપણું ગામ લઈ શકે?, લઈ શકે?, હવે ઝાડ ઉગાડો તો ગામનું તો ભલું થાય કે ન થાય? ઘણી વાર આપણે મોટા કામોનો વિચાર કરતા હોઈએ છીએ, પણ ગામડું આપણું બહારથી કોઈ માણસ આવે, જેમ આપણાં ત્યાં કોઈ મહેમાન આવે ત્યારે આપણે કેમ બધું સરખું કરીએ છીએ, તેમ પંચાયતમાં ચૂંટાયેલા લોકો એના મનમાં હંમેશા હોવું જોઈએ કે મને પાંચ વર્ષ મળ્યા છે હું મારું ગામડું એવું બનાવી દઉ કે પાંચ વર્ષ પછી, કોઈ પણ આવે, મારા છોકરાના છોકરા પણ ગામમાં ફરવા નીકળે ને તો તે કહે કે મારા દાદીમાં જ્યારે સરપંચ હતા ત્યારે આ કામ થયું હતું, મારા બા સરપંચ હતા ત્યારે આ કામ થયું હતું, મારા કાકા સરપંચ હતા ત્યારે આ કામ થયું હતું, આપણને ગૌરવ થવું જોઈએ કે ના થવું જોઈએ, આપણા કાર્યકાળ દરમિયાન આપણને જે પાંચ વર્ષ મળ્યા છે તે પાંચ વર્ષમાં આપણે આપણા ગામમાં એવું કઈક યાદગાર કરી શકીએ, આ 75 ઝાડનું નાનકડું વન છૂટા છવાયા નહીં, સરસ મજાના ગોઠવાયેલા લાઈનબંધ.. હિંદુસ્તાનમાંથી કોઈ આવે અને ગુજરાતના ગામડામાં જાય અને આ જુઓ એટલે તેને યાદ આવે કે આ પેલા અમ્રૃત મહોત્સવ નું લાગે છે, ગામવાળા જાગૃત લાગે છે, તમે જુવો કેટલું મોટું પરિવર્તન આવે આપણે ત્યાં, આપણાં ગવર્નર સાહેબ આચાર્ય દેવવ્રત, આપણા મુખ્યમંત્રી, કૃષિમંત્રી જી એક પ્રાકૃતિક ખેતી માટે બહુ જોર લગાવી રહ્યાં છે, આપણે આપણાં ગામમાં નક્કી કરીએ કે ઓછામાં ઓછા 75 ખેડૂત તૈયાર કરીએ, અને બને તો પાસે પાસેના જ ખેતરો, 75 ખેડૂતો નક્કી કરીએ જે આ વર્ષથી પ્રાકૃતિક ખેતી, નેચરલ ખેતી ચાલુ કરીશું, કોઈ કેમિકલ નાખીશું નહીં, આ ધરતી આપણી માતા છે તે માતાને આ ઝેર પીવડાવી પીવડાવીને તે માતાને આપણે દુ:ખી કરી રહ્યાં છીએ, આ ધરતી માતાને બચાવવી તે આપણા બધાની જવાબદારી છે, તેમાં જેટલું કેમિકલ નાખીએ, જેટલુ ફર્ટિલાઈઝર નાખીએ, યુરિયા નાખીએ આ ધરતી માતાને પીડા થાય છે, આપણી મા છે, આપણું પાલન પોષણ ધરતી માતા કરે છે, આ માને આ પીડામાંથી મુક્ત કરવી એની જવાબદારી તેના સંતાન તરીકે આપણી ખરી કે નહીં, અને જો આપણી હોય તો વધારે નહીં 75 ખેડૂતને તૈયાર કરીએ અને 75 ખેડૂતો પ્રાકૃતિક ખેતી કરે, અને પ્રાકૃતિક ખેતી કેમ થાય તે ગુજરાતમાં અજાણ નથી, આપણ ગવર્વનર સાહેબે ગામડે ગામડે જઈને આ વાત લોકોને પહોંચાડી છે, પૈસા પણ બચે, ધરતી માતાની પણ રક્ષા થાય, આપણાં