text: Olaylar MÖ 1312 - II. Murşili, Hayasa-Azzi Krallığı'na karşı bir sefer başlattı. 1441 - İngiltere Kralı VI. Henry, Eton Koleji'ni kurdu. 1542 - İspanyol kâşif Francisco de Orellana, Güney Amerika'da Amazon nehri kıyısında Icamiaba yerlileri tarafından saldırıya uğramasını, Hükümdarı Şarlken'e "kadın savaşçılar" olarak tanımladığı için, bu nehre "Kadın Savaşçı (Amazon)" ismi verildi. 1645 - İstanbul'dan 348 harp ve nakliye gemisiyle hareket eden Osmanlı Ordusu, Girit adasına çıktı. 1859 - Solferino Muharebesi: Avusturya İmparatorluğu, Fransa ve Sardinya Krallığı ittifakına karşı yaptığı savaşı kaybetti. Bu savaşı izleyen İsviçreli iş insanı Jean Henry Dunant, Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi'nin kuruluş sürecini başlattı. 1894 - Uluslararası Olimpiyat Komitesi, Olimpiyat oyunlarının dört yılda bir yapılması kararını aldı. 1901 - Pablo Picasso'nun eserleri ilk defa sergilendi. 1910 - Japonya, Kore'yi istila etti. 1916 - I. Dünya Savaşı: Somme Muharebesi, Fransa'daki Alman hatlarına yapılan ve bir hafta sürecek topçu ateşi ile başladı. 1917 - Halep'te, Enver Paşa'nın Başkanlığında Türk ve Alman komutanlarının katılımıyla (Mustafa Kemal Paşa dahil) yapılan toplantıda, General Falkenhein'ın Komutanlığı'nda "Yıldırım Ordular Grubu" kurulması kararlaştırıldı. 1935 - Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü Kanunu kabul edildi. 1936 - Türkiye millî basketbol takımı ilk maçını Yunanistan ile yaptı, 49-12 galip geldi. 1938 - Toprak Mahsulleri Ofisi Kuruluş Kanunu kabul edildi. 1945 - Sovyetler Birliği'nin Büyük Vatanseverlik Savaşı'nda Nazi Almanyası'nı mağlup etmesini kutlamak amacıyla Kızıl Meydan'da Geçit Töreni düzenlendi. 1947 - Bir Amerikalı, gökyüzünde uçan nesneler gördüğünü bildirdi, nesnelerin fincan tabağına benzediğini iddia etti. Basın ilk kez "uçan daire" terimini kullanmaya başladı. 1961 - Almanya'ya gidecek ilk işçi kafilesi yola çıktı. İş gücü göndermeye ilişkin protokol, Türkiye ile Batı Almanya arasında 13 Haziran'da imzalanmış ve özel kuruluşların kontratsız işçi göndermelerinin önüne geçilmeye çalışılmıştı. 1967 - İstanbul'da üniversite öğrencileri, Amerika Birleşik Devletleri 6. Filosunun ziyaretini protesto etti. 1973 - 90 yaşındaki Eamon de Valera, İrlanda Cumhurbaşkanlığı görevinden ayrıldı. 1976 - 13. Altın Portakal Film Festivali’nde "En İyi Film Ödülü"nü, yönetmen Atıf Yılmaz’ın Deli Yusuf filmi aldı. 1981 - Piyangotepe Katliamı sanığı sağ görüşlü militan Ali Bülent Orkan, Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı 1 Numaralı Askerî Mahkemesi tarafından ölüm cezasına çarptırıldı. 1982 - 44 sanıklı Barış Derneği davası başladı. 1983 - Yaser Arafat'ın Şam'a girişi yasaklandı. 1983 - Uzay mekiği Challenger, uzaydaki görevini tamamlayarak, Amerika Birleşik Devletleri'nin uzaya gönderdiği ilk kadın astronot olan Sally Ride ile Dünya'ya döndü. 1989 - Bulgaristan'ın Türk azınlığa uyguladığı baskılar ve zorunlu göç uygulaması, Taksim Meydanı'nda düzenlenen "Bulgaristan'ı Telin Mitingi"nde protesto edildi. 1992 - Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonu (Türkiye Kamu-Sen) kuruldu. 2001 - Polonya'daki Özel Olimpiyatlar Avrupa Futbol Şampiyonası'nda, Zihinsel Engelliler Millî Takımı şampiyon oldu. Doğumlar 1314 - Philippa, İngiltere Kraliçesi (ö. 1369) 1519 - Théodore de Bèze, Fransız Kalvinist Protestan ilahiyatçı, reformcu ve bilgin (ö. 1605) 1532 - Robert Dudley, bir İngiliz devlet adamı (ö. 1588) 1542 - Haçlı Yuhanna, İspanyol Karmelit rahibi, mistik (ö. 1591) 1687 - Johann Albrecht Bengel, Alman luteran Teolog, Pietist ve Yeni Ahit uzmanıdır (ö. 1752) 1703 - Jean-Baptiste de Boyer, Marquis d'Argens, bir Fransız filozof ve roman yazarı (ö. 1771) 1788 - Silvio Pellico, İtalyan yurtsever, şair ve oyun yazarı (ö. 1854) 1806 - Julius von Leypold, Alman ressam (ö. 1874) 1842 - Ambrose Bierce, Amerikalı gazeteci ve yazar (ö. 1914) 1852 - Victor Adler, Avusturyalı sosyalist (ö. 1918) 1871 - Tokadîzâde Şekib Bey, Osmanlı-Türk şair ve siyasetçi (ö. 1932) 1883 - Victor Francis Hess, Avusturyalı-Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1964) 1890 - Milunka Savić, Sırp kadın asker ve halk kahramanı (ö. 1973) 1895 - Jack Dempsey, Amerikalı ağır sıklet boks şampiyonu (ö. 1983) 1895 - Robert von Ranke Graves, İngiliz akademisyen, şair ve romancı (ö. 1985) 1900 - Raphael Lemkin, Polonyalı avukat (ö. 1959) 1905 - Georgia Hale, Amerikalı sessiz film dönemi sinema oyuncusu (ö. 1985) 1906 - Pierre Fournier, Fransız çellist (ö. 1986) 1911 - Ernesto Sabato, Arjantinli yazar (ö. 2011) 1912 - Mary Wesley, İngiliz yazar (ö. 2002) 1915 - Norman Cousins, Amerikalı gazeteci, yazar ve profesör (ö. 1990) 1917 - César Boutteville, Fransız satranç oyuncusu (ö. 2015) 1923 - Cesare Romiti, İtalyan ekonomist ve iş insanı (ö. 2020) 1924 - Kurt Furgler, İsviçreli politikacı (ö. 2008) 1930 - Claude Chabrol, Fransız film yönetmeni (ö. 2010) 1934 - Ferdinand Biwersi, Eski Alman futbol hakemi (ö. 2013) 1935 - Juan Bautista Agüero, Paraguaylı eski millî futbolcu (ö. 1935) 1938 - Ebulfez Elçibey, Azeri siyasetçi ve Azerbaycan'ın 2. Cumhurbaşkanı (ö. 2000) 1938 - Lawrence Block, Amerikalı yazar 1939 - Samed Behrengi, Azeri asıllı İranlı öğretmen ve çocuk hikâyeleri ile halk masalları yazarı (ö. 1967) 1941 - Erkin Koray, Türk müzisyen (ö. 2023) 1941 - Julia Kristiva, Bulgar-Fransız edebiyat teorisyeni, psikanalist, yazar ve filozof 1942 - Colin Groves, Avustralyalı biyoloji profesörü ve antropolog (ö. 2017) 1942 - Michele Lee, Amerikalı şarkıcı, oyuncu ve yönetmen 1942 - Eduardo Frei Ruiz-Tagle, Şilili siyasetçi 1944 - Jeff Beck, İngiliz müzisyen 1947 - Peter Weller, Amerikalı oyuncu ve yönetmen 1947 - Clarissa Dickson Wright, İngiliz gazeteci, yemek uzmanı ve TV programcısı (ö. 2014) 1949 - John Illsey, İngiliz müzisyen 1950 - Nancy Allen, Amerikalı dizi ve film oyuncusudur 1950 - Jan Kulczyk, Polonyalı iş insanı (ö. 2015) 1951 - Charles Sturridge, İngiliz yönetmen ve senarist 1953 - William Moerner, Amerikan fizikçi ve kimyacı 1955 - Sadi Güven, Türk hâkim 1957 - Angela Roy, Alman oyuncu ve tiyatro yönetmeni 1958 - John Tortorella, Amerikalı buz hokeyi oyuncusu ve koç 1960 - Siedah Garrett, Amerikalı söz yazarı ve şarkıcı 1961 - Iain Glen, İskoç sinema ve tiyatro oyuncusu 1962 - Christine Neubauer, Alman oyuncu ve sunucu 1962 - Gökhan Hotamışlıgil, Türk akademisyen ve tıp doktoru 1964 - Can Doğan, Türk tiyatro sanatçısı 1964 - Serap Aksoy, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu 1966 - Adrienne Shelly, Amerikalı oyuncu, senarist ve film yönetmenidir 1967 - Richard Kruspe, Alman müzisyen 1968 - Boris Gelfand, İsraili büyük satranç ustası ve satranç yazarı 1969 - Sissel Kyrkjebø, Norveçli soprano 1970 - Glenn Medeiros, Portekiz asıllı Hawaiili bir R&B sanatçısıdır 1972 - Robbie McEwen, Emekli Avustralyalı yol bisikleti yarışçısı 1973 - Alexander Beyer, Alman oyuncu 1973 - Onur Ünlü, Türk senarist, yönetmen, yapımcı, şair, müzisyen ve oyuncu 1974 - Sinan Şamil Sam, Türk profesyonel boksör (ö. 2015) 1977 - Francine Jordi, İsviçreli şarkıcı 1978 - Luis García Sanz, İspanyol eski futbolcudur 1978 - Pantelis Kafes, Yunan futbolcudur 1978 - Shunsuke Nakamura, Japon futbolcudur 1978 - Juan Román Riquelme, Arjantinli futbolcu 1978 - Emppu Vuorinen, Fin müzisyen ve söz yazarı 1979 - Petra Němcová, Çek model, televizyon sunucusu, yazar ve hayırseverdir 1980 - Cicinho, Brezilyalı oyuncu 1980 - Minka Kelly, Amerikalı oyuncu 1982 - Joanna Kulig, Polonyalı kadın sinema ve dizi oyuncusu 1982 - Kevin Nolan, İngiliz eski futbolcu ve teknik direktör 1984 - J. J. Redick, Amerikalı basketbolcu 1985 - Diego Alves, Brezilyalı futbolcu 1986 - Harrison Afful, Ganalı futbolcu 1986 - Solange Knowles, Amerikalı dansçı, şarkıcı, ve Beyonce Knowles'ın kız kardeşi 1987 - LiSA, Japon şarkıcı ve söz yazarı 1987 - Lionel Messi, Arjantinli futbolcu 1988 - Micah Richards, İngiliz futbolcu 1990 - Richard Sukuta-Pasu, Alman futbolcu 1992 - David Alaba, Avusturyalı millî futbolcu 1992 - Isaac Kiese Thelin, İsveçli millî futbolcu 1994 - Nicole Muñoz, Kanadalı oyuncu 1996 - Duki, Arjantinli şarkıcı, rapçi ve rap türünün bestecisidir 1999 - Darwin Núñez, Uruguaylı futbolcu 2000 - Nehuén Pérez, Arjantinli futbolcu Ölümler 444 - İskenderiyeli Cyril, Kilise Babası ve Doktoru (d. 375) 1241 - II. İvan Asen, İkinci Bulgar İmparatorluğu sırasında 1218 ile 1241 yılları arasında Bulgaristan imparatoru 1398 - Zhu Yuanzhang, Ming Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (d. 1328) 1407 - I. Theodoros Paleologos, 1383'ten 24 Haziran 1407'deki ölümüne kadar Mora Despotu (despotēs) (d. 1355) 1519 - Lucrezia Borgia, Papalık Devleti'nin 16. yüzyıldaki hükümdar olan Papa VI. Alexander'ın (Rodrigo Borgia) ve metresi (d. 1480) 1637 - Nicolas-Claude Fabri de Peiresc, Fransız astronom (d. 1580) 1835 - Andreas Miaoulis, Yunan deniz kuvvetlerine komuta eden bir devrimci, amiral ve politikacıydı (d. 1765) 1860 - Jérôme Bonaparte, I. Napolyon'un en küçük kardeşi (d. 1784) 1908 - Grover Cleveland, ABD'nin 22. ve 24. Başkanı (d. 1837) 1922 - Aleksandr Antonov, Sosyalist Devrimci Parti üyesi, Sovyet rejimine karşı yapılan Tambov Ayaklanması'nın sonradan lideri (d. 1888) 1922 - Walther Rathenau, Weimar Cumhuriyeti döneminde Dışişleri Bakanlığı yapan politikacı (d. 1867) 1935 - Carlos Gardel, Arjantinli tango şarkıcısı (d. 1890) 1936 - Alice Davenport, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1864) 1943 - Otto Rühle, Alman Marksist (d. 1874) 1946 - Louise Whitfield, Amerikalı hayırsever (d. 1857) 1952 - George Pearce, Avustralyalı politikacı (d. 1870) 1958 - Herbert Brenon, İrlandalı film yönetmeni (d. 1880) 1960 - İsmail Hakkı Tonguç, Türk eğitimci ve Köy Enstitülerinin kurucusu (d. 1893) 1987 - Jackie Gleason, Amerikalı aktör ve müzisyen (d. 1916) 2000 - Güven Erkaya, Türk asker ve 16. Deniz Kuvvetleri Komutanı (d. 1938) 2002 - Pierre Werner, Lüksemburg Başbakanı (d. 1913) 2007 - Chris Benoit, Kanadalı profesyonel güreşçi (d. 1967) 2011 - Tomislav Ivić, Hırvat futbolcu ve teknik direktör (d. 1933) 2012 - Gu Chaohao, Çinli matematikçi, eğitimci ve bilim insanı (d. 1926) 2012 - Yalnız George, son dev galapagos kaplumbağası (d. 1910) 2012 - Miki Roqué, İspanyol eski futbolcu (d. 1988) 2013 - Emilio Colombo, İtalyan diplomat ve politikacı (d. 1920) 2014 - Ramón José Velásquez, Venezuelalı tarihçi, gazeteci, avukat ve siyasetçi (d. 1916) 2014 - Eli Wallach, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1915) 2016 - Asım Can Gündüz, Türk gitarist (d. 1955) 2017 - Véronique Robert, Savaş muhabirliği yapan Fransız-İsviçreli gazeteci (d. 1962) 2018 - Costance Adams, Amerikalı mimar ve yazar (d. 1964) 2018 - Stanley Anderson, Amerikalı oyuncu (d. 1939) 2018 - Frank Heart, Amerikalı bilgisayar mühendisi (d. 1929) 2018 - Josip Pirmajer, Eski Sloven futbolcu (d. 1944) 2018 - Pavel Vranský, II. Dünya Savaşı'nda yer almış Çek rütbeli asker (d. 1921) 2019 - Jeff Austin, Amerikalı mandolinci ve şarkıcı (d. 1974) 2019 - Billy Drago, profesyonel Amerikalı televizyon ve sinema oyuncusu (d. 1945) 2019 - Yekaterina İllarionova Dyomina, Rus askeri doktor (d. 1925) 2019 - Jörg Stübner, Alman eski profesyonel futbolcu (d. 1965) 2019 - Graham Barnett, İngiliz futbolcu (d. 1936) 2020 - Gösta Ågren, Fin yazar ve şair (d. 1936) 2020 - Marc Fumaroli, Fransız yazar ve Fransız edebiyatı uzmanı (d. 1932) 2020 - Muhammed Yasin Muhammed, Iraklı halterci (d. 1963) 2021 - Benigno Aquino III, Filipinli politikacıdır (d. 1960) 2021 - Misheck Chidzambwa, Zimbabveli eski millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1954) 2021 - Eleazar Soria, Perulu eski millî futbolcu (d. 1948) 2022 - Neil Chandler, Avustralya futbolu oyuncusu (d. 1949) 2022 - Fatih Sibagatullin, Rus siyasetçi (d. 1950) 2022 - Zhang Sizhi, Çinli hukukçu, akademisyen ve insan hakları aktivisti (d. 1927) Tatiller ve özel günler 0624 24


