text: Olaylar 22 Ocak - Birleşik Krallık'ta Ramsay MacDonald hükûmeti kuruldu. 26 Ocak - SSCB'de Sankt-Peterburg şehrinin adı Leningrad olarak değiştirildi. 31 Ocak - Olimpiyat Oyunları'nda kış sporuna da yer verilmesi kararlaştırıldı. 1 Şubat - Birleşik Krallık, SSCB'yi resmen tanıdı. 7 Şubat - İtalya Krallığı, SSCB'yi resmen tanıdı. 12 Şubat - New York'taki Aeolian Hall'de George Gershwin'in Rhapsody in Blue adlı eseri ilk defa çalındı. 2 Mart - Jules Renault difteri aşısını buldu. 3 Mart - Halifeliğin kaldırılması ve Osmanlı Hanedanı mensuplarının Türkiye dışına çıkarılmasına ilişkin yasa kabul edildi. Tevhîd-i Tedrîsât Kanunu çıkarıldı. Şer'iye ve Evkaf ve Harbiye Bakanlıkları kaldırıldı. Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu. Genelkurmay Başkanlığı oluşturuldu ve Hükûmet'ten ayrıldı. 25 Mart - Yunanistan'da Cumhuriyet ilan edildi. 21 Nisan - Darülfünûn-u Şahane'nin ismi İstanbul Darülfünunu olarak değiştirildi. 4 Mayıs - VIII. Olimpiyat Oyunları Paris'te başladı. 26 Ağustos - Türkiye'de Türkiye İş Bankası kuruldu. 5 Ekim - Hicaz Krallığı'nda Hüseyin tahttan indirildi. 28 Ekim - Fransa Cumhuriyeti, SSCB'yi resmen tanıdı. 17 Kasım - Türkiye'de Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kuruldu. 26 Kasım - Moğolistan Halk Cumhuriyeti kuruldu. Doğumlar Ocak 10 Ocak - Eduard Admetlla i Lázaro, İspanyol fotoğrafçı (ö. 2019) 21 Ocak - Şefika Ahundova, Azeri besteci (ö. 2013) 27 Ocak - Rauf Denktaş, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 1. Cumhurbaşkanı (ö. 2012) Şubat 3 Şubat - Edward Palmer Thompson - İngiliz tarihçi (ö. 1993) 10 Şubat - Leman Şenalp, Türk kütüphaneci (ö. 2018) Mart 7 Mart - Kōbō Abe, Japon yazar (ö. 1993) Nisan 3 Nisan - Marlon Brando, sinema oyuncusu (ö. 2004) Mayıs 1 Mayıs - Judy Stone, Amerikalı kadın gazeteci, yazar ve film eleştirmeni 20 Mayıs - Cavid Erginsoy, Türk fizikçi ve bilim insanı (ö. 1967) 22 Mayıs - Charles Aznavour, Ermeni asıllı Fransız şarkıcı, söz yazarı, oyuncu ve diplomat (ö. 2018) Haziran Temmuz 20 Temmuz - Lola Albright, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı (ö. 2017) Ağustos 1 Ağustos Abdullah bin Abdülaziz el-Suud, Suudi Arabistan Kralı (ö. 2015) Cem Atabeyoğlu, Türk spor yazarı ve yöneticisi (ö. 2012) 2 Ağustos Alan Abel, Amerikalı komedyen, yapımcı ve yazar (ö. 2018) James Baldwin, Afrikalı-Amerikalı yazar (ö. 1987) Eylül 8 Eylül - Mimi Parent, Kanadalı sürrealist sanatçı 9 Eylül Sylvia Miles, Amerikalı oyuncu Russell M. Nelson, Amerikalı dini lider, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin şu anki başkanı ve peygamberi, 12 Havariler Kurulu'nun eski başkanı 22 Eylül - İlyas Hüseynov, Kontrbas Sanatçısı (ö. 2017) Ekim Kasım 1 Kasım - Süleyman Demirel, Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı (ö. 2015) Aralık 14 Aralık Gohar Gasparyan, Ermeni-Mısırlı opera şarkıcısı (ö. 2007) Raj Kapoor, Hint oyuncu ve yönetmen (ö. 1988) 15 Aralık - Ruhi Sarıalp, Türk atlet (ö. 2001) Doğduğu gün ve ay bilinemeyenler Abdurrahman Odabaşı, Türk siyasetçi (ö. 2002) Hasan Koçdemir, CKMP kurucularından, Türk siyaset ve fikir adamı Hikmet Şimşek, Türk müzisyen ve orkestra şefi (ö. 2001) Vernon Wesley Ruttan Ölümler 24 Ocak - Vladimir İlyiç Ulyanov Lenin, SSCB'nin kurucusu (d. 1870) 3 Şubat - Woodrow Wilson, ABD'nin 28. başkanı (d. 1856) 30 Mart - Henning Berger, İsveçli yazar (d. 1872) 31 Mayıs - Fikriye Hanım, Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın ikinci eşi Ragıp Bey'in kardeşi Memduh Hayrettin Bey ile Vasfiye Hanım'ın kızı (d. 1887) 3 Haziran - Franz Kafka, Avusturyalı yazar (d. 1883) 25 Ekim - Ziya Gökalp, sosyolog ve yazar (d. 1876) 1924 Nobel ödülünü kazananlar Barış: Bu yıl barış ödülü verilmedi Edebiyat: Władysław Reymont (Polonyalı) Fizik: Karl Siegbahn (İsviçreli) Kimya: Bu yıl kimya ödülü verilmedi Tıp: Willem Einthoven (Hollandalı)


source: wikipedia

text: Olaylar Ocak 1 Ocak - Amerikalı astronom Edwin Hubble, samanyolu dışında başka galaksiler keşfettiğini açıkladı. 19 Ocak - Rusya'da Troçki iktidardan uzaklaştırıldı. 31 Ocak - Arnavutluk'ta Ahmet Zogu Cumhurbaşkanı oldu. Şubat 13 Şubat - Şeyh Said İsyanı 16 Şubat - Tayyare Cemiyeti (Türk Hava Kurumu) kuruldu. Mart 4 Mart - Takrir-i Sükun Kanunu kabul edildi. 7 Mart - Rusya dış Moğolistan'ı işgal etti. Nisan 5 Nisan - Kahramanmaraş, İstiklâl Madalyası aldı. 10 Nisan - Muhteşem Gatsby'nin ilk basımı yapıldı. Mayıs Haziran 14 Haziran Göztepe Spor Kulübü kuruldu. Cumhuriyet'in ilk şeker fabrikası, Alpullu'da üretime başladı 3 Haziran - Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı. 17 Haziran - Fransız doktor Albert Calmette Verem aşısı'nı buldu. Temmuz 18 Temmuz - Hitler'in Mein Kampf (Kavgam) birinci cildi çıktı. Ağustos 23 Ağustos - Kastamonu'ya gelen Atatürk, Şapka ve Kıyafet Devrimi'ni başlattı. 28 Ağustos - Fransa Ruhr havzasından çekildi. Eylül Ekim 5 Ekim - Locarno Antlaşması görüşmeleri başladı. Kasım 1 Kasım - İran'da Rıza Han Pehlevi, Kaçar Hanedanı’na son verdi. 25 Kasım - Şapka ve Kıyafet Kanunu kanunu çıktı 30 Kasım - Tekke ve Zaviyeler kapatıldı. Aralık 17 Aralık - Sovyet - Türk Dostluk Antlaşması imzalandı. 26 Aralık - Türkiye'de uluslararası takvim ve saatin kullanılması TBMM'de iki ayrı yasayla kabul edildi. Doğumlar Ocak 6 Ocak - Jane Harvey, Amerikalı şarkıcı (ö. 2013) 17 Ocak - Selçuk Yaşar, iş insanı (ö. 2023) Şubat 14 Şubat - Antony Sutton, İngiliz ekonomist, tarihçi ve yazar Mart 11 Mart - İlhan Selçuk, Türk gazeteci, yazar, Cumhuriyet gazetesi köşe yazarı. (ö. 2010) 19 Mart - Julio Canessa, Şilili asker ve siyasetçi (ö. 2015) 21 Mart Beatriz Aguirre, Meksikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2019) Peter Brook, İngiliz oyuncu ve yönetmen 25 Mart - Flannery O'Connor, Amerikalı yazar. (ö. 1964) Nisan 5 Nisan - Sadri Alışık, Türk sinema sanatçısı (ö. 1995) Mayıs 1 Mayıs - Gabriele Amorth, İtalyan rahip ve din adamı (ö. 2016) 11 Mayıs - Max Morlock, Alman futbolcu (ö. 1994) 19 Mayıs - Malcolm X, Amerikalı zenci lider. El Hajj Malik el-Şahbazz.(ö. 1964) 28 Mayıs - Bülent Ecevit, şair, gazeteci, yazar ve siyaset adamı (ö. 2006) Haziran 15 Haziran - Attilâ İlhan (ö. 2005) Temmuz Ağustos 2 Ağustos - John Dexter, İngiliz tiyatro, film ve opera yönetmeni (ö. 1990) 15 Ağustos - Münir Özkul, ünlü sinema ve tiyatro sanatçısı (ö. 2018) 21 Ağustos - Jorge Rafael Videla, Arjantin eski devlet başkanı Eylül 7 Eylül - Nusretullah Vahdet, İranlı komedyen, aktör ve film yönetmeni (ö. 2020) 8 Eylül - Peter Sellers, İngiliz aktör ve komedyen (ö. 1980) 9 Eylül Berni Alder, Almanya doğumlu Amerikalı fizikçi (ö. 2020) Soňa Červená, Çek opera sanatçısı, aktris ve keman sanatçısı (ö. 2023) 16 Eylül- B.B.King Amerikalı blues gitaristi ve bestecisi 17 Eylül - Haluk Afra, Türk diplomat. (ö. 2001) Ekim 13 Ekim - Margaret Thatcher, Birleşik Krallık'ın ilk kadın başbakanı (ö. 2013) 14 Ekim - Tato Cifuentes, Arjantinli oyuncu, şarkıcı ve kukla sanatçısı (ö. 2017) 21 Ekim - Celia Cruz, Kübalı şarkıcı (ö. 2003) 26 Ekim - John Mulvaney, Avustralyalı arkeolog (ö. 2016) Kasım 17 Kasım - Rock Hudson, Amerikalı aktör (ö. 1985) 27 Kasım - John Maddox, Galli bilim insanı ve gazeteci. (ö. 2009) Aralık 4 Aralık - Albert Bandura, Kanadalı psikolog 8 Aralık Sammy Davis, Jr., Amerikalı oyuncu, dansçı ve komedyen. (ö. 1990) Arnaldo Forlani, İtalyan devlet adamı ve 1980 - 1981 tarihleri arasında İtalya başbakanı olan Hristiyan-Demokrat politikacı 9 Aralık - Türk yönetmen Atıf Yılmaz (Batıbeki) (ö. 2006) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Abdullah Rıza Ergüven, ozan, yazar, denemeci, eleştirmen ve düşünbilimci. (ö. 2001) Celal Şahin, Cumhuriyet döneminin ilk şovmenlerinden Ragıp Binzet, Türk halk müziği sanatçısı (ö. 1985) Ölümler 20 Ocak - Adelheid Steinmann, Alman politikacı ve kadın hakları aktivisti (d. 1866) 12 Mart - Sun Yat-sen, Çinli devrimci lider (d. 12 Kasım 1866). 29 Haziran - Şeyh Said ve destekçileri idam edildi. 15 Aralık - Süleyman Sırrı Aral, Türkiye'nin ilk iki ve dördüncü hükûmetlerinde Nafia Vekilliği (Bayındırlık Bakanlığı) yapmış siyasetçi Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Abdullah Zühdü, Osmanlı Devleti gazeteci. Nobel ödülleri Fizik – James Franck ve Gustav Ludwig Hertz Kimya – Richard Adolf Zsigmondy Tıp – verilmedi Edebiyat – George Bernard Shaw Barış – Austen Chamberlain ve Charles Gates Dawes


text: Olaylar 4 Ocak - İstanbulspor, Kemal Halim Gürgen tarafından kuruldu. 9 Ocak - Türkiye'de piyango düzenleme hakkını Tayyare Cemiyeti'ne veren kanun kabul edildi. 14 Ocak - Borçlanma Kanunu TBMM'de kabul edildi. 17 Şubat - Türk Medeni Kanunu kabul edildi. 1 Mart - Yeni Türk Ceza Kanunu kabul edildi. 2 Mart - Parasız yatılı Köy Muallim Mektepleri'nin kurulması kabul edildi. 3 Mart - Türk Kodeksi Hakkında Kanun kabul edildi. 6 Mart Amerikalı Robert H. Goddard sıvı yakıtla ilk füze'yi fırlattı. 13 Mayıs Polonya'da hükûmet darbesi oldu. 27 Mayıs Fas Sultanı Abdülkerim Hattabi, bugün Fransız ordusuna teslim olmak zorunda kalmıştır. 5 Haziran - Birleşik Krallık, Irak ve Türkiye arasında yapılan görüşmeler sonunda Musul Sorunu çözüme kavuşturuldu 1 Temmuz - Kabotaj Kanunu yürürlüğe girdi. 11 Ağustos İlk renkli film New York'ta gösterildi. 24 Ekim - Karesi ilinin adı Balıkesir olarak değiştirildi. 25 Aralık Japon İmparatoru Yoshihito (Taişo) öldü ve Hirohito tahta çıktı. 20 Aralık - Türkiye - Macaristan Ticaret Antlaşması imzalandı. Tarihi bilinmeyenler Türkiye'de cumhuriyet döneminin ilk eğitim kurumlarından, günümüzde Gazi Üniversitesi olan Gazi Eğitim Enstitüsü kuruldu. Ağrı İsyanları başladı. (1926 - 1930) Masa tenisinde ilk dünya şampiyonası Londra'da yapıldı. Doğumlar Ocak 2 Ocak - Şükran Güngör, Türk tiyatrocu ve sinema oyuncusu (ö. 15 Eylül 2002) 7 Ocak - Atanas Zabaznoski, Makedon komünist aktivist, Yugoslavya Cephesi'nde savaşan asker, Halk Kahramanı Nişanı sahibi (ö. 2013) Şubat 2 Şubat - Valéry Giscard d'Estaing, Fransa'da Beşinci Cumhuriyeti'nin üçüncü cumhurbaşkanı olan merkez-sağ siyasetçi (1974-1981) (ö. 2020) 3 Şubat - Xavier de Planhol - Fransız coğrafyacı 8 Şubat Diamando Kumbaki, II. Dünya Savaşı sırasında Mihver Devletleri'ne karşı savaşan Yunan Direnişi partizanı (ö. 1944) Sonja Ziemann, Alman tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2020) 12 Şubat - Irene Camber, İtalyan eskrimci 16 Şubat - Memet Fuat; Eleştirmen, yazar, voleybol antrenörü, eğitimci.(ö. 19 Aralık 2002) Mart 11 Mart - Ralph David Abernathy, Amerikalı rahip, Güneyli Hristiyan Liderler Konferansı kurucusu ve Siyahi Hakları önderi. (ö. 1990) 20 Mart - Marge Calhoun, Amerikalı sörfçü (ö. 2017) 30 Mart - Ingvar Kamprad, İsveçli iş insanı. 1943 yılında IKEA şirketini kurdu (ö. 2018) Nisan 1 Nisan - Reha Yurdakul, Türk sinema oyuncusu (ö. 1988) 5 Nisan Süleyman Seba, BJK onursal başkanı.(ö. 2014) Prof. Dr. Ömer Faruk Akün, bir yazar ve eski bir akademisyen. 21 Nisan - II. Elizabeth, Birleşik Krallık Kraliçesi. (ö. 2022) Mayıs 1 Mayıs - Muhteşem Durukan, Türk oyuncu, yönetmen ve senarist (ö. 1988) Haziran 1 Haziran - Marilyn Monroe (ö. 1962) 6 Haziran - Erdal İnönü, Türk bilim insanı ve siyasetçi (ö. 2007) 27 Haziran - Len Ceglarski, Amerikalı buz hokeyi oyuncusu (ö. 2017) Temmuz 1 Temmuz - François-Régis Bastide, Fransız siyasetçi, edebiyatçı ve diplomat (ö. 1996) 3 Temmuz - Pierre Drai, Fransız hakim (ö. 2013) 4 Temmuz - Alfredo Di Stefano, Arjantin doğumlu eski futbolcu ve antrenör. 23 Temmuz - Erol Tümertekin, Türk Coğrafyacı (ö. 2012) Ağustos 3 Ağustos - Rona Anderson, İskoç oyuncu (ö. 2013) 13 Ağustos - Fidel Castro, Küba Devlet Başkanı 21 Ağustos - Can Yücel, Türk şair Eylül 7 Eylül Ed Warren, Amerikalı demonolojist ve yazar (ö. 2006) Samuel Goldwyn, Jr., Amerikalı yönetmen (ö. 2015) Erich Juskowiak, Almanya millî futbol takımı forması giymiş eski futbolcu (ö. 1983) 9 Eylül Jan-Olaf Strandberg, İsveçli aktör Erhard Eppler, Alman Sosyal Demokrat siyasetçi, eski bakan ve eğitimci (ö. 2019) Yusuf el-Karadavi, Mısırlı din bilgini ve Dünya Müslüman Alimler Birliği başkanı (ö. 2022) 15 Eylül Antonio Carrizo, Arjantinli sunucu (ö. 2016) Shohei Imamura, Japon film yönetmeni (ö. 2006) Ekim 11 Ekim - Jean Alexander, İngiliz oyuncu (ö. 2016) 15 Ekim - Michel Foucault, Fransız filozof (ö. 1984) 29 Ekim - Necmettin Erbakan - eski Devlet Bakanı ve Başbakan (ö. 2011) Kasım Aralık 8 Aralık - Joachim Fest, Alman yazar (ö. 2006) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Beki Luiza Bahar, Yahudi asıllı Türk yazar (ö. 2011) Şevki Vanlı, Türk mimar Rahmi Pehlivanlı, Türk ressam Ölümler 28 Ocak - Kato Takaaki, Japonya başbakanı (d. 1860) 4 Şubat - İskilipli Mehmed Âtıf, Türk din adamı (d. 1875) 15 Mayıs - VI. Mehmet, son Osmanlı padişahı (d. 1861) 10 Haziran - Antoni Gaudí, İspanya’da Art Nouveau akımının İspanyol öncüsü olan Katalan mimar (d. 1852) 14 Haziran - Mary Cassatt, Amerikalı ressam (d. 1844) 31 Ekim - Harry Houdini, illüzyonist (d. 1875)) 29 Aralık - Rainer Maria Rilke, şair (d. 4 Aralık 1875) 1926 Nobel ödülünü kazananlar BARIŞ: Aristide Briand (Fransız) ve Gustav Stresemann (Alman). EDEBİYAT: Grazia Deledda (İtalyan). FİZİK: Jean Perrin(Fransız). KİMYA: Theodor Svedberg (İsveçli). TIP: Johannes Fibiger (Danimarkalı).


