text: Olaylar 1775 - Amerikan Devrimi başladı. Sömürgeci İngiliz birlikleri ile bağımsızlık savaşçıları, Massachusetts eyaletinin Lexington kentinde ilk çatışmaya girdi. 1904 - Toronto'nun büyük bir kısmı, çıkan yangında harabeye döndü. 1909 - Jeanne d'Arc, azize ilan edildi. 1926 - Türk karasularında her türlü denizcilik işlerini Türk vatandaşlarına tahsis eden ve yabancıların kabotaj hakkına son veren Kabotaj Kanunu kabul edildi. 1927 - Mae West'in "Sex" adlı oyundaki rolü, müstehcen bulunarak 10 gün hapse mahkûm oldu. 1934 - Shirley Temple, Stand Up and Cheer adlı filmde ilk rolünü oynadı. 1938 - Kırşehir ve çevresindeki 6,6 büyüklüğündeki depremde 149 kişi öldü. 1943 - İsviçreli kimyager Albert Hofmann, çavdar mahmuzundan ürettiği LSD'nin etkilerini yaşayan ilk insan oldu. 1943 - II. Dünya Savaşı: Alman askerleri Yahudileri toplamak için Varşova Gettosu'na girdi. 1947 - Hindistan'da Kongre Partisi, ülkenin Hindistan ve Pakistan olarak iki ayrı devlete bölünmesini kabul etti. 1948 - Amerika Birleşik Devletleri, yeni bir atom silahını Marshall Adaları'nda denedi. 1951 - General Douglas MacArthur, Ordu'dan emekli olarak ayrıldı. 1956 - Monako Prensi III. Rainier ile Amerikalı sinema oyuncusu Grace Kelly, Monte Carlo'da evlendi. Tören için 25 ülkenin temsilcileri Monako'ya geldi. 1961 - 27 Mayıs'tan sonra ilk basın mahkûmiyeti: Ahmet Emin Yalman, 25 lira ağır para cezasına çarptırıldı. 1961 - Küba'ya karşı yapılan Domuzlar Körfezi Çıkarması, ABD açısından başarısızlıkla sonuçlandı. 1964 - Ford, Mustang modelini piyasaya sundu. 1969 - Milliyetçi Hareket Partisi lideri Alparslan Türkeş, "doğum kontrolü suikasttır" dedi. 1971 - Sierra Leone'de cumhuriyet ilan edildi. 1971 - İlk uzay istasyonu Salyut 1, uzaya fırlatıldı. 1971 - Amerikalı seri katil Charles Manson, aralarında Roman Polanski'nin hamile eşi Sharon Tate'in de olduğu beş kişiyi öldürdüğü için idam cezası aldı, cezası ömür boyu hapse çevrildi. 1975 - Hindistan'ın ilk uydusu olan "Aryabhata" fırlatıldı. 1980 - Ajda Pekkan, Eurovision Şarkı Yarışması'nda Şanar Yurdatapan'ın düzenlediği "Petrol" adlı şarkıyla, 19 yarışmacı arasında 15'inci oldu. 1987 - Simpsonlar, televizyonda gösterime girdi. 1989 - USS Iowa zırhlısının top taretlerinin birindeki patlama, 47 denizcinin ölümüne yol açtı. 1995 - Amerika Birleşik Devletleri'nin Oklahoma eyaletinde Alfred P. Murrah Federal Binası bombalandı, 168 kişi ölü. 1999 - Almanya Federal Meclisi (Bundestag), Bonn'dan Berlin'e taşındı. 2000 - Filipinler Havayolları'na ait Boeing 737-200 tipi bir yolcu uçağı, Davao (Filipinler) şehri yakınlarında düştü: 131 kişi öldü. 2002 - İBDA/C'nin lideri Salih Mirzabeyoğlu'nun idam kararı, Yargıtay tarafından onandı. 2005 - Katolik dünyasının yeni Papa'sı 78 yaşındaki Alman Kardinal Joseph Ratzinger oldu. Yeni Papa'nın, XVI. Benedictus adını kullanacağı belirtildi. 2009 - Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde VIII. dönem milletvekili seçimleri yapıldı. Oyların %43.97'sini alan Ulusal Birlik Partisi 26 milletvekili, %29.34'ünü alan Cumhuriyetçi Türk Partisi 15 milletvekili çıkardı. Bu sonuca göre, UBP tek başına Hükûmeti kuracak çoğunluğa sahip oldu. 2021 - NASA'nın Ingenuity helikopteri, başka bir gezegende (Mars'ta) uçan ilk makine oldu. Doğumlar 1686 - Vasili Tatişçev, Rus İmparatorluk devlet adamı, tarihçi, filozof ve etnograf (ö. 1750) 1721 - Roger Sherman, Amerikalı hukukçu ve siyasetçi (ö. 1793) 1793 - I. Ferdinand, Avusturya İmparatoru (ö. 1875) 1814 - Amédée Achard, Fransız şair ve gazeteci (ö. 1875) 1832 - José Echegaray y Eizaguirre, İspanyol yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1916) 1867 - Elvira Rawson de Dellepiane, Arjantinli doktor. 1882 - Getúlio Vargas, Brezilya Devlet Başkanı (ö. 1954) 1883 - Richard von Mises, Avusturyalı bilim insanı ve matematikçi (ö. 1953) 1886 - Hiroshi Ōshima, Japon asker ve bürokrat (ö. 1975) 1889 - Otto Georg Thierack, Alman Nazi politikacı ve hukukçu (ö. 1946) 1897 - Jiroemon Kimura, Japon süper asırlık (ö. 2013) 1898 - Constance Alice Talmadge, Amerikalı sessiz sinema dönemi oyuncu (ö. 1973) 1899 - George O'Brien, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1985) 1899 - Cemal Tollu, Türk ressam (ö. 1968) 1903 - Eliot Ness, Amerikalı federal ajan (ö. 1957) 1912 - Glenn T. Seaborg, Amerikalı kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1999) 1917 - Sven Hassel, Danimarka doğumlu asker ve savaş romanı yazarı (ö. 2012) 1922 - Erich Hartmann, II. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası Hava Kuvvetleri'nde Luftwaffe avcı savaş uçağı pilotu (ö. 1993) 1925 - Hugh O'Brian, Amerikalı oyuncu (ö. 2016) 1932 - Fernando Botero, Kolombiyalı modern sanat ressamı 1933 - Jayne Mansfield, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1967) 1934 - Salvador Sánchez-Terán, İspanyol siyasetçi (ö. 2022) 1935 - Dudley Moore, İngiliz oyuncu ve komedyen (ö. 2002) 1936 - Wilfried Martens, Flaman Belçikalı bir politikacı (ö. 2013) 1937 - Joseph Estrada, Filipinli politikacı ve eski aktör 1944 - James Heckman, Amerikalı ekonomist 1944 - Cemalettin Sarar, Türk iş insanı ve Sarar Giyim Yönetim Kurulu Başkanı 1946 - Duygu Asena, Türk gazeteci ve yazar (ö. 2006) 1946 - Tim Curry, İngiliz aktör, seslendirme sanatçısı ve şarkıcı 1950 - Jacques Herzog, İsviçreli mimar 1950 - Yüksel Uzel, Türk ses sanatçısı 1954 - Trevor Francis, İngiliz millî futbolcu ve teknik direktör 1957 - Mukesh Ambani, Hint iş insanı 1960 - Nuh Ömer Çetinay, Türk şair ve mimar 1965 - Galip Öztürk, Türk iş insanı ve Metro Şirketler Grubu'nun sahibi 1968 - III. Mswati, 1986'dan beri görev başında olan Esvatini kralı 1970 - Kelly Holmes, İngiliz atlet 1972 - Binnur Kaya, Türk oyuncu 1972 - Rivaldo, Brezilyalı futbolcu 1974 - Başak Köklükaya, Türk oyuncu 1976 - Sertan Güriz, Türk futbolcu ve teknik direktör 1978 - James Franco, Amerikalı oyuncu 1978 - Gabriel Heinze, Arjantinli futbolcu 1979 - Kate Hudson, Amerikalı yapımcı, yönetmen ve aktris 1981 - Catalina Sandino Moreno, Kolombiyalı oyuncu 1981 - Dmitro Kuleba, Ukraynalı politikacı ve Ukrayna Dışişleri Bakanı 1981 - Hayden Christensen, Kanadalı oyuncu 1982 - Kadir Doğulu, Türk oyuncu ve manken 1984 - Kelen Coleman, Amerikalı oyuncu 1984 - Lee Da-hae, Güney Kore asıllı Avustralyalı oyuncu 1985 - Nicolas Maurice-Belay, Fransız futbolcu 1986 - Alessio Alessandro, Belçikalı futbolcu 1986 - Candace Parker, Amerikan basketbolcu 1987 - Joe Hart, İngiliz futbolcu 1987 - Mariya Şarapova, Rus tenisçi 1987 - Oksana Akinşina, Rus oyuncu 1988 - Luka Karabatić, Fransız hentbolcu 1989 - Simu Liu, Kanadalı oyuncu 1990 - Denis Harmaş, Ukraynalı futbolcu 1991 - Kelly Olynyk, Kanadalı basketbolcu 1991 - Russ Smith, Amerikalı basketbolcu 1992 - Marko Todorović, Karadağlı basketbolcu 1992 - Marshmello, Amerikalı DJ 1993 - Junior Barros, Brezilyalı futbolcu 1994 - Halit Kadirov, Çeçen futbolcu 1995 - Elijah Bryant Amerikan basketbol oyuncusu 2001 - Deniz Selin Ünlüdağ, Türk eskrimci 2002 - Loren Gray, Pensilvanyalı İnternet fenomeni ve şarkıcıdır Ölümler 65 - Lucius Annaeus Seneca, Romalı düşünür, devlet adamı ve oyun yazarı (d. MÖ 4) 1054 - IX. Leo, Katolik Kilisesi'nin 152. Papası (d. 1002) 1390 - II. Robert, İskoçya Kralı (d. 1316) 1506 - Marcus Antonius Coccius Sabellicus, Venedikli tarihçi (d. 1436) 1552 - Olaus Petri, İsveçli Lüterci din adamı, yazar ve yargıç (d. 1493) 1560 - Philipp Melanchthon, Alman filolog, filozof, teolog ve şair (d. 1497) 1578 - Uesugi Kenshin, Japon daimyō (d. 1530) 1588 - Paolo Veronese, Venedikli ressam (d. 1528) 1689 - Christina, İsveç Kraliçesi (d. 1626) 1768 - Canaletto, İtalyan ressam (d. 1697) 1824 - George Gordon Byron, İngiliz şair ve yazar (d. 1788) 1831 - Johann Gottlieb Friedrich von Bohnenberger, Alman astronom (d. 1765) 1878 - Władysław Tarnowski, Polonyalı şair, oyun yazarı, piyanist ve besteci (d. 1836) 1881 - Benjamin Disraeli, İngiltere Başbakanı (d. 1804) 1882 - Charles Darwin, İngiliz biyolog (d. 1809) 1885 - Nikolay Kostomarov, Rus ve Ukraynalı tarihçi, yazar ve şair (d. 1817) 1899 - Édouard Pailleron, Fransız şair, oyun yazarı ve gazeteci (d. 1834) 1906 - Pierre Curie, Fransız fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1859) 1914 - Charles Sanders Peirce, Amerikalı filozof (d. 1839) 1916 - Colmar von der Goltz, Alman subay (Osmanlı ve Alman ordularında mareşal rütbesi sahibi) (d. 1843) 1919 - Andrei Eberhardt, Alman kökenli Rus İmparatorluk Donanması Amirali (d. 1859) 1949 - Ulrich Salchow, İsveçli buz patenci (d. 1877) 1949 - Stephen Samuel Wise, Yahudi haham ve siyonist lider (d. 1874) 1958 - Haykanuş Danielyan, Ermeni opera şarkıcısı (d. 1893) 1959 - Wilhelm Nestle, Alman felsefeci ve dil bilimci (d. 1865) 1963 - Vicente Ferreira da Silva, Brezilyalı filozof (d. 1916) 1966 - Väinö Tanner, Finlandiya Başbakanı (d. 1881) 1967 - Konrad Adenauer, Alman devlet adamı (d. 1876) 1973 - Hans Kelsen, Avusturyalı-Amerikalı hukukçu (d. 1881) 1979 - Wilhelm Bittrich, Alman SS Obergruppenführer ve Waffen-SS generali (d. 1894) 1983 - Şahan Natali, Ermeni yazar (d. 1884) 1987 - Maxwell Taylor, Amerikalı asker ve diplomat (d. 1901) 1989 - Daphne du Maurier, İngiliz romancı ve oyun yazarı (d. 1907) 1993 - David Koresh, Amerikalı dinî lider ve müzisyen (d. 1959) 1993 - Sabahattin Kudret Aksal, Türk şair, öykücü ve oyun yazarı (d. 1920) 1994 - Turgut Boralı, Türk sinema sanatçısı (d. 1923) 1998 - Octavio Paz, Meksikalı diplomat, yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1914) 2004 - John Maynard Smith, İngiliz evrimsel biyolog ve genetikçi (d. 1920) 2005 - Erkki Penttilä, Fin güreşçi (d. 1932) 2005 - George Pan Cosmatos, Yunan asıllı İtalyan film yönetmeni (d. 1941) 2007 - Helen Walton, Amerikalı iş insanı ve Walmart'ın Yönetim Kurulu Üyesi (d. 1919) 2007 - Jean-Pierre Cassel, Fransız aktör (d. 1932) 2008 - Ayvaz Gökdemir, Türk siyasetçi (d. 1942) 2008 - Germaine Tillion, Fransız etnolog (d. 1907) 2009 - J.G. Ballard, İngiliz romancı (d. 1930) 2010 - Burkhard Ziese, Alman teknik direktör (d. 1944) 2010 - Guru (Keith Edward Elam), Amerikalı rapçi (d. 1961) 2011 - Ali Balkaya, Türk futbolcu (d. 1989) 2011 - Elisabeth Sladen, İngiliz oyuncu (d. 1946) 2012 - Levon Helm, Amerikalı rock müzisyeni ve The Band üyesi (d. 1940) 2012 - Ümit Ömer Sevinç, Türk aşçı, eğitimci ve yemek uzmanı (d. 1952) 2013 - Allan Franklin Arbus, Amerikalı moda fotoğrafçısı, dizi ve sinema oyuncusu (d. 1918) 2013 - François Jacob, Fransız biyolog (d. 1920) 2015 - Oktay Sinanoğlu, Türk kuantum kimyacısı ve moleküler biyolog (d. 1934) 2016 - Estelle Balet, İsviçreli snowboardcu (d. 1994) 2016 - Patricio Aylwin, Şilili siyasetçi ve avukat (d. 1918) 2016 - Ronit Elkabetz, İsrailli oyuncu, senaryo yazarı ve sinema yönetmeni (d. 1964) 2016 - Walter Kohn, Amerikalı fizikçi ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1923) 2017 - Aaron Hernandez, Amerikalı futbolcu (d. 1989) 2017 - Bülent Kayabaş, Türk sinema ve tiyatro sanatçısı (d. 1945) 2019 - Martin Böttcher, Alman film müziği bestecisi, aranjör, söz yazarı ve orkestra şefi (d. 1927) 2019 - Massimo Marino, İtalyan televizyon yapımcısı ve oyuncu (d. 1960) 2019 - Patrick Sercu, Belçikalı bisiklet yarışçısı (d. 1944) 2020 - Philippe Nahon, Fransız aktör (d. 1938) 2020 - Sergio Onofre Jarpa, Şilili siyasetçi (d. 1921) 2021 - Edward William Abel, Britanyalı kimyager (d. 1931) 2021 - Walter Mondale, Amerikalı siyasetçi (d. 1928) 2021 - James Steinman, Amerikalı besteci, şarkıcı, söz yazarı, müzik yapımcısı ve oyun yazarı (d. 1947) 2022 - Kane Tanaka, Japon süper asırlık (d. 1903) Tatiller ve özel günler 0419 19