ખેતરની પણ રક્ષા થાય અને આપણે સરસ કામ કરીશું, આપણને ખબર છે, ઘણીવાર હું મુખ્યમંત્રી હતો અને કોઈ વખત મીટિંગમાં જઉ ભારત સરકારમાં અને બીજા રાજ્યના મુખ્યમંત્રીને કહું અમારા ગુજરાતમાં અમને અમારી મોટી શક્તિ પાણી પાછળ ખર્ચાઈ જાય છે, અમારો ખજાનો, તિજોરી પાણી પાછળ ખર્ચાઈ જાય છે, અમારા ત્યાં 10 વર્ષમાં 7 વર્ષ પાણીની અછત હોય છે.. પાણીના દુષ્કાળની સ્થિતિ આવે છે, અમારો ખૂબ ખર્ચો પાણીનો થાય છે, હવે ધીરે ધીરે માતા નર્મદાની કૃપાથી કંઈક સારી સ્થિતિ થવા માંડી છે પણ પાણી બચાવવું આપણાં માટે તેટલું જ અનિવાર્ય છે, આપણે મોટું કામ ચાલુ કર્યું હતું, બોરિબંધનુ, સિમેન્ટના-અનાજના ખાલી થેલા હોય, ફર્ટિલાઈઝરના ખાલી થેલા હોય એમાં માટી ભરી ભરીને બોરિબંધ બનાવતા હતા, અને ત્યાંથી પાણીને રોકીએ અને પાણી જમીનમાં ઉતરે તો પાણીના સ્તર ઉંચા આવે, આપણે નક્કી કરીએ કે આપણાં ગામ આસપાસ આવા જેટલા પાણીને વહેળા જતા હશે બોરિબંધ બાંધીશું, પાણી રોકીશું, ગામનું પાણી ગામમાં, સીમનું પાણી સીમમાં, આ સંકલ્પ પુરો કરીશું ? જરા જોરથી બોલો તો ખબર પડે.. પાક્કુ કોઈ ખર્ચો નથી.. ખાલી આપણે મળીને ગામમાંથી જૂના ફર્ટિલાઈઝર, સિમેન્ટની થેલી ભેગી કરીને માટી ભરીને ગોઠવી દેવાની.. પાણી 2 અઠવાડિયા, 4 અઠવાડિયા રોકાય તે નીચે જાય.. ધીરે ધીરે જમીનના સ્તર ઉંચા આવે તો આપણાં ગામને પાણીની તકલીફ ઓછી પડે..
આપણે એક વખત મોટું અભિયાન ચલાવ્યુ હતું એક લાખ ખેત તલાવડી બનાવવાનું અભિયાન કર્યુ હતું, 100 દિવસમાં 1 લાખ ખેત તલાવડી.. અને ગુજરાતના ખેડૂતોએ અદભૂત મદદ કરી હતી અને પરિણામે 1 લાખ ખેત તલાવડી બની હતી, ખેતરના એક ખૂણામાં નાનું ખેતર હોય તો નાની તલાવડી અને મોટું ખેતર હોય તો મોટી તલાવડી અને અત્યારથી કામ કરીને જેટલું શક્ય હોય, 1 ગાઢા – 5 ગાઢા જેટલી જગ્યા જે જગ્યા હોય ખોદકામ કરીને નાનાકડી તલાવડી બનાવીએ, ખેતરમાં પાણી પડે અને વહીને જે બાજુ જતુ હોય એ ઢાળ હોય ત્યાં બનાવીએ, આ પાણી ભેગું થાય, વરસાદ જો ખેંચાય તો એ પાણી આપણાં ખેતરમાં ખેતીમાં કામ આવે અને ઓછા પૈસામાં ખેતીનું કામ થાય, આ કરી શકો ભાઈઓ?, તમે જે ગામના પ્રતિનિધિ છો, તમારા ગામમાં 75 ઓછામાં ઓછી ખેત તલાવડી તમે બનાવી શકો?.. જરા જોરથી જવાબ આપો.. આ પંચ સરપંચને લાગે કે આ બધા કામ હું કરી શકુ.
