text: Bu sayfada 1982 yılında dünyadaki uluslararası önemi olan olaylarla, bu yılda doğan ve ölen kişiler yer alır. Türkiye'de yaşanan olaylarla ilgili 1982'de Türkiye sayfasına bakınız. Olaylar 14 Ocak - Washington, DC - Florida seferini yapan 90 sefer sayılı Air Florida uçağı, kalkışından kısa süre sonra buzlanma nedeniyle otoyol köprüsüne çarparak Potomac Nehri'ne düştü. Uçaktaki 74 ve köprüdeki 4 kişi öldü. 2 Şubat - Suriye'de Hama Katliamı başladı. 15 Şubat - "Ocean Ranger" isimli petrol arama platformu, güçlü fırtına sebebiyle battı: 84 işçi öldü. 10 Mart - Amerika Birleşik Devletleri, terörizme destek olduğu gerekçesiyle Libya'ya petrol ambargosu koydu. 18 Mart - Arjantin, Birleşik Krallık'a bağlı Falkland Adaları'nı işgal etmeye başladı. 2 Nisan - Falkland Savaşı başladı: Arjantin, Falkland Adaları'nı işgal etti. 13 Nisan - Erzincan, Refahiye yakınlarında bir ABD askeri uçağı düştü, 28 kişi öldü. 17 Nisan - Kanada Anayasası kabul edildi. Kanada bağımsızlığını aldı. 25 Nisan - İsrail, Mısır'la yaptığı barış antlaşması uyarınca Sina Yarımadası'ndan tamamen çekildi. 30 Mayıs - İspanya, 16. NATO üyesi oldu. 6 Haziran - Lübnan Savaşı başladı. 8 Temmuz- Saddam Hüseyin ve bir grup terör örgütü Irak'ın eski başkenti Duceyil'e girip 145 kişiyi öldürdüler. Duceyil Katliamı 11 Haziran - Steven Spielberg'in ünlü bilimkurgu filmi E.T. gösterime girdi. 14 Haziran - Falkland Savaşı bitti. 9 Temmuz - Boeing 727 tipi Pan Am uçağı Louisiana'nın bir kasabasına düştü: uçaktaki 146 kişi ve yerde 8 kişi öldü. 11 Temmuz - 1982 FIFA Dünya Kupası İtalya-Batı Almanya final maçı ile sona erdi. Maçı İtalya Rossi, Tardelli ve Altobelli'nin golleriyle 3-1 aldı. Böylece kupa şampiyonu İtalya olurken Batı Almanya 2. Polonya 3. Fransa 4. oldu. 7 Ağustos - 2 ASALA militanının,Ankara Esenboğa Uluslararası Havalimanı'nda düzenlediği saldırıda, 2'si güvenlik görevlisi olmak üzere 8 kişi öldü, 72 kişi de yaralandı. Saldırganlardan biri öldürüldü, Levon Ekmekçiyan isimli diğer saldırgan yaralı olarak yakalandı. 20 Ağustos - Lübnan Sivil Savaşı 11 Eylül - Almanya'nın Mannheim şehrinin 375'inci kuruluş yıl dönümü kutlamaları kapsamında gösteri yapacak olan paraşütçüleri taşıyan CH-47 Chinook tipi helikopter havada parçalanarak düştü. 46 kişi öldü. 14 Eylül - Lübnan Başkan adayı Başir Gemayel bombalı saldırıda öldü; kardeşi 23 Eylül'de başkan seçildi. 25 Ekim - 10.000 TL'lik banknotlar tedavüle çıkarıldı. 3 Kasım - Afganistan'da bir tünelde patlayan tanker, 2.000'den fazla kişinin ölümüne sebep oldu. 30 Kasım - Michael Jackson'ın 2. albümü Thriller piyasaya çıktı. Albüm 100 milyondan fazla satarak Guinness Rekorlar kitabına girdi. 7 Aralık - Amerika Birleşik Devletleri'nde ilk kez bir idam cezası, zehirli iğne ile uygulandı. Tarihi bilinmeyenler Amerikalı yazılım ve donanım firması, Sun Microsystems kuruldu. Doğumlar Ocak 15 Ocak - Kim Riedle, Alman oyuncu 16 Ocak - Tuncay Şanlı, Türk futbolcu 17 Ocak - Dwyane Wade, Amerikalı basketbolcu 19 Ocak - Atacan Öztürk, profesyonel futbolcu. 23 Ocak - Veronica Vanoza, Çek pornografik film oyuncusu. 25 Ocak - Noemi, İtalyan Şarkıcı ve söz yazarı. 26 Ocak - Priya Rai, Hint kökenli Pornografik film oyuncusu 28 Ocak - Cynthia Olavarría, Porto Rikolu manken 31 Ocak Salvatore Masiello, İtalyan futbolcu Elena Paparizou, Yunan şarkıcı Şubat 10 Şubat - Justin Gatlin, Amerikalı sprinter 11 Şubat - Neil Robertson, Avustralyalı snooker oyuncusu 12 Şubat - Bobi Wine sahne adıyla tanınan Robert Kyagulanyi Ssentamu, Ugandalı bir politikacı, şarkıcı, aktör ve iş insanı 25 Şubat Maria Kanellis, Amerikalı profesyonel güreşçi, şarkıcı, söz yazarı ve manken Flavia Pennetta, İtalyan tenisçi Mart 2 Mart - Kevin Kurányi, Alman futbolcu 3 Mart - Jessica Biel, Amerikalı aktri 4 Mart - Landon Donovan, Amerikalı Amerika Birleşik Devletleri millî futbol takımı kaptanı eski futbolcu 8 Mart - Giulia Albini, İtalyan voleybolcu (ö. 2012) 9 Mart - Emmanuel Corrèze, Fransız futbolcu 14 Mart - François Sterchele, Belçika'lı futbolcu (ö. 2008) 17 Mart - Mamedali Karadanov, Türkmen futbolcu 20 Mart - Tomasz Kuszczak, Polonyalı profesyonel kaleci 20 Mart - Fatma Kaplan Hürriyet, Türk siyasetçi 21 Mart - Maria Elena Camerin, İtalyan tenisçi 24 Mart - Diana Kobzanová, Çek manken 31 Mart - Paşhan Yılmazel, Türk oyuncu Nisan 2 Nisan - Marco Amelia, İtalyan futbolcu 6 Nisan - Damien Walters, İngiliz serbest koşucu, dublör, trambolin uzmanı ve jimnastikçi 8 Nisan - Cláudia Aguiar, Portekizli siyasetçi 16 Nisan - Robert Popov, Makedon futbolcu 14 Nisan Uğur Boral, Türk futbolcu Claudia Romani - İtalyan model 21 Nisan - José Pedrozo, Paraguaylı futbolcu (ö. 2021) 24 Nisan - Kelly Clarkson, Amerikalı şarkıcı 30 Nisan - Kirsten Dunst, Amerikalı aktris Mayıs 3 Mayıs - Ashley Burns, Amerikalı oyuncu 8 Mayıs - Adrian Gonzalez, Amerikalı beyzbolcu 9 Mayıs - Barbara Cabrita, Portekizli oyuncu 10 Mayıs - Farid Mansurov, Azeri güreşçi 11 Mayıs - Gilles Guillain, Kolombiya asıllı Fransız oyuncu 15 Mayıs - Veronica Campbell, Jamaikalı sprinter 16 Mayıs - Nelson Ferreira, İsviçreli futbolcu 21 Mayıs - Saygın Soysal, Türk sinema ve dizi film oyuncusu 26 Mayıs - Hasan Kabze, Türk futbolcu 29 Mayıs Nataliya Dobrinska, Ukraynalı heptatlet Elyas M'Barek, Alman oyuncu Haziran 3 Haziran - Yelena İsinbayeva, Rus sırıkçı 5 Haziran - Alberto Gilardino, İtalyan futbolcu 12 Haziran - Diem Brown, Amerikalı sunucu ve gazeteci (ö. 2014) 14 Haziran - Ashat Aymağambetov, Kazak siyasetçi 21 Haziran - Prens William, İngiltere veliaht prensi 22 Haziran - Gustave Bebbe, Kamerunlu futbolcu 24 Haziran - Florin Hidișan, Rumen futbolcu (ö. 2022) 30 Haziran - Büşra Pekin, Türk tiyatro ve dizi oyuncusu Temmuz 5 Temmuz - Tuba Büyüküstün, Türk oyuncu 8 Temmuz - Sophia Bush, Amerikalı oyuncu 10 Temmuz - Leila Alaoui, Faslı-Fransız fotoğrafçı ve video sanatçısı (ö. 2016) 13 Temmuz - Çiğdem Batur, Türk oyuncu 23 Temmuz - Fehid eş-Şemmeri, Katarlı futbolcu 30 Temmuz - Yvonne Strahovski, Avustralyalı oyuncu Ağustos 1 Ağustos - Ferhat Kıskanç, Alman-Türk futbolcu 3 Ağustos Yelena Soboleva, Rus atlet Ayşenur Taşbakan, Türk taekwondocu 7 Ağustos - Imran Garda, Güney Afrikalı gazeteci 9 Ağustos Tülin Altıntaş, Türk voleybolcu Joel Anthony, Amerikalı basketbolcu Tyson Gay, Amerikalı atlet Takuto Hayashi, Japon futbolcu Jes Macallan, Amerikalı oyuncu Kate Siegel, Amerikalı oyuncu ve senarist 15 Ağustos - Lia Quartapelle, İtalyan ekonomist ve siyasetçi 17 Ağustos - Mark Salling, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı 24 Ağustos - Kim Källström, İsveçli futbolcu 27 Ağustos - Bergüzar Korel, Türk Oyuncu Eylül 3 Eylül - Chris Wilcox, Amerikalı basketbolcu 7 Eylül Gonca Özmen, Türk şair Rıza Efendioğlu, Türk futbolcu Iamel Kabeu, Yeni Kaledonyalı millî futbolcu 8 Eylül Kazuya Maeda, Japon futbolcu David Quiroz, Ekvadorlu milli futbolcu 9 Eylül Isabelle Caro, Fransız manken ve oyuncu (ö. 2010) Welissa De Souza Gonzaga, Brezilyalı voleybolcu 14 Eylül - Aykut Erçetin, Türk futbolcu 20 Eylül - Begüm Birgören, Türk oyuncu 23 Eylül - Aina Clotet, İspanyol oyuncu Ekim 7 Ekim Jermaine Defoe, İngiliz futbolcu Giacomo Benedettini, San Marinolu futbolcu 17 Ekim - Ahmed Daher, Cibutili futbolcu Kasım 1 Kasım - Sait Naci Ergin, Türk siyasetçi (d. 1908, Niğde, Osmanlı İmparatorluğu) 5 Kasım - Chris Garneau, Amerikalı şarkıcı 10 Kasım - Ahmet Kural, Türk oyuncu 11 Kasım - Asafa Powell, Jamaikalı sprinter 16 Kasım - Amar'e Stoudemire, NBA oyuncusu 24 Kasım - Damla Günay, Türk okçu 28 Kasım - Pero Pejić, Hırvat futbolcu 29 Kasım - Gemma Chan, İngiliz oyuncu Aralık 6 Aralık - Alberto Contador, İspanyol yol bisikleti yarışçısı 8 Aralık : Hamit Altıntop, Türk futbolcu Halil Altıntop, Türk futbolcu Nicki Minaj, Trinidadlı rapçi 10 Aralık-Tugay Mercan,Türk oyuncu 13 Aralık - Elisa Di Francisca, İtalyan eskrimci 14 Aralık - Steve Sidwell, İngiliz futbolcu 15 Aralık - Matias Emilio Delgado, Arjantinli futbolcu Willie Gaston, Amerikan futbolu defans oyuncusu 18 Aralık - Kateřina Baďurová, Çek atlet 19 Aralık - Tero Pitkämäki, Finlandiyalı atlet 28 Aralık - Cedric Benson, Amerikan futbolu oyuncusu 30 Aralık - Boris Bajanov, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Politbürosu sekreteri ve 1923-1925 yılları arasında Josef Stalin'in sekreteri (d. 1900) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Denisa Kola, Arnavut manken Ölümler Ocak 5 Ocak - Ahmet Zaim, Kıbrıslı Türk siyasetçi ve diplomat (d. 1927) 9 Ocak - Nurullah Berk, Türk ressam (d. 1906) Şubat 8 Şubat - Lauri Virtanen, Finlandiyalı atlet (d. 1904) 17 Şubat - Lee Strasberg, Amerikalı tiyatro yönetmeni ve aktör (d. 1901) Mart 3 Mart - Georges Perec, Fransız sosyolog ve edebiyatçıdır (d. 1936) 5 Mart - John Belushi, Amerikalı komedyen, oyuncu, yazar, müzisyen (d. 1949) 29 Mart - Carl Orff, Alman besteci (d. 1895) Nisan 9 Nisan Turan Güneş, eski Türk dışişleri bakanı (d. 1922) Robert Havemann, Alman kimyacı (d. 1910) Mayıs 13 Mayıs - Kara Karayev, Azeri besteci (d. 1918) 21 Mayıs - Giovanni Muzio, İtalyan mimar ve akademisyen (d. 1893) 22 Mayıs - Cevdet Sunay, Türkiye Cumhuriyeti'nin 5. cumhurbaşkanı (d. 1899) Haziran 10 Haziran - Rainer Werner Fassbinder, Alman aktör (ö. 1945) 18 Haziran John Cheever, Amerikalı yazar (d. 1912) Djuna Barnes, Amerikalı modernist yazar (d. 12 Haziran 1892) 29 Haziran - Henry King, Amerikalı film yönetmeni (d. 1886) Ağustos 12 Ağustos - Henry Fonda, Oscar ödüllü Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusudur (d. 1905) 29 Ağustos - Ingrid Bergman, İsveçli sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1915) Eylül 6 Eylül - Azra Erhat, yazar ve çevirmen (d. 1915) 15 Eylül - Grace Kelly, Monako prensesi (d. 1929) Ekim 4 Ekim - Glenn Herbert Gould, Kanadalı piyanist (d. 1932) 1 Ekim - Mehmet Ali Kâğıtçı, Türkiye'de kâğıt sanayisinin kurucusu. (d. 1899) 11 Ekim - Yıldırım Önal, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1931) 18 Ekim - Pierre Mendès France, Fransız siyasetçi, eski başbakan (1954-1955) (d. 1907) Kasım 1 Kasım - King Wallis Vidor (d. 8 Şubat 1894 - ö. 1 Kasım 1982), Amerikalı sinema yönetmeni (d. 1894) 4 Kasım - Jacques Tati (aslında Jacques Tatischeff), Fransız yönetmen ve aktör (d. 1907) 10 Kasım - Leonid İlyiç Brejnev, Ukraynalı Sovyet politikacı. 1964-1982 yılları arasında Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri olarak SSCB'yi yönetmiştir (d. 1906) Aralık 20 Aralık - Arthur Rubinstein, Polonyalı bir piyano virtüözüdür (d. 1887) 24 Aralık - Louis Aragon, siyasal eylemci ve komünist şair, romancı ve deneme yazarı (d. 1897) 1982 Nobel ödülünü kazananlar Barış : Edebiyat : Fizik : Kimya : Tıp : Ayrıca bakınız