source: wikipedia

text: Ford Motor Company, Henry Ford tarafından Detroit, Michigan, ABD'de 16 Haziran 1903 tarihinde kuruldu. Şu anda merkezi Dearborn, Michigan'dadır. Michigan'da dünyada ilk otomobil üretimine adım atan otomotiv sektörü liderlerinden Ford Motor Company, 6 kıtada 200 pazarda araç üretip dağıtmaktadır. Dünya genelinde yaklaşık 187.000 çalışanı vardır . 2007 yılı cirosu 172,455 Milyar dolardır. Ford Motor Company’nin ana ve bağlı otomotiv markaları; Aston Martin, Ford, Lincoln ve Mercury’dir. Otomotivle ilgili hizmet kuruluşları Ford Motor Credit Company ve Hertz’i de kapsamaktadır. Ford Jaguar ve Land Rover'i 2008 yılında bir Hint şirketi olan Tata'ya, Volvo'yu ise 2009 yılında bir Çin şirketi olan Geely'e satmıştır. Ford oldukça yüksek sayıda üretime geçerken endüstrinin de genel anlamda gelişmesinde büyük rol oynadı. Ford, Eli Whitney'nin düşüncelerini kullanarak değişebilir parçaları kullanıyordu. Böylelikle, arabalar daha düşük masraflarda üretilebiliyor ve yenilenebiliyordu. Tarihi 12 kişinin 28.000 dolar yatırım yaparak kurduğu Ford günümüzde en fazla otomobil satan markalardan biri konumundadır. Şirket ilk arabasını 20 Temmuz 1903 yılında yapmıştır. Daha sonra Henry Ford'un şirket ve fabrika çalışanlarına da otomobil sahibi olabilme olanağı sunarak geliştirdiği Ford Model T 1908 yılında piyasaya sunulmuştur. Henry Ford'un seri üretim metodunu bulmasının üretim hızını arttırması ve maliyetleri düşürmesiyle beraber 1913 yılında 12.5 saat olan şasi üretimi süresi 2 saat 40 dakikaya düşmüştür. Bunun yanı sıra Ford, aynı dönem içerisinde çalışanlarının maaşlarını 2 katına çıkararak günlük 9 saatlik çalışma sürelerini de 8 saate düşürmüştür. Rakip şirketler bunu kapitalizme uygun görmese de yıl sonunda Ford Amerika'daki tüm arabaların %50'sini üretiyordu. 1918 yılında ise, ülkedeki arabaların yarısı Model T olmuştu. Bunun yanı sıra, bu modelin fabrika çıkış renginin siyah olmasının sebebi de siyah boyanın en hızlı kuruyan boya olmasıydı. 1927 yılında Model T yerini Ford Model A'ya bıraktı. I. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan Amerika'daki Büyük Buhran döneminde ise, Amerika'daki tüm şirketlerde olduğu gibi Ford da bir çöküntü yaşadı ve birçok fabrikasını kapatmak zorunda kaldı. II. Dünya Savaşı döneminde tank üreterek şirket ayakta kalmaya çabalarken savaş sonrasında Ford tekrar eski günlerine dönmeye başladı. 1955 yılında halka açılan Ford, sonraki yıllarda Kanada, Meksika, Birleşik Krallık, Almanya, Brezilya, Arjantin, Avustralya, Güney Afrika ve Türkiye başta olmak üzere birçok ülkede fabrikalar açtı. Türkiye'deki ortaklığı %51 The Ford Motor Company, %49'u Otosan AŞ olarak başladı. 3 Ekim 1997 tarihinde imzalanan bir anlaşma ile Ford ve Otosan hisselerini eşitledi. Böylece Otosan A.Ş. yeni ismiyle Ford Otomotiv Sanayi AŞ, yani Ford Otosan ortaya çıkmış oldu. 1997 yılında ortaklık eşitlenmesinden sonra Ford Avrupa'nın, ekonomik bulmadığı için askıya aldığı bir proje, Türkiye'nin üretim kabiliyeti ve ekonomik koşulları nedeniyle Türkiye'ye aktarıldı. Bu projenin gerçekleştirilebilmesi için 150.000 adetlik bir kapasiteye ihtiyaç vardı ve İstanbul fabrikası bunun için uygun değildi. Böylece yeni bir yer arayışına başlandı. Birkaç alternatif yer değerlendirildi, sonunda Gölcük'te deniz yoluna açık bir arsa bulundu. Ulaşılan bu seviye ile Ford Otosan Kocaeli Fabrikası, Avrupa Ford Fabrikaları arasında denetçiler tarafından 2002, 2003, 2004 ve 2005 yıllarında "Best Plant In The World" olarak adlandırıldı ve en iyi notu elde edip birinci oldu. Bir dönem Ferrari'yi satın alan Ford, Enzo Ferrari'nin yarış takımını Ford'un yönetmesini istememesiyle bu anlaşmayı bozdu. Bunun peşinden gelen büyük bir rekabet; Ford'un GT40 modeli ile Ferrari'yi yenmesiyle sona erdi. Bunun ardından bu efsane model hem yarışlardan, hem de üretimden çekildi. Ford'un merkezi günümüzde Dearborn, Michigan, Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunmaktadır. Bünyesinde Mercury, Lincoln'u da bulunduran Ford ayrıca Mazda'ya da ortaktır. Bunun yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri'nin en büyük araba kiralama şirketlerinden biri olan Hertz'in de sahibidir. 2005 yılında spor modeli Ford Mustang'e yeni bir yüz sunmuş olan Ford, tasarımında eski Mustang'in ruhunu yansıtan agresif çizgilerini koruyarak 3 farklı modelle beğenileri toplamıştır. 45 yıldır Mustang efsanesini üreten Ford, 2010 modeliyle Mustang'e yeni bir boyut getirmiştir. Modeller Binek Araçlar Ford Ka Ford Fiesta Ford Fusion Ford Focus Ford Focus CC Ford Mondeo Ford Taurus Ford Five Hundred Ford Freestar Ford Flex Ford Windstar Ford Edge Ford EcoSport Ford Puma Ford C-MAX Ford S-MAX Ford Galaxy Ford Focus RS Ford Focus ST Ford Falcon Ford Falcon Ford Thunderbird Ford Falcon Ford Anglia Ford Crown Victoria Ford Capri Ford Corcel Ford Cortina Ford Cougar Ford Granada Ford GT Ford GT40 Ford Mustang Mach-E Ford Taunus Ford Taurus Ford Tempo Ford Escort Ford Orion Ford Puma Ford Probe Ford Scorpio Spor Araçlar Ford GT40 Ford GT Ford Mustang Ticari Araçlar Ford Transit Ford Transit Connect Ford Transit Courier Ford Tourneo Connect Ford Tourneo Courier Ford Tourneo Custom Ford Ranger Ford Maverick Ford E-Series Ford F-Series Super Duty Ford Excursion Ford B Series Ford Cargo Ford Ka Van Ford Fiesta Van Ford F-MAX Arazi Araçları Ford Kuga Ford Explorer Ford Explorer Sport Trac Ford Escape Ford Expedition Ford Bronco Galeri Kaynakça Dış bağlantılar Ford Resmi Web Sitesi Ford Otosan Kurumsal Web Sitesi Çim ve bahçe traktörleri Formula 1 motor üreticileri Amerika Birleşik Devletleri merkezli otomotiv şirketleri Otomobil markaları Kamyon üreticileri Otomobil üreticileri Otobüs üreticileri Dearborn, Michigan 1900'lerde Michigan'da kurulan oluşumlar 1903'te Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan oluşumlar 1903'te kurulan imalat şirketleri Amerika Birleşik Devletleri'ndeki otomobil üreticileri


text: Enzo Anselmo Ferrari (20 Şubat 1898, Modena - 14 Ağustos 1988, Maranello), Scuderia Ferrari takımının, aynı zamanda Ferrari otomobil markasının kurucusudur. Erken Hayatı Enzo Ferrari, 20 Şubat 1898’de İtalya’nın Modena kasabasında doğdu. Babası orta çapta bir işletme sahibiydi. Ferrari’nin küçüklüğünde ilerisi için üç hayali vardı. Birincisi opera sanatçısı olmak, ikincisi spor muhabiri olmak ve sonuncusu ise yarış pilotu olmaktı. Birincisi için pek yeteneği yoktu, ikincisi için çaba göstermedi fakat üçüncü tutkusu dünya üzerinde unutulmayacak bir isim yarattı. 1916 yılında İtalya Birinci Dünya Savaşında olduğu için babası ve abisi askere alındı. Savaş sırasındaki İspanyol gribi salgınında abisi ve babasını kaybetti. Savaş başlarında engeli bulunduğu için askerliğe alınmayan Ferrari, daha sonraları orduya kabul edildi. Bir iki ayını cephe arkasında katırları nallayarak geçiren Ferrari, 1918 yılında tekrar baş gösteren grip salgınında hastalandı. Savaştan daha çok ölüme sebep veren bu salgını atlatan Ferrari, ordudan ayrıldı. Yarış Kariyeri Evine geri döndüğünde diğer askerler gibi yeni bir hayata başlayacak olan Ferrari, dul annesine bakmak ve hayalini gerçekleştirmek için Fiat’a başvurdu. Savaş sonrası ekonomik durumu tam bir felaket olan İtalya’da tırmanan işsizlik nedeniyle Fiat’dan red cevabı aldı. Daha sonra Vespa için test sürüşleri yapmaya başlayan Ferrari, buradan katıldığı yarışlarda çektiği dikkat sayesinde 1920 yılında Alfa Romeo için çalışmaya başladı. Mussolini’nin başa geçtiği İtalya’da faşizm hızlı bir yükselişe geçti. İtalya adına edindiği başarılarla Mussolini’nin gözüne giren Ferrari, Cavaliere dell’ordine della Corona d’Italia nişanını aldı. 1920’lerin ortasında geçirdiği bunalımlı bir dönemde yarışmayı bırakan Ferrari, 1927’de tekrar pistlere döndü. Oğlu 1932’de doğana kadar Alfa Romeo için yarışmaya devam etti. Oğlunun doğumunun ardından yarışmayı bırakıp hayalindeki otomobilleri üretme işine odaklanmak için pilotluğu bıraktı ama Alfa Romeo'nun ricasıyla Alfa Romeo için uzun süre direktörlük yaptı. Yarış takımı Scuderia Ferrari, başarı göstererek Alfa Romeo'nun resmi takımı olmayı başardı. Ferrari'nin Kuruluşu Ferrari,1939'da Ferrari markasının atası olacak Auto Avio Costruzioni adlı şirketi kurdu. İkinci Dünya Savaşı sırasında fabrikası bombalandığı için günümüzde de markanın merkezi olan Maranello'ya taşındı. 1946 yılında Ferrari kendi adını taşıyacak ilk arabayı tasarladı, Ferrari 250 ve Ferrari 250GT. Ferrari imparatorluğu İtalyan ekonomisi gibi yükselişe geçmişti. 1950’ler bu ekonomik yükselişin zirvede olduğu bir dönemdi, İtalyan mallarına olan talebin artması bunun en büyük nedeniydi. Bu yükseliş, Dino Ferrari’nin ölümüyle Enzo için son buldu. Eşi Laura’dan boşanarak fabrikada yaşamaya başlayan Ferrari için işler kötüye gitmeye başladı. Test sürücülerinin başına gelen kazalardan dolayı birçok davayla uğraşmak zorunda kalan Ferrari, sıkı güvenlik kuralları getirmek zorunda kaldı. Fiat ile Birleşme 1960’larda İtalya başka bir ekonomik kriz dönemine girdi. Bu yıllarda yükselen enflasyon nedeniyle işçilerin ayaklanması fabrikatörleri ve Ferrari’yi zora soktu. 1965 yılında şirketin hisselerinin bir bölümünü Fiat’a satan Ferrari, 1969 yılında hisselerinin 90%’nı Fiat’a satmak zorunda kaldı fakat ölümüne kadar işinin başında kaldı. 1971’de başkanlıktan ayrılan Ferrari, öldüğü 1988 yılına kadar şirketin işlerinin kontrolünü elinde tutmuştur. Ölümü Ferrari F40 modeli, Enzo Ferrari'nin ölmeden önce görüp takdir ettiği son Ferrari otomobili oldu.14 Ağustos 1988 tarihinde Modena'da vefat etti. Kaynakça 1898 doğumlular Modena doğumlular 20. yüzyıl İtalyan iş insanları Uluslararası Motor Sporları Onur Listesi üyeleri Ferrari kişileri Alfa Romeo kişileri Formula 1 kişileri 1988 yılında ölenler


