સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય
ભારતમાં પ્રથમ વખત, FSSAI બાસમતી ચોખા માટે વ્યાપક નિયમનકારી ધોરણોને સૂચિત કરાયા; 1લી ઓગસ્ટ, 2023થી લાગુ કરવામાં આવશે
તેમાં બાસમતી ચોખાની કુદરતી સુગંધની લાક્ષણિકતા હોવી જોઈએ અને તે કૃત્રિમ રંગ, પોલિશિંગ એજન્ટો અને કૃત્રિમ સુગંધથી મુક્ત હોવી જોઈએ
ધોરણોનો ઉદ્દેશ્ય બાસમતી ચોખાના વેપારમાં વાજબી પ્રથા સ્થાપિત કરવાનો અને સ્થાનિક અને વૈશ્વિક સ્તરે ગ્રાહક હિતોનું રક્ષણ કરવાનો છે
દેશમાં પ્રથમ વખત, ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા  એ ખાદ્ય સુરક્ષા દ્વારા બાસમતી ચોખા  માટેના  ફર્સ્ટ એમેન્ડમેન્ટ રેગ્યુલેશન્સ, 2023 ભારતના ગેઝેટમાં સૂચિત ઓળખના ધોરણો નિર્દિષ્ટ કર્યા છે.
આ ધોરણો મુજબ, બાસમતી ચોખામાં બાસમતી ચોખાની કુદરતી સુગંધની લાક્ષણિકતા હોવી જોઈએ અને તે કૃત્રિમ રંગ, પોલિશિંગ એજન્ટો અને કૃત્રિમ સુગંધથી મુક્ત હોવા જોઈએ. આ ધોરણો બાસમતી ચોખા માટે વિવિધ ઓળખ અને ગુણવત્તાના માપદંડો પણ સ્પષ્ટ કરે છે જેમ કે અનાજનું સરેરાશ કદ અને રાંધ્યા પછી તેમના વિસ્તરણનો ગુણોત્તર; ભેજની મહત્તમ મર્યાદા, એમાયલોઝ સામગ્રી, યુરિક એસિડ, ખામીયુક્ત/ક્ષતિગ્રસ્ત અનાજ અને અન્ય બિન-બાસમતી ચોખા વગેરેની આકસ્મિક હાજરી.
ધોરણોનો ઉદ્દેશ્ય બાસમતી ચોખાના વેપારમાં વાજબી પ્રથાઓ સ્થાપિત કરવાનો અને સ્થાનિક અને વૈશ્વિક સ્તરે ગ્રાહક હિતોનું રક્ષણ કરવાનો છે. આ ધોરણો 1લી ઓગસ્ટ, 2023થી લાગુ કરવામાં આવશે.
બાસમતી ચોખા એ ભારતીય ઉપખંડના હિમાલયની તળેટીમાં ઉગાડવામાં આવતા ચોખાની પ્રીમિયમ વિવિધતા છે અને તે તેના લાંબા અનાજના કદ, રુંવાટીવાળું પોત અને અનન્ય સ્વાભાવિક સુગંધ અને સ્વાદ માટે સાર્વત્રિક રીતે જાણીતી છે. ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારોની કૃષિ-આબોહવાની પરિસ્થિતિઓ જ્યાં બાસમતી ચોખા ઉગાડવામાં આવે છે; તેમજ ચોખાની લણણી, પ્રક્રિયા અને વૃદ્ધત્વની પદ્ધતિ બાસમતી ચોખાની વિશિષ્ટતામાં ફાળો આપે છે. તેના અનન્ય ગુણવત્તાના લક્ષણોને લીધે, બાસમતી એ સ્થાનિક અને વૈશ્વિક સ્તરે ચોખાની વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી વિવિધતા છે અને ભારત તેના વૈશ્વિક પુરવઠામાં બે તૃતીયાંશ હિસ્સો ધરાવે છે.
પ્રીમિયમ ગુણવત્તાવાળા ચોખા હોવાને કારણે અને બિન-બાસમતી જાતો કરતાં વધુ કિંમત મેળવતા હોવાથી, બાસમતી ચોખા આર્થિક લાભ માટે વિવિધ પ્રકારની ભેળસેળનો ભોગ બને છે, જેમાં અન્યો ઉપરાંત, ચોખાની અન્ય બિન-બાસમતી જાતોના અઘોષિત મિશ્રણનો સમાવેશ થાય છે. તેથી, સ્થાનિક અને નિકાસ બજારોમાં પ્રમાણિત વાસ્તવિક બાસમતી ચોખાના પુરવઠાની ખાતરી કરવા માટે, FSSAI એ બાસમતી ચોખા માટેના નિયમનકારી ધોરણોને સૂચિત કર્યા છે જે સંબંધિત સરકારી વિભાગો/એજન્સીઓ અને અન્ય હિતધારકો સાથે વ્યાપક પરામર્શ દ્વારા ઘડવામાં આવ્યા છે.
YP/GP/JD
(Visitor Counter : 164