source: wikipedia

text: Olaylar 1678 - Elena Cornaro Piscopia, Ph. D. (doktora) derecesi alan ilk kadın oldu. 1788 - Virginia, Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'nı onaylayan 10. eyalet oldu. 1801 - Kahire'deki Fransız işgal orduları, Türk ordusuna teslim oldu. 1876 - Little Bighorn Muharebesi'nde Kızılderililer, ABD 7. Süvari Alayı'nı imha etti, Komutanları Yarbay George Armstrong Custer çatışmada öldü. 1903 - Marie Curie, Paris Üniversitesi'ne sunduğu tezde radyumun keşfini açıkladı. 1917 - Türkiye'de ilk Matbuat Cemiyeti kuruldu. Cemiyetin ilk Başkanı Mahmut Sadık'tı. 1923 - Mustafa Kemal Paşa, İzmir'den Milletvekili seçildi. 1925 - Yunanistan'da, General Thedoros Pangalos, bir darbeyle iktidarı ele geçirdi. 1940 - Fransa Muharebesi sonucunda 22 Haziran 1940'ta imzalanan ateşkes antlaşması yürürlüğe girdi ve Fransa, Almanlara teslim oldu. 1947 - II. Dünya Savaşı sırasında Hollanda'da bir evin tavan arasında 2 yıl boyunca Alman askerlerinden saklanan Yahudi kız Anne Frank'ın burada yazmış olduğu Anne Frank'ın Hatıra Defteri yayımlandı. 1948 - Berlin Ablukası'nı yarmak için Batı Berlin'e ABD uçaklarıyla bir hava köprüsü kuruldu. 1950 - Sovyetler Birliği'nce desteklenen Kuzey Kore Orduları Güney Kore'ye saldırdı. Kore Savaşı başladı. 1963 - Anayasa Mahkemesi, ilk duruşmayla görevine başladı. 1965 - 3. Uluslararası Marmara Turu'nda bisikletçi Rıfat Çalışkan birinci oldu. 1967 - İlk küresel uydu televizyon programı olan ABD yapımı Our World (Bizim Dünyamız) yayına girdi. 1969 - Kırıkkale'de, MKE Kırıkkalespor ile Tarsus İdman Yurdu arasında oynanan 3. Lig karşılaşmasında çıkan olaylarda; 4 kişi öldü, 100'den fazla kişi de yaralandı. 1971 - Gölcük Tersanesi'nde yapılan ilk Türk muhribi "Berk", törenle denize indirildi. 1975 - Mozambik, Portekiz'den bağımsızlığını ilan etti. 1981 - Microsoft, kendi evinde Washington eyaletinde anonim şirket olmak üzere yeniden yapılandırıldı. 1981 - 12 Eylül Darbesi'nin 7 ve 8. idamları: 16 Nisan 1980 günü bir Amerikalı astsubay ile Türk arkadaşını öldüren sol görüşlü militanlar Ahmet Saner ve Kadir Tandoğan, idam edildiler. 1982 - Yunanistan'da askere alınanların saçlarını kazıtmaları yasaklandı. 1985 - Eskişehir Uçak Fabrikası'nın temeli, Cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından atıldı. 1991 - Hırvatistan ve Slovenya, Yugoslavya'dan bağımsızlıklarını ilan ettiler. 1993 - Tansu Çiller, Türkiye'nin ilk kadın Başbakanı oldu. 1998 - Microsoft, Windows 98'i piyasaya sürüldü. 2018 - Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu kuruldu. Doğumlar 1560 - Wilhelm Fabry, Alman cerrah (ö. 1634) 1568 - Gunilla Bielke, İsveç kraliçesi (ö. 1597) 1722 - Erik Brahe, İsveçli soylu kont (ö. 1756) 1848 - Arthur Balfour, İngiliz politikacı (ö. 1930) 1852 - Antoni Gaudí, Katalan mimar (İspanya’da Art Nouveau akımının öncüsü) (ö. 1926) 1855 - William Alexander Forbes, İngiliz zoolog (ö. 1883) 1864 - Walther Nernst, Alman kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1941) 1898 - Kay Sage, Amerikalı şair ve ressam (ö. 1963) 1900 - Louis Mountbatten, İngiliz asker, Birleşik Krallık'ın Kraliyet Deniz Kuvvetleri Komutanı (ö. 1979) 1903 - George Orwell, İngiliz yazar (ö. 1950) 1907 - Sona Hacıyeva, Azerbaycanlı oyuncu (ö. 1979) 1911 - William Howard Stein, Amerikalı kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1980) 1920 - Lassie Lou Ahern, Amerikalı oyuncu (ö. 2018) 1924 - Sidney Lumet, Amerikalı oyuncu ve yönetmen (ö. 2011) 1925 - William Stoddart, İngiliz yazar 1926 - Kep Enderby, Avustralyalı siyasetçi ve yargıç (ö. 2015) 1927 - Süheyl Eğriboz, Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu (ö. 2014) 1928 - Peyo, Belçikalı karikatürist (ö. 1992) 1932 - Peter Blake, İngiliz ressam 1933 - Álvaro Siza Vieira, Portekizli mimar 1935 - Hacı Sabancı, Türk iş insanı (ö.1998) 1937 - Nevaf el-Ahmed el-Cabir es-Sabah, Kuveyt Emiri 1936 - B. J. Habibie, Endonezyalı devlet adamı, siyasetçi ve mühendis (ö. 2019) 1937 - Eddie Floyd, Amerikalı soul/R&B şarkıcısı ve söz yazarı 1937 - Keizō Obuchi, Japon siyasetçi 1942 - Willis Reed, Amerikalı profesyonel basketbolcu 1943 - Füsun Erbulak, Türk sinema ve tiyatro sanatçısı 1945 - Carly Simon, Amerikalı şarkıcı-şarkı yazarı, müzisyen ve çocuk yazarı 1946 - Roméo Dallaire, Kanadalı asker yazar 1946 - Ulrik le Fevre, Danimarkalı eski millî futbolcu 1949 - Brigitte Mohnhaupt, Alman gazeteci, marksist felsefeci, Kızıl Ordu Fraksiyonu mensubu 1950 - Michel Côté, Kanadalı oyuncu 1954 - Sonia Sotomayor, 8 Ağustos 2009'dan beri ABD Yüksek Mahkeme Yargıcı görevinde olan Amerikalı avukat 1955 - Maxime Bossis, Fransız eski futbolcu 1956 - Anthony Bourdain, Amerikalı yazar 1961 - Timur Bekmambetov, Kazak uzun metrajlı film ve reklam filmleri yönetmeni 1961 - Ricky Gervais, İngiliz komedyen, aktör, film yapımcısı ve yayıncı 1963 - George Michael, İngiliz şarkıcı (ö. 2016) 1963 - Müge Akyamaç, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu 1963 - Yann Martel, Kanadalı yazar 1964 - Johnny Herbert, Britanyalı yarışçı 1966 - Dikembe Mutombo, Kongo asıllı Amerikalı eski basketbolcu 1968 - Dorinel Munteanu, Rumen eski futbolcu ve teknik direktör 1968 - Kayra Şenocak, Türk oyuncu ve sunucu 1970 - Erki Nool, Estonyalı dekatloncu ve politikacı 1971 - Ayhan Taş, Türk tiyatro oyuncusu 1971 - Tarkan Koç, Türk tiyatro oyuncusu 1974 - Karisma Kapoor, Hint sinema oyuncusu 1975 - Linda Cardellini, Amerikalı oyuncu 1975 - Vladimir Kramnik, Rus satranç oyuncusu 1978 - Layla El, İngiliz profesyonel güreşçi 1979 - Aydilge, Türk yazar, müzisyen ve radyo programcısı 1979 - Daniel Jensen, Danimarkalı millî futbolcu 1979 - Haddy N'jie, Norveçli şarkıcı, söz yazarı, yazar ve gazeteci 1981 - Aleksey Botvinyev, Rus futbolcu 1982 - Rain, Güney Koreli şarkıcı, dansçı, söz yazarı, oyuncu ve yapımcı 1982 - Mihail Yujni, Rus tenisçi 1983 - Cristian Baroni, Brezilyalı futbolcu 1983 - Marc Janko, Avusturyalı futbolcu 1984 Ariel Piper Fawn, Çek pornografik film oyuncusu Fatih Atik, Fransız-Türk futbolcu 1985 - Adrienn Bende, Macar manken 1985 - Karim Matmour, Cezayirli millî futbolcu 1986 - Charlie Davies, Amerikalı futbolcu 1986 - Seda Tokatlıoğlu, Türk voleybolcu 1988 - Miguel Layún, Meksikalı futbolcudur 1991 - Soner Demirtaş, Türk serbest güreşçi 1991 - Victor Wanyama, Kenyalı millî futbolcu 1991 - Simone Zaza, İtalyan futbolcu 1992 - Kelsey Robinson, Amerikalı milli voleybol oyuncusu 1994 Egor Kreed, Rus şarkıcı Shuto Hira, Japon futbolcu 1996 - Pietro Fittipaldi, Brezilyalı yarış pilotu 1997 - Rodrigo Bentancur, Uruguaylı millî futbolcu 1997 - Caner Topçu, Türk oyuncu 1999 - Abdülkadir Ömür, Türk milli futbolcu Ölümler 1291 - Eleanor, 1236'dan 1272'de ölümüne kadar Kral III. Henry'nin karısı olarak İngiltere Kraliçe (d. 1223) 1533 - Mary Tudor, Fransa Kraliçesi (d. 1496) 1587 - Kılıç Ali Paşa, Osmanlı denizci ve Kaptan-ı Derya (d. 1500) 1671 - Giovanni Riccioli, İtalyan gök bilimci ve rahip (d. 1598) 1673 - D'Artagnan, Fransız asker ve XIV. Louis'nin silahşorlerinin Komutanı (d. 1611) 1767 - Georg Philipp Telemann, Alman besteci (d. 1681) 1784 - Caesar Rodney, Amerikalı politikacı ve hukukçu (d. 1728) 1822 - E. T. A. Hoffmann, Alman besteci, müzik eleştirmeni, hikâye yazarı ve karikatürist (d. 1776) 1835 - Antoine-Jean Gros, Fransız ressam (d. 1771) 1827 - Johann Gottfried Eichhorn, Alman tarihçi ve teolog, ahit eleştirmeni (d. 1752) 1863 - Johann Karl Ehrenfried Kegel, Alman tarım bilim insanı (d. 1784) 1864 - I. William, 30 Ekim 1816'dan ölümüne kadar hüküm süren Württemberg kralı (d. 1871) 1868 - Carlo Matteucci, İtalyan nörofizyolog ve siyasetçi (d. 1811) 1876 - George Armstrong Custer, Amerikalı asker (d. 1839) 1894 - Sadi Carnot, Fransız siyasetçi (d. 1837) 1898 - Ferdinand Cohn, Yahudi biyolog (d. 1828) 1912 - Lawrence Alma-Tadema, Hollandalı ressam (d. 1836) 1925 - Josef Breuer, Avusturyalı fizyolog (d. 1843) 1949 - Alejandro Lerroux, İspanya Başbakanı (d. 1864) 1956 - Ernest King, ABD'lı filo amirali (d. 1878) 1960 - Otto Ender, Avusturyalı siyasetçi (d. 1875) 1960 - Walter Baade, Alman astronom (d. 1893) 1964 - Gerrit Rietveld, Hollandalı mimar ve mobilya tasarımcısı (d. 1888) 1971 - John Boyd Orr, İskoç öğretmen, biyolog ve siyasetçi (d. 1880) 1973 - Aron Gurwitsch, Litvanya asıllı Amerikalı filozof (d. 1901) 1976 - Johnny Mercer, Amerikalı şarkı sözü yazarı (d. 1909) 1977 - Olave Baden-Powell, İngiltere kız izcilerinin ilk başkanı ve izciliğin kurucusu Baden Powell'ın eşi (d. 1889) 1982 - Ferhan Onat, Türk soprano ve Devlet Operası sanatçısı 1984 - Michel Foucault, Fransız filozof (d. 1926) 1988 - Hillel Slovak, İsrail doğumlu Amerikalı gitarist (d. 1962) 1992 - James Stirling, Birleşik Krallık'ın 20. yüzyıldaki mimarlık sektöründe en etkili olmuş mimarlarının başında gelmektedir (d. 1926) 1995 - Ernest Walton, İrlandalı Nobel ödüllü bilim insanı (d. 1903) 1997 - Jacques-Yves Cousteau, Fransız okyanus uzmanı, deniz subayı ve sinema yönetmeni (d. 1910) 2005 - John Fiedler, Amerikalı aktör (d. 1925) 2005 - Kazım Koyuncu, Türk müzisyen (d. 1971) 2006 - Arif Mardin, Türk asıllı Amerikalı albüm yapımcısı (d. 1932) 2008 - Ahmed Yüksel Özemre, Türk atom mühendisi ve yazar (d. 1935) 2009 - Farrah Fawcett, Amerikalı aktris (Çarli'nin Melekleri) (d. 1947) 2009 - Michael Jackson, Amerikalı şarkıcı (d. 1958) 2013 - Lau Kar-leung, Çinli senarist ve film yapımcısı (d. 1934) 2014 - Eli Wallach, Amerikalı oyuncu (d. 1915) 2015 - Patrick Macnee, İngiliz oyuncu (d. 1922) 2016 - Nicole Courcel, Fransız oyuncu (d. 1931) 2017 - Elsa Daniel, Arjantinli oyuncu (d. 1936) 2018 - Costance Adams, Amerikalı mimar ve yazar (d. 1964) 2018 - Jesús Cardenal, İspanyol hukukçu (d. 1930) 2018 - Štefka Drolc, Sloven kadın tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1923) 2018 - Richard Benjamin Harrison, Amerikalı iş insanı ve televizyon kişiliği (d. 1941) 2018 - Bo Nilsson, İsveçli besteci ve trompetçi (d. 1937) 2019 - Ringaudas Songaila, Litvan komünist politikacı ve veteriner hekim (d. 1929) 2019 - Bruno de Keyzer, Fransız görüntü yönetmeni (d. 1949) 2019 - Bryan Marshall, İngiliz oyuncu (d. 1938) 2019 - Isabel Sarli, Arjantinli kadın oyuncu ve model (d. 1929) 2020 - Suzana Amaral, Brezilyalı film yönetmeni ve senarist (d. 1932) 2020 - Kilasu Massamba, Demokratik Kongolu millî futbolcu (d. 1950) 2020 - Papaleo Paes, Brezilyalı siyasetçi (d. 1952) 2020 - Ionuţ Popa, Rumen eski futbolcu ve teknik direktör (d. 1953) 2021 - Olga Barnet, Sovyet-Rus aktris (d. 1951) 2021 - Marcos Ferrufino, Bolivyalı millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1963) 2022 - Javier Cárdenas, Meksikalı profesyonel eski futbolcudur (d. 1952) 2022 - Alberto Gurrola, Meksikalı profesyonel futbolcu ve kaleci antrenörü (d. 1993) 2022 - Osman Wöber, Avusturyalı-Türk oyuncu ve yönetmen (d. 1960) 2023 - John B. Goodenough, Amerikalı malzeme bilimci ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1922) Tatiller ve özel günler 0625 25