text: Olaylar 1098 - Birinci Haçlı seferi: 8 ay süren kuşatma sonunda Antakya haçlıların kontrolü altına girdi. 1839 - Çin'in "Humen" limanında İngiliz tacirlerden ele geçirilen 1.2 milyon kg afyon Çinli yetkililerce imha edilince, Birleşik Krallık bunu bir savaş nedeni saydı (casus belli) ve böylelikle "Birinci Afyon Savaşı" başlamış oldu. 1889 - Kanada topraklarını bir okyanustan diğerine kadar kateden "Kanada Pasifik Demiryolu" tamamlandı. 1889 - Dünyanın ilk uzun mesafeye elektrik taşıyan güç hattı tamamlandı. Willamette Falls'daki güç istasyonundan Portland, Oregon'un kent merkezine kadar olan hattın uzunluğu 14 mildi. 1892 - İngiliz futbol takımı olan Liverpool kuruldu. 1925 - Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (Güncel Türkçesi: İlerici Cumhuriyet Partisi), Bakanlar Kurulu kararıyla kapatıldı. 1939 - Dr. Fikri Tüzer CHP Genel Sekreterliğine seçildi; Müstakil Grup üye seçimi yapıldı. 1942 - Midway deniz savaşı başladı. İki gün süren savaşta, Japonlar ağır kayıplar verdiler ve Japonların Pasifikteki ilerleyişi durduruldu. 1955 - İstanbul'da Göksu'nun üzerinde yapılan Elmalı Barajı açıldı. 1955 - Messina Konferansı; Avrupa Ekonomik Topluluğu'nun doğuşu. 1957 - Türkiye Güreş Millî Takımı, serbest stilde dünya güreş şampiyonu oldu. 1964 - Futbolun 'Ordinaryüs'ü Lefter Küçükandonyadis, Fenerbahçe - Beşiktaş arasındaki jübile maçıyla futbola veda etti. 1965 - Edward Higgins White, uzayda yürüyen ilk Amerikan oldu. 1974 - Ressam Fikret Mualla'nın Fransa'dan getirilen kemikleri, İstanbul Karacaahmet Mezarlığı'na gömüldü. 1974 - Yitzhak Rabin, İsrail'in yeni Başbakanı oldu. 1976 - "Avrupa Komünizmi" deyimi, ilk kez İtalyan Komünist Partisi lideri Enrico Berlinguer tarafından kullanıldı. 1983 - Birleşik Krallık'ta Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri'ne ait üsleri protesto eden 752 kişi tutuklandı. 1989 - Pekin'de Tiananmen Meydanı'ndaki büyük gösteriye asker müdahale etti: 2 bin civarında öğrenci öldü. 1996 - Birleşmiş Milletler himayesinde düzenlenen Habitat-II İnsan Yerleşimleri Konferansı'nın resmî açılışı İstanbul'da yapıldı. 2006 - Karadağ kuruldu. 2017 - İngiltere'nin Londra kentindeki Southwark bölgesinde, bir terör saldırısı düzenlendi. Doğumlar 1808 - Jefferson Davis, Amerikalı general ve siyasetçi (ö. 1889) 1822 - Maria Adelaide, Sardinya kraliçesi (ö. 1855) 1865 - V. George, Birleşik Krallık Hükümdarı (ö. 1936) 1870 - Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Türk yazar ve şair (ö. 1927) 1877 - Raoul Dufy, Fransız fovist ressam (ö. 1953) 1885 - Yakov Sverdlov, Yahudi asıllı Rus devrimci (ö. 1919) 1887 - Carlo Michelstaedter, İtalyan yazar (ö. 1910) 1906 - Josephine Baker, Amerikalı dansçı ve şarkıcı (ö. 1975) 1910 - Paulette Goddard, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 1990) 1921 - Yu Lan, Çinli tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2020) 1922 - Alain Resnais, Fransız yönetmen (ö. 2014) 1924 - Bernard Glasser, Amerikalı film yapımcısı ve yönetmeni (ö. 2014) 1925 - Tony Curtis, Amerikalı aktör (ö. 2010) 1926 - Allen Ginsberg, Amerikalı yazar (ö. 1997) 1929 - Werner Arber, İsviçreli mikrobiyolog ve genetikçi 1931 - Raúl Castro, Kübalı asker ve siyasetçi 1931 - John Norman, Amerikalı filozof, profesör ve yazar 1933 - İsa bin Selman el-Halife, 1961'den ölümüne kadar hüküm sürmüş Bahreyn'in ilk emiri (ö. 1999) 1936 - Larry McMurtry, Amerikalı yazar ve En İyi Uyarlama Senaryo Akademi Ödülü sahibi (ö. 2021) 1939 - Erdoğan Tokatlı, Türk sinema yönetmeni, yazar ve çevirmen (ö. 2010) 1941 - Suna Kıraç, Türk iş insanı ve Koç Holding Yönetim Kurulu başkan vekili (ö. 2020) 1941 - Monika Maron, Alman yazar 1942 - Curtis Mayfield, Amerikalı soul, R&B ve funk şarkıcısı, besteci ve prodüktör (ö. 1999) 1946 - Penelope Wilton, İngiliz kadın oyuncu 1949 - Philippe Djian, Fransız yazar 1950 - Susi Quatro, Amerikalı şarkıcı 1951 - Jill Biden, Joe Biden'ın eşi 1953 - Martin Bartenstein, Avusturyalı siyâsetçi 1953 - Loalwa Braz, Brezilyalı kadın vokal (ö. 2017) 1954 - Bajram Rexhepi, Kosovalı siyasetçi (ö. 2017) 1956 - Melike Demirağ, Türk şarkıcı ve oyuncu 1961 - Lawrence Lessig, Amerikalı bilim insanı 1963 - Anica Dobra, Sırp aktris 1964 - Kerry King, Amerikalı gitarist 1971 - Luigi Di Biagio, İtalyan futbolcu 1974 - Jonne Järvelä, Fin folk metal grubu Korpiklaani'nin vokalisti ve gitaristi 1976 - Hamza Yerlikaya, Türk güreşçi 1977 - Cristiano Marques Gomes, Brezilyalı futbolcu 1977 - Ünal Yeter, Türk oyuncu 1980 - Amauri, İtalyan futbolcu 1980 - Ibrahim Yattara, Gineli futbolcu 1980 - Lazaros Papadopulos, Yunan basketbolcu 1980 - Temim bin Hamad es-Sani, Katar Emiri 1981 - Ersin Karabulut, Türk karikatürist 1982 - Yelena Isinbayeva, Rus sırıkçı 1985 - Papiss Cissé, Senegalli futbolcu 1985 - Łukasz Piszczek, Polonyalı millî futbolcu 1986 - Rafael Nadal, İspanyol tenisçi 1986 - Tomas Verner, Çek buz patenci 1987 - Lalaine, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı 1987 - PuCCa (Selen Pınar Işık), Türk yazar ve internet fenomeni 1988 - Mariya Stadnik, Azeri güreşçi 1989 - Imogen Poots, İngiliz oyuncu ve manken 1991 - Bruno Uvini, Brezilyalı millî futbolcu 1992 - Mario Götze, Alman millî futbolcu 1993 - Otto Porter Amerikalı profesyonel basketbolcu 1994 Ahmet Özer, Türk futbolcu Dimitris Konstandinidis, Yunan futbolcu Onyekachi Okafor, Nijeryalı futbolcu 1996 - Lukas Klostermann, Alman millî futbolcu 1999 - Dan-Axel Zagadou, Fransız futbolcu Ölümler 1395 - İvan Şişman, Bulgar İmparatorluğu çarı (d. 1350) 1657 - William Harvey, İngiliz hekim (d. 1578) 1778 - Anna Maria Pertl Mozart, Wolfgang Amadeus Mozart'ın ve Maria Anna Mozart'ın annesi (d. 1720) 1844 - XIX. Louis, Fransa kralı X. Charles'in en büyük oğlu (d. 1775) 1875 - Georges Bizet, Fransız besteci (d. 1836) 1877 - Ludwig von Köchel, Avusturyalı müzikolojist (d. 1800) 1889 - Bernhard Förster, Alman öğretmen (d. 1843) 1899 - Johann Strauss II, Avusturyalı besteci (d. 1825) 1922 - Duiliu Zamfirescu, Rumen yazar (d. 1858) 1924 - Franz Kafka, Çek yazar (d. 1883) 1946 - Mihail Kalinin, 1919-1946 yılları arasında Yüksek Sovyet Prezidyumu Başkanı olmuş Bolşevik devrimci (d. 1875) 1953 - Philip Graves, Britanyalı gazeteci ve yazar (d. 1876) 1955 - Prenses Kadriye, Mısır Hıdivi Hüseyin Kamil Paşa'nın Kızı (d. 1888) 1963 - Nâzım Hikmet Ran, Türk şair ve oyun yazarı (d. 1902) 1963 - XXIII. Ioannes, Katolik Kilisesi Papası (d. 1881) 1964 - Frans Eemil Sillanpää, Fin yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1883) 1964 - Kazım Orbay, Türk asker, siyasetçi ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 3. Genelkurmay Başkanı (d. 1886) 1970 - Hjalmar Schacht, Alman bankacı (d. 1877) 1971 - Heinz Hopf, topoloji ve geometri alanlarında çalışan Alman matematikçi (d. 1894) 1975 - Eisaku Sato, Japon siyasetçi (3 kez Japonya Başbakanı) (d. 1901) 1977 - Archibald Hill, İngiliz fizyolog (d. 1886) 1977 - Roberto Rossellini, İtalyan yönetmen (d. 1906) 1979 - Arno Schmidt, Alman mütercim ve yazar (d. 1914) 1989 - Ayetullah Humeyni, İran'ın dini lideri (d. 1902) 1992 - Robert Morley, İngiliz aktör (d. 1908) 2000 - Mehmet Üstünkaya, Türk iş insanı ve Beşiktaş Spor Kulübü yöneticisi (d. 1935) 2000 - Merton Miller, Amerikalı ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (d. 1923) 2001 - Anthony Quinn, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1915) 2001 - Vedat Kosal, Türk piyanist (d. 1957) 2003 - Ercan Arıklı, Türk gazeteci (d. 1940) 2004 - Quorthon, İsveçli müzisyen (d. 1966) 2009 - David Carradine, Amerikalı aktör (d. 1936) 2010 - Vladimir Arnold, Sovyet-Rus matematikçi (d. 1937) 2010 - Rue McClanahan, Amerikalı oyuncu (d. 1934) 2010 - Luigi Padovese, İskenderun'da görev yapmış Anadolu Katolik Kilisesi Episkoposu (d. 1947) 2011 - James Arness, Amerikalı western film oyuncusudur (d. 1923) 2011 - Jack Kevorkian, Amerikalı patolog, ressam, besteci, enstürmanist, ötanazi savunucusu ve uygulayıcısı (d. 1928) 2011 - Sami Ofer, İsrailli iş insanı (d. 1922) 2013 - Jiah Khan, Hint asıllı Britanyalı oyuncu (d. 1988) 2015 - Fikret Tabeyev, Sovyet Tatar politikacı, büyükelçi, parti lideri, Tataristan Cumhuriyeti Komünist Partisi'nin kurucusu (d. 1928) 2016 - Muhammed Ali, Amerikalı profesyonel boksör (d. 1942) 2016 - Vladimir İvanovski, Rus diplomat (d. 1948) 2016 - Luis Salom, İspanyol motosiklet yarışçısı (d. 1991) 2017 - John K. Watts, Avustralyalı eski futbol oyuncusu, iş insanı, radyo ve televizyon yayıncısı (d. 1937) 2018 - Doug Altman, İngiliz istatistikçi ve akademisyen (d. 1948) 2018 - Frank Charles Carlucci III, Amerikalı siyasetçidir (d. 1930) 2018 - Robert Norman "Bob" Forhan, Sağ kanatta oynamış Kanadalı eski buz hokeyi oyuncusu ve siyasetçi (d. 1936) 2018 - Johnnie Keyes, Afro-Amerikalı pornografik film oyuncusu (d. 1940) 2018 - Mario Toros, İtalyan siyasetçi (d. 1922) 2019 - Atsushi Aoki, Japon profesyonel güreşçi (d. 1977) 2019 - David Bergland, Amerikalı siyasetçi (d. 1935) 2019 - Paul Darrow (doğum adı: Paul Valentine Birkby), İngiliz oyuncu (d. 1941) 2019 - Javier Barreda Jara, Perulu siyasetçi ve bakan (d. 1966) 2019 - Stanisław Wróblewski, Polonyalı güreşçi (d. 1959) 2020 - Shaukat Manzoor Cheema, Pakistanlı politikacı (d. 1954) 2020 - Marc de Hond, Hollandalı televizyon sunucusu, radyocu, iş insanı, yazar, tiyatrocu ve paralimpik basketbol oyuncusu (d. 1977) 2020 - Mian Jamshed uddin Kakakhel, Pakistanlı politikacı (d. 1955) 2020 - Johnny Majors, Eski Amerikan futbolu oyuncusu ve antrenörü (d. 1935) 2020 - Adriano Silva, Brezilyalı politikacı ve profesör (d. 1970) Tatiller ve özel günler Dünya Bisiklet Günü Kaynakça 0603 03


text: Olaylar 1863 - Ziraat Bankası'nın kuruluşu. 1881 - Osmanlı Devleti'nde yayımlanan Muharram Kararnamesi ile Düyun-u Umumiye örgütü kuruldu. 1910 - Meksika Devrimi başladı. 1922 - Lozan Konferansı'nın açılış töreni yapıldı. 1923 - Halk Fırkası, Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti örgütünü bünyesine aldı. 1936 - İspanya İç Savaşı'nda faşist ayaklanmaya karşı Cumhuriyetçiler safında mücadele eden anarşist önderlerden Buenaventura Durruti öldürüldü. 1939 - BBC Türkçe Servisi, yayınlarına başladı. 1940 - Macaristan, Mihver Devletleri'ne katıldı. 1943 - İstanbul Teknik Üniversitesi kuruldu. 1945 - II. Dünya Savaşı'ndan sonra Nürnberg duruşmaları başladı. 1947 - II. Elizabeth ile Philip Mountbatten Wesminster Katedrali'nde evlendiler. 1959 - Birleşmiş Milletler, Çocuk Hakları Deklarasyonunu yayınladı. 1959 - Birleşik Krallık, Avusturya, Danimarka, Norveç, Portekiz, İsveç ve İsviçre kısa adı EFTA olan Avrupa Serbest Ticaret Birliği anlaşmasını imzaladılar. 1961 - Türkiye'de ilk koalisyon Hükümeti, Başbakan İsmet İnönü tarafından Adalet Partisi ve Cumhuriyet Halk Partisi'ne mensup bakanlarla kuruldu. 1962 - Amerika Birleşik Devletleri, Küba ablukasına son verdi. 1975 - İspanya'yı 36 yıl diktatörlükle yöneten, General Franco öldü. 1979 - İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ve Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekan Yardımcısı, Prof. Dr. Ümit Doğanay uğradığı saldırıda öldürüldü. 1980 - Askerî Yargıtay Daireler Kurulu, Zekeriya Önge'yi öldürme suçundan idam cezası alan 19 yaşındaki Erdal Eren'in idamını onayladı. 1984 - Evrende dünya dışı canlıların varlığını araştıran SETI kuruldu. 1985 - Microsoft, Windows 1.0 piyasaya verildi. 1989 - Birleşmiş Milletler, Çocuk Hakları Sözleşmesi kabul edildi. 1992 - Namık Tarancı, uğradığı silahlı saldırı sonucu öldü. 1994 - Dünya Halter Şampiyonası'nda Naim Süleymanoğlu, 64 kiloda 5 dünya rekoru kırdı ve 3 altın madalya aldı. 1998 - İtalya, 12 Kasım'da Roma Hava Alanı'nda yakalanan PKK lideri Abdullah Öcalan'ı serbest bıraktı. 2003 - El-Kaide bağlantılı eylemciler; İstanbul, Levent'teki HSBC Bankası Genel Müdürlüğü ve Beyoğlu'ndaki Birleşik Krallık Başkonsolosluğu'na bombalı saldırı düzenledi. 31 kişi öldü, 450'den fazla kişi yaralandı. 