text: Lüksemburg ya da resmî adıyla Lüksemburg Büyük Dukalığı (; ; ), Batı Avrupa'da, denize kıyısı olmayan küçük bir devlettir. Toprakları Belçika, Fransa ve Almanya ile çevrelenmiştir. Başkenti ve en büyük şehri, ülkeyle aynı adı taşıyan Lüksemburg'dur. Yüzölçümü yaklaşık olarak 2.586 kilometrekaredir. 2019 verilerine göre 626.108 nüfusuyla Avrupa'nın en az nüfuslu ülkelerinden biridir. Ülkede parlamenter temsilî demokrasi ile birlikte anayasal krallık sistemi vardır. Grandük unvanını taşıyan bir monark tarafından yönetilir. Eski dönemlerden günümüze ayakta olan en büyük dukalıktır. Ülke son derece gelişmiş bir ekonomiye sahiptir ve kişi başına düşen millî gelir ortalamasında IMF ve Dünya Bankası verilerine göre birinci sırada yer alır. Tarihî ve stratejik önemi kurulduğu Roma dönemine dek uzanır. Lüksemburg; Avrupa Birliği'nin, NATO'nun, OECD'nin, Birleşmiş Milletler'in, Benelüks Topluluğu'nun ve Batı Avrupa Birliği'nin kurucu üyelerindendir. Ülkenin başkenti ve aynı zamanda en büyük yerleşim birimi olan Lüksemburg, Avrupa Birliği ile ilgili pek çok sayıda kurum, kuruluş ve dairenin genel merkezine ev sahipliği yapmaktadır. Lüksemburg, Roma ve Cermen kültürlerinin kesiştiği bir noktada yer alır ve bu iki uygarlığın da ülkenin kültürel yapılanmasında büyük payı vardır. Lüksemburgca, Almanca ve Fransızca olmak üzere üç resmî dilin bulunduğu ülke laik bir devlet yapılanmasına sahip olsa da Lüksemburg halkının büyük çoğunluğu Roma Katolik Kilisesi'ne bağlıdır. Tarihçe Bu küçük ülkenin tarihi 963'te Kont Siegfried'in Lütteburg Kalesi'ni kurdurmasıyla başlar. 15. yüzyılda 4 Kutsal Roma Cermen imparatoru Lüksemburg'dan seçilmiştir. Bunlardan I. Karl, Lüksemburg'u 1354'te dükalığa dönüştürmüştür. 1443'te Bourbon Hanedanının eline geçen ve yüzyıllarca yabancı ülkelerin egemenliğinde yaşayan dükalık Bourbon hanedanından Marie'nin Avusturya İmparatoru I. Maximillian ile evlenmesi sonucu Habsburglara geçmiştir. Habsburgların bölünmesi ile Lüksemburg ailenin İspanyol koluna geçti. 1684'te Fransa Kralı XIV. Louis tarafından ele geçirildi. 1697'de Habsburgların geri aldığı ülke, 1794'te yine Fransız işgaline uğradı. 1815'e kadar Fransız egemenliği altında kalan ülke Viyana Kongresi'nde bağımsız bir büyük dükalık olarak Hollanda'ya geçmiştir. 1830 Ayaklanması'ndan sonra Belçika'nın bir parçası haline gelmiştir. Fransız İmparatoru III. Napoléon'un ele geçirme girişiminin başarısızlığa uğramasından sonra, 1827'de bağımsızlığa kavuşan Lüksemburg Büyük Dükalığı büyük devletlerin himayesi altına alınmış ve Dükalık'ta, 1868'de üstünde birçok değişiklikler yapılmasına rağmen günümüzde de geçerli olan anayasa kullanılmaktadır. O tarihten itibaren yansızlık politikası uygulamasına karşın her iki dünya savaşında da Alman işgalinde kalan Lüksemburg, 1947 Mart'ında Belçika ve Hollanda'yla iktisat ve gümrük birliği Benelüks'ü oluşturmuş, 1949'da NATO'ya, 1957'de Avrupa Ekonomik Topluluğuna üye olmuştur. Başkenti Lüksemburg, 2007 Avrupa kültür başkenti seçildi. Ayrıca kişi başına düşen yıllık millî gelirde dünyada ilk sıradadır (81.000$ 2006 tahmini). Diğer ülkelere nazaran zengin bir toplum olması; ülke topraklarının küçük olması ve çekirdek bir ülke olarak yaşaması ile doğru orantılıdır. Bunların dışında, Lüksemburg, dünyada hâlen bağımsız olarak varlığını sürdüren ve dükalık sistemiyle yönetilen tek devlettir. Yönetim ve politika Ülkede parlamenter temsilî demokrasi ile anayasal krallık sistemi vardır. 1868 Anayasası ışığında, yürütme gücü grandük ve çeşitli görevlere atanmış birkaç bakandan oluşan Bakanlar Kurulunun yükümlülüğündedir. Hükûmet başkanı, grandükün onayını aldığı sürece yasama konularında değişiklik yapma ya da yeni yasalar hazırlama yetkisine sahiptir. Lüksemburg Ulusal Meclisinin temsilcileri, 5 yılda bir yenilenen seçimlerle işbaşına gelirler ve halk tarafından doğrudan seçilirler. 4 seçim bölgesinden toplam 60 milletvekili ülkenin tek meclisli parlamentosuna girer ve yasama yetkisini elinde bulundurur. Ülke Konseyi (Conseil d'État) adı verilen birim ise grandük tarafından atanan 21 sıradan vatandaştan oluşur ve bu üyeler,Temsilciler Meclisine görüş ve önerilerini sunma hakkına sahiptirler. Ülkede, Esch-sur-Alzette, Lüksemburg ve Diekirch şehirlerinde olmak üzere üç genel mahkeme; Lüksemburg ve Diekirch'da iki bölge mahkemesi, temyiz ve fesih mahkemelerinden oluşan Yüksek Adalet Divanı bulunmaktadır. Ayrıca idari mahkeme ve anayasa mahkemesi de kurulmuştur ve bu mahkemeler de başkentte yer alır. İdari yapılanma Lüksemburg; Diekirch, Grevenmacher ve Lüksemburg olmak üzere 3 ile bölünmüştür. Bu üç il kendi içinde toplam 12 kantona ve bu kantonlar da 16 komüne ayrılmıştır. Ülkedeki komünlerden 12'si şehir statüsüne sahiptir ve bunlar içinde en büyüğü başkent Lüksemburg'dur Şehirler Askeriye Lüksemburg'un NATO görevlerine göndermek ve ülke içinde savunma gücünü sağlamak amacıyla oluşturduğu küçük bir ordusu vardır. Yaklaşık 900 kişiden oluşan ülke ordusuna katılım, 1967 yılından bu yana isteğe bağlıdır. Denize çıkışı olmayan Lüksemburg'un donanması da bulunmamaktadır. Askerî havacılık kuvvetleri de olmayan Lüksemburg, buna karşın NATO'nun 17 adet savaş uçağının sahibi olarak kaydedilmiştir. Belçika ile yapılan iki taraflı antlaşmalar ışığında iki ülke ortaklaşa olarak bugün kullanımda olan bir askerî kargo uçağını finanse etti. Coğrafya ve iklim Lüksemburg, Avrupa'daki en küçük ülkelerden biridir ve dünyadaki 194 bağımsız devlet içinde yüzölçümü bakımından 175. sıradadır. Ülkenin toplam yüzölçümü yaklaşık 2.586 kilometrekaredir ve en geniş noktasında 82 kilometre uzunluğunda, 57 kilometre genişliğindedir. Lüksemburg doğusunda, Almanya'nın Renanya-Palatina ve Saarland eyaletleri ile güneyde Fransa'nın Lorraine bölgesiyle komşudur. Batısında ve kuzeyinde Belçika'nın Almanca konuşulan bölgeleri ve Lüksemburg ile Liège illeriyle çevrilidir. Ülkenin kuzey ucunda Ardenler uzanır. Yoğun ormanlarla kaplı bu bölgeye Ösling () adı verilir. Bu bölge engebeli arazi yapısına sahiptir ve ülkenin en yüksek tepesi olan 560 metrelik Kneiff da burada yer alır. Bu bölge çok seyrek nüfuslanmıştır. Burada yer alan tek kasaba olan Wiltz, nüfusu 4 bini biraz aşan bir yerleşim birimidir. Ülkenin güney bölümü ise Gutland olarak adlandırılmaktadır ve Ösling'e göre daha yoğun