source: wikipedia

text: Olaylar 1 Ocak - Yunanistan Avrupa Ekonomik Topluluğu üyeliğine kabul edildi. 5 Ocak - Atatürk'ün doğumunun 100. yılı nedeniyle ilan edilen 'Atatürk Yılı' törenlerle başladı. 4 Mart - Paris Büyükelçiliği Çalışma Ataşesi Reşat Moralı ve Din Görevlisi Tecelli Arı, ASALA tarafından öldürüldü. 1 Nisan - Yaz saati uygulaması ilk kez Sovyetler Birliği'nde de hayata geçirildi. 13 Mayıs - Mehmet Ali Ağca Papa II. Jean Paul'e karşı suikast girişiminde bulundu. 20 Ocak - İran, 52 Amerikalıyı rehin aldıktan 444 gün sonra serbest bıraktı. Aynı gün Ronald Reagan ABD'de başkanlık görevine resmen başladı. 24 Mayıs - THY'nin Haliç adlı yolcu uçağı Bulgaristan'ın Burgaz şehrine kaçırıldı. Mürettebat ve yolcular tarafından, hava korsanları etkisiz hale getirildi. 1 Ağustos - MTV yayına girdi 22 Eylül - Trakya'da planlı olarak yapılan 'Sonbahar Tatbikatı' esnasında, F-5 jet uçağı karargâh üzerine düştü. 40 asker öldü, 72 asker yaralandı. 16 Ekim - Milliyetçi Hareket Partisi, Adalet Partisi, Milli Selamet Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Cumhuriyetçi Güven Partisi, Türkiye İşçi Partisi ve Türkiye Birlik Partisi kapatıldı. 21 Ekim - Türkiye'nin en büyük barajı olan 'Atatürk Barajı' faaliyete geçti. 23 Ekim - 160 üyeli Danışma Meclisi çalışmalarına başladı. Danışma Meclisi Başkanlığı'na, Konya Temsilcisi ve eski Başbakan Sadi Irmak seçildi. 2 Kasım - 5000 TLlik banknotlar tedavüle çıktı. 14 Aralık - İsrail, Golan Tepeleri'ni kendi topraklarına kattı. 30 Aralık - Galatasaray Eğitim Vakfı kuruldu. Tarihi bilinmeyenler Kaliforniya'da ilk AIDS vakaları başladı. Doğumlar Ocak 15 Ocak - Pamela Tola, Finlandiyalı oyuncu 19 Ocak - Asier del Horno, Basklı futbolcu 22 Ocak - Ben Moody, Amerikalı müzisyen. 31 Ocak : Selçuk Şahin, Türk futbolcu Justin Timberlake, Amerikalı pop şarkıcısı ve aktörü Şubat 1 Şubat - Gustaf Norén, Mando Diao'nun gitaristi 2 Şubat - Emre Aydın, Türk rock sanatçısı 9 Şubat - The Rev, Amerikalı müzisyen, rock sanatçısı 11 Şubat - Aritz Aduriz, Baskonya asıllı İspanyol futbolcu 16 Şubat - Michelle Tucker, Amerikalı pornografik film oyuncusu 27 Şubat - Josh Groban, Amerikalı lirik bariton Mart 10 Mart - Samuel Eto'o, Kamerunlu futbolcu 17 Mart - Servet Çetin, Türk futbolcu 19 Mart - Kolo Touré, Fildişi Sahilli futbolcu 23 Mart : Mesut Süre - Türk Radyo programcısı ve stand up sanatçısı Aysun Kayacı, Türk model ve oyuncu Nisan 14 Nisan - Willy William, Fransız müzisyen. 10 Nisan - Başak Daşman, Türk oyuncu 17 Nisan Michael Mifsud, Maltalı millî futbolcu Nicky Jam, Amerikalı şarkıcı Umut Kurt, Türk oyuncu 19 Nisan - Hayden Christensen, Amerikalı oyuncu 25 Nisan - Felipe Massa, Brezilyalı Formula 1 pilotu 30 Nisan - Rasim Ozan Kütahyalı, Türk köşe yazarı Mayıs 8 Mayıs Andrea Barzagli, İtalyan futbolcu Erdem Yener, Türk rock şarkıcı, dizi oyuncusu Stephen Amell, Kanadalı oyuncu 12 Mayıs - Rami Malek, Amerikalı oyuncu 13 Mayıs - Boncuk Yılmaz, İstanbul Kraliyet Tiyatrosu oyuncusu. 16 Mayıs Sergei Novitski, Rus buz patenci Ali Özen, Türk taekwondocu Jim Sturgess, İngiliz oyuncu 18 Mayıs - Eduardo Luís Abonizio Souza, Brezilyalı futbolcu 20 Mayıs - Iker Casillas, İspanyol futbolcu 27 Mayıs - Özgür Çevik, Türk oyuncu Haziran 3 Haziran - Ersin Karabulut, Türk karikatürist 5 Haziran - Serhat Akın, Türk futbolcu 9 Haziran - Natalie Portman, İsrailli oyuncu 12 Haziran - Adriana Lima, Brezilyalı Supermodel 15 Haziran - Alou Diarra, Fransız futbolcu 28 Haziran - Mara Santangelo, İtalyan tenisçi Temmuz 4 Temmuz - Froso Papaharalambus, Yunan şarkıcı 7 Temmuz - Synyster Gates, Avenged Sevenfold grubunun gitaristi 9 Temmuz - Özgür Peştimalci, Türk davulcu 14 Temmuz - Önder Turacı, Türk futbolcu 16 Temmuz - Maher Zain, İsveçli Müslüman müzisyen 19 Temmuz - Aleksandr Kotikov, II. Dünya Savaşı sonrası 1956-1950 yılları arasında Berlin'den sorumlu askeri yetkili olan Sovyet tümgeneral (ö. 1902) 20 Temmuz - Hanna Yablonskaya, Ukraynalı oyun yazarı ve şair (ö. 2011) 24 Temmuz - Summer Glau, Amerikalı oyuncu 29 Temmuz - Fernando Alonso, İspanyol Formula 1 pilotu 31 Temmuz - Matt Shadows, Avenged Sevenfold grubunun vokalisti Ağustos 2 Ağustos - Vlad Miriţă, Rumen şarkıcı 8 Ağustos - Roger Federer, İsviçreli tenisçi Simge Sağın, Türk şarkıcı, söz yazarı ve besteci. 25 Ağustos - Rachel Bilson, Amerikalı aktris Eylül 1 Eylül - Alper Çağlar, Türk yönetmen 2 Eylül - Ferhat Çerçi, Türk-Alman futbolcu 4 Eylül - Beyoncé, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu 7 Eylül Gökhan Zan, Türk futbolcu Kyohei Yamagata, Japon eski futbolcu 8 Eylül Kate Abdo, İngiliz spor yayıncısı Koji Nakao, Japon eski futbolcu Daiki Takamatsu, Japon eski futbolcu Nozomu Kanaguchi, Japon eski futbolcu Dan Fredinburg, Amerikalı mühendis (ö. 2015) Tsuyoshi Yoshitake, Japon eski futbolcu Teruyuki Moniwa, Japon milli futbolcu Morten Gamst Pedersen, Norveçli futbolcu 9 Eylül - Lyn, Güney Koreli R&B şarkıcısı 13 Eylül - August Night, Amerikalı pornografik aktris ve model 15 Eylül - Dave Mantel, Hollandalı oyuncu, film yapımcısı ve manken (ö. 2018) 22 Eylül Barış Atay, Türk sinema ve dizi oyuncusu Emre Canpolat, Türk oyuncu Sedat Ağçay, Türk futbolcu 26 Eylül - Serena Williams, Amerikalı tenisçi 28 Eylül - Gül Gölge, Türk TV sunucusu, manken oyuncu Ekim 1 Ekim - Júlio Baptista, Brezilyalı futbolcu 3 Ekim : Andreas Isaksson, İsveçli kaleci Zlatan Ibrahimović, İsveçli futbolcu 5 Ekim - Alper Ulusoy, Süper Lig hakemi. 9 Ekim - Gaël Givet, Fransız futbolcu 12 Ekim - Engin Akyürek, Türk dizi ve sinema filmi oyuncusu 15 Ekim - Elena Dementieva, Rus tenisçi 19 Ekim - Heikki Kovalainen, Fin Formula 1 pilotu 24 Ekim - Kemal Aslan, Türk futbolcu 26 Ekim - Christina Milian, Amerikalı R&B pop şarkıcısı 27 Ekim - Volkan Demirel, Türk futbolcu 28 Ekim - Milan Baroš, Çek futbolcu 30 Ekim - Tan Taşçı, Türk şarkıcı, söz yazarı, besteci 31 Ekim - Frank Iero, Amerikalı gitarist Kasım 7 Kasım - Gitte Aaen, Danimarkalı hentbolcu 8 Kasım Mithat Can Özer, Türk şarkı sözü yazarı ve oyuncu Joe Cole, İngiliz futbolcu 9 Kasım- Gökçe Bahadır, Türk oyuncu 11 Kasım- Sarp Apak, Türk oyuncu 14 Kasım Vanessa Bayer, Amerikalı oyuncu ve komedyen Russell Tovey, İngiliz oyuncu 20 Kasım - İbrahim Toraman, Türk futbolcu 24 Kasım - Gizem Girişmen, Türk okçu. 25 Kasım - Xabi Alonso, İspanyol futbolcu 26 Kasım - Natasha Bedingfield, İngiliz şarkıcı Aralık 2 Aralık - Britney Spears, Amerikalı pop müzik şarkıcısı, dansçı, söz yazarı ve sinema oyuncusu 7 Aralık - Tuba Ünsal, manken, oyuncu 8 Aralık - Azra Akın, Türk manken-model ve oyuncu 11 Aralık - Zacky Vengeance, Amerikalı rock müzisyeni 13 Aralık - Amy Lynn Lee, Evanescence grubunun Amerikalı vokalist ve besteci 15 Aralık - Najoua Belyzel, Fransız şarkıcı 17 Aralık - Tolgahan Sayışman, Türk oyuncu 21 Aralık - Cristian Zaccardo, İtalyan futbolcu 28 Aralık - Sienna Miller, Amerikalı oyuncu Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Serhat Büker, Türk basketbolcu Zeynep Koltuk, Türk TV oyuncusu ve sunucu Erdem Sezer, Türk Millî Yüzücü, 2009 Dünya Dördüncüsü Ece Üner, haber spikeri Églantine Rembauville, Fransız oyuncu Ölümler 2 Ocak - Eflatun Cem Güney, Türk folklor araştırmacısı ve masalcı (d. 1896) 28 Ocak - Özdemir Asaf, Türk şair 1 Şubat - Prof. Dr. Ayşe Saffet Alpar, Türkiye'nin ilk kadın rektörü 6 Şubat - Frederika, Yunanistan Kraliçesi 9 Şubat - Bill Haley, 1950'lerin vazgeçilmez rock'n roll sanatçısı 15 Mart - Yaşar Nabi Nayır, Türk şair, yazar ve yayıncı (d. 25 Aralık 1908) 11 Mayıs - Bob Marley, Jamaikalı reggae sanatçısı 1 Temmuz - Marcel Breuer, Amerikalı mimar ve tasarımcı (d. 1902) 12 Ağustos - Aleš Bebler, Sloven, Yugoslav hukukçu, diplomat (d. 1907) 6 Ekim - Enver Sedat, Mısır'ın 3. Cumhurbaşkanı (d. 1918) Kasım - Jane Hamilton Hall, Amerikalı fizikçi (d. 1915) 10 Kasım - Abel Gance, Fransız yönetmen, oyuncu, yazar 19 Kasım - Enver Gökçe, Türk şair 6 Eylül - Christy Brown, İrlandalı yazar ve ressam Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Sabih Arca - Türk futbolcu (d. 1901)


