પ્રધાનમંત્રીનું કાર્યાલય
ગ્લાસગોમાં કોપ-26 સમિટમાં પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા રાષ્ટ્રીય નિવેદન
મિત્રો,
આજે હું તમારી વચ્ચે એ ભૂમિનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહ્યો છું, જેણે હજારો વર્ષ પહેલા આ મંત્ર આપ્યો હતો-
सम्-गच्छ-ध्वम्,
सम्-व-दद्वम्,
सम् वो मानसि जानताम्।
આજે 21મી સદીમાં આ મંત્ર વધુ મહત્વનો બની ગયો છે, તે પ્રાસંગિક બની ગયો છે.
सम्-गच्छ-ध्वम् એટલે કે બધાએ સાથે જવું જોઈએ; सम्-व-दद्वम्, એટલે કે બધાએ સાથે મળીને વાતચીત કરવી જોઈએ અને सम् वो मानसि जानताम् । એટલે કે દરેકના મન પણ એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
મિત્રો,
જ્યારે હું પહેલીવાર ક્લાઈમેટ સમિટ માટે પેરિસ આવ્યો હતો, ત્યારે વિશ્વમાં આપવામાં આવતા અનેક વચનોમાં એક વચન ઉમેરવાનો મારો હેતુ નહોતો.
હું સમગ્ર માનવતાની ચિંતા લઈને આવ્યો છું. હું સંસ્કૃતિના પ્રતિનિધિ તરીકે આવ્યો છું જેણે 'સર્વે ભવન્તુ સુખિનઃ'નો સંદેશ આપ્યો છે, એટલે કે બધા ખુશ રહે. અને તેથી, મારા માટે પેરિસમાં થયેલું આયોજન, એ એક સમિટ નહીં, તે લાગણી હતી, એક પ્રતિબદ્ધતા હતી.
અને ભારત વિશ્વને તે વચનો નથી આપી રહ્યું હતું, પરંતુ તે વચનો, 125 કરોડ ભારતીયો તેને પોતાની જાતને આપી રહ્યા હતા. અને મને ખુશી છે કે ભારત જેવો વિકાસશીલ દેશ, જે કરોડો લોકોને ગરીબીમાંથી બહાર કાઢવાનું કામ કરી રહ્યો છે, જે આજે વિશ્વની વસતિના 17 ટકા હોવા છતાં, કરોડો લોકો માટે જીવનની સરળતા માટે દિવસ-રાત કામ કરી રહ્યો છે, જેની ઉત્સર્જનમાં જવાબદારી માત્ર 5 ટકા રહી છે, ભારતે પોતાની ફરજ નિભાવવામાં કોઈ કસર છોડી નથી.
આજે આખું વિશ્વ માને છે કે ભારત એકમાત્ર, મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે, જેણે પેરિસ કમિટમેન્ટને પત્રમાં અને ભાવનાથી રજૂ કર્યું છે. અમે નિશ્ચય, સખત મહેનત અને પરિણામો દર્શાવી રહ્યા છીએ.
મિત્રો,
આજે જ્યારે હું તમારી વચ્ચે આવ્યો છું ત્યારે હું તમારી સાથે ભારતનો ટ્રેક રેકોર્ડ પણ લાવ્યો છું.મારા શબ્દો માત્ર શબ્દો નથી, તે ભાવિ પેઢીના ઉજ્જવળ ભવિષ્યનો પોકાર છે.
આજે, સ્થાપિત પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા ક્ષમતામાં ભારત વિશ્વમાં ચોથા ક્રમે છે. ભારતની બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ ઊર્જા છેલ્લા 7 વર્ષમાં 25% થી વધુ વૃદ્ધિ પામી છે. અને હવે તે આપણા ઊર્જા મિશ્રણના 40% સુધી પહોંચી ગઈ છે.
