text: Minister van staat is een titel die gevoerd wordt door sommige politici uit landen met een parlementair systeem. In sommige landen is hun functie vergelijkbaar met die van wat in België en Nederland een staatssecretaris genoemd wordt. In andere landen is het juist een titel die aan hogere politici, zoals kabinetsleden of het staatshoofd toegekend wordt. In weer andere landen is het een eretitel. Eretitel Frankrijk Tijdens het ancien régime had de titel minister van staat (Frans: Ministre d'État) een zeer specifieke betekenis. Hij werd voor het eerst gebruikt tijdens de regering van Lodewijk XIII. De ministers van staat werden benoemd door de koning en tijdens de Conseils du Roi (= koningsconsulten) door de koning geraadpleegd. Toen Lodewijk XIV in 1661 onder het mom van droit divin (= goddelijk recht) een absolute monarchie in het leven riep, werden de zaken anders: de koning nodigde alleen diegenen die hij nodig dan wel wenselijk achtte voor een Conseil uit. Een uitnodiging was slechts geldig voor één sessie: voor een volgende sessie was een hernieuwde uitnodiging nodig. Als iemand echter eenmaal een sessie bijgewoond had, mocht hij wel de rest van zijn leven de titel Ministre d'État voeren, hetgeen hem onder andere het recht gaf op een jaarlijkse toelage van ongeveer 20.000 livre. De titel werd tijdens de Franse Revolutie afgeschaft, maar tijdens de Restauratie opnieuw ingevoerd als eretitel voor scheidende ministers. Verlening van de titel gebeurde niet altijd, maar als de koning weigerde de titel te verlenen dan werd dit wel als een belediging opgevat. In de huidige Franse Republiek is Ministre d'État een eretitel die aan sommige ministers toegekend wordt. Volgens de geldende protocollen staan zij in rang direct onder de eerste minister, maar boven de overige ministers. De titel brengt echter geen speciale privileges met zich mee. Nicolas Sarkozy is voor hij president van Frankrijk werd ook Ministre d'État geweest. België en Nederland In België en Nederland is minister van staat een eretitel die op voordracht van de regering door het staatshoofd toegekend wordt. De titel wordt op persoonlijke basis en normaal gesproken voor het leven verleend. Het is een blijk van waardering voor bijzondere diensten, meestal aan het einde van hun actieve loopbaan toegekend aan gedistingeerde politici. Vaak zijn ministers van staat oud-kabinetsleden of voormalige partijleiders. In delicate kwesties kan een minister van staat het staatshoofd adviseren. Hij of zij heeft echter geen formeel zeggenschap. Nieuw-Zeeland In Nieuw-Zeeland wordt de titel minister van staat (Engels: Minister of State) soms gebruikt om iemand de status van minister te geven, maar zonder de daarbij behorende verantwoordelijkheden. Feitelijk wordt zo een minister zonder portefeuille benoemd. Omdat de titel geen verantwoordelijkheden draagt, kunnen er op elk moment meerdere (of juist helemaal geen) ministers van staat zijn. In de vorige regering van Nieuw-Zeeland werden regelmatig ministers van staat benoemd, de huidige regering kent (nog?) geen ministers van staat. Ministers van staat zijn om twee verschillende redenen benoemd: als eerbetoon aan oud-politici, vergelijkbaar met de situatie in België en Nederland; om een junior of adjunct-minister te benoemen. Formeel kent Nieuw-Zeeland geen junior of adjunct-ministers, maar een minister kan de taak een andere minister te ondersteunen toegewezen krijgen. Formeel is een minister van staat een minister en deze kan dus een ondersteunende taak toegewezen krijgen. Aangezien hij geen andere verantwoordelijkheden heeft wordt op deze manier feitelijk een adjunct-minister benoemd. Hooggeplaatste functionarissen In bepaalde landen is de titel voorbehouden aan de hoogstgeplaatste kabinetsleden of zelfs de regeringsleider. Australië De Australische grondwet machtigt de Gouverneur-Generaal, zijnde de vertegenwoordiger van de Kroon, Ministers of State te benoemen om leiding te geven aan departementen. Junior ministers kunnen en mogen niet verantwoordelijk zijn voor een volledig departement, maar kunnen wel leidinggeven aan een deeldepartement. Bijvoorbeeld: de minister van Sport is verantwoordelijk voor sport binnen het ministerie van Gezondheid en Vergrijzing, dat op zijn beurt onder leiding van de minister van Gezondheid en Vergrijzing staat. Deze laatste is een Minister of State. Brazilië In Brazilië wordt de titel minister van staat (Portugees: Ministro de Estado) gevoerd door alle leden van het federale kabinet. Japan In Japan wordt de titel gebruikt door alle leden van het kabinet. Kenia In Kenia wordt de titel gebruikt door de machtigste ministers. Zo worden de ministeries die rechtstreeks onder de president, de vicepresident of de eerste minister geplaatst zijn, Ministry of State for... (staatsministerie voor...) genoemd. Momenteel bestaan er onder andere een Ministry of State for Internal Security and Provincial Administration (binnenlandse veiligheid en provinciaal bestuur), Immigration (immigratie) en Public Service (openbare diensten). Luxemburg In Luxemburg is de titel minister van staat (Frans: Ministre d'État, Duits: Staatsminister) een extra titel voor de minister-president. Deze laatste titel wordt pas sinds 1989 gebruikt, terwijl de titel minister van staat al sinds 1848 voor de regeringsleider gebruikt wordt. Monaco In Monaco is de minister van staat het hoofd van de regering van het vorstendom, direct ondergeschikt aan de vorst en verantwoordelijk voor de handhaving van de wet. Portugal In Portugal is de minister van staat (Ministro de Estado) een lid van de ministerraad wiens functie grofweg overeenkomt met die van vicepremier. Scandinavië In de Scandinavische landen is de Statsminister de regeringsleider (de eerste minister). Het woord Statsminister komt ook terug in de titel van ministers die aan het hoofd van verschillende deeldepartementen staan (zoals dat ook in Australië het geval is). Lager geplaatste functionarissen In diverse andere landen, met name in landen die vroeger lid van het Britse Rijk waren, zijn ministers van staat lager in rang en zijn ze vaak ondergeschikt aan een kabinetslid. Canada In Canada is een Minister of State hoger geplaatst dan een Secretary of State maar lager dan een Minister of the Crown (Kroonminister - de leidinggevende van een ministerie). Duitsland In Duitsland wordt de titel Staatsminister gebruikt voor parlementaire staatssecretarissen die werken bij het ministerie van Buitenlandse Zaken of voor de Bondskanselier. Qua rang staan ze dan ook tussen de federale ministers en de "gewone" staatssecretarissen in. Dezelfde titel wordt ook gebruikt door kabinetsleden van sommige deelstaten van