તમને ખબર છે કોરોનાકાળમાં આપણે વેક્સિનેશનનું કામ ઉપાડ્યું.. ગામડે ગામડે જાગૃતતા આવી અને આખી દુનિયામાં રસીકરણ ન થયું હોય.. તેવુ અદભૂત રસીકરણ આખા ભારતમાં થયું, આપણાં ગુજરાતે પણ બહું ઝડપથી કામ કર્યુ,, પણ આ મનુષ્યને ટીકાકરણ ચાલે છે તેની બધાને ખબર છે, પણ આપણને ખબર છે ગામડામાં આપણા પશુને ખૂરપર્ગાનો રોગ થતો હોય છે, ફૂટ એન્ડ માઉથ ડિસિસ, એના માટે વેક્સિનેશન હોય છે, ભારત સરકારે આઝાદી પછી પહેલી વખત 13 હજાર કરોડ રૂપિયા આ પશુઓને મફતમાં વેક્સિનેશન માટે કાઢ્યા છે, મારી વિનંતી છે કે તમારા ગામમાં જેટલા પણ આવા પશુ હોય તેને તમે વેક્સિનેશન કરાવીને તે પશુને ખૂરપગાની બિમારીથી મુક્ત કરવાનું કામ, માનવતાનું કામ, દયાનું કામ, કરુણાનું કામ, જીવદયાનું કામ આપણાં ગામમાં કરી શકો?, એમ નહીં જરા જોરથી બોલો, બહેનો જરા હાથ ઉંચો કરીને બોલો, આ એવા કામ છે જેમા પૈસા સરકાર ખર્ચી રહી છે પણ આપણાં ગામડાંમાં એનો લાભ મળે, આપણાં ગામમાં એક પણ પશુ આ ખરપગાના રોગથી પીડાતો ન હોય તો એ દૂધ પણ વધારે આપે, ખેતીના કામમાં આવતો હોય તો તે પણ વધારે કામ કરે અને આપણા ગામને દરેક પરિવારને કઈને કઈ ફાયદો થાય, અને આ કામ હું માનું છું ત્યા સુધી સરકાર કરી રહી છે ત્યારે આપણે તેમા જોડાઈ જઉ જોઈએ...
તમને બધાને ખબર હશે કે સરકાર તરફથી એલઈડી બલ્બ આપવામાં આવે છે. હું જ્યારે પ્રધાનમંત્રી બન્યો ત્યારે એલઈડી બલ્બની બજાર કિંમત 400-500 રૂપિયા હતી. આપણે બધી આમ-તેમ મહેનત કરી બધું ગોઠવ્યું, ઉત્પાદન વધાર્યું, અત્યારે લગભગ 40-50 રૂપિયામાં મળે છે. જો દરેક ઘરમાં અને પંચાયતના રોડ પરની જે લાઈટો હોય છે ત્યાં જો એલઈડી બલ્બ લગાવી દઈએને, ઘરમાં 40-50 વાળો ગોળો લગાવીએ તો દરેકના વીજળીના બીલમાં ઘરમાં, ઓછું વાપરતા હોય તો 200 રૂપિયા, વધારે વાપરતા હોઈએ તો 2000 રૂપિયા તમારા ખિસ્સામાં બચત થાય. બહુ નાનું કામ છે. બજારમાં એલઈડી બલ્બ મળે છે. મારા પ્રત્યેક ગામડાંના ગરીબના આવા જો 200 રૂપિયા 500 રૂપિયા 1000 રૂપિયા વર્ષે 2 મહિના બચતા હોય તો એના આશીર્વાદ તેના ઘરના બાળકોને દૂધ મળે કે ન મળે. આ કામ આપણે કરી શકીએ કે ન કરી શકીએ. વીજળી બચાવવા માટે એલઈડીનો ગોળો, નાનું કામ છે. પંચાયતમાં જ્યાં લાઈટો હોય, કોઈપણ લાઈટ એવી ના હોય કે જ્યાં