text: Olaylar 10 Ocak - Fritz Lang'ın fütüristik filmi Metropolis Almanya'da gösterime girdi. 7 Mart - İstiklal Mahkemeleri kaldırıldı. 14 Nisan İlk Volvo otomobili, İsveç'in Göteborg kentindeki üretim hattından çıktı. Arjantin'in Mendoza Eyaletinde meydana gelen 7.1 büyüklüğündeki depremde 3 kişi öldü. 6 Mayıs - İstanbul Radyosu ilk yayınına Sirkeci'deki Büyük Postane binasının bodrum katında başladı. 20-21 Mayıs - Charles Lindbergh, tek motorlu uçağı Spirit of St. Louis ile New York'tan Paris'e ilk solo aktarmasız okyanus aşırı uçak uçuşunu gerçekleştirdi. 22 Mayıs - 7,6 Mw Gulang depremi, kuzeybatı Çin'deki Gansu'yu maksimum Mercalli yoğunluğu XI (Aşırı) ile etkileyerek 40.000'den fazla ölü bıraktı. 25 Haziran - Bozok ilinin adı TBMM'de Yozgat olarak değiştirildi. 11 Temmuz - 1927 Eriha depremi Filistin'i vurarak yaklaşık 300 kişiyi öldürdü. Orta Doğu'nun bu bölgesinde kaydedilen en büyük depremdir. Etkiler özellikle Nablus'ta şiddetli, ancak Ürdün'ün Amman, Salt ve Lydda gibi birçok bölgesinde de hasar ve ölümler bildirildi. 28 Ekim - Türkiye'de ilk nüfus sayımı yapıldı. 1 Kasım - İsmet İnönü tarafından 5. Türkiye Hükûmeti kuruldu. 18 Kasım - Ankara Radyosu ilk yayınına başladı. 24 Kasım - Ankara Zafer Anıtı açıldı. 5 Aralık - Cumhuriyet döneminin ilk kâğıt paraları tedavüle çıkarıldı. 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1000 liralık olmak üzere 7 ayrı değerde çıkarılan banknotlar eski Türkçe ve Fransızca bastırıldı. Tarihi bilinmeyenler Çin Cumhuriyeti'nde Çan Kay Şek liderliğindeki milliyetçiler birçok komünisti öldürerek iç savaş başlattı. Amerika Birleşik Devletleri'nin, Virginia eyaletinde zekâ engelliler kısırlaştırılmasını öngören öjenik yasa kabul edildi. Millî Emniyet Hizmeti Riyâseti İçişleri Bakanlığı'na bağlandı. İlk masa tenisi dünya şampiyonası Londra'da yapıldı. Ukrayna'nın FK Dinamo Kyiv futbol takımı kuruldu. Doğumlar Ocak 1 Ocak - Maurice Béjart, Fransız-İsviçreli dansçı, koreograf ve opera yönetmeni (ö. 2007) 1 Ocak - Abdulbasit Abdussamed, Mısırlı Hâfız ve Kur'an kâri'si (ö. 1988) 28 Ocak - Eşref Kolçak, Türk sinema ve dizi oyuncusu Şubat 7 Şubat - Juliette Gréco - Fransız oyuncu ve şarkıcıydı. (d. 2020) 27 Şubat - Şeref Bakşık, Türk gazeteci, politikacı Mart 9 Mart - Adambek Kapanov, Kazak mimar (ö. 2011) Nisan 14 Nisan - David Akers-Jones, İngiliz siyasetçi (ö. 2019) Mayıs 25 Mayıs - Robert Ludlum, Amerikalı yazar 27 Mayıs - Coşkun Kırca, Türk eleştirmen ve gazeteci Haziran 8 Haziran John F. Murray, Amerikalı pulmonolog (ö.2020) Jerry Stiller, Amerikalı komedyen ve aktör (ö.2020) Temmuz 4 Temmuz - Gina Lollobrigida, İtalyan sinema oyuncusu 9 Temmuz - David Diop, Senegalli şair (ö. 1960) 27 Temmuz - Fana Koçovska, Makedon direnişçi, Yugoslav Partizanı ve Halk Kahramanı Nişanı sahibi ulusal kahraman (ö. 2004) Ağustos 6 Ağustos - Theodor Wagner, Avusturyalı futbolcu 10 Ağustos - Nejat Uygur, Türk tiyatrocu Eylül 7 Eylül Trader Faulkner, Avustralyalı-İngiliz aktör (ö. 2021) Carlos Romero, Ukraynalı milli futbolcu (ö. 1999) 8 Eylül Gabdulhay Ahatov, Sovyetler tatarı ve dil öğrenme uzmanı (ö. 1986) Mehmet Turan Yarar, Türk şair ve söz yazarı (ö. 2021) Ekim 13 Ekim - Turgut Özal, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı, Anavatan Partisi'nin kurucusu ve ilk genel başkanı 16 Ekim - Günter Grass, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Alman yazar (ö. 2015) 18 Ekim George C. Scott, ABD'li sinema oyuncusu (ö. 1999) Alba Solís, Arjantinli şarkıcı ve oyuncu (ö. 2016) 24 Ekim - Gilbert Bécaud, Fransız şarkıcı, besteci ve oyuncu Kasım 10 Kasım - Vedat Ali Dalokay, Türk politikacı, Ankara eski belediye başkanı 12 Kasım - Zhang Sizhi, Çinli hukukçu, akademisyen ve insan hakları aktivisti (ö. 2022) Aralık 3 Aralık - Andy Williams, Amerikalı pop müzik şarkıcısı 4 Aralık - Aptullah Kuran, Mimar Sinan konusunda yaptığı araştırmalarla tanınan mimarlık tarihçisi 25 Aralık - Ram Narayan, Hint müzisyen 25 Aralık - Nijat Özön, Türk sinema eleştirmeni ve kuramcısı, mütercim, dilbilim uzmanı (ö. 2010) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Kazım Türesin, "Baba Kazım" lakaplı Türk futbolcu Vefa Tanır, Türk siyasetçi Vecihi Timuroğlu, Türk yazar ve şair Ahmet Zaim, Kıbrıslı Türk siyasetçi ve diplomat (ö. 1982) Ahmet Kostarika, Türk sinema oyuncusu (ö. 1994) Miriam Akavia, Polonya asıllı İsrailli çevirmen ve yazar (ö. 2015) Ferruh Bozbeyli, Türk siyasetçi (ö. 2019) Turan Erol, Türk ressam, akademisyen ve öğretmen (ö. 2023) Ölümler 5 Ocak - Süleyman Nazif, Türk şair, yazar ve bürokrat (d. 1870) 15 Nisan - Gaston Leroux, Fransız gazeteci, yazar (d. 1868) 15 Temmuz - Constance Markievicz, İrlandalı devrimci ve yurtsever görüşe sahip süfrajet (d. 1868) 3 Ağustos - Edward Bradford Titchener, İngiliz psikolog (d. 1867) 22 Ağustos - Otto Liman von Sanders, Alman general ve Osmanlı mareşali (d. 1855) 16 Kasım - Adolf Joffe, komünist devrimci, Bolşevik siyasetçi ve Karaylar diplomatı (d. 1883) 13 Aralık - Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey, Türk matematikçi (d. 1856) Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Louise Abbema, Fransız ressam (d. 1858)


text: Olaylar 15 Ocak - 223 kilometrelik Kayseri - Sivas demiryolunun devlet tarafından yapılması kararlaştırıldı. 16 Ocak - Ticaret ve Ziraat vekaletlerinin, İktisat Vekaleti olarak birleştirilmelerini sağlayan kanun TBMM'de kabul edildi. 31 Ocak - Türk Eğitim Derneği'nin Atatürk önderliğinde kurulması. 11 Mart - İzmir'in Buca ilçesinde Bucaspor adlı spor kulübü kuruldu. 10 Nisan - TBMM, Anayasa'nın ikinci maddesini değiştirdi. Söz konusu maddeden, "Türkiye Devleti'nin dini İslam'dır" bölümü çıkarıldı. Milletvekilleri ve Cumhurbaşkanı, yemin ederken "Vallahi" yerine "Namusum üzerine söz veririm" diyecek. 14 Nisan - Yargıtay Kuruluş Kanunu kabul edildi. 23 Mayıs - Türk Vatandaşlığı Kanunu kabul edildi. 24 Mayıs - Uluslararası Rakamların kullanılmasına ilişkin kanun kabul edildi. 28 Mayıs - Millet Mektepleri açılması hakkında Bakanlar Kurulu kararı alındı. 23 Ağustos - Amasya - Zile Demiryolu (82 km) hizmete girdi. 1 Kasım - Yeni Türk alfabesine ilişkin kanun Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edildi. 24 Kasım - Atatürk'ün Millet Mektepleri Başöğretmenliği'ni kabul etmesi. Doğumlar Ocak 1 Ocak - Abdüssettar İdhi, Pakistanlı hayırsever (ö. 2016) 7 Ocak - William Peter Blatty, Amerikalı yazar (ö. 2017) 23 Ocak - Jeanne Moreau, Fransız oyuncu (ö. 2017) Şubat 9 Şubat - Rinus Michels, Hollandalı futbolcu (ö. 2005) 26 Şubat - Ariel Şaron, 11. İsrail başbakanı (ö. 2014) 28 Şubat Kuzgun Acar, Türk heykeltıraş (ö. 1976) Erol Taş, Türk sinema sanatçısı (ö. 1998) 29 Şubat - Josh Ackland, İngiliz oyuncu Mart 1 Mart - Jacques Rivette, Fransız yönetmen (ö.2016) 4 Mart - Fikret Tabeyev, Sovyet Tatar politikacı, büyükelçi, parti lideri, Tataristan Cumhuriyeti Komünist Partisi'nin kurucusu (ö. 2015) 6 Mart - Gabriel García Márquez, Kolombiyalı yazar, romancı. (ö. 2014) 16 Mart - Karlheinz Böhm, Avusturyalı oyuncu (ö. 2014) Mayıs 4 Mayıs - Muhammed Hüsnü Mübarek, Mısırlı politikacı, cumhurbaşkanı (ö. 2020) 11 Mayıs - Yaacov Agam, Optik ve kinetik sanatın önde gelen savunucusu 21 Mayıs - Dore Ashton, Amerikalı akademisyen, yazar, sanat tarihçisi ve eleştirmeni (ö. 2017) 27 Mayıs - Ayfer Feray, oyuncu. (ö. 1994) Nisan 4 Nisan - Alfredo Armenteros, Kübalı müzisyen (ö. 2016) 7 Nisan - Alan J. Pakula, Polonya asıllı, Amerikalı film yönetmeni, yazar, yapımcı (ö. 1998) 28 Nisan - Yves Klein, Fransız ressamı (ö. 1962) Mayıs 4 Mayıs - Joseph Tydings, Amerikalı siyasetçi (ö. 2018) Haziran 13 Haziran - John Forbes Nash, Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Amerikalı matematikçi. (ö. 2015) Giacomo Biffi, İtalyan piskopos ve kardinal. 14 Haziran - Ernesto Che Guevara, Arjantinli devrimci (ö. 1967) 30 Haziran Celal Aliyev, Azeri akademisyen, biyolog ve siyasetçi (ö. 2016) Orhan Boran, Türk sunucu ve oyuncu (ö. 2012) Temmuz 3 Temmuz - Orhan Günşiray, (ö. 27 Ağustos 2008) Türk sinema sanatçısı. 4 Temmuz - Giampiero Boniperti, İtalyan futbolcu 10 Temmuz - Bernard Buffet, Fransız ressam (ö. 4 Ekim 2000) 12 Temmuz - Hayden White, Amerikalı tarihçi (ö. 2018) 22 Temmuz - Freda Dowie, İngiliz oyuncu (ö. 2019) Ağustos 3 Ağustos - Cécile Aubry, Fransız sinema oyuncusu (ö. 2010) 6 Ağustos Andy Warhol, Amerikalı sanatçı (ö. 1987) Jeyan Mahfi Tözüm, Türk oyuncu ve dublaj sanatçısı (ö. 2023) 7 Ağustos - Herb Reed, Amerikalı şarkıcı ve müzisyen (ö. 2012) 25 Ağustos - Herbert Kroemer, Nobel ödüllü Alman fizikçi 26 Ağustos - Yvette Vickers, Amerikalı eski Playboy güzeli ve oyuncu. 31 Ağustos - James Coburn, Amerikalı oyuncu (ö. 2002) Eylül 1 Eylül - Şemsettin Ünlü, Türk şair, roman yazarı, çevirmen 6 Eylül - Fumihiko Maki, Japon bir mimar 8 Eylül - Semahat Arsel, Türk iş insanı 9 Eylül - Sol LeWitt, Amerikalı heykeltıraş ve ressam (ö. 2007) 13 Eylül - Diane Foster, Kanadalı atlet Ekim 11 Ekim - Yıldız Kenter, Türk tiyatrocu. (ö. 2019) 20 Ekim - Li Peng, Çin Halk Cumhuriyeti'nin dördüncü Başbakanı (d. 2019) Kasım 11 Kasım - Carlos Fuentes Macías, Meksikalı yazar (ö. 2012) 17 Kasım - Rance Howard, Amerikalı oyuncu (ö. 2017) 29 Kasım - Yolande Fox, Amerikalı model ve opera şarkıcısı. Aralık 12 Aralık - Cengiz Aytmatov, Kırgız yazar 16 Aralık - Philip Kindred Dick, Amerikalı bilimkurgu roman ve kısa hikâye yazarı (ö. 2 Mart 1982) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Viola Myers, Kanadalı atlet Albert Salmi, Amerikalı aktör (ö. 1990) Ölümler 11 Ocak - Thomas Hardy, İngiliz yazar. 13 Ekim - Maria Fyodorovna, Rusya'nın imparatoriçesi (d. 1847) Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Frédéric Courtois, Fransız misyoner ve doğa bilimci (d. 1860)


text: Olaylar 1 Ocak - Millet Mektepleri açıldı. 1 Ocak - Anadolu demiryolu hattı ile Haydarpaşa Limanı millileştirildi. 4 Ocak - Türkiye - Uruguay dostluk antlaşması imzalandı 4 Mart - Takrir-i Sükun Kanunu kaldırıldı. 18 Mayıs - Sivas'ın Suşehri ilçesinde meydana gelen 6.1 büyüklüğündeki depremde 64 kişi öldü, 72'den fazlası ise yaralandı. 2 Eylül - Cumhuriyet Gazetesi'nin düzenlediği ve Müslüman kadınların ilk kez katıldığı güzellik yarışmasında Feriha Tevfik Hanım, Türkiye Güzeli seçildi. Tarihi bilinmeyenler Dünya Ekonomik Bunalımı İspanya La Liga Ligi başladı Ekim - Londra'da silahsızlandırma ve donanma konferansı yapıldı. Doğumlar Ocak 4 Ocak - Özcan Başkan, Türk dilbilimci profesör, bilim insanı (ö. 1997) 15 Ocak - Martin Luther King, Amerikalı siyahi, rahip ve Amerikan yurttaş hakları hareketi önderi (ö. 1968) Şubat 7 Şubat - Aysel Gürel, Türk söz yazarı ve tiyatro oyuncusu. (ö. 17 Şubat 2008) 20 Şubat - Elio Berhanyer, İspanyol moda tasarımcısı. (ö. 24 Ocak 2019) Mart Nisan 6 Nisan - Nancy MacKay, Kanadalı atlet 17 Nisan - Odete Lara, Brezilyalı oyuncu (ö. 2015) Mayıs 5 Mayıs - Ayhan Işık, Türk sinema oyuncusu (ö. 1979) 20 Mayıs - James Douglas, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 2016) 29 Mayıs - Korkut Özal, Türk politikacı Haziran 15 Haziran - Fakir Baykurt, yazar (ö. 1999) 16 Haziran - Pauline Yates, İngiliz oyuncu. 21 Haziran Abdel Halim Hafez, Mısır'lı şarkıcı, aktör Ana Novac, Rumen yazar (ö. 2010) 29 Haziran - Oriana Fallaci, İtalyan gazeteci, yazar. Temmuz Ağustos 9 Ağustos - Abdi İpekçi, gazeteci (ö. 1979) 24 Ağustos - Yaser Arafat, Filistinli Devlet adamı (ö. 2004) 25 Ağustos - Bernard Dorin, Fransız diplomat (ö. 2019) Eylül 9 Eylül Aleksey Maslennikov, Rus Sovyet tenor ve opera sanatçısı (ö. 2016) Stu Phillips, Amerikalı besteci, şef ve plak yapımcısı Ekim 5 Ekim - Richard Gordon, Amerikalı astronot (ö. 2017) 8 Ekim - Betty Boothroyd, İngiliz eski dansçı, yazar ve siyasetçi (ö. 2023) 22 Ekim - Lev İvanoviç Yaşin, Rus futbolcu (ö. 1990 23 Ekim - Adalet Ağaoğlu, Türk yazar 28 Ekim - Joan Plowright, İngiliz aktris Kasım 11 Kasım Altan Erbulak, Türk karikatürist, oyuncu, şovmen ve gazeteci (ö. 1988). Hans Magnus Enzensberger Alman yazar 30 Kasım - Doğan Babacan, Dünya Kupası finallerinde maç yönetmiş ilk ve tek Türk hakem Aralık 12 Aralık - John Osborne, İngiliz oyun yazarı, senarist ve politik aktivist. (ö. 24 Aralık 1994) Ölümler 1 Ocak - Mustafa Necati Bey, Millet Mekteplerinin kurucusu Millî Eğitim Bakanı (d. 1894) 19 Mart - Wyatt Earp, Amerikalı kanun adamı (d. 1848) 15 Mayıs - Rebeca Matte Bello, Şilili heykeltıraş (d. 1875) 22 Ağustos - Otto Liman von Sanders Ali Reşad, Türk tarihçi. (d. 1877) 1929 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Kimya – Tıp – Edebiyat – Barış –