2022 - 2022 FIFA Dünya Kupası başladı. Doğumlar 270 - II. Maximinus, Roma ve Bizans imparatoru (ö. 313) 1858 - Selma Lagerlöf, İsveçli yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1940) 1880 - Miheil Cavahişvili, Gürcü yazar (ö. 1937) 1886 - Karl von Frisch, Avusturyalı etolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1982) 1889 - Edwin Hubble, Amerikalı astronom (ö. 1953) 1923 - Nadine Gordimer, Güney Afrikalı yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 2014) 1925 - Robert F. Kennedy, Amerikalı siyasetçi (John F. Kennedy'nin ardından, bir suikast sonucu hayatını kaybeden ABD Adalet Bakanı) (ö. 1968) 1927 - Joyce Brothers, Amerikalı psikolog (ö. 2013) 1930 - Christine Arnothy, Macar yazar (ö. 2015) 1936 - Don DeLillo, Amerikalı yazar 1940 - Ediz Hun, Türk sinema oyuncusu ve siyasetçi 1940 - Özkan Sümer, Türk eski futbolcu ve teknik direktör (ö. 2020) 1942 - Bob Einstein, Amerikalı komedyen ve oyuncu (ö. 2019) 1942 - Joe Biden, Amerikalı siyasetçi, ABD'nin 46. başkanı ve ABD'nin 47. başkan yardımcısı 1945 - Emel Sayın, Türk ses sanatçısı 1946 - Ali Uyandıran, Türk sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu 1946 - Özer Baykay, Türk öğretim üyesi, ekonomist, siyasetçi ve yazar (ö. 1981) 1956 - Bo Derek, Amerikalı sinema oyuncusu 1956 - Ali Rıza Öztürk, Türk siyasetçi 1961 - Erol Kemah, Türk grekoromen güreşçi 1962 - Kamil Okyay Sındır, Türk ziraat mühendisi ve siyasetçi 1967 - Teoman, Türk rock müzik sanatçısı ve söz yazarı 1970 - Melda Arat, Türk sinema ve dizi oyuncusu 1970 - Phife Dawg, Amerikalı hip hop müzisyeni 1970 - Mansur bin Zaid el-Nehyan, Birleşik Arap Emirlikleri'nde politikacı ve Abu Dabi iktidar ailesinin üyesi 1971 - Joel McHale, Amerikalı komedyen 1972 - Paulo Figueiredo, Angolalı millî futbolcu 1972 - İskender Suveyh, Tunuslu millî futbolcu 1972 - Tatiana Turanskaya, Transdinyesterli politikacı 1973 - Masaya Honda, Japon eski futbolcu 1974 - Claudio Husaín, Arjantinli millî futbolcu 1975 - Joshua Gomez, Amerikalı oyuncu 1976 - Mahmud A. Asrar, Türk çizgi roman sanatçısı 1976 - Muhammed Bereket, Mısırlı millî futbolcu 1976 - Nebojša Stefanović, Sırp siyasetçi 1976 - Atsushi Yoneyama, Japon eski millî futbolcu 1976 - Ji Yun-Nam, Kuzey Koreli eski millî futbolcu 1977 - Daniel Svensson, İsveçli müzisyen 1977 - Josh Turner, county ve gospel şarkıcısı ve aktör 1978 - Elif Sönmez, Türk oyuncu 1978 - Nadine Velazquez, Amerikalı oyuncu ve model 1979 - Dmitri Bulıkin, Rus millî futbolcu 1980 - Dilnaz Ahmediyeva, Uygur kökenli Kazak şarkıcı ve oyuncu 1981 - Carlos Boozer, Amerikalı eski basketbolcu 1981 - Güler, Türk şarkıcı 1981 - Yuko Kawaguchi, Japon-Rus buz patencisi 1981 - Andrea Riseborough, İngiliz oyuncu 1981 - İbrahim Toraman, Türk millî futbolcu 1982 - Shermine Shahrivar, Alman manken ve oyuncu 1982 - Fabián Villaseñor, Meksikalı futbolcu 1983 - Dele Aiyenugba, Nijeryalı futbolcu 1983 - Future, Amerikalı rapçi 1985 - Eric Boateng, Büyük Britanyalı profesyonel basketbolcu 1985 - Selim Gülgören, Türk şarkıcı ve oyuncu 1985 - Maria Mukhortova, Rus buz patenci 1985 - Themistoklis Tzimopoulos, Yunan asıllı Yeni Zelandalı millî futbolcu 1986 - Josh Carter, Amerikalı profesyonel basketbolcu 1986 - Edder Delgado, Honduraslı millî futbolcu 1986 - Özer Hurmacı, Türk millî futbolcu 1986 - Oliver Sykes, İngiliz müzisyen 1986 - William, Brezilyalı futbolcu 1987 - Ben Hamer, İngiliz futbolcu 1987 - Valdet Rama, Arnavut futbolcu 1988 - Roberto Rosales, Venezuelalı millî futbolcu 1989 - Cody Linley, Amerikalı genç oyuncu 1989 - Agon Mehmeti, Arnavut millî futbolcu 1989 - Sergey Polunin, Ukraynalı balet 1989 - Eduardo Vargas, Şilili millî futbolcu 1990 - Toko, Kongolu futbolcu 1991 - Irene Esser, Miss Venezuela 2011 tacını takmış 58. güzellik kraliçesi 1991 - Anthony Knockaert, Fransız futbolcu 1992 - Amit Guluzade, Azeri millî futbolcu 1993 - Miloš Stanojević, Sırp millî futbolcu 1994 - Timothy Kitum, Kenyalı orta mesafeci 1995 - Michael Clifford, Avustralyalı müzisyen 1995 - Kyle Snyder, Amerikalı güreşçi 1996 - Denis Zakaria, İsviçreli futbolcu 1997 - Kostas Adetokunbo, Yunan Basketbolcu Ölümler 284 - Numerianus, Aralık 283 - Kasım 284 tarihleri arasında Roma imparatoru 855 - Theoktistos, Bizans bürokrat 1559 - Frances Brandon, 1. Suffolk Dükü Charles Brandon ile Mary Tudor (Fransa kraliçesi)Mary Tudor'un ikinci çocukları ve ilk kızları (d. 1517) 1624 - İmâm-ı Rabbânî, Hint İslâm âlimi ve tasavvuf önderi (d. 1564) 1651 - Mikołaj Potocki, 1637'den 1646'ya kadar Polonya-Litvanya Birliği'nin üyesi Leh asilzade, 1646'dan 1651'e kadar kraliyet hetmanı, 1636'dan 1646'ya kadar Bracław Voyvodalığı valisi (d. 1595) 1737 - Caroline, Kral II. George’un eşi olarak Büyük Britanya ve İrlanda Kraliçesi (d. 1683) 1764 - Christian Goldbach, Rus matematikçi (d. 1690) 1811 - Sebastiano Giuseppe Danna, İtalyan general (d. 1757) 1894 - Anton Grigoryeviç Rubinstein, Rus bestekâr ve piyanist (d. 1829) 1903 - Gaston de Chasseloup-Laubat, Fransız otomobil yarışçısı (d. 1867) 1910 - Lev Nikolayeviç Tolstoy, Rus romancı (d. 1828) 1918 - John Bauer, İsveçli ressam (d. 1882) 1921 - Henry Hyndman, İngiliz Marksis (d. 1842) 1925 - Danimarkalı Alexandra, Kral VII. Edward'ın eşi olarak Birleşik Krallık ve İngiliz Dominyonları Kraliçesi ve Hindistan İmparatoriçesi (d. 1844) 1936 - Buenaventura Durruti, İspanyol anarşist, devrimci ve sendikalist (d. 1896) 1938 - Galli Maud, Norveç Kraliçesi (d. 1869) 1942 - Jack Greenwell, İngiliz futbolcu ve teknik direktör (d. 1884) 1945 - Francis William Aston, Britanyalı kimyager, fizikçi ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1877) 1947 - Wolfgang Borchert, Alman yazar (d. 1921) 1949 - Wakatsuki Reijirō, Japonya'nın 15. başbakanı (d. 1866) 1950 - Francesco Cilea, İtalyan besteci ve müzik eğitimcisi (d. 1866) 1952 - Emsalinur Kadınefendi, II. Abdülhamid'in yedinci eşi (d. 1866) 1952 - Benedetto Croce, İtalyan filozof (d. 1866) 1954 - Clyde Vernon Cessna, Amerikalı mucit ve iş insanı (d. 1879) 1975 - Francisco Franco, İspanyol asker ve İspanya Devlet Başkanı (d. 1892) 1979 - Ümit Doğanay, Türk akademisyen ve İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekan Yardımcısı (suikast) 1980 - Turhan Kapanlı, Türk siyasetçi (d. 1916) 1989 - Leonardo Sciascia, İtalyan yazar ve siyasetçi (d. 1921) 1992 - Namık Tarancı, Türk gazeteci ve Gerçek dergisi muhabiri (suikast) (d. 1955) 1995 - Sergey Grinkov, Sovyet Rus buz patencisi (d. 1967) 1999 - Amintore Fanfani, İtalyan siyasetçi (d. 1908) 2000 - Barbara Sobotta, Polonyalı kısa mesafe koşucusu (d. 1936) 2003 - David Dacko, Orta Afrikalı öğretim görevlisi ve siyasetçi (d. 1930) 2003 - Roger Short, Birleşik Krallık'ın İstanbul Başkonsolosu (d. 1944) 2003 - Kerem Yılmazer, Türk tiyatro oyuncusu (d. 1945) 2006 - Robert Altman, Amerikalı yönetmen (d. 1925) 2007 - Ian Smith, Rhodesialı çiftçi, savaş pilotu ve politikacı (d. 1919) 2012 - William Grut, İsveçli modern pentatlet (d. 1914) 2012 - Cemil Özeren, Türk müzisyen ve rock şarkıcısı (d. 1966) 2013 - Sylvia Browne, Amerikalı psişik medyum ve yazar (d. 1936) 2013 - Dieter Hildebrandt, Alman kabare ve tiyatro oyuncusu (d. 1927) 2016 - Gabriel Badilla, Kosta Rikalı eski millî futbolcu (d. 1984) 2016 - Konstantinos Stefanopulos, Yunan siyasetçi (d. 1926) 2017 - Janusz Wójcik, Polonyalı millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1953) 2018 - Roy Bailey, İngiliz sosyalist görüşlü halk müziği şarkıcısı, söz yazarı ve gitarist (d. 1935) 2018 - Robert Blythe, Britanyalı-Galli oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1947) 2018 - James H. Billington, Amerikalı akademisyen ve kütüphaneci (d. 1929) 2018 - Aaron Klug, Litvanya doğumlu Britanyalı kimyager ve biyofizikçi (d. 1926) 2018 - Eimuntas Nekrošius, Litvanyalı tiyatro yönetmeni (d. 1952) 2019 - Mary L. Good, Amerikalı organik kimyager, eczacı, siyasetçi ve bilim insanı (d. 1931) 2019 - John Mann, Kanadalı halk, rock müziği sanatçısı, söz yazarı ve aktör (d. 1962) 2019 - Michael J. Pollard, Amerikalı karakter oyuncusu, komedyen ve dublaj sanatçısı (d. 1939) 2020 - Ernesto Canto, Meksikalı yol yürüyüşü (d. 1959) 2020 - Marian Cycoń, Polonyalı siyasetçi (d. 1940) 2020 - Jacques Déprez, Fransız engelli koşucu (d. 1938) 2020 - June Furlong, İngiliz model (d. 1930) 2020 - Sırp Patrik Irinej, Sırp Ortodoks Kilisesi'nin 45. patriği (d. 1930) 2020 - Judith Jarvis Thomson, Amerikalı ahlâk filozofu ve metafizikçi (d. 1929) 2020 - Rita Sarkisyan, Eski Ermenistan Devlet Başkanı Serj Sarkisyan'ın eşi ve Ermenistan'ın Eski first lady'si (d. 1962) 2022 - Hıncal Uluç, Türk gazeteci ve yazar (d. 1939) Tatiller ve özel günler Dünya Çocuk Hakları Günü Nefret Suçu Mağduru Transları Anma Günü 1120 20


text: Olaylar 1787 - Osmanlı-Rus Savaşı'nın ilanı. 1821 - Navarin Katliamı: Mora İsyanı sırasında Navarin şehrini ele geçiren Yunanlar, 3.000 Türk'ü öldürdü. 1878 - Saraybosna'nın Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nca işgali. 1895 - James Ryan, yüksek atlamada 1.94 m yaparak dünya rekoru kırdı. 1919 - Afganistan, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazandı. 1939 - Boşanma için her iki tarafın da dilekçe vermesine dair Adalet Bakanlığı genelgesi yayımlandı. 1943 - Roosevelt ve Churchill, Quebec Konferansı sırasında Quebec Anlaşması'nı imzaladı. 1945 - Vietnam Savaşı: Ho Chi Minh iktidarda. 1960 - Sovyetler Birliği; iki köpek, kırk fare, iki sıçan ve çeşitli bitkiler taşıyan Sputnik-5'i Ay yörüngesine oturtmayı başardı. 1960 - U-2 Krizi: Sovyetler Birliği üzerinde düşürülen casus uçak U-2'nin Amerikalı pilotu Francis Gary Powers 10 yıl hapse mahkûm edildi. 1981 - ABD savaş uçakları, Sidra Körfezi üzerinde iki Libya savaş uçağını düşürdü. 1990 - Gagavuzlar, güneyde Gagavuzların en yoğun yaşadığı Komrat yöresinde Gagavuzya Cumhuriyeti'ni ilan etti. Bu karar, Moldova Yüksek Sovyeti tarafından iptal edildi. 1991 - Rusya'da komünizm yanlısı KGB ve Ordu generalleri, darbe girişiminde bulundu. 1991 - SSCB'nin dağılma süreci: Devlet Başkanı Mikhail Gorbachev evinde göz hapsinde. 2002 - Askerî birlik taşıyan bir Rus Mil Mi-26 helikopteri, Çeçen Birlikleri'nce Grozni yakınlarında düşürüldü, 118 asker öldü. Doğumlar 232 - Probus, 276 ve 282 yılları arasında Roma imparatoru (ö. 282) 1631 - John Dryden, İngiliz şair, eleştirmen, çevirmen ve oyun yazarı (ö. 1700) 1646 - John Flamsteed, İngiliz gök bilimci (ö. 1719) 1689 - Samuel Richardson, İngiliz yazar ve basımcı (ö. 1761) 1743 - Madam du Barry, Kral XV. Louis'in son metresi ve Fransız Devrimi sırasında gerçekleşen Terör Dönemi'nin kurbanlarından biri (ö. 1793) 1777 - I. Francis, 1825 ile 1830 yılları arasındaki İki Sicilya'nın kralı ve İspanya kraliyet ailesinin üyesi (ö. 1830) 1819 - Julius van Zuylen van Nijevelt, Tutucu Hollandalı politikacı (ö. 1894) 1830 - Julius Lothar Meyer, Alman kimyager (ö. 1895) 1848 - Gustave Caillebotte, Fransız ressam (ö. 1894) 1870 - Bernard Baruch, Amerikalı finansçı, borsa spekülatörü, devlet adamı ve siyasi danışman (ö. 1965) 1871 - Orville Wright, Amerikalı öncü havacı (ö. 1948) 1878 - Manuel L. Quezon, Filipin bağımsızlık hareketinin önderi ve Filipinler'in ilk devlet başkanı (ö. 1944) 1881 - George Enescu, Rumen klasik müzik bestecisi (ö. 1955) 1883 - Coco Chanel, Fransız moda tasarımcısı ve Chanel markasının kurucusu (ö. 1971) 1900 - Gilbert Ryle, çağdaş İngiliz filozofu (ö. 1976) 1903 - James Gould Cozzens, Amerikalı yazar (ö. 1978) 1906 - Philo Farnsworth, Amerikalı mucit (ö. 1971) 1916 - Orhan Hançerlioğlu, Türk yazar ve araştırmacı (ö. 1991) 1921 - Gene Roddenberry, Amerikalı yazar ve senarist (ö. 1991) 1923 - Joan Taylor, Amerikalı oyuncu (ö. 2012) 1924 - Willard Boyle, Kanadalı Fizikçi (ö. 2011) 1926 - Angus Scrimm, Amerikalı oyuncu ve yazar (ö. 2016) 1929 - George Miller, İskoç kriketçi (ö. 2017) 1930 - Frank McCourt, İrlanda asıllı Amerikalı yazar (ö. 2009) 1937 - Richard Møller Nielsen, Danimarkalı futbolcu ve teknik direktör (ö. 2014) 1938 - İzzettin İyigün, Türk asker. Eski Eğitim ve Doktrin Komutanı (ö. 2022) 1940 - Johnny Nash, Amerikalı reggae ve soul müziği sanatçısı (ö. 2020) 1942 - Jorgelina Aranda, Arjantinli oyuncu, model ve şarkıcı (ö. 2015) 1942 - Fred Thompson, Amerikalı siyasetçi, hukukçu ve oyuncu (ö. 2015) 1944 - Jack Canfield, Amerikalı motivasyonel konuşmacı ve yazar 1944 - Bodil Malmsten, İsveçli romancı ve şair (ö. 2016) 1945 - Ian Gillan, İngiliz müzisyen 1946 - Charles Bolden, Eski NASA yöneticisi 1946 - Bill Clinton, Amerikalı politikacı ve iki dönem ABD Başkanı 1946 - Fedon, Rum asıllı Türk şarkıcı 1948 - Christy O'Connor Jnr, İrlandalı golfçü (ö. 2016) 1951 - John Deacon, İngiliz bas gitarist (Queen) 1951 - Gustavo Santaolalla, Arjantinli müzisyen, film müziği bestecisi ve yapımcı 1952 - Jonathan Frakes, Amerikalı oyuncu ve yönetmen 1957 - Martin Donovan, Amerikalı oyuncu 1957 - Cesare Prandelli, İtalyan teknik direktör 1959 - Derya