એલઈડી બલ્બ ના હોય, તો પંચાયતનું લાઈટનું બીલ પણ ઘટી જશે એજ રીતે આપણાં ગામમાં ક્યારેક ને ક્યારેક સરકારી કર્મચારી રહ્યા હોય, પેન્શન લેતા હોય, રીટાયર્ડ થઈ ગયા હોય, શિક્ષક હોય, ગ્રામ સેવક હોય, પોલિસમાં નોકરી કરીને આવ્યા હોય, મિલેટરીમાં જઈને આવ્યા હોય, આવા ગામમાં પાંચ-પંદર લોકો તો હોય છે જ, મહિનામાં એકવાર આ બધાને ભેગા કરીને કંઈ વાત કરી શકો, કે ભાઈ બોલો ભાઈ તમે બધા તો સરકારમાં રહેલા છો, તમે આપણા ગામ માટે સરકારમાંથી શું લાવી શકો. તમે શું મદદ કરી શકો. ગામડાંની પોતાની તાકાત ઉભી થશે અને ગામડું જાગૃત બનશે. જેમ મેં કહ્યું શાળાનો જન્મ દિવસ મનાવીએ, તેમ આપણે ગામડાંનો પણ જન્મ દિવસ ઉજવી શકીએ. આપણે ત્યાં લોકો ભેગા થઈને રહે, એને ત્યારે કોઈ ગામ નહોતું કહેતું, યાદ હશે તમને બધાને, પણ ગામને તોરણ બાંધે, પછી એ ત્યાં રહેનારા 100 ઘર હોય 50 ઘર હોય એ એને તેને ગામ તરીકે રેકેગ્નાઈઝ કરે જાતે જ. તોરણ બાંધવાની પરંપરા આજે પણ દરેક ગામમાં છે. તમે નાકા પર જુઓ તો તોરણ બાંધેલું હોય છે અને વર્ષમાં એકવાર તોરણ બદલાતું હોય છે. આ તોરણ બાંધવાની જે પ્રક્રિયા એ એક્ચ્યુલી ગામનો જન્મ દિવસ છે. આપણે મોટા પાયા પર આપણા ગામનો જન્મ દિવસ ઉજવી શકીએ. અને એ દિવસે ગામમાં જે લોકો બહાર રહેતા હોય એ બધાને બોલાવીએ, ગમે તેટલું ભણીને મોટા થાવ કહો આવો ભાઈ આ તમારું ગામ છે, આપણાં ગામનો જન્મ દિવસ છે આવો, તો આવશે તો બે-પાંચ રૂપિયા મૂકીને જશે, ગામના કલ્યાણ માટે કામમાં આવશે. આ ગામનો જન્મ દિવસ ઉજવી શકીએ. ઉજવી શકીએ, અનેક એવા નાના-નાના કામ છે જે આપણે આશાનીથી કરી શકીએ, આપણી આંગણવાડી હોય, આપણી સ્કુલ હોય, આપણા પંચાયતના મેમ્બરોને આપણે કામ સોંપી શકીએ કે ભાઈ તમારે દર સોમવારે ફલાણા બહેને અથવા ભાઈએ એક પંદર મીનિટ નિશાળમાં આંટો મારી આવવાનો. મંગળવારે તમારે આંટો મારી આવવાનો. અઠવાડિયામાં એક 15 મીનિટ કાઢવાની. નિશાળ જાઓ, સાહેબ આવ્યા છે કે નથી આવ્યા, બાળકો આવી ગયા છે કે નથી આવ્યા, ભણાવે છે કે નથી ભણાવતા, સ્વચ્છતા છે કે નહીં, પાણીની વ્યવસ્થા છે કે નહીં, શૌચાલય બરાબર છે કે નહીં, આટલું તમે જોઈને આવો, તમે મને કહો કે તમારા ગામની શાળા જીવતી થઈ જાય કે ના થઈ જાય. આ આપણાં ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ આવા નાના-નાના કામ ગામમાં કરે, ગામની અંદર આપો આપ મજબૂતી આવે. ગામ આપો આપ તાકતવર બને. હવે તો તમને ખબર છે કે આપણે ત્યાં ઓપ્ટીકલ ફાઈબર ગામડાંમાં પહોંચી ગયું છે. એનો અર્થ એ કે જે દુનિયા શહેરમાં છે તે તમારા રૂમમાં પણ આવી શકે એટલી તાકાત આ ઓપ્ટિકલ ફાઈબરની છે. એનો લાભ આપણાં ગામના વધુમાં વધુ લોકોને કેવી રીતે મળે, ટેલી મેડિસીનનો લાભ કેવી રીતે મળે, ટેલિ એજ્યુકેશનનો લાભ કેવી રીતે મળી શકે. પંચાયતમાં ચૂંટાયેલા ભાઈઓ આનો વિચાર કરે. આ બધું મળખું ગોઠવાઈ રહ્યું છે. એનો ફાયદો આપણા ગામડાંના બાળકોને કેવી રીતે મળે, એમના શિક્ષણમાં સુધારો કેવી રીતે થાય, એમની આવશ્યકતા પ્રમાણે, એમની જરૂરિયાતોને પૂરી કરવાનું કામ કેવી રીતે થાય એ આપણે કરી શકીએ.
તમને ખબર છે, આજ કાલ આપણે ત્યાં ત્રણ-ચાર ગામની વચ્ચે એક કોમન સર્વિસ સેન્ટર ઉભા કર્યા છે. મેં જોયું છે ગામડાંને બરાબર ખબર પડી ગઈ છે કે આ કોમન સર્વિસ સેન્ટર એટલે સરકાર સુધી પહોંચવાનો હાઈવે છે. ક્યાંય ગયા વિના ત્યાં પહોંચી જઈએ અને આમ ચાર આંગળીઓ દબાવીને પેલાને કહીએ કે આમ કરવાનું છે, પેલો કરી આપે એટલે સીધી સરકારમાં તમારી વાત પહોંચી જાય. આટલું સરસ કામ ગોઠવાયું છે. આ કોમન સર્વિસ સેન્ટર મેં જોયું કે હવે ગામડાંનો માણસ રેલવેનું રીઝર્વેશન કરવું હોય તો અમદાવાદ કે મહેસાણા કે રાજકોટ એને જવું નથી પડતું. એ પોતાના ગામમાં કોમન સર્વિસ સેન્ટર પર જઈને રેલવેનું રીઝર્વેશન કરાવી શકે છે. એના પૈસા બચે છે, એનો ટાઈમ બચે છે. આ આપણાં ગામના લોકોને જાગૃત કેવી રીતે કરીએ. જેટલા આપણે આપણા ગામને આગળ લઈ જવા માટે મહેનત કરીશું, આપણાં ગામને અદભૂત પરિણામો મળી શકશે. અને એટલા માટે મારો આગ્રહ છે કે ગામના સરપંચ, ગામના પંચાયતના લોકો એ નક્કી કરે કે મારા પાંચ વર્ષના કાર્યકાળમાં એકપણ બાળક શાળા છોડીને જશે નહિં. મારા પાંચ વર્ષના કાર્યકાળમાં એકપણ બાળક એવું નહીં હોય, જેને શાળાએ જવાની ઉંમર હોય અને શાળામાં દાખલ નહીં થયું હોય. મારા ગામની અંદર પાંચ વર્ષ દરમિયાન એકપણ એવું બાળક નહીં હોય, જેના માટે આંગણવાડીમાં જવું જરૂરી હોય, અને આંગણવાડીમાં ગયું નહીં હોય. તમે જુઓ, તમને પણ પોતાને સાંજ પડે આનંદ આવશે કે આ રોજનો કલાક આપીને હું મારા ગામની જીંદગી બદલી રહ્યો છું.