text: Olaylar 1111 - V. Heinrich, Kutsal Roma İmparatoru olarak taç giydi. 1204 - Dördüncü Haçlı Seferi'nde Kostantinopolis'in yağmalanması. 1517 - Son Memlük sultanı II. Tomanbay, I. Selim tarafından Kahire’de idam edildi. 1796 - ABD'ye ilk kez bir fil Hindistan'dan getirildi. 1839 - El Salvador bağımsızlığını ilan etti. 1849 - Macaristan, cumhuriyet rejimine geçti. 1870 - Metropolitan Sanat Müzesi, New York'ta kuruldu. 1909 - Osmanlı İmparatorluğu'nda 31 Mart Olayı meydana geldi. 1919 - Amritsar katliamı: Büyük Britanya askeri birlikleri, Amritsar'da (Hindistan) 379 silahsız göstericiyi öldürdü. 1921 - İspanya Komünist İşçi Partisi kuruldu. 1933 - Yüksek Mühendislik Mektebi'ni (İstanbul Teknik Üniversitesi) bitiren Sabiha ve Melek Hanımlar, Türkiye'nin ilk kadın mühendisleri oldu. İki kadın mühendis, kur'a sonucu Ankara ve Bursa Nafıa İdaresi'ne (Bayındırlık Bakanlığı) atandı. 1941 - SSCB, Japonya ile saldırmazlık paktı imzaladı. 1945 - Nazi Almanyası askeri birlikleri, 1000'den fazla politik ve askeri mahkûmu öldürdü. 1945 - SSCB ve Bulgaristan Krallığı kuvvetleri, Viyana'yı ele geçirdi. 1949 - Türk Kadınlar Birliği, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün eşi Mevhibe İnönü'nün Onursal Başkanlığında kuruldu. 1970 - Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesini basan 12 silahlı sağ görüşlü, asteğmen doktor Necdet Güçlü'yü öldürdü. 1970 - Uzay mekiği Apollo 13, yerden 321.860 km yüksekte olduğu sırada oksijen tanklarından bir tanesi infilak etti. Uzay ekibi başarıyla dünyaya döndü. 1975 - Lübnan'nın başkenti Beyrut'ta dört Hristiyan Falanjiste karşılık, 27 Filistinlinin öldürülmesiyle Lübnan İç Savaşı başladı. 1982 - Türkiye'de eski bakanlardan Hilmi İşgüzar, Yüce Divan'da 9 yıl 8 ay hapse mahkûm edildi. 1985 - Arnavutluk'ta yönetime Enver Hoca'dan sonra Ramiz Alia geldi. 1987 - Prof. Dr. Ekrem Akurgal, Aziz Nesin, Prof. Dr. Rona Aybay, Panayot Abacı ve Oğuz Aral, Türkiye-Yunanistan Dostluk Derneği'ni kurdu. 1987 - Portekiz ve Çin, Makao'nun 1999 yılında Çin HC'ye iadesine ilişkin bir anlaşma imzaladı. 1994 - Kamuoyunda "RTÜK Yasası" diye bilinen Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkındaki Mülga 3984 Sayılı Kanun Meclis'de kabul edildi. 1994 - Refah Partisi Genel Başkanı Necmettin Erbakan'ın partisinin grup toplantısında, "RP'nin iktidara gelmek için sert mi yumuşak mı, kanlı mı yoksa tatlı mı olacak, buna 60 milyon karar verecek" ifadesini kullanması tepkilere yol açtı. 1998 - PKK'nın iki numaralı kişisi Şemdin Sakık ile kardeşi Arif Sakık, Genelkurmay Başkanlığı Özel Kuvvetler Komutanlığı'nın operasyonuyla yakalanıp Türkiye'ye getirildi. Doğumlar 1506 - Pierre Favre, Savoie asıllı Katolik din adamı - Cizvitler'in tarikatının kurucularından (ö. 1546) 1519 - Catherine de' Medici, Fransa Kraliçesi (ö. 1589) 1570 - Guy Fawkes, İngiliz isyancı asker (ö. 1606) 1743 - Thomas Jefferson, Amerikalı siyasetçi, yazar ve ABD'nin 3. Başkanı (ö. 1826) 1764 - Laurent de Gouvion Saint-Cyr, Fransa mareşali ve Marki (ö. 1830) 1771 - Richard Trevithick, İngiliz mucit ve maden mühendisi (ö. 1833) 1808 - Antonio Meucci, İtalyan mucit (ö. 1889) 1825 - Thomas D'Arcy McGee, Kanadalı yazar (ö. 1868) 1851 - William Quan Judge, Amerikalı teozof (ö. 1896) 1860 - James Ensor, Belçikalı ressam (ö. 1949) 1866 - Butch Cassidy, Amerikalı kanun kaçağı (ö. 1908) 1885 - Pieter Sjoerds Gerbrandy, Hollandalı devlet adamı (ö. 1961) 1901 - Jacques Lacan, Fransız psikiyatrist (ö. 1981) 1904 - Yves Congar, 20. yüzyılın en önemli Roma Katolik ilahiyatçılarından biri olduğu düşünülmektedir (ö. 1995) 1906 - Samuel Beckett, İrlandalı yazar, eleştirmen, şair ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1989) 1914 - Orhan Veli, Türk şair (ö. 1950) 1919 - Howard Keel, Amerikalı oyuncu (ö. 2004) 1920 - Roberto Calvi, İtalyan bankacı (ö. 1982) 1923 - Don Adams, Amerikalı oyuncu ve komedyen (ö. 2005) 1930 - Sergiu Nicolaescu, Rumen yönetmen ve siyasetçi (ö. 2013) 1931 - Aram Gülyüz, Türk yönetmen, yapımcı ve senarist (ö. 2018) 1939 - Ekrem Pakdemirli, Türk siyasetçi (ö. 2015) 1939 - Şemsi İnkaya, Türk oyuncu 1942 - Ataol Behramoğlu, Türk şair ve yazar 1942 - Aykut Edibali, Türk siyasetçi, yazar ve Millet Partisi Genel Başkanı (ö. 2022) 1944 - Bill Gross, Amerikalı mali yönetici ve yazar 1950 - Ron Perlman, Yahudi asıllı Amerikalı seslendirme sanatçısı ve oyuncu 1953 - Brigitte Macron, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un eşi 1955 - Safet Sušić, Boşnak futbolcu 1963 - Garry Kasparov, Rus satranç büyükustası ve Dünya Satranç Şampiyonu 1967 - Olga Tañón, Porto Rikolu şarkıcı 1968 - Jeanne Balibar, Fransız oyuncu ve şarkıcı 1972 - Qurban Qurbanov, Azeri futbolcu 1975 - Tatiana Navka, Rus buz patenci ve 2006 Kış Olimpiyatları şampiyonu 1976 - Jonathan Brandis, Amerikalı oyuncu (ö. 2003) 1978 - Carles Puyol, İspanyol eski futbolcu 1980 - Jana Cova, Çek porno yıldızı 1985 - Kerim Zengin, Türk futbolcu 1995 - Yosuke Akiyama, Japon futbolcu Ölümler 796 - Diyakoz Paul, Benediktin keşişi, yazman ve Lombardlar tarihçisi (d. 720'ler) 814 - Krum Han, Tuna Bulgar Devleti Hanı 989 - Bardas Fokas, Bizans İmparatorluğu'nun öne çıkan generali 1592 - Bartolomeo Ammannati, İtalyan mimar ve heykeltıraş (d. 1511) 1605 - Boris Godunov, Rus Çarı (d. 1551) 1635 - Maanoğlu Fahreddin, Osmanlı'ya isyan eden Dürzi emir (d. 1572) 1695 - Jean de La Fontaine, Fransız yazar (d. 1621) 1712 - Nâbi, Osmanlı Dîvân edebiyatı şâiri (d. 1642) 1794 - İmam Mansur, Çeçen ve Çerkes orduları komutanı (d. 1760) 1854 - José María Vargas, Venezuela devlet başkanı (d. 1786) 1904 - Stepan Makarov, Rus koramiral ve okyanus bilimci (d. 1849) 1904 - Vasili Vasilyeviç Veresçagin, Rus savaş sanatçı (d. 1842) 1918 - Lavr Georgiyeviç Kornilov, Rus Askeri İstihbarat mensubu (d. 1870) 1936 - Konstandinos Demercis, Yunan politikacı (d. 1936) 1941 - Annie Jump Cannon, Amerikalı astronom (d. 1863) 1942 - Henk Sneevliet, Hollandalı komünist (d. 1883) 1943 - Oskar Schlemmer, Alman ressam, heykeltıraş, tasarımcı ve Bauhaus okulu koreografı (d. 1888) 1945 - Ernst Cassirer, Alman filozofu (d. 1874) 1956 - Emil Nolde, Alman ressam ve baskı resim sanatçısı (d. 1867) 1962 - Hermann Muhs, Nazi Almanyası'nda kiliselerden sorumlu Devlet Bakanı ve sekreteri (d. 1894) 1966 - Abdüsselam Arif, Iraklı asker ve siyasetçi. 1963-1966 yılları arasında Irak cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. (d. 1921) 1966 - Carlo Carrà, İtalyan ressam (d. 1881) 1967 - Nicole Berger, Fransız oyuncu (d. 1934) 1975 - Larry Parks, Amerikalı tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1914) 1975 - François Tombalbaye, diğer adıyla Ngarta Tombalbaye, Çad'ın ilk devlet başkanı olarak görev yapmış olan öğretmen ve sendika aktivisti (d. 1918) 1978 - Funmilayo Ransome-Kuti, Nijerya'da, kadın hakları savunucusu ve feminist (d. 1900) 1983 - Gerald Archibald "Gerry" Hitchens, İngiliz eski millî futbolcu (d. 1934) 1983 - Mercè Rodoreda i Gurguí, Katalan romancı (d. 1908) 1992 - Feza Gürsey, Türk fizikçi ve matematikçi (d. 1921) 1998 - Muhip Arcıman, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1916) 2000 - Giorgio Bassani, İtalyan yazar ve yayımcı (d. 1916) 2008 - Ignazio Fabra, İtalyan güreşçi (d. 1930) 2008 - John Archibald Wheeler, Amerikalı teorik fizikçi (d. 1911) 2014 - Ernesto Laclau, Arjantinli politik kuramcı sıklıkla, post-Marksist olarak tanınmaktadır (d. 1935) 2015 - Ronnie Carroll, Kuzey İrlandalı şarkıcı (d. 1934) 2015 - Eduardo Galeano, Uruguaylı gazeteci (d. 1940) 2015 - Günter Grass, Alman yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1927) 2017 - Georges Rol, Roma Katolik Kilisesi'ne bağlı Fransız piskopos (d. 1926) 2017 - Robert William Taylor ya da Bob Taylor, Amerikalı bilişimci ve bilgisayar mühendisi (d. 1932) 2018 - Arthur William Bell III, Amerikalı radyo sunucusu, gazeteci ve yazar (d. 1945) 2018 - Miloš Forman, Çekoslovak - Amerikalı film yönetmeni, senarist, oyuncu, akademisyen ve En İyi Yönetmen Akademi Ödülü sahibi (d. 1932) 2019 - Francisca Aguirre, İspanyol şair ve yazar (d. 1930) 2019 - Anthony Peter Buzan, İngiliz yazar, klinik psikolog ve yayımcı (d. 1942) 2019 - Wally Carr, Avustralyalı profesyonel boksör (d. 1954) 2019 - Mark Connolly, Amerikalı siyasetçi ve iş insanı (d. 1955) 2019 - Paul Greengard, Amerikalı nörolog (d. 1925) 2019 - Neus Català Pallejà, İspanyol eleştirmen, aktivist ve siyasetçi (d. 1915) 2019 - D. Babu Paul, Hint bürokrat ve yazar (d. 1941) 2020 - Baldiri Alavedra, İspanyol profesyonel orta saha futbolcusu (d. 1944) 2020 - Gil Bailey, Jamaikalı radyo yayıncısı ve DJ (d. 1936) 2020 - Juan Cotino, İspanyol iş insanı, bürokrat ve siyasetçi (d. 1950) 2020 - Ashok Desai, Hint siyasetçi ve hukukçu (d. 1943) 2020 - Jerry Givens, Amerikalı aktivist (d. 1952) 2020 - Ryo Kawasaki, Japon elektronik caz müzisyeni, orkestra şefi, besteci ve yazılım programcısı (d. 1947) 2020 - Thomas Kunz, Amerikalı biyolog (d. 1938) 2020 - Philippe Lécrivain, Fransız Cizvit rahip ve tarihçi (d. 1941) 2020 - Benjamin Levin, II. Dünya Savaşı sırasında Polonya kökenli Yahudi partizan (d. 1927) 2020 - Sarah Maldoror, Siyahi kökenli Fransız yazar, sinema ve tiyatro yönetmeni (d. 1929) 2020 - Patricia Millardet, Fransız kadın oyuncu (d. 1957) 2020 - Dennis G. Peters, Amerikalı analitik kimyager (d. 1937) 2020 - Avrohom Pinter, İngiliz haham (d. 1949) 2020 - John Rowlands, İngiliz futbolcu (d. 1947) 2020 - Zafer Sarfraz, Pakistanlı profesyonel kriketçi (d. 1969) 2020 - Bernard Stalter, Fransız girişimci ve politikacı (d. 1957) 2020 - Ann Sullivan, Amerikalı animatör (d. 1929) 2021 - Maqbul Ahmed, Bangladeşli din adamı, eğitimci ve siyasetçi (d. 1939) 2021 - Patricio Hacbang Alo, Filipinli Roma Katolik piskopos (d. 1939) 2021 - Cemal el-Kebindi, Kuveytli millî futbolcu (d. 1959) 2021 - Isi Leibler, Belçika doğumlu Avustralyalı-İsrailli uluslararası Yahudi aktivist ve yazar (d. 1934) 2021 - Jaime Mota de Farias, Brezilyalı Katolik piskopos (d. 1925) 2021 - Bernard Noël, Fransız yazar ve şair (d. 1930) 2021 - Ruth Roberta de Souza, Brezilyalı kadın basketbol oyuncusu (d. 1968) 2022 - Michel Bouquet, Fransız aktör (d. 1925) Tatiller ve özel günler Tayland, Laos ve Kamboçya - Songkran (yılbaşı) 0413 13