text: 1980 (MCMLXXX) salı günü başlayan yıl. 20. yüzyılın ve 2. milenyumun 80. yılı. Bu sayfada, 1980 yılında dünyadaki uluslararası önemi olan olaylarla, bu yılda doğan ve ölen kişiler yer alır. Türkiye'de yaşanan olaylarla ilgili 1980'de Türkiye sayfasına bakınız. Olaylar Ocak 9 Ocak - Suudi Arabistan'da 63 kişi, 1979 Kâbe Baskını'nı gerçekleştirdikleri nedeniyle kafası kesilerek idam edildi. 16 Ocak - Bilim insanları interferon üretmeyi başardı. Şubat Mart Nisan 18 Nisan - Rodezya, Zimbabve adı altında bağımsızlığını ilan etti. 24 Nisan - 25 Nisan - ABD'nin, Tahran'daki Büyükelçiliği'nde bulunan rehineleri kurtarmak için başlattığı operasyon (Operation Eagle Claw), üç askeri helikopterde meydana gelen teknik arıza nedeniyle başarısızlıkla sonuçlandı. Helikopterlerden birinin İran toprakları üzerinde düşmesi sonucu 8 asker öldü. Mayıs 18 Mayıs - ABD'nin Washington eyaletinde bulunan St. Helens Yanardağı infilak etti. Piroklastik akıntı ve lahar yüzünden 57 kişi hayatını kaybetti. Haziran 1 Haziran - CNN yayın hayatına başladı. Temmuz 30 Temmuz - Büyük Okyanus'taki, İngiliz-Fransız ortak yönetimindeki Vanuatu bağımsızlığını ilan etti. Ağustos Eylül 12 Eylül - Türk Silahlı Kuvvetleri ülkedeki gelişmelerden dolayı yönetime el koydu. Siyasal partiler, sivil toplum örgütleri ve dernekler kapatıldı; parti başkanları ve aydınlarla birlikte çok sayıda mesleki ve siyasal örgüt yöneticisi tutuklandı. 22 Eylül - İran-Irak Savaşı başladı. Ekim 4 Kasım - Ronald Reagan Amerika Birleşik Devletleri Başkanı seçildi. Doğumlar Ocak 3 Ocak Yusuf Demirkol, Türk şarkıcı ve besteci Kurt Vile, Amerikalı müzisyen 4 Ocak - Bobbi Eden, Amerikalı pornografik film oyuncusu 5 Ocak - Etienne Bito'o, Gabonlu milli futbolcu 6 Ocak - Wassila Hachchi, Hollandalı siyasetçi 12 Ocak Akiko Morigami, Japon tenis oyuncusu Amerie, R&B şarkıcısı, söz yazarı, dansçı, aktris ve model 19 Ocak - Dmitri Gudkov, Rus siyasetçi 20 Ocak Karl Anderson, Amerikalı profesyonel güreşçi Ertuğrul Arslan, Türk futbolcu Felicitas Woll, Alman oyuncu 25 Ocak Xavi, İspanyol futbolcu Paulo Assunção, Brezilyalı futbolcu 27 Ocak Marat Safin, Tatar asıllı Rus tenisçi Austin O'Riley, Amerikalı çıplak model ve pornografik film oyuncusu Şubat 1 Şubat Florin Bratu, Rumen futbolcu Liasos Luka, Kıbrıs Rumu futbolcu 3 Şubat - Ayça Işıldar Ak, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı 5 Şubat - Meike Droste, Alman oyuncu 8 Şubat - Bilge Kösebalaban, Direc-t grubu gitarist ve vokalisti 9 Şubat - Angelos Charisteas, Yunan futbolcu 10 Şubat - Ralph Kretschmar, Alman oyuncu 11 Şubat Mark Bresciano, Avustralyalı futbolcu Theresa Scholze, Alman oyuncu 20 Şubat - Berk Tokay, Türk grafiker 29 Şubat - Çağdaş Atan, Türk futbolcu Mart 1 Mart - Burcu Kara, Türk dizi ve sinema oyuncusu 7 Mart Boštjan Nachbar, Sloven millî basketbolcu Laura Prepon, Amerikalı oyuncu Murat Boz, Türk pop müzik şarkıcısı 8 Mart - Lavinia Wilson, Alman oyuncu 9 Mart - Burçin Terzioğlu, Türk dizi ve sinema oyuncusu 16 Mart - Bahri Tanrıkulu, Türk Millî Tekvando sporcusu 18 Mart - Aleksey Yagudin, Rus buz patenci 21 Mart Marit Bjørgen, Norveçli sporcu Ronaldinho, Brezilyalı futbolcu 25 Mart - Bartók Eszter, Macar şarkıcı 26 Mart - Pati Yang, Polonyalı şarkıcı 27 Mart - Nicolas Devauchelle, Fransız model ve oyuncu 30 Mart - Yalın, Türk pop müzik şarkıcısı Nisan 1 Nisan - Randy Orton, Amerikalı profesyonel güreşçi 7 Nisan - Alice Blom, Hollandalı voleybolcu 10 Nisan - John Baker, Amerikalı sinema oyuncusu 12 Nisan - Arda Kural, Türk oyuncu 13 Nisan- Jana Cova, Çek porno yıldızı 25 Nisan - Márcio Abreu, Portekizli futbolcu 28 Nisan - Karolina Goçeva, Makedon şarkıcı Mayıs 3 Mayıs Alper Tezcan, Türk futbolcu Ayçin İnci, Türk dizi ve sinema oyuncusu 5 Mayıs - Anastasia Gimazetdinova, Özbek artistik buz patencisi 19 Mayıs - Demet Evgar, Türk oyuncu 20 Mayıs - Juliana Pasha, Arnavut şarkıcı ve söz yazarı 21 Mayıs - Aydın Çetin, Türk futbolcu 29 Mayıs - Petek Dinçöz, Türk şarkıcı, dizi oyuncusu, sinema oyuncusu ve televizyon sunucusu 30 Mayıs - Steven Gerrard, İngiliz futbolcu Haziran 1 Haziran - Agasi Ağagüloğlu, Türk ve Azeri boksör 3 Haziran Lazaros Papadopulos, Yunan basketbolcu Amauri, İtalyan futbolcu 4 Haziran - Karina Smulders, Hollandalı oyuncu 17 Haziran - Sıla, Türk şarkıcı 21 Haziran Ayşegül Abadan, Türk piyanist Barış Özcan, Türk basketbolcu 23 Haziran - Francesca Schiavone, İtalyan tenisçi 30 Haziran - Nourdin Boukhari, Fas ve Hollanda vatandaşı futbolcu Temmuz 4 Temmuz - Carrie Keagan, Amerikalı oyuncu 6 Temmuz - Pau Gasol, İspanyol basketbolcu 7 Temmuz - Serdar Kulbilge, Türk futbolcu 15 Temmuz - Bruno Mbanangoyé Zita, Gabonlu defans oyuncusu 18 Temmuz - Kristen Bell, Amerikalı oyuncu 19 Temmuz Xavier Malisse, Belçikalı tenisçi Alice Renavand, Fransız balerin 20 Temmuz - Gisele Bundchen, Brezilyalı modeli 21 Temmuz - Özgür Can Öney, maNga isimli müzik grubunun davulcusu 23 Temmuz - Michelle Williams, gospel ve R&B şarkıcısı, söz yazarı, oyuncu ve dansçı 25 Temmuz - Antonella Serra Zanetti, İtalyan tenisçi Ağustos 1 Ağustos - Mancini, Brezilyalı futbolcu 5 Ağustos - Juliana de Aquino, Brezilyalı şarkıcı (ö. 2009) 12 Ağustos - Cenk Yüksel, Türk ses sanatçısı 13 Ağustos - İrina Berejna, Ukraynalı siyasetçi (ö. 2017) 14 Ağustos - Aydın Toscalı, Türk futbolcu 20 Ağustos - Rosalba Pippa (Arisa), İtalyan şarkıcı 24 Ağustos - Rachael Carpani, Avustralyalı oyuncu 27 Ağustos - Begüm Kütük Yaşaroğlu, Türk oyuncu Eylül 7 Eylül Emre Belözoğlu, Türk futbolcu Emir Sevinç, Türk şarkıcı ve şarkı sözü yazarı Gabriel Milito, Arjantinli futbolcu Nigar Cemal, Azerbaycanlı şarkıcı Javad Nekounam, İranlı eski millî futbolcu ve teknik direktör Cevad Nekunam, İranlı futbolcu 8 Eylül Jun Kokubo, Japon eski futbolcu Slim Thug, Amerikalı rapçi Mbulaeni Mulaudzi, Güney Afrikalı koşucu (ö. 2014) 9 Eylül Václav Drobný, Çek eski millî futbolcu (ö. 2012) Michelle Williams, Amerikalı oyuncu 10 Eylül - Şahin Necefi, İranlı şarkıcı ve söz yazarı 18 Eylül - Ahmed Al-Bahri, Suudi Arabistanlı futbolcu 19 Eylül - Ayşe Tezel, Britanyalı oyuncu 20 Eylül - Euridice Axen, İtalyan oyuncu 21 Eylül - Henriette Mikkelsen, Danimarkalı hentbolcu 23 Eylül - Şahin İmranov, Azeri boksör 25 Eylül Betül Demir, Türk pop müzik şarkıcısı Nataša Bekvalac, Sırp pop müzik şarkıcısı Olivia Molina, İspanyol oyuncu 27 Eylül - Anna Artamonova, Rus voleybolcu Ekim 6 Ekim Eser Altın, Türk futbolcu Moa Gammel, İsveçli oyuncu Zaida Catalán, İsveçli siyasetçi (ö. 2017) 11 Ekim - Menduh Kızılkula, Türk profesyonel güreşçi 12 Ekim - Andreas Constantinou, Kıbrıslı futbolcu 13 Ekim - Ashanti, Amerikan kayıt sanatçısı, albüm yapımcısı, aktris, dansçı ve manken 14 Ekim Ben Whishaw, İngiliz sinema ve tiyatro oyuncusu Cansu Dere, Türk oyuncu, eski manken 18 Ekim - Birsen Bekgöz, Türk kısa mesafe koşucusu 21 Ekim - Aslı Altaylar, Türk dizi oyuncusu 24 Ekim - Matthew Amoah, Ganalı millî futbolcu 27 Ekim - Ali Aliyev, Kazak futbolcu 29 Ekim - Ben Foster, Amerikalı faktör Kasım 1 Kasım - Bilgin Defterli, Türk kadın millî futbolcu 2 Kasım Diego Lugano, Uruguaylı futbolcu Kennedy Bakırcıoğlu, Süryani asıllı İsveçli futbolcudur Mustafa Ceceli, Türk şarkıcı, aranjör, albüm yapımcısı 5 Kasım Christoph Metzelder, Alman futbolcu Antonella Del Core, İtalyan voleybolcu 6 Kasım - Mert Nobre, Brezilya asıllı Türk futbolcu 12 Kasım Benoît Pedretti, Fransız futbolcu Nur Fettahoğlu, oyuncu 21 Kasım - Angel Long, Britanyalı pornografik oyuncu ve çıplak model 22 Kasım - Vanessa van Arendonk, Hollandalı manken 25 Kasım - Aaron Mokoena, Güney Afrikalı futbolcu 30 Kasım - Cem Adrian, Türk şarkıcı, söz yazarı, yapımcı ve yazar Aralık 2 Aralık - Benjamin Mako Hill, Debian hacker, araştırmacı, aktivist ve yazar 5 Aralık - Gülden Kayalar, Türk voleybolcu 10 Aralık - Vidyut Jamwal, Hint oyuncu 12 Aralık - Berkant Göktan, Türk millî futbolcu 14 Aralık - Didier Zokora, Fildişi Sahilli futbolcu 15 Aralık - Alexandra Stevenson, Amerikalı profesyonel tenis oyuncusu 18 Aralık Christina Aguilera, Amerikalı şarkıcı ve güfte yazarı Kirsty Strain, İskoç oyuncu 20 Aralık- Ashley Cole, İngiliz futbolcu 24 Aralık - Stephen Appiah, Ganalı futbolcu Tarihi bilinmeyenler Aydın Polatçı - Türk güreşçi Bahar Yanılmaz - Türk oyuncu Başak Mireli - Türk yelkenci Ölümler Ocak 14 Ocak - Rachel Fuller Brown, Amerikalı mikrobiyolog ve kimyager (d. 1898) 17 Ocak - Barbara Britton, Amerikalı oyuncu (d. 1920) 22 Ocak - Eric Burhop, Avustralyalı fizikçi (d. 1911) 29 Ocak - Jimmy Durante, Amerikalı oyuncu ve komedyen (d. 1893) Şubat 13 Şubat - David Janssen, Amerikalı oyuncu (d. 1931) 18 Şubat - Gale Robbins, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1921) 19 Şubat - Bon Scott, Avustralyalı şarkıcı ve söz yazarı (d. 1946) 22 Şubat - Oskar Kokoschka, Avusturyalı ressam, şair ve oyun yazarı (d. 1886) 26 Şubat - Ahmed Şukayri, 1. Filistin Kurtuluş Örgütü başkanı (d. 1908) Mart 1 Mart - Dixie Dean, İngiliz futbolcu (d. 1907) 4 Mart - Manlio Brosio, 4. NATO Genel Sekreteri (d. 1897) 7 Mart - Sara Christian, Amerikalı motor sporları yarışçısı (d. 1918) 9 Mart - Heinz Linge, Alman SS subayı (d. 1913) 13 Mart - Roland Symonette, 1. Bahamalar Başbakanı (d. 1898) 17 Mart - Rafael Paasio, 31. Finlandiya Başbakanı (d. 1903) 18 Mart - Erich Fromm, Almanya doğumlu Amerikalı psikanalist, sosyolog ve filozof (d. 1900) 31 Mart - Jesse Owens, Olimpiyat şampiyonu Amerikalı atlet (d. 1913) Nisan 9 Nisan - Muhammed Bakır es-Sadr, Iraklı din adamı ve siyasetçi (d. 1935) 14 Nisan - Gianni Rodari, İtalyan Yazar ve gazeteci (d. 1920) 21 Nisan - Aleksandr Oparin, Sovyet biyokimyacı (d. 1894) 24 Nisan - Alejo Carpentier, Kübalı gazeteci ve yazar (d. 1904) 26 Nisan - Cicely Courtneidge, Avustralya doğumlu İngiliz oyuncu (d. 1893) 29 Nisan - Alfred Hitchcock, İngiliz yönetmen (d. 1899) Mayıs 5 Mayıs - Ferruhru Parsa, İranlı doktor ve siyasetçi (d. 1922) 9 Mayıs - James Alexander George Smith McCartney, 1. Turks ve Caicos Adaları Başbakanı (d. 1945) 11 Mayıs - Dyre Vaa, Norveçli heykeltıraş ve ressam (d. 1903) 14 Mayıs Carl Ebert, Alman tiyatro oyuncusu ve yönetmeni (d. 1887) Hugh Griffith, Galli oyuncu (d. 1912) 15 Mayıs - Jóhann Hafstein, 14. İzlanda Başbakanı (d. 1915) 17 Mayıs - Gündüz Kılıç, Türk futbolcu ve teknik direktör (d. 1918) 18 Mayıs - Ian Curtis, İngiliz şarkıcı ve söz yazarı (d. 1956) 27 Mayıs - Gün Sazak, Türk siyasetçi (d. 1932) Haziran 7 Haziran Henry Miller, Amerikalı yazar (d. 1891) Marian Spychalski, 3. Polonya Halk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı (d. 1906) 12 Haziran - Masayoshi Ōhira, 43. Japonya Başbakanı (d. 1910) 16 Haziran - Jacob Talmon, Polonya asıllı İsrailli tarihçi ve siyaset bilimci (d. 1916) 18 Haziran Kazimierz Kuratowski, Polonyalı matematikçi (d. 1896) André Leducq, Olimpiyat şampiyonu Fransız bisikletçi (d. 1904) 21 Haziran Feridun Cemal Erkin, 11. Türkiye Dışişleri Bakanı (d. 1899) Ahmet Muhip Dıranas, Türk şair ve yazar (d. 1909) 22 Haziran - Dimitrios Parçalidis, Geçici Yunanistan Başbakanı (d. 1905) 28 Haziran - Keijo Liinamaa, 35. Finlandiya Başbakanı (d. 1929) Temmuz 19 Temmuz - Hans Morgenthau, Alman asıllı Amerikalı akademisyen (d. 1904) 22 Temmuz - Kemal Türkler, Türk sendikacı (d. 1926) 24 Temmuz - Peter Sellers, İngiliz komedyen ve oyuncu (d. 1925) 27 Temmuz - Muhammed Rızâ Pehlevî, Son İran Şahı (d. 1919) 29 Temmuz - Filipp Golikov, Sovyet mareşal (d. 1900) Ağustos 9 Ağustos - Jacqueline Cochran, Amerikalı pilot ve iş insanı (d. 1906) 19 Ağustos - Otto Frank, Alman asıllı Hollandalı tüccar (d. 1889) 20 Ağustos Sadi Gülçelik, Türk iş insanı (d. 1930) Joe Dassin, Fransız şarkıcı ve söz yazarı (d. 1938) 22 Ağustos - Gabriel González Videla, 24. Şili Devlet Başkanı (d. 1898) 26 Ağustos - Tex Avery, Amerikalı yapımcısı ve animatör (d. 1908) Eylül 3 Eylül - Barbara O'Neil, Amerikalı oyuncu (d. 1910) 8 Eylül - Willard Libby, Nobel ödüllü Amerikalı fiziksel kimyager (d. 1908) 12 Eylül - Lillian Randolph, Amerikalı oyuncu ve ses sanatçısı (d. 1898) 15 Eylül Hans Schweitzer, Alman sanatçı (d. 1901) Bill Evans, Amerikalı piyanist ve besteci (d. 1929) 16 Eylül - Jean Piaget, İsviçreli psikolog (d. 1896) 17 Eylül - Anastasio Somoza Debayle, 25. Nikaragua Devlet Başkanı (d. 1925) 18 Eylül - Katherine Anne Porter, İngiliz gazeteci ve yazar (d. 1890) 23 Eylül - Jacobus Johannes Fouché, 3. Güney Afrika Devlet Başkanı (d. 1898) 25 Eylül Marie Under, Estonyalı şair (d. 1883) Lewis Milestone, Amerikalı yönetmen (d. 1895) John Bonham, İngiliz baterist (d. 1948) Ekim 4 Ekim - Pyotr Maşerov, 19. Beyaz Rusya SSC Başbakanı (d. 1918) 21 Ekim - Hans Asperger, Avusturyalı pediatrist (d. 1906) 26 Ekim - Marcelo Caetano, 101. Portekiz Başbakanı (d. 1906) 27 Ekim - John Van Vleck, Nobel ödüllü Amerikalı fizikçi ve matematikçi (d. 1899) Kasım 4 Kasım - Kenneth Blackburne, 1. Jamaika Genel Valisi (d. 1907) 19 Kasım - E. J. Bowen, İngiliz fiziksel kimyacı (d. 1898) 29 Kasım - Dorothy Day, Amerikalı gazeteci ve aktivist (d. 1897) Aralık 2 Aralık - Romain Gary, Fransız yönetmen (d. 1914) 3 Aralık - Oswald Mosley, İngiliz siyasetçi (d. 1896) 4 Aralık - Francisco de Sá Carneiro, 109. Portekiz Başbakanı (d. 1934) 8 Aralık - John Lennon, İngiliz müzisyen (d. 1940) 10 Aralık - Fatma Gevheri Sultan, Osmanlı prensesi (d. 1904) 16 Aralık - Colonel Sanders, Amerikalı iş insanı (d. 1890) 17 Aralık - Şarık Arıyak, Türk diplomat (d. 1930) 18 Aralık - Aleksey Kosıgin, 8. Sovyetler Birliği Başbakanı (d. 1904) 24 Aralık - Karl Dönitz, 3. Nazi Almanyası Cumhurbaşkanı (d. 1891) 25 Aralık - Ahmet Berman, Türk futbolcu (d. 1932) 26 Aralık - Richard Chase, Amerikalı seri katil (d. 1950) 31 Aralık - Raoul Walsh, Amerikalı yönetmen, oyuncu ve senarist (d. 1887) 1980 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Kimya – Tıp – Edebiyat – Barış – Ekonomi –