nüfuslanmıştır. Bu bölge daha çeşitlidir ve coğrafi olarak 5 alt bölgeye ayrılabilir. Lüksemburg platosu, ülkenin orta-güney bölümünde yer alır. Burada geniş, düz bir alanda kumtaşı oluşumları gözlenir. Küçük İsviçre bölümü, ülkenin doğusunda yer alır ve sarp kayalıklar, yoğun ormanlarla kaplıdır. Moselle Vadisi, ülkenin en alçak kesimleridir. Güneydoğu sınırına yakın bir noktadadır. Kızıl Topraklar ise ülkenin en güneyinde ve güneybatısında yer alır. Bu bölge Lüksemburg'da sanayinin en önemli merkezlerinin ve ülkenin en büyük şehirlerinin bulunduğu yerdir. Lüksemburg-Almanya sınırı, üç akarsu ile belirlenir: Moselle Nehri, Sauer Nehri ve Our Nehri. Ülkede yer alan diğer önemli akarsular Alzette Nehri, Attert Nehri, Clerve Nehri ve Wiltz Nehri'dir. Sauer ve Attert nehirlerinin vadiler Ösling ve Gutland arasındaki sınırı oluşturur. Lüksemburg Köppen iklim sınıflandırmasında Cfb ile sınıflandırılan Batı Avrupa deniz iklimine sahiptir. Özellikle yaz sonlarında yoğun miktarda yağış alır. Nüfus bilgileri Etnik yapı Lüksemburg'un yerli halkı Kelt kökenli; ancak Fransız-Alman ırkları ile karışıktır. 20. yüzyılda artan göç oranları ve göçmen sayısıyla Belçika, Fransa, Almanya, İtalya ve büyük çoğunluğu da Portekiz'den olmak üzere binlerce kişi ülkeye giriş yapmıştır. 2001 nüfus sayımlarında ülkede Portekiz vatandaşlığına sahip 58.657 kişi yaşadığı belirtilmiştir. Yugoslav Savaşları'nın başladığı dönemden beri Lüksemburg, Bosna-Hersek, Karadağ ve Sırbistan'dan büyük oranda göç almıştır. Her yıl ortalama 10 bin göçmen alan Lüksemburg'a son dönemde yapılan göçler büyük oranda Avrupa Birliği üyesi ülkelerden ve Doğu Avrupa ülkelerinden yapılmaktadır. 2000 yılı verilerine göre ülkede 162.000 göçmen vardır ve toplam nüfusun %37'sini oluşturmaktadırlar. Bunun yanı sıra ülkede sığınma hakkı istemiyle başvuranlar da dâhil, toplam 5 bin kayıt dışı göçmen olduğu sanılmaktadır. Diller Lüksemburg'da, Lüksemburgca, Fransızca ve Almanca olmak üzere üç resmî dil vardır. Lüksemburgca resmî dillerden biri olmasının yanı sıra dükalığın ulusal dili olarak kabul görmekte ve hemen hemen tüm Lüksemburglular tarafından bilinmektedir. Lüksemburgca, Almanya sınırında, Almanların konuştuğu lehçeye yakın bir dildir ancak Fransızcadan yoğun biçimde etkilenmiştir. Ülkedeki resmî dillerin üçü de çeşitli alanlarda birinci dil olarak kullanılmaktadır. Lüksemburgca günlük hayatta konuşulan dil olma özelliğine sahiptir ancak yazılı dilde pek kullanılmamaktadır. Resmî yazışmaların büyük bölümü Fransızca yapılır ancak okullarda en çok öğretilen dil ise Almancadır. Basın-yayın organlarının büyük çoğunluğunun ve ülkedeki Katolik Kilisesi'nin de dili Almancadır. Lüksemburg'da eğitim de üç-dillidir. İlköğretimin ilk yılları Lüksemburgca yapılır. Daha sonra kullanılan dil Almanca olarak değişir. Ortaöğretimde ise öğretim dili Fransızcaya döner. Ancak ülkede ortaöğretimden mezun olabilmek için ülkenin üç resmî dilinde de yeterlilik belgesi gerektiğinden ülkede okul bitirme diploması almadan eğitim kurumlarını terk edenlerin sayısı oldukça yüksektir. Özellikle göçmen ailelerin çocukları bu konuda büyük güçlüklerle karşılaşmaktadırlar. Ülkenin üç resmî dilinin yanı sıra, İngilizce de eğitim süresince öğretilmektedir. Bunun dışında, Portekizce ve İtalyanca ülkedeki en büyük azınlık dilleridir. İnançlar Lüksemburg laik bir devlet olmasına karşın, devlet bazı inançları resmî olarak tanır. Böylece devlet dinî işlerde yönetimde söz sahibi olur ve din adamlarının atanmasında rol oynar. Bunun karşılığında, dinî kurumların giderleri ve din adamlarının ücretleri ödenir. Günümüzde Lüksemburg'da tanınmış inançlar Katolik Kilisesi, Rum Ortodoks Kilisesi, Rus Ortodoks Kilisesi, Yahudilik, Anglikanizm, Protestanlık ve İslam'dır. Lüksemburg'da 1980 yılından beri devletin dinî inançlara ve eylemlere ilişkin istatistiksel bilgi toplaması yasaklanmıştır. CIA'in 2000 yılı için yaptığı tahminlere göre Lüksemburg halkının %87'si Katolik Kilisesi'ne bağlı iken kalan %13'ü de Protestanlık, Rum Ortodoks, Yahudilik ve İslam inançlarına mensup ya da dinsizdir. Lüksemburg'da inançlar konusunda en güncel istatistik sonuçları Avrobarometre'nin 2005 yılında yürüttüğü çalışmalar sonucu elde edilenlerdir. Buna göre, Lüksemburg vatandaşlarının %44'ü tanrının varlığına inandığını, %22'si bir özel ruh ya da yaşam kaynağının olduğunu düşündüğünü, %22'si de herhangi bir tanrı ya da kutsal varlığa inanmadığını belirtmiştir. Ekonomi Lüksemburg ekonomisi istikrarlı, yüksek gelirli, büyüme hızı yüksek bir ekonomidir. Ülkede enflasyon ve işsizlik oranları son derece düşüktür. 1960 yılına dek çeliğin egemen olduğu sanayi sektörü, son dönemlerde çeşitlenmiş ve kimyasallarla kauçuk işlemenin payı artmıştır. Ülke Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra dünyanın en büyük ikinci yatırım fonu merkezi ve avro alanı içindeki en önemli bireysel bankacılık merkezidir. Avrupa'nın en önde gelen sigorta şirketlerinin merkezidir. Bununla birlikte Lüksemburg hükûmeti son dönemlerde bir internet hamlesi gerçekleştirmiş ve bunun üzerine Skype, eBay ve Jajah gibi tanınmış internet şirketleri yerel ya da uluslararası genel merkezlerini Lüksemburg'a taşımışlardır. Ülkede tarım çok küçük oranda genelde ailelerin işlettiği çiftliklerde yapılmaktadır. Lüksemburg özellikle Benelüks Birliği'nin diğer iki üyesi Belçika ve Hollanda ile sıkı ticari ve ekonomik ilişkiler geliştirmiştir. Avrupa Birliği'nin de üyesi olan ülke Avrupa Birliği'nin ortak pazar uygulamasından da yararlanmaktadır. kişibaşına düşen yıllık millî gelir ortalamasında dünyada birinci sıradadır. Ülkelere göre yaşam kalitesi sıralamasında 4. sıradadır. 2006 yılında ülkede işsizlik oranı %4,8 olarak ölçülmüştür. 