text: Slovenya (Slovence: Slovenija) ya da resmî adıyla Slovenya Cumhuriyeti (), Orta Avrupa'nın güneyinde yer alan bir ülkedir. Batısında İtalya, güneybatısında Adriyatik Denizi, güney ve doğusunda Hırvatistan, kuzeydoğusunda Macaristan ve kuzeyinde Avusturya bulunur. Slovenya çoğunlukla dağlık ve ormanlıktır, 20.271 kilometre kare alanı kaplar ve yaklaşık 2,1 milyon nüfusa sahiptir. Slovenler ülke nüfusunun %80'inden fazlasını oluşturmaktadır. Güney Slav dillerinden olan Slovence resmi dildir. Slovenya'nın başkenti ve en büyük şehri olan Ljubljana, coğrafi olarak ülkenin merkezine yakın bir konumdadır. Slovenya tarihsel olarak Slav, Germen ve Roma kültürlerinin kavşak noktası olmuştur. Tarih boyunca sırasıyla Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu, Karolenj İmparatorluğu, Kutsal Roma İmparatorluğu, Macaristan Krallığı, Venedik Cumhuriyeti , Napolyon'un Birinci Fransız İmparatorluğu'nun İlirya Cumhuriyeti, Avusturya İmparatorluğu ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu gibi devletlerce yönetilmiştir. Ekim 1918’de Slovenyalılar, Sloven, Hırvat ve Sırp Devleti adıyla bağımsız bir devlet kurmuşlardır. Aralık 1918'de Sırbistan Krallığı ile birleşerek Yugoslavya Krallığı'na katıldılar. İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanya , İtalya ve Macaristan, Slovenya'yı işgal edip ilhak etti ve küçük bir alan yeni ilan edilen Nazi kukla devleti Bağımsız Hırvatistan Devleti'ne devredildi. 1945'te yeniden Yugoslavya'nın bir parçası oldu. Savaş sonrası Yugoslavya Doğu Bloku ile müttefikti, ancak Tito-Stalin ayrılığından sonra 1948'de Varşova Paktı'na hiçbir zaman üye olmadı ve 1961'de Bağlantısızlar Hareketi'nin kurucularından biri oldu. Haziran 1991'de Slovenya, Yugoslavya'dan bağımsızlığını ilan etti ve bağımsız bir egemen devlet haline geldi. Slovenya, İnsani Gelişme Endeksi'nde üst sıralarda yer alan yüksek gelirli bir ekonomiye sahip gelişmiş bir ülkedir. Gini katsayısı, gelir eşitsizliğini dünyadaki en düşük oranlar arasında derecelendirilir. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği, Avro Bölgesi, Schengen Bölgesi, AGİT, OECD, Avrupa Konseyi ve NATO üyesidir. Tarih Tarih öncesi dönem Bugünkü Slovenya, tarih öncesi çağlardan beri yerleşim görmektedir. Yaklaşık 250.000 yıl öncesinden insan yerleşimine dair kanıtlar var. 1995 yılında Cerkno yakınlarındaki Divje Babe mağarasında bulunan 43100 ± 700 BP'den kalma bir mağara ayısı kemiği, bir tür flüt ve muhtemelen dünyada keşfedilen en eski müzik aleti olarak kabul edilir. 1920'lerde ve 1930'larda, Potok Mağarası'nda arkeolog Srečko Brodar tarafından Cro-Magnon'a ait, delinmiş kemikler, kemik uçları ve iğne gibi eserler bulundu. 2002 yılında, şu anda UNESCO Dünya Mirası Alanı olarak korunan Ljubljana Bataklığı'nda, dünyanın en eski ahşap çarkı olan Ljubljana Bataklıkları Ahşap Çarkı ile birlikte 4.500 yıldan daha eski yığın ev kalıntıları keşfedildi. Tahta tekerleklerin Mezopotamya ve Avrupa'da neredeyse aynı anda ortaya çıktığını gösteriyor. Tunç Çağı'ndan Demir Çağı'na geçiş döneminde Urnfield kültürü gelişti. Hallstatt döneminden kalma arkeolojik kalıntılar, özellikle güneydoğu Slovenya'da, aralarında bir dizi situla bulundu. Roma dönemi Bugünkü Slovenya olan bölge, Roma döneminde Venetia et Histria ( Augustus sınıflandırmasında Roma İtalya'nın X bölgesi) ile Pannonia ve Noricum eyaletleri arasında paylaşılmıştı. Romalılar Emona (Ljubljana), Poetovio (Ptuj) ve Celeia'da (Celje) karakollar kurdular; ve Slovenya topraklarından İtalya'dan Pannonia'ya uzanan ticaret ve askeri yollar inşa etti. 5. ve 6. yüzyıllarda bölge, Hunların ve Germen kabilelerinin İtalya'ya akınları sırasında istilalarına maruz kaldı. İç devletin bir bölümü, savunma hattı olarak adlandırılan kuleler ve duvarlarla korunuyordu. I. Theodosius ve Eugenius arasında 394yılında Vipava Vadisi'nde çok önemli bir savaş gerçekleşti. Slav yerleşimi Slav kabileleri, 568'de Lombardların (son Germen kabilesi) batıya doğru ayrılmasından sonra Alp bölgesine göç ettiler ve Avarların baskısı altında Doğu Alpler'de bir Slav yerleşimi kurdular. 623'ten 624'e veya muhtemelen 626'dan sonra Kral Samo, Alp ve Batı Slavlarını Avarlara ve Cermen halklarına karşı birleştirdi ve Samo Krallığı olarak anılan şeyi kurdu. 658 veya 659'da Samo'nun ölümünün ardından dağılmasından sonra, günümüz Karintiya'sında bulunan Slovenlerin ataları bağımsız Carantania, ve Carniola düklüğünü kurdular., daha sonra Carniola dükalığı. Günümüz Slovenya'sının diğer bölgeleri, Şarlman'ın 803'te Avarlar'a karşı kazandığı zaferden önce yeniden Avarlar tarafından yönetiliyordu. Orta Çağ Modern Slovenlerin, özellikle Karintiyalı Slovenlerin atalarından biri olan Carantanians, Hristiyanlığı kabul eden ilk Slav halkıydı. Çoğunlukla İrlandalı misyonerler tarafından Hıristiyanlaştırıldılar, aralarında "Carantanians'ın Havarisi" olarak bilinen Modestus da vardı. Bu süreç, Bavyeralıların Hristiyanlaşmasıyla birlikte, daha sonra, Aquileia Patrikhanesi'nin benzer çabaları yerine Salzburg Kilisesi'nin Hristiyanlaşma sürecindeki rolünü gereğinden fazla vurguladığı düşünülen Conversio Bagoariorum et Carantanorum olarak bilinen muhtırada anlatılmıştır. 8. yüzyılın ortalarında Carantania, Hristiyanlığı yaymaya başlayan Bavyeralıların yönetimi altında bir vasal düklük haline geldi. Otuz yıl sonra, Carantanians, Bavyeralılarla birlikte Karolenj İmparatorluğu'na dahil edildi. Aynı dönemde Carniola da Frankların egemenliğine girdi ve Aquileia'dan Hıristiyanlaştırıldı. 9. yüzyılın başında Liudewit'in Frank karşıtı isyanının ardından, Franklar Carantanian prenslerini ortadan kaldırarak onların yerine kendi sınır düklerini getirdiler. Sonuç olarak, Frenk feodal sistemi Sloven topraklarına ulaştı. İmparator I. Otto'nun 955'te Macarlara karşı kazandığı zaferden sonra, Sloven toprakları Kutsal Roma İmparatorluğu'nun bir dizi sınır bölgesine bölündü. En önemlisi olan Carantania, 976'da Karintiya Dükalığı'na yükseltildi. 11. yüzyılda, şu anda Aşağı Avusturya olan bölgenin Almanlaşması, Slovenlerin yaşadığı bölgeyi diğer batı Slavlarından etkili bir şekilde izole ederek, Carantania ve Carniola Slavlarının bağımsız bir Carantanian/Carniolans/Sloven etnik grubuna dönüşmesini hızlandırdı. Orta Çağ'ın sonlarında, tarihi Carniola, Styria, Carinthia, Gorizia, Trieste ve Istria eyaletleri sınır bölgelerinden gelişti ve Orta Çağ Kutsal Roma İmparatorluğu'na dahil edildi. Bu tarihi toprakların sağlamlaştırılması ve oluşumu, 11. ve 14. yüzyıllar arasında uzun bir dönemde gerçekleşti ve Spanheim Dükleri, Gorizia Kontları, Celje Kontları gibi bir dizi önemli feodal aile tarafından yönetildi. Buna paralel bir süreçte, yoğun bir Almanlaştırma, Slovence konuşulan alanların kapsamını önemli ölçüde azalttı. 15. yüzyılda, Sloven etnik bölgesi bugünkü boyutuna indirildi. 1335'te Henry of Gorizia, Carinthia Dükü, Landgrave of Carniola ve Count of Tirol erkek bir varis olmadan öldü, kızı Margaret Tirol İlçesini elinde tutmayı başardı, Wittelsbach imparatoru IV. Louis Karintiya ve Karniyol yürüyüşünü Habsburg'a geçti. Annesi Carinthia'lı Elisabeth merhum dük Gorizia'lı Henry'nin kız kardeşi olan Avusturya Dükü II. Albert. Bu nedenle, günümüz Slovenya topraklarının çoğu, Habsburg monarşisinin kalıtsal bir ülkesi haline geldi. Habsburg monarşisinin diğer bileşenlerinde olduğu gibi, Karintiya ve Karniola, uzun süre kendi anayasal yapısıyla yarı özerk bir devlet olarak kaldı. 1436'da eyalet prensleri unvanını alan bu bölgeden feodal bir aile olan Celje kontları, bir süre Habsburg'ların güçlü rakipleriydi. Avrupa siyasi düzeyinde önemli olan bu büyük hanedan, Sloven topraklarında yer aldı ancak 1456'da yok oldu. Daha sonra, çok sayıda büyük mülkü, 20. yüzyılın başına kadar bölgenin kontrolünü elinde tutan Habsburgların mülkü oldu. Patria del Friuli, 1420'de Venedik'in işgaline kadar bugünkü batı Slovenya'yı yönetti. Orta Çağ'ın sonunda, Slovenya Toprakları, Türk akınları nedeniyle ciddi bir ekonomik ve demografik gerileme yaşadı. 1515'te, bir köylü isyanı neredeyse tüm Sloven topraklarına yayıldı. 1572 ve 1573'te Hırvat-Sloven köylü isyanı, daha geniş bir bölgeyi kasıp kavurdu. Genellikle kanlı yenilgilerle sonuçlanan bu tür ayaklanmalar 17. yüzyıl boyunca devam etti. Erken modern dönem 1797'de Venedik Cumhuriyeti'nin dağılmasından sonra Venedik Slovenyası, Avusturya İmparatorluğu'na geçti. Sloven Toprakları, Napolyon, Avusturya İmparatorluğu ve Avusturya-Macaristan tarafından kurulan Fransız yönetimindeki İlirya eyaletlerinin bir parçasıydı. Slovenler Karniola'nın çoğunda, Karintiya ve Steiermark düklüklerinin güney kesiminde, Avusturya Littoralinin kuzey ve doğu bölgelerinde ve ayrıca Macaristan Krallığı'ndaki Prekmurje'de yaşıyordu. Sanayileşmeye, şehirleri ve pazarları birbirine bağlayan demiryollarının inşası eşlik etti, ancak kentleşme sınırlıydı. Sınırlı fırsatlar nedeniyle, 1880 ile 1910 arasında yoğun bir göç yaşandı ve yaklaşık 300.000 Sloven (yani 6'da 1'i) diğer ülkelere , çoğunlukla ABD'ye ve aynı zamanda Güney Amerika'ya (ana kısım Arjantin'e) göç etti. Almanya, Mısır ve Avusturya-Macaristan'daki büyük şehirlere, özellikle Viyana ve Graz'a. Amerika Birleşik Devletleri'nde Sloven göçmenlerin en yoğun olduğu bölge Cleveland, Ohio'dur. Amerika Birleşik Devletleri'nde birçok Sloven'in yerleştiği diğer yerler, önemli sanayi ve madencilik faaliyetlerinin olduğu bölgelerdi: Pittsburgh, Şikago, Pueblo, Butte, kuzey Minnesota ve Salt Lake Vadisi. Erkekler, Slovenya'dan getirdikleri bazı beceriler nedeniyle madencilik endüstrisinde işçi olarak önemliydi. Bu göçe rağmen, Slovenya'nın nüfusu önemli ölçüde arttı. Okuryazarlık %80-90 ile istisnai derecede yüksekti. 19. yüzyılda, Romantik milliyetçi kültürel ve siyasi özerklik arayışının eşlik ettiği Slovenya'da bir kültür canlanması da görüldü. İlk olarak 1848 devrimleri sırasında geliştirilen Birleşik Slovenya fikri, çoğu Sloven partisinin ve Avusturya-Macaristan'daki siyasi hareketlerin ortak platformu haline geldi. Aynı dönemde, tüm Güney Slav halklarının birliğini vurgulayan bir ideoloji olan Yugoslavizm, Pan-Germen milliyetçiliğine ve İtalyan irredantizmine bir tepki olarak yayıldı. I. Dünya Savaşı Birinci Dünya Savaşı, Slovenlere ağır kayıplar verdi, özellikle de bugünkü Slovenya'nın İtalya ile batı sınır bölgesinde meydana gelen on iki Isonzo Muharebesi. Yüzbinlerce Sloven asker Avusturya-Macaristan Ordusu'na alındı ve 30.000'den fazlası öldü. Princely County of Gorizia ve Gradisca'dan yüzbinlerce Sloven, İtalya ve Avusturya'daki mülteci kamplarına yerleştirildi. Avusturya'daki mülteciler iyi muamele görürken, İtalyan kamplarındaki Sloven mültecilere devlet düşmanı muamelesi yapıldı ve 1915 ile 1918 yılları arasında birkaç bin kişi yetersiz beslenme ve hastalıklardan dolayı öldü. 1920 Rapallo Antlaşması, İtalya'daki toplam 1,3 milyon Sloven nüfusunun yaklaşık 327.000'ini terk etti. Faşistler İtalya'da iktidarı ele geçirdikten sonra, şiddetli bir Faşist İtalyanlaştırma politikasına maruz kaldılar. Bu, Slovenlerin, özellikle orta sınıfın, Sloven Littoral ve Trieste'den Yugoslavya ve Güney Amerika'ya kitlesel göçüne neden oldu. Kalanlar, hem pasif hem de silahlı direnişin birbirine bağlı birkaç ağını örgütledi. En bilineni, 1927'de Sloven ve Hırvat nüfusa yönelik faşist baskıya karşı savaşmak için kurulan anti-faşist militan örgüt TIGR idi. Sırplar, Hırvatlar ve Slovenler Krallığı (daha sonra Yugoslavya Krallığı) Sloven Halk Partisi, Habsburg yönetimi altında yarı bağımsız bir Güney Slav devletinin kurulmasını talep ederek, kendi kaderini tayin hakkı için bir hareket başlattı. Teklif, çoğu Sloven partisi tarafından kabul edildi ve bunu, Bildiri Hareketi olarak bilinen, Sloven sivil toplumunun kitlesel seferberliği izledi. Bu talep, Avusturyalı siyasi seçkinler tarafından reddedildi; ancak Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun dağılmasının ardından, Zagreb'de Sloven, Hırvatlar ve Sırplardan oluşan Ulusal Konsey iktidara geldi. 29 Ekim'de, Ljubljana'daki ulusal bir toplantı ve Hırvat parlamentosu tarafından bağımsızlık ilan edildi ve yeni Sloven, Hırvat ve Sırp Devletinin kurulduğu ilan edildi. 1 Aralık 1918'de Sloven, Hırvat ve Sırp Devleti Sırbistan ile birleşerek yeni Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı'nın bir parçası oldu ; 1929'da Yugoslavya Krallığı olarak yeniden adlandırıldı. Yugoslavya'nın diğer az gelişmiş bölgelerine kıyasla en sanayileşmiş ve batılılaşmış olan Slovenya'nın ana bölgesi, endüstriyel üretimin ana merkezi haline geldi: Örneğin, Sırbistan ile karşılaştırıldığında, Slovenya'nın endüstriyel üretimi dört kat daha fazlaydı; ve Kuzey Makedonya'dakinden 22 kat daha fazlaydı. II. Dünya Savaşı Yugoslavya 6 Nisan 1941'de Mihver Devletleri tarafından işgal edildi. Slovenya'nın da parçası olduğu Yugoslavya hızlıca Almanlar İtalyanlar ve Macarlar arasında paylaşıldı ve "Büyük Reich" için Untersteiermark olarak bilinen Aşağı Styria, Nazi Almanya'sı tarafından zamanla ilhak edildi. 