text: Olaylar 18 Şubat - Plüton gezegeninin keşfi. 28 Mart - Türkiye hükûmeti yabancı ülkelerden Türkiye'deki şehirleri için Türkçe adlarını kullanmalarını resmen talep etti. Bu tarihten sonra posta idaresi Angora veya Constatinople olarak adreslenmiş mektupları Ankara ve İstanbul'a ulaştırmadı (bkz. Ankara (isim)). 3 Nisan - Kadınlara yerel seçimlerde oy hakkı tanındı. 14 Haziran - Askerî Yargıtay kuruldu. 22 Haziran - Jandarma Genel Komutanlığı Kuruldu. 13 Temmuz - İlk FIFA Dünya Kupası müsabakası Uruguay'da düzenlendi. 12 Ağustos - Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu. 17 Kasım - Serbest Cumhuriyet Fırkası kendini fesh etti. 26 Eylül - Abdülkadir Kemali Öğütçü tarafından Ahali Cumhuriyet Fırkası kuruldu.Daha sonra 12 Aralık 1930 da feshedildi. 29 Eylül - Türk Cumhuriyet Amele ve Ticaret Fırkası 29 Eylül 1930 günü Edirne’de Mimar Kazım Tahsin Bey tarafından kurulmak istenmiştir. Ancak komünist eğilimli olduğu için hükûmetçe izin verilmemiştir. 23 Aralık - Cumhuriyet döneminin 2. büyük irtica vakaası Menemen Olayı gerçekleşti. Mustafa Fehmi Kubilay ve 2 asker öldü. Alibeyköyspor kuruldu. Tarihi bilinmeyenler Kütahya ve İstanbul'daki İmam Hatip Mektepleri resmen kapatıldı. 1927'de sadece İstanbul ve Kütahya'daki İmam Hatip Mektepleri kapatılmamış, diğer illerdeki İmam Hatip Mektepleri ise kapatılmıştı. Böylelikle 1930'da tüm İmam Hatip Mektepleri kapatılmış oldu. Doğumlar Ocak 3 Ocak - Robert Loggia, Amerikalı oyuncu (ö. 2015) 11 Ocak - Rod Taylor, Avustralyalı oyuncu (ö. 2015) 23 Ocak - William R. Pogue, Amerikalı astronot (ö. 2014) 30 Ocak - Gene Hackman, Amerikalı oyuncu Şubat 1 Şubat - Muzaffer Buyrukçu, Türk yazar 10 Şubat - Robert Wagner, Amerikalı oyuncu Mart 2 Mart - Neşe Aybey, Türk ressam, nakkaş ve akademisyen (ö. 2015) 3 Mart - Ion Iliescu, 2. Romanya devlet başkanı 5 Mart - Bahattin Karakoç, Türk şair, yazar 17 Mart - James Irwin, Amerikalı astronot (ö. 1991) 10 Mart - Galip Erdem, Türk gazeteci, yazar 12 Mart - Ann Emery, İngiliz oyuncu (ö. 2016) Nisan 15 Nisan - Zhu Xu, Çinli oyuncu. 21 Nisan - Jack Taylor, İngiliz futbol hakemi (ö. 2012) 29 Nisan - Jean Rochefort, Fransız oyuncu (ö. 2017) Mayıs 31 Mayıs - Clint Eastwood, Amerikalı aktör Haziran 12 Haziran - Adolf Born, Çek ressam, karikatürist ve çizgi film yapımcısı (ö. 2016) 17 Haziran - Adile Naşit, Türk sinema ve tiyatro sanatçısı 24 Haziran - Claude Chabrol, Fransız film yönetmeni (ö. 2010) 28 Haziran - Itamar Franco, Brezilya devlet başkanı (ö. 2011) Temmuz 1 Temmuz - Mustafa Akkad, Suriye asıllı Amerikalı yönetmen (ö. 2005) Ağustos 5 Ağustos - Neil Armstrong, Ay'a ayak basan ilk insan. 17 Ağustos - Ted Hughes, İngiliz yazar, çocuk edebiyatçısı 20 Ağustos - Hüseyin Kutman, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı Eylül 1 Eylül - Turgut Özakman, Türk yazar 9 Eylül Gültekin Oransay, Türk müzikbilimci, tarih ve dil araştırmacısı Frank Lucas, Amerikalı uyuşturucu baronu, gangster ve suç patronu 26 Eylül - Frederick Andermann, Kanadalı doktor ve akademisyen (ö. 2019) Ekim 1 Ekim - Richard Harris, İrlandalı aktör, şarkıcı ve söz yazarı (ö. 2002) 4 Ekim - Andrej Marinc, Sloven komünist politikacı, Marksist-Leninist aktivist, eski Slovenya Sosyalist Cumhuriyeti başbakanı. 6 Ekim - Hafız Esad, Suriye Devlet Başkanı (ö. 2000) 16 Ekim - Patricia Jones, Kanadalı atlet 17 Ekim - İsmail Akbay, Türk mühendis. (ö. 26 Temmuz 2003) 30 Ekim - Clifford Brown, Amerikalı caz trompetçisi (ö. 1956) Kasım 15 Kasım - J. G. Ballard, İngiliz yazar. 16 Kasım - Alain Grenier, Fransız diplomat 20 Kasım - Christine Arnothy, Macar yazar (ö. 2015) Aralık 3 Aralık - Jean-Luc Godard, Fransız ve İsviçreli film yönetmeni ve sinema eleştirmeni 17 Aralık - Armin Mueller-Stahl, Alman oyuncu 21 Aralık - Kalevi Sorsa, Finlandiya başbakanı (ö. 2004) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Eve Zaremba, Kanadalı polisiye roman yazarı Kani Karaca, Türk mutasavvıf (ö. 2004). Necmettin Cevheri, Türk siyasetçi. Yıldırım Aktuna, Türk siyasetçi. Sabahattin Çakmakoğlu, Türk siyasetçi. Saniye Can, Türk halk müziği sanatçısı (ö. 2 Temmuz 1996). Ölümler 14 Nisan - Vladimir Mayakovski, Rus şair (d. 1893) 22 Nisan - John Peter Russell, Avustralyalı ressam (d. 1858). 3 Kasım - Alfred Lothar Wegener, kıta kayması kuramını ortaya koyan Alman yerbilimci. 5 Aralık - Musa Kazım Göksu, Türk siyasetçisi (d. 1897). 23 Aralık - Mustafa Fehmi Kubilay, Türk öğretmen ve asteğmen. (d. 1906). Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Jeppe Aakjer, Danimarkalı yazar (d. 1866). Hoca Ali Rıza (d. 1858 Üsküdar İstanbul), Türk ressam 1930 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Kimya – Tıp – Edebiyat – Barış – Ayrıca bakınız


text: Olaylar 26 Mart - Ölçüler Kanunu kabul edildi. 12 Nisan - Atatürk'ün direktifleriyle Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti adı altında Türk Tarih Kurumu kuruldu. 18 Eylül - Japonlar Mukden'i işgal etti. 9 Aralık - İspanya'da Cumhuriyet ilan edildi. 11 Aralık - 1931 Westminster Yasası ile Birleşik Krallık dominyonlarına kendini yönetme hakkı verildi. 20 Nisan - Yurtta Sulh Cihanda Sulh doktrini Mustafa Kemal Atatürk tarafından ilk kez dile getirildi. Tarihi bilinmeyenler Çin Cumhuriyeti'nde komünistler Jiangxi eyaletinin, Ruijin kentinde bir Çin-Sovyet hükûmeti kurdular. Doğumlar Ocak 12 Ocak - Özdemir Nutku, Tiyatrobilimci, oyuncu, yazar, eleştirmen ve yönetmen. 27 Ocak - Gazanfer Özcan, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 2009) Şubat 8 Şubat - James Dean, Amerikalı oyuncu (ö. 1955). 9 Şubat Thomas Bernhard, Avusturyalı yazar (ö. 1989) Mukağali Makataev, Kazak şair, yazar ve çevirmen (ö. 1976) 25 Şubat - Şükran Ay, Türk sanat müziği sanatçısı (ö. 2011) Mart 2 Mart - Mihail Gorbaçov, eski SSCB lideri 10 Mart - Edip Günay, Türk müzikolog (ö. 2010) 16 Mart - Tevfik Gelenbe, Türk tiyatro ve dizi oyuncusu (ö. 2004) 22 Mart - Burton Richter, Amerikalı fizikçi Nisan Mayıs 3 Mayıs - Aldo Rossi, İtalyan bir mimar ve tasarımcı (ö. 1997) 5 Mayıs - Stan Anslow, İngiliz futbolcu (ö. 2017) 23 Mayıs - Michael Lonsdale - Fransız oyuncu ve ressam (ö. 2020) Haziran 12 Haziran - Rodney William Whitaker (Trevanian müstear adlı), Amerikalı yazar (ö. 14 Aralık 2005 Birleşik Krallık) Temmuz 15 Temmuz - Clive Cussler, Amerikalı romancı. 30 Temmuz - Brian Clemens, İngiliz senarist, yapımcı ve yönetmen (ö. 2015) Ağustos Eylül 7 Eylül Bruce Reynolds, İngiliz çete lideri (ö. 2013) Sonny Rollins, Amerikalı caz tenör saksofoncusu ve bestecisi 22 Eylül - Alain Bacquet, Fransız hukukçu 23 Eylül - Fayina Petryakova, Lviv Sanat Akademisi'nde etnoğrafya alanında profesör olan akademisyen (ö. 2002) Ekim 3 Ekim - Samim Emek, Türk futbolcu ve teknik direktör Kasım 4 Kasım - Richard Rorty, Amerikalı düşünür. 16 Kasım - Tom Corcoran, Amerikalı kayak sporcusu (ö. 2017) Aralık 4 Aralık - Ken Bates, İngiliz iş insanı ve futbol yatırımcısı 6 Aralık - Zeki Müren, Türk sanatçı (ö. 1996) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Cemal Süreya - Türk şair (ö. 1990) Dritëro Agolli, Arnavut şair, romancı. Azadî Ali - Özbekistan asıllı İran'lı müzisyen ve koreograf. Yonçe Hristovski, Makedon şarkıcı, söz yazarı ve besteci Ölümler 15 Eylül - Ömer Muhtar, Libyalı direnişçi (d. 1862) 18 Ekim - Thomas Alva Edison, Amerikalı mucit (d. 1847) 23 Aralık - Mehmet Rauf, Türk yazar (d. 1875)


text: Olaylar 4 Ocak - Hindistan'da Mahatma Gandhi tutuklandı. 28 Ocak - Japonya Şanghay'ı işgal etti. 19 Şubat - Halkevleri kuruldu. 6 Temmuz - Türkiye, Milletler Cemiyeti'ne katıldı. 12 Temmuz - Türk Dil Kurumu kuruldu. 31 Temmuz - Almanya'da seçimlerde 230 milletvekilliği alan Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi (Naziler) birinci parti oldu. 12 Kasım - Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti kuruldu. Tarihi bilinmeyenler Salvador Dali'nin tablosu Belleğin Azmi, 250 Amerikan dolarına satıldı Doğumlar Ocak 5 Ocak - Umberto Eco, İtalyan yazar (ö. 2016) 14 Ocak - Carlos Borges, Uruguaylı futbolcu (ö. 2014) 16 Ocak - Dian Fossey, Amerikalı etolojist (ö. 1985) 26 Ocak - Alain David, Fransız atlet Şubat 12 Şubat - Rami Garipov, Başkurt ulusal şair, yazar ve oyun yazar (ö. 1977) 18 Şubat - Miloš Forman, Çekoslovak göçmeni Amerikalı film yönetmeni, senarist, oyuncu ve akademisyen (ö. 2018) Mart 28 Mart - Turan Oflazoğlu, Türk denemeci ve hikâye yazarı Nisan 1 Nisan - Debbie Reynolds, Amerikalı oyuncu, dansçı ve şarkıcı (ö. 2016) 4 Nisan - Andrei Arsenyevich Tarkovsky, Rus sinema yönetmeni 15 Nisan - Anatoliy Gromıko, Sovyet-Rus bilim insanı ve diplomat (ö. 2017) Haziran 5 Haziran - Christy Brown, İrlandalı yazar (ö. 1981) 22 Haziran - Soraya Esfandiary Bakhtiary, eski İran İmparatoriçesi (ö. 2001) Temmuz 15 Temmuz - Arjan Adarov, Altay yazar (ö. 2005) Eylül 7 Eylül Bilge Zobu, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Malcolm Bradbury, İngiliz yazar ve akademisyen (ö. 2015) 8 Eylül Herbert Leuninger, Alman katolik rahip ve ilahiyatçı (ö. 2020) Müşfik Kenter, Türk tiyatro oyuncusu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2012) Patsy Cline, Amerikalı şarkıcı (ö. 1963) 9 Eylül - Müşfik Kenter, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 2012) 26 Eylül - Manmohan Singh, Hindistan'ın 17. başbakanı 23 Eylül - Víctor Jara, Şilili sanatçı (ö. 1973) 27 Eylül - Delores Taylor, Amerikalı oyuncu, film yapımcısı ve senarist (ö. 2018) 29 Eylül Robert Benton, Amerikalı senarist ve yönetmen Rainer Weiss, Amerikalı fizikçi ve akademisyen Ekim 10 Ekim - Tomris Oğuzalp, Türk seslendirme sanatçısı ve oyuncu Kasım 4 Kasım - Ali Alatas, Endonezyalı siyasetçi (ö. 2008) 8 Kasım - Simo Salminen, Fin televizyon sanatçısı ve aktör 10 Kasım - Necmettin Hacıeminoğlu, Türk dilbilimci, yazar (ö. 1996) Aralık 31 Aralık - Muhterem Nur, Türk oyuncu (ö. 2020) Tarihi bilinmeyenler Hamid İnayet, İranlı siyaset bilimci (ö. 1982) Yalçın Kayışçı, Türk ressam ve iş insanı (ö. 2013) Ziya Ramoğlu, Türk karikatürist, ressam ve fotoğrafçı (ö. 2007) Ölümler 1 Mart - Dino Campana, İtalyan şair 8 Temmuz - Aleksandr Grin, Rus yazar (d. 1880) 29 Kasım - Abdullah Cevdet, Jön Türk hareketinin önderlerinden, düşünür