Duitsland. In het verleden werd deze of een vergelijkbare titel ook gebruikt door kabinetsleden van enkele van de landen die gezamenlijk het Duitse Keizerrijk vormden. Ierland In Ierland is een Minister of State ondergeschikt aan een minister die aan het hoofd van een Staatsdepartement staat (een minister met een portefeuille). Hij of zij geniet hetzelfde aanzien als een Parliamentary Secretary (tegenwoordig een soort staatssecretaris, oorspronkelijk een minister in opleiding). India In India is een minister van staat een junior functionaris in de federale regering die hetzij een minister assisteren, hetzij zelf verantwoordelijk zijn voor een ministerie. Er is een wet aangenomen die het aantal ministers van staat in de federale regering beperkt. Nigeria In Nigeria is een minister van staat een junior minister in het kabinet, normaal gesproken adjunct van een minister van een federaal ministerie. In sommige gevallen kan hij of zij leidinggeven aan speciale departementen die rechtstreeks onder de president vallen. Wettelijk gezien worden zowel de "gewone" ministers als de ministers van staat beschouwd als ministers van de federale regering. Pakistan Ook in Pakistan is een minister van staat een junior minister in het kabinet, die hetzij adjunct van een kabinetslid kan zijn, hetzij zelf leiding kan geven aan een ministerie. Verenigd Koninkrijk In het Verenigd Koninkrijk is een Minister of State een regeringslid, ondergeschikt en verantwoording verschuldigd aan een Secretary of State (minister), maar hoger in rang dan parlementaire onder-staatssecretarissen en parlementaire persoonlijke secretarissen (PPS). De functie bestaat pas sinds 1945. Een ministerie kan meerdere ministers van staat omvatten. Een minister van staat kan een persoonlijke PPS hebben, maar er kunnen ook ministerie-brede PPS'en zijn. Voor de ministers van staat bestaan dezelfde gedragsregels als voor de "gewone" ministers. Ambtelijke titulatuur Politieke functie


source: wikipedia

text: Een makelaar of tussenhandelaar is een beëdigd persoon die beroepshalve overeenkomsten sluit namens personen bij wie hij niet in dienst is. Een makelaar bemiddelt veelal bij koop en verkoop, huur en verhuur van huizen, kantoren, roerende zaken, verzekeringen, op de goederentermijnmarkt of ander roerend, onroerend of registergoed. Daarnaast regelt een makelaar contracten en (ver)koopafspraken. Een groot deel van het werk bestaat uit het zoeken van (de makelaar van) een geschikte partij om dat bepaalde goed eenmalig mee te verhandelen. De makelaar is dus slechts tussenpersoon en is werkzaam krachtens een overeenkomst van bemiddeling. Het vak wordt de 'makelaardij' genoemd. De makelaar verzorgt traditioneel alle zaken van opname tot de overdracht door de notaris. Hiervoor betaalt de klant een courtage, dit is een vooraf afgesproken percentage (meestal tussen 1% en 2%) van de uiteindelijk gerealiseerde verkoopprijs. De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) hanteerde tot eind jaren 90 adviestarieven. Dit is door de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) verboden. Er zijn makelaars, die een vast tarief hanteren ongeacht de verkoopwaarde. Zolang de werkzaamheden van de makelaar niet tot resultaat leiden, hoeft de verkopende klant meestal alleen de door de makelaar gemaakte kosten te vergoeden. Ook de klant die een onroerende zaak wil kopen kan een makelaar inschakelen, de zogenaamde aankoopmakelaar. Geschiedenis De term makelaar verwijst naar een eeuwenoud beroep. In de middeleeuwen kenden handelssteden met een stapelmarkt makelaars die de transacties tussen koper en verkoper tot stand brachten. De oudste vermeldingen van het Nederlandse woord makelare komen uit Brugge. Een middeleeuwse verordening uit Middelburg regelt hoe handelaars van buiten verplicht waren om hun waren door bemiddeling van Middelburgse makelaars te verhandelen. Ook de latere handel via een goederentermijnbeurs kreeg vorm door (beurs)makelaars. In de 21 e eeuw verwijst de term makelaar in het spraakgebruik vooral naar de makelaar in onroerende zaken. In het oude Nederlands Burgerlijk Wetboek sprak men van onroerende goederen en verzekeringen. Maar de term kan voor allerlei vormen van handelsbemiddeling worden gebruikt. Makelaardij in Nederland Van oudsher was de positie van de makelaar omschreven in artikel 62 van het Wetboek van Koophandel. Makelaar was sinds 1967 een wettelijk beschermde titel. De activiteiten van de makelaar waren overigens niet beschermd: iedereen mag bemiddelen, maar zich dus niet zomaar makelaar noemen. Ieder die zich – zonder daar recht op te hebben – makelaar (of assistent-makelaar e.d.) noemde, was zelfs strafbaar volgens het Wetboek van Strafrecht. Men kon uitsluitend makelaar worden door te voldoen aan eisen op het gebied van vakbekwaamheid en onafhankelijkheid. Voor de vakbekwaamheid moest een examen worden afgelegd. Dit examen bestond uit de certificaten Makelaardijleer (Praktijkleer), Bouwkunde, Economie en Marketing, Privaatrecht, Publiekrecht en Boekhouden & Bedrijfseconomie. Het examen werd afgenomen door de Stichting Vakexamen Makelaardij (SVM) te Nieuwegein. Vervolgens diende de kandidaat te slagen voor de Proeve van bekwaamheid bij de Kamer van Koophandel. Bij deze vaktest moest de kandidaat kunnen aantonen dat hij of zij over voldoende lokale bekendheid beschikt en ook kon taxeren. Vervolgens diende de kandidaat zich te laten beëdigen (eed of belofte afleggen) door een arrondissementsrechtbank. Voor de onafhankelijkheid diende de makelaar te kunnen aantonen dat hij zelf geen belang had bij de onroerende zaken waarvoor hij bemiddelde. Ook mocht de makelaar niet in loondienst zijn van een og-handelaar, bank, hypotheekverstrekker of andere marktpartij. Het jaar 2001 In maart 2001 is door Annemarie Jorritsma (de toenmalig minister van Economische Zaken) de titelbescherming en beëdiging afgeschaft. Dit vond men passen in de toenmalige gedachten van deregulering (de overheid trekt zich op bepaalde terreinen terug) en zelfregulering. In feite mag iedereen zich 'makelaar' noemen. Sindsdien bewaken brancheorganisaties de kwaliteit met certificeringsregelingen. Van deze certificeringsregelingen zijn er twee, VastgoedCert en SCVM (Stichting Certificering Voor Makelaars en taxateurs). Om ingeschreven te kunnen worden in het register van VastgoedCert dient men te beschikken over een certificaat van vakbekwaamheid van KEMA. Om ingeschreven te kunnen worden in het register van de SCVM dient men te beschikken over een certificaat van vakbekwaamheid van DNV. Situatie na 2001 Het examen makelaar is na 2001 blijven bestaan en werd examen Register-Taxateur genoemd. Er zijn hier diverse