text: Bu sayfada, 1979 yılında dünyadaki uluslararası önemi olan olaylarla, bu yılda doğan ve ölen kişiler yer alır. Türkiye'de yaşanan olaylarla ilgili 1979'da Türkiye sayfasına bakınız. Olaylar 1 Ocak - Çin ile Amerika Birleşik Devletleri arasında diplomatik ilişkiler başladı. 7 Ocak - Vietnam ordusu ve desteklediği isyancı güçler, 3 aydır sürdürdükleri askerî harekât sonunda, Kamboçya'nın başkenti Phnom Penh'e girerek, Pol Pot ve Kızıl Kmer iktidarını devirdiler. 16 Ocak - İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi ailesiyle beraber ülkesini terk etti, böylece İran'daki 2500 yıllık monarşi yönetimi sona erdi. 11 Şubat - İran'da İmam Humeyni önderliğinde İran halkı İslam devrimi yaptı. 18 Şubat - Sahra Çölü'nde ilk defa kar yağdı. 22 Şubat - Saint Lucia, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti. 15 Mart - Türkiye'de CENTO'dan çekildiğini açıkladı. 4 Nisan - Eski Pakistan Başbakanı Zülfikar Ali Butto asılarak idam edildi. 11 Nisan - Tanzanya birlikleri Uganda'nın başkenti Kampala'ya girdi ve İdi Amin'i devirdi. 4 Mayıs - Margaret Thatcher, Birleşik Krallık'ın ilk kadın başbakanı oldu. 19 Temmuz - Nikaragua'da Sandinista Ulusal Kurtuluş Cephesi diktatör Somoza Debayle'yi devirdi. 10 Ağustos - Michael Jackson,Off the Wall albümünü yayınladı. 1 Eylül - ABD'nin Pioneer 11 adlı uzay aracı, Satürn'ü ziyaret eden ilk uzay aracı oldu. 5 Ekim - Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) Lideri Yaser Arafat Ankara'ya geldi, Türkiye'de açılan, elçilik statüsündeki temsilciliğine Filistin Bayrağı çekildi. 27 Ekim - Saint Vincent ve Grenadinler bağımsızlığını ilan etti. 4 Kasım - İran'da 3000 kişilik radikal bir grup Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliğini basarak, 53'ü Amerikalı olmak üzere 90 kişiyi rehin aldı. 15 Kasım - İstanbul'da bir Yunan şilebiyle çarpışan İndependenta adlı dev Rumen tankeri infilak edip,yanmaya başladı.51 denizci öldü. Yangın bir ay sürdü.İstanbul Boğazı'nda trafik akışı aksadı.96 bin ton ham petrol denize aktı. 28 Kasım - Papa II. Jean Paul Ankara'ya geldi. 12 Aralık - Rodezya'nın adı Zimbabve olarak değişti. 24 Aralık - SSCB Afganistan'ı işgal etti. 31 Aralık - İspanya'da Katalonya Özerk Bölgesi kuruldu. Tarihi bilinmeyenler İlk özelleştirme, Birleşik Krallık'ta mevcut iktidar olan Muhafazakâr Parti tarafından gerçekleştirilmiştir. Pehlevi Hanedanı devrilerek günümüz İran ortaya çıkmıştır. Doğumlar Ocak 2 Ocak - Çağla Şikel, manken, oyuncu 9 Ocak - Mehmet Yozgatlı, futbolcu 16 Ocak - Aaliyah, Amerikalı şarkıcı, oyuncu (ö. 2001) 18 Ocak - Cem Bahtiyar, maNga grubunun gitaristi 22 Ocak - Cassio Lincoln, Brezilyalı eski futbolcu 25 Ocak - Saim Batuk, Türk boksör Şubat 2 Şubat - Fani Halkia, Yunan atlet 1979 Romina Belluscio, Arjantinli sunucu Mariska, Fin rapçi Rafael Marquez, Meksikalı futbolcu 21 Şubat - Carly Colón, Puerto Rico'lu profesyonel güreşçi 21 Şubat - Tiziano Ferro, İtalyan pop müziği şarkıcısı 23 Şubat - Lucas Abraham, Arjantinli futbolcu Mart 8 Mart - Bülent Polat, oyuncu 10 Mart - Alexander Khuon, Alman oyuncu 11 Mart - Joel Madden, Amerikalı Good Charlotte grubunun vokali 19 Mart - Hidayet Türkoğlu, basketbolcu 26 Mart - Manuel Rubey, Avusturyalı oyuncu Nisan 2 Nisan - Aslı Tandoğan, Türk dizi ve sinema oyuncusu 2 Nisan - Bengü Erden, Türk şarkıcı 8 Nisan - Alexi Laiho, Finlandiyalı solist, gitarist, söz yazarı 10 Nisan - Rachel Corrie, Amerikalı aktivist, barış ve yardım gönüllüsü, Uluslararası Dayanışma Hareketi üyesi (ö. 2003) 12 Nisan Mateja Kežman, Sırp futbolcu Ciro Polito, İtalyan futbolcu 19 Nisan - Kate Hudson, yapımcı, yönetmen ve aktris 21 Nisan - Tobias Linderoth, İsveçli futbolcu 14 Nisan- Kerem Tunçeri,Türk Basketbolcu Mayıs 7 Mayıs - Peter Petráš, Slovak futbolcu 8 Mayıs - Gennaro Sardo, İtalyan futbolcu 17 Mayıs - Max Boublil, Fransız oyuncu 19 Mayıs - Andrea Pirlo, İtalyan futbolcu 26 Mayıs - Mehmet Okur, Türk basketbolcu 30 Mayıs - Berksan, Türk şarkıcı 30 Mayıs - Fabian Ernst, Alman futbolcu 30 Mayıs - Clint Bowyer, Amerikalı yarış pilotu Haziran 5 Haziran - Pete Wentz, Amerikalı Fall Out Boy grubunun basisti 9 Haziran - Andrew W. Walker, Kanadalı oyuncu 12 Haziran - Evrim Akın, Türk aktris 29 Haziran - Barış Akarsu, Türk şarkıcı, oyuncu (ö. 2007) Temmuz 2 Temmuz - Rebecca Mader, İngiliz oyuncu 4 Temmuz - Takashi Ono, Japon futbolcu 21 Temmuz - Özgür Can Öney maNga grubunun davulcusu 23 Temmuz - Mehmet Akif Alakurt, model, aktör 26 Temmuz Engin Altan Düzyatan, Türk oyuncu Rona Kenan, İsrailli şarkıcı Ağustos 13 Ağustos - Bledi Shkëmbi, Arnavut futbolcu 15 Ağustos - Cassandra Lynn, Amerikalı model (ö. 2014) 16 Ağustos - Halil Sezai Paracıkoğlu, Tiyatro ve sinema oyuncusu, müzisyen, söz yazarı, besteci 20 Ağustos - Şebnem Bozoklu, Türk oyuncu 23 Ağustos - Güçlü Soydemir, Türk şarkıcı, besteci, yönetmen 26 Ağustos - Yağmur Sarıgül, Türk besteci ve maNga grubun elektro gitaristi Eylül 1 Eylül - Tim Kennedy, Amerikalı profesyonel karma dövüş sanatçısı 3 Eylül - Başak Şengül, Türk haber sunucusu Yuri Ebihara, Japon model ve aktör 7 Eylül Mehmet Ali Nuroğlu, Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Ersin Güreler, Türk eski futbolcu Owen Pallett, Kanadalı besteci, çalgıcı ve şarkıcı Murat Karakoç, Türk futbolcu 8 Eylül Susana Rivadeneira, Ekvadorlu model Pink, Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı Medine Saduakasova, Kazak şarkıcı Péter Lékó, Macar satranç oyuncusu 9 Eylül Nikki DeLoach, Amerikalı oyuncu ve performans şarkıcısı Gökçe, Türk şarkıcı ve şarkı yazarı 11 Eylül - David Pizarro, Şilili futbolcu 11 Eylül - Éric Abidal, Fransız futbolcu 27 Eylül - Aslı Güngör, Türk şarkıcı 29 Eylül - Orhan Ak, Türk futbolcu 30 Eylül - Primož Kozmus, Slovenyalı atlet 27 Eylül - Raúl González, İspanyol futbolcu Ekim 1 Ekim - Florin Salam, Rumen manele şarkıcısı 8 Ekim - Kristanna Loken, Amerikalı aktris 14 Ekim - Timur Rodriguez, Azeri asıllı Rus şarkıcı, aktör ve şovmen 17 Ekim - Kimi Räikkönen, Finlandiyalı Formula 1 pilotu 19 Ekim - Özgün Uğurlu, Türk şarkıcı, besteci, söz yazarı ve aranjör 22 Ekim - Deivid, Brezilyalı futbolcu 31 Ekim - Simão Sabrosa, Portekizli futbolcu Kasım 7 Kasım - Ayako Fujitani, Japon yazar ve aktris 16 Kasım - Edu Albácar, İspanyol futbolcu 21 Kasım - Alihan Kuriş, Türk din adamı, mimar, Süleymancılar'ın lideri 21 Kasım - Vincenzo Iaquinta, İtalyan futbolcu 23 Kasım - Nihat Kahveci, Türk futbolcu 29 Kasım - Gökhan Özen, Türk şarkıcı 30 Kasım - Yao Aziawonou, Togolu futbolcu Aralık 22 Aralık - Kim Herold, Fin şarkıcı 25 Aralık - Ferman Akgül, maNga grubunun solisti 29 Aralık - Alfonso Bassave, İspanyol oyuncu Ölümler 1 Şubat - Abdi İpekçi, Milliyet Gazetesi Genel Yayın Müdürü ve Başyazarı (d. 1929) 7 Şubat - Josef Mengele, Alman Nazi doktor (d. 1911) 29 Nisan - Muhsin Ertuğrul, Türk tiyatro sanatçısı (d. 1892) 1 Mayıs - Morteza Motahhari, İranlı bilgin, siyasetçi (d. 1920) 11 Haziran - John Wayne, Amerikalı aktör (d. 1907) 16 Haziran - Ayhan Işık, Türk sinema oyuncusu (d. 1929) 10 Eylül Agostinho Neto, Angolalı yazar, bağımsızlık önderi, ilk Devlet Başkanı Cuma Tak, PKK kurucularından Kürt militan (d. 1956) 23 Kasım - Merle Oberon, film oyuncusu (d. 1911) 13 Aralık - Behçet Necatigil, Türk şair (d. 1916) Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Ahmed Zahir, Afgan müzisyen (d. 1949) Tōyō Miyatake, Japon asıllı Amerikalı fotoğrafçı (d. 1895)


text: Bu sayfada, 1978 yılında dünyadaki uluslararası önemi olan olaylarla, bu yılda doğan ve ölen kişiler yer alır. Türkiye'de yaşanan olaylarla ilgili 1978'de Türkiye sayfasına bakınız. Olaylar 1 Ocak - Hindistan havayollarına ait Boeing 747 tipi bir yolcu uçağı, Mumbai açıklarında havada infilak ederek denize çakıldı; 213 kişi öldü. 15 Şubat - Bakanlar Kurulunca, ülkenin döviz sıkıntısını hafifletmek için yurt dışına yapılan turistik gezilerin en az 2 yılda bir yapılabileceği kararlaştırıldı. 10 Mart - 1978 tarihli Nükleer Yayılmanın Önlenmesi Yasası yürürlüğe girdi. 16 Mart - Eski İtalya Başbakanı Aldo Moro, Roma'da Kızıl Tugaylar tarafından kaçırıldı. 18 Nisan - Amerika Birleşik Devletleri Senatosu, Panama Kanalı'nın 31 Aralık 1999'a kadar Panama denetimine bırakılmasını kabul etti. 20 Nisan - Normal rotasından sapan bir Güney Kore yolcu uçağı, bir Sovyetler Birliği jeti tarafından ateş açılarak, zorla Murmansk'a indirildi. 9 Mayıs - Kızıl Tugaylar tarafından kaçırılmış olan eski İtalya Başbakanı Aldo Moro'nun cesedi Roma'da park edilmiş bir arabada bulundu. 23 Mayıs - Türkiye, İmralı Cezaevi'nden kaçan Billy Hayes'in yazdığı romandan uyarlanarak sinemaya aktarılan Geceyarısı Ekspresi filmini protesto etti. 2 Haziran - Madrid'de ASALA'nın düzenlediği saldırı sonucunda, Türkiye'nin Madrid Büyükelçisi Zeki Kuneralp'in makam arabasında bulunan eşi Necla Kuneralp, emekli Büyükelçi Beşir Balcıoğlu ve şoförü öldüler. Büyükelçi araçta bulunmadığı için kurtuldu. 24 Haziran - Yemen Arap Cumhuriyeti Başkanı Ghashmi bombayla öldürüldü 25 Temmuz - Amerika Birleşik Devletleri Senatosu, Türkiye'ye uygulanan silah ambargosunu, uzun tartışmalardan sonra şartlı olarak kaldırılmaya karar verdi. 1 Ekim - Büyük Okyanus'taki Tuvalu, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti. 16 Ekim - Kraków Başpiskoposu Karol Wojtyla II. Jean Paul adıyla Papa seçildi. Tarihteki ilk Slav asıllı ve 400 yıl sonra İtalyan asıllı olmayan ilk papa olarak göreve başladı. 3 Kasım - Karayip Denizi'ndeki Dominika, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti. 18 Kasım - Guyana'da Jim Jones önderliğindeki People's Temple tarikatına mensup 909 kişi siyanür ile toplu intihar eylemi gerçekleştirdi. 27 Aralık - İspanya'da düzenlenen anayasa referandumuyla, 40 yıl süren diktatörlükten sonra demokrasiye geçildi. 29 Aralık - Almanya Nasosyalist İşçi Partisi başkanı Germann Hoffman kaldığı otel odasında uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti Kesin tarihi bilinmeyenler PKK'nın kuruluşu Doğumlar Ocak 2 Ocak - Eduard Memmedov, Azeri dövüşçü 4 Ocak - Marcello Bravo, Avusturyalı porno aktörü 9 Ocak - Gennaro Gattuso, İtalyan futbolcu 21 Ocak - Rachael Bland, Galli gazeteci (ö. 2018) 28 Ocak - Gianluigi Buffon, İtalyan futbolcu Şubat 4 Şubat - Ömer Onan, Türk basketbolcu 7 Şubat - Marina Kislova, Rus sprinter 8 Şubat - Gökhan Tepe, Türk pop müzik sanatçısı. 16 Şubat - Tia Hellebaut, Belçikalı atlet 17 Şubat - Mira Bartuschek, Alman oyuncu 19 Şubat - Alioum Saidou, Kamerunlu futbolcu Mart 1 Mart - Jensen Ackles, Amerikalı oyuncu 9 Mart - Lucas Neill, Avustralyalı futbolcu 11 Mart -Didier Drogba, Fildişi Sahilli futbolcu 11 Mart - Hayko Cepkin, Ermeni asıllı Türk rock şarkıcısı 19 Mart - Lenka, Avustralyalı şarkıcı 27 Mart - Marius Bakken, Norveçli atlet 31 Mart Jérôme Rothen, Fransız futbolcu Stephen Clemence, İngiliz futbolcu ve teknik direktör Nisan 7 Nisan - Duncan James, İngiliz şarkıcı 9 Nisan - Cameron Cartio,İranlı şarkıcı 12 Nisan - Svetlana Lapina, Rus yüksek atlamacı 13 Nisan - Carles Puyol, İspanyol futbolcu 23 Nisan - Julie Delarme, Fransız oyuncu 25 Nisan - Malali Cuya, Afganistanlı aktivist 27 Nisan - Neslihan Yeşilyurt, Türk yönetmen 30 Nisan - Simone Barone, İtalyan futbolcu Mayıs 1 Mayıs - Orhan Ölmez, Türk şarkıcı. 2 Mayıs - Kumail Nanjiani, Pakistanlı oyuncu 5 Mayıs - Leandro Cufré, Arjantinli futbolcu 8 Mayıs - Lucio, Brezilyalı futbolcu 11 Mayıs - Perttu Kivilaakso, Fin çellist 20 Mayıs - Sophie Alexander, Meksikalı oyuncu Haziran 7 Haziran - Marc Wagemakers, Belçikalı futbolcu 13 Haziran Richard Kingston, Ganalı futbolcu Laura Farris, Britanyalı siyasetçi 18 Haziran - Sarah Adler, Fransız oyuncu 19 Haziran - Dirk Nowitzki, Alman basketbolcu 21 Haziran - Cristiano Lupatelli, İtalyan futbolcu 29 Haziran - Nicole Scherzinger, Şarkıcı,Söz Yazarı,Dansçı Temmuz 1 Temmuz - Edgardo Abdala, Şilili futbolcu 5 Temmuz - İsmail YK, Türk şarkıcı 8 Temmuz - Erin Morgenstern, Amerikalı yazar 20 Temmuz - Pierre Vogel, Alman vaiz Ağustos 2 Ağustos Marcello Macchia, İtalyan oyuncu Hilda Péter, Rumen oyuncu 5 Ağustos - Rita Faltoyano, Macar porno yıldızı 8 Ağustos - Louis Saha, Fransız futbolcu 8 Ağustos - Ebru Yaşar, Türk şarkıcı 9 Ağustos - Audrey Tautou, Fransız oyuncu 16 Ağustos - Serdar Tuncer, Türk şair, sunucu. 17 Ağustos - Sagopa Kajmer, Türk rap sanatçısı 23 Ağustos- Kobe Bryant, Amerikalı Basketbolcu (ö. 2020) 30 Ağustos - Marie Denarnaud, Fransız oyuncu 31 Ağustos - Michael Erwin, Amerikalı oyuncu Eylül 7 Eylül Masakazu Senuma, Japon futbolcu Devon Sawa, Kanadalı aktör ve seslendirme sanatçısı 8 Eylül Alicia Rhodes, Britanyalı porno yıldızı Lucilla Agosti, İtalyan radyo sunucusu Masahiro Koga, Japon eski futbolcu 9 Eylül - Arzu Şahin, Türk halk müziği sanatçısı 15 Eylül - Eidur Gudjohnsen, İzlandalı futbolcu 22 Eylül - Harry Kewell, Avustralyalı futbolcu 25 Eylül - Janina Depping, Alman yarış pilotu (ö. 2013) Ekim 3 Ekim Claudio Pizarro, Perulu futbolcu Gerald Asamoah, Alman futbolcu 12 Ekim - Felix Klare, Alman oyuncu Kasım 1 Kasım - Selma Ergeç, Türk oyuncu 4 Kasım - İlke Hatipoğlu, Redd grubu klavyecisi, besteci, iç mimar 7 Kasım - Rio Ferdinand, İngiliz futbolcu 22 Kasım - Francis Obikwelu, Nijeryalı atlet Aralık 3 Aralık - Ri Song Hui, Kuzey Koreli halterci 8 Aralık - Ian Somerhalder, Amerikalı oyuncu, model ve yapımcı 10 Aralık Anna Jesień, Polonyalı atlet Željko Vasić, Hırvat şarkıcı 13 Aralık - Okan Yalabık, Türk oyuncu 20 Aralık - Geremi Njitap, Kamerunlu futbolcu 24 Aralık - Yıldıray Baştürk, Türk futbolcu 25 Aralık - Tuomas Holopainen, Fin müzisyen 27 Aralık - Pelin Batu, Türk oyuncu ve tarihçi 28 Aralık - Özgü Namal, Türk oyuncu 30 Aralık - Zbigniew Robert Promiński, Polonyalı baterist Günü bilinmiyor - Cenk Enes Özer, Türk yazar Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Selma Ergeç, Türk oyuncu ve manken. Lale Yavaş, Türk kökenli İsviçreli oyuncu Güvenç Dağüstün, Türk opera sanatçısı. Tina Malia, Colorado doğumlu vokalist, piyanist, gitarist ve bestekâr. Ölümler 6 Ocak - Burt Munro, Yeni Zelandalı motosiklet yarışçısı (d. 25 Mart 1899) 11 Mart - Bedrettin Cömert, suikast sonucu öldürüldü 24 Mart - Doğan Öz, suikast sonucu öldürüldü 17 Nisan - Hamit Fendoğlu, suikast sonucu öldürüldü 1 Mayıs - Aram İlyiç Haçaturyan, Ermeni besteci (d. 1903) 23 Temmuz - Kamil Tolon, Türk girişimci, sanayici ve mucit 22 Ağustos - Ignazio Silone, İtalyan yazar (d. 1 Mayıs 1900) 5 Eylül - Prof. Dr. Ahmet Özel, Türk siyasetçi (d. 1910). 8 Eylül - Tarık Levendoğlu, Türk sahne tasarımcısı, tiyatro yönetmeni, tiyatro eğitmeni, çevirmen ve fresk ressamı (d. 1913) 27 Eylül - Orgeneral Muhittin Önür, Türk asker. (d. 1903) 20 Ekim - Bedri Karafakıoğlu, suikast sonucu öldürüldü (d. 1915) Gün ve ay bilinmeyenler Charles Kalms, İngiliz perakendeci