46.000 Sloven zorla Almanlaştırma için Kasım 1941 yılında zorunlu çalışma amacıyla Almanya'ya sürgün edildi. Slovenler, Saksonya'da çeşitli kamplara götürüldü. 1941-1945 yılları arası Alman sanayi tarafından işletilen fabrikalarda Alman çiftliklerinde çalışmaya zorlandılar. Bazı Slovenler gücünün zirvesinde iken 21.000 üyesi bulunan Alman destekli Sloven Yurt Muhafızı birliği ile, işgal güçleri ile iş birliği yaptı. 30.000'den fazla partizan ise Mihver güçleri ve onların işbirlikçileri ile savaşırken öldü. II. Dünya Savaşı sırasında, Slovenler'in yaklaşık yüzde 8'i öldü. Sosyalist dönem 1945 yılında, Yugoslavya kendisini serbest bırakmış ve kısa bir süre sonra bir federal olarak adlandırılan bir Komünist devlet haline geldi. Ardından Slovenya sosyalist bir cumhuriyet olarak federasyona katıldı; kendi Komünist Partisi ise 1937 yılında kurulmuştu. II. Dünya Savaşı sırasında Yugoslavya'nın yeniden kurulmasını takiben, Slovenya Yugoslavya Federal Devletinin parçası haline geldi. 1950'lerden itibaren, Slovenya, nispeten geniş bir özerkliğe sahipti. 1945 ve 1948 yılları arasında siyasi baskı dalgası Slovenya ve Yugoslavya'da gerçekleşti. 1947 yılına gelindiğinde, tüm özel mülkiyet kamulaştırıldı. 1949 ve 1953 yılları arasında, zorla kolektifleştirme denendi. Bu denemeden sonra, kademeli olarak serbestleştirilmesi politikası izlendi. İşçilerin öz-yönetimi olarak bilinen yeni bir ekonomik politikada Sloven Edvard Kardelj'nin, Yugoslav Komünist Partisi'nin başlıca teorisyeni, tavsiyesi ve denetimi altında uygulanmaya başladı. Sloven lider 1956 yılında, birlikte diğer liderlerle Josip Broz Tito, Bağlantısızlar Hareketi'ni kurdu. Coğrafya Slovenya'nın büyük bölümü Slovenya Alpleri ile kaplı olup doğusunda Büyük Macaristan Ovası'nın uzantıları yer alır. Slovenya'nın en önemli akarsuları Avusturya Alpleri'nden doğan Sava ve Drava'dır. Ülkenin orta bölümü ve doğusundaki ovalar bu akarsular tarafından sulanır. İklim Adriyatik Denizi kıyısındaki dar bir şeritte Akdeniz iklimi görülür. İç kesimlerde ise iklim Karasal iklimdir. Özellikle kuzeydeki dağlık alanlarda kışlar çok soğuk ve kar yağışlı geçer. Sıcaklık ve yağış şartlarının uygun olması nedeni ile ülke topraklarının %57'si ormanlarla kaplıdır. Ekonomi Ülkenin doğu kesiminde Sava ve Drava nehirlerinin suladığı ovalarda tarımsal etkinlik ön plandadır. Başlıca tarım ürünleri; buğday, mısır, patates ve üzümdür. Bağcılığın yaygın olduğu Maribor'da şarap üretimi de çok yaygındır. Slovenya'nın en önemli yer altı kaynakları linyit, demir, çinko ve cıvadır. Sanayi çok gelişmiştir. Mobilya, demir-çelik, kâğıt, tekstil ve kimya başlıca sanayi kollarıdır. Ülkenin denize açılan tek kapısı Koper şehrinin limanıdır. Slovenya'nın dış ticaretinde en önemli yeri Almanya, Hırvatistan, İtalya, Fransa ve Avusturya alır. Şehirler Nüfus Slovenya 11'i il düzeyinde olmak üzere 210 belediyeye bölünmüştür. En önemli şehirleri; başkent Ljubljana ile Maribor, Kranj ve Koper'dir. Slovenya Meclisi'nin eşcinsel evliliklere izin veren bir yasayı kabul etmesine rağmen, 20 Aralık 2015'te yapılan referandumda halkın yüzde 63'ü bu yasaya karşı çıkmış ve eşcinsel evlilikler serbest bırakılmamıştır. Fakat 26 Şubat 2017'de Sivil Birliktelik tanınmış ve bundan 5 yıl sonra 8 Temmuz 2022 tarihinde eşcinsel evlilikler kesin olarak yasal oldu. Ayrıca bakınız Sloven sanatçılar listesi Sloven matematikçiler listesi Kaynakça Dış bağlantılar Slovenya - Resmî Turist Rehberi Slovenya Ülke Bilgileri Slovenia.si . Your gateway to information on Slovenia. Government of the Republic of Slovenia Avrupa Birliği ülkeleri Avrupa ülkeleri NATO ülkeleri Birleşmiş Milletler üyesi ülkeler 1991'de kurulan bölgeler ve ülkeler Cumhuriyetler Orta Avrupa Liberal demokrasiler Avrupa Konseyi ülkeleri Slav ülke ve bölgeler Güneydoğu Avrupa Akdeniz İçin Birlik ülkeleri Orta Avrupa ülkeleri Güney Avrupa ülkeleri Balkan ülkeleri


text: Çekya () ya da resmî adıyla Çek Cumhuriyeti ( ), Orta Avrupa'da bir ülkedir. Kuzeyinde Polonya, batı ve kuzeybatısında Almanya, güneyinde Avusturya ve doğusunda Slovakya ile komşudur. Tarihî Prag kenti, ülkenin başkenti ve en büyük kenti olmasının yanı sıra, çok ilgi çeken bir turizm merkezidir. Ülke; Bohemya, Moravya ve Silezya bölgelerinden oluşur. Çek Cumhuriyeti, 1 Mayıs 2004'te Avrupa Birliği'nin üyesi olmuştur. Ülkenin dünya çapında tanınan ürünleri; kristal, cam işlemeleri ve garnet taşıdır. Bunun yanında bira, gerek üretim gerek kültür olarak ülkenin en önemli sembollerindendir. Pek çok ülkede yerel bira üreticileri isim haklarını başta Bohemya bölgesine bağlı Pilsen şehri olmak üzere bu ülkeden almıştır. Para birimi Çek korunasıdır. Etimoloji Ülkenin kısa adı, 3 Temmuz 2016'da alınan bir kararla resmen "Çekya" oldu. Prag yönetimi ülkenin yeni adının İngilizce, Fransızca, Almanca, Rusça, Arapça ve Çince karşılıklarını başta Birleşmiş Milletler olmak üzere tüm uluslararası kuruluşlara bildirdi. "Çek Cumhuriyeti" ise devletin resmî adı olarak hâlâ kullanılmaktadır. Tarihçe Günümüzdeki Çeklerin ataları 5. yüzyılda Karadeniz ve Karpat dağlarından kalkarak Orta Avrupa'ya göç etmiş Slavlardır. Bohemya Dükalığı, 9. yüzyılın sonlarında Büyük Moravya altında kuruldu. 1002'de resmen Kutsal Roma İmparatorluğu'nun bir İmparatorluk Devleti olarak tanındı ve 1198'de bir krallık oldu. 8. yüzyılda bölgede Büyük Moravya Prensliği kuruldu. 874 yılında Çek kökenli I. Bořivoj, Hristiyanlığı kabul ederek Büyük Moravya Prensliği'nden bağımsızlığını ilân etti ve böylece ilk Bohemya devleti ortaya çıktı. I. Bořivoj'un kurduğu Přemyslovců Hanedanı, Bohemya'yı orta çağın sonuna kadar yönetti. Orta Avrupa'nın en güçlü devletlerinden biri olan Bohemya, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun bir parçasıydı. Mezhep kavgalarından dolayı çıkan 15. yüzyıldaki Hussit Savaşları ve 17. yüzyıldaki Otuz Yıl Savaşları Bohemya halkına büyük zararlar verdi. 16. yüzyıldan itibaren bölge Habsburglar'ın yönetimi altına girdi. Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu zayıfladıkça Bohemya, önce Avusturya İmparatorluğu sonra da Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun bir parçası haline geldi. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, I. Dünya Savaşı sonunda yıkılınca 1918 yılında; Slovakya, Bohemya, Moravya, Silezya ve Karpat Rutenya birleşerek Çekoslovakya adında bir ülke haline geldi. II. Dünya Savaşı başladıktan sonra Slovakya, Nazi Almanyası'yla anlaşarak Çekoslovakya'dan ayrıldı. 9 Mayıs 1945 tarihinde, Sovyetler Birliği ve Amerikan birlikleri ülkeye girerek ülkedeki Alman işgaline son verdiler. Çekoslovakya tekrar birleşti. 1948 yılında yönetim, komünistlerin eline geçti. Bu tarihten sonra Çekoslovakya, 41 yıl boyunca Doğu Bloku'nda yer aldı. 5 Ocak 1968 tarihinde iktidara gelen Alexander Dubček, siyasi bir liberalleşme dönemi başlattı. Ancak Prag Baharı adı verilen bu dönem, aynı yılın 20 Ağustos'unda Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı müttefiklerinin (Romanya hariç) ülkeyi işgal etmesi ile sona erdi. Kasım 1989'da Çekoslovakya Kadife Devrimi adı verilen kansız bir devrimle kapitalizme dönüş yaptı. Çekoslovakya, 1 Ocak 1993 tarihinde barışçı bir biçimde Çek Cumhuriyeti ve Slovakya olmak üzere iki ülkeye ayrıldı. Her iki ülkede geniş çaplı ekonomik reformlar yapıldı. Çek Cumhuriyeti; 12 Mart 1999 tarihinde NATO'ya, 1 Mayıs 2004 tarihinde Avrupa Birliği'ne katıldı. Çek Cumhuriyeti, 21 Aralık 2007 tarihi itibarıyla Avrupa vize birliğine dahil edilmiştir. İdari yapısı 2000 yılından beri Çek Cumhuriyeti, 13 vilâyet (Çekçe: kraje, tekil kraj) ve başkent Prag'dan oluşmaktadır. Her vilâyet, kendi meclisine (krajské zastupitelstvo) ve vâlisine (hejtman) sahiptir. Prag'da ise meclis ve başkanlık güçleri, şehir konseyi ve belediye başkanı tarafından yürütülür. Başkent. Devlet dairesi yeri. Çek Cumhuriyeti, çok partili parlamenter sistem ile idâre edilmektedir. Temsilciler meclisinde 200, senatoda 81 vekil bulunmaktadır. 1993’ten 2012’ye kadar cumhurbaşkanı 5 yıllığına meclis tarafından seçiliyor ve en fazla iki dönem görev yapabiliyordu. 2013 yılında ise cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından seçilmiştir. Miloš Zeman doğrudan seçilen ilk cumhurbaşkanı oldu. Hükûmet, temsilciler meclisine karşı sorumludur. Ülkede %5 seçim barajı uygulanmaktadır. Temsilciler meclisi üyeleri dört yıllık bir dönem için seçilmektedir. 14 idari seçim bölgesi bulunmaktadır. Ordu Çek Silahlı Kuvvetleri, Çek Kara Kuvvetleri, Çek Hava Kuvvetleri ve özel destek birimlerinden oluşur. Silahlı kuvvetler, Savunma Bakanlığı tarafından yönetilmektedir. Çek Cumhuriyeti cumhurbaşkanı, silahlı kuvvetlerin başkomutanıdır. 2004 yılında ordu tamamen profesyonel bir kuruma dönüştü ve zorunlu askerlik kaldırıldı. Çek Cumhuriyeti, 12 Mart 1999 tarihinden beri NATO üyesidir. Ülke GSYİH'sinin %1,8'ini askerî harcamalara ayırmaktadır. Ekonomi 2017 yılı itibarıyla, Çekya'da kişi başına düşen SAGP bakımından GSYİH $ 35,223 ABD Doları (İsrail, İtalya veya Slovenya'ya benzer şekilde) ve nominal değerde $ 20,152 ABD Doları'dır. Kasım 2018 itibarıyla Çekya'daki işsizlik oranı Avrupa Birliği içinde %1,9 oranıyla en düşüktü ve Çek Cumhuriyeti, yoksulluk bakımından OECD üyeleri arasında Danimarka'dan sonra ikinci en düşük orana sahipti. Çek Cumhuriyeti; hem Ekonomik Özgürlük Endeksi'nde (Norveç'in ardından) hem de Küresel Yenilikçilik Endeksi'nde (Avustralya'nın ardından) 24. sırada, Küresel Rekabet Raporu'nda 29. sırada, İş Yapılma Kolaylığı Endeksi'nde 30. ve Küresel Ticaret Etkinleştirme Raporu'nda (Kanada'nın ardından) 25. sırada yer almaktadır. Hem dış satımda hem de dış alımda, en büyük ticaret ortağı Almanya başta olmak üzere genel olarak ticaret ortakları Avrupa Birliği'nin üyeleridir. Çek Cumhuriyeti, çeşitlendirilmiş bir ekonomi görünümü sergileyerek 2016 'Ekonomik Bileşim Endeksi'nde 10. sırada yer almıştır. Ülkede ekonominin %60'lık dilimini hizmetler, %37.5'lik dilimini endüstri ve %2.5'lik dilimini de tarım iş kolu oluşturmaktadır. Başlıca endüstri girdisi; yüksek teknoloji mühendisliği, elektronik, otomotiv ve makine yapımı, çelik üretimi, ulaşım ekipmanları üretimi, kimyasal ürün üretimi ve ilaç üretiminden sağlanmaktadır. Başlıca servisler Araştırma ve Geliştirme, ICT ve Yazılım Geliştirme, Nanoteknoloji ve diğerleri arasında da Biyoteknoloji gibi Yaşam Bilimleri dallarından oluşmaktadır. Başlıca tarım ürünleri tahıllar, bitkisel yağlar ve şerbetçi otudur. En büyük Çek şirketleri Skoda Auto, RWE Supply Trading ve Unipetrol'dur. Çekya'da şirketler için kurumlar vergisi oranı %19 ve kişisel gelir vergisi oranı %15-23 arasında değişmektedir. Coğrafya Çek Cumhuriyeti 51°'nin kuzeyinde bulunan küçük bir bölge dışında 48° ile 51° K enlemlerinde ve 12° ile 19° D boylamlarında yer almaktadır. Ülkedeki yeryüzü şekilleri bölgesine göre değişmektedir. Batıdaki Bohemya'da genelde yüksek olmayan dağlar tarafından çevrelenen nehir havzaları, tepeler ve platolar bulunur. Ülkenin doğusundaki Moravya ise dağlıktır. Demografi Çek Cumhuriyeti nüfusunun %94,2'si Çekler'den oluşur. Küçük azınlık olarak Slovaklar (%1,9) ve Almanlar (%0,4) vardır. Ayrıca ülkede bir miktar Polonyalı da yaşar. Nüfusun büyük çoğunluğu şehirlerde yaşar. Nüfusun en yoğun olduğu yerler başkent Prag ile Pilsen, Brno ve Ostrava'dır. Çek İstatistik Ofisi'ne göre, 2021 yılı itibarıyla ülke genelinde toplam 4000 kişiden fazla Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı yaşamaktadır. Din Çek Cumhuriyeti AB'de Estonya'dan sonra en büyük ateist nüfusu barındıran ülkedir. Nüfusun %60'ının dinî inancı yoktur. Günümüzde kullanılmayan bazı kilise ve manastırlar konser salonu, müze olarak hizmet vermektedir. 2021 nüfus sayımına göre nüfusun % 9.3'ü Katoliktir. Bu oran 1921'de % 82.1 Katolik, % 9 Protestan şeklindeydi. Ülkede Ortodoks bir azınlık da yaşar. Galeri Ayrıca bakınız Çekya tarihi Çekya'da LGBT hakları Kaynakça Dış bağlantılar Social values, Science and Technology Avrupa ülkeleri Denize kıyısı olmayan ülkeler Liberal demokrasiler NATO ülkeleri Avrupa Konseyi ülkeleri Avrupa Birliği ülkeleri Birleşmiş Milletler üyesi ülkeler Cumhuriyetler Slav ülke ve bölgeler 1993'te kurulan bölgeler ve ülkeler Orta Avrupa Orta Avrupa ülkeleri