opleidingen voor te volgen. De examens worden afgenomen door de BV SVMNIVO te Nieuwegein (een particuliere organisatie met private aandeelhouders waarin de overheid dus niet deelneemt) of de Beroepsopleiding Makelaars te Nootdorp. Bij SVMNIVO kan examen worden gedaan in de volgende vijf basisvakken: Vastgoedeconomie, Financiën en Fiscaliteiten (FF), Privaatrecht, Publiekrecht en Bouwkunde. Er volgen daarna nog een of meer examens in de aanvullende theorie, zoals het examen Praktijkleer en het examen Vakbekwaamheid binnen de gekozen specialisatie. Er zijn onder meer specialisaties voor Wonen, Bedrijfsmatig Vastgoed, WOZ en Agrarisch Vastgoed. Na de theoretische examens bestaat er een Vaktest op het gebied van taxeren en – uitsluitend bij de kamer Wonen – lokale kennis. Ieder die dit onderdeel dit met succes heeft afgelegd, krijgt het diploma en kan zich laten inschrijven in het register in een van de Kamers bij de Stichting VastgoedCert. Vervolgens zijn er dan periodiek hercertificeringsverplichtingen. Er is geopperd de eed en de beschermde titel van "makelaar" voor de makelaars weer in te voeren. De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) pleit voor herinvoering van de wettelijke beëdiging van de makelaar-taxateur. De beëdiging is in de golf van zelfregulering komen te vervallen in 2001, maar werkt volgens NVM kwaadwillenden en onkundigen in de hand. De herinvoering van wettelijke beëdiging moet volgens NVM worden aangevuld met verplichte permanente educatie en een vorm van verplicht (wettelijk) tuchtrecht, zoals dit nu ook het geval is. De Vereniging VBO Makelaar (VBO) is tegen herinvoering van de beëdiging. Dit omdat zij van mening is dat het afleggen van een eed niets zegt over de kwaliteit van de makelaar. Deze kwaliteit staat of valt volgens VBO met een goede opleiding, certificering (met bijbehorende permanente educatie) en een gedragscode. Het politieke veld is hierover verdeeld. Brancheorganisaties In Nederland zijn er onder andere de volgende brancheverenigingen: Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) VastgoedPRO Vereniging Bemiddeling Onroerend goed (VBO) Ontwikkelingen De makelaardij wordt sterk beïnvloed door het Internet dat consumenten mogelijkheden biedt om zelfstandig woningen te zoeken en aan te bieden. Sommige makelaars bieden de verkopers van woningen de mogelijkheid een deel van het verkoopproces zelf uit te voeren, bijvoorbeeld het verzorgen van verkooptekst, foto's en rondleidingen voor potentiële kopers. Hierdoor kan de klant een deel van de makelaarskosten uitsparen. Ook zijn er makelaars die enkel via internet werken en tevens zijn er specifieke startpagina's om makelaars te vinden. Met name op het gebied van de woningmarkt (starterswoningen, appartementen e.d.) komt het regelmatig voor dat kopers en verkopers trachten hun zaken zo veel mogelijk zelf te doen. Op het gebied van bedrijfsmatige objecten, kavels grond en agrarische objecten is zaken doen zonder makelaar tamelijk ongebruikelijk. Aankoopmakelaar Bij een transactie van een huis zijn twee partijen betrokken. Daarom bestaat er naast de makelaar die bemiddelt bij verkoop ook een makelaar die helpt bij de aankoop van een woning. Deze makelaar is bij de transactie betrokken als adviseur voor de aankopende partij, met name bij het zoeken van een geschikte woning, begeleiding van bezichtigingen en onderhandelingen. Daarbij kan de aankoopmakelaar adviseren over zaken als de waarde van de woning, de bouwtechnische staat op hoofdlijnen en het wel of niet laten uitvoeren van een bouwkundige keuring, alsmede over eventuele bijzonderheden met betrekking tot zaken als erfpacht, onroerendezaakbelasting en functioneren van een vereniging van eigenaren. Verkoopmakelaar De verkoopmakelaar begeleidt de verkoop van een woning van A tot Z. Een makelaar hoeft niet alle taken over te nemen, wanneer de klant zelf taken wil uitvoeren is dit mogelijk. De verkoopmakelaar kan werk uitvoeren vanaf het moment dat de klant zijn huis te koop wil zetten. De verkoopmakelaar voert taken uit als: marketing van de woning, opmaken van contracten, bezichtigingen, onderhandelingen met potentiële kopers en de gehele administratie. Internetmakelaar Een internetmakelaar is een makelaar die bemiddelt bij de verkoop van woningen, waarbij de eigenaar een deel van de verkooptaken zelf uitvoert, zoals de bezichtiging van de woning met kandidaatkopers. Hierdoor zijn internetmakelaars goedkoper dan traditionele vastgoedmakelaars. Ze vragen vaak een vast tarief of werken met lagere makelaarscommissies (rond de 1% van het verkoopbedrag). Het proces verloopt grotendeels online, zonder fysieke tussenkomst van de makelaar. Het takenpakket varieert per aanbieder. In veel gevallen leidt de eigenaar bezoekers zelf rond en maakt die ook zelf foto's van de woning. De internetmakelaar is vaak enkel verantwoordelijk voor het plaatsen van de advertentie, een te koop-bord, de online-promotie, marketing en het opstellen van een koopovereenkomst. Makelaars vergelijken Het vergelijken van een makelaar kan aan de hand van verschillende eisen gedaan worden. Een makelaar voert zijn taken in veel gevallen uit voor een courtage. Dit courtage is een percentage van de verkoopwaarde van de woning. Andere manieren hoe de juiste makelaar vergeleken kan worden is via verschillende beoordelingen van de makelaars of de locatie van de makelaar. Wanneer een makelaar veel verkoopervaring in een buurt heeft, is het eenvoudiger om een woning goed in de markt te zetten. Trivia Men was vroeger in het bezit van makelaarsstokjes of -stafjes om de vakbekwaamheid te kunnen aantonen. In Amsterdam staat nog altijd 't Makelaers Comptoir (het makelaarskantoor), een 17e-eeuws gildehuis aan de Nieuwezijds Voorburgwal 75, op de hoek met de steeg Nieuwe Nieuwstraat. Het is een van de weinige nog bestaande gildehuizen van de stad. Zie ook Aanhuurmakelaar Spelersmakelaar Verhuurmakelaar Makelaar (bouwconstructie) Agent (vertegenwoordiger) Commissionair Gedwongen onderhandse verkoop Taxatie Makelaarsstokje Commercieel beroep Vastgoed


text: Marlee Beth Matlin (Morton Grove (Illinois), 24 augustus 1965) is een Amerikaanse actrice, vooral bekend door haar hoofdrol in de speelfilm Children of a Lesser God uit 1986, waarvoor zij een Oscar en een Golden Globe kreeg. Matlin werd geboren in een Joods gezin in Morton Grove en raakte, als gevolg van de zesde ziekte, na 18 maanden een groot deel van haar gehoor kwijt. Ze studeerde af aan het Harper College in Palatine. Haar debuut in Children of a Lesser God leverde haar direct een Golden Globe en Oscar op. In deze film speelt ze een dove medewerkster op een school voor dove kinderen. Marlee Matlin en haar tegenspeler William Hurt waren ook in werkelijkheid een tijd getrouwd. Verder vervulde ze rollen in Reasonable Doubts, The West Wing, Picket Fences en The L Word. Ze speelde Amanda in de documentaire What the Bleep Do We Know!? en het vervolg What the Bleep: Down the Rabbit Hole. Ook is ze uitvoerend producent van en hoofdrolspeelster in de film Silent Knights. In 2009 kreeg Matlin een ster op de Hollywood Walk of Fame. Ze is beschermvrouwe van de M.S. Noordam van de Holland-Amerika Lijn. Sinds 1993 is ze getrouwd met Kevin Grandalski, met wie ze vier kinderen heeft. Amerikaans acteur