2005-2006 yılları arasında ilk kez uluslararası büyüme hızlarının düşük olmasından dolayı ülke ekonomisi carî açık vermiştir. Ulaşım Lüksemburg'da karayolu, Demiryolu ve havayolu taşımacılığı hizmetleri son derece gelişmiştir. Son yıllarda özellikle karayolu ağı önemli ölçüde yenilenmiş ve 147 kilometre uzunluğunda otoyolla başkent komşu ülkelere bağlanmıştır. Başkenti, Paris'e bağlayan yüksek hızlı demiryolu hattının kullanıma girmesi ile şehir garı yenilenmiş ve son dönemde Lüksemburg-Findel Havalimanı'na yeni bir yolcu terminali eklenmiştir. Yakın gelecekte başkentte şehiriçi ulaşımda cadde tramvayı ve komşu şehirlerle bağlantı içinde hafif metro hatları yapılması düşünülmektedir. Ülkede, 2019 yazında yirmi yaş altı bireylere ücretsiz yapılmış toplu ulaşım düzeni, 1 Mart 2020 tarihi itibarıyla yurt dışına giden trenler ve bütün birinci sınıf biletler hariç olmak üzere, bu yolculuğu isteyenler yıllık 660 euro ödemeye devam edecek, herkese ücretsiz hizmet vermeye başladı. Ücretsiz binişlerde geçerli bir kimlik göstermek yeterli olacak. Kültür ve sanat Lüksemburg, tarihi boyunca kültürel bağlamda komşularının gölgesinde kalmış, uzun yıllar bir tarım ülkesi olarak anılmış ancak kendine özgü birtakım folklorik gelenekler geliştirmiştir. Ülkede büyük çoğunluğu başkent Lüksemburg'da bulunan pek çok müze vardır. Ulusal Tarih ve Sanat Müzesi, Lüksemburg Şehri Tarih Müzesi, Grandük Jean Modern Sanat Müzesi ve Diekirch'deki Ulusal Askerî Tarih Müzesi ülkenin en bilinen müzelerindendir. Eski ve iyi korunmuş kaleleriyle başkent Lüksemburg UNESCO'nun dünya kültür mirası listesinde yer almaktadır. Lüksemburg'dan, ressam Joseph Kutter ve Michel Majerus ile fotoğraf sanatçısı Edward Steichen gibi dünyaca tanınmış sanatçılar yetişmiştir. Steichen'ın The Family of Man adlı sergisi Clervaux'da kalıcı olarak sergilenmektedir. Başkent Lüksemburg, 1995 ve 2007 yıllarında olmak üzere iki kez Avrupa Kültür Başkenti olma özelliğini taşıyan tek şehirdir. 2007 yılında Avrupa Kültür Başkenti'nin Büyük Lüksemburg Dükalığı, Almanya'nın Renanya-Palatina ve Saarland eyaletleri ile Fransa'nın Lorraine bölgesini kapsayan sınırötesi bir alan olması kararlaştırıldı. Böylece bölgelerarası ilişkilerin artırılması, geliştirilmesi ve karşılıklı görüş alışverişi sağlanması amaçlandı. Ayrıca bakınız II. Dünya Savaşı'nda Lüksemburg'un Alman işgali Kaynakça Dış bağlantılar Devlet Resmî devlet sitesi Büyük Lüksemburg Dükalığı portali Hükûmet başkanı ve bakanlar kurulu Benelüks Büyük dukalıklar Lüksemburg Dukalığı Avrupa ülkeleri Fransızca konuşan ülkeler Almanca konuşan ülkeler Denize kıyısı olmayan ülkeler Liberal demokrasiler NATO ülkeleri Avrupa Konseyi ülkeleri Avrupa Birliği ülkeleri Birleşmiş Milletler üyesi ülkeler Avrupa Birliği'nde NUTS 1 istatistiksel bölgeleri Avrupa Birliği'nde NUTS 2 istatistiksel bölgeleri 1815'te kurulan bölgeler ve ülkeler Alman Konfederasyonu'nun devletleri Batı Avrupa Akdeniz İçin Birlik ülkeleri Uluslararası Frankofoni Örgütü üyesi ülkeler


source: wikipedia

text: Olaylar 1815 - Napolyon Bonapart, Waterloo Savaşı'nda İngiliz ve Prusya ordularına yenildi. Yenilgi, Fransa ile Avrupa devletleri arasında 23 yıl süren savaşa son verdi. Napolyon, 22 Haziran'da ikinci kez tahttan çekildi. 1847 - Macar besteci ve piyanist Franz Liszt, Padişah Abdülmecit'e sarayda konser verdi. 1873 - Kadın hakları savunucusu Susan B. Anthony, 1872 ABD Başkanlık seçimlerinde oy kullanmaya teşebbüs ettiği için 100 dolar para cezasına çarptırıldı. 1881 - Üç İmparator Birliği, bu kez yazılı olarak yenilendi. 1919 - Mustafa Kemal Atatürk, Anadolu ve Rumeli Millî Teşkilatı'nın birleştirilmesi hakkında genelge yayınladı. 1922 - Ziya Gökalp, Diyarbakır'da "Küçük Mecmua"yı çıkarmaya başladı. 1927 - Hukuk Usulü Muhakemelerine İlişkin Kanun kabul edildi. 1928 - Havacı Amelia Earhart, bir uçak ile Atlantik Okyanusu'nu geçen ilk kadın oldu. 1939 - Bursa ve Mersin elektrik tesisleri devletleştirildi. 1940 - II. Dünya Savaşı: Sovyetler Birliği Baltık ülkelerini işgal etmeye başladı. 1941 - Türk-Alman Saldırmazlık Antlaşması imzalandı. 1948 - BM İnsan Hakları Komisyonu'nca, Uluslararası İnsan Hakları Bildirgesi hazırlandı. 10 Aralık 1948'de Paris'te yapılan Genel Kurul toplantısında oylanarak kabul edildi. 1952 - Warwickshire, İngiltere'de bir test sürüşü sırasında kaza yapan sürücü Cameron Earl hayatını kaybetti;Bu Formula 1'de ilk ölümlü kaza olarak tarihe geçti 1953 - Mısır'da 74 yıllık İngiliz egemenliğinin sona ermesiyle, Cumhuriyet ilan edildi. 1979 - Sovyetler Birliği Başkanı Leonid Brejnev ve Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Jimmy Carter, Viyana'da, stratejik silahların sınırlandırılması konulu SALT II anlaşmasını imzaladılar. 1982 - 12 Eylül Darbesi'nin 18. idamı: 20 Haziran 1976'da 16 yaşındaki Tuncay Abbas adlı çocuğu tecavüz edip öldüren Ednan Kavaklı idam edildi. 1988 - Başbakan Turgut Özal, Ankara Atatürk Spor Salonu'nda yapılan ANAP Büyük Kongresi'nde, Kartal Demirağ'ın silahlı saldırısında elinden yaralandı. 1992 - Hırvat Savunma Konseyi Birlikleri (HVO), Mostar'ı işgal etmeye başladı. 1992 - Sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanacak dar gelirlilere verilecek "Yeşil Kart" uygulaması TBMM'de kabul edildi. 1993 - Azerbaycan Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey, Bakü'yü terk etti. Haydar Aliyev Azerbaycan Cumhurbaşkanı oldu. 1995 - Çeçen lider Şamil Basayev, Budyonnovsk kenti hastanesine baskın yaptı; 1000'den fazla Rus'u rehin aldı. Böylece Rusya, savaşı durdurma ve görüşmeleri başlatma taleplerini kabul etti. 1997 - Başbakan Necmettin Erbakan, REFAHYOL olarak da bilinen RP-DYP koalisyon Hükûmeti'nin istifasını, Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e sundu. 2022 - Hindistan ve Bangladeş'te şiddetli muson fırtınalarının neden olduğu yıldırım çarpması ve toprak kayması sonucu 207 kişi öldü. 2023 - OceanGate şirketine ait bir denizaltısı, Titanic'in enkazını gezerken Atlas Okyanusu'nda kayboldu. 