text: Euro (; yuro) veya avro (SİMGE: €, KOD: EUR), Avrupa Birliği'nin kurumları tarafından kullanılan ve Almanya, Avusturya, Belçika, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İrlanda, İspanya, İtalya, Kıbrıs, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Portekiz, Slovakya, Slovenya ile Yunanistan'ın oluşturduğu euro bölgesinin resmî para birimi. Ayrıca dört Avrupa ülkesinde (Andorra, Monako, San Marino ve Vatikan) daha kullanımda olan euro, 2018 itibarıyla her gün yaklaşık 343 milyon Avrupalı tarafından kullanılmaktadır. Ek olarak 190 milyonu Afrika'da olmak üzere dünya genelinde 240 milyon insan, euroya sabitlenmiş para birimlerini kullanmaktadır. Euro, Amerikan dolarının ardından dünyada en büyük ikinci rezerv para ve en çok kullanılan ikinci para birimi konumundadır. Eylül 2018 itibarıyla dolaşımdaki yaklaşık 1,2 trilyon € değerindeki banknot ve madenî parayla birlikte euro, dünyadaki en büyük toplam değere sahip para birimidir. Uluslararası Para Fonunun çeşitli para birimleri arasında yaptığı 2008 yılı GSYİH ve satın alma gücü paritesi tahminlerine göre euro bölgesi, dünyadaki ikinci büyük ekonomidir. Euro adı, 16 Aralık 1995'te resmen kabul edildi. Euro, 1 Ocak 1999'da hesap birimi olarak dünya finans piyasalarına tanıtıldı ve 1:1 (ABD$1,1743) oranı ile ECU'nun yerini aldı. Euronun madenî para ve banknotları 1 Ocak 2002'de dolaşıma girdi. Kullanım Euro bölgesi AB üyesi olmadığı hâlde euro kullanan ülke ve bölgeler Mikrodevletler olan Andorra, Monako, San Marino ve Vatikan; AB üyesi olmamalarına karşın, yapılan antlaşmalar çerçevesinde euro kullanmaktadır. Karadağ ve Kosova ise AB ile herhangi bir antlaşma imzalamadan euro kullanmaktadır. Buna ek olarak AB üyesi ülkelere bağlı ancak kendileri AB'nin bir parçası olmayan beş denizaşırı bölgede (Saint Barthélemy, Saint Martin, Saint Pierre ve Miquelon, Fransız Güney ve Antarktika Toprakları ve Ağrotur ve Dikelya) euro kullanımı görülmektedir. Küba'da 1998'den, Suriye'de 2006'dan, Venezuela'da ise 2018'den beri euro, dış ticaret için kullanmakta olup bu ülkeler Amerika Birleşik Devletleri'nin yaptırımları ve amborgoları sonucunda bu paranın kullanımına geçmiştir. 2009'da Zimbabve, yaşadığı hiperenflasyon nedeni ile yerli para birimini bırakarak euro ve ABD doları gibi para birimlerini kullanmaya başlamıştır. Rezerv para olarak kullanım Euro kabul edildiği zamandan beri ABD dolarının ardından en önemli uluslararası rezerv para birimini oluşturmaktadır. Gelişmiş ekonomilerde euronun rezerv olarak kullanımı, gelişmekte veya az gelişmiş olanlara göre daha azdır. IMF'ye göre 2008'de dünyadaki toplam rezerv euronun değeri 1,1 trilyon $ (850 milyon €) olmuş, euro gelişmiş ekonomilerin ulusal rezervlerinin %22'sini, gelişmekte veya az gelişmiş olanlarının ise %31'ini oluşturmuştur. Euronun ABD dolarının yerini alarak en çok kullanılan rezerv olup olamayacağı, ekonomistler arasında tartışılan bir konudur. Euroya sabitlenmiş para birimleri AB içerisinde Bulgar levası, Hırvat kunası ve Danimarka kronu; ilgili ülkeler ERM II'ye üye olduklarından ötürü euroya sabitlenmiştir. Avrupa içerisinde bu ülkelere ek olarak Bosna-Hersek değiştirilebilir markı ve Makedon denarı da euroya sabitlidir. Afrika'da ve bazı Pasifik adalarında euroya sabitlenmiş para birimlerinin kullanımı yaygındır. On dört ülkede kullanılan CFA frangı (Orta Afrika frangı ve Batı Afrika frangı), Fransız denizaşırı kolektivitelerinde kullanılan CFP frangı, Komor frangı, Yeşil Burun Adaları eskudosu ve São Tomé ve Príncipe dobrası, euroya sabitlenmiş para birimleridir. Bu ülkelerin kullandığı para birimleri (Portekiz kökenli eskudo ve dobra dışında), zamanında Fransız frangına sabitlenmiş olup bu para euro ile birlikte feshedilince euro kuruna sabitlenme meydana gelmiştir. 2013 yılında 182 milyon Afrikalının, 27 milyon euro bölgesi dışında yaşayan Avrupalının ve yarım milyonu aşkın Pasifik adalının euroya sabitlenmiş bir para birimi kullandığı rapor edilmiştir. Kurları Euro, ABD dolarından sonra en çok kullanılan rezerv para birimidir. 4 Ocak 1999'da piyasaya sürülmesinden sonra diğer ana para birimleri karşısında değer kaybetmeye başlayan euro, 2000'de en düşük kuruna ulaştı (3 Mayıs'ta sterlin, 25 Ekim'de ABD doları, 26 Ekim'de Japon yeni karşısında). Daha sonra yeniden yükselmeye başlayan euro, 2008'de tarihî zirve noktasına ulaştı (15 Temmuz: ABD doları, 23 Temmuz: Japon yeni, 29 Aralık: sterlin). Küresel mali krizin ortaya çıkmasıyla birlikte euro, başlangıçta düşüş gösterdi ancak ilerleyen dönemlerde yeniden yükselişe geçti. 2009 yılının sonundan bu yana devam eden Avrupa borç krizinden kaynaklanan baskıya rağmen euro bu dönemde sabit kaldı. Madenî paralar Banknotlar Ayrıca bakınız Parasal birlik Notlar Kaynakça Genel Simonazzi, A. and Vianello, F. [2001], “Financial Liberalization, the European Single Currency and the Problem of Unemployment”, in: Franzini, R. and Pizzuti, R.F. (eds.), Globalization, Institutions and Social Cohesion, Springer Verlag, Heidelberg, ISBN 3-540-67741-0. Özel Dış bağlantılar Resmî siteler The euro - Europa Avrupa Merkez Bankası 1999 tanıtımları 1999'da ekonomi 2002 tanıtımları Avrupa Birliği ekonomisi Avrupa Birliği'nin simgeleri Charlemagne Ödülü sahipleri Parasal birlikler


text: Denis Diderot (5 Ekim 1713 - 31 Temmuz 1784), Fransız yazar ve filozof. Aydınlanma Çağı'nın en önemli kişiliklerinden biri. Yazdıkları ve felsefesi Fransız Devrimi'ni hazırlamıştır. Yeni felsefi ve bilimsel düşünceleri ve bilgileri Avrupa ölçeğinde yayma amacıyla tasarlanan ünlü Ansiklopedi'nin (Encyclopédie) baş editörüydü. Birinci cildi düşün ve ülkü arkadaşı D'Alembert yayımlamıştı. İkinci ciltten başlayarak 7. cildin sonuna dek D'alembert ve Diderot birlikte editörlük yapmışlar, bu noktada d’Alembert’in editörlükten çekilmesinden sonra 35. cildin sonuna dek editörlüğü tek başına Denis Diderot yürütmüştür. Yaşamı Fransa'nın Champagne ilinin Langres kasabasında doğdu. Diderot'nun babası bir bıçakçı idi. Yedi çocuklu ailenin yaşayan çocuklarının en büyüğü Diderot idi. Ailesi onun papaz olmasına karar verdiği için kardeşi Didier ile birlikte kasabadaki Cizvitler Koleji'nde öğrenim gördü. 22 Ağustos 1726'da papazlık unvanını olarak mezun oldu. Papazlık yapmak yerine öğrenimine devam etmeye karar verdi. Paris'te Louis le Grand Koleji'nde okudu. 2 Eylül 1732'de Grekçe, Latince ve felsefe okutma yetkisi alarak bu okuldan mezun oldu. Öğrenimini tamamladıktan sonra iki yıl bir dava vekilinin yanında yazıcı olarak çalıştı. Sevmediği bu işte çalışırken kendisini Hobbes'un, Locke'un ve Newton'un eserlerine verdi; ardından işi bırakıp bohem bir yaşam sürdü ve maddi sıkıntı içinde yaşadı. 1741 yılında yoksul bir çamaşırcı kız olan Antoinette Champion ile tanışması yaşamına bir düzen getirdi. Babası onaylamasa da 1743'te Antoinette ile evlendi. Kitap çevirisi yaparak geçimini sağlamaya başladı. 1744'te kızı Angélique doğdu. 1728 tarihli Chambers Ansiklopedisi'nin İngilizce'den Fransızca'ya çevrilmesi, yeniden düzenlenip geliştirilmesi işini 1746'da kabul etti. Proje gittikçe büyüdü; Diderot ansiklopedinin yayıncısı oldu. Bu, yıllar boyu onun ana işi ve gelir kaynağı oldu. Jean-Jacques Rousseau ile 1742'de tanışmış olan Diderot; 1746 ile 1749 yılları arasında onunla yakın dost oldu, sık sık bir küçük meyhanede baş başa tartışıyorlardı. Diderot, bu dönemde çevirilerinin yanı sıra özgün eserler meydana getirdi. İlk özgün kitabı olan Felsefe Konuşmaları''' 1746'da yayımlandı. Ertesi yıl yayımlanan Filozofça Düşünceler adlı eseri Fransa Parlamentosu tarafından toplatıldı, mahkeme kararıyla yakıldı. 1749'da Görenler İçin Körler Hakkında Mektup adlı eserlerini yayınladı. Bir yandan da edebiyat alanında denemeler yaptı Boşboğaz Mücevherler (Les Bijoux indiscrets) romanı ile Beyas Kuş'' (L'Oiseau blanc: conte bleu) masalını yazdı. Bir çocuk masalı olan Beyaz Kuş'u yazdığını duyan polis evini bastı ve 1749'da tutuklandı, 28 gün Vincennes Şatosu'na kapatıldı. Serbest kaldıktan sonra enerjisini daha çok Ansiklopedi çalışmalarına verdi. Diderot'nun bir diğer evliliği ise, 1755'te Sophie Volland ile gerçekleşti. Volland diğer insanlar tarafından evde kalmış bir kadın olarak görülüyordu, ancak Diderot fikirlerinden bahsettiği ve içten bulduğu Volland'tan çok etkilenmişti. Edebiyat alanında da birçok katkısı bulunan Diderot'nun başlıca özelliği romanları şekil ve içeriğinin yanı sıra, felsefi olarak da incelemesiydi. Romantizm akımının öncüsü ve hümanist olan Diderot; zengin kiliseler kontrolünde bir endüstri olarak gördüğü Hristiyanlık dinini reddetmiş ve birçok dincinin saldırılarına maruz kalmıştır. Her ne kadar Ansiklopedi genel olarak elit kesim tarafından ilgiyle karşılanmış olsa da, kimi çevrelerde de tepki ile karşılandı. Cizvitlerin eleştirileriyle karşı karşıya geldi. Diderot 31 Temmuz 1784 tarihinde Fransa'da 70 yaşında ölmüş, Saint-Roch Kilisesi'nin mezarlığına gömülmüştür. Ayrıca bakınız Anti-klerikalizm Jean-Jacques Rousseau Kitapları Essai sur le mérite et la vertu (Hak etme ve yeti üzerine), Shaftesbury tarafından yazılmış ve Diderot tarafından Fransızca'ya çevrilip notlandırılmıştır (1745) Pensées philosophiques (Felsefi Düşünceler, deneme (1746) La que (Kuşkucu gezintiler) (1747) Les bijoux indiscrets, roman (1748) Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient (Görenler için körler hakkında mektup) (1749) L'Encyclopédie (Ansiklopedi) (1750-1765) Lettre sur les sourds et muets (Sağır ve dilsizler hakkında mektup) (1751) Pensées sur l'interprétation de la nature (Doğanın yorumlanması üzerine düşünceler), deneme (1751) Le fils naturel (Doğanın çocuğu) (1757) Entretien sur le fils naturel (Doğanın çocuğu hakkında konuşma) (1757) Salons, critique d'art (Salonlar, sanat eleştirisi) (1759-1781) La Religieuse (Dindar kadın), roman (1760) Le neveu de Rameau (Rameau'nun yeğeni, diyalog (1761 ?) Lettre sur le commerce des livres (Kitapların ticareti hakkında mektup) (1763) Mystification ou l’histoire des portraits (Mistifikasyon ya da portreler tarihi) (1768) Entretien entre D'Alembert et Diderot (Diderot'yla D'Alembert'in tartışması) (1769) Le rêve de D'Alembert (D'Alembert'in rüyası), dialogue (1769) Suite de l'entretien entre D'Alembert et Diderot (D'Alembert Diderot tartışmasının devamı) (1769) Paradoxe sur le comédien (Oyuncu hakkındaki paradoks) (1769 ?) Apologie de l'abbé Galiani (Peder Galiani'nin övgüsü) (1770) Principes philosophiques sur la matière et le mouvement (Madde ve hareket hakkında felsefi ilkeler), deneme (1770) Entretien d'un père avec ses enfants (Bir babanın çocuklarıyla konuşması) (1771) Jacques le fataliste et son maître (Kaderci Jacques ve Efendisi), roman (1771-1778) Supplément au voyage de Bougainville (Bogainville seyahatine ek) (1772) Histoire philosophique et politique des deux Indes (İki Hindistan'ın felsefi ve politik tarihi), Raynal'le birlikte (1772-1781) Voyage en Hollande (Hollanda seyahati) (1773) Eléments de physiologie (Fizyolojinin temelleri) (1773-1774) Réfutation d'Helvétius (Helvetius'a reddiye) (1774) Observations sur le Nakaz (Nakaz üzerine gözlemler) (1774) Essai sur les règnes de Claude et de Néron (Claudius ve Neron'un iktidar dönemleri hakkında) (1778) Lettre apologétique de l'abbé Raynal à Monsieur Grimm (Peder Raynal'ın Bay Grimm hakkında övgü mektubu) (1781) Aux insurgents d'Amérique (Amerika isyancılarına) (1782) Salons (Salonlar) Kaynakça 1713 doğumlular 1784 yılında ölenler 18. yüzyılda Fransızlar Fransız filozoflar Fransız edebiyat eleştirmenleri 18. yüzyıl Fransız roman yazarları Fransız ateistler Prusya Bilim Akademisi üyeleri Aydınlanma filozofları Philosophes Ateist filozoflar Erotik yazarlar Église Saint-Roch'na defnedilenler Ateist yazarlar