text: Olaylar 30 Ocak - Almanya'da Adolf Hitler şansölye oldu. 27 Şubat - Almanya'da Reichstag Yangını. 23 Mart - Fethiyespor kuruldu. 10 Mayıs - Berlin'de gerçekleştirilen toplu kitap yakılması. 20 Mayıs - Türk Hava Yolları kuruldu. 4 Haziran - Sümerbank kuruldu. 29 Haziran - Sivas - Erzurum demiryolu açıldı. 10 Temmuz - Sümerbank resmen faaliyete geçti. 14 Eylül - Ankara'da Türkiye ile Yunanistan Arasında İçten Anlaşma Yasası imzalandı 17 Ekim - Ankara'da Türkiye ile Romanya arasında Dostluk, Saldırmazlık, Hakemlik ve Uzlaştırma Antlaşması imzalandı 29 Ekim - Atatürk, Onuncu Yıl Nutku'nu okudu ve Cumhuriyet'in 10. yılı kutlandı. 27 Kasım - Belgrad'ta Türkiye - Yugoslavya Dostluk, Saldırmazlık, Yargısal Çözüm, Hakemlik ve Uzlaştırma Antlaşması imzalandı. Türkiye Halk Bankası kuruldu. Şebinkarahisar ilçe yapılarak Giresun iline bağlandı. Tarihi bilinmeyenler Kedigözü Percy Shaw tarafından icat edildi. Doğumlar Ocak 9 Ocak - Wilbur Smith, Afrikalı yazar 16 Ocak - Susan Sontag, Amerikalı yazar (ö. 2004) 17 Ocak - Dalida, İtalyan şarkıcı (ö. 1987) 24 Ocak - Kadir Mısıroğlu, Türk yazar (ö. 2019) 28 Ocak - Susan Sontag, Amerikalı yazar Şubat 1 Şubat - Wendell Anderson, Amerikalı bürokrat (ö. 2016) 8 Şubat - Uno Palu, Estonyalı dekatloncu 12 Şubat - Constantin Costa-Gavras, Yunan sinema yönetmeni Mart 5 Mart - İsmail Ogan, Türk güreşçi 30 Mart - Anna-Lisa, Amerikalı oyuncu (ö. 2018) Nisan 7 Nisan - Sakıp Sabancı, Türk iş insanı (ö. 2004) 8 Nisan - Metin Tuncel, Erciyes Üniversitesi Rektörü, Türk Coğrafya Kurumu Başkanı Türk Coğrafyacı 9 Nisan - Jean-Paul Belmondo, Fransız oyuncu ve yapımcı (ö. 2021) 26 Nisan - Aleksander Tšutšelov, Eston-Sovyet yelken sporcusu 30 Nisan - Willie Nelson, Amerikalı country-folk sanatçısı Mayıs 12 Mayıs - Andray Andreyeviç Vosnessenki, Rus şair 22 Mayıs - Gül Gülgün, Türk oyuncu 28 Mayıs - Kayhan Yıldızoğlu, Türk oyuncu Haziran 25 Haziran - Álvaro Siza Vieira, Portekizli bir mimar Temmuz 9 Temmuz - Oliver Sacks, Britanyalı nörolog, yazar 20 Temmuz - Cormac McCarthy, Amerikalı yazar 29 Temmuz - Lou Albano, Amerikalı profesyonel güreşçi, yönetici, oyuncu (ö. 2009) Ağustos 18 Ağustos - Roman Polanski, Polonya asıllı yönetmen 28 Ağustos - Régis Barailla, Fransız siyasetçi (ö. 2016) Eylül 7 Eylül Alenka Goljevscek, Slovenyalı oyun yazarı (ö. 2017) Ela Bhatt, Hintli hukukçu, aktivist ve hayırsever 8 Eylül - Michael Frayn, İngiliz oyun yazarı 19 Eylül - Gilles Archambault, Kanadalı roman yazarı 27 Eylül - Lina Medina, Dünya'nın bilinen en genç annesi Ekim 24 Ekim - Suna Pekuysal, Türk tiyatrocu (ö. 2008) Kasım 7 Kasım - Dušan Šinigoj, Sloven politikacı, eski Slovenya Sosyalist Cumhuriyeti başbakanı. Aralık 16 Aralık - Billy Kinard, Amerikalı Amerikan futbolu oyuncusu ve antrenörü (ö. 2018) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Bekir Yıldız, Türk öykü yazarı (ö. 1998) Osman Göktan, Türk futbolcu Arif Nusret Say (ö. 1995) Uluslararası Halter Federasyonu Denetleme Kurulu üyesi. Beklan Algan, Tiyatro ve sinema oyuncusu, yazar, yönetmen. (ö. 27 Eylül 2010) Eralp Akkoyunlu, dünyayı dolaşan 5. Türk denizcidir. Gündüz Gökçe, Türkiye Millî Su Topu takımının kaptanlığını yapmış eski bir sporcudur. Âşık Ummani, Türk halk ozanı (ö. 1984) Ölümler 6 Mayıs - Li Ching-Yuen - 256 yıl yaşamış insan (d. 1677) 17 Aralık - Thubten Gyatso 1933 Nobel ödülünü kazananlar Barış : Edebiyat : Fizik : Kimya : Tıp : Ayrıca bakınız 1933'te Almanya


text: 1934 (MCMXXXIV) pazartesi günü başlayan bir yıldır. Olaylar 1 Ocak - Alcatraz adası, Amerika Birleşik Devletleri'nin bir hapishanesi haline getirildi. 1 Şubat - Avusturya Şansölyesi Engelbert Dollfuss, kendi partisi olan Anavatan Cephesi (Vaterländische Front) dışında tüm partileri kapattı. 9 Şubat - Türkiye, Romanya, Yunanistan ve Yugoslavya arasında Balkan Antantı imzalandı. 12-13 Şubat - Fransa'da genel grev. 24 Mart - ABD Kongresi, Filipinler'in 1945 yılından itibaren bağımsızlığına kavuşmasını kabul etti. 19 Mayıs - Bulgaristan'da darbe oldu, faşist cephe iktidarı ele geçirdi 21 Haziran Soyadı Kanunu kabul edildi. Türkiye'de Yahudilere karşı gerçekleştirilen Trakya Olayları başladı. 30 Haziran-2 Temmuz - Almanya'da Uzun bıçaklar gecesi vuku buldu. 25 Temmuz - Avusturya'da, Nazilerin girişimi sonucu, Şansölye Engelbert Dollfuss öldürüldü. 14 Ağustos - Kartallar ve leylekler savaşı Aydın'da görüldü. 16 Ağustos - Amerikalı kâşif William Beebe, batisfer adı verilen aygıtla Bermuda yakınlarında Okyanus'un 1922.5 metre derinliğine indi. 19 Ağustos - Almanya'da yapılan referandumla Adolf Hitler, tek lider (Führer) seçildi. 26 Eylül - RMS Queen Mary transatlantiği denize indirildi. 9 Ekim - Yugoslavya kralı I. Aleksandar ile Fransız dışişleri bakanı Louis Barthou, Marsilya'da Hırvat bir eylemci tarafından öldürüldü. 16 Ekim - Çin Cumhuriyeti'nde Mao Zedong kırsal hareketini başlattı. 25 Kasım - Mustafa Kemal Atatürk, İsmet Paşa'ya "İnönü" soyadını verdi. 1 Aralık - Josef Stalin'in yardımcısı Sergei Kirov öldürüldü ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi içinde temizlik hareketı başladı. 3 Aralık - Kıyafet Kanunu kabul edildi. 5 Aralık - Türk kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkının verildiğine dair kanun kabul edildi. Doğumlar Ocak 12 Ocak - Metin Serezli Türk dizi ve film oyuncusu, seslendirme sanatçısı (ö. 2013) 23 Ocak - Jeanette Bonnier, İsveçli gazeteci, yazar ve medya yönetici (ö. 2016) Şubat 12 Şubat - Prof. Dr. Nurhan Atasoy, Osmanlı ve İslami sanat tarihinde uzmanlaşmış sanat tarihçisi,akademisyen ve yazar 27 Şubat - Ralph Nader, Amerikalı politikacı, tüketici hakları savunucusu, avukat. Mart 5 Mart - Halit Refiğ, sinema yönetmeni. (ö. 2009) 7 Mart - Adnan Binyazar, yazar. 9 Mart - Yuri Alekseyeviç Gagarin, Sovyet kozmonot 13 Mart - Abdullah Kanca, Türk iş insanı (ö. 2007) 28 Mart - Sixto Valencia Burgos, Meksikalı karikatürist (ö. 2015) 30 Mart Mahmut Atalay, bir dönem Dünya ve Olimpiyat şampiyonu Türk millî güreşçi (ö. 4 Aralık 2004) Hans Hollein, Avusturyalı bir mimar ve tasarımcı. Nisan 15 Nisan - Andrzej Kopiczyński, Polonyalı oyuncu (ö. 2016) 24 Nisan - Shirley MacLaine, Amerikalı sinema oyuncusu ve yazar. Mayıs 15 Mayıs - Enver Asfandiyarov, Sovyet Rus/Başkurt bilim insanı, tarihçi, profesör (ö. 2014) Haziran 25 Haziran - Petre M. Andreevski, Makedon şair ve yazar (ö. 2006) Ağustos 10 Ağustos - Tevfik Kış, Avrupa, Dünya ve Olimpiyat şampiyonlukları kazanmış Türk güreşçi ve antrenör. Eylül 7 Eylül - Ömer Karami, Lübnanlı siyasetçi (ö. 2015) 8 Eylül Peter Maxwell Davies, Britanyalı opera ve batı klasik müzik bestecisi (ö. 2016) Jacques Lanxade, Fransız asker ve diplomat 16 Eylül - Ronnie Drew, İrlandalı şarkıcı (ö. 2008) 20 Eylül - Sophia Loren, İtalyan oyuncu 21 Eylül - Leonard Cohen, Kanadalı müzisyen (ö. 2016) 28 Eylül - Brigitte Anne-Marie Bardot, eski Fransız sinema oyuncusu, manken, şarkıcı ve hayvan hakları aktivistidir Ekim 12 Ekim - Oğuz Atay, Türk yazar ve mühendis. Türk Edebiyatı'ndaki ilk Postmodernist romanın(Tutunamayanlar)yazarı. Kasım 9 Kasım - Carl Sagan, Amerikalı gök bilimcisi (ö. 1996) Aralık 27 Aralık - Larisa Latınina, Sovyet jimnastikçi 27 Aralık - Türk opera tarihinin iki önemli eserinin (Taş Bebek ve Bay Önder) prömiyeri Ankara Halkevi'nde yapıldı. Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Prof.Dr. Yaşar Yücel, tarihçi akademisyen ve yazar. Ölümler 15 Nisan - Kemalettin Sami Gökçen, Türk subay ve siyasetçi (d. 1884) 23 Mayıs - Bonnie ve Clyde, Bonnie Parker (d. 1910) ve Clyde Barrow (d.1909), banka soyguncuları, hırsız ve kanun kaçakları 29 Haziran - Zaro Ağa, Dünya'nın en uzun yaşayan insanı (d. 1777, Bitlis) 4 Temmuz - Marie Curie, Polonya asıllı fizikçi ve kimyacı, radyumun kaşifi, 2 Nobel ödülü sahibi 16 Ağustos - Hattat Aziz Efendi, Türk hattat (d. 1872) 29 Ekim - Lou Tellegen, Amerikalı oyuncu (d. 1883) 22 Kasım - Philippe Berthelot, Fransız diplomat (d. 1866) 5 Aralık - Ali Cenani, Osmanlı ve Türk siyasetçisi (d. 1872, İstanbul). Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Abdulla Avlani, Özbek şair (d. 1874).


text: Olaylar 16 Ocak - Ünlü kadın gangster Ma Barker, Florida'da saklandığı evde FBI ile girdiği silahlı çatışmada öldürüldü. 19 Ocak - Erkekler için üretilen ilk külot ABD'nin Chicago kentinde satışa sunuldu. 24 Ocak - İlk teneke kutuda bira, ABD'nin Richmond kentinde satışa sunuldu. 1 Şubat - Ayasofya müze olarak halkın ziyaretine açıldı. 6 Şubat - Dünya tarihinde en çok oynanan ticari masa oyunu olan Monopoly piyasaya sürüldü. 20 Şubat - Caroline Mikkelsen Antarktika'ya ayak basan ilk kadın oldu. 26 Şubat - Almanya, Versailles Anlaşması hükümlerini çiğneyerek Luftwaffe'yi kurdu. 1 Mart - Yunanistan'da askerler hükûmete darbe girişiminde bulundu. 8 Mart - Kadınların ilk defa oy kullandıkları TBMM 5. dönem seçimlerinde 18 kadın milletvekili seçilerek meclise girdi. Hachikō, 9 yıl önce kalp krizi sonucu hayatını kaybeden sahibi Hidesaburo Ueno'yu beklemeye devam ettiği Shibuya Metro İstasyonu'nun kapısında öldü. 22 Mart - Dünyanın ilk televizyon istasyonu Berlin'de yayına girdi. 15 Mayıs - Moskova Metrosu hizmete girdi. 21 Mayıs - Almanya Versailles Anlaşması hükümlerini çiğneyerek, ülkede zorunlu askerlik uygulamasını başlattı. 31 Mayıs - Hindistan'ın (günümüzde Pakistan sınırları içerisinde bulunan) Ketta şehrinde meydan gelen 7.1Mw şiddetindeki depremde 40,000 kişi öldü. 16 Temmuz - Dünyada ilk Parkmetreler, ABD'nin Oklahoma kentinde hizmete girdi. 3 Kasım - Gerçekleştirilen referandum sonucunda Yunanistan cumhuriyetten monarşiye geçti. 7 Kasım - 1925'te imzalanan Sovyet-Türk Dostluk Antlaşması on yıllığına yenilendi. Tarihi bilinmeyenler SSCB, Doğu Çin Demiryolu ağını Japonya'ya bıraktı. İtalya, Etiyopya'yı işgal etti. Almanya'da Reichswehr ve onun alt birimleri olan Reichsheer ile Reichsmarine lağv edildi. Yerine Wehrmacht kuruldu. RMS Olympic gemisi hizmet dışı kalmasının ardından tersanede söküldü. Schrödinger'in kedisi deneyi Avusturyalı fizikçi Erwin Schrödinger tarafından geliştirilmiştir. Doğumlar Ocak 5 Ocak - Füruğ Ferruhzad, İranlı şair, yazar, yönetmen, ressam 5 Ocak - Patsy Ticer, Amerikalı siyasetçi ve bürokrat 7 Ocak - Valeri Nikolayeviç Kubasov, Sovyet/Rus kozmonottur (ö. 2014) 8 Ocak - Elvis Presley (ö. 1977) 16 Ocak - Udo Lattek, Alman teknik direktör ve eski futbolcudur (ö. 2015) 18 Ocak - Pjetër Filip Arbnori, Arnavut bir gulag kurbanıydı (ö. 2006) 30 Ocak - Richard Gary Brautigan, Amerikalı yazardır (ö. 1984) 31 Ocak - Kenzaburō Ōe, Japon yazardır. Şubat 1 Şubat - Vladimir Viktorovich Aksyonov, eski Sovyet kozmonot 14 Şubat - Christel Adelaar, Hollandalı oyuncu (ö. 2013) 16 Şubat - Brian Bedford, İngiliz oyuncu (ö. 2016) 18 Şubat - Ciaran Bourke, İrlandalı şarkıcı ve müzisyendir (ö. 1988) 25 Şubat - Oktay Sinanoğlu, Türk kimya mühendisi ve akademisyen (ö. 2015) Mart 1 Mart - Robert Conrad, Amerikalı oyuncu, şarkıcı ve dublör (ö. 2020) 26 Mart- Erdal Öz, Türk yazar; Can Yayınları kurucu (ö. 2006) Nisan 3 Nisan - Ahmet Yüksel Özemre doğdu. Haziran 2 Haziran - Dimitri Kitsikis 14 Haziran - Dieter Forte, Alman oyun yazarı. Temmuz 4 Temmuz - Mercedes Sosa, Arjantinli şarkıcı. 6 Temmuz - Tenzin Gyatso, 14. Dalay Lama. Ağustos 2 Ağustos - Ion Ungureanu, Moldovalı oyuncu ve siyasetçi (ö. 2017) 11 Ağustos - Erdoğan Karabelen, Türk basketbolcu ve atlet (ö. 2018) Eylül 7 Eylül Abdou Diouf, Senegal'in 2. Cumhurbaşkanı Pedro Manfredini, Arjantinli milli futbolcu (ö. 2019) 9 Eylül Demir Özlü, Türk yazar Haim Topol, İsrailli tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 2023) 11 Eylül - Arvo Part, Estonyalı klasik müzik bestecisi 24 Eylül - Alfrēds Rubiks, Leton komünist politikacı, Letonya Komünist Partisi eski genel sektereri, Avrupa Parlamentosu milletvekili Ekim 12 Ekim - Luciano Pavarotti, İtalyan tenor (ö. 6 Eylül 2007) 29 Ekim - Füruzan, Türk yazar Kasım 8 Kasım - Alain Delon, Fransız oyuncudur. 11 Kasım - Oliver Batali Albino, Güney Sudanlı politikacı (ö. 2020) 29 Kasım - Thomas Joseph O'brien, Amerikalı Roma Katolik piskopos ve din adamı Aralık 13 Aralık - Türkan Saylan, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Başkanı 21 Aralık - Lorenzo Bandini, İtalyan Formula 1 yarışçısı. (ö. 10 Mayıs 1967 Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Ali Şevki Erek, Türk siyasetçi Hikmet Sami Türk, Türk siyasetçi Giray Alpan, Türk oyuncu (ö. 2002) Yılmaz Önge, Türk akademisyen ve mimar (ö. 1992) Ölümler Nisan 14 Nisan - Amalie Emmy Noether, Alman matematikçi (d. 1882) 24 Aralık - Alban Berg, Avusturyalı besteci (d. 1885) Kaynakça