22 Haziran tarihinde ABD Sahil Güvenliği denizaltının enkazına ulaştı: 5 kişi öldü. Doğumlar 1332 - V. İoannis, Bizans İmparatoru (ö. 1391) 1511 - Bartolomeo Ammannati, bir İtalyan mimar ve heykeltıraştı (ö. 1592) 1517 - Ōgimachi, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 106. İmparatoru (ö. 1593) 1757 - Gervasio Antonio de Posadas, Arjantinli bir politikacıydı (ö. 1833) 1799 - William Lassell, bir İngiliz tüccar ve gök bilimci (ö. 1880) 1812 - Ivan Goncharov, Rus gazeteci ve yazar (ö. 1891) 1833 - Manuel del Refugio González Flores, Meksikalı askerî general ve liberal politikacı (ö. 1893) 1840 - Frances Ann Stewart, Avustralya asıllı Yeni Zelandalı aktivist (ö. 1916) 1845 - Charles Louis Alphonse Laveran, Fransız doktor (ö. 1922) 1868 - Miklós Horthy, Macar asker ve siyasetçi (ö. 1957) 1882 - Georgi Dimitrov, Bulgar siyasetçi (ö. 1949) 1884 - Édouard Daladier, Fransız siyasetçi (ö. 1970) 1886 - George Mallory, İngiliz dağcı (ö. 1924) 1901 - Anastasiya Nikolayevna Romanova, Rus İmparatorluğu Çar II. Nikolay'ın ve eşi Aleksandra Fyodorovna'nın en küçük kızıdır (ö. 1918) 1907 - Frithjof Schuon, Tradisyonalizm akımının kurucusu metafizikçi, ressam, şair, yazar ve tasavvuf önderi (ö. 1998) 1913 - Robert Mondavi, Amerikan şarap yapımcısı (ö. 2008) 1918 - Jerome Karle, Amerikalı kimyager (ö. 2013) 1918 - Franco Modigliani, İtalyan asıllı Amerikalı iktisatçı ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (ö. 2003) 1920 - Lode Van Den Bergh, Belçikalı yazar ve eğitimci (ö. 2020) 1924 - George Mikan, Amerikalı profesyonel basketbol oyuncusudur (ö. 2005) 1926 - Philip B. Crosby, Amerikalı kalite uzmanı (ö. 2001) 1927 - Paul Eddington, İngiliz oyuncu (ö. 1995) 1929 - Jürgen Habermas, Alman felsefeci, sosyolog ve siyaset bilimci 1931 - Fernando Henrique Cardoso, Brezilyalı sosyolog ve siyasetçi 1932 - Dudley Herschbach, Amerikalı kimyager 1933 - Nusret Pezeşkiyan, İranlı nörolog, psikiyatrist ve psikoterapist (ö. 2010) 1936 - Denny Hulme, Yeni Zelandalı eski Formula 1 pilotu (ö. 1992) 1936 - Ronald Venetiaan, Surinamlı öğretmen ve siyasetçi 1937 - Vitali Jolobov, Sovyet kozmonot 1937 - Jay Rockefeller, bir Amerikan politikacıdır 1937 - Bruce Trigger, Kanadalı akademisyen, arkeolog, antropolog ve etnotarihçidir 1940 - Mirjam Pressler, Alman roman yazarı ve çevirmen (ö. 2019) 1941 - Tekin Aral, Türk karikatürist (ö. 1999) 1941 - Roger Lemerre, Fransız futbolcu ve teknik direktör 1942 - Roger Ebert, Amerikalı film eleştirmeni ve senaryo yazarı (ö. 2013) 1942 - Paul McCartney, İngiliz şarkıcı ve The Beatles'ın üyesi 1942 - Thabo Mvuyelwa Mbeki, Güney Afrika Cumhuriyeti eski devlet başkanı 1943 - Raffaella Carrà, İtalyan şarkıcı ve oyuncu 1944 - Salvador Sánchez Cerén, El Salvadorlu Politikacı 1944 - Ömer Kavur, Türk film yönetmeni, yapımcı ve senarist (ö. 2005) 1946 - Fabio Capello, İtalyan eski futbolcu ve teknik direktör 1947 - Hanns Zischler, Alman oyuncu 1948 - İlhan Şeşen, Türk müzisyen ve oyuncu 1949 - Peggy Lukac, ABD doğumlu Alman oyuncu 1949 - Jarosław Kaczyński, Polonyalı politikacı ve Başbakan 1949 - Lech Kaczyński, Polonyalı politikacı ve Cumhurbaşkanı (ö. 2010) 1952 - Isabella Rossellini, İtalyan oyuncu 1958 - Mazlum Çimen, Türk besteci, keman sanatçısı, balet ve oyuncu 1959 - Aline Kiner, Fransız kadın gazeteci ve roman yazarı (ö. 2019) 1964 - Hüseyin Köroğlu, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu 1964 - Uday Hüseyin, Saddam Hüseyin'in oğlu (ö. 2003) 1972 - Anu Tali, Estonyalı orkestra şefi 1974 - Kenan İmirzalıoğlu, Türk aktör 1974 - Vincenzo Montella, İtalyan eski millî futbolcu ve teknik direktör 1976 - Alana de la Garza, Amerikalı aktris 1976 - Bilgehan Demir, Türk spor spikeri, gazeteci ve yapımcı 1976 - Maksim Galkin, Rus tiyatro, sinema, dizi oyuncusu ve sunucu 1976 - Blake Shelton, Amerikalı country müzik müzisyeni, şarkıcı ve söz yazarı 1977 - Kaja Kallas, Estonyalı Politikacı 1978 - Sarah Adler, Fransız oyuncu 1981 - Marco Streller, İsviçreli eski futbolcu 1982 - Nadir Belhadj, Cezayirli futbolcu 1982 - Marco Borriello, İtalyan futbolcu 1985 - Matías Abelairas, Arjantinli futbolcu 1986 - Richard Gasquet, Fransız tenisçi 1986 - Richard Madden, İskoç oyuncu 1986 - Meaghan Rath, Kanadalı film ve televizyon dizisi oyuncusu 1987 - Omar Arellano, Meksikalı futbolcu 1987 - Ezgi Asaroğlu, Türk oyuncu 1988 - İslam Slimani, Cezayirli millî futbolcu 1989 - Pierre-Emerick Aubameyang, Fransa doğumlu Gabonlu millî futbolcu 1991 - Willa Holland, Amerikalı oyuncu ve model 1994 Shion Niwa, Japon futbolcu Miran Kibe, Japon futbolcu Takuya Iwanami, Japon futbolcu Andrew Rowsey, Amerikalı basketbolcu 1997 - Amine Harit, Fransa doğumlu Faslı millî futbolcu Ölümler 741 - III. Leon, Bizans İmparatoru (d. 685) 1164 - Schönau'lu Elisabet, Alman Benediktin rahibe ve vizyoner (d. 1129) 1234 - Chūkyō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 85. imparatoru (d. 1218) 1464 - Rogier van der Weyden, Flaman ressam (d. 1399) 1864 - Giovanni Battista Bugatti, Papalık Devletleri'nin infazcısı ve celladı (d. 1779) 1902 - Samuel Butler, İngiliz yazar (d. 1835) 1917 - Titu Maiorescu, Rumen akademisyen, avukat, edebiyat eleştirmeni, estetik akımcısı, felsefeci, çocuk eğitmeni, politikacı ve yazar (d. 1840) 1922 - Jacobus Kapteyn, Hollandalı astronom (d. 1851) 1928 - Roald Amundsen, Norveçli kâşif (d. 1872) 1936 - Maksim Gorki, Sovyet-Rus yazar (d. 1868) 1937 - Gaston Doumergue, Fransız devlet adamı (d. 1863) 1957 - Necip Akar, Türk eczacı ve sanayici (Gripin'in üreticisi) (d. 1904) 1959 - Ethel Barrymore, Amerikalı sinema, tiyatro oyuncusu ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (d. 1879) 1959 - Nijat Sirel, Türk heykeltıraş (d. 1898) 1964 - Giorgio Morandi, İtalyan ressam (d. 1890) 1968 - Nikolaus von Falkenhorst, Nazi Almanyası döneminde Heer generali (d. 1885) 1971 - Paul Karrer, İsviçreli organik kimyacı (d. 1889) 1973 - Roger Delgado, İngiliz aktör (d. 1918) 1974 - Georgi Jukov, Sovyet mareşali (d. 1896) 1975 - Hugo Bergmann, İsrailli filozof (d. 1883) 1980 - Terence Fisher, İngiliz film yönetmeni (d. 1904) 1980 - Kazimierz Kuratowski, Polonyalı matematikçi ve mantıkçı (d. 1896) 1982 - Curd Jürgens, Alman aktör (d. 1915) 1982 - Djuna Barnes, Amerikalı modernist yazar (d. 1892) 1982 - John Cheever, Amerikalı yazar (d. 1912) 1983 - Muna Mahmudnizad, İran'da asılan İranlı Bahai (d. 1965) 1997 - Héctor Yazalde, Arjantinli eski millî futbolcu (d. 1946) 1999 - Ali Tantâvi, Suriyeli bilim insanı (d. 1909) 2005 - Nuri İyem, Türk ressam (d. 1915) 2006 - Vincent Sherman, Amerikalı film yönetmeni (d. 1906) 2007 - Vilma Espín, Kübalı devrimci, feminist ve kimya mühendisi (d. 1930) 2008 - Jean Delannoy, Fransız senarist ve film yapımcısı (d. 1908) 2010 - Michael Verdi, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1980) 2010 - José Saramago, Portekizli yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1922) 2010 - Okan Demiriş, Türk besteci ve orkestra şefi (d. 1942) 2010 - Mübariz İbrahimov, Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'nin askeri, Azerbaycan ulusal kahramanı (d. 1988) 2011 - Clarence Clemons, Amerikalı müzisyen ve oyuncu (d. 1942) 2013 - Michael Hastings, Amerikalı gazeteci