Alabora, Türk oyuncu 1963 - John Stamos, Amerikalı oyuncu ve müzisyen 1965 - Kyra Sedgwick, Amerikalı oyuncu 1967 - Satya Nadella, Hint kökenli Amerikalı işletme yöneticisi (Microsoft'un İcra Kurulu Başkanı) 1968 - Merve Kavakçı, Türk akademisyen, siyasetçi ve diplomat 1969 - Nate Dogg, Grammy'ye aday gösterilmiş Amerikalı R&B/hip hop şarkıcısı (ö. 2011) 1969 - Matthew Perry, Kanadalı-Amerikalı oyuncu 1970 - Fat Joe, Amerikalı rap müzisyeni 1971 - Mary Joe Fernández, Amerikalı profesyonel tenis oyuncusu 1971 - João Vieira Pinto, Portekizli millî futbolcu 1972 - Osamu Adachi, Japon futbolcu 1972 - Roberto Abbondanzieri, Arjantinli millî kaleci 1973 - Marco Materazzi, İtalyan eski futbolcu 1977 - Michal Doležal, Çek futbolcu 1979 - Tuğba Karaca, Türk model, televizyon sunucusu ve sinema oyuncusu 1980 - İsmail Altunsaray, Türk saz ve ses sanatçısı 1984 - Alessandro Matri, İtalyan millî futbolcu 1984 - Ryan Taylor, İngiliz futbolcu 1986 - Saori Kimura, Japon voleybolcu 1986 - Christina Perri, Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı 1987 - Nico Hülkenberg, Yarış pilotu 1989 - Lil' Romeo, Amerikalı şarkıcı rapçi 1991 - Ali Ahamada, Komorlu futbolcu 1991 - Salim ed-Devseri, Suudi millî futbolcudur 1994 - Fernando Gaviria, Kolombiyalı profesyonel yol ve pist yarış bisikletçisi 1994 - Alexis Raynaud, Fransız atıcı 1994 - Mert Hakan Yandaş, Türk futbolcu 1995 Katharina Mazepa, Avusturyalı manken Velveteen Dream, Amerikalı profesyonel güreşçi Friedelinde Petershofen, Alman atlet Ölümler 14 - Caesar Divi Filius Augustus, Roma imparatoru (d. MÖ 63) 947 - Ebû Yezîd Makhlâd Keydâd en-Nukkarî, Fâtımîler'e karşı, günümüz Tunus hudutları içerisinde kalan İfrîkiya'da 928 yılında düzenlenen Nukkarî-İbâzî isyânının önderi (d. 883) 1493 - III. Friedrich, Kutsal Roma İmparatoru (d. 1415) 1506 - Alexander Jagiellon, Litvanya'nın büyük dükü ve daha sonra Polonya kralı (d. 1461) 1580 - Andrea Palladio, İtalyan mimar (d. 1508) 1662 - Blaise Pascal, Fransız matematikçi (d. 1623) 1691 - Köprülü Fazıl Mustafa Paşa, Osmanlı İmparatorluğu Sadrazamı (d. 1689) 1819 - James Watt, İskoç mucit ve mühendis (buhar makinesini geliştirerek sanayi devrimi'nin başlamasında büyük rol oynayan) (d. 1736) 1821 - Deli Ahmet Ağa, Türk asker, ağa ve yerel derebeyidir. 1876 - George Smith, İngiliz Asurolog ve arkeolog (d. 1840) 1887 - Vincenz Franz Kosteletzky, Bohemyalı bitki bilimci ve hekim (d. 1801) 1889 - Mathias Villiers de l'Isle-Adam, Fransız yazar (d. 1838) 1905 - William-Adolphe Bouguereau, Fransız ressam (d. 1825) 1915 - Tevfik Fikret, Türk şair (d. 1867) 1923 - Vilfredo Pareto, İtalyan iktisatçı ve sosyolog (d. 1848) 1928 - Stefanos Skuludis, Yunan banker, diplomat ve siyasetçi (d. 1833) 1932 - Louis Anquetin, Fransız ressam (d. 1861) 1936 - Federico García Lorca, İspanyol yazar (d. 1898) 1944 - Günther von Kluge, Alman asker ve Nazi Almanyası'nın Generalfeldmarschall'i (d. 1882) 1954 - Alcide De Gasperi, İtalyan devlet adamı, siyasetçi ve İtalya Başbakanı (d. 1881) 1959 - Jacob Epstein, Amerikan-Britanyalı heykeltıraş (d. 1880) 1967 - Hugo Gernsback, Lüksemburg kökenli Amerikalı mucit, yazar ve dergi yayımcısı (d. 1884) 1968 - George Gamow, Ukrayna asıllı Amerikalı fizikçi ve kozmolog (d. 1904) 1977 - Groucho Marx, Amerikalı aktör ve komedyen (Marx Kardeşler) (d. 1890) 1986 - Hermoine Baddeley, İngiliz karakter oyuncusu (d. 1906) 1988 - Ariadna Çasovnikova, Kazak Sovyet politikacı (Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti Başkan Vekilliği yapan) (d. 1918) 1993 - Donald Kerst, Amerikalı fizikçi ve akademisyen (d. 1911) 1994 - Linus Pauling, Amerikalı kimyager ve Nobel Kimya ve Barış Ödülleri sahibi (d. 1901) 2002 - Eduardo Chillida, Bask heykeltıraş ve ressam (d. 1924) 2002 - Halil Tunç, Türk senatör ve Türk-İş Genel Başkanlarından (d. 1928) 2008 - Levy Mwanawasa, 2002 ile 2008 yılları arası Zambiya devlet başkanlığı yapmış politikacı (d. 1948) 2010 - Mehmet Yüceler, Türk siyasetçi (d. 1923) 2011 - Raúl Ruiz, İspanyol-Şilili film yönetmeni ve senarist (d. 1941) 2011 - Beki Luiza Bahar, Yahudi asıllı Türk yazar (d. 1926) 2012 - Tony Scott, İngiliz film yönetmeni (d. 1944) 2013 - Reha Eken, Türk eski millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1925) 2013 - Donna Hightower, Amerikalı R&B, caz şarkıcısı ve söz yazarı (d. 1926) 2013 - Abdülrahim Hatif, Afgan siyasetçi (d. 1926) 2013 - Stephenie McMillan, İngiliz dekoratör ve sanat yönetmeni (d. 1942) 2013 - Lee Thompson Young, Amerikalı oyuncu (d. 1984) 2014 - Simin Behbehani, İranlı aktivist, şair (d. 1927) 2014 - James Foley, Amerikalı fotomuhabir ve gazeteci (d. 1973) 2015 - Doudou N'diaye Rose, Senegalli müzisyen ve besteci (d. 1930) 2016 - Lou Pearlman, 1990'ların başarılı boyband müzik gruplarından Backstreet Boys ve 'N Sync'nin menajeri (d. 1954) 2017 - Pyotr Deynekin, Rus askeri general (d. 1934) 2017 - Dick Gregory, Amerikalı komedyen, insan hakları aktivisti, sosyal eleştirmen, yazar ve girişimci (d. 1932) 2017 - Concha Valdés Miranda, Kübalı şarkı sözü yazarı, besteci ve Küba Halk müziği sanatçısı (d. 1928) 2018 - Khaira Arby, Malili şarkıcı ve söz yazarı (d. 1959) 2018 - Bazlur Rahman Badal, Bangladeşli dansçı (d. 1921) 2018 - Rafael Calventi, Dominikli mimar, akademisyen ve diplomat (d. 1932) 2018 - Margareta Niculescu, Rumen sanatçı, kuklacı, öğretmen ve tiyatro yönetmeni (d. 1926) 2018 - Güngör Uras, Türk ekonomist ve gazeteci (d. 1933) 2019 - Ahmet Halûk Dursun, Türk akademisyen ve bürokrat (d. 1957) 2019 - Gina López, Filipinli çevreci, siyasetçi ve hayırsever (d. 1953) 2020 - Allan Fotheringham, Kanadalı gazeteci, muhabir, köşe yazarı ve televizyon sunucusu (d. 1932) 2020 - Slade Gorton, Amerikalı siyasetçi ve hukukçu (d. 1928) 2020 - Nadir Salifov, Azerbaycan'ın önde gelen suç patronu (d. 1972) 2020 - Agnes Simon, Macar eski profesyonel masa tenisi oyuncusu (d. 1935) 2021 - Cüneyd Babunagari, Bangladeşli Deobandi İslam alimi, eğitimci, yazar, araştırmacı, vaiz ve manevi figür (d. 1953) 2021 - Raoul Cauvin, Belçikalı çizgi romancı ve yazar (d. 1938) 2021 - Sonny Chiba, Japon oyuncu (d. 1939) 2021 - Chuck Close, Amerikalı fotorealist ressam (d. 1940) 2022 - Egon Pajenk, Avusturyalı profesyonel futbolcudur (d. 1950) 2023 - Ron Cephas Jones, Amerikalı aktör ve Emmy Ödülü sahibi (d. 1957) Tatiller ve özel günler Dünya İnsani Yardım Günü Afgan Bağımsızlık Günü 0819 19


text: Olaylar 1792 - Birinci Fransa Cumhuriyeti yönetimi, Avusturya Habsburg Monarşisi'ne savaş ilan etti. Fransız Devrim Savaşları başladı. 1841 - İlk dedektif romanı, Morg Sokağı Cinayeti yayımlandı. 1862 - İlk pastörizasyon deneyi, Louis Pasteur ve Claude Bernard tarafından gerçekleştirildi. 1902 - Marie Curie ve Pierre Curie, Paris'teki laboratuvarlarında radyoaktif radyum klorürü rafine etmeyi başardılar. 1924 - Türkiye'de 1924 Anayasası yürürlüğe girdi. 1924 - Bilecik il oldu. 1926 - Western Electric ve Warner Bros. şirketleri, filme ses eklemeyi mümkün kılan Vitaphone cihazını tanıttılar. 1933 - Bulgaristan'ın Razgrad şehrindeki Türk mezarlığının bir grup Bulgar tarafından yerle bir edilmesiyle, İstanbul'da Razgrad Olayları başladı. 1939 - Tahran'daki yeni kışlık Türkiye büyükelçiliği binası törenle açıldı. 1940 - İlk elektronlu mikroskop, Philadelphia'da tanıtıldı. 1942 - İzmir Ticaret Gazetesi kuruldu. 1962 - Ünlü dolandırıcı Sülün Osman hapisteyken "Alınteri ile Yaşamak" konulu konferans verdi. 1967 - Swiss Britannia şirketine ait bir yolcu uçağı, Toronto'da düştü: 126 kişi öldü. 1968 - Güney Afrika Havayolları'na ait Boeing 707 tipi bir yolcu uçağı, Windhoek şehrinden kalkışı esnasında düştü: 122 kişi öldü. 1970 - Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Richard Nixon, Vietnam'dan 150 bin kişilik bir Amerika Birleşik Devletleri gücünün daha geri çekileceğini açıkladı. 1972 - Apollo 16, Ay'a iniş yaptı. 1975 - Türkiye'nin Beyrut Basın Danışmanı'nın otomobili, ASALA militanlarınca havaya uçuruldu. 1978 - Kızıl Tugaylar örgütü, 16 Mart'ta kaçırdıkları İtalya'nın eski Başbakanı Aldo Moro'yu, tutuklu arkadaşlarının serbest bırakılmaması halinde öldüreceklerini bildirdi. 1978 - Güney Kore Havayollarına ait Boeing 707 tipi bir yolcu uçağı, Sovyet savaş uçakları tarafından Murmansk yakınlarındaki donmuş bir göle inmeye zorlandı. İki yolcu öldü, 107 yolcu ise sağ kurtuldu. 1981 - 17/18 Ocak 1981'de mensubu oldukları komünist örgüte para bulmak için giriştikleri kuyumcu soygununda kuyumcunun oğlu Hasan Kahveci'yi ve polis memuru Mustafa Kılıç'ı öldüren, emniyet kuvvetlerine ve halka ateş açan, polis otosunu tarayan sol görüşlü militanlar Ramazan Yukarıgöz, Ömer Yazgan, Erdoğan Yazgan ve Mehmet Kambur, ölüm cezasına çarptırıldı. 1983 - 12 Eylül Darbesi'nin 44. idamı: 1978 yılında Fethiye'ye tatile gelen Avusturya Büyükelçisi'nin kızına tecavüz etmek isteyen, karşı çıkan kızı ve annesini öldüren Şener Yiğit, idam edildi. 1983 - 12 Eylül Darbesi'nin 45. idamı: Kan davasından 2 Nisan 1977'de tarlada çalışmakta olan bir kişiyi tabancayla öldüren, kaçmakta olan diğer bir kişiyi av tüfeğiyle uzaktan ateş açıp yaraladıktan sonra yanına gidip tabancayla onu da öldüren Cafer Aksu (Altuntaş), idam edildi. 1986 - 1925 yılında Sovyetler Birliği'nden çıkan ve geri dönmeyen piyanist Vladimir Horowitz, 61 yıl sonra Sovyetler Birliği'nde tekrar konser verdi. 1994 - Türkiye'de Radyo-Televizyon Üst Kurulu kuruldu. 1998 - Air France şirketine ait Boeing 727-200 tipi bir yolcu uçağı, Bogota'dan (Kolombiya) kalktıktan sonra Cerro El Cable dağlarına çarparak düştü: 53 kişi öldü. 1996 - Dünyanın üçüncü, Avrupa'nın birinci büyük eğlence merkezi Tatilya, İstanbul'da açıldı. 1999 - Columbine Lisesi katliamı: Lisenin Eric Harris ve Dylan Klebold isimli öğrencileri, 13 kişiyi öldürdü, 24 kişiyi yaraladı ve sonra da intihar ettiler. 2005 - Turgut Özakman'ın, Türk Kurtuluş Savaşı'nı bir roman kurgusu içinde anlatan Şu Çılgın Türkler kitabı yayımlandı. 2006 - Han Myeong-sook, Güney Kore'nin ilk kadın Başbakanı olarak göreve başladı. 2010 - Deepwater Horizon Sondaj kulesi Meksika Körfezi'nde patladı. 