text: 19. yüzyıl, miladi takvime göre 1 Ocak 1801 ile 31 Aralık 1900 günleri arasındaki zaman dilimi olarak kabul edilir. Portekiz, Osmanlı ve Çin İmparatorluğu çökmeye başlamış, Babür ve Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu da son bulmuştur. Napolyon Savaşları’ndan sonra, Britanya İmparatorluğu, dünya nüfusunun dörtte biri, yüz ölçümünün üçte birine hakim olarak dünyanın önder gücü haline gelmiştir. "Pax Britannica" (Britanya barışı) döneminde, korsanlara karşı ciddi tedbirleri ile dünyada ticaretin teşvikini sağlamıştır. 19. yüzyıl aynı zamanda yeni icat ve keşiflerle beraber pozitif bilimlerde ciddi atılımlara sahne olmuştur. Tıp, matematik, fizik, kimya, biyoloji, elektrik ve metalurji gibi alanlarda gelecek yüzyılın hızlı gelişen teknolojik yeniliklerinin temelleri atılmıştır. Demiryolları taşımacılığının başlamasıyla gelen sanayi devrimiyle beraber birçok ülkede kentleşme hareketleri başlamıştır ve dünyadaki birçok büyük şehrin nüfusu, bu dönemde bir milyonun üstüne çıkmıştır. Bunda tıp alanındaki gelişmeler de etkili olmuştur. Dünyanın kalan keşfedilmemiş bölgeleri (Antarktika ve Arktika’nın ulaşılması zor yerleri hariç) keşfedilmiştir ve 1890larda dünyanın hassas ve detaylı bir haritasının ortaya konmasına vesile olmuştur. Bu yüzyıl köleliğin hızlı bir düşüş yaşamasına neden olmuştur. Haiti köle ayaklanmasını takiben Britanya İmparatorluğu, denizlerdeki egemenliğini kullanarak dünya çapındaki köle ticaretini durdurmaya çalışmıştır. Britanya 1834’te, Amerika Birleşik Devletleri, iç savaşı takiben 1865’te, Brezilya ise 1888’de köleliği kaldırmıştır. Aynı şekilde Rusya da topraklarında köleliğe son vermiştir. Dönemler Sanayi Devrimi İngiliz naipliği, Victoria devri (Britanya İmparatorluğu) Restorasyon (Fransa), Temmuz Monarşisi, İkinci Cumhuriyet (Fransa), İkinci İmparatorluk (Fransa), Üçüncü Cumhuriyet (Fransa) Edo dönemi Tanzimat Olaylar 1800'ler 1802 - Victor Hugo'nun doğumu 1804 - Cezzar Ahmed Paşa'nın ölümü 1804 - Napolyon kendini imparator ilan etti 1807 - Kabakçı Mustafa İsyanı 1809 - Kale-i Sultaniye Antlaşması imzalandı 1810'lar 1812 - 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı'nın sonu Bükreş Antlaşması'nın imzalanması 1812 - Babanzade Ahmet Paşa İsyanı 1812 - Charles Dickens'ın doğumu 1816 - Napoli krallığı yıkıldı 1820'ler 1821 - Yunanistan isyanlar sonucu bağımsız oldu 1827 - Navarin Olayı 1830'lar 1830 - Fransızlar Cezayir'i Osmanlılardan aldı. 1830 - Yunanistan'ın bağımsızlığı tanındı. 1839 - Tanzimât döneminin başlangıçı. 1840'lar 1846 - Neptün gezegeni bulundu. 1850'ler 1853 - Kırım Savaşı 1856 - Paris Antlaşması 1859 - Toskana dukalığı yıkıldı 1860'lar Çerkes Sürgünü (21 Mayıs 1864) Anton Çehov doğdu 1870'ler 1871 - Şeyh Şamil'in ölümü 1871 - Paris'teki işçi faciasıyla 20.000 insan hayatını kaybetti 1876 - Tanzimat döneminin bitişi. 1880'ler 1881 - Mustafa Kemal Atatürk doğdu. 1882 - İngilizler, Mısır'ı işgal etti. 1884 - Mithat Paşa idam edildi. 1890'lar 1897 - Osmanlı-Yunan Savaşı Önemli kişiler Siyaset ve ordu II. Abdülhamid, Osmanlı padişahı Susan B. Anthony, Amerikalı kadın hakları savunucusu Otto von Bismarck, Almanya şansölyesi John C. Calhoun, Amerikalı senatör Henry Clay, Amerikalı devlet adamı, "büyük uzlaştırıcı" Jefferson Davis, Amerika Konfedere Devletleri'nin başkanı. Benjamin Disraeli, roman yazarı ve politikacı Frederick Douglass, Amerikalı köle hakları savunucusu VII. Ferdinand, İspanya Kralı Joseph Fouché, Fransız politikacı John C. Frémont, kaşif, Kaliforniya valisi Giuseppe Garibaldi, İtalyan siyasi birleşmesinin lideri II. Isabella, İspanya Kraliçesi Gojong (Joseon), Kore imparatoru William Lloyd Garrison, Amerikalı köle hakları savunucusu William Ewart Gladstone, Büyük Britanya başbakanı Ulysses S. Grant, Amerikalı general ve devlet başkanı George Hearst, Amerikalı senatör ve William Randolph Hearst'ün babası Theodor Herzl, modern siyonizmin kurucusu, Yahudi devleti kurma fikrini ortaya atan kişi Andrew Jackson, Amerikalı general ve devlet başkanı Thomas Jefferson, ABD başkanı I. Franz Joseph, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu İmparatoru Lajos Kossuth, Macar valisi, bağımsızlık savaşı lideri Robert E. Lee, Amerika Konfedere Devletleri generali Abraham Lincoln, ABD başkanı, iç savaş lideri Sir John A. Macdonald, Kanada'nın ilk başbakanı Mutsuhito, Japon İmparatoru II. Mahmud, Osmanlı padişahı Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mısır valisi Klemens von Metternich, Avusturya şansölyesi Napolyon Bonapart, konsül ve Fransa imparatoru III. Napolyon, Fransa imparatoru Cecil Rhodes, Rodezya’nın temellerini atan kişi ve De Beers elmas firmasının kurucusu. Theodore Roosevelt, mucit, doğa bilimci ve 20. yüzyıl ABD başkanlarından William Tecumseh Sherman, Amerikan İç Savaşı'nda Amerikalı general. Leland Stanford, Kaliforniya valisi, senatör, iş insanı István Széchenyi, aristokrat, Macar reform hareketinin lideri Charles Maurice de Talleyrand, Fransız politikacı Harriet Tubman, Afrika-Amerika köle hakları savunucusu, Underground Railroad’da önemli bir rol oynamıştır. William M. Tweed, Patron Tweed, New York'un önde gelen politikacılarından ve Tamanny Hall’un başı Victoria, Birleşik Krallık kraliçesi Hong Xiuquan, Taiping Ayaklanması önderi Tokugawa Yoshinobu, Japon shogun (son shogun) Oturan Boğa, Lakota liderlerinden (Libertadores), Latin Amerikalı özgürlük savaşçıları Simón Bolívar (Venezuela, Kolombiya, Panama, Ekvaador, Peru ve Bolivya) José de San Martín (Arjantin, Şili ve Peru) I. Pedro (Brezilya) Bernardo O'Higgins (Şili, Peru) José Miguel Carrera (Şili) José Gervasio Artigas (Uruguay) Antonio José de Sucre (Venezuela, Ekvador and Bolivya) Ramon Castilla (Peru) Din ve felsefe Friedrich Engels, Alman komünizm'in kurucusu Ayya Vaikundar, Ayyavazhi inanışının ilk adımlarını atan kişi. Bahá'u'lláh, İranlı, Bahailik'in kurucusu Mikhail Bakunin, anarşist William Booth, sosyal reformist, kurtuluş ordusu (Salvation Army)’nun kurucusu Auguste Comte, düşünür Mary Baker Eddy, dini lider, Hristiyan bilimi (Christian Science)'ın kurucusu Georg Wilhelm Friedrich Hegel, düşünür Søren Kierkegaard, düşünür Karl Marx, politika düşünürü John Stuart Mill, düşünür William Morris, sosyal reformist Friedrich Nietzsche, düşünür Nikolai (Nicholas), Japonya'da ortodoks dini lider Sri Ramakrishna, Hindu aziz Claude Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon, Fransız sosyalizminin kurucusu Arthur Schopenhauer, düşünür Joseph Smith, Jr. ve Brigham Young, mormonizmin kurucuları Ellen White, dini lider, yedinci gün adventist kilisesinin kurucularından. Bilim Ferdinand de Saussure, dilbilimci Friedrich Engels, doğa bilimci, filozof Amedeo Avogadro, fizikçi Johann Jakob Balmer, matematikçi, fizikçi Henri Becquerel, fizikçi Alexander Graham Bell, mucit Ludwig Boltzmann, fizikçi János Bolyai, matematikçi Louis Braille, körler alfabesinin mucidi Robert Bunsen, kimyager Marie Curie, fizikçi, kimyager Pierre Curie, fizikçi Gottlieb Daimler, mühendis, endüstriyel tasarımcı Charles Darwin, doğa bilimci Christian Doppler, fizikçi, matematikçi Thomas Edison, mucit Michael Faraday, bilim insanı Léon Foucault, fizikçi Gottlob Frege, matematikçi, filozof Sigmund Freud, psikoanalizin kurucusu Carl Friedrich Gauss, matematikçi, fizikçi, gök bilimci Josiah Willard Gibbs, fizikçi Ernst Haeckel, biyolog Heinrich Hertz, fizikçi Alexander von Humboldt, doğa bilimci, kaşif Nikolai Lobachevsky, matematikçi William Thomson, Lord Kelvin, fizikçi Robert Koch, fizikçi, bakteriyolog Justus von Liebig, kimyager Wilhelm Maybach, otomobil mühendis, endüstriyel tasarımcı James Clerk Maxwell, fizikçi Gregor Mendel, biyolog Dmitri Mendeleev, kimyager Samuel Morey, mucit Alfred Nobel, kimyager, mühendis, mucit Louis Pasteur, mikrobiyolog ve kimyager Bernhard Riemann, matematikçi William Emerson Ritter, biyolog Santiago Ramón y Cajal, biyolog Nikola Tesla, mucit Karl Weierstrass, matematikçi Edebiyat Leopoldo Alas Hans Christian Andersen Machado de Assis Jane Austen Gertrudis Gómez de Avellaneda Honoré de Balzac Charles Baudelaire Gustavo Adolfo Bécquer Elizabeth Barret Browning Anne Brontë Charlotte Brontë Emily Brontë Lord Byron Georg Büchner Rosalía de Castro Anton Çehov François-René de Chateaubriand Kate Chopin Samuel Taylor Coleridge James Fenimore Cooper Stephen Crane Eduard Douwes Dekker Charles Dickens Emily Dickinson Dostoyevski Arthur Conan Doyle Alexandre Dumas George Eliot Ralph Waldo Emerson Gustave Flaubert Margaret Fuller Elizabeth Gaskell Johann Wolfgang von Goethe Nikolai Gogol Juana Manuela Gorriti Grimm kardeşler Henry Rider Haggard Thomas Hardy Francis Bret Harte Nathaniel Hawthorne Friedrich Hölderlin Heinrich Heine Victor Hugo Henrik Ibsen Washington Irving Henry James John Keats Caroline Kirkland Jules Laforgue Giacomo Leopardi Alessandro Manzoni Stéphane Mallarmé José Martí Clorinda Matto de Turner Herman Melville Friedrich Nietzsche Edgar Allan Poe Manuel González Prada Aleksandr Pushkin Arthur Rimbaud John Ruskin George Sand (Amandine-Aurore-Lucile Dupin) Walter Scott Percy Shelley Mary Shelley Stendhal (Marie-Henri Beyle) Robert Louis Stevenson Bram Stoker Harriet Beecher Stowe Alfred, Lord Tennyson Henry Thoreau Lev Tolstoy Mark Twain Paul Verlaine Giovanni Verga Jules Verne Lew Wallace HG Wells Walt Whitman Oscar Wilde William Wordsworth Émile Zola José Zorrilla Müzik Ludwig van Beethoven Hector Berlioz Georges Bizet Arnold Bocklin Alexander Borodin Johannes Brahms Anton Bruckner Frédéric Chopin Claude Debussy Antonín Dvořák Edvard Grieg Scott Joplin Gustav Mahler Franz Liszt Felix Mendelssohn Modest Mussorgsky Jacques Offenbach Niccolò Paganini Camille Saint-Saëns Antonio Salieri Franz Schubert Robert Schumann Gilbert and Sullivan Peter İlyiç Çaykovski Giuseppe Verdi Richard Wagner Görsel sanatlar (resim, heykel) Albert Bierstadt William Blake Mary Cassatt Camille Claudel Paul Cezanne Frederic Edwin Church Thomas Cole John Constable Camille Corot Gustave Courbet Honoré Daumier Edgar Degas Eugène Delacroix Thomas Eakins Caspar David Friedrich Paul Gauguin Théodore Géricault Vincent van Gogh Ando Hiroshige Hokusai Winslow Homer Jean Auguste Dominique Ingres Édouard Manet Claude Monet Gustave Moreau Berthe Morisot Edvard Munch Camille Pissarro Pierre-Auguste Renoir Auguste Rodin Albert Pinkham Ryder John Singer Sargent Georges Seurat Henri de Toulouse-Lautrec Joseph Mallord William Turner James McNeil Whistler Tsukioka Yoshitoshi İş Dünyası John Jacob Astor III, emlakçı Andrew Carnegie, sanayici, hayırsever Jay Cooke, finans Henry Clay Frick, sanayici, sanat koleksiyoncusu Jay Gould, Demiryolu müteahhidi Meyer Guggenheim, aile reisi, maden Daniel Guggenheim (bakır) E. H. Harriman, demiryolları Henry O. Havemeyer (şeker), sanat koleksiyoncusu George Hearst, altın James J. Hill (demiryolları) Andrew W. Mellon, sanayici, hayırsever, sanat koleksiyoncusu J.P. Morgan, banker, sanat koleksiyoncusu George Mortimer Pullman (demiryolları) Charles Pratt, petrol, Pratt Institute’un kurucusu John D. Rockefeller, petrol, sanayi imparatoru Levi Strauss, tekstil Cornelius Vanderbilt, demiryolları, gemi taşımacılığı Kaynakça


text: Olaylar 23 Ocak - Bâb-ı Âli Baskını ile İttihat ve Terakki yönetime el koydu. 30 Mayıs - Balkan devletleriyle Osmanlı İmparatorluğu arasında Londra Antlaşması imzalandı. 11 Haziran - Sadrazam Mahmut Şevket Paşa suikast sonucu öldürüldü. 29 Eylül - Balkan Savaşları sonunda Bulgaristan ile Osmanlı İmparatorluğu İstanbul Antlaşması imzalandı. 14 Kasım - II. Balkan Savaşı'ndan sonra, Yunanistan Krallığı ile Osmanlı İmparatorluğu arasında Atina Antlaşması imzalandı. 17 Kasım - Panama Kanalı'ndan ilk gemi geçiş yaptı 29 Ekim - Batı Trakya Bağımsız Hükûmeti yıkıldı Doğumlar Ocak 9 Ocak - Richard M. Nixon, ABD'nin 37. başkanı (d. 1994) 16 Ocak - Edoardo Detti, İtalyan bir mimar ve şehir planlamacısı (ö. 1984) Şubat Mart 1 Mart - Ralph Ellison, Afrikalı-Amerikalı yazar. 22 Mart - Sabiha Gökçen, pilot ve yazar (ö. 2001) 23 Mart - Abidin Dino, Türk ressam, karikatürist, yazar, film yönetmeni. (ö. 1993) 26 Mart - Paul Erdös, Macar matematikçi. Nisan 2 Mayıs - Robert Charles Zaehner, İngiliz din tarihçisi ve eğitimci Mayıs 2 Mayıs - Aydın Sayılı, Ord. Prof. Dr., Türk bilim insanı (ö. 1993), 20 Mayıs - William Redington Hewlett, Amerikan iş insanı ve Hewlett-Packard'ın kurucusu (ö. 2001) Haziran Temmuz 14 Temmuz - Gerald Ford, ABD eski başkanı (ö. 2006) Ağustos Eylül 4 Eylül - Kenzō Tange, dünyaca ünlü Japonya kökenli bir mimar (ö. 2005) 6 Eylül - Leônidas, Brezilyalı futbolcu (ö. 2004) 7 Eylül - Oswald Szemerényi, Macar asıllı dilbilimci (ö. 1996) 9 Eylül - Tarık Levendoğlu, Türk sahne tasarımcısı, tiyatro yönetmeni, tiyatro eğitmeni, çevirmen ve fresk ressamı (ö. 1978) 12 Eylül - Jesse Owens, Amerikalı atlet 13 Ağustos Rita Johnson, Amerikalı oyuncu (ö. 1965) Makarios, Kıbrıs Ortodoks Kilisesi başpiskoposu ve bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı (ö. 1977) 25 Eylül - Şarl Helu, Lübnanlı devlet adamı (ö. 2001) 27 Eylül - Albert Ellis, Amerikalı psikoterapist (ö. 2007) Ekim 22 Ekim - Robert Capa, Macar asıllı Amerikalı fotoğrafçı (ö. 1954) 22 Ekim - Bao Dai, Vietnam imparatoru (ö. 1997) Kasım 7 Kasım - Albert Camus, Fransız yazar 27 Kasım - Alfredo Bai, İtalyan heykeltıraş (ö. 1980) Aralık Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Leman Cevat Tomsu, Türkiye'nin ilk kadın mimarı (ö. 1988) Şeref Görkey, futbolcu ve teknik direktör Muharrem Ertaş, Türk halk ozanı (ö. 1984) Ali el-Verdi, Iraklı sosyal bilimci (ö. 1995) Venanzo Crocetti, İtalyan heykeltıraş Ölümler 4 Ocak - Alfred Graf von Schlieffen, Alman general 7 Kasım - Alfred Russel Wallace, Britanyalı toplum ve doğa bilimci, antropolog ve biyolog (d. 1823). Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler José Ruiz y Blasco, İspanyol ressam (d. 1838) 1913 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Kimya – Tıp – Edebiyat – Barış –