text: De wetenschappelijke naam voor de zoogdieren Een wetenschappelijk tijdschrift, zie Mammalia (tijdschrift)


text: Het Mioceen (Grieks: μείων (meiōn) = minder; καινός (kainós) = nieuw) is een tijdperk in de geologische tijdschaal, dat duurde van 23,03 tot 5,333 miljoen jaar geleden (Ma). Het Mioceen volgt op het Oligoceen en wordt gevolgd door het Plioceen. Door de verder gaande evolutie van grassen en kruiden op het land konden graslanden zich op gematigde breedte verspreiden. In de zee verspreidden de kelpwouden zich. Kleine gewervelde dieren diversificeerden en er verschenen verschillende soorten grote zoogdieren (een zogenaamde megafauna), waarvan veel tegenwoordig uitgestorven zijn. Ondertussen ging gebergtevorming in de Himalaya, de Alpen en aan de westelijke rand van Noord- en Zuid-Amerika door. Paleogeografie Tijdens het Mioceen ging de Alpiene orogenese door. Zo zou door de collisie tussen India en Eurazië de Himalaya tijdens het Mioceen beginnen te vormen. De noordwaartse beweging van Afrika en Arabië zorgde tussen 19 en 12 miljoen jaar geleden voor het sluiten van de Tethysoceaan, waardoor Azië en Afrika verbonden raakten en de Middellandse Zee ontstond. Het omhoogkomen van de Alpiene gebergten in Europa en westelijk Azië (onder andere de Pyreneeën, Alpen, Dinariden, Taurus, Kaukasus en Elboers) ging ook in het Mioceen nog volop verder. In de Alpen vond bijvoorbeeld tussen 10 en 5 miljoen jaar geleden een belangrijke fase van opheffing plaats, waardoor de zee definitief uit het Molassebekken in het noordelijke voorland zou verdwijnen. Ten noorden van de Alpiene gebergtegordels lag tijdens het Mioceen een grote binnenzee, de Paratethys, waarvan de tegenwoordige Zwarte Zee en Kaspische Zee restanten zijn. Tijdens het Mioceen waren de Paratethys en de Middellandse Zee afwisselend wel of niet verbonden door zeestraten. Een geologisch gezien kortstondige, maar wel ingrijpende gebeurtenis was het (zo goed als geheel) droogvallen van de Middellandse Zee tijdens de Messinian salinity crisis rond 6 miljoen jaar geleden. Ook dit werd veroorzaakt door de noordwaartse beweging van Afrika, die ervoor zorgde dat de voorlopers van de Straat van Gibraltar sloten. Aan de westkust van Noord-Amerika werden tijdens het Mioceen een aantal kustgebergten gevormd, zoals de Cascade Range, de Pacific Coast Ranges en de Sierra Nevada. Hierdoor trok de zee, die in het Paleogeen nog de westelijke rand van Noord-Amerika bedekte, zich terug naar het westen. Deze bergketens ontstonden met het vulkanisme ten gevolge van de subductie van de Farallonplaat onder Noord-Amerika. Een gevolg van het omhoog komen van het Coloradoplateau rond 9 miljoen jaar geleden was de vorming van de Grand Canyon door inslijting van de rivier de Colorado. Paleoklimaat Het vroege Mioceen had een warmer klimaat dan het voorafgaande Oligoceen. Rond 14,8 miljoen jaar geleden vond het Early Middle Miocene Climatic Optimum plaats en was het klimaat op zijn warmst. Daarna koelde het klimaat plotseling snel af. Er zijn meerdere hypotheses waarom het klimaat afkoelde. Een mogelijkheid is dat bij de meteorietinslag waarbij de Nördlinger Rieskrater in het tegenwoordige zuiden van Duitsland gevormd werd genoeg fijn stof de atmosfeer ingeblazen werd om het klimaat wereldwijd te beïnvloeden. Een andere hypothese is dat de verhoogde vulkanische activiteit bij de vorming van de Grote Slenk in Oost-Afrika in deze periode het klimaat beïnvloedde. Het late Mioceen kende een trend van een geleidelijke verdere afkoeling, die in het Plioceen zou doorgaan en uiteindelijk tot het Kwartaire ijstijdvak zou leiden. Omdat koude lucht minder vocht kan opnemen zorgde de Miocene afkoeling ook voor minder neerslag en wereldwijde verdroging van het klimaat. Regionaal zorgden ook andere factoren voor verdroging. Door Laat-Miocene tektonische opheffing in oostelijk Afrika zou het regenwoud in die regio kleiner worden. De noordwaartse beweging van Australië maakte dat dit continent in een steeds drogere klimaatzone terechtkwam, zodat ook hier bossen plaatsmaakten voor steppen. Geologie en stratigrafie Naamgeving en definitie De naam Mioceen werd voor het eerst gebruikt door Charles Lyell in 1830. Lyell verdeelde het Tertiair in Eoceen, Mioceen en Plioceen, een verdeling waar anderen later nog het Paleoceen en Oligoceen aan toevoegden. De naam Mioceen ("minder recent") heeft vooral betrekking op de hoeveelheid tegenwoordig nog levende molluskensoorten die in het Mioceen van de Middellandse Zee aanwezig zijn: nog maar 18%. In de tijdschaal die tegenwoordig door de ICS wordt aanbevolen is het Tertiair vervangen door Paleogeen en Neogeen. Het Mioceen heeft daarin de status van tijdvak en is een onderverdeling van de periode Neogeen. Het Mioceen wordt zelf opgedeeld in zes etages: Aquitanien, Burdigalien, Langhien, Serravallien, Tortonien en Messinien. Er komen alternatieve regionaal gebruikte indelingen in etages voor (Noord-Amerika, Australië, Nieuw-Zeeland of Oost-Europa hebben bijvoorbeeld eigen indelingen), die nog regelmatig gebruikt worden naast de internationale indeling. Voor marien stratigrafisch onderzoek worden vooral foraminiferen en nannoplankton als gidsfossielen gebruikt. In afzettingen van ondiepe randzeeën, zoals het Noordzeebekken zijn mollusken biozoneringen van groot belang. Voor continentale afzettingen gebruikt men indelingen die gebaseerd zijn op pollenzones en biozones van zoogdier-fossielen (Mammalian stages), die overigens voor Eurazië en Noord-Amerika verschillend zijn. Pollenzones zijn van groot belang omdat men er continentale en mariene afzettingen mee kan correleren. Ook wordt gebruikgemaakt van magnetostratigrafie. Gesteenten uit het Mioceen Vanwege de (geologisch gezien) geringe ouderdom zijn gesteenten uit het Mioceen meestal nog niet geconsolideerd. Omdat het zeeniveau in het Mioceen hoger was dan tegenwoordig worden in laag gelegen streken uit het Mioceen vaak mariene afzettingen gevonden. In Nederland werd in het Mioceen de Breda Formatie gevormd, die bestaat uit mariene klei die naar de top