2020 - Tarihte ilk kez, 2020 Rusya-Suudi Arabistan petrol fiyat savaşının bir etkisi olarak petrol fiyatları sıfırın altına düştü. Doğumlar 702 - Cafer-i Sadık, İslam fıkhî mezhebi Caferiliğe ismini veren Şii imam (ö. 765) 1761 - Şah Sultan, III. Mustafa'nın kızı (ö. 1803) 1808 - III. Napolyon, Fransız siyasetçi ve II. İmparatorluk İmparatoru (ö. 1873) 1840 - Odilon Redon, Fransız ressam (ö. 1916) 1889 - Adolf Hitler, Avusturya doğumlu Alman siyasetçi ve yazar, Nazi Almanyası'nın Führer'i (ö. 1945) 1893 - Harold Lloyd, Amerikalı komedyen (ö. 1971) 1893 - James Bedford, Amerikalı bilim insanı (ö. 1967) 1893 - Joan Miro, Katalan sürrealist ressam (ö. 1983) 1910 - Fatin Rüştü Zorlu, Türk siyasetçi ve bürokrat (ö. 1961) 1916 - Nesibe Zeynalova, Azerbaycanlı oyuncu (ö. 2004) 1918 - Kai Siegbahn, Nobel Fizik Ödülü kazanmış İsveçli fizikçi (ö. 2007) 1920 - John Paul Stevens, Amerikalı bir avukat ve hukukçu. (ö. 2019) 1923 - Oktay Akbal, Türk gazeteci ve yazar (ö. 2015) 1923 - Mother Angelica, Amerikalı Katolik rahibe (ö. 2016) 1923 - Tito Puente, Porto Riko asıllı Amerikalı Latin caz müzisyeni (ö. 2000) 1924 - Leslie Phillips, İngiliz oyuncu,yazar ve yönetmen (ö. 2022) 1924 - Nina Foch, Hollanda doğumlu Amerikalı aktris, eğitimci ve film yönetmeni (ö. 2008) 1925 - Elena Verdugo, Amerikalı oyuncu (ö. 2017) 1927 - Ömer Aggad, Filistin asıllı Suudi Arap hayırsever ve iş insanı (ö. 2018) 1927 - Phil Hill, Amerikalı eski Formula 1 pilotu (ö. 2008) 1927 - Alex Müller, İsviçreli fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2023) 1929 - Domenico Corcione, İtalyan asker ve siyasetçi (ö. 2020) 1929 - Ringaudas Songaila, Litvan komünist politikacı, veteriner hekim (ö. 2019) 1933 - Kristaq Dhamo, bir Arnavut aktör ve film yönetmeni 1937 - Yılmaz Onay, Türk yazar, yönetmen ve çevirmen (ö. 2018) 1937 - George Takei, Amerikalı oyuncu, yönetmen, yazar ve aktivist 1938 - Betty Cuthbert, Avustralyalı eski kadın atlet (ö. 2017) 1939 - Gro Harlem Brundtland, Norveçli siyasetçi 1941 - Ryan O'Neal, Amerikalı sinema oyuncusu 1942 - Arto Paasilinna, Fin romancı (ö. 2018) 1943 - Abdullah Kiğılı, Türk iş insanı ve Kiğılı giyim mağazalarının kurucusu 1943 - Edie Sedgwick, Amerikalı aktris (ö. 1971) 1945 - Michael Brandon, Amerikalı oyuncu 1945 - Thein Sein, Birmanyalı politikacı 1947 - Viktor Suvorov, Sovyet askeri istihbarat subayı 1949 - Veronica Cartwright, Amerikalı oyuncu 1949 - Massimo D'Alema, İtalyan politikacı 1949 - Jessica Lange, Amerikalı sinema oyuncusu ve En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü, En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi 1949 - Mahmut Cevher, Türk oyuncu 1950 - Steve Erickson, Amerikalı yazar 1950 - Aleksander Lebed, Rus asker ve siyasetçi (ö. 2002) 1951 - Luther Vandross, Amerikalı şarkıcı, şarkı sözü yazarı ve prodüktör (ö. 2005) 1951 - Haluk İmga, Türk bürokrat ve siyasetçi 1955 - Svante Pääbo, İsveçli biyolog, genetikçi ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi 1956 - Peter Chelsom, İngiliz yönetmen ve aktör 1958 - Galip Tekin, Türk çizgi romancı (ö. 2017) 1963 - Rachel Whiteread, İngiliz sanatçı 1964 - Andy Serkis, İngiliz aktör 1964 - Rosalynn Sumners, Amerikalı buz patenci 1966 - David Chalmer, Avustralyalı filozof ve bilişsel bilimci 1966 - David Filo, ABD'li bilgisayar mühendis 1967 - Mike Portnoy, Amerikalı baterist 1970 - Shemar Moore, Amerikalı oyuncu, model, sunucu 1971 - Hilal Özdemir, Türk müzisyen ve Türk halk müziği sanatçısı 1972 - Carmen Electra, Amerikalı model, aktris ve şarkıcı 1972 - Željko Joksimović, Sırp şarkıcı ve besteci 1975 - Esra Dalfidan, Türk asıllı Alman caz şarkıcısı 1975 - Michael Render, sahne adıyla Killer Mike, Amerikalı hip hop sanatçısı ve oyuncu 1976 - Aldo Bobadilla, Paraguaylı futbolcu 1976 - Ali Atay, Türk oyuncu ve müzisyen 1979 - Bedük, Türk müzisyen 1980 - Jasmin Wagner, Alman kadın şarkıcı, aktris ve TV sunucusu 1983 - Miranda Kerr, Avustralyalı manken 1984 - Bárbara Lennie Holguín, İspanyol oyuncu 1985 - Brian Joseph Myers, Amerikalı profesyonel güreşçi 1987 - Chun Woo-hee, Güney Koreli aktris 1987 - Anna Rossinelli, İsviçreli şarkıcı ve söz yazarı 1989 - Carlos Valdes, Amerikan aktör, müzisyen ve şarkıcı 1990 - Lu Han, Çinli şarkıcı ve oyuncu 1993 - Petrus Boumal, Kamerunlu milli futbolcu 1993 - Takuma Arano, Japon futbolcu 1995 - Charline Mignot, İsviçreli fotoğrafçı ve şarkıcı 1997 - Alexander Zverev Jr., Alman tenisçi 2001 - Reyhan Asena Keskinci, Türk oyuncu Ölümler 1248 - Güyük Han, Cengiz Han'ın torunu, Moğolların büyük kağanı Ögeday'in büyük oğlu ve ardılı (d. 1206) 1284 - Hōjō Tokimune, Kamakura şogunluğunun sekizinci shikkeni (d. 1251) 1314 - Papa V. Clemens; gerçek adı ile Bertrand de Goth, Roma Katolik Kilisesi'nde papalık yapmıştır (d. 1264) 1521 - İmparator Zhengde, Çin'in Ming Hanedanı'nın 10. imparatoru (d. 1491) 1707 - Johann Christoph Denner, Alman mucit ve çalgı yapımcısı (klarneti icat eden) (d. 1655) 1750 - Jean Louis Petit, Fransız cerrah ve vidalı turnikenin mucidi (d. 1674) 1769 - Pontiac, Otava yerlilerinin reisi (d. 1720) 1836 - I. Johann, Lihtenştayn prensi (d. 1760) 1887 - Muhammed Şerif Paşa, Türk asıllı Mısırlı devlet adamı (d. 1826) 1909 - Abdul Kerim, Hint hizmetkâr ve sekreter (d. 1863) 1912 - Bram Stoker, İrlandalı yazar (d. 1847) 1918 - Karl Ferdinand Braun, Alman fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1850) 1927 - Enrique Simonet, İspanyol ressam (d. 1866) 1932 - Giuseppe Peano, İtalyan matematikçi (d. 1858) 1939 - William Mitchell Ramsay, İskoç arkeolog ve Yeni Ahit uzmanı (d. 1851) 1947 - X. Christian, Danimarka ve İzlanda kralı (d. 1870) 1948 - Mitsumasa Yonai, Japonya'nın 26. başbakanı (d. 1880) 1951 - Ivanoe Bonomi, İtalya Başbakanı (d. 1873) 1977 - Sepp Herberger, Alman futbolcu ve antrenör (d. 1897) 1990 - Şefik Bursalı, Türk ressam (d. 1903) 1991 - Don Siegel, Amerikalı film yönetmeni (d. 1912) 1992 - Benny Hill, İngiliz komedyen, aktör ve şarkıcı (d. 1924) 1993 - Cantinflas, Meksikalı komedyen ve aktör (d. 1911) 1995 - Milovan Djilas, Karadağ asıllı Yugoslav siyasetçi (d. 1911) 1999 - Erol Akyavaş, Türk ressam (d. 1932) 1999 - Tekin Aral, Türk karikatürist (d. 1941) 1999 - Rick Rude, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1958) 2002 - Pierre Rapsat, Belçikalı şarkıcı (d. 1948) 2003 - Daijiro Kato, Japon profesyonel motosiklet yarışçısı (d. 1976) 2006 - Kathleen Antonelli, İrlandalı-Amerikalı bilgisayar bilimci (d. 1921) 2008 - Gazanfer Bilge, Türk güreşçi ve Dünya ve Olimpiyat şampiyonu (d. 1924) 2011 - Tim Hetherington, Büyük Britanyalı-Amerikalı gazeteci ve foto muhabiri (d. 1970) 2012 - Ayten Alpman, Türk ses sanatçısı (d. 1929) 2012 - Sadettin Bilgiç, Türk siyasetçi (d. 1920) 2013 - Günseli Başar, Türk manken (d. 1932) 2013 - Yakup Tahincioğlu, Süryani asıllı Türk sanayici ve iş insanı (d. 1933) 2014 - Mithat Bayrak, Türk millî güreşçi (d. 1929) 2014 - Rubin Hurricane Carter, Hurricane lakaplı orta siklet boksör (d. 1937) 2016 - Guy Hamilton, İngiliz film yönetmeni ve senarist (d. 1922) 2016 - Chyna, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1970) 2016 - Atilla Özdemiroğlu, Türk besteci, söz yazarı ve müzisyen (d. 1943) 2016 - Victoria Wood, İngiliz oyuncu, komedyen, şarkıcı, senarist, şarkı sözü yazarı ve yönetmen (d. 2016) 2017 - Marta Magdalena Abakanowicz, Polonyalı dokumacı ve heykeltıraş (d. 1930) 2017 - Roberto Ferreiro, Arjantinli futbolcu ve teknik direktör (d.1935) 2017 - Cuba Gooding Sr., Amerikalı şarkıcı ve aktör (d. 1944) 2017 - Germaine Mason, Jamaikalı-Britanyalı yüksek atlamacı (d. 1983) 2017 - Kristine Jepson, Amerikalı mezzo soprano ve opera şarkıcısı 2018 - Avicii, İsveçli DJ, Müzik prodüktörü (d. 1989) 2018 - Roy Thomas Frank Bentley, İngiliz eski futbolcu ve teknik direktör (d. 1924) 2018 - Pavel Šrut, Çek şair, çevirmen ve çocuk öyküleri yazarı (d. 1940) 2019 - Joe Armstrong, İngiliz bilgisayar mühendisi, bilim insanı ve akademisyen (d. 1950) 2019 - Jarosław Biernat, Polonyalı eski futbolcu (d. 1960) 2019 - Luděk Bukač, Çek buz hokeyi oyuncusu ve antrenör (d. 1935) 2019 - Reggie Cobb, Amerikan Futbolu oyuncusu (d. 1968) 2019 - Monir Shahroudy Farmanfarmaian, İranlı kadın ressam ve sanat koleksiyoncusu (d. 1922) 2020 - Heherson Alvarez, Filipinli politikacı (d. 1939) 2020 - Herman Glenn Carroll, Amerikalı yazar (d. 1960) 2020 - Claude Evrard, Fransız aktör (d. 1933) 2020 - Tom Lester, Amerikalı aktör (d. 1938) 2020 - Tom Mulholland, Gal futbolu oyuncusu (d. 1936) 2020 - Gabriel Retes, Meksikalı film yönetmeni, yazar, yapımcı ve aktör (d. 1947) 2020 - Manjeet Singh Riyat, Birleşik Krallık'ta acil bakım danışmanı (d. 1967/68) 2020 - Jiří Toman, Çek doğumlu İsviçreli hukukçu ve profesör (d. 1938) 2020 - Arsen Yegiazarian, Ermeni satranç oyuncusu (d. 1970) 2021 - Idriss Déby, Çadlı siyasetçi ve asker (d. 1952) 2021 - Wiesława Mazurkiewicz-Lutkiewicz, Polonyalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1926) 2021 - Les McKeown, İskoç pop şarkıcısı (d. 1955) 2021 - Listianto Raharjo, Endonezyalı millî futbolcu (d. 1970) 2022 - Hilda Bernard, Arjantinli aktristir (d. 1920) 2022 - Olle Goop, İsveçli atlı araba yarışçısı ve antrenörü (d. 1943) 2022 - Antonín Kachlík, Çek film yönetmeni, senarist ve siyasetçi (d. 1923) 2023 - Josep Maria Fusté, İspanyol eski futbolcu (d. 1941) 2023 - Rana Cabbar, Türkiye ermenisi oyuncu (d .1945) Tatiller ve özel günler 0420 20


text: Sanatta mozaik; bir yüzeyin, farklı renklerdeki küçük parçacıkların yan yana getirilmesi yöntemiyle süslenmesi ve bu şekilde üretilmiş eserdir. Taş, cam, tuğla, metal veya deniz kabuğu gibi çok çeşitli malzemelerden mozaik yapılabilir. Kakmacılıktan farklı olarak, mozaik sanatında parçacıklar yüzeydeki çukurcuklara yerleştirilmez, yüzeye yapıştırıcı ile tutturulur. Etimoloji Türkçeye Fransızca "mosaïque"ten geçen mozaik sözcüğünün kökeni Latince musaicum (mozaik, Müzlerin eseri) kavramıdır. Bunun nedeni Orta Çağ mozaiklerinde çoğunlukla sanat perisi Müzlerin resmedilmiş olmasıdır. Tarihçe Mozaiğin tarihi antik çağlara uzanır. Sümer kenti Uruk'ta MÖ 3. binyıla ait, mozaiğe benzer duvar kaplamaları bulunmuştur. Koni şeklindeki terakota kaplamaların kenarları kırmızı, siyah ve beyaz renktedir. Bu kaplama malzemeleriyle zikzak hatlar ve yamuk gibi çeşitli geometrik şekiller oluşturulmuştur. Bu kaplamalar estetik görünümünün yanı sıra güneşte kurutulmuş tuğlaları yağmur ve rüzgârdan koruyordu. Ancak bu teknik zamanla yok olmuştur ve sonraki dönemlerdeki mozaiğin gelişimi ile alakası yoktur. Roma İmparatorluğu zamanında daha çok şehir kaldırımlarında, meydanlarda, ev avlularında kullanılan, sırlı seramikten yapılmış mozaiklerin parçaları birkaç milimetre kadar küçük olabilmektedir. Gaziantep Arkeoloji Müzesinde bulunan ve Zeugma antik şehrindeki villalardan çıkarılan mozaikler bu dönem eserlerinin en güzel örnekleri arasındadır. Hatay'ın Antakya ilçesi de Roma dönemine ait seçkin bir mozaik koleksiyonunu barındırır. Mozaiğe çok farklı zamanlarda ve çok farklı kültürlerde rastlanmasına rağmen, altın devrini 4.-14. yüzyıllarda Bizans'ta yaşadığı söylenebilir. Bu dönemde Bizans'ta başlıca resim sanatı mozaik olmuştur. Duvar ve tavan mozaikleri konusunda uzmanlaşan Bizanslılar ise parçacık olarak İtalya'da üretilen ve kalın, renkli camdan oluşan plakalar (smalti) kullanmakla ünlüdürler. Bu dönemde, camlar, ışığı daha iyi yönlendirebilmek için farklı açılarda, ve sıvasız olarak yerleştirildi. Bazı desenlerde, camların arkasına gümüş ya da altın yapraklar yapıştırıldı. Daha çok dini görüntüler betimleyen Roma mozaiklerinin aksine Bizanslılar aristokrasinin de mozaiklerini yarattılar. İslam kültürü ise mozaik desenlerine getirdiği matematiksel zenginlikle ünlüdür. Yer yer cam küpler ve taşlar kullanılmış olsa da, İslami eserlerde, genelde, desen için özellikle üretilmiş, daha sonra, kenarları elde zimparalanarak boşluksuz yan yana oturacak şekle sokulmuş çini plakalar kullanılmıştır (zillij). Antoni Gaudi, Guell Parkındaki koltukları mozaikle kaplayarak tekniğe yeni bir uygulama kanalı açmıştır. Bu mozaikler, farklı amaçlarla yaratılmış seramik ürünlerin yeniden düzenlenmesiyle meydana geldikleri için kolaj tekniginin ilk örneği olarak da gösterilebilir. Gaudi'nin uyguladığı seramik kaplama tekniğinin özgün adı "trencadis" tir ve Katalanca bir sözcüktür. Kullanılmayacağı, bir işe yaramayacağı varsayılan seramik ve cam parçalarıyla bir binanın giydirilmesidir. Aralarında Chagall ve Picasso'nun bulunduğu birçok modern sanatçı da eserlerini mozaik şeklinde ortaya koymuş, mozaik eserlerin konularına zenginlik katmışlardır. Günümüzde mozaikler mobilya dekorasyonundan yer kaplamalarına, bina kaplamalarından oda bölmelerine kadar birçok farklı yerde kullanılmaktadır. Konular soyut kavramlardan hiperrealist portrelere kadar çeşitlilik kazanmıştır. Yöntemler Mozaik, başlıca olarak şu iki yöntemler üretilir: Genelde çimentodan oluşan zemin malzeme üzerine parçacıkları batırmak Tutkalla yapıştırılmış parçaların aralarına sıva döşemek. Kaynakça Dış bağlantılar Hatay Sanal Arkeoloji Müzesi Türkiye'de bulunan tarihi mozaik eserler Mozaik Voyages Vietnam Zeugma'da bulunan mozaik motifleri hakkında detaylı bilgi Guell Parkı Döşemeler