text: Olaylar 13 Ocak - Avezzano'da (İtalya) deprem: 29.800 kişi öldü. 15 Ocak - Saphir adındaki Fransız denizaltısı Köseburnu önünde batırıldı. 19 Ocak - Zeplinlerin kullanıldığı ilk hava saldırısı Almanya tarafından Birleşik Krallık'a yapıldı. 17 Şubat - Barbaros Hayreddin ve Turgut Reis muharebe gemileri, savunmaya katılmak üzere Nara'ya geldi. 18 Mart - Çanakkale Savaşı başladı. 25 Nisan - Çanakkale cephesinde Kara Muharebeleri başladı. 6 Mayıs - Rus orduları Van'a girdi. 27 Mayıs - 1915'te geçici tehcir yasası yürürlüğe girdi. 20 Aralık - Çanakkale'nin Gelibolu Yarımadası'nı ele geçiremeyen İngiliz ve Fransız birlikleri geri çekildi. Nobel Ödülleri Fizik – William Henry Bragg ve William Lawrence Bragg Kimya- Richard Willstätter Tıp – verilmedi Edebiyat – Romain Rolland Barış – verilmedi Doğumlar 1 Şubat Stanley Matthews, İngiliz futbolcu (ö. 2000) Alicia Rhett, Amerikalı oyuncu ve ressam (ö. 2014) 13 Mart - Melih Cevdet Anday, (ö. 28 Kasım 2002) Türk şair; tiyatro oyunu, roman, deneme, makale yazarı. 16 Mart - Haldun Taner, Türk yazar (ö. 1986) 18 Mart - Fatma Refet Angın, (ö. 30 Ocak 2010) Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk kadın öğretmenlerinden. 4 Nisan - Lars Ahlin, İsveçli yazar (ö. 1997) 20 Nisan - Evelyn Scott, Amerikalı oyuncu (ö. 2002) 2 Mayıs - Van Alexander, Amerikalı caz müzisyeni ve bestecisi (ö. 2015) 9 Haziran - Les Paul, Amerikalı müzisyen (ö. 2009) 23 Haziran - Jane Hamilton Hall, Amerikalı fizikçi (ö. 1981) 23 Ekim - Bedri Karafakıoğlu, Türk akademisyen. (ö. 20 Ekim 1978) 7 Aralık - Guido Zappa, İtalyan matematikçi (ö. 2015) 20 Aralık - Aziz Nesin, Türk mizah yazarı (ö. 1995) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Hamiyet Yüceses, Türk Sanat Müziği'nin en önemli seslerinden. (ö. 1996) Ölümler 19 Ağustos - Tevfik Fikret (d. 1867) 10 Ağustos - Henry Moseley (d. 1887) 27 Aralık - Remy de Gourmont, Fransız şair (d. 1858) 1915 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – William Bragg - Lawrence Bragg Kimya – Richard Willstätter Tıp – Edebiyat – Romain Rolland Barış –


text: 1916 (MCMXVI) cumartesi günü başlayan bir artık yıldır. Olaylar Ocak 8 Ocak - İngiliz birlikleri, Seddülbahir bölgesinden de çekildi. 9 Ocak - İngilizlerin Gelibolu yarımadasından çekilip gitmeleri üzerine, sabah 8.45'te Alçıtepe'den Başkomutanlık Vekaleti'ne telgraf çeken 5. Ordu Komutanı Mareşal Otto Liman von Sanders, 'Tanrı'ya şükür Gelibolu yarımadası tamamen düşmandan temizlenmiştir. Diğer ayrıntılar ayrıca sunulacaktır.' dedi. 10 Ocak - Anafartalar Grubu Karargahı, 5. Ordu Komutanlığı'nca kaldırıldı. 18 Ocak - İngilizlerin Gelibolu yarımadasını boşaltmaları üzerine, 5. Ordu Karargahı Çanakkale'den Lüleburgaz'a alındı. Şubat 1 Şubat - Anafartalar Grubu Komutanlığı döneminde gösterdiği üstün başarıları nedeniyle Mustafa Kemal’e, 'İkinci Rütbe'den Osmanî Nişanı' verildi. 16 Şubat - Ruslar, Erzurum'u işgal ettiler. 17 Şubat - Doğu cephesinde Ruslar, Muş'u işgal etti. 18 Şubat - Doğu cephesinde Erzurum Ruslar tarafından işgal edildi. 21 Şubat Mustafa Kemal, Kurmay Başkanı İzzettin Bey ile Trakya'daki yeni sınır göz önüne alınarak harita üzerinde Harekat-ı Harbiye'nin seyir şekli hakkında görüştü. 21 Şubat - Alman birlikleri Verdun'a hücum etti. 22 Şubat - Başkomutanlık Vekaleti'nin karargahı Çorlu'da bulunan 2. Ordu'yu Doğu bölgesine nakletme kararı alındı. Mart 3 Mart - Bitlis, Muş, Van ve Hakkâri Ruslar tarafından işgal edildi. 8 Mart - Mareşal Otto Liman von Sanders, Mustafa Kemal ile beraber 12.Tümeni denetledi. 9 Mart - Almanya, Portekiz’e karşı savaş ilan etti. 22 Mart - Paris Konferansı’nda bir araya gelen İtilaf Devletleri, 22 Mart'ta Türklere ve Yunanlara mütareke önerisinde bulundular. Nisan 1 Nisan - Mustafa Kemal, Mirliva rütbesine yükseltildi. 24 Nisan - Paskalya Ayaklanması 'nın ilk safhalarındaki harekat olan İrlanda Postane Baskını gerçekleşti. 24 Nisan - 30 Nisan: Paskalya Ayaklanması . İrlandalı Katoliklerin Birleşik Krallık'a karşı çıkardığı bağımsızlık ayaklanması. IRA'nın da ilk etkinliklerinden. 28 Nisan - Irak Cephesindeki savaşlarda, Kût'ül-Amâre bölgesinde, beş aydır kuşatma altında olan İngiliz birlikleri teslim oldu. Mayıs 16 Mayıs - Sykes-Picot Antlaşması 31 Mayıs - Jutland Muharebesi Haziran 27 Haziran - Hicaz, bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı İmparatorluğu’ndan ayrıldı. Temmuz Ağustos 7 Ağustos - Bitlis ve Muş, Ruslardan geri alındı. Eylül 7 Eylül - İngiliz uçakları Haydarpaşa Garı'nı bombaladı. Ekim Kasım 5 Kasım - Polonya Krallığı ilan edildi. 17 Kasım - Türk Kolordusu, Makedonya Cephesine geldi. Aralık 11 Aralık - Manastır, İtilaf Devletleri'nin eline geçti. 12 Aralık - Ahmet İzzet Paşa 'nın izinli olarak bir süre İstanbul'a gitmesi üzerine Mustafa Kemal; 2. Ordu Komutan Vekilliğine atandı. Mustafa Kemal'e Bitlis ve Muş cephelerindeki başarıları nedeniyle "İkinci Rütbe'den Mecidi Nişanı" verildi. (Mustafa Kemal'e 25 Aralık 1906 tarihinde verilen Beşinci Rütbe'den Mecidi Nişanını takiben üstün başarıları nedeniyle Dördüncü ve Üçüncü Rütbe'den Nişan süreleri beklenmeksizin, İkinci Rütbeden Mecidi Nişanı verildi.) 15 Aralık - I. Dünya Savaşı'nda belirleyici rol oynayan Verdun (Fransa) çatışmaları başladı. Verdun'u saldıran Almanlara karşı savunan Fransa 362 bin, Almanya ise 336 bin kayıp verirken, 1917'de Fransızlar, Verdun'u Alman işgalinden tümüyle kurtardı. 18 Aralık - Başkomutan Vekili Enver Paşa, Ahmet İzzet Paşa'nın izin süresince 2. Ordu Komutanlığı'nın 3. Ordu Komutanı Vehip Paşa'dan direktif alacağı hakkında emir yayınladı. Tarihi bilinmeyenler Trans Sibirya Demiryolu açılışı (1891'de başlar) Thomas Edward Lawrence - (Arabistanlı Lawrence), Kuzey Arabistan'ın Hicaz bölgesinde keşif yaptı. Doğumlar Ocak Şubat 28 Şubat - Svend Asmussen, Danimarkalı caz müzisyeni (ö. 2017) Mart 11 Mart - Harold Wilson, Britanyalı siyasetçi, başbakan (ö. 1995) 13 Mart - İsmet Bozdağ, araştırmacı, yakın tarih yazarı (ö. 2013) 20 Mart - Pierre Messmer, Fransız siyasetçi, başbakan (ö. 2007) Nisan 20 Nisan - Nesibe Zeynalova, Azeri oyuncu (ö. 2004) Mayıs 29 Mayıs - Halil İnalcık, Türk tarihçi (ö. 2016) Haziran 8 Haziran - Edward Heath, İngiliz siyasetçi, başbakan (ö. 2005) Ağustos 12 Ağustos - Bruno de Leusse, Fransız diplomat (ö. 2009) 28 Ağustos - C. Wright Mills, Amerikalı sosyolog (ö. 1962) Eylül 7 Eylül - Halil İnalcık, Türk tarihçi (ö. 2016) 12 Eylül - Leoncio Afonso, Coğrafya profesörü (ö. 2017) 21 Eylül - Marianne Aminoff, İsveçli aktris (ö. 1984) 29 Eylül - İsmet Kür, Türk öğretmen, yazar (ö. 2013) Ekim Kasım 22 Kasım - Sait Faik Abasıyanık, Türk öykü yazarı (ö. 1954) Aralık 27 Aralık - Cahide Sonku, Türk sinema oyuncusu (ö. 1981) Tarihi bilinmeyenler Ramjit Raghav, Dünyanın en yaşlı babası (ö. 2020) Ölümler 6 Şubat - Ruben Dario, Nikaragualı şair (d. 1867) 28 Şubat - Henry James, Amerikalı yazar (d. 1843) 5 Haziran - Herbert Kitchener, Britanyalı mareşal, diplomat, devlet adamı (d. 1850) 6 Haziran - Yuan Şikai, Çinli general, devlet adamı (d. 1859) 11 Eylül - Yakup Cemil Teşkilat-ı Mahsusa Ajanı 22 Kasım - Jack London, Amerikalı yazar (d. 1876) 27 Kasım - Émile Verhaeren, Belçikalı şair (d. 1855) 29 Aralık - Grigori Yefimoviç Rasputin, Rus mistik (d. 1869) 1916 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Kimya – Tıp – Edebiyat – Carl Gustaf Verner von Heidenstam Barış –


text: Olaylar Ocak 3 Ocak - Ardahan Yanık Camii'nde 373 Müslüman-Türk, Ermeni çeteciler tarafından camiyle birlikte yakıldı. 9 Ocak - I. Dünya Savaşı sırasında, Büyük Britanya'nın Anzak Kuvvetleri ile Osmanlı Devleti arasında Rafa Muharebesi gerçekleşti. 25 Ocak - Danimarka kendisine ait olan Virgin Adaları'nı 25 milyon $ karşılığında Amerika Birleşik Devletleri'ne sattı. Şubat 3 Şubat - Amerika Birleşik Devletleri, Almanya ile olan diplomatik ilişkilerini kesti. 4 Şubat - Osmanlı sadrazamı Sait Halim Paşa istifa etti, Talat Paşa sadrazam oldu. Mart 8 Mart - Rus Devrimi başladı. 11 Mart - Birleşik Krallık Bağdat'ı ele geçirdi. 12 Mart - Duma'da geçici hükûmet ilan edildi. 15 Mart - Rusya'da çar II. Nikolay'ın tahttan çekilmesiyle çarlık rejimi çöktü 26 Mart - Birinci Gazze Muharebesi gerçekleşti. Nisan 2 Nisan - Amerika Birleşik Devletleri, Almanya'nın ticaret gemilerini batırması üzerine Almanya'ya savaş açtı ve ABD I. Dünya Savaşı'na katıldı 6 Nisan - ABD, Almanya'ya savaş ilan etti. 18 Nisan - İngilizlerden destek alan Araplar Mekke'yi ele geçirdiler. Mayıs Haziran 24 Haziran - Halep'te, Enver Paşa'nın başkanlığında Türk ve Alman komutanlarının katılmasıyla (Mustafa Kemal dahil) yapılan toplantıda, General Falkenhein'ın komutanlığında "Yıldırım Ordular Grubu" kurulması kararlaştırıldı. Temmuz 2 Temmuz - Yunanistan Krallığı Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etti. 6 Temmuz - Thomas Edward Lawrence liderliğindeki Araplar Akabe'yi ele geçirdiler. Ağustos Eylül Ekim 7 Ekim - Ekim Devrimi 31 Ekim - III. Gazze Muharebesi, İngilizlerin Beerşeba'yı ele geçirmesi Kasım 7 Kasım - SSCB Kuruldu: Romanov hanedanın 300 yıllık egemenliği sona erdi. Aralık 6 Aralık - Finlandiya'nın Rusya'dan bağımsızlığını ilan etmesi. 9 Aralık - Kudüs Osmanlı Devleti'nin elinden çıktı. 22 Aralık - Finlandiya'nın Rusya'dan bağımsızlığının tanınması. Nobel Ödülleri Fizik – Charles Glover Barkla Kimya- verilmedi Tıp – verilmedi Edebiyat – Karl Adolph Gjellerup, Henrik Pontoppidan Barış – Uluslararası Kızılhaç Komitesi Doğumlar Ocak 3 Ocak - Albert Mol, Hollandalı sanatçı (ö. 2004) Şubat 25 Şubat - Anthony Burgess, İngiliz romancı ve eleştirmen. Mart Nisan 18 Nisan - Frederika, Yunanistan Kraliçesi. Mayıs Haziran 24 Haziran - César Boutteville, Fransız satranç oyuncusu (ö. 2015) 26 Haziran - Idriz Ajeti, Kosovalı tarihçi (ö. 2019) Temmuz 1 Temmuz - Virginia Dale, Amerikalı ünlü oyuncu 7 Temmuz - Guri Richter, Danimarkalı oyuncu (ö. 1995) 17 Temmuz - Kenan Evren, Türkiye'nin 7. Cumhurbaşkanı. 26 Temmuz - Alberta Adams, Amerikalı caz ve blues şarkıcısı (ö. 2014) Ağustos Eylül 7 Eylül - John Cornforth, Avustralyalı kimyager (ö. 2013) 24 Eylül Otto Günsche, Nazi Almanyası'nda Adolf Hitler'in yaveri olarak görev yapmış Schutzstaffel Subayı (ö. 2 Ekim 2003). Andrew Benson, Amerikalı biyolog Ekim 31 Ekim - William Hardy McNeill, Kanadalı tarihçi ve yazar. Kasım 5 Kasım - Pío Leyva, Buena Vista Social Club grubunun vokalisti (ö. 23 Mart 2006). 9 Kasım - Vince Gironda, vücut geliştirmeci, kişisel antrenör, yazar 25 Kasım - Alparslan Türkeş, MHP'nin ilk Genel Başkanı (ö. 5 Nisan 1997). Aralık 13 Aralık - Antonino Fernández Rodríguez, İspanyol iş insanı (ö. 2016) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Şadan Kâmil, film yönetmeni, senarist, görüntü yönetmeni. (ö. 4 Haziran 2009) Ölümler Ocak 2 Ocak - Edward Burnett Tylor, Britanyalı antropolog (d. 1832) 10 Ocak - Buffalo Bill, gerçek adı William Frederick Cody olan Amerikalı bizon avcısı, şovmen ve asker (d. 1846) 20 Ocak - Amédée-Ernest Bollée, Fransız çan döküm ustası ve otomobil üzerine uzmanlaşmış mucit (d. 1844) Şubat 10 Şubat - John William Waterhouse, İngiliz ressamı (d. 1849) 16 Şubat - Octave Mirbeau, Fransız gazeteci, romancı ve drama yazarı (d. 1848) 17 Şubat - Charles Auguste Émile Durand ya da bilinen adıyla Carolus-Duran, Fransız ressam ve resim öğretmeni (d. 1837) Mart 6 Mart - Jules Henri Pierre François Vandenpeereboom, Belçikalı bir Katolik Partisi siyasetçisi idi (d. 1843) Nisan 1 Nisan - Scott Joplin, Amerikalı besteci ve piyanist (d. 1867) 7 Nisan - Spiridon-Filiskos Samaras, Yunan besteci (d. 1861) 14 Nisan - Ludwik Lejzer Zamenhof (doğum ismiyle Eliezer Levi Zamenhof), Polonya doğumlu Aşkenazi Yahudisi göz doktoru ve dilbilimciydi. Dünyada en yaygın kullanılan ve yapılandırılmış uluslararası yardımcı dil olan Esperanto'nun yaratıcısıdır (d. 1859) Mayıs Haziran 29 Haziran - François Victor Marie Ghislain Schollaert, Belçikalı bir Katolik Partisi siyasetçisi idi (d. 1851) 30 Haziran - Henry Vaughan (mimar) İngiliz Gotik mimari tarzında kilise mimarisi üzerinde uzmanlaşmış Amerikalı mimar. (d. 1845) Temmuz 8 Temmuz - Tom Thomson, Kanadalı ressam (d. 1877) Ağustos Eylül 27 Eylül - Edgar Degas, tam adı Hilaire-Germain-Edgar Degas olan, Fransız ressam, heykeltıraş ve çizer (d. 1834) Ekim 15 Ekim - Mata Hari (d. 1876) 23 Ekim - Eugène Samuel Grasset, İsviçreli sanatçı (d. 1845) Kasım 15 Kasım - Émile Durkheim, Fransız sosyolog, sosyolojinin kurucularından sayılmaktadır (d. 1858) 17 Kasım - François-Auguste Rodin, Fransız heykeltıraş (d. 1840) Aralık 20 Aralık - Lucien Georges Mazan, (takma ad: Lucien Petit-Breton) Fransız yarış bisikletçisiydi (d. 1882) Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Mehmed Şemseddin Paşa Osmanlı Dönemi Devlet Adamı 1917 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Kimya – Tıp – Edebiyat – Barış –