text: Olaylar 2 Ocak - Soyadı Kanunu yürürlüğe girdi. 6 Şubat - Türkiye'nin katıldığı ilk Kış Olimpiyatları Garmisch-Partenkirchen'de başladı. 7 Mart - Almanya, Versailles Antlaşması'nı ihlal ederek, Rheinland'ı işgal etti. 7 Mayıs - İtalya, Etiyopya'yı işgal etti. 17 Temmuz - Cumhuriyetçi Halk Cephesi koalisyonuna karşı askerlerin ayaklanması ile İspanya İç Savaşı başladı. 20 Temmuz - Türkiye'nin Boğazlar'ı silanlandırmasına olanak tanıyan Montrö Boğazlar Sözleşmesi imzalandı. 1 Ağustos - 1936 Yaz Olimpiyatları Berlin'de başladı. 25 Ekim - Roma-Berlin antlaşması imzalandı. 2 Kasım - BBC, Dünya'nın ilk düzenli TV yayınına başladı. 25 Kasım - Almanya ile Japonya arasında Komünist Enternasyonal'e karşı bir antlaşma imzalandı. 12 Aralık - İngiltere Kralı VIII. Edward, Amerikalı Wallis Warferd Simpson ile evlenebilmek için tahttan çekilmiş ve böylece kendi isteğiyle tahtı bırakan ilk İngiliz hükümdarı olmuştur. 14 Aralık İstanbul Üniversitesi'ne bağlı İktisat Fakültesi kuruldu. Ankara 19 Mayıs Stadyumu açıldı. Tarihi bilinmeyenler Çin Cumhuriyeti'nde Mao Zedong'un başlattığı kırsal hareket Yenan'da tamamlandı. Japonya Çin'i işgal etmeye başladı. Doğumlar Ocak 1 Ocak - Ahmet Suat Özyazıcı, Türk eski futbolcu ve teknik direktör (ö. 2023) Şubat 11 Şubat - Burt Reynolds, Amerikalı oyuncu, yönetmen, yapımcı ve seslendirme sanatçısı (ö. 2018) 18 Şubat - Jozef Vengloš, Çekoslovak futbolcu ve teknik direktör (ö. 2021) 25 Şubat - Peter Hill-Wood, Britanyalı iş insanı ve Premier Lig takımlarından Arsenal'in başkanı Mart 7 Mart - Loren Acton, Amerikalı fizikçi ve astronot Nisan 25 Nisan - Leonel Sánchez, Şilili futbolcu Mayıs 1 Mayıs - Dilbar Abdurahmanonova, Sovyet-Özbek kemancı ve orkestra şefi (ö. 2018) 17 Mayıs - Graham Barnett, İngiliz futbolcu Haziran 3 Haziran - Larry McMurtry, Amerikalı yazar Temmuz 8 Temmuz Tony Warren, İngiliz Tv yapımcısı ve senarist Ralph Strait, Amerikalı televizyon ve sinema oyuncusu (d. 1992) 16 Temmuz - Yasuo Fukuda, Japon siyasetçi 22 Temmuz - Tom Robbins, Amerikalı yazar 25 Temmuz - Glenn Marcus Murcutt - Avustralyalı mimar Ağustos 1 Ağustos - Yves Saint-Laurent, Fransız moda tasarımcısı 21 Ağustos - Wilt Chamberlain, Amerikalı basketbolcu 31 Ağustos - İgor Jukov, Rus piyanist, orkestra şefi ve ses mühendisi (ö. 2018) Eylül 7 Eylül Buddy Holly, Amerikalı şarkıcı ve besteci (ö. 1959) Apostolos Kaklamanis, Yunan PASOK mensubu siyasetçi Abdurrahman Vahid, Endonezya eski devlet başkanı (ö. 2009) 8 Eylül - Indu Jain, Hint medya patronu (ö. 2021) 9 Eylül - David Gold, İngiliz iş adamı ve yönetici (ö. 2023) 13 Eylül - Coral Atkins, İngiliz oyuncu 24 Eylül - Lübka Rondova, Bulgar halk şarkıcısı (ö. 2016) 29 Eylül - Silvio Berlusconi, İtalyan politikacı ve girişimci Ekim 13 Ekim Shirley Bunnie Foy, Amerikalı şarkıcı (ö. 2016) Christine Nöstlinger, Avusturyalı yazar Kasım 5 Kasım - Uwe Seeler, Alman futbolcu (ö. 2022) 8 Kasım - Jane Aamund, Danimarkalı gazeteci ve yazar (ö. 2019) 13 Kasım - Dacia Maraini, İtalyan yazar Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Oğuz Aral, Türk karikatürist (ö. 2004) Oltan Sungurlu, Türk siyasetçi Pekcan Koşar, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 2005) Ölümler Şubat 20 Şubat - Aleksandr Tamanian, Ermeni mimar ve kentbilimci (d. 1878) 27 Şubat - Ivan Pavlov, Rus fizyolog ve Nobel Tıp veya Fizyoloji Ödülü sahibi (d. 1849) Mayıs 14 Mayıs - Edmund Allenby, Britanyalı mareşal (d. 1861) Haziran 11 Haziran - Robert E. Howard, Amerikalı yazar. 18 Haziran - Maksim Gorki, Rus yazar (d. 1868) Temmuz 13 Temmuz - Fatma Aliye Hanım (d. 1862) Ağustos Ekim 26 Ekim - Şükrü Naili Gökberk, Türk Kurtuluş Savaşı komutanlarından (d. 1876) Aralık 19 Aralık - Theodor Wiegand, Alman arkeolog (d. 30 Ekim 1864) 22 Aralık - Nikolay Ostrovski, Sovyet yazar (d. 1904) 27 Aralık - Mehmet Âkif Ersoy, İstiklâl Marşı şairi (d. 1873)


text: Olaylar 5 Şubat - Anayasa'nın 2. Maddesi'nde yapılan değişiklikle, 6 ilke Anayasa metnine girdi: Türkiye Devleti Cumhuriyetçi, Milliyetçi, Halkçı, Devletçi, Laik ve İnkılapçıdır. Resmi Dili Türkçedir. Makam Ankara şehridir. 21 Mart - Dersim İsyanı gerçekleşti. 8 Mayıs - LZ 129 Hindenburg Alman zeplini yanmıştır. 15 Haziran - 3008 sayılı iş kanunu yürürlüğe konulmuştur. 8 Temmuz - Türkiye, Afganistan, İran ve Irak'la Sadabat Paktı'nı imzaladı. 25 Ekim - Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü'nün yerine Celal Bayar'ı başbakan olarak atadı. 16 Kasım - İran ve Irak sınırlarına ulaşacak olan Diyarbakır-Cizre demiryolunun temeli atıldı. Tarihi bilinmeyenler İstanbul / Galata Rıhtımı'nda, Galata Yolcu Salonu inşa edildi. Doğumlar Ocak 4 Ocak - Dyan Cannon, Amerikalı oyuncu 17 Ocak - Alain Badiou, Fransız filozof 30 Ocak - Boris Spassky, Rus satranç büyükustası Şubat 3 Şubat - İrfan Atasoy, Türk oyuncu, yapımcı, senarist ve yönetmen 5 Şubat - Cüneyt Arkın (Fahrettin Cüreklibatır), Türk tıp doktoru, dizi, sinema, tiyatro oyuncusu, senarist, yapımcı ve yönetmen (ö. 2022) 20 Şubat - Ülkü Tamer, Türk şair, oyuncu ve çevirmen (ö. 2018) Mart 6 Mart - Valentina Tereşkova, Rus kozmonot 11 Mart - Aleksandra Zabelina, Sovyet eskrimci 17 Mart - Ramdas Agarwal, Hint siyasetçi (ö. 2017) 23 Mart - İbrahim Ebuleyş, Mısırlı iş insanı (ö. 2017) 30 Mart - Warren Beatty, Amerikalı oyuncu Nisan 1 Nisan - Yılmaz Güney, Türk sinema sanatçısı (ö. 1984) 10 Nisan - Bella Ahmadulina, Tatar ve İtalyan kökenli şair 25 Nisan - Marilyn B. Young, Amerikalı tarihçi ve akademisyen (ö. 2017) 28 Nisan - Saddam Hüseyin, Iraklı siyasetçi (ö. 2006) Mayıs 8 Mayıs - Ahmet Özacar, Türk futbolcu 9 Mayıs - Rafael Moneo, İspanyol bir mimar 13 Mayıs - Roger Zelazny, Polonyalı/Amerikalı bir yazar 23 Mayıs - Jorge Martínez Boero, Arjantinli otomobil yarışçısı (ö. 2004) Haziran 1 Haziran - Morgan Freeman, Amerikalı aktör ve yönetmen 2 Haziran - Sally Kellerman, Amerikalı oyuncu 11 Haziran - Robin Warren, Avustralyalı patolog 27 Haziran - Joseph P. Allen, emekli NASA astronotu Temmuz 12 Temmuz - Bill Cosby, Amerikalı oyuncu 18 Temmuz - Hunter S. Thompson, Amerikalı gazeteci ve yazar (ö. 2005) Ağustos 5 Ağustos - Akın Çakmakçı, Türk bürokrat (ö. 2001) Eylül 7 Eylül - June Harding, Türk oyuncu (ö. 2019) 8 Eylül Barbara Frum, Kanadalı radyo ve televizyon gazetecisi Les Wexner, Amerikalı milyarder iş insanı Ekim 11 Ekim - Bobby Charlton, İngiliz futbolcu Kasım 30 Kasım - Ridley Scott, İngiliz film yönetmeni Aralık 1 Aralık - Willie Evans, Amerikan futbolcu 17 Aralık - John Kennedy Toole, Amerikalı bir yazar 26 Aralık - John Horton Conway, İngiliz matematikçi 31 Aralık - Anthony Hopkins, Galler doğumlu sinema oyuncusu Ölümler 8 Temmuz - Diana Abgar, Ermeni diplomat ve yazar (d. 1859) 11 Ağustos - Edith Wharton, Amerikalı yazar ve moda tasarımcısı (d. 1862) 2 Eylül - Pierre de Coubertin, Fransız Olimpiyat Oyunları kurucusu (d. 1863) 14 Eylül - Tomáš Garrigue Masaryk, Çekoslovakya'nın kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı (d. 1850) 30 Eylül - Miheil Cavahişvili, Gürcü yazar (d. 1880) 30 Ekim - Aleksandr Şotman, Sovyet devlet adamı (d. 1880) 28 Aralık - Maurice Ravel, Fransız besteci (d. 1875) ? - Abdullah Azmi Efendi, Osmanlı Devleti devlet adamı (d. 1868) ? - Kölemen Abdullah Paşa, Osmanlı Devleti harbiye nazırı, müşir (d. 1846) 1937 Nobel ödülünü kazananlar Barış : Edebiyat : Fizik : Kimya : Tıp :


text: 1938 (MCMXXXVIII) cumartesi günü başlayan bir yıldır. Olaylar 14 Ocak Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı kuruluş kanunu kabul edildi. Türkiye-Irak-İran-Afganistan arasında aktedilen Sadabat Paktı, TBMM’de onaylandı. 3 Mart - Suudi Arabistan'da petrol bulundu. 12 Mart - Alman birlikleri Avusturya'ya girdi, ertesi gün Avusturya, Almanya'nın bir parçası olarak ilan edildi (Avusturya'nın ilhakı). 30 Mart - Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Atatürk'ün hastalığına ilişkin ilk resmi bildiriyi yayımladı 28 Mayıs - Alman otomobil üreticisi Volkswagen kuruldu. 29 Eylül - Münih Antlaşması; Almanya, Birleşik Krallık, Fransa ve İtalya liderleri Çekoslovakya'da Sudetenland'ın Almanya ile birleşmesini, ancak Çek sınırının daha fazla aşılmamasını istediler. 10 Ekim - Almanya, Sudetenland'ı işgal etti. 10 Kasım Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatı Kristal Gece: Berlin'de 7 bin Yahudi dükkânı yağmalandı, yüzlerce sinagog ateşe verildi, çok sayıda Yahudi öldürüldü. 11 Kasım - Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatıyla boşalan cumhurbaşkanlığına İsmet İnönü seçildi. 23 Kasım - Adolf Hitler 5.000 markın üzerinde malı olan Yahudilere yüzde 20 oranında vergi koydu. 26 Aralık - Cumhuriyet Halk Partisi'nin olağanüstü kurultayında Atatürk partinin 'kurucusu ve ebedî lideri', İnönü ise 'millî şef' ilan edildi. Tarihi bilinmeyenler Bahriye Olayı gerçekleşti. Kemal Tahir ve Nâzım Hikmet yargılandı. Polis Koleji kuruldu. Dersim İsyanı gerçekleşti. Doğumlar Ocak 25 Ocak - Etta James, Amerikalı blues, soul, R&B, Rock&Roll, gospel ve caz şarkıcısı (ö. 2012) 30 Ocak - İslam Kerimov, 1990 yılından ölümüne dek Özbekistan devlet başkanı (ö. 2016) Şubat 16 Şubat - Claude Jorda, Fransız hâkim Mart 3 Mart - Bruno Bozzetto, İtalyan çizgi film animatörü 24 Mart - Jean-Pierre Coffe, Fransız eleştirmen (ö. 2016) Nisan 8 Nisan - Kofi Annan, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri 20 Nisan - Andrew Vicari, Galli ressam Mayıs 12 Mayıs - Fikri Sönmez, Türk aktivist, belediye başkanı Temmuz 3 Temmuz - Bolo Yeung, Çinli aktör 20 Temmuz - Deniz Baykal, Türk avukat ve siyasetçi 20 Temmuz - Natalie Wood, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1981) 24 Temmuz - José Altafini, İtalyan futbolcu Ağustos 25 Ağustos David Canary, Amerikalı oyuncu (ö. 2015) Frederick Forsyth, İngiliz yazar 27 Ağustos - Tanju Okan, Türk şarkıcı, müzisyen ve sinema oyuncusu (ö. 1996) Eylül 8 Eylül - Wibke Bruhns, Alman televizyon sunucusu (ö. 2019) 17 Eylül - H. H. ter Balkt, Hollandalı şair (ö. 2015) Ekim 1 Ekim - Tunç Başaran, Türk yönetmen Kasım 10 Kasım - Ogün Altıparmak, Türk eski millî futbolcu, spor yazarı ve menajer Aralık 5 Aralık - Heidi Schmid, Alman eskrimci Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Yıldırım Gürses, Türk sanatçı, besteci ve yorumcu (ö. 2000) Farid Farjad, Fars keman virtüözü Lale Belkıs, Türk oyuncu, şarkıcı ve manken Neşet Ertaş, Türk halk ozanı Derviş Eroğlu, Kıbrıs Türkü siyasetçi, KKTC'nin üçüncü cumhurbaşkanı Halit Akçatepe, Türk sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2017) Ölümler Mart - Albert Aublet, Fransız sanatçı ve ressam (d. 1851) 1 Ağustos - Andrey Bubnov, Ekim Devrimi önderlerinden Bolşevik devrimci, Sol Muhalefet üyesi (d. 1883) 10 Kasım - Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı (d. 1881) 28 Kasım - William McDougall, İngiliz psikolog (d. 1871) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler İşenalı Arabayev, Türkolog, dil bilimci, Kırgız dil biliminin kurucusu (d. 1882)