text: Sir Charles Spencer Chaplin (16 Nisan 1889; Londra, Birleşik Krallık - 25 Aralık 1977; Vaud, İsviçre); İngiliz sinema yönetmeni, oyuncu, yazar, film müziği bestecisi, kurgucu ve komedyen. Yarattığı "Şarlo" () karakteri ile özdeşleşmiştir. Londra'nın fakir bölgelerinden birinde doğup büyüyen Chaplin, 1913'te gittiği ABD'de sinemaya başlamıştı. 1914'teki ilk filmi Making A Living'in ardından çekilen Kid Auto Races in Venice filminde bol pantolonlu, melon şapkalı, büyük ayakkabılı, sürekli bastonunu çeviren ve sakar hareketleri ile gülünç mizansenler oluşturan "Şarlo" tiplemesini yarattı. Takip eden yıllar içinde aralarında 1917 yapımlı The Immigrant ve The Adventurer gibi filmlerinin de bulunduğu altmıştan fazla kısa filmde oynayarak yeni gelişmekte olan sinemanın da etkisiyle dünya çapında görülmemiş bir üne kavuştu. 1918 yılında çektiği A Dog's Life filmi ile uzun metrajlı filmlere de başlayan Chaplin; Mary Pickford, Douglas Fairbanks ve D. W. Griffith ile birlikte kurdukları United Artists film şirketinin ortağı olduktan sonra Altına Hücum, Şehir Işıkları, Büyük Diktatör, Asri Zamanlar, Sirk ve Sahne Işıkları gibi başyapıtlara imza attı. Filmlerinde dönem koşulları için imkânsız görülebilen mizansenlere, koreografilere ve akrobatik hareketlere yer veren Chaplin; komedi sinemasının bütün örneklerini sonuna kadar korumakla birlikte, heyecanın ve hareketin asgari düzeye çekildiği sahnelerinde ise dramatik yapısını sergileyebilmiştir. Popülist yaklaşımlara, hiçbir zaman benimsemediği bazı yönetim biçimlerine ve teknolojiye yönelik ağır eleştirilerini ise yine bu komedi tarzının içinde eritmiş ve sessizce seyirciye ulaştırmayı bilmiştir. Yarattığı "modern palyaço" Şarlo ile dünya üzerinde filmlerinin gösterildiği her ülkede insanların hayranlığını toplamasına rağmen, Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlığını reddetmesi sebebiyle bu ülkede kendisine yönelik olarak başlatılan karalama kampanyası; kendisinden bir hayli genç olan kadınlarla yaptığı dört ayrı evlilik, bir dönem kendisine açılan babalık davası, The Immigrant filminde bir ABD memurunu tekmelediği sahne ve son olarak Altına Hücum filmindeki bazı sahnelerin komünizm propagandası olarak yorumlanması gibi olayların etkisiyle Chaplin'in ABD'ye girmesi yasaklandı. Bunun üzerine karısı ve çocuklarıyla birlikte hayatının sonuna kadar yaşayacağı İsviçre'ye yerleşen Chaplin ancak 1972 yılında Oscar Özel Ödülü'nü almak için yıllar sonra ABD'ye geri döndü. Takip eden yılda Sahne Işıkları adlı filmle bir kez daha Oscar ödülünü kazanmıştır. 1975 yılında 86 yaşında iken İngiltere Kraliçesi II. Elizabeth tarafından şövalye unvanına layık görülmüştür. Hayatı Charlie Chaplin (Şarlo), 16 Nisan 1889'da Londra'nın fakir semtlerinden biri olan East Lane, Walworth'ta doğdu. Charlie'nin henüz o üç yaşına bile gelmeden ayrılan annesi ve babası müzikhollerde ve çeşitli tiyatrolarda çalışan profesyonel sanatçılardı. Sahne adı Lily Harley olan annesi Hannah Chaplin (1865-1928) profesyonel olarak sahneye ilk kez 19 yaşında çıkmıştı. Annesi ve -başka babadan olma- kardeşi Sydney Chaplin ile birlikte Londra'nın fakir semtlerinde çeşitli evlerde büyüyen Chaplin'in yaşamı ruhsal dengesizlikler yaşayan annesinin durumunun kötüye gitmesi ile zorlaştı. Anne Hannah, 1894'teki bir sahne performansı sırasında sesini kaybetmiş ve hemen ardından yaşadığı ekonomik zorlukların da etkisiyle psikolojik sorunları artmıştı. Onun bir rehabilitasyon merkezine yatırılmasının ardından çocukları Charlie ve Sydney, metresiyle birlikte yaşayan babaları Charles Chaplin Sr.'nin yanına yollandı. Charlie ve Sydney bu dönemde Kennington Road School'a gönderildiler. Charles Chaplin Sr, henüz 37 yaşındayken üstesinden gelemediği alkolizm nedeniyle, oğlu Charlie henüz on iki yaşındayken, hayatını kaybedecekti. Rehabilitasyon merkezinden çıktıktan kısa bir süre sonra Hannah'nın hastalığı yeniden nüksedince çocuklar bu sefer genel olarak workhouse olarak adlandırılan ve oldukça kötü koşulları ile bilinen bakımevlerinden birine yollandılar. Londra'nın doğusundaki Lambert adlı bölgede bulunan bu bakımevindeki günler annesi ve kardeşinden ayrı kalan ve yaşı bir hayli küçük olan Charlie için hayli güç geçmişti. Chaplin'in Walworth ve Lambert'te geçirdiği bu yoksulluk günleri onda derin izler bırakacak ve ileriki yıllarda filmlerinde seçtiği mekân ve konularda sık sık kendini gösterecekti. Sydney ve Charlie daha sonra aileden gelme yetenek ve alışkanlığın da etkisiyle tiyatrolarda ve müzikhollerde çalışmaya başladılar. Chaplin ciddi anlamdaki ilk sahne tecrübesini "The Eight Lancashire Lads" adlı grupta çalışırken yaşadı. Hannah çocukları tarafından ABD'ye getirildikten yedi yıl sonra 1928'de Hollywood'da yaşamını yitirdi. Babaları farklı olan Charlie ve Sydney'in, anneleri Hannah üzerinden 1901 doğumlu Wheeler Dryden adlı bir kardeşleri daha vardı. Dryden, annesinin ruhsal rahatsızlıkları nedeniyle babası tarafından Hannah'dan uzak tutulmuş ve Kanada'da yetiştirilmişti. 1920 ortalarında annesini görmek için ABD'ye giden Dryden, daha sonraları kardeşleri ile film projelerinde çalışmış ve Chaplin'in asistanlığını yapmıştır. Amerika Sydney Chaplin'in 1906'da dönemin ünlü Fred Karno kumpanyasına katılmasının ardından Chaplin de, 1908'de onu izleyerek bu topluluğa katılmayı başardı. Chaplin gezici Karno kumpanyası ile 1910 - 1912 arasında ABD'ye turneye çıktı. İngiltere'ye dönüşünden sadece beş ay sonra yine Karno ile birlikte 2 Ekim 1912'de yeniden ABD'ye gitti. Bu seferki turda, daha sonra Laurel ve Hardy ikilisinden Stan Laurel'i canlandıracak olan Arthur Stanley Jefferson ile birlikte çalıştı ve aynı odayı paylaştı. Bir süre sonra Stan Laurel İngiltere'ye dönerken, Chaplin ABD'de kaldı ve Karno ile turneye devam etti. 1913'teki bir gösteri sırasında Mack Sennett'ın dikkatini çekince onun sahibi olduğu Keystone Stüdyoları ile bir anlaşma yaparak onun ekibine katıldı. Böylece 2 Şubat 1914'te Henry Lehrman yönetmenliğinde sessiz bir film olan Making a Living adlı tek makaralık filmde rol alarak yeteneğini tam anlamıyla gösterebileceği sinemaya adım atmış oluyordu. Chaplin; iddialı tavırları ve bir İngiliz olmasından kaynaklanan "yabancılığı" ve bağımsız karakteri nedeniyle başta Mack Sennett tarafından şüpheyle karşılansa da kısa süre içinde yeteneğini kanıtlayıp yerini sağlamlaştırdı. Keystone ile birlikte çalıştığı bir yıl boyunca 35 filmde rol alan Chaplin hızla ünlü oldu. Öncülüğü Chaplin 1916'da Mutual Film Corporation film şirketiyle bir seri komedi yapımı için anlaştı. On sekiz aylık süreçte on iki film ürettiği bu dönemde yaptığı filmler, sinemanın en etkili komedi filmleri arasında yerini almıştır. Chaplin daha sonra Mutual ile geçirdiği dönemin kariyerindeki en mutlu dönem olduğunu söylemiştir. 1918'de Mutual ile anlaşmalarının sona ermesi üzerine Chaplin kendi film şirketini kurdu. Sesli film döneminden sonra kendisinin en büyük filmi kabul edilen 1931 yılı yapımlı City Lights () filmini yaptı. Politik düşüncesi Chaplin, filmlerinde her zaman sol görüşe sempati duyduğunu hissettirmiştir. Sessiz filmlerinde "Büyük Depresyon"'a yer vererek The Tramp (serseri) karakteri aracılığıyla, yoksullukla mücadeledeki kötü yönetim politikalarına göndermeler yapmıştır. Modern Times () filminde işçilerin ve fakir halkın kötü durumlarına dikkat çekmiştir. Büyük Diktatör filmiyle Nazi Almanyasını çok sert biçimde eleştirmiştir ve o dönem ABD resmi olarak Almanya ile hâlâ barış içinde olması filmin ABD'de Chaplin'e karşı karalama kampanyası başlatılmasına neden olmuştur. Filmlerinde kullandığı teknikler Chaplin, hayallerinin ve yaratıcılığının sezgisel boyutta düşünüp de oluşturduğu tüm filmlerin sinema dünyasına yeni heyecanlar katmıştır. Hiçbir zaman ekranın tamamen kapanmasına bir anda izin vermemeyi geliştirdi. Filmlerinde diyalogları yazılı olarak farklı bir ekrana geçiş yaparak gösteriyordu ancak teknolojik gelişmelerden yararlanıp bu işin de üstesinden gelmeyi başardı. Ölümü Chaplin'in sağlam duruşu 1960'lardan sonra yavaş yavaş bozulmaya başlamıştı, onunla iletişim kurmak güçleşmeye başlamıştı. 1977'de tekerlekli sandalye ile hayatını devam ettiriyordu. Chaplin 1977'nin Noel'inde İsviçre'de uykusunda öldü. 1 Mart 1978'de naaşı, Polonya göçmeni Roman Wardas ve Bulgar göçmeni Gantscho Ganev adlı iki otomobil tamircisi tarafından fidye istenmek üzere kaçırıldı. İsviçre polisi 11 hafta süren yoğun bir çalışma sonucunda nebbaşları yakalayarak Chaplin'in tabutuna ulaştı. Naaş, tekrar aynı mezara defnedildi ve benzer bir olayın yaşanmaması için üzerine kalın bir beton katman döküldü. Charlie Chaplin Filmleri Making A Living (2 Şubat 1914) Kid Auto Races At Venice (7 Şubat 1914) Mabel's Strange Predicament (9 Şubat 1914) A Thief Catcher (19 Şubat 1914) Between Showers (28 Şubat 1914) A Film Johnnie (2 Mart 1914) Tango Tangles (9 Mart 1914) His Favourite Pastime (16 Mart 1914) Cruel, Cruel Love (26 Mart 1914) The Star Boarder (4 Nisan 1914) Mabel At The Wheel (18 Nisan 1914) Twenty Minutes Of Love (20 Nisan 1914) Caught in a Cabaret (27 Nisan 1914) Caught in the Rain (4 Mayıs 1914) A Busy Day (7 Mayıs 1914) The Fatal Mallet (1 Haziran 1914) Her Friend The Bandit (4 Haziran 1914) The Knockout (11 Haziran 1914) Mabel's Busy Day (13 Haziran 1914) Mabel's Married Life (20 Haziran 1914) Laughing Gas (9 Temmuz 1914) The Property Man (1 Ağustos 1914) The Face on the Bar Room Floor (10 Ağustos 1914) Recreation (13 Ağustos 1914) The Masquerader (27 Ağustos 1914) His New Profession (31 Ağustos 1914) The Rounders (7 Eylül 1914) The New Janitor (14 Eylül 1914) Those Love Pangs (10 Ekim 1914) Dough and Dynamite (26 Ekim 1914) Gentlemen of Nerve (31 Ekim 1914) His Musical Career (7 Kasım 1914) His Trysting Place (9 kasım 1914) Tillie's Punctured Romance (14 Kasım 1914) Getting Acquainted (5 Aralık 1914) His Prehistoric Past (7 Aralık 1914) His New Job (1 Şubat 1915) A Night Out (15 Şubat 1915) The Champion (11 Mart 1915) In the Park (18 Mart 1915) A Jitney Elopement (1 Eylül 1915) The Tramp (11 Eylül 1915) By the Sea (29 Eylül 1915) Work (29 Haziran 1915) A Woman (21 Temmuz 1915) The Bank (9 Ağustos 1915) Shanghaied (4 Ekim 1915) A Night in the Show (20 Kasım 1915) Burlesque on Carmen (18 Aralık 1915) Shoulder Arms (20 Ekim 1918) The Kid (1921) A Woman of Paris (1923) The Gold Rush (1925) The Circus (1928) City Lights (1931) Modern Times (1936) The Great Dictator (1940) Monsieur Verdoux (1947) Limelight (1952) A King in New York (1957) A Countess from Hong Kong (1967) Kitapları My Life in Pictures (1974) My Autobiography (1964) Kaynakça Genel Özel Dış bağlantılar Resmi sitesi SinemaTürk sayfası 1889 doğumlular 1977 yılında ölenler 20. yüzyılda erkek oyuncular İngiliz yazarlar İngiliz sinema oyuncuları İngiliz film yönetmenleri İngiliz senaristler İngiliz komedyenler İngiliz sessiz film oyuncuları İngiliz agnostikler Amerikalı komedyenler Amerikalı sessiz film oyuncuları Erasmus Ödülü sahipleri Sinemanın öncüleri Slapstick komedyenleri Sessiz film yönetmenleri Londra doğumlu erkek oyuncular Erkek sessiz film oyuncuları En İyi Özgün Müzik Akademi Ödülü sahipleri İngiliz erkek çocuk oyuncular Akademi Onur Ödülü sahipleri BAFTA Ödülü sahipleri New York Film Eleştirmenleri Birliği Ödülü sahipleri New York Film Eleştirmenleri Birliği En İyi Erkek Oyuncu Ödülü sahipleri İsviçre'deki İngiliz gurbetçiler En İyi Özgün Müzik Akademi Ödülü sahibi şarkı yazarları BAFTA Akademi Bağlılık Ödülü sahipleri Yaşam Boyu Başarı Altın Aslan Ödülü sahipleri