toe steeds meer wordt afgewisseld met deltaïsche zanden. Verder naar het zuiden, in het noordwesten van België, werd in het vroege Mioceen de Berchem Formatie afgezet, die bestaat uit in ondiep zeewater gevormde kleien en glauconiethoudende zanden. Tegelijkertijd werd verder naar het zuidoosten de Bolderberg Formatie gevormd, een afwisseling van ondiep mariene zanden en kleien en continentale zanden en bruinkoollaagjes. In Nederlands Limburg staan deze zanden bekend als het Laagpakket van Heksenberg in de Ville Formatie. In het aangrenzende Duitsland wordt de bruinkool van de Ville Formatie grootschalig ontgonnen in dagbouw. In het late Mioceen werd in België over deze formaties de Diest Formatie afgezet, die bestaat uit in een erg ondiepe zee gevormde zand- en grindlagen. De vorming van de Himalaya zorgde voor het ontstaan van een groot voorlandbekken, waar een bijna continue opeenvolging van Neogene gesteenten in afgezet werd. Deze gesteentelagen dagzomen in de Siwaliks en zijn bekend om hun fossielen van verschillende zoogdiergroepen, waaronder primaten. Leven Flora De grassen, die in grotere aantallen waren verschenen tijdens het Eoceen, hadden zich tijdens het Oligoceen verder ontwikkeld. Het was echter pas tijdens het Mioceen dat graslanden zich over grote delen van de continenten verspreidden. Door de verdroging van het klimaat maakte tropisch bos plaats voor savanne en naaldbos voor steppe of prairie. De grassen co-evolueerden met grazende dieren, met name de grote herkauwers. Deze co-evolutie wordt onder andere geïllustreerd door de plotselinge opkomst van soorten gras die meer silica opnemen rond 7 miljoen jaar geleden. Silica zorgt voor het slijten van de tanden van de dieren die zich met gras voeden. Rond dezelfde tijd vond massale uitsterving plaats onder groepen grazende zoogdieren. Alleen soorten met langere kiezen, die beter in staat waren het silicarijkere gras te eten, overleefden. Dit was niet de enige fase van uitsterven tijdens het Mioceen. Ook rond 14,5 miljoen jaar geleden vond een massa-extinctie plaats, waarbij ongeveer 30% van alle zoogdiergeslachten uit het vroege Mioceen verdween. Deze massa-extinctie wordt in verband gebracht met de snelle afkoeling van het klimaat die ongeveer tegelijkertijd plaatsvond. Mariene fauna Tijdens het Mioceen ontwikkelden de mariene fauna zoals baleinwalvissen en tandwalvissen zich verder. De tandwalvis Squalodon uit het Oligoceen en Mioceen is de oudste fossiele soort waarbij aanwijzingen gevonden zijn voor echolocatie, het gebruik van geluid om positie te bepalen. Later in het Mioceen verschenen modernere soorten, zoals de potvis. Ook de haaien kenden een succesvolle periode, gezien de vele haaientanden die in Miocene sedimenten gevonden worden. Een enorme soort haai uit het Mioceen was Megalodon, die rond de 12 meter lang kon worden. De uitbreiding van kelpwouden zorgde voor de verspreiding van diverse soorten vissen, zeehonden, otters en andere gewervelden. Vogels, reptielen en kleine zoogdieren Tijdens het Mioceen vonden vaak onderling gerelateerde radiaties plaats. De verdroging van het klimaat en de verspreiding van grassen en kruiden werd gevolgd door radiatie van kleine knaagdieren (zoals muizen en ratten), die droge grond nodig hebben om hun holen in te graven. Tegelijkertijd vond radiatie plaats onder kikkers, padden en slangen. Slangen leven van kleine knaagdieren en amfibieën, zodat hun opkomst tijdens het Mioceen niet verwonderlijk is. Een andere groep reptielen, de Choristodera stierf aan het begin van het Mioceen uit, met als laatste soort Lazarussuchus dvoraki uit Tsjechië. De verspreiding van zaaddragende kruiden en grassen werd ook gevolgd door de opkomst van de zangvogels, die voor het Mioceen nauwelijks voorkwamen. Andere soorten vogels waarvan de oudst bekende fossielen uit het Mioceen komen zijn kraaien, eenden, alken, net als verschillende soorten hoenders en uilen. Aan het einde van het Mioceen waren zo goed als alle moderne vogelfamilies verschenen. Onder de zeevogels bestonden in het Mioceen zelfs meer soorten dan tegenwoordig. Grazende zoogdieren Onder de grotere grazers zouden de onevenhoevigen (zoals neushoornachtigen en paardachtigen) gedurende het Mioceen steeds meer plaats moeten maken voor de evenhoevige families van de hertachtigen (Cervidae) en holhoornigen (Bovidae) (waaronder runderen (Bovinae), antilopen (Antilopinae) en geitachtigen (Caprinae)). Ook de giraffen (Giraffidae), slurfdieren (Proboscidea) en varkens (Suidae) radieerden. Hipparion was een paardachtige die in het Mioceen de steppes van Azië bevolkte. Hipparion was ongeveer anderhalve meter hoog, al groter dan de paardachtigen uit het Eoceen maar nog steeds kleiner dan tegenwoordige paarden. Een slurfdier waarvan zowel in Europa, Azië als Afrika fossielen gevonden zijn is Deinotherium, waarbij de slagtanden in tegenstelling tot hedendaagse olifanten naar beneden in plaats van omhoog krulden. Een andere belangrijke nieuwe groep slurfdieren uit het Mioceen waren de mastodonten, die zich over Eurazië en Afrika verspreidden. Een voorbeeld van een Afrikaans slurfdier uit het Mioceen is Phiomia. Roofdieren Ook de grotere predators zouden tijdens het Mioceen meer op de moderne soorten gaan lijken. De roofdieren (Carnivora) zouden in de loop van het Mioceen verder ontwikkelen, terwijl twee oudere groepen, de entelodonten (Entelodontidae) en creodonten (Creodonta) in de loop van het Mioceen zouden verdwijnen. De orde van de roofdieren bestaat onder andere uit de families van de katachtigen (Felidae) en hondachtigen (Canidae). In het Mioceen verschenen daarnaast de families van beren (Ursidae), hyena's (Hyaenidae) en in Noord-Amerika de wasbeerachtigen (Procyonidae). Ook verschenen in het Mioceen de eerste Machairodontinae (sabeltandkatten) en de eerste wolven (Canis lupus). De opkomst van de roofdieren ten opzichte van creodonten en entelodonten kan het gevolg zijn geweest van de meer open begroeiing, waardoor de intelligentere en snellere roofdieren een voordeel hadden. Een voorbeeld van een creodont uit het Mioceen is Megistotherium. Door het droogvallen van de Beringlandbrug halverwege het Mioceen kon er uitwisseling van soorten plaatsvinden tussen Eurazië en Noord-Amerika. Zuid-Amerika en Australië lagen geïsoleerd en hadden hun eigen fauna. Australië had een natter klimaat dan tegenwoordig en was bedekt met regenwouden, waarin veel soorten buideldieren leefden. De 3 meter lange loopvogel Dromornis was waarschijnlijk een vleeseter. Zuid-Amerika bleef geïsoleerd, waardoor de fauna daar toen erg verschilde van die tegenwoordig. Grote buideldieren, zoals Homalodotherium, werden gejaagd door bijna