મિત્રો,
દર વર્ષે વિશ્વની સમગ્ર વસતિ કરતા વધુ મુસાફરો ભારતીય રેલવે દ્વારા મુસાફરી કરે છે. આ વિશાળ રેલવે તંત્રએ 2030 સુધીમાં પોતાને 'નેટ ઝીરો' બનાવવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે. એકલી આ પહેલથી વાર્ષિક 60 મિલિયન ટન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થશે. તેમજ, અમારું વિશાળ એલઈડી બલ્બ અભિયાન વાર્ષિક 40 મિલિયન ટન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો કરી રહ્યું છે.
આ સાથે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિશ્વ સાથે સહયોગ કરવા માટે સંસ્થાકીય ઉકેલો પણ આપ્યા છે. સૌર ઊર્જામાં ક્રાંતિકારી પગલા તરીકે, અમે આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર જોડાણની શરૂઆત કરી.
અમે આબોહવા અનુકૂલન માટે ડિઝાસ્ટર રેઝિલિયન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ગઠબંધન બનાવ્યું છે. કરોડો લોકોના જીવન બચાવવા માટે આ એક સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે.
મિત્રો,
હું તમારું ધ્યાન વધુ એક મહત્વપૂર્ણ વિષય પર કેન્દ્રીત કરવા માગું છું. આજે વિશ્વ એ વાતને ઓળખી રહ્યું છે કે આબોહવા પરિવર્તનમાં જીવનશૈલીની બહુ મોટી ભૂમિકા છે. હું આજે તમને એક, એક-શબ્દની ચળવળનો પ્રસ્તાવ મૂકું છું.
આ એક-શબ્દ એક શબ્દ, આબોહવાના સંદર્ભમાં, એક વિશ્વ-એક વિશ્વ પાયો બની શકે છે, તે એક શબ્દ છે - LIFE...L, I, F, E, એટલે કે પર્યાવરણ માટે જીવનશૈલી આજે છે. જીવનશૈલી ફોર એન્વાયરમેન્ટ ને એક અભિયાન તરીકે આગળ લઈ જવા માટે આપણે બધાએ સાથે મળીને સામૂહિક ભાગીદારી સાથે આવવાની જરૂર છે.
તે પર્યાવરણ પ્રત્યે સભાન જીવનશૈલીનું જન ચળવળ બની શકે છે. આજે જરૂર છે માઇન્ડફુલ અને ડિસ્ટ્રેક્ટિવ કન્ઝમ્પશનને બદલે માઇન્ડફુલ અને ઇરાદાપૂર્વકના ઉપયોગની.
આ ચળવળ, સાથે મળીને, મત્સ્યઉદ્યોગ, કૃષિ, સુખાકારી, આહાર પસંદગીઓ, પેકેજિંગ, હાઉસિંગ, હોસ્પિટાલિટી, પર્યટન, કપડાં, ફેશન, જળ વ્યવસ્થાપન જેવા વિવિધ ક્ષેત્રો સાથે સંબંધિત એવા લક્ષ્યો નક્કી કરી શકે છે. અને ઊર્જા જેવા ઘણા ક્ષેત્રોમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવી શકે છે.
આ એવા વિષયો છે જ્યાં આપણે દરેકે રોજબરોજ સભાનપણે પસંદગી કરવાની હોય છે. વિશ્વભરના અબજો અને અબજો લોકોની આ રોજિંદી પસંદગીઓ આબોહવા પરિવર્તન સામેની લડાઈને દરરોજ અબજો પગલાં આગળ લઈ જશે. પરંતુ હું તેને અનુરૂપ રહેવાની ચળવળમાં વિશ્વાસ કરું છું. આ સ્વ-એકત્રીકરણનો માર્ગ છે. અહંકારથી પોતાને લાભ મેળવવાનો આ એકમાત્ર રસ્તો છે.
મિત્રો,
આબોહવા પરિવર્તન પર આ વૈશ્વિક મંથન વચ્ચે, ભારત વતી, હું આ પડકારનો સામનો કરવા માટે પાંચ અમૃત તત્વો, પંચામૃત રજૂ કરવા માગું છું.
પ્રથમ- ભારત 2030 સુધીમાં તેની બિન-અશ્મિભૂત ઊર્જા ક્ષમતા 500 GW સુધી પહોંચી જશે.