પંચાયત થયા એટલે પ્રધાન થયા એટલે ખાલી મીટિંગમાં જઈને આવ્યા એવું નહીં. હું બહુ પહેલા હરિયાણામાં કામ કરતો હતો. વર્ષો પહેલા. તો અમારી મીટિંગ ચાલતી હતી એકવાર. એમાં અમારી પાર્ટીમાં જે લોકો ચૂંટાયા હતા, એમની મેં મીટિંગ કરી. તેમાં કેટલાક લોકો ઉભા થાય પરિચય કરાવે. પોતાનું નામ કહે, પછી કહે એસ. પી, પછી બીજા ભાઈ ઉભા થાય એ કહે હું એસ. પી., મેં કહ્યું ભાઈ કાંઈ ભણેલા ગણેલા તો લાગતા નથી, અને એસ.પી. કેવી રીતે તમે થઈ ગયા. કારણ કે હું તો નવો હતો હરિયાણામાં મારા માટે આશ્ચર્ય હતું. મને કહે સાહેબ એસ. પી. એટલે સરપંચ પતિ, હું સરપંચ પતિ છું. એટલે એની પત્ની સરપંચ પણ બધો કારોબાર આ એસ.પી. કરે. આપણે ગુજરાતમાં ક્યાંય એવું કરવા નથી દેવાનું. જે બહેનોને જનતા જનાર્દને ચૂંટ્યા છે, તે બહેનો જાતે કરે, એસ. પી. નહીં. સરપંચ પતિ નહિ. અને બહેનોને મારી આ વાત ગમી ગઈ છે. કારણ કે બહેનોમાં એટલી ક્ષમતા હોય છે કે આપણે જો તેમના એટલો ભરોસો મૂકીએ તો અદભૂત પરિણામ આપતા હોય છે. તમે જોયું હશે કે આ વખતે ઓલમ્પીકમાં કેટલા બધા પ્રમાણમાં આપણી દીકરીઓએ ભારતનું નામ રોશન કરી દીધું. તમે 10માં 12માંની પરિક્ષાના રીઝલ્ટ જુઓ. આપણી દીકરીઓ નામ રોશન કરી રહી છે. આપણાં ગામમાં પંચ સરપંચ તરીકે આજે 50 ટકા કરતા વધારે ગામમાં મારી બહેનો બેઠી હોય અને ગામની અંદર બાળકોની ચિંતા દીકરીઓની ચિંતા એ સૌથી વધારે થવી જોઈએ અને આ સરકારના આવા કાર્યક્રમો, જેટલા વધારેમાં વધારે નીચે લઈ જઈશું, એમાં ખર્ચનું ભારણ તો પછી આવે છે. સમાજમાં ગામ માટે જે મમતા જાગે, આ મારું ગામ છે, મારા ગામમાં થવું જોઈએ, મારા ગામમાં મારે કરવાનું છે, તમે જોજો ગામ પ્રગતિની નવી ઉંચાઈઓ પર પહોંચશે. ગામ નવી તાકાત સાથે તેની ઓળખાણ એની ઉભી થશે. અને આ કામ, મને યાદ છે લાલ બહાદૂર શાસ્ત્રીજીએ એક કાર્યક્રમ કર્યો હતો, કે આટલી-આટલી શરતો, પૂરી કરે એવા ગામમાં જઈને રાત રોકાવાનું, આપણે ત્યાં આણંદ પાસે અજરપૂરા છે. લાલ બહાદૂરશાસ્ત્રીજી અજરપુરા આવીને રાત્રે ત્યાં રોકાયા હતા. અહિંયા અજરપુરાના લોકો હશે તો તેમને ખબર હશે. ગામડાંની પોતાની તાકાત હોય છે. એ તાકાતને જેટલું મહત્વ આપીશું એટલું આપણું ગામડાં સમૃદ્ધ થશે અને હવે તો ગામડાંમાં એટલ બધી વ્યવસ્થાઓ થવા