text: Olaylar Ocak 1 Ocak - Sidney, Avustralya'da sıcaklık 45 °C'yi buldu; şehirde bu bir rekor. 22 Ocak - Columbia Üniversitesi'nden bir grup bilim insanı uranyum atomunu parçalamayı başardı. 24 Ocak – Şili’de 8.3 büyüklüğündeki depremde 28 bin kişi öldü. Şubat Mart 15 Mart - Alman taburları Çekoslovakya'ya doğru yola çıktı. Amaçları, bir Alman denetiminde Moravya ve Bohem Kurtarılmış Bölgesi kurmaktı. 18 Mart - Stalin, Hitler'e karşı Birleşik Krallık'tan resmen koalisyon isteğinde bulundu; ancak önerisi Chamberlain tarafından geri çevrildi. 31 Mart - Atatürk'ün naaşı, Ankara Etnografya müzesinde 4 ay katafalkta kaldıktan sonra lahite konuldu (indirildi). Nisan 1 Nisan - İspanya İç Savaşı, milliyetçi güçlerin zaferiyle sona erdi. 7 Nisan - İtalyan taburları Arnavutluk'u işgal etti. Mayıs 8 Mayıs - Türkiye ile Almanya arasında bir ticaret antlaşması imzalandı. 12 Mayıs - Türkiye ile Birleşik Krallık Akdeniz bölgesindeki bir savaş veya çatışma olasılığına karşı, karşılıklı yardım ve dostluk deklarasyonu imzaladı. Haziran 23 Haziran - Türkiye ile Fransa saldırmazlık antlaşması imzaladı; Fransa Hatay'ın Türkiye'ye verilmesini kabul etti. 29 Haziran - Hatay Devleti Meclisi, oybirliğiyle Türkiye'ye katılma kararı aldı. Temmuz 5 Temmuz - Hatay Devleti, Türkiye devleti'ne bağlandı. Ağustos 23 Ağustos - Almanya ve Sovyetler Birliği, Moskova'da bir tarafsızlık anlaşması imzaladı. Bu gizli anlaşma, Doğu Avrupa'nın tamamen Almanya ve yandaşlarının çıkarlarına göre bölünmesine yönelik idi. 26 Ağustos - Hitler bir açıklama ile Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Danimarka ve İsviçre'ye Almanlar tarafından asla zarar verilmeyeceğini belirtti. 31 Ağustos Almanya’da yaptırılan Batıray denizaltısı denize indirildi. Alman Schutzstaffel taburları Polonya askerleri kılığında Gliewitz yakınlarındaki bir radyo istasyonuna sahte bir baskın yaptı. Amaçları Polonya askerinin saldırgan olduğunu göstererek diğer ulusların da desteğini almak ve bu sayede eli kulağında olan Polonya Seferi'ni haklı çıkarmak. Eylül 3 Eylül - Sonlanacağı 1945 yılına kadar çok sayıda insanın hayatına mâl olacak II. Dünya Savaşı resmen başladı. Birleşik Krallık ve Fransa, Almanya'ya savaş ilan etti. Bu iki devleti sırasıyla Hindistan, Avustralya, Güney Afrika ve Yeni Zelanda takip etti. Ancak bu savaş ilanları yine de Almanya'nın Polonya'yı işgal etmesini engelleyemedi. Bu sebeple bu milletlerin Almanya'ya karşı açtığı savaş Fransızlar tarafından "drole de guerre" (Yapmacık Savaş) olarak isimlendirilmektedir. 27 Eylül - Batıdan Almanlar ve doğudan Sovyetler tarafından işgal edilen Polonya, Varşova'nın düşüşüyle birlikte bu devletler tarafından her biri bir millete ait olacak şekilde iki parçaya bölündü. Ekim 6 Ekim - Son Polonya taburları da Nazi Almanyası'na teslim oldu. Polonya'nın kayıpları: 700.000 esir (Almanlar tarafından), 200.000 esir (Ruslar tarafından); sayısı belli olmayan ancak 1,5-2 milyon civarı olduğu tahmin edilen ölü, yaklaşık 120.000 Polonya askeri de savaş alanından kaçarak dağıldı. Almanların Polonya kaybı yaklaşık 10.000 asker iken Rusların yalnızca birkaç yüz kişi olarak kayıtlara geçmiştir. 19 Ekim - 15 yıl sürecek İngiliz-Fransız-Türk Karşılıklı Yardım ve İttifak Antlaşması Ankara'da imzalandı. Kasım 8 Kasım - Adolf Hitler'e ilk defa suikast girişiminde bulunuldu. Münih'te bir biraevinde (Bürgerbräukeller) konuşma yapacağı yere bir marangoz olan George Elser tarafından bomba yerleştirildi. Hitler bombanın patlamasından 13 dakika önce olay mahallini terk ettiği için yara almadan kurtuldu. 20 Kasım - BBC, Türkçe dahil 46 dilde radyo yayınlarına Denizaşırı Yayınlar Servisi adıyla başladı. 30 Kasım - Sovyetler Finlandiya'yla savaşıyor ama işgal etmedi. Hemen arkasından Danimarka, İsveç ve Norveç bu konudaki tarafsızlıklarını ilan ettiler. Aralık 15 Aralık - Rüzgâr Gibi Geçti filmi gösterime girdi 27 Aralık - Erzincan'da meydana gelen 8 şiddetindeki depremde, Erzincan şehri haritadan tamamen silindi. Sarsıntının ardından, yaklaşık 33 bin kişi yaşamını yitirdi;100 binden fazla insan da evsiz kaldı. Tarihi bilinmeyenler Ocak - Adolf Hitler, Reichstag konuşmasında, Avrupa'da bir savaşa gidildiğinde mutlak suretle "Tüm Yahudi kökenlilerin ortadan kaldırılabileceğini (Auswanderung oder Evakuierung)" ilk defa dile getirdi ve Alman toplumundan destek aldı. Şubat - Japon ordusu Hainan Adası'nı işgal etti. Doğumlar Ocak 6 Ocak Valeri Lobanovski, Ukraynalı futbolcu (ö. 2002) Murray Rose, Avustralyalı yüzücü (ö. 2012) 9 Ocak - Susannah York, İngiliz oyuncu (ö. 2011) 22 Ocak - Alfredo Palacio, 22. Ekvador başbakanı Şubat 25 Şubat - Oscar Fritschi, İsviçreli siyasetçi ve diplomat (ö. 2016) 28 Şubat - Daniel C. Tsui, Amerikalı fizikçi Mart 3 Mart - Hussaini Abdullahi, Nijeryalı üst düzey rütbeli eski asker ve siyasetçi (ö. 2019) 17 Mart - Flo Steinberg, Amerikalı kadın çizgi romancı ve yayımcı. 26 Mart - Étienne Draber, Fransız oyuncu (ö. 2021) 27 Mart - Kartal Tibet, Türk sinema oyuncusu ve yönetmen (ö. 2021) Nisan 1 Nisan - Alice MacGraw, Amerikalı manken ve sinema oyuncusudur. 16 Nisan - Dusty Springfield, İngiliz pop müzik şarkıcısı (ö. 1999). Mayıs 18 Mayıs - Peter Grünberg, Nobel Fizik Ödülü sahibi Alman fizikçi Haziran 25 Haziran - Süha Göney, Türk Coğrafyacı Temmuz 7 Temmuz - Robert Nixon, İngiliz çizer (ö. 2002) 10 Temmuz - Ahmet Taner Kışlalı, eski Türk Kültür Bakanı, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi (ö. 1999) Ağustos 9 Ağustos - Romano Prodi, İtalyan siyasetçi 20 Ağustos - Javier Usabiaga Arroyo, Meksikalı iş insanı ve siyasetçi Eylül 8 Eylül - José Murilo de Carvalho, Brezilyalı tarihçi, akademisyen, yazar ve eğitimci 9 Eylül Alexandre Benmakhlouf, Fransız hukukçu Sharon Ambrose, Amerikalı siyasetçi (ö. 2017) Froilan Tenorio, Amerikalı siyasetçi ve bürokrat Ekim 8 Ekim - Paul Hogan, Avustralyalı aktör 23 Ekim - Stanley Anderson, Amerikalı oyuncu (ö. 2018) Kasım 18 Kasım - Margaret Atwood, Kanadalı yazar 26 Kasım - Tina Turner, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu (ö. 2023) 29 Kasım - Concha Velasco, İspanyol oyuncu Aralık Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Atacan Arseven, Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu. Ekrem Pakdemirli, Türk siyasetçi Mehmet Konuralp, Sinan Ödülü sahibi Türk mimar. Ölümler Ocak 28 Ocak - William Butler Yeats, İrlandalı şair, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1865) Şubat 5 Şubat - Gheorghe Țițeica, Rumen matematikçi (d. 1873) 12 Şubat - Søren Sørensen, Danimarkalı biyokimyacı (d. 1868) Mart Bilinen bir ölüm yok Nisan Mayıs 18 Mayıs - Gevrakizade Hacı Vehbi Efendi Konya belediye başkanı. Haziran Bilinen bir ölüm yok Temmuz 7 Temmuz - Axel Hägerström, İsveçli filozof (d. 1868) Ağustos Bilinen bir ölüm yok Eylül 23 Eylül - Sigmund Freud, Avusturyalı nörolog (d. 1856) Ekim Bilinen bir ölüm yok Kasım Bilinen bir ölüm yok Aralık Bilinen bir ölüm yok Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Ali Galip Pasiner, Korgeneral, Türk asker. (d. 1868) Seyit Onbaşı - Türk asker (d. 1889) 1939 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Kimya – Tıp – Edebiyat – Barış – yok


text: Olaylar 1-7 Ocak - Sovyetler Birliği ile Finlandiya arasında Ratte Yolu Muharebesi gerçekleşti. 13 Mayıs - Winston Churchill başbakan olarak ilk konuşmasını yaptı. 15 Mayıs - ABD'nin Kaliforniya eyaletinde ilk McDonald's restoranı hizmete girdi. 14 Haziran - Alman ordusu Paris'e girdi. 9 Eylül - Macar ordusu 87 Roman'ı ve 6 Yahudiyi öldürmüştür. Bu olay daha sonra da Treznea Katliamı olarak anılmıştır. 28 Ekim - İtalya Yunanistan'a saldırdı. Doğumlar Ocak 4 Ocak – Gao Xingjian, Çin doğumlu yazar, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi 19 Ocak : Mike Reid, İngiliz sinema oyuncusu (ö. 2007) Güngör Mengi, Türk gazeteci (ö. 2023) 22 Ocak – John Hurt, İngiliz sinema oyuncusu (ö. 2017) 27 Ocak : Ahmet Kurtcebe Alptemoçin, eski Bursa milletvekili, bakan, iş insanı. James Cromwell, Amerikalı sinema oyuncusu 28 Ocak – Carlos Slim, Meksikalı iş insanı 29 Ocak – Katharine Ross, Amerikalı sinema oyuncusu Şubat 15 Şubat - İsmail Cem, Türk politikacı ve gazeteci 19 Şubat - Saparmurat Türkmenbaşı, Türkmenistanın ilk cumhurbaşkanı Mart 2 Mart - Aydın Ilgaz, Türk yazar ve yayıncı, Rıfat Ilgaz'ın oğlu. 26 Mart - James Caan, Amerikalı oyuncu 26 Mart - Nancy Pelosi, Amerikalı politikacı Nisan 25 Nisan - Al Pacino, Amerikalı Aktör,Yapımcı,Yönetmen,Senarist Mayıs 12 Mayıs - Abbas Abdulla, Azeri şair (ö. 2019) 20 Mayıs Ahmedrıza Ahmedi, İranlı şair ve senarist (ö. 2023) Rasim Özdenören, Türk öykü ve deneme yazarı (ö. 2022) Haziran 15 Haziran - Zübeyde Servet, Mısırlı oyuncu (ö. 2016) 22 Haziran - Abbas Kiyarüstemi, İranlı yönetmen 28 Haziran - Muhammed Yunus, Nobel Barış Ödülü sahibi Bangladeşli bankacı Temmuz 1 Temmuz - Cahit Zarifoğlu, Türk şair, yazar, fikir adamı. 6 Temmuz - Nursultan Nazarbayev, Kazak politikacı, cumhurbaşkanı. 15 Temmuz - Robert Winston, İngiliz politikacı, bilim insanı. Ağustos 7 Ağustos - Thomas Barlow, Amerikalı siyasetçi (ö. 2017) 27 Ağustos - Amalia Fuentes, Filipinli oyuncu (ö. 2019) Eylül 3 Eylül - Eduardo Galeano, Uruguaylı gazeteci 7 Eylül Dario Argento, İtalyan film yönetmeni, yapımcı ve senarist Erkut Taçkın, Türk müzisyen (ö. 2020) 9 Eylül - Cihangir Gaffari, İranlı aktör 11 Eylül - Brian De Palma, Amerikalı film yönetmeni Ekim 9 Ekim - John Lennon, The Beatles grubunun kurucusu, yazar, eylem adamı (ö. 1980) 19 Ekim - Michael Gambon, İrlanda doğumlu sinema ve tiyatro oyuncusu. 23 Ekim - Pelé, Brezilyalı futbolcu Kasım 6 Kasım - Clara Janés, İspanyol şair, yazar ve çevirmen 27 Kasım - Bruce Lee, Uzak Doğu dövüş sanatları ustası ve oyuncu (ö. 20 Temmuz 1973) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Aşık Hüdai, (asıl adı Sabri Orak), halk şairi (ö. 2001) Mehmet Kuşman - dünyada Urartuca yazıp okuyan 12 kişiden biri Ölümler Ocak 21 Ocak - Einar Benediktsson, İzlandalı şair ve avukat Mart 16 Mart - Selma Lagerlöf, Alman yazar (d. 20 Kasım 1858) 22 Mart - İsmail Saip Sencer, Türk kütüphaneci (d. 31 Ocak 1873) Mayıs 7 Mayıs - Louis Allyn, Amerikalı kimyager (d. 1874) 14 Mayıs - Emma Goldman, anarko-komünist yazar (d. 1869) Haziran 29 Haziran - Paul Klee, Alman kökenli İsviçreli ressam Ağustos 21 Ağustos - Lev Troçki (d. 1879) Kasım 11 Kasım - Muhittin Akyüz, Türk asker, diplomat, siyasetçi (d. 1870) Aralık 21 Aralık - F. Scott Fitzgerald, İrlanda asıllı Amerikalı yazar. 1940 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – yok Kimya – yok Tıp – yok Edebiyat – yok Barış – yok


text: Olaylar 6 Nisan – Alman orduları, Yugoslavya ve Yunanistan'a saldırdılar. 10 Nisan – Zagreb'de Hırvatistan Bağımsız Devleti'nin kuruluşu îlân edildi. Ante Paveliç önderliğindeki Ustaşa rejimi Ortodoks Sırplara karşı soykırım kampanyası başlattı. 20 Mayıs - Alman paraşütçüleri Girit adasına inerek, Girit Savaşı'nı başlattı. 22 Haziran - Alman birlikleri SSCB sınırlarını geçerek Barbarossa Harekatı'na başladı. 23 Haziran - Refah şilebi Mersin'den İskenderiye'ye giderken bir denizaltı tarafından Mersin açıklarında batırıldı. 16 Ekim - Barbarossa Harekatı'nda Alman birlikleri, Moskova'nın 96 km yakınına kadar ilerlediler. 7 Aralık - Japon donanması, Amerika Birleşik Devletleri'ne ait Pearl Harbor'u bombaladı. 8 Aralık - Amerika Birleşik Devletleri, Japonya'ya savaş ilan etti. 12 Aralık - II. Dünya Savaşı'nda Birleşik Krallık; Bulgaristan, Macaristan ve Romanya'ya, Amerika Birleşik Devletleri ve Hindistan ise Japonya'ya savaş ilan etti. 19 Aralık - Japonlar, Hong Kong'a girdi. Doğumlar Ocak 1 Ocak - İbrahim Fırtına, Türk Hava Kuvvetleri 20. Komutanı 13 Ocak - Pasqual Maragall i Mira, İspanyol (Katalan) politikacı 18 Ocak - Denise Bombardier, Kanadalı gazeteci, yazar ve sunucu (ö. 2023) Şubat 16 Şubat - Kim Jong-il, Kuzey Kore'nin eski ulusal lideri (ö. 2011) Mart 15 Mart - Tomris Uyar, Türk öykü yazarı ve çevirmen (ö. 4 Temmuz 2003) 26 Mart - Richard Dawkins, İngiliz yazar, evrim kuramcısı Nisan 13 Nisan - Curt Witlin, İsviçreli dilbilimci ve yazar. 14 Nisan - Julie Christie, Akademi ödülü sahibi İngiliz aktris. 27 Nisan - Muhammed Fethullah Gülen Mayıs 1 Mayıs - Nurhan Damcıoğlu, Türk kantocu 24 Mayıs - Bob Dylan, pop şarkıcı Haziran 12 Haziran - Chick Corea, (Armando Anthony Corea) İspanyol kökenli Amerikalı caz piyanisti-besteci 17 Haziran - Şener Eruygur, 42. Jandarma Genel Komutanı (ö. 2023) 29 Haziran - Jacques Toubon, Fransız siyasetçi Temmuz 11 Temmuz - Anne-Marie Nielsen, Danimarkalı hentbolcu ve hentbol antrenörü 18 Temmuz - Bedrettin Dalan, Türk mühendis, siyasetçi. Ağustos 15 Ağustos - Ahmet Fahri Özok - Türk akademisyen 20 Ağustos - Slobodan Miloseviç, eski Yugoslavya devlet başkanı. (ö. 2006) Eylül 7 Eylül - György Mezey, Macar teknik direktör 8 Eylül - Bernie Sanders, Amerikalı senatör 9 Eylül - Dennis Ritchie, Amerikalı bilgisayar mühendisi (ö. 2011) 13 Eylül - Ahmet Necdet Sezer, Türkiye'nin 10. Cumhurbaşkanı Ekim 4 Ekim - Anne Rice, Amerikalı yazar. 13 Ekim - Emre Kongar, Türk toplum bilimci. Kasım 7 Kasım - Madeline Gins, Amerikalı ressam, mimar ve şair (ö. 2014) 14 Kasım - Margaret Wall, Britanyalı kadın siyasetçi ve sendikacı 21 Kasım - İdil Biret, Türk piyanist Aralık 26 Aralık - Şener Şen, Türk sinema oyuncusu 31 Aralık - Alex Ferguson, İskoç Teknik Direktör Man.Utd teknik direktörü (umuTorres) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Hale Akınlı, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı. Ölümler 23 Şubat - Miralay Sadık Bey, Türk asker ve siyaset adamı (d. 1860) 8 Mart - Sherwood Anderson, Amerikalı yazar (d. 1876) 4 Nisan - Emine Nazikeda, VI. Mehmed'in eşi ve Baş Kadınefendi (d. 9 Ekim 1866) 25 Nisan - Salih Bozok, Mustafa Kemal Atatürk'ün yaveri (d.1881) 18 Mayıs - Werner Sombart, Alman iktisatçı ve sosyolog (d. 1863) 24 Temmuz - Afife Jale, ilk Türk kadın tiyatro oyucusu (d. 1902) 16 Ekim - Gabriele Reuter, Alman kadın edebiyatçı (d. 1859) 1941 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – yok Kimya – yok Tıp – yok Edebiyat – yok Barış – yok


