પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલય
વિસ્તૃત ઉત્પાદક જવાબદારી માર્ગદર્શિકા પ્લાસ્ટિક ફૂટ પ્રિન્ટ ઘટાડવા માટે ટકાઉ પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગને ફરજિયાત કરે છે
સમગ્ર દેશમાં 12મી ઓગસ્ટ 2021ના રોજ સૂચિત પ્લાસ્ટિક વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ એમેન્ડમેન્ટ રૂલ્સ, 2021 દ્વારા, 1લી જુલાઈ, 2022થી પ્રભાવિત થઈને, ઓછી ઉપયોગિતા અને ઉચ્ચ કચરાની ક્ષમતા ધરાવતી ઓળખાયેલ સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિકની વસ્તુઓને પહેલેથી જ પ્રતિબંધિત કરવામાં આવી છે. નોટિફિકેશનમાં 30મી સપ્ટેમ્બર 2021થી અસરથી સિત્તેર માઈક્રોનથી ઓછી જાડાઈ ધરાવતી અને એકસો વીસ માઈક્રોનથી ઓછી જાડાઈ ધરાવતી પ્લાસ્ટિક કેરી બેગના ઉત્પાદન, આયાત, સ્ટોકિંગ, વિતરણ, વેચાણ અને ઉપયોગ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. 31મી ડિસેમ્બર, 2022થી ઓળખાયેલ સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક વસ્તુઓ અને એકસો વીસ માઇક્રોનથી ઓછી જાડાઈ ધરાવતી પ્લાસ્ટિકની કેરી બેગ પર પ્રતિબંધનો અમલ કરવા માટે નિયમિત અમલીકરણ અભિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. ઉલ્લંઘન પર કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે, જેમાં પ્રતિબંધિત સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક વસ્તુઓની જપ્તી અને દંડ વસૂલવાનો સમાવેશ થાય છે.
દેશમાં ઓળખાયેલ સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક વસ્તુઓ અને પ્લાસ્ટિક વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ પર પ્રતિબંધની અસરકારક દેખરેખ માટે નીચેના ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ કાર્યરત છે  વ્યાપક એક્શન પ્લાનના અમલીકરણની દેખરેખ માટે નેશનલ ડેશબોર્ડ  સિંગલ નાબૂદીના પાલન માટે CPCB મોનિટરિંગ મોડ્યુલ પ્લાસ્ટિક અને  CPCB ફરિયાદ નિવારણ એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરો.
સંબંધિત કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા પ્રતિબંધિત સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક વસ્તુઓના અમલીકરણ તરફ પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. ખાનગી સાહસો ઇકો-વિકલ્પોનું ઉત્પાદન કરી રહ્યા છે. દેશભરમાંથી પ્રતિબંધિત સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક આઇટમ્સ માટે ઇકો-વિકલ્પોનું ઉત્પાદન કરતા લગભગ 150 ઉત્પાદકો અને સ્ટાર્ટઅપ્સ 26-27 સપ્ટેમ્બર 2022ના રોજ ચેન્નાઇમાં આયોજિત સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક આઇટમ્સ અને કોન્ફરન્સ ઓફ સ્ટાર્ટઅપ્સ-2022 પર પ્રતિબંધિત સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક આઇટમ્સ માટે ઇકો-વિકલ્પો પરના નેશનલ એક્સ્પોમાં ભાગ લીધો હતો. ઉપરાંત, 201 કમ્પોસ્ટેબલ પ્લાસ્ટિકના ઉત્પાદકો/વિક્રેતાઓને CPCB દ્વારા પ્રમાણિત કરવામાં આવ્યા છે અને યાદી CPCBની વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ છે.
પ્લાસ્ટિક વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ રૂલ્સ, 2016, જેમ કે સુધારેલ છે, એક જ ઉપયોગના પ્લાસ્ટિકમાંથી પેદા થતા કચરો સહિત પ્લાસ્ટિકના કચરાના નિકાલ માટે પર્યાવરણને યોગ્ય વ્યવસ્થાપન અને નિકાલ માટે વૈધાનિક માળખું પૂરું પાડે છે. 16મી ફેબ્રુઆરી 2022ના રોજ પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગ  નિયમો, 2022 દ્વારા પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગ માટે વિસ્તૃત નિર્માતા જવાબદારી  પરની માર્ગદર્શિકા. માર્ગદર્શિકા ઇપીઆર પર ફરજિયાત લક્ષ્યો, પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગ કચરાનું રિસાયક્લિંગ, સખત પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગનો પુનઃઉપયોગ અને પુનઃઉપયોગ કરે છે. રિસાયકલ પ્લાસ્ટિક સામગ્રી. માર્ગદર્શિકા ટકાઉ પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગ તરફ આગળ વધવા અને પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગના પ્લાસ્ટિક ફૂટ પ્રિન્ટને ઘટાડવા માટે પ્રદાન કરે છે. ભારત સરકાર સ્વચ્છ ભારત મિશન હેઠળ રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને યોજના માર્ગદર્શિકા મુજબ દેશના શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પ્લાસ્ટિક કચરાના વ્યવસ્થાપન સહિત ઘન કચરાના વ્યવસ્થાપન માટે વધારાની કેન્દ્રીય સહાય પણ પૂરી પાડે છે.
આ માહિતી પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન રાજ્ય મંત્રી શ્રી અશ્વિની કુમાર ચૌબેએ રાજ્યસભામાં એક લેખિત જવાબમાં આપી હતી.
GP/JD
(Visitor Counter : 148