drie meter hoge schrikvogels zoals Kelenken en Phorusrhacos. Primaten Onder de primaten kwamen steeds modernere soorten voor. De smalneusapen (Catarrhini) waren al rond 40 miljoen jaar geleden (in het Eoceen) verschenen. Rond 25 miljoen jaar geleden vond binnen deze groep de splitsing plaats tussen mensapen (Hominoidea) en de apen van de Oude Wereld (Cercopithecidae). In het Vroeg- en Midden-Mioceen zijn in Afrika en het Middellandse Zeegebied op verschillende plaatsen fossielen van mensapen gevonden, voorbeelden zijn Dryopithecus of Proconsul. Ongeveer tegelijkertijd leefde Sivapithecus in Azië. De familie der gibbons (Hylobatidae) splitste zich ergens na 18 miljoen jaar geleden af, de familie der orang-oetans (Ponginae) rond 12 miljoen jaar geleden. Tussen 8 en 4 miljoen jaar geleden vond de splitsing plaats tussen gorilla's, mensen en chimpansees, de drie geslachten uit de familie hominiden (Homininae). Aan het einde van het Mioceen zouden de hominiden zich (net als veel andere dieren tijdens het Mioceen) uit het regenwoud begeven en rechtop beginnen te lopen, waarschijnlijk om te overleven in open landschap. Een voorbeeld van een vroege hominide is Sahelanthropus tchadensis, die rond 7 miljoen jaar geleden in het noorden van Afrika leefde. Zie ook geschiedenis van de Aarde Cenozoïcum Oligoceen Plioceen evolutie van de mens Alpiene orogenese Geologisch tijdperk


text: De middendiertjes (Mesozoa) zijn een groep dieren zonder complete organisatie als de orgaandieren. Het zijn meercellige dieren zonder weefsels of organen en bestaan uit slechts enkele tientallen cellen. Ze vormen samen geen stam, alhoewel dat in eerste instantie wel werd gedacht. De middendiertjes zijn onder te verdelen in: Placozoa (hoewel deze door sommigen tot de Parazoa worden gerekend) Rhombozoa


text: Mithridates of Mithradates (Nederlands: Mithridaat) is de naam van een aantal vorsten in de Oudheid. Het is een samenvoeging van de naam van de Perzisch-Anatolisch Griekse god Mithra met het Oud-Perzische date ('daad' in het Nederlands). De naam laat zich vertalen in het Nederlands als "daad van god". Parthen Mithridates I de Grote (171-138 v.Chr.) Mithridates II de Grote (124-87 v.Chr.) Mithridates III (57-54 v.Chr.) Vermoordde zijn vader Phraates III Theos samen met zijn broer Orodes II en probeerde zijn broer van de troon te verdrijven. Hij werd uiteindelijk door hem gedood. Mithridates IV (129-140) Kios Mithridates I van Kios (voor 362 v.Chr.) Mithridates II van Kios (337 - 302 v.Chr.) Mithridates III van Kios, werd Mithridates I van Pontus (302 - 266 v.Chr.) Pontus Mithridates I van Pontus (302 - 266 v.Chr.) Mithridates II van Pontus (250 - 220 v.Chr.) Mithridates III van Pontus (220 - 185 v.Chr.) Mithridates IV van Pontus (170 - 150 v.Chr.) Mithridates V van Pontus (150 - 120 v.Chr.) Mithridates VI van Pontus de Grote (120 - 63 v.Chr.). Maakte Pontus tot een grote mogendheid in het Oosten. Hij voerde de Derde Mithridatische Oorlog tegen Rome 75-65 v.Chr. Hij pleegde zelfmoord toen zijn zoon Pharnaces tegen hem in opstand kwam. Pergamon Mithridates van Pergamon (41 v.Chr.), generaal en bondgenoot van Julius Caesar. Koninkrijk Bosporus Mithridates van Bosporus (33-45), verslagen door Romeinen, verbleef daarna in Rome tot hij in 69 door Galba ter dood werd gebracht. Armenië Mithridates van Armenië (36-51), zoon van Mithridates I van Iberia, door Tiberius gesteund in zijn poging de troon van Armenië te verwerven. Caligula riep hem terug naar Rome maar Claudius I hielp hem weer terug op de troon. Uiteindelijk vermoord door zijn neefje Radamistus. Iberia Mithridates I van Iberia (30-50) Mithridates II van Iberia (249-265) Mithridates III van Iberia (365-380) Mithridates IV van Iberia (409-411) Mithridates V van Iberia (435-447) Ook wordt de naam in verband gebracht met een soldaat die Cyrus de Jongere heeft vermoord. Mithridates (soldaat)


text: Marin Mersenne (Oizé, 8 september 1588 – Parijs, 1 september 1648) was een Frans priester, wiskundige, theoloog, filosoof en wetenschapper. Hij speelde een belangrijke rol in de verspreiding van wiskundige en wetenschappelijke kennis. Tot zijn eigen wiskundige resultaten behoort het bedenken van de mersennepriemgetallen. Mersenne volgde het College van Le Mans en het Jezuïetencollege in La Flèche, waar een levenslange vriendschap met Descartes, zijn medestudent, is ontstaan. Van 1609 tot 1611 studeerde hij theologie aan de Sorbonne. Hij voegde zich bij de Orde der Miniemen, die leefde volgens een zeer streng gelofte van armoede. Binnen deze orde vervolgde hij zijn studie in Nigeon en Meaux. In 1612 keerde hij terug naar Parijs waar hij priester werd aan het koninklijk paleis. Zijn monnikscel in Parijs, waar hij het grootste deel van zijn leven verbleef, werd een ontmoetingsplaats voor Fermat, Pascal, Gassendi, Roberval, Beaugrand en andere wiskundigen en wetenschappers. Ook via correspondentie had hij veel contact met wetenschappers in geheel Europa, waaronder Constantijn Huygens en Joan Albert Ban. Op die wijze kreeg hij informatie over de laatste wetenschappelijke ontdekkingen, die hij weer deelde met zijn wetenschappelijke vrienden. Hij speelde daarmee een belangrijke rol in de verspreiding van wiskundige kennis in een periode waarin er nog geen wetenschappelijke en wiskundige tijdschriften in omloop waren. Op deze wijze werd nieuwe wetenschappelijke kennis veel sneller verspreid dan in de voorgaande eeuwen het geval was. Mersenne onderzocht de priemgetallen en probeerde een formule te vinden die alle priemgetallen zou voortbrengen of bevatten. In het bijzonder onderzocht hij getallen van de soort 2p - 1 met p priem; de priemgetallen van deze vorm heten mersennepriemgetallen. Mersenne verdedigde Descartes en Galilei tegen theologische kritiek en trachtte het pseudowetenschappelijk karakter van de alchemie en de astrologie aan te tonen. Hij leverde verschillende wetenschappelijke bijdragen aan de akoestiek en de mechanica. Hij deed bijvoorbeeld de eerste metingen van de geluidssnelheid, en stelde de wet van Mersenne op, die stelt dat de frequentie van een trillende snaar evenredig is met de wortel uit de spankracht en omgekeerd evenredig is met de lengte van de snaar en de wortel uit de massa per lengte-eenheid. Frans rooms-katholiek priester Akoesticus Frans wiskundige 17e-eeuws wiskundige Frans filosoof Frans theoloog Frans wetenschapper Miniemen (orde)