text: Olaylar 1483 - III. Richard, İngiltere Kralı oldu. 1530 - İlk Protestan Meclisi kuruldu. 1541 - Peru'daki İnka topraklarını ele geçiren İspanyol Francisco Pizarro, Lima kentinde öldürüldü. 1807 - Lüksemburg'da bir depoya düşen yıldırım, 230 kişinin ölümüne yol açtı. 1819 - Bisikletin patenti alındı. 1861 - Sultan Abdülmecit öldü; yerine Abdülaziz, Padişah oldu. 1861 - Atıf Bey, Bebek'te uçuş denemesi gerçekleştirdi. 1867 - Mısır Valilerine, "Hıdiv" unvanı verildi. 1870 - İsa'nın doğumunun kutlanıldığı bir Hristiyan bayramı olan Noel'in ABD'de federal bayram olarak kutlanacağı ilan edildi. 1907 - 1907 Tiflis banka soygunu gerçekleşti. Soyguncular, Rus İmparatorluğu Devlet Bankası'ndan 341.000 rubleyi çalarak kaçtı. Soygun, Vladimir Lenin ile Josef Stalin'in de aralarında bulunduğu kişilerce organize edildi. 1924 - Verem aşısı, Albert Calmette ve Camille Guérin isimli iki Fransız araştırmacı tarafından keşfedildi. 1928 - Yeni Türk alfabesini hazırlamak amacıyla kurulan Dil Encümeni, ilk toplantısını Ankara'da yaptı. 1936 - Nazi Almanyası'nda, ilk kullanılabilir helikopter olan "Focke-Wulf Fw 61"in ilk uçuşu başarıyla gerçekleşti. 1939 - Ankara Havagazı Şirketi devletleştirildi. 1939 - Yalova Kaplıcaları'nın Sağlık Bakanlığınca işletilmesine ait yasa çıktı. 1942 - II. Dünya Savaşı'nın Kuzey Afrika Cephesi'nde Mersa Matruh Savaşı gerçekleşti. 1944 - Zirai Donatım Kurumu Kanunu TBMM'de kabul edildi. 1945 - Birleşmiş Milletler Antlaşması, ABD'nin San Francisco şehrinde imzalandı. 1945 - Türkiye, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nı imzaladı. 1951 - Mithat Paşa'nın 24 Haziran'da Aksu vapuruyla Taif'ten getirilen cenazesi, Cumhurbaşkanı Celâl Bayar'ın da katıldığı törenle, İstanbul'da Hürriyet-i Ebediye Tepesi'ne defnedildi. 1960 - Madagaskar, Fransa'dan bağımsızlığını kazandı. 1963 - John F. Kennedy, Batı Berlin'i ziyareti sırasında, meşhur "Ich bin ein Berliner" (Ben bir Berlinliyim) ifadesini kullandı. 1964 - The Beatles topluluğu, A Hard Day's Night adlı albümlerini piyasaya çıkardı. 1970 - Çekoslovakya'da Aleksander Dubçek, Komünist Parti'den ihraç edildi. 1974 - Sabah 08.01'de, ABD'nin Ohio eyaletinde bulunan Troy şehrindeki Marsh Süpermarket'in kasasında işlenen bir paket sakız, dünyada barkodla satılan ilk ürün oldu. 1975 - Indira Gandhi, Hindistan'da otoriter bir yönetim kurdu. 1977 - Elvis Presley son konserini verdi. 1992 - Susa katliamı: Silvan'ın Susa köyünde camide ibadet eden bir grup PKK'lılar tarafından cami dışına çıkarılıp öldürüldü. Olayda on kişi hayatını kaybetti. 1994 - Türkiye'de Liberal Demokrat Parti kuruldu. 2000 - Amerika'da genetik harita çalışmalarına başlandı. 2006 - Türkiye'nin ilk yargıç-savcı derneği YARSAV kuruldu. 2015 - Amerika'da eşcinsel evlilik mahkeme kararıyla yasal kabul edildi. Doğumlar MÖ 12 - Agrippa Postumus, Marcus Vipsanius Agrippa ve Yaşlı Julia'nın oğlu (ö. 14) 1580 - Pedro Claver, Kolombiya'da yaşayan bir Katalan Cizvit rahip ve misyonerdi (ö. 1654) 1730 - Charles Messier, Fransız gök bilimci (ö. 1817) 1760 - I. Johann, Lihtenştayn Prensi (ö. 1836) 1787 - Denise OuRall, Fransız ekonomist ve matematikçi 1797 - Şeyh Şamil, Kuzey Kafkasya halklarının Avar kökenli politik ve dini önderi (ö. 1871) 1824 - William Thomson (Lord Kelvin), İrlandalı fizikçi (ö. 1907) 1841 - Paul Wallot, Alman mimar (ö. 1912) 1891 - Sidney Howard, Amerikalı oyun yazarı, senarist ve En İyi Uyarlama Senaryo Akademi Ödülü sahibi (ö. 1939) 1892 - Pearl S. Buck, Amerikalı yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1973) 1898 - Willy Messerschmitt, Alman uçak tasarımcısı (ö. 1978) 1904 - Peter Lorre, Macar asıllı Amerikalı oyuncu (ö. 1964) 1908 - Salvador Allende, Şilili devlet adamı (ö. 1973) 1914 - Şapur Bahtiyar, İranlı siyasetçi ve Şah Muhammed Rıza Pehlevi dönemindeki İran'ın son Başbakanı (ö. 1991) 1917 - Idriz Ajeti, Kosovalı tarihçi (ö. 2019) 1922 - Eleanor Parker, Amerikalı aktris (ö. 2013) 1936 - Edith Pearlman, Amerikalı kısa hikâye yazarı (ö. 2023) 1937 - João Cutileiro, Portekizli heykeltıraş (ö. 2021) 1937 - Robert Coleman Richardson, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2013) 1942 - Candan Tarhan, Türk futbolcu ve teknik direktör (ö. 1989) 1944 - Gennady Zyuganov, Rus politikacı 1947 - Gulbeddin Hikmetyar, Afgan siyasetçi ve Afganistan Başbakanı 1951 - Robert Davi, Amerikalı oyuncu 1954 - Luis Arconada, İspanyol eski millî kaleci 1955 - Maxime Bossis, Fransız futbolcu 1955 - Tom Platz, Amerikalı vücut geliştirmeci ve antrenör 1956 - Chris Isaak, Amerikalı müzisyen 1956 - Kemal Ermetin, Türk yayımcı ve yazar (ö. 2012) 1964 - David Rolfe, Avustralyalı yüzücü (ö. 2015) 1966 - Angelo Di Livio, İtalyan futbolcu 1968 - Paolo Maldini, İtalyan futbolcu 1970 - Chris O'Donnell, Amerikalı oyuncu 1970 - Nick Offerman, Amerikalı oyuncu, yazar ve marangoz 1974 - Ceylan, Türk arabesk müzik sanatçısı 1976 - Makare Desilets, Fiji asıllı Amerikalı voleybolcu 1977 - Tite Kubo, Japon mangaka ve Bleach'in çizeri 1980 - Uday Kiran, Hint oyuncu (ö. 2014) 1983 - Felipe Melo, Brezilyalı futbolcu 1983 - Antonio Rosati, İtalyan futbolcu 1984 - José Juan Barea, Porto Rikolu profesyonel basketbol oyuncusu 1984 - Raymond Felton, Amerikalı basketbolcu 1984 - Deron Williams, Amerikalı basketbolcu 1985 - Katrin Heß, Alman oyuncu 1985 - Gözde Sonsırma, Türk voleybolcu 1987 - Samir Nasri, Cezayir asıllı Fransız millî futbolcu 1992 - Joel Campbell, Kosta Rikalı futbolcu 1992 - Rudy Gobert, Fransız profesyonel basketbolcu 1992 - Jennette McCurdy, Amerikalı film ve televizyon oyuncusu 1992 - Iman Asante Shumpert, Amerikalı profesyonel basketbolcu 1993 - Ariana Grande, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu 1994 - Selin Genç, Türk oyuncu 1997 - Baek Ye-rin, Güney Koreli şarkıcı 2005 - Alexia, Hollanda kralı Willem-Alexander ve Kraliçe Máxima'nın ikinci kızıdır Ölümler 363 - Julian, Roma İmparatoru (d. 331) 822 - Saichō, Budizmin Tendai mezhebinin kurucusu olan Japon Budist keşiş (d. 767) 1275 - Nasîrüddin Tûsî, Fars bilim insanı ve İslam filozofu (d. 1201) 1452 - Plethon, Bizans'lı Yeni Platoncu bir filozof (d. 1355) 1487 - Yannis Argiropulos, Yunan-İtalyan filozof ve hümanistti (d. 1415) 1541 - Francisco Pizarro, İspanyol fatih (Peru topraklarını ele geçiren) (d. 1475) 1810 - Joseph Michel Montgolfier, Fransız havacı ve sıcak hava balonunun kaşifi (d. 1740) 1811 - Juan Aldama, Meksikalı yüzbaşı (d. 1774) 1811 - Ignacio Allende, Yeni İspanya ordusuna bağlı asker (d. 1769) 1830 - IV. George, 29 Ocak 1820'den ölümüne kadar Birleşik Krallık ve Hannover kralı (d. 1762) 1836 - Claude Joseph Rouget de Lisle, Fransız Devrim subayı (d. 1760) 1856 - Max Stirner, Alman düşünür (d. 1806) 1861 - Sultan Abdülmecit, Osmanlı'nın 31. Padişahı (d. 1823) 1922 - I. Albert, 29. Monako prensi ve Valentinois dükü (d. 1848) 1927 - Armand Guillaumin, Fransız izlenimci ressam ve taşbaskıcı (d. 1841) 1942 - Tsvyatko Radoynov, Bulgaristan komünist direniş hareketinin lideri (d. 1895) 1943 - Karl Landsteiner, Avusturya kökenli Amerikalı immünolog ve patolog (d. 1868) 1947 - Richard Bedford Bennett, 1930-1935 yılları arasında Kanada'nın 11. başbakanı olarak görev yapmış Kanadalı siyasetçi (d. 1870) 1956 - Clifford Brown, Amerikalı caz trompetçisi (d. 1930) 1957 - Alfred Döblin, Alman yazar (d. 1878) 1957 - Meksikalı Joe Rivers, Amerikalı hafif sıklet boksör (d. 1892) 1967 - Françoise Dorléac, Fransız aktris (Catherine Deneuve'ün kızkardeşi) (d. 1942) 1971 - Johannes Frießner, Alman Generaloberst (d. 1892) 1988 - Hans Urs van Balthasar, Katolik teologu (d. 1905) 1988 - Tugay Toksöz, Türk sinema oyuncusu (d. 1937) 1996 - Necmettin Hacıeminoğlu, Türk dil bilimci ve yazar (d.1932) 1996 - Veronica Guerin, İrlandalı gazeteci (d.1958) 1996 - Zihni Küçümen, Türk tiyatro sanatçısı, çevirmen ve yazar (d.1929) 1998 - Hacı Sabancı, Türk iş insanı (d. 1935) 2000 - Nermin Erdentuğ, Türk antropolog (d. 1917) 2002 - Turgut Özatay, Türk sinema oyuncusu (d. 1927) 2003 - Marc-Vivien Foé, Kamerunlu millî futbolcu (d. 1975) 2003 - Denis Thatcher, İngiliz iş insanı ve eski başbakan Margaret Thatcher'ın eşi (d. 1915) 2004 - Ott Arder, Eston şair (d. 1950) 2007 - Jupp Derwall, Alman futbolcu ve teknik direktör (d. 1927) 2010 - Algirdas Brazauskas, Litvanya eski cumhurbaşkanı ve başbakanı (d. 1932) 2010 - Aldo Giuffrè, İtalyan aktör (d. 1924) 2012 - Nora Ephron, Amerikalı senarist ve yönetmen (d. 1941) 2012 - Doris Singleton, Amerikalı oyuncu (d. 1919) 2013 - Bert Stern, Amerikalı fotoğrafçı (d. 1929) 2014 - Mary Rodgers, Amerikalı besteci ve çocuk öyküleri yazarı (d. 1931) 2015 - Yevgeni Primakov, Rus politikacı ve diplomat (d. 1929) 2016 - Kristiina Elstelä, Fin oyuncu (d. 1943) 2016 - Ryan Jimmo, Kanadalı dövüş sanatları ustası ve kickboks sporcusu (d. 1981) 2016 - Kim Sung-min, Güney Koreli oyuncu (d. 1973) 2017 - Claude Fagedet, Fransız fotoğraf sanatçısı (d. 1928) 2017 - Desh Bandhu Gupta, Hint milyarder sanayici ve iş insanı (d. 1938) 2017 - Alice Trolle-Wachtmeister, İsveç asıllı soylu bir kadın (d. 1926) 2018 - Andrey Dementyev, Rus romancı ve yazar (d. 1928) 2018 - Henri Namphy, Haitili general ve siyasetçi (d. 1932) 2018 - Daniel Pilon, Kanadalı oyuncu (d. 1940) 2019 - Kemal Bayazıt, Türk hekim ve kalp cerrahı (d. 1930) 2019 - Édith Scob, Fransız tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1937) 2019 - Max Wright, Amerikalı oyuncu (d. 1943) 2020 - Abdoulatifou Aly, Madagaskar doğumlu Fransız siyasetçi (d. 1960) 2020 - Kelly Asbury, Amerikalı senarist, animatör, seslendirme sanatçısı (d. 1960) 2020 - Stuart Cornfeld, Amerikalı yapımcı, film yönetmeni ve aktör (d. 1952) 2020 - Madeleine Juneau, Kanadalı Rahibe, müzeci ve eğitimci (d. 1945) 2020 - Félix de Almeida Mendonça, Brezilyalı politikacı ve mühendis (d. 1928) 2020 - Faqir Nabi, Afgan aktör (d. 1953) 2020 - Taryn Power, Amerikalı aktris (d. 1953) 2020 - Ramon Revilla Sr., Filipinli aktör ve siyasetçi (d. 1927) 2021 - Joseph Behar, Amerikalı televizyon yapımcısı ve yönetmeni (d. 1926) 2021 - Mike Gravel, Alaska için ABD Senatörü olan görev almış olan bir politikacıydı (d. 1930) 2021 - Abdalelah Haroun, Sudan doğumlu Katarlı kısa mesafe koşucusu (d. 1997) 2021 - Jon Hassell, Amerikalı trompetçi ve etnomüzikologdur (d. 1937) 2021 - Mir Hazar Han Hoso, Pakistanlı siyasetçi (d. 1929) 2021 - Frederic Rzewski, Amerikalı besteci ve virtüöz piyanisttir (d. 1938) 2022 - Thue Christiansen, Grönlandlı eğitimci, tasarımcı ve siyasetçi (d. 1940) 2022 - Margaret Keane, Amerikalı ressam (d. 1927) 2022 - Frank Moorhouse, Avustralyalı gazeteci, yazar ve senarist (d. 1938) 2022 - Frank Williams, İngiliz aktör (d. 1931) Tatiller ve özel günler Azerbaycan: Silahlı Kuvvetler Günü. Birleşmiş Milletler: İşkence Kurbanlarına Destek Günü (wikidata). 0626 26