ve yazar (d. 1980) 2014 - Stephanie Kwolek, Amerikalı kimyager (d. 1923) 2016 - Paul Cox, Hollandalı-Avustralyalı senarist ve film yapımcısı (d. 1940) 2016 - Sverre Kjelsberg, Norveçli şarkıcı, guitarist, bassist, besteci ve söz yazarı (d. 1946) 2017 - Hans Breder, Alman-Amerikalı sanatçı (d. 1935) 2017 - Pierluigi Chicca, İtalyan eskrimci (d. 1937) 2018 - Walter Bahr, Amerikalı emekli futbolcudur (d. 1927) 2018 - Leon Allen White (bilinen adıyla: Big Van Vader) Amerikalı profesyonel güreşçi ve eski Amerikan Futbolu oyuncusu (d. 1955) 2018 - XXXTentacion, Jamaika kökenli Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı (d. 1998) 2019 - Stephen Blaire, Roma Katolik Kilisesi'ne bağlı ABD'li piskopostur (d. 1941) 2020 - Tibor Benedek, Macar su topu oyuncusu (d. 1972) 2020 - Mihail İgnatyev, 2010-2020 yılları arasında Çuvaş Cumhuriyeti Başkanı olarak görev yapan Çuvaş siyasetçi (d. 1962) 2020 - Dame Vera Lynn, İngiliz kadın şarkıcı ve aktris (d. 1917) 2021 - Lamia Abbas Amara, Iraklı şair ve eğitimci (d. 1929) 2021 - Giampiero Boniperti, eski İtalyan futbolcudur (d. 1928) 2021 - Emma Roca Rodríguez, Katalan kökenli İspanyol kayakçı ve uzun mesafe koşucusu (d. 1973) 2021 - Milkha Singh, Hint kısa mesafe ve engelli koşucusu (d. 1929) 2022 - Constantin Eftimescu, Rumen futbolcudur (d. 1952) 2022 - Uffe Ellemann-Jensen, Danimarkalı liberal siyasetçi (d. 1941) 2022 - Mark Shields, Amerikalı siyasi yorumcu, gazeteci ve köşe yazarı (d. 1937) 2022 - Ilka Soares, Brezilyalı akris ve model (d. 1932) Tatiller ve özel günler Kraliçe Annenin Doğum Günü (Kamboçya) 0618 18


text: Olaylar 325 - İznik Konsili toplantısı sona erdi. 1097 - Haçlı Seferlerinin ilki sırasında İznik, Selçuklu Türkleri tarafından alındı. 1157 - Tapınak Şövalyeleri bozguna uğradı; Büyük Üstadları Bertrand de Blanchefort, Komutanları Nureddin Mahmud Zengi olan Müslümanlarca esir alındı. 1269 - Fransa Kralı IX. Louis, halka açık yerlerde kimliklerini belli eden sarı işaretler takmayan Yahudilerin yakalandıkları takdirde para cezasına çarptırılmalarını emretti. 1862 - ABD’de kölelik resmi olarak kalktı. 1868 - Mithat Paşa, Memleket Sandıkları'nı kurdu. 1870 - Amerikan İç Savaşı'ndan sonra bütün Güney Eyaletleri'nin ABD'ye tekrar kabulünden sonra Amerika Konfedere Devletleri'nin varlığı resmen sona erdirildi. 1885 - Özgürlük Heykeli, Fransa'dan New York'a getirildi. 1910 - Dünya Babalar Günü, ilk kez ABD'de kutlandı. 1910 - Almanya'da "Deutschland" adlı ilk Zeplin balonu, ilk havalanışını başarıyla gerçekleştirdi. 1911 - Molde FK kuruldu. 1926 - Mustafa Kemal, İzmir gezisini izleyen Anadolu Ajansı'na ünlü sözlerinin yer aldığı demecini verdi: Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır. 1934 - İran Şahı Rıza Pehlevi ve Atatürk, ilk Türk operası Özsoy'''u Ankara Halkevi’nde izlediler. 1944 - II. Dünya Savaşı: Filipin Deniz Savaşı'nın ilk günü. 1952 - Kömür madenlerinde çalışan işçilerin askerlikten muaf tutulmalarına ilişkin yasa kabul edildi. 1953 - Sovyetler Birliği adına casusluk yapmaktan suçlu bulunan Amerikan vatandaşları Ethel ve Julius Rosenberg, New York'taki "Sing Sing" hapishanesinde idam edildiler. 1961 - Kuveyt, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti. 1961 - Türkiye Almanya'ya işgücü ihracına başladı. 1965 - Eskişehirspor kuruldu. 1966 - Türkiye Güreş Millî Takımı, Kanada'daki Dünya Güreş Şampiyonası'nda birinci oldu. 1968 - İstanbul'da 40 bin çocuğun, çocuk felci mikrobu taşıdığı açıklandı. 1972 - 65 ülkenin pilotları uçak kaçırma olaylarını protesto için boykota başladı. Boykota, Türk pilotlar da uydu ve uçak seferleri 24 saat durdu. 1973 - 50. Yıl Marşı Güfte Yarışması'nı Bekir Sıtkı Erdoğan kazandı. Marşı, Necil Kazım Akses besteleyecek. 1973 - Dünya Sevgi Birliği Madalyası, "Sev Kardeşim" ve "Hayat Bayram Olsa" şarkıları nedeniyle Şenay'a verildi. 1978 - Garfield karikatürleri yayımlanmaya başladı. 1979 - Yaşanan petrol sıkıntısının ardından, İstanbul’da ‘karneyle benzin’ dağıtımına başlandı. 1981 - Eski Gümrük ve Tekel bakanlarından Tuncay Mataracı ile aynı davadan yargılanan 13 sanık, Yüce Divan tarafından tutuklandı. 1981 - Türkiye'nin Sesi Radyosu; Arnavutça, Macarca, Sırpça, Çince ve Rusça yayınlara başladı. 1981 - TRT Kütüphanesi ve Radyo Müzesi açıldı. 1982 - Çin'de Halkın Silahlı Polisi teşkilatı kuruldu. 1990 - Trabzon'nun Ortahisar, Maçka, Vakfıkebir, Tonya ve Akçaabat ilçelerinde sel oldu, 21 kişi öldü. 1991 - Sovyetler Birliği'nin Macaristan'ı işgali sona erdi. 1992 - 12 Eylül Askeri Yönetimi'nin kapattığı partilerin açılması yasalaştı. 1992 - İstanbul Park Otel inşaatının durdurulması ve 7 katının yıkılması kararı onaylandı. 2005 - Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde 3 günde 8 bebek öldü. Ölümlere "Serratia Marcescens" adlı bakterinin yol açtığı açıklandı. 2012 - İsveç’e iadesi istenen Wikileaks kurucularından Julian Assange, Londra’daki Ekvador Büyükelçiliği’ne sığınarak mültecilik başvurusunda bulundu. Doğumlar 1301 - Prens Morikuni, Kamakura şogunluğunun dokuzuncu ve son şogunudur (ö. 1333) 1566 - I. James, İskoçya, İngiltere ve İrlanda kralı (ö. 1625) 1623 - Blaise Pascal, Fransız matematikçi (ö. 1662) 1731 - Joaquim Machado de Castro, Portekizli heykeltıraş (ö. 1822) 1764 - José Gervasio Artigas, Uruguaylı komutan ve siyasetçi (ö. 1850) 1782 - Robert de Lamennais, Fransız Katolik rahip, felsefeci ve politik düşünür (ö. 1854) 1783 - Friedrich Sertürner, Alman eczacı (ö. 1841) 1846 - Antonio Abetti, İtalyan gök bilimci (ö. 1928) 1854 - Alfredo Catalani, İtalyan besteci (ö. 1893) 1861 - Douglas Haig, Britanyalı mareşal (ö. 1928) 1861 - José Rizal, Filipinli gazeteci, yazar ve şair (ö. 1896) 1865 - Alfred Hugenberg, Alman iş insanı ve siyasetçi (ö. 1951) 1871 - Alajos Szokolyi, Macar atlet ve hekim (ö. 1932) 1877 - Charles Coburn, Amerikalı oyuncu (ö. 1961) 1896 - Wallis Simpson, VIII. Edward'ın eşi (ö. 1986) 1896 - Erich Koch, Alman siyasetçi (ö. 1986) 1897 - Cyril Hinshelwood, İngiliz kimyager ve 1956 Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1967) 1898 - Benno von Arent, Alman mimar ve Schutzstaffel üyesi (ö. 1956) 1903 - Lou Gehrig, Amerikalı beyzbol oyuncusu (ö. 1941) 1906 - Ernst Boris Chain, Britanyalı biyokimyacı ve 1945 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1979) 1906 - Walter Rauff, Alman Schutzstaffel'' albayı (ö. 1984) 1907 - George de Mestral, İsviçreli mühendis (ö. 1990) 1909 - Osamu Dazai, Japon yazar (ö. 1948) 1910 - Paul Flory, Amerikalı kimyager ve 1974 Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1985) 1921 - Louis Jourdan, Fransız oyuncu (ö. 2015) 1922 - Aage Niels Bohr, Danimarkalı fizikçi (ö. 2009) 1924 - Vasil Bikov, Beyaz Rus yazar (ö. 2003) 1927 - Luciano Benjamín Menéndez, Arjantinli general ve insan hakları ihlalcisi (ö. 2018) 1928 - Tommy DeVito, Amerikalı müzisyen ve şarkıcı (ö. 2020) 1928 - Bahaeddin Özkişi, Türk yazar (ö. 1975) 1930 - Gena Rowlands, Amerikalı oyuncu 1933 - Viktor Patsayev, Rus kozmonot (ö. 1971) 1936 - José Antolín Toledano, İspanyol sanayici ve iş insanı (ö. 2022) 1939 - Ferdi Merter, Türk tiyatro, sinema oyuncusu, yazar ve yönetmen (ö. 2018) 1939 - John F. MacArthur, Amerikalı teolog ve bakan 1941 - Václav Klaus, Çek ekonomist ve siyasetçi 1941 - Gilberto Bennetton, İtalyan girişimci ve iş insanı (ö.2018) 1944 - Peter Bardens, İngiliz müzisyen (ö. 2002) 1945 - Aung San Suu Kyi, Myanmarlı siyasetçi ve 1991 Nobel Barış Ödülü sahibi 1945 - Radovan Karadžić, Sırp siyasetçi ve savaş suçlusu 1945 - Tobias Wolff, Amerikalı yazar 1947 - Salman Rüşdi, Hint asıllı İngiliz yazar 1947 - Hasan Şehata, Mısırlı futbolcu ve teknik direktör 1948 - Nick Drake, Britanyalı şarkıcı, söz yazarı ve besteci (ö. 1974) 1951 - Eymen ez-Zevahiri, Mısırlı ilahiyatçı ve tıp doktoru 1951 - Monika Baumgartner, Alman oyuncu ve yönetmen 1954 - Lou Pearlman, Amerikalı prodüktör (ö. 2016) 1954 - Kathleen Turner, Amerikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı 1957 - Anna Lindh, İsveç Dışişleri Bakanı (ö. 2003) 1959 - Anne Hidalgo, Fransız siyasetçi 1959 - Christian Wulff, Alman siyasetçi ve eski cumhurbaşkanı 1960 - Raúl Vicente Amarilla, Paraguaylı futbolcu 1962 - Paula Abdul, Amerikalı koreograf ve şarkıcı 1962 - Fiona Gillies, İngiliz oyuncu 1964 - Boris Johnson, Britanyalı gazeteci ve politikacı 1967 - Bjørn Dæhlie, Norveçli kayaklı koşu sporcusu 1967 - Mia Sara, Amerikalı oyuncu 1967 - Ziya Kürküt, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu, seslendirme sanatçısı ve sunucu 1970 - Antonis Remos, Yunan şarkıcı 1970 - Ahmet Büke, Türk yazar ve iktisatçı 1970 - Brian Welch, Amerikalı müzisyen 1970 - Rahul Gandhi, Hint siyasetçi 1971 - Ali Ercoşkun, Türk siyasetçi 1971 - José Emilio Amavisca, İspanyol futbolcu 1972 - Jean Dujardin, Fransız oyuncu ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi 1972 - Brian McBride, Amerikalı futbolcu 1972 - Poppy Montgomery, Avustralyalı oyuncu 1972 - Robin Tunney, Amerikalı oyuncu 1974 - Bülent Ataman, Türk futbolcu 1975 - Hugh Dancy, İngiliz oyuncu ve manken 1975 - Anthony Parker, Amerikalı basketbolcu 1975 - Dennis Crowley, Amerikalı iş insanı ve Foursquare kurucu ortağı 1976 - Alişan, Türk şarkıcı, oyuncu ve sunucu 1978 - Dirk Nowitzki, Alman millî basketbolcu ve NBA oyuncusu 1978 - Zoe Saldana, Amerikalı oyuncu 1979 - Clara G, Rumen porno yıldızı ve yönetmen 1979 - Daniele Sottile, İtalyan voleybolcu 1979 - José Kléberson, Brezilyalı futbolcu 1980 - Lauren Lee Smith, Kanadalı oyuncu 1981 - Nadia Centoni, İtalyan voleybolcu 1981 - Clementine Poidatz, Fransız oyuncu 1983 - Macklemore, Amerikalı rapçi 1983 - Aidan Turner, İrlandalı oyuncu 1983 - Mark Selby, İngiliz snooker ve pool oyuncusu 1983 - Milan Petržela, Çek futbolcu 1984 - Katarina Kat, Kazak asıllı Amerikalı-Rus pornografik film oyuncusu 1984 - Birce Akalay, Türk oyuncu 1984 - Paul Dano, Amerikalı oyuncu 1984 - Mateus Galiano da Costa, Angolalı futbolcu 1985 - José Sosa, Arjantinli futbolcu 1986 - Ragnar Sigurðsson, İzlandalı futbolcu 1988 - Şafak Pekdemir, Türk oyuncu 1989 - Abdelaziz Barrada, Faslı futbolcu 1992 - Carlos Ascues, Perulu futbolcu 1993 - Olajide William Olatunji, İngiliz YouTuber 1994 - Miguel Cardoso, Portekizli futbolcu 1995 - Deniz Aygül, Türk basketbolcu 1996 - Lorenzo Pellegrini, İtalyan futbolcu 1998 - José Luis Rodríguez, Panamalı futbolcu 1998 - Viktoriya Zeynep Güneş, Türk yüzücü Ölümler 626 - Soga no Umako, Japonya'da Asuka döneminde yaşamış Soga boyu üyesi bir devlet adamı (d. 551) 1650 - Matthäus Merian, İsviçreli yayıncı (d. 1593) 1716 - Tokugawa Ietsugu, 7. Tokugawa şogunu (d. 1709) 1747 - Nadir Şah, İran Şahı (d. 1688) 1820 - Joseph Banks, İngiliz doğa bilimci ve botanikçi (d. 1743) 1844 - Étienne Geoffroy Saint-Hilaire, Fransız doğa bilimci (d. 1772) 1865 - Evangelis Zappas, Yunan iş insanı (d. 1860) 1867 - I. Maximilian, Meksika İmparatoru (d. 1832) 1884 - Juan Bautista Alberdi, Arjantinli siyaset kuramcısı ve diplomattı (d. 1810) 1886 - Hobart Paşa, İngiliz asıllı deniz subayı (d. 1822) 1932 - Fazlı Necip, Türk yazar (d. 1863) 1937 - James Matthew Barrie, İskoç yazar (d. 1860) 1951 - Angelos Sikelianos, Yunan lirik şair ve oyun yazarıdır (d. 1884) 1953 - Ethel Rosenberg, Amerikalı casus (d. 1915) 1953 - Julius Rosenberg, Amerikalı casus (d. 1918) 1956 - Thomas J. Watson, Amerikalı iş insanı (d. 1874) 1956 - Vladimir Obruçev, Rus jeolog (d. 1863) 1962 - Frank Borzage, Amerikalı yönetmen (d. 1894) 1973 - Tahir Alangu, Türk edebiyat tarihçisi ve halk bilimi araştırmacısı (d. 1915) 1977 - Ali Şeriati, İranlı sosyolog (d. 1933) 1992 - Kathleen McKane Godfree, İngiliz badmintoncu ve tenisçi (d. 1986) 1993 - William Golding, İngiliz yazar (d. 1911) 2010 - Mübariz İbrahimov, Azeri asker (d. 1988) 2010 - Manute Bol, Sudanlı basketbolcu (d. 1962) 2012 - Richard Lynch, Amerikalı oyuncu (d. 1936) 2013 - Gyula Horn, Macar sosyalist politikacı ve eski Başbakan (d. 1932) 2013 - James Gandolfini, Amerikalı oyuncu (d. 1961) 2013 - Sait Maden, Türk şair, çevirmen, ressam, fotoğrafçı ve grafik tasarımcısı (d. 1931) 2014 - Ibrahim Touré, Fildişi Sahilli futbolcu (d. 1985) 2015 - Jack Aeby, Amerikalı fizikçi ve fotoğrafçı (d. 1923) 2016 - Götz George, Alman oyuncu (d. 1938) 2016 - Anton Yelchin, Rus asıllı Amerikalı oyuncu (d. 1989) 2017 - Ivan Dias, Hint kardinal (d. 1936) 2017 - Tony DiCicco, Eski Amerikan futbolcusu, antrenör ve TV yorumcusu (d. 1948) 2017 - Otto Warmbier, Amerikalı üniversite öğrencisi (d. 1994) 2018 - Katriina Elovirta, Fin futbolcu ve hakemdi (d. 1961) 2018 - Sergio Gonella, İtalyan futbol hakemi (d. 1933) 2018 - Hubert Green, Amerikalı golfçü (d. 1946) 2018 - Koko, Batı ova gorili (d. 1971) 2019 - Norman Stone, İskoç tarihçi (d. 1941) 2019 - Dmitro Timçuk, Ukraynalı siyasetçi, askeri uzman, gazeteci ve blog yazarı (d. 1972) 2019 - Peng Xiaolian, Çinli film yönetmeni, senarist ve yazardır (d. 1953) 2020 - Ian Holm, İngiliz oyuncu (d. 1931) 2020 - Carlos Ruiz Zafón, İspanyol yazar (d. 1964) 2022 - Yonca Türkman, Türk tiyatrocu ve dizi oyuncusu (d. 1977) 2022 - Tim White, Amerikan profesyonel güreş hakemi (d. 1954) Tatiller ve özel günler Kaynakça 0619 19