text: Mumbai (Marathi: मुंबई/Mumbaī; spreek uit ; tot 1996: Bombay) is de grootste stad van India en de hoofdstad van de deelstaat Maharashtra. De stad had volgens de volkstelling in 2001 11.914.398 inwoners. De Verenigde Naties schatten het aantal inwoners van de stad voor 2018 op 19.980.000 mensen. De VN verwachten ook dat de stad in 2030 circa 24,6 miljoen inwoners zal tellen. Naam De Griekse cartograaf Ptolemaeus vermeldde in de tweede eeuw n.Chr. de stad als Heptanesia, wat Oudgrieks is voor "een plaats van zeven eilanden". De Portugezen noemden het 'Bom Bahia', 'Buon Bahia' of 'Bambain', Portugees voor 'Goede Baai'. In 1538 noemden zij het ook wel Boa-vida, 'het eiland van het goede leven'. Toen later de Britten de controle over India verwierven werd de naam verengelst naar Bombay hoewel Marathi- en Gujarati-sprekers de stad als Mumbai kenden. In 1996 werd de naam officieel gewijzigd in Mumbai, conform het streven om Indiase steden te hernoemen naar de originele Indiase benamingen. In de deelstaat Maharashtra was toen de hindoenationalistische partij Shiv Sena aan het bewind en die beweerde dat Bombay niets meer is dan een verbastering van het originele Mumbai. Geschiedenis Aan de hand van voorwerpen die nabij Kandivali in noordelijk Mumbai gevonden zijn, kan worden opgemaakt dat de eilanden sinds de Steentijd bewoond zijn geweest. Menselijke bewoning is gedocumenteerd sinds 250 v.Chr. toen het bij de Grieken bekendstond als Heptanesia. In de derde eeuw v.Chr. waren de eilanden een deel van het Maurya Rijk, geregeerd door de boeddhistische keizer Asoka. Gedurende de eerste paar eeuwen werd de macht over Mumbai betwist tussen de Indo-Scythische Westelijke Satrapen en de Satavahana's. De hindoe-heersers van de Silhara-dynastie bestuurden de eilanden tot 1343, toen Gujarat ze annexeerden. De grotten van Elephanta en het tempelcomplex Walkeshwar, een van de oudste bouwwerken van de eilandengroep, dateren uit deze periode. In 1543 kregen de Portugezen de eilanden in ruil voor een bondgenootschap van sultan Bahadur Shah van Gujarat en in 1661 werden ze door Catharina van Bragança als bruidsschat aan Karel II van Engeland gegeven. De eilanden werden daarop in 1668 aan de Britse Oostindische Compagnie verpacht voor tien pond per jaar. De compagnie vond de diepe natuurlijke haven aan de oostkant van de eilanden goed geschikt voor hun eerste haven op het Indisch Subcontinent. De bevolking groeide snel van 10.000 in 1661 tot 60.000 in 1675, en in 1687 verplaatste de Britse Oostindische Compagnie haar hoofdkwartier van Surat naar Mumbai. De stad zal uiteindelijk de hoofdstad worden van het presidentschap (Mumbai Presidency). Vanaf 1817 werd de stad heringericht en uitgebreid. Met behulp van grootschalige civiele werkzaamheden werd van de eilanden van de archipel één groot eiland (Salsette) gemaakt. Dit project, dat bekendstond als de Hornby Vellard was in 1845 gereed en resulteerde in een vergrote oppervlakte van 438 km2. In 1853 reed India's eerste passagierstrein van Bombay naar Thane. Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) werd de stad de belangrijkste katoenmarkt van de wereld wat voor een sterke groei van de economie zorgde en de stad een hoger aanzien gaf. Door de opening van het Suezkanaal in 1869 werd Mumbai een van de grootste zeehavens langs de Arabische Zee. In de dertig jaar die daarop volgde groeide de stad tot een groot stedelijk centrum uit, geprikkeld door een verbetering van de infrastructuur en het ontstaan van veel van de stad zijn instituten. Het aantal inwoners van de stad groeide tot een miljoen in 1906, waardoor het op dat moment de op een na grootste stad was van India, na Calcutta. Bombay werd tevens een belangrijk bolwerk voor de Indiase onafhankelijkheidsbeweging, met de Quit India Movement van Mahatma Gandhi in 1942 als de belangrijkste gebeurtenis. Na India's onafhankelijkheid in 1947 werd het de hoofdstad van de staat Bombay (Bombay State). In 1950 verkreeg de stad zijn huidige stadsgrenzen, door een stadsuitbreiding naar het noorden. Na 1955, toen de staat Bombay werd gesplitst langs etnolinguïstische lijnen in de staten Maharashtra en Gujarat, was er een roep om van de stad een autonome stadstaat te maken. Een burgercomité, bestaande uit vooraanstaande Gujarati industriëlen lobbyde voor een autonome status voor Bombay. De Samyukta Maharashtra-beweging was hier echter fel op tegen en eiste dat Bombay de hoofdstad werd van de nieuwe staat Maharashtra. Na demonstraties waarin 105 mensen door politiegeweld om het leven kwamen, ontstond op 1 mei 1960 Maharashtra, met als hoofdstad Mumbai. Hierna groeide Bombay uit tot de grootste stad en financiële hoofdstad van India. Tevens kreeg het een leidende rol als technologisch centrum en werd het het Indiase centrum van de entertainment-industrie (zie Bollywood). In de jaren negentig steeg het aantal inwoners ruim boven de tien miljoen en verplaatste de sterk groeiende bouwnijverheid zich naar het vasteland, hoofdzakelijk Navi Mumbai, de grootste geplande stad ter wereld. Communaal en terroristisch geweld In de jaren zestig en zeventig werd Bombay meerdere keren getroffen door communaal geweld, waar onder andere aanhangers van de hindoenationalistische partij Shiv Sena bij waren betrokken. Op 17 mei 1984 braken er rellen uit tussen moslims en hindoes, wat meer dan tweehonderd levens kostte. Tussen december 1992 en januari 1993 was de stad het toneel van grootschalige rellen en ander geweld tussen moslims en hindoes, gevolgd door een reeks van 13 gecoördineerde bomaanslagen op 13 maart. Alles bij elkaar kostte dit aan zo'n dertienhonderd mensen het leven. Men gaat er in het algemeen van uit dat de bomaanslagen het werk waren van de maffia-organisatie D-Company, hoofdzakelijk bestaande uit moslims. Voor de bomaanslagen werden meer dan honderd mensen opgepakt en veroordeeld, maar het vermoedelijke meesterbrein achter de aanslagen, Dawood Ibrahim, is nog steeds voortvluchtig. Op 11 juli 2006 werd de stad getroffen door een serie explosies tijdens de drukke avondspits. Daarbij zijn zeker 200 doden gevallen en meer dan 714 gewonden. Kort na elkaar ontploften zeven bommen in overvolle forensentreinen. Op 26 november 2008 vonden opnieuw aanslagen plaats in de stad, waaronder schietpartijen, aanvallen op hotels en gijzelingen. Bestuurlijke indeling De gemeente Mumbai wordt bestuurd door de Gemeentelijke Corporatie van Groot-Mumbai (Marathi: बृहन्मुंबई महानगर पालिका, Engels: Brihanmumbai Municipal Corporation of de BMC). De burgemeester is sinds 22 november 2019 Kishori Pednekar. De gemeente Mumbai is op staatsniveau verdeeld over twee districten; Mumbai Stad (Mumbai City), de binnenstad van Mumbai met een oppervlakte van 69 km2 en 3.326.837 inwoners (2001) Mumbai Suburbaan (Mumbai Suburban), de buitenwijken en enkele voorsteden van Mumbai met een oppervlakte van 534 km2 en 8.587.561 inwoners (2001) Het districtscentrum is gevestigd in Bandra. De