માંડી છે કે શહેરના લોકોને મન થતું હોય છે કે કામ હોય તો શહેરમાં આવીશું. હવે તો ગામડાંમાં બેસીને કોમ્પ્યુટર પર બેસીને કામ કરી શકાય છે અને કરીશું. એક નવો યુગ શરૂ થયો છે. આ નવા યુગનો લાભ અમારી ચૂંટાયેલી માતાઓ-બહેનો કરે, અમારા ચૂંટાયેલા ભાઈઓ કરે, અમારા બધા સૌ પચાંયત પ્રતિનિધિઓ કરે. મને પૂરો વિશ્વાસ છે કે ગુજરાતના ગામડાંની લોકતંત્રની જે શક્તિ છે એ શક્તિ ભરપૂર ખિલશે. અને લોકતંત્રની તાકાત હોય છે. અને મારું સદભાગ્ય છે ગઈકાલે જ લોકતંત્રનો એક ઉત્સવ, ચાર રાજ્યોમાં ફરીવાર સરકાર બની. લોકતંત્રની તાકાત જુઓ, જ્યાં આગળ ક્યારેય એક સરકાર બીજીવાર બનતી નહોતી, એવા રાજ્યોમાં ફરીવાર લોકો સરકાર બનાવે, લોકશાહી માટેની જાગૃકતા કેટલી બધી છે, લોકશાહીમાં ચૂંટાયેલા લોકોનું કામ વિકાસ કરવાનું છે એ વાત પ્રજામાનસમાં ઘર કરવા માંડી છે અને એનો લાભ આપણને મળી રહ્યો છે. અને એટલા માટે હું ઈચ્છું છું કે વિકાસ કરવો જ છે, વિકાસ બધી જ દિશામાં કરવો છે, ગરિબમાં ગરિબને લાભ મળે એના માટે વિકાસ કરવો છે અને એમાં આ પંચાયત રાજ વ્યવસ્થા અને ગુજરાતની એમાં આગવી સૂઝબૂઝ છે, ગુજરાતની એમાં આગવી શક્તિ છે.
આવો આપણે આગવી શક્તિનો લાભ આપણી પંચાયત રાજ વ્યવસ્થાનો લઈએ અને એપ્રિલ મહિનામાં તો પંચાયત રાજ દિવસ પણ આવતો હોય છો, દેશભરનો એક મોટો કાર્યક્રમ એપ્રિલ મહિનામાં તો થશે જ. ત્રીજા અઠવાડિયામાં આવતો હોય છે. પણ જો આજે ગુજરાતે 1 મહિના પહેલા હોળી પહેલા રંગેચંગે આ પંચાયત ઉત્સવ ઉજવીને બહુ મોટું ભગીરથ કામ કર્યું છું. હું ગુજરાત સરકારને અભિનંદન આપું છું. મુખ્યમંત્રીજીને અભિનંદન આપું છું. અને આપ સૌ આટલી મોટી સંખ્યામાં આવ્યા અને પંચાયત રાજ અને લોકતંત્રમાં આટલો મોટો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો તે બદલ આપ સૉનો ખૂબ ખૂબ આભાર માનું છું. અનેક અનેક શુભકામનાઓ આપું છું. ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ.
ભારત માતા કિ જય.
ભારત માતા કિ જય.
ભારત માતા કી જય.
ધન્યવાદ.
SD/GP
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો : @PIBAhmedabad /pibahmedabad1964 /pibahmedabad pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com
(Visitor Counter : 213