text: Olaylar 336 - İlk Noel kutlaması, Roma'da yapıldı. 1522 - Rodos, Osmanlı egemenliğine girdi. 1638 - Osmanlı Ordusu, Bağdat'a girdi. 1683 - II. Viyana Kuşatmasının başarısızlıkla sonuçlanması üzerine, Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, boğularak idam edildi. 1809 - Amerikalı doktor Ephraim McDowell, kliniğine hamileyim diyerek gelen Jane Todd Crawford'un, yumurtalığından 10 kiloluk tümor aldı. Bu, ilk başarılı alt karın ameliyatı olarak tarihe geçti. Crawford, 21 yıl daha yaşadı. 1921 - Gaziantep'in Fransız işgalinden kurtuluşu 1922 - TBMM’nin gizli oturumunda, Başbakan H. Rauf Orbay’ın Lozan Konferansı hakkındaki açıklamaları ve görüşmeleri yapıldı. 1926 - Japon İmparatoru Taişo'nun ölümü üzerine, oğlu Hirohito İmparator oldu. 1932 - Çin'in Guangzhou bölgesinde 7,6 şiddetinde deprem: 70.000 kişi öldü. 1936 - Şark demiryolları, Türkiye Hükümeti tarafından satın alındı. 1952 - Said-i Nursi'nin yargılanmasına başlandı. 1963 - Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı kuruldu. 1963 - Kıbrıs'ta Kıbrıs Mücadelesi Ulusal Örgütü EOKA, Ada'nın her yanında Türklere karşı saldırılar düzenledi. Çok sayıda Kıbrıslı Türk öldü. Türkiye savaş uçakları, Kıbrıs üzerinde uçuşlar yaptı. 1972 - Nikaragua'daki depremde 10 bin kişi öldü. 1976 - Hac'dan dönerken gemilerinin batması sonucu 100 kişi öldü. 1989 - Romanya Devlet Başkanı Nikolay Çavuşesku ve eşi Elena Çavuşesku idam edildi. Çavuşesku çifti olağanüstü bir mahkemede yargılanmışlardı. 1990 - Tim Berners-Lee; HTML ve World Wide Web'in temellerini attı. İlk defa iki bilgisayar arasında hypertext teknolojisi kullanılarak sunucu bağlantısı gerçekleştirildi. 1991 - Mihail Gorbaçov, Sovyetler Birliği başkanlığı görevinden istifa etti. Ülke ertesi gün resmen dağıldı. 1991 - PKK militanları, İstanbul Bakırköy'de Çetinkaya Mağazalarına molotofkokteyli attı. Çıkan yangında 11 kişi öldü. 2000 - Rusya Başkanı Vladimir Putin, Sovyetler Birliği Marşı'nın üzerine Aleksandr Aleksandrov tarafından yeni yazılan sözlerle hazırlanan yeni Rusya Ulusal Marşı'nın kabulü üzerine yasayı imzaladı. 2021 - James Webb Uzay Teleskopu, Ariane 5 roketiyle kalkış yaptı. Doğumlar 1250 - IV. İoannis, İznik İmparatoru (ö. 1305) 1617 - Jean de Coligny-Saligny, Fransız soylu ve ordu komutanı (ö. 1686) 1717 - VI. Pius, Papa (ö. 1799) 1720 - Anna Maria Pertl Mozart, Wolfgang Amadeus Mozart'ın ve Maria Anna Mozart'ın annesi (ö. 1778) 1724 - John Michell, İngiliz doğa filozofu ve papaz (ö. 1793) 1730 - Noël Martin Joseph de Necker, Belçikalı doktor ve botanikçi (ö. 1793) 1763 - Claude Chappe, Fransız bilim insanı (ö. 1805) 1787 - Akif Paşa, Osmanlı devlet adamı, şair ve yazar (ö. 1845) 1837 - Cosima Wagner, Alman piyanist ve besteci (ö. 1930) 1849 - Nogi Maresuke, Japon İmparatorluk Ordusunda general (ö. 1912) 1852 - Lionel Royer, Fransız ressam (ö. 1926) 1859 - Colin H. Campbell, Kanadalı politikacı (ö. 1914) 1869 - Emir Şekib Arslan, Lübnanlı yazar, politikacı ve fikir adamı (ö. 1946) 1870 - Helena Rubinstein, Polonyalı-Yahudi asıllı Amerikalı iş insanı (ö. 1965) 1876 - Muhammed Ali Cinnah, Pakistan'ın kurucusu (ö. 1948) 1876 - Adolf Windaus, Alman kimyager (ö. 1959) 1878 - Louis Chevrolet, İsviçreli Amerikan yarış arabası sürücüsü ve İş insanı (ö. 1941) 1878 - Joseph M. Schenck, Rus asıllı Amerikalı film stüdyosu yöneticisi (ö. 1961) 1883 - Hugo Bergmann, İsrailli filozof (ö. 1975) 1885 - James Ewing, Amerikalı patolog (ö. 1943) 1886 - Kid Ory, Amerikalı Caz Tromboncusu ve grup lideri (ö. 1973) 1887 - Conrad Hilton, Amerikalı iş insanı (ö. 1979) 1890 - Mustafa Çokay, Türkistan Alaş Orda hükûmetinin üyesi, gazeteci ve yazar (ö. 1941) 1893 - Harry Stenqvist, İsveçli bisikletçi (ö. 1968) 1896 - Hermann Jónasson, İzlanda Başbakanı (ö. 1976) 1899 - Humphrey Bogart, Amerikalı oyuncu ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (ö. 1957) 1901 - Hans Rehberg, Amerikalı milyarder iş insanı, yatırımcı, sivil lider ve hayırsever (ö. 1963) 1904 - Gerhard Herzberg, Alman asıllı Kanadalı fizikçi ve fiziksel kimyager (ö. 1999) 1904 - Étienne Mattler, Fransız eski millî futbolcu (ö. 1986) 1905 - Selahattin Batu, Türk veteriner hekim, akademisyen, siyasetçi ve edebiyatçı (ö. 1973) 1905 - Muzaffer Kuşakçıoğlu, Türk siyasetçi (ö. 1978) 1906 - Ernst Ruska, Alman fizikçi (ö. 1988) 1908 - Quentin Crisp, Britanyalı yazar, hikâyeci ve aktör (ö. 1999) 1908 - Yaşar Nabi Nayır, Türk yazar (ö. 1981) 1910 - Elevter Andronikaşvili, Gürcü fizikçi (ö. 1989) 1911 - Louise Bourgeois, Fransız heykeltıraş (ö. 2010) 1911 - Emil Konopinski, Amerikalı çekirdek bilimci (ö. 1990) 1913 - Tony Martin, Amerikalı şarkıcı ve sinema oyuncusu (ö. 2012) 1913 - George Koval, Amerikalı casus, bilim insanı, kandidat (ö. 2006) 1916 - Ahmed Bin Bella, Cezayir'in ilk Devlet Başkanı (ö. 2012) 1917 - Nermin Erdentuğ, Türk antropolog (ö. 2000) 1918 - Enver Sedat, Mısır Cumhurbaşkanı ve Nobel Barış Ödülü sahibi (ö. 1981) 1918 - Henry Hillman, Amerikalı milyarder iş insanı, yatırımcı, sivil lider ve hayırsever (ö. 2017) 1919 - Fikret Kırcan, Türk eski futbolcu ve yönetici (ö. 2014) 1923 - Yusuf Nalkesen, Türk bestekâr (ö. 2003) 1925 - Carlos Castaneda, Peru doğumlu Amerikalı yazar (ö. 1998) 1925 - Pembe Marmara, Kıbrıs Türkü şair (ö. 1984) 1927 - Ram Narayan, Hint müzisyen 1927 - Nijat Özön, Türk dilci, sinema tarihçisi ve çevirmen (ö. 2010) 1932 - Mustafa Sağyaşar, Türk sanat müziği sanatçısı ve koro şefi 1933 - Joachim Meisner, Alman kardinal Roma Katolik Kilisesi'ne bağlı piskopos 1938 - Emil Brumaru, Rumen şair ve yazar (ö. 2019) 1943 - Hanna Schygulla, Alman oyuncu 1949 - Mustafa Cengiz, Türk iş insanı, spor yöneticisi, eski bürokrat ve 37. Galatasaray Başkanı (ö. 2021) 1950 - Alaattin Yüksel, Türk girişimci ve siyasetçi 1951 - Aleksandr Şohin, Rus iş insanı 1952 - Desirelessi Fransız şarkıcı ve müzisyen 1954 - Annie Lennox, İskoç şarkıcı 1958 - Alannah Myles, Kanadalı şarkıcı 1959 - Michael P. Anderson, ABD Hava Kuvvetleri memuru ve NASA astronotu (ö. 2003) 1960 - Ebubekir Sifil, Türk akademisyen, ilahiyatçı ve yazar 1961 - Ales Debeljak, Sloven yazar (ö. 2016) 1971 - Dido, Britanyalı pop şarkıcısı 1971 - Justin Trudeau, Kanadalı siyasetçi ve Kanada'nın 23. Başbakanı 1974 - Rober Hatemo, Türk şarkıcı 1976 - Armin van Buuren, Hollandalı DJ 1976 - Tuomas Holopainen, Finlandiyalı müzisyen 1977 - Ayşegül Baklacı, Türk atlet 1977 - Ali Tandoğan, Türk futbolcu 1977 - Priya Rai, Hint kökenli Amerikalı pornografik film oyuncusu 1979 - Ferman Akgül, Türk söz yazarı, besteci, müzisyen ve rock grubu maNga'nın solisti 1979 - Sinan Kaynakçı, Türk şarkıcı, besteci ve söz yazarı 1987 - Ceyhun Gülselam, Türk millî futbolcu 1993 - Hamide Kurt, kısa mesafe koşucusu Türk paralimpik atlet 1994 - Orlando Mosquera, Panamalı milli futbolcu 1996 - Emiliano Buendía, Arjantinli futbolcu Ölümler 795 - I. Hadrianus, 1 Şubat 772'den 25 Aralık 795 tarihindeki ölümüne dek papalık yaptı (d. 772) 1554 - Pedro de Valdivia, İspanyol konkistador ve Şili'nin ilk valisi (d. 1500) 1605 - Marino Grimani, Venedik Cumhuriyetinin 89'uncu dükası (d. 1532) 1652 - Alonso de Sandoval, Kolombiya'da bir İspanyol Cizvit rahip ve misyonerdi (d. 1576) 1683 - Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Osmanlı Sadrazamı (idam edildi) (d. 1634/1635) 1824 - Barbara von Krüdener, Rus okültisti (d. 1764) 1853 - Joseph von Radowitz, Prusyalı muhafazakâr devlet adamı, diplomat ve general (d. 1797) 1878 - Anna Claypoole Peale, Amerikalı ressam (d. 1791) 1909 - Richard Bowdler Sharpe, İngiliz zoolog ve ornitolog (d. 1847) 1921 - Vladimir Korolenko, Rus ve Ukraynalı kısa öykü yazarı, gazeteci, insan hakları savunucusu (d. 1853) 1925 - Karl Abraham, Alman psikanalist (d. 1877) 1926 - Taişo, Japon imparatoru (d. 1879) 1933 - Refet Topçuoğlu, Türk siyasetçi (d. 1872) 1933 - Ahmet Hamdi Altıok, Türk siyasetçi (d. 1878) 1938 - Karel Čapek, Çekoslovak yazar (d. 1890) 1939 - Turhan Tan, Türk gazeteci (d. 1886) 1942 - Adolf Mayer, Alman ziraat kimyageri (d. 1843) 1946 - W. C. Fields, Amerikalı komedyen (d. 1880) 1948 - Pompeu Fabra, İspanyol mühendis ve gramerçi (d. 1868) 1949 - Leon Schlesinger, Amerikalı film yapımcısı (d. 1884) 1950 - İsmail Şükrü Çelikalay, Türk din adamı ve siyasetçi (d. 1876) 1956 - Robert Walser, Alman asıllı İsviçreli yazar (d. 1878) 1957 - Charles Pathé, Fransız film ve ses endüstrisi öncüsü (d. 1863) 1961 - Otto Loewi, Almanya doğumlu farmakolog (d. 1873) 1963 - Tristan Tzara, Rumen asıllı Fransız şair ve yazar (d. 1896) 1973 - İsmet İnönü, Türkiye'nin 2. Cumhurbaşkanı (d. 1884) 1977 - Charlie Chaplin (Şarlo), İngiliz sinema yönetmeni, oyuncu, yazar ve komedyen (d. 1889) 1979 - Joan Blondell, Amerikalı oyuncu (d. 1906) 1983 - Joan Miró, Katalan ressam (d. 1893) 1988 - Shōhei Ōoka, Japon romancı, edebiyat eleştirmeni ve Fransız Edebiyatı çevirmeni (d. 1909) 1989 - Nikolay Çavuşesku, Romanya Devlet Başkanı (idam edildi) (d. 1918) 1989 - Elena Çavuşesku, Romanya Başbakan Yardımcısı (idam edildi) (d. 1916) 1995 - Emmanuel Levinas, Litvanya kökenli Fransız filozof (d. 1906) 1995 - Dean Martin, Amerikalı şarkıcı ve sinema oyuncusu (d. 1917) 1997 - Denver Pyle, Amerikalı aktör, iş insanı ve yönetmen (d. 1920) 2000 - Willard Van Orman Quine, Amerikalı filozof ve mantıkçı (d. 1908) 2005 - Birgit Nilsson, İsveçli dramatik soprano (d. 1918) 2006 - James Brown, Amerikalı şarkıcı (d. 1933) 2008 - Eartha Kitt, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu (d. 1927) 2010 - Carlos Andres Perez, Venezuelalı siyasetçi (d. 1922) 2012 - Şerafettin Elçi, Türk siyasetçi (d. 1938) 2013 - Adnan Şenses, Türk besteci, söz yazarı oyuncu ve Türk Sanat Müziği şarkıcısı (d. 1935) 2014 - Alberta Adams, Amerikalı caz ve blues şarkıcısı (d. 1917) 2015 - Zehran Alluş, Suriyeli muhalif asker ve siyasetçi (d. 1971) 2015 - Karen Friesicke, Alman oyuncu ve komedyen (d. 1962) 2016 - Yelizaveta Glinka, Rus kadın doktor ve insan hakları aktivisti (d. 1962) 2016 - Anton Gubankov, Rus gazeteci, sivil hakları savunucusu ve TV programcısı (d. 1965) 2016 - Valeri Halilov, Rus askeri orkestra şefi ve bestecisi (d. 1952) 2016 - George Michael, İngiliz şarkıcı ve söz yazarı (d. 1963) 2016 - Vera Rubin, Amerikalı astronom (d. 1928) 2017 - Larry Libertore, Eski Amerikan futbolcusu ve siyasetçi (d. 1939) 2017 - Carlos Stohr, Çek Cumhuriyeti doğumlu Venezuelalı ressam (d. 1931) 2018 - Álex Figueroa, Şilili siyasetçi ve fizikçi (d. 1961) 2018 - Nancy Roman, Amerikalı astronom ve bilim insanı (d. 1925) 2018 - Sigi Schmid, Alman-Amerikalı antrenör ve teknik direktör (d. 1953) 2019 - Ari Behn, Danimarka doğumlu Norveçli yazar (d. 1972) 2019 - Táňa Fischerová, Çek oyuncu, yazar, televizyon sunucusu, siyasetçi ve insan hakları aktivisti (d. 1947) 2019 - Mahmut Gareyev, Sovyet-Rus Ordusu askeri generali, tarihçi ve bilim insanı (d. 1923) 2020 - İvan Bogdan, Sovyet-Ukraynalı güreşçi (d. 1928) 2020 - Soumaïla Cissé, Malili siyasetçi (d. 1949) 2020 - Anil Nedumangad, Hint oyuncu ve televizyon sunucusu (d. 1972) 2020 - Engin Nurşani, Türk Sanat Müziği şarkıcısı (d. 1984) 2020 - Barbara Ellen Rose, Amerikalı sanat tarihçisi, eleştirmen, akademisyen ve film yapımcısı (d. 1936) 2020 - Maksim Tsıhalka, Beyaz Rus millî futbolcu (d. 1983) 2021 - Jean-Marc Vallée, Kanadalı film yönetmeni, senarist ve yapımcı (d. 1963) Tatiller ve özel günler Noel (Doğuş Bayramı) 1225 25