text: 1942 (MCMXLII) perşembe günü başlayan bir yıldır. Olaylar 24 Şubat - ABD'nin Los Angeles kentinde Japonlar tarafından hava taarruzu gerçekleştirildiği zannedilerek taarruz alarmı verildi. Gece boyunca kent seması projektörlerle aydınlatılarak uçaksavar atışı yapıldı, çıkan panik yüzünden 5 kişi öldü. 14 Temmuz - Atılay faciası. Atılay denizaltısı eğitim dalışı yaptı, bir daha su yüzüne çıkmadı. 37 subay ve er öldü. 9 Ağustos - Kuşatma altındaki Leningrad'da Shostokovich'in Leningrad Senfonisi seslendirildi. 23 Ağustos - Stalingrad Muharebesi başladı. 11 Kasım - Varlık Vergisi çıkarıldı. Doğumlar Ocak 8 Ocak - Stephen Hawking, İngiliz fizikçi ve evrenbilimci (ö. 2018) 17 Ocak - Muhammed Ali, Amerikalı boksör (ö. 2016) 25 Ocak - Eusébio da Silva Ferreira, Portekizli futbolcu (ö. 2014) Şubat 22 Şubat - Paulo Henrique Amorim, Brezilyalı gazeteci (ö. 2019) Mart 2 Mart - Lou Reed - Amerikalı rock and roll şarkıcısı ve güftecisi (ö. 2013) 13 Mart - Scatman John, Amerikalı sanatçı (ö. 1999) 14 Mart - Emin Çölaşan, Türk gazeteci 15 Mart - Molly Peters, İngiliz oyuncu (ö. 2017) 25 Mart - Aretha Franklin, Amerikalı şarkıcı ve müzisyen (ö. 2018) Nisan 1 Nisan - Savaş Dinçel, Türk tiyatro sanatçısı, karikatürist, sinema oyuncusu ve yönetmeni (ö. 2007) 5 Nisan - Pascal Couchepin, İsviçreli politikacı 13 Nisan - Ataol Behramoğlu, şair, yazar, çevirmen, edebiyatçı 17 Nisan - David Bradley, İngiliz oyuncu 26 Nisan - Manfred Korfmann, Alman arkeolog (ö. 2005) Mayıs 2 Mayıs - Ömür Göksel, Türk pop müziği ses sanatçısı 28 Mayıs - Mehmet Ulay, Türk oyuncu.(ö. 2023) Haziran 17 Haziran- Doğu Perinçek, İşçi Partisi (Türkiye) Genel Başkanı, yazar 26 Haziran - Candan Tarhan, Türk futbolcu ve teknik adam (ö. 1989) 30 Haziran - Şener Kökkaya, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, sahne amiri, yönetmen Temmuz 2 Temmuz - Ahmet Türk, Demokratik Toplum Partisi eski genel başkanı Türk siyasetçi 10 Temmuz - Ronnie James Dio, Amerikalı şarkıcı, söz yazarı 13 Temmuz - Harrison Ford, Amerikalı aktör Ağustos 2 Ağustos - Isabel Allende, Şilili yazar 7 Ağustos - Tobin Bell, Amerikalı oyuncu 19 Ağustos - Jorgelina Aranda, Arjantinli oyuncu, model ve şarkıcı (ö. 2015) 20 Ağustos - Kuzey Vargın, Türk oyuncu (ö. 2017) Eylül 6 Eylül - Türker Arslan, Türk avukat ve eski TFF tahkim kurulu başkanı 8 Eylül Judith Hann, İngiliz televizyon sunucusu Želimir Žilnik, Alman senalist ve yapımcı 9 Eylül Ataman Yalgın, Türk büyükelçi (ö. 2021) Ted Herold, Alman rock and roll şarkıcısı ve aktör (ö. 2021) Ekim 6 Ekim - Britt Ekland, İsveçli film oyuncusu Kasım 2 Kasım - Shere Hite, Amerikalı seksolog 15 Kasım - Daniel Barenboim, Arjantin asıllı İsrailli orkestra şefi ve piyanisti 17 Kasım - Martin Scorsese, Amerikalı yönetmen 27 Kasım - Jimi Hendrix, Amerikalı gitarist, şarkıcı, söz yazarı, kültürel ikon Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Ömer Barutçu, Türk politikacı Cengiz Tuncer, Türk politikacı Ayvaz Gökdemir, Türk siyasetçi Ertan Saruhan, Türk öğretmen ve THKP-C'li eylemci (ö. 1972) Harun Karadeniz, 68 kuşağı öğrenci liderlerinden (ö. 1975) Ölümler 2 Ocak Fikret Şadi Karagözoğlu, tiyatro sanatçısı (d. 1890) Emin Belli, Türk tiyatro sanatçısı 25 Ocak - Ahatanhel Krımski, Ukraynalı bilim insanı ve akademisyen (d. 1871) 23 Şubat- Stefan Zweig, Avusturyalı romancı (d. 1881) 27 Mayıs - Muhammed Hamdi Yazır, Müfessir (d. 1878) 29 Mayıs - John Blyth Barrymore, Amerikalı aktör (d. 1882) 4 Haziran - Reinhard Heydrich, Alman asker ve siyasetçi (d. 1904) 8 Temmuz - Refik Saydam, Türk hekim, siyasetçi, Türkiye'nin 4. başbakanı (d. 1881) 23 Temmuz - Adam Czerniaków, Polonyalı mühendis ve senatör (d. 1880) 9 Eylül - Tuğbay Şevki Savaşçı, Türk İstiklâl Savaşı gazisi (d. 1878) 21 Ekim - Mustafa Durak Sakarya, Türk siyasetçi (d. 1876) Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Hüseyin Suat Yalçın, Türk yazar ve şair (d. 1867) 1942 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – yok Kimya – yok Tıp – yok Edebiyat – yok Barış – yok


text: Olaylar 16 Ocak - Irak, Mihver devletlerine savaş ilan etti. 2 Şubat - Stalingrad Muharebesi Alman 6. ordusunun teslim olmasıyla sona erdi. 13 Mayıs - Kuzey Afrika'daki Alman ve İtalyan birlikleri teslim oldu. 19 Temmuz - II. Dünya Savaşı sırasında Adolf Hitler, Benito Mussolini liderliğindeki İtalyan Heyeti ile Feltre görüşmesini gerçekleştirdi. 3 Eylül - Müttefik kuvvetler Salerno üzerinden İtalya anakarasına girdiler. 8 Eylül - İtalya müttefiklere teslim oldu. 12 Aralık - Erwin Rommel Batı Avrupa’daki Alman birliklerinin komutanlığına atandı. Doğumlar Ocak 1 Ocak - Uğur Dündar, Usta gazeteci. 2 Ocak - Barış Manço, Türk besteci, şarkı sözü yazarı, gezgin ve TV programı yapımcısıdır (ö. 1999) 11 Ocak - Oscar Bronner, gazete sahibi ve ressam. 23 Ocak - Özhan Canaydın (ö. 2010) Şubat 5 Şubat - Mevlüde Genç, Türk-Alman aktivist ve barış elçisi (ö. 2022) 22 Şubat : Terry Eagleton, İngiliz edebiyat kuramcısı Horst Köhler, Alman ekonomist, politikacı. Eski IMF başkanı, Almanya devlet başkanı. 25 Şubat - George Harrison, Efsanevi The Beatles grubunun gitaristi. (ö. 2001) Mart 10 Mart - Fikret Ünlü, Türk siyasetçi. 13 Mart - Şevket Altuğ, Türk oyuncu. Nisan 13 Nisan - Doreen Tracey, İngiliz-Amerikalı oyuncu ve sanatçı 18 Nisan - Zeki Alasya, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu yönetmen Mayıs 28 Mayıs - David Waltz, yapay zekâ alanına katkı yapmış Amerikalı bilgisayar bilimcisi (ö. 2012) Haziran 8 Haziran - Şahan Arzruni, Türkiye Ermenisi klasik piyanist ve besteci 30 Haziran - Florence Ballard, Amerikalı şarkıcı (The Supremes) (ö. 1999) 30 Haziran - Bernard Kessedjian, Fransız diplomat (ö. 2007) Temmuz 14 Temmuz - Rohana Wijeweera, Sri Lankalı siyasetçi (ö. 1989) Ağustos 4 Ağustos - Vicente Alberto Álvarez Areces, İspanyol politikacı 30 Ağustos - Maria Baxa, sinema oyuncusu (ö. 2019) Eylül 6 Eylül - Roger Waters, müzisyen (Pink Floyd kurucu üyesi) 7 Eylül Lena Valaitis, Alman şarkıcı David Dein, İngiliz spor adamı 9 Eylül Başar Sabuncu, Türk oyuncu, senaryo yazarı ve yönetmen (ö. 2015) Frank Clark, İngiliz futbolcu ve teknik direktör Hélène Vincent, Fransız oyuncu ve tiyatro yönetmeni Art LaFleur, Amerikalı oyuncu (ö. 2021) Madeline Kripke, dünyanın en büyük sözlük koleksiyonlarından birine sahip kitap koleksiyoncusu (ö. 2020) 16 Eylül - Anne-Marie Minvielle, Fransız gazeteci (ö. 2019) Ekim 29 Ekim - Müjdat Gezen, tiyatrocu, sinema ve dizi oyuncusu, şair, eğitmen Kasım 5 Kasım - Sam Shepard, Amerikalı oyun yazarı, yazar,aktör. 13 Kasım - Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu 18 Kasım- Zühtü Bayar, Türk şair ve yazar Aralık 11 Aralık John Ayldon, İngiliz opera şarkıcısı (ö. 2013) John Denver, Amerikalı şarkıcı (ö. 1997) John Forbes Kerry, Amerikalı siyasetçi 23 Aralık - Gianni Ambrosio, İtalyan piskopos Doğduğu tarih bilinmeyenler David Denby, Amerikalı sinema eleştirmeni, gazeteci ve yazar Şahin Özyüksel, Türk heykeltıraş ve akademisyen (ö. 2011) Cihat Aral, Türk ressam, profesör Ölümler Ocak 7 Ocak - Nicola Tesla, Sırp asıllı fizikçi, mucit, makine mühendisi ve elektrik mühendisi (d. 1856). 11 Ocak - Agustín Pedro Justo, Arjantin'in devlet başkanlarından (d. 1876) Şubat 13 Şubat - Neyyire Neyir (gerçek adı Münire Eyüp Ertuğrul), Türk tiyatro ve sinema oyuncusu. (d. 1902) Mart 28 Mart - Sergey Rahmaninov, Rus besteci (d. 1873) Nisan 17 Nisan - Al Bowlly, şarkıcı, Jaz gitaristi, kompozitör (d. 1898) Mayıs 16 Mayıs - James Ewing, Amerikalı patolog (d. 1885) Temmuz Jean Moulin, Fransız Direnişi'nin lideri (d. 1899) Ağustos 21 Ağustos - Henrik Pontoppidan, Danimarkalı yazar (d. 1857) Kasım 5 Kasım - Frank Campeau, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1864) 27 Kasım - Abdülhakim Arvâsi Aralık 13 Aralık - İvan Kliun, Rus ressam (d. 1873) 14 Aralık - Osman Nuri Özgen, Lazistan mebusu 1920 21 Aralık - Mahmut Esat Bozkurt Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Sadri Ertem Türk yazar. Öykü ve romanlarıyla tanınır. (d. 1900) 1943 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Otto Stern Kimya – George de Hevesy Fizyoloji veya Tıp – Carl Peter Henrik Dam, Edward Adelbert Doisy Edebiyat – yok Barış – yok


text: Olaylar 27 Ocak - Leningrad Kuşatması sona erdi. 1 Şubat - Bolu-Gerede depremi: Gerede, Bolu ve Çankırı'daki depremlerde 4.611 kişi öldü. 18 Mayıs - Kırım Tatarlarının katliamı. Kırım'dan Orta Asya ve Sibirya'ya sürülmesi. 29 Mayıs - Sürgün Kırım Tatarlarının Özbekistan'a geliş tarihi. 4 Haziran - Müttefik kuvvetleri Roma'ya girdi. 6 Haziran - D Günü: 150,000 müttefik askeri Normandiya kıyılarına çıkarma yaptı. Alman savunma hattı olan Atlantik Duvarı çöktü. 20 Temmuz Kırım'dan sürgün edilmesi unutulan Arabat köyündeki bütün Kırım Tatarlarının eski bir geminin içine doldurulup, denizin en derin yerine gelindiğinde ambar kapaklarının açılıp geminin batırılarak Kırım Tatarlarının katliama uğratılması. Adolf Hitler'e yönelik başarısız bir suikast girişimi gerçekleşti. 30 Temmuz - Kırım ÖSSC'nin lağvedilerek Rusya Federasyonu SSC'ne bağlı bir bölge statüsüne getirilmesi. 12 Ağustos - SSCB Devlet Güvenlik Komitesi tarafından, Kırım'dan sürgün edilenlerin yerine Rusya ve Ukrayna'dan kolhoz işçilerinin getirilerek yerleştirilmesinin kabul edilmesi. 24 Ağustos - Müttefik kuvvetler Paris'e girdi. 14 Kasım - Ahıska Türklerinin topyekûn sürgün edilmesi. 14 Aralık - Kırım'daki Türkçe yer adlarının Rusça isimlerle değiştirilmesi. 16 Aralık Ardenler Taarruzu başladı. Doğumlar Ocak 1 Ocak - Ömer el-Beşir, Sudan'ın 7. devlet başkanı 14 Ocak - Jan Aas, Norveçli eski futbolcu ve çalıştırıcı (ö. 2016) 17 Ocak - Françoise Madeleine Hardy, Fransız şarkıcıdır. Şubat 3 Şubat - Fethi Heper, Eskişehirspor'un gol kralı futbolcusu, maliye profesörü 15 Şubat - Cevher Dudayev, Çeçen asker ve siyasetçi Mart 12 Mart - Nursu Marmara, klinik psikolog 13 Mart - Yves Afonso, Fransız oyuncu 15 Mart - Nebahat Çehre, Türk Oyuncu 27 Mart - Yusuf Küpeli, Türk siyasetçi ve THKP-C kurucularından Nisan 7 Nisan - Gerhard Schröder, Alman politikacı 16 Nisan - Elmar Wepper, Alman oyuncu Mayıs 5 Mayıs - Christian de Portzamparc, Fransız mimar 27 Mayıs - Alain Souchon, Fransız şarkıcı-şarkı yazarı Haziran 22 Haziran - Gérard Mourou, Fransız fizikçi ve akademisyen 28 Haziran - Sohrab Şahit Sales, İranlı yönetmen (ö. 1998) 29 Haziran - Gary Busey, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu Temmuz 25 Temmuz - Valerie Van Ost, İngiliz oyuncu Ağustos 4 Ağustos - Orhan Gencebay, Türk besteci, ses sanatçısı, şair, enstrümanist, aranjör, müzik yapımcısı, müzik direktörü ve sinema oyuncusu 26 Ağustos - Louise Marleau, Kanadalı oyuncu Eylül 7 Eylül - Bora Milutinović, Sırp futbolcu ve eski teknik direktör 8 Eylül Ali Benflis, Cezayir eski başbakanı Daryuş Mustafevi, İranlı milli futbolcu 9 Eylül - Álvaro Gil-Robles, İspanyol hukukçu ve siyasetçi 19 Eylül - İsmet Özel; Türk şair, yazar ve düşünür 25 Eylül - Michael Douglas, Amerikalı sinema sanatçısı Ekim 6 Ekim - Tanju Korel, Türk sinema oyuncusu ve yönetmeni Kasım 11 Kasım - Kemal Sunal, Türk sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2000) 13 Kasım - Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Kırım Tatar Millî Meclisi Başkanı ve Ukrayna Parlamentosu milletvekili, Kırım Tatarı halkının millî önderi 15 Kasım - Sinan Cemgil, THKO örgütünün kurucularından (ö. 1971) 17 Kasım - Danny DeVito, Amerikalı sinema oyuncusu, film yönetmeni ve prodüktör 17 Kasım - John-David F. Bartoe, Amerikalı astrofizikçi ve emekli NASA astronotu Aralık 2 Aralık - İbrahim Rugova, Arnavut siyasetçi (ö. 2006) 9 Aralık - Roger Short, İngiliz diplomat (ö. 2003) Doğum günü ve ayı bilinmeyenler Abdülkadir Ateş, Türk siyasetçi Prof. Ahmet Çelikkol, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Ali Öztürk, Samsun'un Taflan beldesinde belediye başkanlığı yapmış olan Türk siyasetçi (ö. 2000) Ziya Şengül, Türk eski milli futbolcu, teknik direktör ve futbol yorumcusu (ö. 2023) Ölümler 20 Ocak - James McKeen Cattell, Amerikalı bilim insanı (d. 1860) 17 Mayıs - Milena Jesenska, Çek asıllı gazeteci ve yazar 17 Haziran - Dénes Berinkey, Macar siyasetçi, hukukçu. (d. 1871) 17 Temmuz - Bule Naipi, II. Dünya Savaşı sırasında Arnavut komünist partizan direniş hareketi üyesi (d. 1922) 21 Temmuz - Claus von Stauffenberg, Nazi Almanyası'nda kurmay subay (Albay). 20 Temmuz suikast girişiminin baş mimarlarından (d. 1907) 23 Temmuz - Eduard Wagner, II. Dünya Savaşı'nda olarak görev yapan Nazi Almanyası ordusu generali (d. 1894) 26 Temmuz - Rıza Şah Pehlevi, İran şahı (d. 1878) 17 Ağustos - Diamando Kumbaki, II. Dünya Savaşı sırasında Mihver Devletleri'ne karşı savaşan Yunan Direnişi partizanı (d. 1926) 23 Ağustos - Abdülmecid, son İslam halifesi (d. 1868) 14 Ekim - Erwin Rommel, Çöl Tilkisi lakaplı Alman general (d. 1891) 5 Kasım - Alexis Carrel, Fransız cerrah ve fizyolog. 1912 yılında Nobel Ödülü kazandı. Doğum günü ve ayı bilinmeyenler Adaviye Efendiyeva, Sovyet Kırım Tatarı dokuma ustası, sanatçısı (d. 1879) Osman Tufan, Türk Tuğgeneral (d. 1889) 1944 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Kimya – Tıp – Edebiyat – Barış –