text: Olaylar 404 - Ayasofya, çıkan isyanlar sırasında yakıldı. 1481 - II. Bayezid ile Cem Sultan arasında Yenişehir Ovası'nda yapılan taht savaşını, Cem Sultan kaybetti. 1837 - Kraliçe Victoria, 18 yaşında Birleşik Krallık tahtına çıktı. 63 yıldan fazla tahtta kalarak en uzun süre saltanat süren Birleşik Krallık Hükümdarı olacaktır. 1877 - Alexander Graham Bell, dünyanın ilk ticari telefon hizmetini Kanada'nın Ontario Eyaleti'ndeki Hamilton şehrinde başlattı. 1840 - Samuel Morse, telgrafın patentini aldı. 1884 - Mülkiye Mühendis Mektebi kuruldu. 1920 - Çerkez Ethem kuvvetleri, Yozgat Ayaklanması'nı bastırmak üzere Ankara'dan yola çıktı. 1926 - Kemal Atatürk'e İzmir'de suikast girişimiyle ilgili tutuklamalar devam ediyor; eski Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası lider kadrosundan Ali Fuat Cebesoy tutuklandı, Kâzım Karabekir ise, 22 Haziran günü tutuklandı. 1938 - 19 Mayıs, 3466 sayılı kanunla Millî Bayram olarak kabul edildi. Gençlik Marşı, Gençlik ve Spor Bayramı Marşı olarak kabul edildi. 1943 - Adapazarı'nda meydana gelen 5,6 şiddetindeki depremde 346 kişi öldü. 1946 - Türkiye Sosyalist Emekçi Köylü Partisi, Şefik Hüsnü liderliğinde kuruldu. 1960 - Mali ve Senegal bağımsızlığını ilan etti. 1961 - Türkiye, iş gücü ihracına başladı. Almanya'ya gitmek isteyenler, Türkiye İş Kurumu'nun önünde toplandı. 1961 - Türkiye'nin ilk naneli (mentollü) sigarası Çamlıca piyasaya çıkarıldı. 1965 - Cezayirli lider Ahmed Ben Bella, askerî darbeyle iktidardan uzaklaştırıldı. Askerî darbeyi, Albay Huari Bumedyen yönetiyordu. 1976 - Tokat'ta Ednan Kavaklı adlı bir kişi, 16 yaşındaki çocuk Tuncay Abbas'ı tecavüz edip öldürdü. 12 Eylül döneminde idam edildi. 1987 - Pınarcık katliamı: PKK militanları, Mardin'in Ömerli ilçesindeki Pınarcık köyünde 16'sı çocuk 30 kişiyi öldürdü. 1990 - Akçaabat'ta büyük bir sel felaketi meydana geldi. 39 kişi öldü, 4 kişi kayboldu. 1990 - 5261 Eureka adı verilen ilk Mars truvalı asteroit keşfedildi. 1991 - Alman Parlamentosu, ülkenin başkentini Bonn'dan tekrar Berlin'e taşıma kararı aldı. 2001 - Pervez Müşerref, Pakistan Cumhurbaşkanı oldu. Doğumlar 1005 - Zahir, 1021-1036 döneminde Fatimiler Halifeliği yedinci halifesi (ö. 1036) 1566 - III. Zygmunt Waza, 1587'den 1632'ye kadar Polonya-Litvanya Birliği ve Litvanya Büyük Dükalığı hükümdarı, 1592'den 1599'da kadar İsveç kralı ve Finlandiya Büyük Dükü (ö. 1632) 1583 - Jacob De la Gardie, İsveç İmparatorluğu'nun devlet adamı ve bir komutanı (ö. 1652) 1723 - Adam Ferguson, İskoç Aydınlanmasının filozofu ve tarihçi (ö. 1816) 1737 - Tokugawa Ieharu, Tokugawa Şogunluğu'nun 10. şogunu ve Tokugawa Ieshige'nin en büyük oğlu (ö. 1786) 1743 - Anna Laetitia Barbauld, İngiliz yazar (ö. 1825) 1756 - Joseph Martin Kraus, Alman-İsveçli besteci (ö. 1792) 1819 - Jacques Offenbach, Alman asıllı Fransız müzisyen ve besteci (ö. 1880) 1860 - Alexander Winton, İskoç asıllı Amerikalı, bisiklet, otomobil ve dizel motor tasarımcısı ve mucitdir (ö. 1932) 1861 - Frederick Gowland Hopkins, İngiliz biyokimyacı (ö. 1947) 1887 - Kurt Schwitters, Alman resim ve heykel sanatçısı (ö. 1948) 1888 - Krikor Amiryan, Ermeni asıllı Osmanlı askeri, siyasetçi, iş insanı ve devrimci (ö. 1964) 1891 - Giannina Arangi-Lombardi, İtalyan soprano opera sanatçısı (ö. 1951) 1899 - Jean Moulin, Fransız devlet adamı ve Fransız Direnişi'nin lideri (ö. 1943) 1905 - Lillian Hellman, Amerikalı yazar (ö. 1984) 1909 - Errol Flynn, Avustralya asıllı Amerikalı oyuncu (ö. 1959) 1914 - Muazzez İlmiye Çığ, Türk sümerolog 1915 - Terence Young, İngiliz sinema yönetmeni (ö. 1994) 1916 - Hamiyet Yüceses, Türk ses sanatçısı (ö. 1996) 1922 - Cevat Kurtuluş, Türk sinema oyuncusu (ö. 1992) 1924 - Audie Murphy, Amerikalı aktör (ö. 1971) 1928 - Martin Landau, Amerikalı oyuncu ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (ö. 2017) 1928 - William Berger, Avusturyalı sinema oyuncusu (ö. 1993) 1928 - Jean-Marie Le Pen, Fransız aşırı sağ siyasetçi 1931 - Olympia Dukakis, Yunan asıllı Amerikalı oyuncu ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (ö. 2021) 1932 - Altan Öymen, Türk gazeteci, siyasetçi ve eski Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı 1934 - Anne Sylvestre, Fransız şarkıcı ve söz yazarı (ö. 2020) 1940 - Eugen Drewermann, Alman dinbilimci, kilise eleştirmeni, barış aktivisti ve eski katolik rahip 1940 - John Mahoney, İngiltere doğumlu Amerikalı oyuncu (ö. 2018) 1940 - Vladimir Korenev, Sovyet-Rus aktör ve eğitimci (ö. 2021) 1941 - Stephen Frears, İngiliz film yönetmeni 1942 - Hümayun Behzadi, İranlı futbolcu (ö. 2016) 1942 - Mustafa Yücel Özbilgin, Türk hukukçu (ö. 2006) 1942 - Brian Wilson, Amerikalı şarkı sözü yazarı, müzisyen, vokalist, prodüktör, besteci ve aranjör 1946 - Xanana Gusmão, Doğu Timorlu politikacı 1949 - Lionel Richie, Amerikalı soul ve R&B şarkıcısı 1950 - Gudrun Landgrebe, Alman oyuncu 1950 - Hüsamettin Özkan, Türk siyasetçi 1950 - Nuri Gökaşan, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu 1951 - Tress MacNeille, Amerikalı aktris ve seslendirme sanatçısı 1951 - João Semedo, Portekizli siyasetçi ve fizikçi (ö. 2018) 1952 - John Goodman, Amerikalı oyuncu ve Emmy Ödülü sahibi 1953 - Ulrich Mühe, Alman oyuncu (ö. 2007) 1954 - İlan Ramon, İsrail Devleti'nin uzaya gönderdiği ilk astronot olan İsrail Hava Kuvvetleri'nin savaş pilotu (ö. 2003) 1961 - Erdal Keser, Türk futbolcu 1961 - Yalçın Çakır, Türk gazeteci, yazar ve fotoğrafçı 1966 - Fatma Şahin, Türk siyasetçi 1967 - Nicole Kidman, Amerikalı oyuncu 1967 - Angela Melillo - İtalyan manken, oyuncu ve şarkıcı 1968 - Tonya Kinzinger, Amerikalı oyuncu ve model 1968 - Robert Rodriguez, Amerikalı yazar, yapımcı, müzisyen ve film yönetmeni 1969 - Paulo Bento, Portekizli futbolcu ve teknik direktör 1970 - Andrea