બીજું- ભારત 2030 સુધીમાં તેની 50 ટકા ઊર્જા જરૂરિયાતો રિન્યુએબલ એનર્જીથી પૂરી કરશે.
ત્રીજું- ભારત હવેથી 2030 સુધીમાં કુલ અંદાજિત કાર્બન ઉત્સર્જનમાં એક અબજ ટનનો ઘટાડો કરશે.
ચોથું- 2030 સુધીમાં, ભારત તેની અર્થવ્યવસ્થાની કાર્બન તીવ્રતા ઘટાડીને 45 ટકાથી ઓછી કરશે.
અને પાંચમું- વર્ષ 2070 સુધીમાં ભારત નેટ ઝીરોનું લક્ષ્ય હાંસલ કરશે.
આ પંચામૃત આબોહવાની ક્રિયામાં ભારતનું અભૂતપૂર્વ યોગદાન હશે.
મિત્રો,
આપણે બધા એ સત્ય જાણીએ છીએ કે ક્લાઈમેટ ફાઈનાન્સ અંગે આજ સુધી આપેલા વચનો પોકળ સાબિત થયા છે. જ્યારે આપણે બધા ક્લાઈમેટ એક્શન પર આપણી મહત્વાકાંક્ષાઓ વધારી રહ્યા છીએ, ત્યારે ક્લાઈમેટ ફાઈનાન્સ પર વિશ્વની મહત્વાકાંક્ષા એવી નથી રહી જે પેરિસ એગ્રીમેન્ટ વખત હતી
આજે જ્યારે ભારતે નવી પ્રતિબદ્ધતા અને નવી ઊર્જા સાથે આગળ વધવાનો સંકલ્પ કર્યો છે, ત્યારે આવા સમયે ક્લાઈમેટ ફાઇનાન્સ અને ઓછી કિંમતની ક્લાઈમેટ ટેક્નોલોજીનું ટ્રાન્સફર વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
ભારત અપેક્ષા રાખે છે કે વિકસિત દેશો શક્ય તેટલી વહેલી તકે 1 ટ્રિલિયનનું ક્લાઈમેટ ફાઇનાન્સ પ્રદાન કરે. યોગ્ય ન્યાય એ હશે કે જે દેશો ક્લાઈમેટ ફાઈનાન્સ પર આપેલાં વચનો પૂરાં નથી કરતા, તેમના પર દબાણ લાવવામાં આવે.
મિત્રો,
આજે ભારત આબોહવા વિષય પર ખૂબ હિંમત અને મોટી મહત્વાકાંક્ષા સાથે આગળ વધી રહ્યું છે. ભારત અન્ય તમામ વિકાસશીલ દેશોની વેદનાને પણ સમજે છે, તેમને વહેંચે છે અને તેમની અપેક્ષાઓ વ્યક્ત કરવાનું ચાલુ રાખશે. ઘણા વિકાસશીલ દેશો માટે, તેમના અસ્તિત્વ પર આબોહવા પરિવર્તન મોટા પ્રમાણમાં જોવા મળી રહ્યું છે.
વિશ્વને બચાવવા માટે આપણે આજે મોટા પગલા ભરવા પડશે. આ સમયની જરૂરિયાત છે અને આ મંચની પ્રાસંગિકતા પણ સાબિત કરશે.
મને વિશ્વાસ છે કે ગ્લાસગોમાં લીધેલા નિર્ણયો આપણી ભાવિ પેઢીઓનું ભવિષ્ય બચાવશે, તેમને સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ જીવનની ભેટ આપશે.
સ્પીકર સાહેબ, વધુ સમય લેવા બદલ હું દિલગીર છું, પરંતુ વિકાસશીલ દેશોનો અવાજ ઉઠાવવાને હું મારી ફરજ માનું છું. તેથી જ મેં તેના પર પણ ભાર મૂક્યો છે. હું ફરી એકવાર તમારો ખૂબ ખૂબ આભાર માનું છું !
આભાર.
SD/GP/NP
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો : @PIBAhmedabad /pibahmedabad1964 /pibahmedabad pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com
(