text: Olaylar 13 Mart - Osmanlı Devleti ve Sırbistan ile yapılan antlaşma; iki devletin ortak sınırı kalmadığından, bu antlaşmada daha çok Sırbistan'da kalan Türkler'in durumu konusuna yer verildi. 28 Temmuz - I. Dünya Savaşı başladı. 2 Ağustos - Osmanlı Devleti ile Almanya arasında gizli bir askeri anlaşma imzalandı. Seferberlik ilan edildi. 10 Ağustos - İngiliz Donanmasının izlemesinden kaçan Almanların, Goeben ve Bresleau adlı zırhlıları, Çanakkale Boğazı'ndan geçerek, Osmanlı Devleti'ne sığındı. Bu gemiler satın alınmış gösterilip, Türk bayrağı çekildi. Adları Yavuz ve Midilli olarak değiştirilmelerine rağmen gemilerin yönetimi Alman Denizcilerde kaldı. 5 Kasım - Birleşik Krallık ve Fransa'nın Osmanlı Devleti'ne savaş ilanı. 8 Kasım - Midilli kruvazörü, Rusya'nın Poti limanını bombaladı. 11 Kasım - Osmanlı Devleti, İtilaf devletlerine (Birleşik Krallık, Rusya, Fransa) resmen savaş ilan etti. 14 Kasım - Osmanlı Padişahı ve Halife V. Mehmet Reşat Dünya Müslümanlığını, İtilaf Devletlerine karşı savaşa çağıran Cihad-ı Ekber'i ilan etti. 17 Kasım - Rus donanması Trabzon'u bombaladı. 21 Kasım - Irak Cephesi'nde İngilizler Basra'yı ele geçirdiler. 26 Kasım - Mesudiye zırhlısı, Çanakkale’de, bir İngiliz Denizaltısı tarafından batırıldı. 22 Aralık - Sarıkamış Harekatı başlatıldı. Nobel Ödülleri Fizik - Max von Laue Kimya- Theodore William Richards Tıp - Robert Bárány Edebiyat - verilmedi Barış - verilmedi Doğumlar Ocak Şubat 1 Şubat - Ferruh Başağa (Ressam), (ö. 2010) 14 Şubat - Boris Kraigher, Sloven komünist partizan, eski Slovenya Sosyalist Cumhuriyeti başbakanı (ö. 1967) 19 Şubat - Kamil Ocak (Siyasetçi/Devlet Adamı), (ö. 1969) Mart 28 Mart - Bohumil Hrabal Çek yazar (ö. 1997) Nisan 8 Nisan - Leonie Geisendorf, Polonya doğumlu İsveçli mimar (ö. 2016) 12 Nisan - Gretel Bergman, Amerikalı kadın yüksek atlama sporcusu (ö. 2017) 13 Nisan - Orhan Veli,Türk şair, Garip Akımı'nın lideri (ö. 1950) Mayıs 5 Mayıs - Verna Hillie, Amerikalı aktris (ö. 1997) 8 Mayıs - Romain Gary, Fransız yazar, film direktörü, savaş pilotu ve büyükelçi (ö. 1980) 12 Mayıs - Bertus Aafjes, Hollandalı şair (ö. 1993) 19 Mayıs - Max Perutz, Avusturyalı-İngiliz moleküler biyolog (ö. 2002) Haziran 2 Haziran - Orhan Kemal, Türk yazar (ö. 1970) 10 Haziran - Oktay Rifat Horozcu, Türk şair, (ö. 1988) 27 Haziran - Helena Benitez, Filipinli siyasetçi ve bürokrat (ö. 2016) Temmuz 26 Ağustos - Fazıl Hüsnü Dağlarca, Türk şair (ö. 2008) 9 Ağustos - Tove Jansson, Fin romancı, ressam, çizgi karikatür bant yazarı ve çizeri (ö. 2001) Eylül 7 Eylül James Van Allen, Amerikalı uzay bilimcisi (ö. 2006) Lída Baarová, Nazi propaganda bakanı Joseph Goebbels'in metresi olan bir Çek aktristi (ö. 2000) 8 Eylül Hillary Brooke, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1999) I. Demetrios, Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi Patriği (ö. 1991) 25 Eylül - Elena Lucena, Arjantinli aktris (ö. 2015) Ekim Kasım Aralık 24 Aralık - Feridun Akozan, Türk mimar, akademisyen ve yazar (ö. 2007) Ölümler 5 Eylül - Charles Péguy, Fransız şair, denemeci ve editör (d. 1873) 22 Eylül - Alain-Fournier (d. Henri Alban-Fournier), Fransız yazar (ö. 1886) 5 Mart - Georgiy Sedov, Ukraynalı-Sovyet kâşif (d. 1877) 28 Ağustos - Anatoli Lyadov, Rus besteci (d. 1855) Augustine Sackett, Alçıpan'ın yaratıcısı (d. 1862) 28 Haziran - Franz Ferdinand - Avusturya-Macaristan Veliatı Abdürrezzak Abdi Efendi Osmanlı Devleti tuluat sahnesinin önemli temsilcisi (d.1835) Girgi Zaidan, Mısırlı Arap yazar (d. 1861) Bekir Fikri, Sarıkamış şehitlerinden 1914 Nobel ödülünü kazananlar Fizik - Kimya - Tıp - Edebiyat - Barış -


text: Olaylar H1N1 virüsünün ölümcül bir alt türünün yol açtığı Dünya çapında bir grip salgını olan İspanyol gribi başladı. Ocak 8 Ocak - Woodrow Wilson, Wilson İlkeleri'ni ilan etti. 25 Ocak - Ukrayna Halk Cumhuriyeti, Bolşevik Rusya'dan bağımsızlığını ilan etti. 27 Ocak - Fin İç Savaşı'nın başlaması. Şubat 16 Şubat - Litvanya'nın bağımsızlık ilanı. 24 Şubat - Estonya'nın bağımsızlık ilanı. 26 Şubat - Rusya'daki Bolşevik İhtilali dolayısıyla doğu illerindeki Rus işgali sona erdi. Mart 1 Mart - Alman denizaltısı U 19, HMS Calgarian'ı Kuzey İrlanda'da Rathlin Adası açıklarında batırdı. 3 Mart - I. Dünya Savaşı: Almanya, Avusturya-Macaristan ve Bolşevik Rusya arasında Brest-Litovsk Antlaşması imzalandı: Rusya savaştan çekildi. 5 Mart - Sovyet Rusya'nın başkenti Petrograd'dan Moskova'ya aktarıldı. Nisan 21 Nisan - Manfred von Richthofen (Kızıl Baron) uçağının düşürülmesi sonucunda öldü. Mayıs 7 Mayıs - İngilizler, Kerkük'ü ele geçirdiler. 15 Mayıs - Fin İç Savaşı sona erdi. 26 Mayıs - Gürcistan, Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti'nden bağımsızlığını ilan etti. 28 Mayıs - Azerbaycan ve Ermenistan kuruldu. Haziran 4 Haziran - Batum Antlaşması 30 Haziran - Göyçay Muharebesi Temmuz 4 Temmuz - Son Osmanlı padişahı VI. Mehmet, tahta çıktı. 12 Temmuz - I. Dünya Savaşı sırasında Salyan Muharebesi gerçekleşti. Kura Nehri Türk kuvvetleri tarafından kontrol altına alındı. Ağustos 19 Ağustos - Mollanur Vahidov Çekoslovak Lejyonu tarafından kurşuna dizildi. Eylül 15 Eylül - Bakü Muharebesi sonunda Kafkas İslam Ordusu karşısındaki Bakü Sovyeti, Britanya İmparatorluğu (Birleşik Krallık, Avustralya, Yeni Zelanda ve Kanada), Merkezi Hazar Diktatörlüğü (Diktatura Tsentrokaspiya) ve Beyaz Ordu ittifakını yenerek Bakü'yü düşman işgalinden kurtardı. 21 Eylül - Megiddo Savaşı sonunda Sina ve Filistin Cephesi'ndeki Osmanlı direnişi tamamen çöktü. Ekim 26 Ekim - Mustafa Kemal, Halep'in kuzeyindeki işgalcilerin taarruzunu durdurdu. 30 Ekim - Osmanlı Hükûmeti adına Bahriye Nazırı Rauf Bey, Limni Adası'nın Mondros Limanı'nda İngiliz Akdeniz Başkomutanı Amiral Arthur Calthorpe ile Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzaladı. Kasım 11 Kasım - I. Dünya Savaşı: Almanya ile İtilaf Devletleri, saat 05.12 ile 05.20 arasında, Mareşal Ferdinand Foch'un arabasında bir mütareke anlaşması imzaladı. I. Dünya Savaşı 11. ayın 11. gününün 11. saatinde resmî olarak bitti. 13 Kasım - İtilaf Devletleri donanmalarının İstanbul Limanı'nda demirlemesiyle İstanbul'un İşgali fiilen başladı. Aralık 6 Aralık - Kanada'nın Britanya Kolumbiyası eyaletinde 7,2 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Doğumlar Ocak 15 Ocak - Cemal Abdünnasır, Mısırlı devlet adamı (ö. 1970) 26 Ocak - Nicolae Ceauşescu, Romanya diktatörü (ö. 1989) Şubat 5 Şubat - Kara Karayev, Azeri besteci (ö. 1982) 16 Şubat - Patty Andrews, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu (ö. 2013) Mart 1 Mart - Roger Delgado, Doctor Who'nun ilk Usta'sı Nisan 3 Nisan - Mary Anderson, Amerikalı oyuncu, eski buz patencisi (ö. 2014 18 Nisan - Andre Bazin, Fransız film eleştirmeni ve film kuramcısı (ö. 1958) 19 Nisan - Günther Rall, Alman savaş pilotu (ö. 2009) Mayıs 11 Mayıs Richard Feynman, Amerikalı fizikçi (ö. 1988) Mrinalini Sarabhai, Hint dansçı (ö. 2016) Haziran Temmuz 18 Temmuz - Nelson Mandela, Güney Afrika'nın ilk Cumhurbaşkanı ve Nobel Barış Ödülü sahibi (ö.2013) Ağustos Eylül 3 Eylül - Helen Wagner, Amerikalı oyuncu (ö. 2010) 8 Eylül - Derek Barton, İngiliz kimyager (ö. 1998) Ekim Kasım 8 Kasım - Ariadna Çasovnikova, Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti Başkan Vekilliği yapan Kazak Sovyet politikacı (ö. 1988) Aralık 25 Aralık - Ahmed Bin Bella, Cezayir'in ilk başkanı Ölümler 9 Ocak - Émile Reynaud, çizgi filmin mucidi (d. 8 Aralık 1844) 10 Ocak - Konstantin Josef Jireček, Çek tarihçi, diplomat ve Slavist (d. 1854) 6 Şubat - Gustav Klimt, Avusturyalı ressam (d. 14 Temmuz 1862) 10 Şubat - II. Abdülhamid, Osmanlı Devleti'nin 34. padişahı, 113. İslam halifesi (d. 1842) 25 Mart - Claude Debussy, Fransız besteci (d. 1862) 30 Mart - Despina Storch, Birinci Dünya Savaşı sırasında Almanya ve Osmanlı İmparatorluğu için casusluk yaptığı iddia edilen bir Osmanlı Rum kadını (d. 1894/1895) 21 Nisan - Manfred von Richthofen, "Kızıl Baron" (d. 2 Mayıs 1892) 23 Nisan - Paul Sébillot, Fransız etnolog (d. 6 Şubat 1843) 28 Nisan - Gavrilo Princip, Sırp suikastçı (d. 1894) 1 Mayıs - Grove Karl Gilbert, Amerikan jeolog 3 Temmuz - V. Mehmed, Osmanlı Devleti'nin 35. padişahı, 114. İslam halifesi (d. 1844) 16 Temmuz - Anastasya, Rus Çarı II. Nikolay'ın kızı 28 Eylül - Georg Simmel, Alman filozof ve sosyolog 2 Ekim - Émile Moselly, Goncourt ödüllü Fransız yazar (d. 1907) 7 Ekim - Raymond Duchamp-Villon, Fransız heykeltıraş 31 Ekim - Egon Schiele, Avusturyalı ressam (d. 1890) 9 Kasım - Guillaume Apollinaire, Fransız şair (d. 26 Ağustos 1880) 20 Kasım - John Bauer, İsveçli ressam (d. 4 Haziran 1882) 2 Aralık - Edmond Rostand, Fransız yazar (d. 1 Nisan 1868) Nobel Ödülleri Fizik – Max Karl Ernst Ludwig Planck Kimya- Fritz Haber Tıp – verilmedi Edebiyat – verilmedi Barış – verilmedi Kaynakça


text: Olaylar 5 Ocak - Almanya'da Alman İşçi Partisi kuruldu. Bu parti daha sonra "Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi" adını alacaktı. 15 Ocak - 21 kişinün öldüğü, 150 kişinin yaralandığı Boston Şeker Pekmezi Felaketi yaşandı. 18 Ocak - Paris Barış Konferansı, I. Dünya Savaşı sonunda, ileride yapılacak Versay Antlaşması, Saint-Germain Antlaşması, Neuilly Antlaşması, Sevr Antlaşması'nı oluşturmak üzere toplanır. 1 Mart - Kore'nin tek taraflı bağımsızlık ilanı (bakınız. 1 Mart Hareketi). 14 Mart - Yunanların İzmir'e çıkarma planı, Birleşik Krallık Başbakanı Lloyd George, Fransa Başbakanı Clemenceau, İtalya Başbakanı Orlando ve ABD Başkanı Wilson tarafından kabul edildi. 14 Mart - Tıp Bayramı ve Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'nin kuruluş yıldönümü. Hikmet Boran önderliğinde, tıp camiasının emperyalist güçlerin karşısına resmen çıkışı nedeniyle bugün Tıp Bayramı olarak kutlanmaktadır. 15 Mart - Merzifon işgal edildi. 23 Mart - Benito Mussolini, İtalya'da Faşist Mücadele Birliklerinin İttifakı (Fasci Italiani di Combattimento) partisini kurdu. 9 Kasım 1921'de ise Ulusal Faşist Parti kuruldu. 4 Mayıs - Çin Cumhuriyeti'nde yabancı mallarını boykotu savunan öğrenci ayaklanması gerçekleşti. 15 Mayıs - İzmir Yunanistan Krallığı tarafından işgal edildi. 19 Mayıs - Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı. 22 Haziran - Amasya Genelgesi ile İstiklal Savaşı'nın genel çerçeveleri çizildi. 23 Temmuz - Erzurum Kongresi özellikle Doğu illeri vilayetlerine yönelik olarak başladı ve sonucunda vatanın bölünmezliğinin millî irade ile sağlanacağı açıklandı. 4 Eylül - Sivas Kongresi tüm yurttan çağrılan delegeler ile başladı ve sonucunda Erzurum kongresi kararları kabul edilip manda yönetiminin kesin olarak kabul edilmeyeceği vurgulandı. 2 Ekim - Damat Ferit hükûmeti iktidardan düştü. 22 Ekim - Amasya Protokolü Osmanlı İmparatorluğu ile Heyet-i Temsiliye arasında imzalandı ve Meclis-i Mebusan'ın yeniden açılması sağlandı. 6 Kasım - Zyatkiv Anlaşması imzalandı. Doğumlar Ocak 1 Ocak - Jerome David Salinger, Amerikalı yazar (ö. 2010) 4 Ocak - Sabiha Gürayman, Türkiye'nin ilk kadın inşaat mühendisi (ö. 2003) 20 Ocak - Silva Gabudikyan, Ermeni şair Şubat 5 Şubat - Andreas Papandreu, Yunan iktisatçı ve siyasetçi (ö. 1996) Mart 19 Mart - Ceyhun Atuf Kansu, Türk hikâye yazarı Nisan 24 Nisan - Glafkos Kliridis, Kıbrıs Cumhuriyeti siyasetçisi ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin dördüncü devlet başkanı Mayıs 7 Mayıs - María Eva Duarte de Perón, bilinen adıyla Eva Perón, Arjantin başkanı Juan Domingo Perón'un ikinci eşi (ö. 1952). 13 Mayıs - Vedat Türkali, Türk romancı ve şair 30 Mayıs - René Barrientos, Bolivya Devlet Başkanı Haziran Temmuz 8 Temmuz - Albert Caraco, Fransız asıllı Uruguay vatandaşı filozof, yazar, denemeci ve şair (ö. 1971) 20 Temmuz - Edmund Hillary, Yeni Zelandalı dağcı ve kâşif. Everest'in zirvesine çıkan ilk insan Ağustos 25 Ağustos - George Corley Wallace, ABD'de dört dönem Alabama eyalet valiliği yapan Demokrat siyaset adamı (ö. 1998). 28 Ağustos - Ben Agajanian, Amerikalı Amerikan futbolu oyuncusu (ö. 2018) Eylül 9 Eylül - Gottfried Dienst, İsviçreli futbol hakemi (ö. 1998) 11 Eylül - Ota Šik, Prag Baharı'nın ve üçüncü yolun fikir babalarından Çek ekonomist Ekim 3 Ekim - James McGill Buchanan Jr., 1986'da Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanan Amerikalı iktisatçı 18 Ekim - Pierre Elliott Trudeau, 1969-1970 ve 1980-1984 dönemlerinde başbakanlık yapan Kanadalı liberal siyaset adamı (ö. 2000). 22 Ekim - Doris Lessing, Britanyalı yazar 26 Ekim - Muhammed Rıza Şah Pehlevi, İran şahı (ö. 1980) Kasım 10 Kasım - Mikayil Timofeefiç Kalaşnikof (Rusça: Михаи́л Тимофе́евич Кала́шников), Rus silah tasarımcısı 21 Kasım - Jacques Sénard, Fransız diplomat Aralık 4 Aralık - Inder Kumar Gujral, Hindistan Cumhuriyeti'nin 13. Başbakanı Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Abdülkadir Arun, Türk futbolcu (ö. 1972) Sezai Okan, Türk asker ve siyasetçi Bahriye Üçok, Türk tarihçi ve siyasetbilimci, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi öğretim üyesi (ö. 6 Ekim 1990) Yasin Osman Kenadid, Somalili entelektüel, yazar ve dilbilimci (ö. 1988) Ölümler Ocak 4 Ocak - Georg Friedrich Graf von Hertling, Alman devlet adamı ve düşünür (d. 1843). 6 Ocak - Theodore Roosevelt, ABD'nin 26. Cumhurbaşkanı Şubat 22 Şubat - Francisco Pascasio Moreno, Arjantinli kaşif, antropolog ve jeolog Mart Nisan 10 Nisan - Mehmed Kemal, Osmanlı bürokratı (d. 1884) 17 Nisan - J. Cleaveland Cady - Amerikalı mimar Mayıs 4 Mayıs - Milan Rastislav Štefánik, Çekoslovakya'nın kurulmasına öncülük eden Slovak astronom ve general (d. 1880) Haziran 30 Haziran - John William Strutt, İngiliz fizikçi (d. 1842) Temmuz 15 Temmuz - Hermann Emil Fischer, Alman kimyager (d. 1852) Ağustos 9 Ağustos - Ruggero Leoncavallo, İtalyan modern çağ verismo akımına dahil opera ve operet bestecisi (d. 1857) Eylül Ekim 7 Ekim - Alfred Deakin, Avustralya'da federasyon hareketinin öncülerinden olan ve daha sonra ikinci Avustralya Başbakanı (d. 1856) Kasım 15 Kasım - Alfred Werner, 1913 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazanan İsviçreli kimyager (d. 1866) Aralık 3 Aralık - Pierre Auguste Renoir, Fransız ressam (d. 1841) 1919 Nobel ödülünü kazananlar Fizik – Kimya – Tıp – Edebiyat – Barış –