text: 1945 (MCMXLV) pazartesi günü başlayan bir yıldır. Olaylar 1 Ocak - Fransa, BM'ye alındı. 3 Ocak - Türkiye, Japonya ile ilişkisini kesti. 23 Şubat - Türkiye, Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etti. 16 Nisan - Kızıl Ordu Berlin'e girdi ve Berlin Muharebesi başladı. 2 Mayıs - Almanya, Berlin Muharebesi'nde Sovyetler Birliği'ne karşı yenildi. 8 Mayıs Almanya, Sovyetler Birliği karşısındaki yenilgiyi takiben Müttefikler'e teslim oldu. Cezayir'in Setif şehrinde savaştan sonra vadedilen bağımsızlık için gösteri yapan halka makineli tüfek ile ateş açıldı, binlerce kişi öldürüldü. Olaylar 29 Mayıs'a dek devam etti. 24 Mayıs - Krasnodar Kray içindeki Şapsığ Ulusal Rayonu lağvedildi. 26 Haziran - Türkiye hükûmeti, San Francisco Konferansı'nda Birleşmiş Milletler kuruluş Antlaşmasını imzaladı. 6 Ağustos - Amerika Birleşik Devletleri başkanı Harry S. Truman'ın emriyle Japonya'nın Hiroşima kentine atom bombası atıldı. 9 Ağustos - Japonya'nın Nagasaki kentine atom bombası atıldı. 10 Ağustos - Japonya'nın teslim olmasıyla II. Dünya Savaşı bitti. 22 Ekim - 1945 Türkiye nüfus sayımı yapıldı 24 Ekim - Birleşmiş Milletler kuruldu. 16 Kasım - Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nun yasası Londra'da 44 ülkenin katılımıyla kabul edildi 17 Ekim - Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi açıldı. 20 Kasım - Nürnberg Mahkemeleri kuruldu ve davalar başladı. Tarihi bilinmeyenler Nisan - Amerika Birleşik Devletleri birlikleri Leipzig, Karl-Marx-Stadt ve Münih’i aldı. Uluslararası Adalet Divanı, BM nezdinde Hollanda'nın Lahey şehrinde kuruldu. Doğumlar Ocak 21 Ocak - Ahmed Hulusi, Araştırmacı Yazar 29 Ocak Tom Selleck, Emmy Ödülü sahibi Amerikalı aktör Aleksandr Gutman, Rus yönetmen (ö. 2016) Şubat 2 Şubat - Mehmet Tomak, Türk fizikçi ve akademisyen 4 Şubat - Ümran Baradan, Türk seramik sanatçısı, ressam Mart 13 Mart - Anatoli Fomenko, Rus matematikçi ve Yeni Kronoloji'nin yazarlarından biri 19 Mart - Cem Karaca, Türk rock müziği sanatçısı ve oyuncu (ö. 2004) 30 Mart - Eric Clapton, blues gitaristi, şarkıcı ve besteci. Nisan 7 Nisan - Farid Ali, Bangladeşli oyuncu (ö. 2016) 15 Nisan Pınar Kür, Türk yazar İstemihan Taviloğlu, Türk besteci ve müzik eğitimcisi (ö. 2006) 25 Nisan - Özdemir Özok, Türk hukukçu (ö. 2010) Mayıs 3 Mayıs - Yaşar Çağbayır, Türk yazar ve araştırmacı 3 Mayıs - Arleta, Yunan müzisyen (ö. 2017) 11 Mayıs - Şirin Cemgil, 1968 kuşağının gençlik hareketinin öncülerinden, hukukçu (ö. 2009) 14 Mayıs - Yochanan Vollach, İsrailli futbolcular Haziran 9 Haziran - Betty Mahmudi, Amerikalı yazar. 28 Haziran - Türkân Şoray, sinema oyuncusu 29 Haziran - Ahmet Azcanlı, Türk araştırmacı ve yazar Temmuz 6 Temmuz - Bill Plager, Kanadalı buz hokeyi oyuncusu (ö. 2016) 16 Temmuz - Çetin Tekindor, Türk oyuncu 28 Temmuz - Faruk Süren, Türk iş insanı, eski Galatasaray başkanı 29 Temmuz - Mircea Lucescu, Rumen futbolcu ve teknik direktör Ağustos 14 Ağustos - Mahir Çayan, Türkiye Halk Kurtuluş Partisi lideri (ö. 1972) 15 Ağustos - Alain Marie Juppé, Fransız merkez sağ siyasetçi. 24 Ağustos - Vince McMahon, Amerikalı güreşçi ve WWE başkanı Eylül 1 Eylül - Mustafa Balel, Türk yazar 3 Eylül - Ferdi Akarnur, Türk oyuncu 7 Eylül Andrea Santoro, İtalyan misyoner rahip (ö. 2006) Jacques Lemaire, Kanadalı buz hokeyi oyuncusu 8 Eylül - Sheikh Md Abdullah, Bangladeşli politikacı (ö. 2020) 9 Eylül - Erbil Tuşalp, Türk gazeteci ve yazar 10 Eylül - Dennis Burkley, Amerikalı oyuncu (ö. 2013) 18 Eylül - Katya Paskaleva, Bulgaristanlı film ve sahne aktrisi Ekim 16 Ekim - Muammer Hacıoğlu, Türk şair, (ö. 1992) 18 Ekim - Yıldo, Türk şovmen, dizi oyuncusu 19 Ekim - Yücel Erten, Türk tiyatro yönetmeni, oyuncu, yazar 31 Ekim - Zahra Rahnavard, İranlı yazar, ressam, heykeltıraş ve siyasetbilimci Kasım 12 Kasım - Neil Young, Kanadalı şarkıcı 15 Kasım - Ferdi Tayfur, Türk besteci, şarkıcı, şair, yazar, yönetmen, senarist ve oyuncu 23 Kasım - Muhammed Avad Taceddin, Mısırlı hekim, akademisyen ve siyaseçti Aralık 22 Aralık - Tülay Eratalay, Türk sinema yönetmeni, prodüktör, senaryo yazarı Doğum günü ve ayı bilinmeyenler Ömer Madra, yazar, gazeteci, radyo programcısı. Açık Radyo'nun kurucusu. Yalvaç Ural, Türk yazar Şevket Ruacan, Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Kurucu Dekanı. Naim H. Alemdaroğlu, Türk mühendis ve iş insanı. Soner Ağın, Tiyatro, sinema ve seslendirme sanatçısı, yönetmen (ö. 2002) Başak Doğru, spiker (ö. 2023) Ölümler Ocak 3 Ocak - Edgar Cayce, Amerikalı ünlü medyum (d. 1877) 31 Ocak - Eddie Slovik, II. Dünya Savaşı sırasında ABD ordusunda er rütbesinde asker (d. 1920) Şubat 3 Şubat - Roland Freisler, Nazi Almanyası'nın Adalet Bakanı ve müsteşarı (d. 1893) 5 Şubat - Violette Szabo, II. Dünya Savaşı esnasında Birleşik Krallık yararına çalışmış İngiliz casusu (d. 1921) 14 Şubat - Otto Kittel, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın en çok uçak düşüren 4. As Pilotu (d. 1917) 22 Şubat - Osip Brik, Rus avangart yazar ve edebiyat eleştirmeni (d. 1888) 23 Şubat - Aleksey Nikolayeviç Tolstoy, Rus şair, roman ve oyun yazarı (d. 1883) Mart 12 Mart - Friedrich Fromm, Nazi Almanyası'nın Generaloberst'i (d. 1888) 23 Mart Elisabeth de Rothschild, Yahudi asıllı Rothschild Ailesi mensubu (d. 1902) Tadamichi Kuribayashi, II. Dünya Savaşı sırasında Japon İmparatorluğu generali (d. 1891) 26 Mart - David Lloyd George, Britanyalı siyasetçi, 1916-1922 arasında başbakan. (d. 1863) 27 Mart - Halit Ziya Uşaklıgil, Türk yazar (d. 1866) 31 Mart - Hans Fischer, Alman kimyager (d. 1881) Nisan 5 Nisan Heinrich Krippel, Avusturyalı heykeltıraş, ressam, bakır oymacısı ve illüstratör (d. 1883) Karl Otto Koch, Nazi Almanyası'nda Albay ve toplama kampı komutanı (d. 1897) 9 Nisan Dietrich Bonhoeffer, Nazizm karşıtı Alman teolog (d. 1906) Wilhelm Canaris, Alman amiral, Nazi Almanyası'nda Abwehr başkanı (d. 1887) Georg Elser, Hitler'e karşı başarısız suikast girişiminde bulunan Alman marangoz (d. 1903) Hans Oster, Nazi Almanyası'nda Wehrmacht generali (d. 1887) 12 Nisan - Franklin D. Roosevelt, Amerika Birleşik Devletleri'nin 32. Başkanı. (d. 1882) 22 Nisan - Käthe Kollwitz, Alman ressam, oymabaskı sanatçısı ve heykeltıraş (d. 1867) 24 Nisan - Ernst-Robert Grawitz, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nda doktor ve SS-Reichsarzt (d. 1899) 28 Nisan - Benito Mussolini, 1922-1943 yılları arasında İtalya Krallığı'nın ve 1943-1945 yılları arasında İtalyan Sosyal Cumhuriyeti'nin lideri (d. 1883) 30 Nisan Adolf Hitler, 1933-1945 yılları arasında Almanya'nın lideri (d. 1889) Eva Braun, Adolf Hitler'in uzun süreli hayat arkadaşı ve kısa bir süre için nikahlı eşi (d. 1912) Mayıs 2 Mayıs - Hans Krebs, Nazi Almanyası Piyade Generali ve OKH başkanı (d. 1898) 22 Mayıs Heinrich Himmler, Nazi Almanyası'nda SS lideri ve ideoloğu (d. 1900) Walter Krüger, Nazi Almanyası'nda Waffen SS generali (d. 1890) Haziran 8 Haziran Robert Desnos, Fransız şair. Karl Hanke, Alman siyasetçi ve SS subayı (d. 1903) Temmuz 20 Temmuz - Paul Valéry Fransız yazar ve şair. Ağustos 18 Ağustos - Subhas Chandra Bose, Hindistan Bağımsızlık Hareketi'nin siyasi lideri (d. 1897) Eylül 18 Eylül Lutpulla Mutellip, Uygur şair (d. 1922) Volin, Rus anarşist (d. 1882) 26 Eylül Béla Bartók, Macar besteci (d. 1881) Kiyoşi Miki, Japon felsefeci (d. 1897) Ekim 24 Ekim - Vidkun Quisling, Norveçli politikacı (d. 1887) 31 Ekim - Henry Ainley, İngiliz sahne ve sinema oyuncusu (d. 1879) Kasım 20 Kasım - Francis William Aston, Nobel ödülü sahibi Britanyalı kimyager ve fizikçi (d. 1877) Aralık 13 Aralık Irma Grese, Nazi Almanyası'nda toplama kamplarında görevli memur (d. 1923) Josef Kramer, Adolf Hitler'in baş yardımcısı ve emir subayı (d. 1906) 16 Aralık - Fumimaro Konoe, Japon siyaset adamı ve başbakan (d. 1891) 21 Aralık - George S. Patton, Amerikalı asker Öldüğü günü ve ayı bilinmeyenler Andor Endre Gelleri, Macar yazar. (d. 1908) Ayrıca 1945'te Türkiye Dış bağlantılar


text: Olaylar 7 Ocak - Türkiye'de Demokrat Parti (DP) kuruldu 10 Ocak - Radyo dalgaları kullanılarak dünya ve ay arasındaki mesafe ölçüldü. 22 Ocak - Mahabad Cumhuriyeti kuruldu. Hüsnü Savman, BJK'li Türk futbolcu (d. 1908) 10 Nisan - Japonya'da kadınlar ilk kez oy kullandı. 7 Mayıs - Tokyo Telekomünikasyon Mühendisliği Şirketi (bugünkü ismiyle Sony) kuruldu. 31 Mayıs - Varto'da meydana gelen 5.7 lik depremde 839 kişi öldü. 23 Haziran - Amerikan basketbol ligi kuruldu. 21 Temmuz - Türkiye'de muhalefetin de katıldığı ilk genel ve tek dereceli seçim yapıldı.CHP 396, DP 61, Bağ. 7 milletvekilliği kazandı. 4 Kasım - Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü kuruldu Doğumlar Ocak Şubat 5 Şubat - Charlotte Rampling, İngiliz oyuncu 15 Şubat - Yves Cochet, Fransız siyasetçi ve yazar Mart 5 Mart - Köksal Engür, Türk oyuncu (ö. 2023) Nisan 1 Nisan - Iván Faragó, Macar satranç büyükustası (ö. 2022) Mayıs 11 Mayıs - Jürgen Rieger, Alman avukat ve neo-Nazi siyasetçi (ö. 2009) 20 Mayıs - Cher, Amerikalı şarkıcı, oyuncu Haziran 15 Haziran Demis Roussos, Yunan şarkıcı (ö. 2015) Brigitte Fossey, Fransız oyuncu 16 Haziran - Donald Trump, ABD'nin 45. devlet başkanı, eski iş insanı Temmuz 6 Temmuz George W. Bush, ABD'nin 43. devlet başkanı Sylvester Stallone, Amerikalı sinema oyuncusu, senarist ve yönetmen Ağustos 7 Ağustos - John C. Mather, Amerikalı astrofizikçi 19 Ağustos - Bill Clinton, ABD'nin 42. devlet başkanı. Eylül 5 Eylül - Freddie Mercury, İngiliz sanatçı 7 Eylül - Francisco Varela, Şilili bir biyolog, filozof, sibernetikçi ve sinirbilimci (ö. 2001) 8 Eylül Cristina Stamate, Rumen oyuncu (ö. 2017) Aziz Sancar, Türk biyokimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi Halil Ergün, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu 9 Eylül Pablo Alarcón, Arjantinli oyuncu Adrian Smith, İngiliz istatikçi 11 Eylül - Zülfü Livaneli, Türk yazar, müzisyen ve siyasetçi Ekim 1 Ekim - Ewa Kłobukowska, Polonyalı atlet Kasım 4 Kasım - Robert Mapplethorpe, fotoğraf sanatçısı 17 Kasım - Petra Burka, Kanadalı buz patenci Aralık 12 Aralık - Stanislas Lefebvre de Laboulaye, Fransız diplomat 30 Aralık - Patti Smith, Amerikalı müzisyen ve şair Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Pacita Abad, Filipinli ressam (ö. 2004) Alain Boureau, Fransız tarihçi ve akademisyen Ölümler 5 Şubat - George Arliss, İngiliz aktör (d. 1868) 26 Şubat - Garbis Cancikyan, Ermeni şair (d. 1920) 29 Haziran - Arthur Castrén, Fin siyasetçi (d. 1866) 30 Haziran - Nikolay Morozov, Rus bilim insanı ve Yeni Kronoloji'nin kurucusu (d. 1854) 13 Temmuz - Alfred Stieglitz, Amerikalı fotoğrafçı (d. 1864) 15 Ekim - Hermann Göring, Alman siyasetçi, Reichstag Başkanı ve savaş suçlusu (d. 1893) Ölüm günü ve ayı bilinmeyenler Dion Fortune, İngiliz okültist ve yazar


text: Olaylar 4 Mart - Birleşik Krallık ve Fransa arasında Dunkirk Antlaşması imzalandı. 11 Mart - Türkiye, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu'na (IMF) katıldı. 12 Mart - Harry Truman, ABD Kongresi'nden, Türkiye ve Yunanistan'a Sovyetler Birliği baskısından kurtarılmaları için toplam 400 milyon dolarlık bir yardımda bulunulması ve bu devletlerin sivil ve askeri personeline ABD'de eğitim verilmesi için yetki istedi. 16 Nisan - ABD, Texas'da amonyum nitrat yüklü Fransız bandıralı SS Grandcamp gemisinin limanda infilak etmesi sonucu gerçekleşen 1947 Texas City faciasında 581 kişi öldü, 5000 kişi yaralandı. Bernard Baruch ABD ve SSCB arasında yaşanan siyasi gerginlik için Soğuk Savaş tanımını kullandı. 6 Temmuz - AK-47 saldırı tüfeğinin seri üretimine başlandı. 14 Ağustos - Pakistan bağımsızlığını ilan etti. 15 Ağustos - Hindistan bağımsızlığını ilan etti. 14 Ekim - Chuck Yeager, Bell X-1 uçağı ile ses hızını aşan ilk insan oldu. 26 Ekim - Irak'taki İngiliz askeri işgali sona erdi. 27 Kasım - BJK İnönü Stadyumu Beşiktaş ile AIK Solna arasında oynanan özel maçla hizmete girdi. 14 Aralık - Santiago Bernabéu Stadyumu hizmete girdi. Tarihi bilinmeyenler: Türkiye'de hacca gidişlere izin verildi. 1917-1947 yılları arasında hacca gidiş için resmi izin bulunmamaktaydı. Soğuk savaş başlamıştır Doğumlar Ocak Şubat 2 Şubat - Farrah Fawcett, Amerikalı film yıldızı. (ö. 25 Haziran 2009) Mart 4 Mart - Jan Garbarek, caz sanatçısı 22 Mart - Érik Orsenna, Fransız politikacı ve roman yazarı 25 Mart - Elton John, İngiliz pop/rock şarkıcısı, beste yazarı ve piyanisttir Nisan Mayıs 11 Mayıs - Butch Trucks, Amerikalı baterist ve müzisyen (ö. 2017) 15 Mayıs - Niall Duthie, İskoç roman yazarı Haziran Temmuz 12 Temmuz - Aslan Tkhakushinov, Adigey Cumhuriyeti üçüncü devlet başkanı,sosyolog 20 Temmuz - Carlos Santana, Meksikalı gitarist ve söz yazarı 26 Temmuz - Wiesław Adamski, Polonyalı heykeltıraş (ö. 2017) 28 Temmuz - Elena Novikova-Belova, Rus eskrimci 30 Temmuz - Arnold Schwarzenegger, Avusturyalı sinema oyuncusu, sporcu, siyasetçi Ağustos 3 Ağustos - John Wesley, Amerikalı oyuncu ve eski asker 6 Ağustos - Atilla Yiğit, Türk oyuncu 10 Ağustos - Ian Anderson, İskoç şarkıcı, flütçü 16 Ağustos - Alberto Costa, Portekizli sosyalist siyasetçi 24 Ağustos - Paulo Coelho, Brezilyalı yazar Eylül 5 Eylül - Serge Degallaix, Fransız diplomat 8 Eylül Ann Beattie, Amerikalı yazar Rémi Brague, Fransız filozof Halldór Ásgrímsson, İzlanda eski başbakanı (ö. 2015) Yakov Gorelnikov, Kazak aktör ve siyasetçi (ö. 2022) 9 Eylül - Emin Kansu, Türk doktor ve akademisyen Ekim 3 Ekim - Zdenek Altner, Çek hukukçu (ö. 2016) 26 Ekim Hillary Clinton, Amerikalı siyasetçi ve ABD Başkanı Bill Clinton'ın eşi Trevor Joyce, İrlandalı şair 31 Ekim - Carmen Alborch, İspanyol siyasetçi (ö. 2018) Kasım 30 Kasım - Sergio Badilla Castillo, Şilili şair, yazar Aralık 26 Aralık - Kunio Okawara, Japon mekanik tasarımcı 29 Aralık - Cozy Powell, İngiliz baterist (ö. 5 Nisan 1997) Ölümler Ocak 25 Ocak - Al Capone, mafya lideri Şubat Mart 21 Mart - Albert Cuny, Fransız dilbilimci (d.1869) 31 Mart - Kadı Muhammed, Kürt siyasetçi Nisan 7 Nisan - Henry Ford Amerikalı mühendis ve mucit (d. 1863) Mayıs Haziran Temmuz 27 Temmuz - Ivan Regen, Sloven biyolog (d. 1868) Ağustos Eylül 21 Eylül - Harry Carey, Amerikalı oyuncu (d. 1878) Ekim 1 Ekim - Olive Borden, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1906) Kasım Aralık