Nahles, Alman siyasetçi 1971 - Jeordie White, Amerikalı bas gitarist 1975 - Uğur Taner, Türk yüzücü 1976 - Juliano Belletti, Brezilyalı eski millî futbolcu 1978 - Quinton Jackson, Amerikalı profesyonel güreşçi 1978 - Frank Lampard, İngiliz futbolcu 1981 - Angerfist, Hollandalı DJ 1981 - Brede Hangeland, ABD asıllı Norveçli millî futbolcu 1982 - Aleksey Berezutskiy, Rus eski futbolcu 1982 - Vasiliy Berezutskiy, Rus eski millî futbolcu 1982 - Example, İngiliz rapçi ve söz yazarı 1985 - Darko Miličić, Sırp basketbolcu 1986 - Luca Cigarini, İtalyan futbolcu 1987 - Asmir Begović, Bosnalı millî futbolcu 1987 - Itumeleng Isaac Khune, Güney Afrikalı millî futbolcu 1989 - Javier Pastore, Arjantinli millî futbolcu 1990 Eda Ece, Türk oyuncu Selin Sezgin, Türk oyuncu Melis Gözen, Türk oyuncu Deniz Gözen, Türk oyuncu Fab Melo, Brezilyalı eski basketbolcu (ö. 2017) 1991 - Kalidou Koulibaly, Senegallı futbolcudur Rasmus Lauge Schmidt, Danimarkalı hentbolcu 1992 - Nurceren Akgün, Türk hentbolcu 1993 - İrem Karamete, Türk eskrimci 1993 - Sead Kolašinac, Bosna-Hersek asıllı Alman futbolcu Ölümler 840 - I. Ludwig, 813 yılından beri babası Şarlman ile Frank kralı (d. 778) 981 - Adalbert von Magdeburg, Benedikten keşiş, başpiskoposu, misyoner ve tarihçi (d. 910) 1277 - Karamanoğlu Mehmed Bey, Karamanoğulları Beyliği’nin kurucusu ve ilk Hükümdarı (d. ?) 1597 - Willem Barentsz, Hollandalı denizci ve kaşif (d. 1550) 1605 - II. Fyodor, Rusya Çarı (d. 1589) 1668 - Heinrich Roth, Alman misyoner ve bilim insanı (d. 1620) 1776 - Benjamin Huntsman, İngiliz iş insanı (d. 1704) 1787 - Carl Friedrich Abel, Alman viola da gambacı ve besteci (d. 1723) 1800 - Abraham Gotthelf Kästner, Alman matematikçi ve akademisyen (d. 1719) 1810 - Axel von Fersen the Younger, İsveçli general ve politikacı (d. 1755) 1813 - Joseph Chinard, Fransız heykeltıraş (d. 1756) 1815 - Guillaume Philibert Duhesme, Fransız general (d. 1766) 1820 - Manuel Belgrano, Arjantinli ekonomist, avukat, politikacı, gazeteci ve askeri lider (d. 1770) 1836 - Emmanuel-Joseph Sieyès, Fransız Katolik din adamı, siyasi deneme yazarı ve diplomat (d. 1748) 1837 - IV. William, 1830-1837 arası Birleşik Krallık ve Hannover kralı ve Kraliçe Victoria'nın amcası (d. 1765) 1840 - Pierre Claude François Daunou, Fransız tarihçi ve politikacı (d. 1761) 1847 - Juan Larrea, Arjantinli kaptan ve politikacı (d. 1782) 1856 - I. Florestan, 27. Monako prensi ve Valentinois dükü (d. 1785) 1869 - Hijikata Toshizo, Japon komutan (d. 1835) 1870 - Jules de Goncourt, Fransız tarihçi ve yazar (d. 1830) 1872 - Élie Frédéric Forey, Fransız general (d. 1804) 1875 - Joseph Meek, Amerikalı polis memuru ve politikacı (d. 1810) 1876 - John Neal, Amerikalı yazar, eleştirmen, editör, öğretim görevlisi ve aktivist (d. 1793) 1875 - Peter von Uslar, Rus general, mühendis ve dilbilimci (d. 1816) 1883 - Gustave Aimard, Fransız yazar (d. 1818) 1888 - Johannes Zukertort, Leh-Alman-İngiliz satranç oyuncusu (d. 1842) 1897 - Japetus Steenstrup, Danimarkalı bilim insanı ve zoolog (d. 1813) 1898 - Manuel Tamayo y Baus, İspanyol oyun yazarı (d. 1829) 1912 - Voltairine de Cleyre, Amerikalı anarşist (d. 1866) 1933 - Clara Zetkin, Alman devrimci sosyalist politikacı ve kadın hakları savunucusu (d. 1857) 1938 - Amelia Earhart, Amerikalı havacı ve yazar (2 Temmuz 1937'de kayboldu, 20 Haziran 1938'de öldüğü ilân edildi) (d. 1897) 1940 - Jehan Alain, Fransız bestecisi ve orgcusu (d. 1911) 1944 - Süleyman Necati Güneri, Türk gazeteci ve siyasetçi (d. 1889) 1947 - Bugsy Siegel, Amerikalı mafya lideri (d. 1906) 1958 - Kurt Alder, Alman kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1902) 1959 - Hitoshi Ashida, 1948 yılında Japonya'nın 47. başbakanı olarak görev yapmış Japon siyasetçi (d. 1887) 1963 - Hans Rehberg, Amerikalı milyarder iş insanı, yatırımcı, sivil lider ve hayırsever (d. 1901) 1966 - George Lemaitre, Belçikalı bilim insanı ve rahip (d. 1894) 1972 - Şeref Akdik, Türk ressam ve hattat (d. 1899) 1978 - Mark Robson, Kanadalı film yönetmeni ve yapımcı (d. 1913) 1984 - Erdoğan Özen, Türk diplomat ve Türkiye'nin Viyana Büyükelçiliği Çalışma Ateşesi ("Ermeni Devrimci Ordusu" adlı örgütün düzenlediği suikast sonucu) (d. 1934) 1987 - Niyazi Ağırnaslı, Türk siyasetçi ve Türkiye İşçi Partisi eski Senatörlerinden (d. 1911) 1989 - Hasan İzzettin Dinamo, Türk şair ve yazar (d. 1909) 1993 - György Sárosi, Eski Macar millî futbolcu (d. 1912) 1995 - Emil Cioran, Rumen filozof ve deneme yazarı (d. 1911) 1997 - John Akii-Bua, Ugandalı engelli yarış koşucusu (d. 1949) 1997 - Cahit Külebi, Türk şair (d. 1917) 2002 - Erwin Chargaff, Alman biyokimyacı (d. 1905) 2002 - Behlül Dal, Türk yönetmen ve Altın Portakal Film Festivali’nin fikir babası (d. 1922) 2004 - Engin İnal, Türk tiyatro, sinema, dizi sanatçısı, çevirmen ve yazar (d. 1942) 2005 - Jack Kilby, Amerikalı mühendis ve mucit (d. 1923) 2010 - Abdülmelik Rigi, Sünni İslamcı Cundullah örgütünün eski lideri olan Beluç militan (d. 1983) 2010 - Roberto Rosato, İtalyan futbolcu (d. 1943) 2011 - Ryan Dunn, Amerikalı dublör sanatçısı, aktör ve komedyen (d. 1977) 2011 - Safa Giray, Giray Hanedanı soyundan gelen Türk siyasetçi (d. 1931) 2014 - Murat Sökmenoğlu, Türk siyasetçi (d. 1945) 2015 - Miriam Schapiro, Kanada doğumlu sanatçı (d. 1923) 2016 - Edgard Pisani, Fransız siyasetçi (d. 1918) 2017 - Ayşe Aral, Türk gazeteci, köşe yazarı ve TV sunucusu (d. 1971) 2017 - Sergey Mılnikov, Sovyet-Rus buz hokeyi oyuncusu (d. 1958) 2017 - Prodigy, Amerikalı rapçi (d. 1974) 2017 - Fredrik Skagen, Norveçli yazar (d. 1936) 2018 - Ken Albiston, Avustralyalı futbol oyuncusu (d. 1926) 2019 - Wibke Bruhns, Alman gazeteci, televizyon sunucusu ve yazar (d. 1938) 2020 - Pedro Lima, Angolalı-Potekizli televizyon sunucusu, yüzücü ve aktör (d. 1971) 2020 - Kamal Lohani, Bangladeşli gazeteci (d. 1934) 2020 - Mufti Muhammad Naeem, Pakistanlı din adamı (d. 1958) 2021 - Joanne Linville, Amerikan aktris (d. 1928) 2021 - Waldir Lucas Pereira, Brezilyalı profesyonel futbolcu (d. 1928) 2021 - Luis del Sol, İspanyol futbolcudur (d. 1935) 2022 - Sture Allén, İsveçli dilbilimci ve akademisyen (d. 1928) 2022 - Mauricio Quiroga, Arjantinli bisiklet yarışçısı (d. 1992) 2022 - Eldar Salayev, Azeri fizikçi (d. 1933) Tatiller ve özel günler Dış bağlantılar Kaynakça 0620 20