text: Olaylar 17 Şubat - Osmanlı Mebuslar Meclisi, kabul ettiği Mîsâk-ı Millî'nin basında yayınlanmasını ve bütün yabancı parlamentolara bildirilmesini kararlaştırdı. 24 Şubat - Almanya'da Alman İşçi Partisi'nin adı Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi olarak değiştirildi. Aynı gün parti programı açıklandı. 16 Mart - İtilaf Devletleri, İstanbul'u resmen işgal etti. 18 Mart - İstanbul'da Meclis-i Mebusan son toplantısını yaptı. 23 Nisan - TBMM açıldı. 4 Haziran - I. Dünya Savaşı'nın galip İtilaf Devletleri ile Macaristan arasında Triyanon Antlaşması imzalandı. 7 Haziran - TBMM, İstanbul Hükûmeti'nin 16 Mart 1920'den sonra yaptığı ve yapacağı hiçbir anlaşma ve uygulamanın kabul edilmeyeceği kararını aldı. 18 Temmuz - TBMM Muhafız ve Tören Taburu kuruldu. 10 Ağustos - Damad Ferit Hükûmeti ile itilaf devletleri arasında Sevr Antlaşması imzalandı. 1 Eylül - Fransızlar, başkenti Beyrut olan Lübnan devletini kurdu. 10 Ekim - Kuveyt şehrinin batısındaki El Cehre'de Cehre Muharebesi gerçekleşti. 2 Aralık - Türkiye ile Ermenistan arasında Gümrü Anlaşması imzalandı. 5 Aralık - TBMM'de "Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Grubu" kuruldu; Mustafa Kemal Grup Başkanlığına seçildi. 16 Aralık - Çin'de meydana gelen 8.6 şidettindeki depremde 100 bin kişi öldü. Doğumlar Ocak 3 Ocak - Isaac Asimov, Amerikalı yazar ve biyokimyager 23 Ocak - Gottfried Böhm, Alman mimar Şubat 3 Şubat - Morteza Motahhari, İranlı bilgin, siyasetçi (ö. 1979) 26 Şubat - José Mauro De Vasconcelos, Brezilyalı bir yazar (ö. 1988) Nisan Stepan Maynagaşev, Hakas kökenli Türkolog (d. 1886) Mayıs Haziran 18 Haziran - Lode Van Den Bergh, Belçikalı yazar ve eğitimci 25 Haziran - Lassie Lou Ahern, Amerikalı oyuncu (ö. 2018) Temmuz 10 Temmuz Owen Chamberlain, Amerikalı fizikçi (ö. 2006) Remo Gaspari, İtalyan siyaetçi (ö. 2011) Ağustos 29 Ağustos - Charlie Parker, Amerikalı caz sanatçısı (ö. 1955) Eylül 8 Eylül James F. Calvert, Amerikalı komutan (ö. 2009) Madeleine Rebérioux, Fransız etnolog ve tarihçi (ö. 2005) Refat Appazov, Ukraynalı bilim insanı ve yazar (ö. 2008) 25 Eylül - Božidarka Kika Damjanović-Marković, II. Dünya Savaşı sırasında Yugoslavya'da faaliyet yürüten siyasi aktivist, Yugoslav Partizanları komutanı, direnişçi, ulusal kahraman (ö. 1996) Kasım 10 Kasım - Maurice Clavel, Fransız yazar, filozof, gazeteci (ö. 1979) Aralık 29 Aralık - Josefa İloilo, Fiji devlet başkanı Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Elli Pappa - Yunan yazar, gazeteci ve aktivist (ö. 2009) Garbis Cancikyan, Ermeni şair (ö. 1946) Ölümler 9 Aralık - Mollie McConnell, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1865) 31 Ağustos - Wilhelm Wundt, Alman psikolog (d. 1832) 13 Eylül - Şeyh Muhammed Hiyabani, İranlı siyasetçi 1920 Nobel ödülünü kazananlar Fizik - Kimya - Tıp - Edebiyat - Knut Hamsun Barış - Léon Bourgeois Kaynakça


text: Olaylar 25 Şubat - Kızıl Ordu, Tiflis'e girdi. 29 Temmuz - Adolf Hitler, Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi'nin başkanı oldu. 9 Kasım - Benito Mussolini İtalya'da Ulusal Faşist Parti'yi kurdu. Tarihi bilinmeyenler Çin Komünist Partisi kuruldu. Doğumlar Ocak Şubat 8 Şubat - Lana Turner, Amerikalı oyuncu, akrist. (ö. 1995) Mart 11 Mart - Astor Piazzolla, Arjantinli bandoneoncu (ö. 4 Temmuz 1992) Nisan 7 Nisan - Feza Gürsey, Türk fizikçi ve matematikçi (ö. 1992) 16 Nisan - Peter Ustinov, İngiliz oyuncu, yönetmen ve yazar. (ö. 2004) 25 Nisan - Karel Appel (ö. 2006) Mayıs Haziran Temmuz 8 Temmuz - Edgar Morin, Fransız filozof, sosyolog Ağustos 16 Ağustos - Vladimir Orlov, devlet adamı 19 Ağustos - Gene Roddenberry, Amerikalı yazar, senarist ve Uzay Yolu'nun yaratıcısı Eylül 3 Eylül - Harry Landers, Amerikalı oyuncu (ö. 2017) 8 Eylül - Dinko Šakić, Hırvat savaş suçlusu (ö. 2008) 19 Eylül - Paulo Freire, Brezilyalı eğitimci (ö. 1997) Ekim 4 Ekim - Aleksandr Kemurciyan, Sovyet bilim insanı (ö. 2003) 7 Ekim - Red Adams, Amerikalı beyzbolcu (ö. 2017) Kasım Aralık 21 Aralık - P. N. Bhagwati, Hint bürokrat ve hakim (ö. 2017) Ölümler 1 Ocak - Theobald von Bethmann Hollweg, Alman şansölyesi (d. 1856) 13 Mayıs - Jean Aicard, Fransız şair, yazar (d. 1848)


text: Olaylar 28 Şubat - Mısır, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti. 22 Mart - İtilaf Devletleri 22 Mart 1922'de, Türk ve Yunan kuvvetlerine yeni bir barış önerisi sundu. Ancak bu öneride yer alan askeri denetim hükmü, tam bağımsızlık ilkesiyle çeliştiği için, TBMM tarafından reddedildi. 30 Ekim - İtalya'da Benito Mussolini iktidara geldi. 6 Aralık - İrlanda Bağımsız Eyaleti kuruldu. 30 Aralık - Sovyetler Birliği kuruldu. Doğumlar Ocak 1 Ocak - Rocky Graziano, Amerikalı boksör (ö. 1990) 7 Ocak - Mario Almada, Meksikalı oyuncu (ö. 2016) 26 Ocak - Ellen Vogel, Alman tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Günü bilinmeyenler Mario Bardi, İtalyan ressam (ö. 1998) Şubat Mart 12 Mart - Jack Kerouac, Amerikalı roman yazarı ve şair (ö. 1969) Nisan 3 Nisan - Doris Day, sinema oyuncusu (ö. 2019) 4 Nisan - Hayrettin Karaca, TEMA kurucularından ve ilk genel başkanı (ö. 2020) Mayıs Haziran 3 Haziran - Alain Resnais, Fransız yönetmen Temmuz Ağustos Günü bilinmeyenler Bule Naipi - II. Dünya Savaşı sırasında Arnavut komünist partizan direniş hareketi üyesi (ö. 1944) Eylül 5 Eylül - Gisela Trowe, Alman oyuncu ve seslendirme sanatçısı 7 Eylül - Necdet Calp, Türk bürokrat ve siyasetçi (ö. 1998) 8 Eylül Lyndon LaRouche, "LaRouche Hareketi" kurucusu olan Amerikalı aktivist, siyasetçi ve yazar (ö. 2019) Sid Caesar, Amerikalı oyuncu ve komedyen (ö. 2014) 9 Eylül Bernard Bailyn, Amerikalı tarihçi, yazar ve profesör (ö. 2020) Hans Dehmelt, Alman asıllı Amerikalı fizikçi (ö. 2017) 17 Eylül - Agostinho Neto, Angolalı yazar, bağımsızlık önderi, ilk Devlet Başkanı (ö. 1979) Ekim 7 Ekim - Martha Stewart, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı Kasım 8 Kasım - Christiaan Barnard, Güney Afrikalı doktor (ö. 2001) 11 Kasım - Kurt Vonnegut Jr., Amerikalı yazar, hümanist (ö. 2007) 12 Kasım - Tadeusz Borowski, Polonyalı şair ve yazar (ö. 1951) 22 Kasım - José Saramago, Portekizli yazar (ö. 2010) Aralık Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Fatmir Gjata - Arnavut yazar (ö. 1989) Ölümler Ocak Şubat Mart Nisan 8 Nisan - Erich von Falkenhayn Mayıs 3 Haziran - Duiliu Zamfirescu, Rumen yazar Haziran Temmuz 21 Temmuz - Ahmet Cemal Paşa, Osmanlı asker ve siyaset adamı Ağustos 2 Ağustos - Graham Bell, Amerikalı mucit 4 Ağustos - Enver Paşa, Osmanlı Komutanı Eylül Ekim Kasım 18 Kasım - Marcel Proust, Fransız yazar 25 Kasım - Sütçü İmam, Türk Kurtuluş Savaşı'na katılmış din adamı Aralık 16 Aralık - Gabriel Narutowicz, seçilen ilk Polonya devlet başkanı (d 17 Mart 1865)


text: Olaylar 11 Ocak - Fransa ve Belçika, Almanya'nın tazminatı ödemediği gerekçesiyle Ruhr bölgesini işgal etti. 26 Ocak - Şanghay'da Sun Yat-sen - Adolph Joffe görüşmesi. 26 Haziran - İlk defa Le Mans 24 Saat yarışması düzenlendi. 24 Temmuz - İsviçre'nin Lausanne (Lozan) şehrinde Lozan Barış Antlaşması imzalandı. 13 Ağustos - Almanya'da Gustav Stresemann'ın koalisyon hükûmeti kuruldu. 1 Eylül - Japonya'da Büyük Kantō Depremi meydana geldi. 23 Eylül - İspanya'da Miguel Primo de Rivera'nın askerî rejimi kuruldu. 2 Ekim - Britanyalı birlikler İstanbul'u boşalttı. 6 Ekim - Türk birlikleri İstanbul'a girdi. 16 Ekim - Almanya'da Rentenmark basıldı. 29 Ekim - Türkiye'de cumhuriyetin ilanı: Mustafa Kemal Atatürk ilk Türkiye cumhurbaşkanı seçildi. 8 Kasım - Münih'te Birahane Darbesi. 23 Kasım - Almanya'da Gustav Stresemann'ın koalisyon hükümeti çöktü. 21 Aralık - Nepal bağımsızlığını kazandı. Doğumlar Ocak 19 Ocak- Markus Wolf, Doğu Almanya başcasusu (ö. 2006) 25 Ocak - Hıfzı Topuz, Türk gazeteci ve yazar 27 Ocak - Augusto Barreto, Portekizli eskrimci (ö. 2017) 31 Ocak - Norman Mailer, Amerikalı gazeteci, romancı, oyun yazarı, film yönetmeni, senarist (ö. 2007) Şubat 4 Şubat - Donald Nicol, İngiliz tarihçi ve Bizantolog (ö. 2003) Mart Nisan 20 Nisan - Oktay Akbal, Türk yazar (ö. 2015) 21 Nisan - Bahaeddin Ögel, Türk Tarih profesörü (ö. 1989) Mayıs 7 Mayıs - Abdurrahman Palay, Tiyatro ve sinema oyuncusu, seslendirme sanatçısı, yönetmen, senarist (ö. 2002) 10 Mayıs - Heyder Eliyev, Sovyetler Birliği'nin yüksek devlet adamı ve Azerbaycan 3. Cumhurbaşkanı (ö. 2003) 15 Mayıs Richard Avedon, Amerikalı fotoğrafçı (ö. 2004) Angel Mojsovski, Makedon komünist aktivist, Yugoslavya Cephesi'nde savaşan asker, Halk Kahramanı Nişanı sahibi (ö. 2001) 31 Mayıs - Monako Prensi Rainier (ö. 2005) Haziran 11 Haziran - Özdemir Asaf (Arun), Türk şair (ö. 1981) Temmuz 10 Temmuz - Şemsi Yastıman, Türk Halk Müziği sanatçısı (ö. 1994) 29 Temmuz - Atilla Konuk, Türk siyasetçi ve spor adamı (ö. 2009) Ağustos 16 Ağustos - Jack Aeby, Amerikalı fizikçi ve fotoğrafçı (ö. 2015) 19 Ağustos - Joan Taylor, Amerikalı oyuncu (ö. 2012) Eylül 8 Eylül - Resul Hamzatov, Dağıstanlı şair ve yazar (Avarca yazan yazar) (ö. 2003) 9 Eylül - Marcel Zanini, Türk-Fransız caz müzisyeni (ö. 2023) 16 Eylül - Lee Kuan Yew, Singapurlu devlet adamı (ö. 2015) 19 Eylül - Hanzade Sultan, son Osmanlı padişahı Sultan Vahdettin ve son halife Abdülmecit Efendi’nin torunu (ö. 1988) Ekim 4 Ekim - Charlton Heston, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2008) 6 Ekim - Selahattin İçli, Türk besteci ve doktor (ö. 2006) Kasım 8 Kasım - Jack Kilby, Amerikalı mühendis ve mucit (ö. 2005) 22 Kasım - Rosy Varte, Fransız oyuncu (ö. 2012) Aralık 4 Aralık - Demmus Hentze, Faroeli siyasetçi ve finansçı (ö. 2016) 22 Aralık - Mai Tai Sing, Çin asıllı Amerikalı oyuncu, dansçı ve iş insanı (ö. 2018) Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler Bülend Ulusu, Türkiye başbakanı (ö. 2015) Fahd bin Abdül Aziz, Suudi Arabistan Kralı (ö. 2005) Jale Öz, Türk sinema sanatçısı ve televizyon dizisi oyuncusu (ö. 2005) Mehmet Yüceler, Türk siyasetçi (ö. 2010) Semahat Geldiay, Türk zoolog (ö. 2002) Yaşar Kemal, Türk romancı, yazar (ö. 2015) Zehra Eren, Türk tango müzisyeni ve ses sanatçısı (ö. 2016) Christian Graeff, Fransız diplomat ve Arabist Ölümler Ahmed Süreyya Emin Bey, dünyada ilk seri atışlı sahra topunun mucidi 3 Ocak - Jaroslav Haşek, Çekoslovakyalı yazar 14 Ocak - Zübeyde Hanım, Mustafa Kemal Atatürk'ün annesi (d. 1857) 10 Şubat - Wilhelm Conrad Röntgen, Nobel ödüllü Alman fizikçi 27 Aralık - Gustave Eiffel, Eyfel Kulesi'nin tasarımcısı