text: Olaylar MÖ 209 - Büyük Hun İmparatorluğu Hükümdarı, Mete Han'ın tahta çıkışı. 1565 - Sokullu Mehmed Paşa, Veziriazam oldu. Veziriazamlığı, üç Padişah döneminde sürdü. (Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad). 1878 - Gazeteci ve yazar Ahmet Mithat Efendi, "Tercüman-ı Hakikat" adlı günlük gazeteyi çıkarmaya başladı. 1884 - İstanbul'da, Beyazıt Devlet Kütüphanesi kuruldu. 1893 - New York Borsası çöktü. 1905 - Kurtlu yemeğe karşı çıkan tayfaların kurşuna dizilmesini önlemek isteyen Rus Savaş gemisi Potemkin'in mürettebatı Karadeniz'de ayaklanıp, gemiyi Odessa'ya doğru yönlendirdi. Birinci Rus devrimin ilk ayaklanması Odessa'da başladı. 1916 - Hicaz, bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı İmparatorluğu'ndan ayrıldı. 1917 - Yunanistan, İtilaf Devletleri'ne katıldı. 1918 - Azerice, Azerbaycan'da resmi devlet dili ilan edildi. 1923 - Çift kanatlı bir uçağa, ilk kez havada yakıt ikmali yapıldı. 1938 - Helikopterin patenti Igor Sikorsky tarafından alındı. 1946 - Müttefikler, On İki Ada'nın Yunanistan'a verilmesini kararlaştırdı. 1950 - Amerika Birleşik Devletleri, Kore Savaşı'na asker yollama kararı aldı. 1950 - Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler üyelerine Güney Kore'ye yardım çağrısında bulundu. 1954 - Guatemala'da CIA'nın desteklediği darbeyle, halkın seçtiği Hükûmet devrildi. 1954 - Dünyanın ilk nükleer enerji santrali, Moskova yakınlarında Obninsk'de açıldı. 1957 - Louisiana ve Teksas'ta meydana gelen Audrey kasırgası, 500 kişinin ölümüne yol açtı. 1964 - Emekli Süvari Binbaşı Fethi Gürcan, idam edildi. Gürcan, 22 Şubat 1962'de darbe girişimi nedeniyle emekli edilmişti. Benzer bir girişimi, Talat Aydemir ile 20 Mayıs 1963'te tekrarlayınca yargılanmış ve idama mahkûm olmuştu. 1964 - Kıbrıs Cumhuriyeti Hükûmeti, 15 yaşından büyük Türklerin Ada'ya girişini yasakladı. 1967 - Dünyanın ilk bankamatiği, Londra'nın Enfield semtinde hizmete girdi. 1974 - Richard Nixon, Sovyetler Birliği'ni ziyaret etti. 1976 - Fransız Hava Yolları'na ait bir yolcu uçağı, Tel Aviv-Atina-Paris seferini yapmakta iken FKÖ militanlarınca kaçırıldı ve Uganda'nın Entebbe şehrindeki Entebbe Uluslararası Havalimanı'na yönlendirildi. 1977 - Cibuti Cumhuriyeti, Fransa'dan bağımsızlığını ilan etti. 1978 - Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi'ne bomba atıldı; Benzin yokluğu nedeniyle uzun kuyruklar oluştu. 1979 - Muhammet Ali, boksu bıraktığını açıkladı. 1980 - Adana Cezaevi'nden bir grup tutuklu, tünel yoluyla firar etmeye çalıştı. Güvenlik kuvvetleri ateş açtı; 4 tutuklu öldü. 1980 - İtalyan Hava Yolları'na ait DC-9 tipi bir yolcu uçağı, İtalya'nın Ustica adası yakınlarında düştü: 81 kişi öldü. 1984 - TBMM, askerlik süresini 18 aya indiren yasa tasarısını kabul etti. 1987 - Gaziantep Üniversitesi kuruldu. 1988 - Fransa'nın başkenti Paris'te bulunan Lyon Garı'nda tren kazası: 56 ölü, 60 yaralı. 1991 - Yugoslav Halk Ordusu, Slovenya'ya karşı operasyon başlattı. 1998 - Adana'nın Ceyhan ilçesi merkez üslü depremde 144 kişi öldü. 2004 - Boris Tadiç, Sırbistan-Karadağ Cumhurbaşkanı seçildi. 2007 - Birleşik Krallık Başbakanı Tony Blair, görevinden ayrıldı. 2007 - Sözcü gazetesi kuruldu. Doğumlar 1350 - II. Manuil, Bizans İmparatoru (ö. 1425) 1462 - XII. Louis, Fransa Kralı (ö. 1515) 1550 - IX. Charles, Fransa Kralı (ö. 1574) 1740 - John Latham, İngiliz doktor, doğa tarihçisi, ornitolog ve yazar (ö. 1837) 1767 - Alexis Bouvard, Fransız bir astronomdu (ö. 1843) 1806 - Augustus De Morgan, Britanyalı matematikçi ve mantıkçı (ö. 1871) 1838 - Paul Von Mauser, Alman silah tasarımcısı (ö. 1914) 1850 - Lafcadio Hearn veya takma adıyla Koizumi Yakumo, İrlanda asıllı bir Japon yazar (ö. 1904) 1869 - Emma Goldman, Litvan anarko-komünist yazar (ö. 1940) 1869 - Hans Spemann, Alman embriyolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1941) 1877 - Charles Glover Barkla, İngiliz fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1944) 1880 - Helen Keller, Amerikalı pedagog (ö. 1968) 1882 - Eduard Spranger, Alman bir filozof ve psikolog (ö. 1963) 1884 - Gaston Bachelard, Fransız filozof, yazar (ö. 1962) 1908 - Guimarães Rosa, Brezilyalı diplomat, yazar ve hekim (ö. 1967) 1913 - Philip Guston, Amerikalı ressam (ö. 1980) 1914 - Helena Benitez, Filipinli siyasetçi ve bürokrat (ö. 2016) 1921 - Yusuf Atılgan, Türk roman ve öykü yazarı (ö. 1989) 1921 - Muriel Pavlow, İngiliz oyuncu (ö. 2019) 1930 - Ross Perot, Amerikalı iş insanı ve siyasetçi 1931 - Tolon Tosun, Türk sporcu, atlet ve diş hekimi (ö.1993) 1931 - Martinus Veltman, Hollandalı teorik fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2021) 1934 - Raik Alnıaçık, Türk tiyatro oyuncusu ve yönetmeni 1936 - Kutlu Payaslı, Türk şarkıcı ve besteci 1941 - Krzysztof Kieslowski, Polonyalı yönetmen (ö. 1996) 1951 - Ahmet Güvenç, Türk bas gitarist 1951 - Mary McAleese, İrlandalı siyasetçi ve İrlanda Cumhurbaşkanı 1952 - Rita Russek, Alman oyuncu 1953 - Bilge Öngöre, Türk yazar ve şair 1955 - Isabelle Adjani, Fransız sinema oyuncusu 1959 - Janusz Kamiński, Polonyalı görüntü yönetmeni ve film yönetmeni 1960 - Axel Rudi Pell, Alman heavy metal gitaristi 1962 - Tony Leung Chiu-wai, Hong Konglu sinema oyuncusu 1965 - Ali Gültiken, Türk eski milli futbolcu 1966 - J.J. Abrams, Amerikalı yapımcı, yönetmen ve senarist 1968 - Pascale Bussières, Kanadalı oyuncu 1969 - Alessandro Esseno, İtalyan besteci 1970 - Cecily von Ziegesar, Amerikalı yazar 1973 - Özge Fışkın, Türk rock müzik şarkıcısı 1974 - Christian Kane, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı-söz yazarı 1975 - Tobey Maguire, Amerikalı sinema oyuncusu 1976 - Wagner Moura, Brezilyalı sinema ve dizi oyuncusu 1977 - Raúl González, İspanyol futbolcu 1978 - Petra Frey, Avusturyalı şarkıcı 1979 - Fabrizo Miccoli, İtalyan millî futbolcu 1980 - Hugo Campagnaro, Arjantinli futbolcu 1980 - Tobin Radcliffe, Amerikalı oyuncu 1981 - Martina García, Kolombiyalı manken, dizi ve sinema oyuncusu 1983 - Alsu, Tatar asıllı Rus şarkıcı 1984 - Iosif Cholevas, Almanya doğumlu Yunan millî futbolcu 1984 - Gökhan İnler, Türk asıllı İsviçreli millî futbolcu 1985 - Svetlana Kuznetsova, Rus tenis oyuncusu 1985 - Nico Rosberg, Fin-Alman Formula 1 pilotu 1986 - Drake Bell, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu 1986 - Sam Claflin, İngiliz oyuncu 1987 - Ed Westwick, İngiliz oyuncu 1988 - Landry Fields, Amerikalı profesyonel basketbolcu 1988 - Matthew Spiranovic, Avustralyalı millî futbolcu 1989 - Matthew Lewis, İngiliz oyuncu 1990 - Laura van der Heijden, Hollandalı hentbolcu 1991 - Jordy Clasie, Hollandalı millî futbolcu 1991 - Özge Yavaş, Türk basketbolcu 1992 - Ahn So-hee, Güney Koreli oyuncu ve şarkıcı 1993 - Gamze Alikaya, Türk voleybolcu 1994 Maëva Coucke, Fransız manken Andrea Melgarejo, Paraguaylı manken Gu Sung-yun, Güney Koreli futbolcu 1999 - Chandler Riggs, Amerikalı çocuk oyuncu Ölümler MÖ 1212 - II. Ramses, Antik Mısır'da, 19. Hanedan firavunlarından biri (d. MÖ 1302) 1458 - Alfonso, Aragon (V. Alfonso olarak), Valensiya (III. Alfonso olarak), Mayorka, Sardunya ve Korsika (II. Alfonso olarak), Sicilya (I. Alfonso) ve 1416'dan Barselona Kontu (IV. Alfonso olarak) ve 1442'den ölümüne kadar Napoli Kralı (d. 1396) 1574 - Giorgio Vasari, İtalyan ressam, yazar, tarihçi ve mimar (d. 1511) 1636 - Date Masamune, Japon siyasetçi ve Daimyo (d. 1567) 1827 - Johann Gottfried Eichhorn, Alman tarihçi ve teolog, ahit eleştirmeni (d. 1752) 1831 - Sophie Germain, Fransız asıllı matematikçi, fizikçi ve filozof (d. 1776) 1831 - Konstantin Pavloviç, Rusya'nın büyük dükü (d. 1779) 1844 - Joseph Smith, Jr., Mormonluk adıyla bilinen İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin kurucusu olup ilk başkanı ve Mormon peygamberlerinden biri (d. 1805) 1876 - Harriet Martineau, İngiliz sosyolog (d. 1802) 1878 - Sarah Helen Whitman, Amerikalı şair, deneme yazarı, transandantalist ve spiritüalist (d. 1803) 1916 - Ștefan Luchian, Rumen ressam (d. 1868) 1930 - Kakutsa Çolokaşvili, Gürcü subayı ve Gürcistan'daki Anti-Sovyet gerilla hareketinin komutanı (d. 1888) 1936 - Mike Bernard, Amerikalı Ragtime müzisyeni (d. 1875) 1944 - Milan Hodža, Slovak politikacı (d. 1878) 1945 - Emil Hácha, Çek avukat (d. 1872) 1961 - Hélène Dutrieu, Belçikalı bisiklet yarışmacısı, motosiklet yarışmacısı, otomobil yarışmacısı ve pilot (d. 1877) 1964 - Fethi Gürcan, Türk Süvari Binbaşı (20 Mayıs 1963 ayaklanması liderlerinden) (d. 1922) 1975 - G. I. Taylor, İngiliz fizikçi ve matematikçi (d. 1886) 1985 - Kövkeb Kamil kızı Seferaliyeva, Azeri kökenli Sovyet klasik piyanisti (d. 1907) 1992 - Mihails Tāls, Leton satranç büyükustası (d. 1936) 1996 - Albert R. Broccoli, Amerikalı film yapımcısı (d. 1909) 1998 - Kerim Tekin, Türk şarkıcı, söz yazarı ve oyuncu (d. 1975) 1999 - Yorgo Papadopulos, Yunan asker ve cunta lideri (d. 1919) 2000 - Pierre Pflimlin, Fransız siyasetçi (d. 1907) 2001 - Jack Lemmon, Amerikalı sinema oyuncusu ve yönetmen (d. 1925) 2001 - Tove Jansson, Fin romancı, ressam, çizgi karikatür bant yazarı ve çizeri (d. 1914) 2002 - John Entwistle, İngiliz müzisyen (d. 1944) 2003 - David Newman, Amerikalı film yapımcısı (d. 1937) 2004 - George Patton IV, Amerika Birleşik Devletleri Ordusu'nda tümgeneral (d. 1923) 2005 - John T. Walton, ABDli iş insanı (d. 1946) 2009 - Gale Storm, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1922) 2011 - Elaine Stewart, Amerikalı oyuncu ve model (d. 1930) 2013 - Sayavuş Aslan, Azerbaycanlı komedi oyuncusu (d. 1935) 2014 - Bobby Womack, Amerikalı müzisyen (d. 1944) 2015 - Chris Squire, İngiliz müzisyen, şarkıcı ve söz yazarı (d. 1948) 2016 - Bud Spencer, İtalyan yazar, oyuncu, eski yüzücü (d. 1929) 2016 - Alvin Toffler, Amerikalı yazar ve gelecekçi (d. 1928) 2017 - Peter Ludwig Berger, Amerikalı sosyolog ve teolog (d. 1929) 2017 - Piotr Bikont, Polonyalı politika yazarı, gazeteci, yemek uzmanı ve tiyatro yönetmeni (d. 1955) 2017 - Michael Bond, İngiliz yazar (d. 1927) 2017 - Michael Nyqvist, İsveçli aktör (d. 1960) 2017 - Mustafa Talas, Suriyeli asker ve siyasetçi (d. 1932) 2018 - Ahron Daum, İsrailli haham (d. 1951) 2018 - Steve Ditko, Amerikalı yazar (d. 1927) 2018 - Joseph Jackson, Amerikalı müzisyen (d. 1928) 2018 - Steven Hilliard Stern, Kanadalı film yapımcısı, yönetmeni ve senarist (d. 1937) 2018 - Vladimir Andreyeviç Uspenski, Rus matematikçi, dilbilimci, yazar, fizik ve matematik doktoru (d. 1930) 2019 - Jharna Dhara Chowdhury, Bangladeşi insan hakları aktivisti (d. 1938) 2019 - Justin Raimondo, Amerikalı yazar, siyasetçi ve yayın yönetmeni (d. 1951) 2020 - Freddy Cole, Amerikalı siyahi caz şarkıcısı ve piyanist (d. 1931) 2020 - Linda Cristal, Arjantinli aktris (d. 1931) 2020 - Antonio Cuenco, Filipinli politikacı (d. 1936) 2020 - Ilija Petković, Sırp asıllı Yugoslav eski millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1945) 2021 - Alison Greenspan, Amerikalı film ve televizyon yapımcısı (d. 1972) 2021 - Uğurtan Sayıner, Türk oyuncu (d. 1944) 2021 - Hurşid Şahid, Pakistanlı aktris ve şarkıcı (d. 1926) 2022 - Joe Turkel, Amerikalı karakter oyuncusu (d. 1927) Tatiller ve özel günler Birleşik Krallık - Gâziler Günü Fırtına: Yaprak Fırtınası 0627 27