stedelijke agglomeratie van Mumbai ligt verder verspreid over de districten Thane en Raigad. Daarnaast wordt de gemeente voor bestuurlijke doeleinden verdeeld in zes zones, die elk weer zijn onderverdeeld in drie tot vijf wards. Geografie De stad is gevestigd op het eiland Salsette, gelegen aan de Arabische Zee. Samen met de voorsteden is Mumbai een van 's werelds grootste stedelijke agglomeraties. Volgens de volkstelling in 2001 had de agglomeratie 16.368.084 inwoners. Volgens een niet-officiële schatting over 1 januari 2009 heeft de agglomeratie ondertussen 22.300.000 inwoners. De grootste voorsteden zijn, van groot naar klein; Thane, Kalyan-Dombivli, Navi Mumbai, Mira-Bhayandar en Ulhasnagar. De stad beschikt ook over een haven die van groot belang is voor het land. Ongeveer de helft van India's reizigersvervoer gaat over water, alsook een significant deel van de totale goederenoverslag, gaan via de haven van Mumbai. Mumbai is het culturele en commerciële hart van India. Het huisvest een boel belangrijke financiële instellingen en vele Indiase bedrijven hebben er hun hoofdkantoor. Vanwege de hogere levensstandaard worden immigranten van over heel India aangetrokken, de stad is daarom ook een smeltkroes van verschillende Indiase culturen. Behalve om de industrie is Mumbai ook bekend om zijn filmproducties. Mensen uit de hele wereld komen hierheen om te acteren en te werken in Bollywood, een samentrekking van de oude naam Bombay en Hollywood. Een van de opvallendste bouwwerken van de stad is de Gateway of India, gebouwd ter herinnering aan een bezoek van de Britse koning George V in 1911. De laatste Britse militairen verlieten India in 1948 via deze poort. Bevolking Volgens de volkstelling van 2011 telt de stad Mumbai ruim 12,4 miljoen inwoners. De metropool Mumbai telt echter 18.394.912 inwoners. Ongeveer twee op de drie inwoners is aanhanger van het hindoeïsme (66%), een vijfde deel is islamitisch (21%), 5% is boeddhistisch, 4% behoort tot het jaïnisme en 3% is christelijk. Marathi is de meest gesproken taal, gevolgd door Hindi, Urdu, Gujarati en Engels. Bijna 90% van de bevolking is alfabeet. De stad kent vele sloppenwijken. 43 procent van de bevolking leeft in sloppenwijken en andere informele nederzettingen. De bekendste is Dharavi, met zo'n 1 miljoen inwoners, een van de grootste sloppenwijken van Azië. Alleen Orangi Town in Karachi is groter. Transport De meeste inwoners van Mumbai maken voor hun woon-werkverkeer gebruik van het openbaar vervoer. Dit in verband met het gebrek aan parkeerplaatsen, de verkeersopstoppingen en de, vooral in het moessonseizoen, in het algemeen slechte staat van onderhoud van de wegen. De stad is het hoofdkwartier van twee zones van de Indiase spoorwegen; de Central Railway (CR) met als hoofdkwartier de Chhatrapati Shivaji Terminus (voorheen de Victoria Terminus) en de Western Railway (WR) met het hoofdkwartier nabij Churchgate. De ruggengraat van het transport in Mumbai is de Mumbai Suburban Railway. Deze bestaat uit drie van elkaar gescheiden netwerken, die alle drie ruwweg, in noord-zuid-richting over de lengte van de stad liggen. De Western Railway loopt door het westelijke deel van het stedelijk gebied en de Central Railway verzorgt het centrale en noordoostelijke deel van Mumbai. Beide lijnen komen ook in de omliggende forensensteden en hebben beide een lengte van zo'n 125 km. De Harbour Line is een onderdeel van de Central Railway en loopt in het zuidoosten van de stad, langs de haven en splitst zich richting Andheri (bij het vliegveld) in het noordwesten en Panvel, via Navi Mumbai, in het oosten. De bouw van de metro van Mumbai is in juni 2006 van start gegaan en de planning is dat in 2011 de eerste lijn operationeel wordt. Het openbaar busvervoer wordt verzorgd door de Brihanmumbai Electric Supply and Transport (BEST), een zelfstandig onderdeel binnen de Brihanmumbai Municipal Corporation (Gemeentelijke Corporatie van Groot-Mumbai) (BMC), en verzorgen vrijwel alle delen van het stedelijk gebied van en rondom Mumbai. Bussen worden gebruikt voor korte tot middellange afstanden en de treinen voor langere afstanden. De bussen van BEST bestaan uit gewone bussen en dubbeldekkers. De taxi's, die tot vier personen meenemen, rijden in vrijwel het gehele stedelijke gebied. Geautomatiseerde riksja's, die alleen buiten het centrum opereren, zijn de meest gebruikte vervoermiddelen op afroep. Deze driewielige voertuigen kunnen maximaal drie personen meenemen. Het vliegveld van Mumbai heet Chhatrapati Shivaji International Airport (voorheen Sahar International Airport) en is het drukste vliegveld van India. De Andheri terminal verzorgt de internationale vluchten en de Santacruz terminal verzorgt de vluchten binnen India. Het vliegveld ligt in het noordwesten van de stad, midden tussen de bebouwing. De haven van Mumbai wordt als een van de beste natuurlijke havens ter wereld beschouwd en verzorgt naast een aanzienlijk deel van het Indiase goederenvervoer, vijftig procent van het Indiase passagiersvervoer over zee. Mumbai is tevens een belangrijke basis voor de Indiase marine. Veerboten van Ferry Wharf verzorgen goedkope toegang tot in de buurt gelegen eilanden en stranden. Stedenbanden Honolulu (Verenigde Staten) Los Angeles (Verenigde Staten) Sint-Petersburg (Rusland) Yokohama (Japan) Amsterdam (Nederland) Stuttgart (Duitsland) Bekende inwoners van Bombay/Mumbai Literatuur Nile Green: Bombay Islam. The Religious Economy of the West Indian Ocean, 1840–1915. Cambridge University Press, 2011. ISBN 9780521769242 Externe link Website van de gemeente Mumbai Hoofdstad van een Indiase deelstaat Geografie van Maharashtra


text: Michaël I Rangabe (Grieks: Μιχαήλ Α ́ Ραγγαβέ, Mikhaēl I Rangabe) (ca. 770? - 845) was van 811 tot 813 keizer van Byzantium. Zijn vader Theophylaktos was admiraal van de Egeïsche vloot van Byzantium. Michaël trouwde met Prokopia, een dochter van Nikephoros, de 'minister van financiën' onder keizerin Irene. Toen zijn schoonvader Irene wist af te zetten en zelf de troon besteeg als Nikephoros I, schonk hij zijn schoonzoon een van de hoogst denkbare hoftitels, hij maakte Michaël Kouropalates, een soort ere-majordomus. Michaël overleefde de rampzalige veldtocht tegen de Bulgaarse Khan Kroem, waarbij de keizer zelf sneuvelde en diens zoon en opvolger Staurakios zwaargewond raakte. Deze wilde de troon niet aan zijn zwager afstaan, en daarom dwongen Michaëls aanhangers hem af te treden. De dodelijk gewonde Staurakios stierf pas enkele maanden later in een klooster. Keizerschap Michaël is de eerste keizer met een familienaam. Het is wel gesuggereerd dat de naam van het Slavische rokavu stamt, maar dat is niet zeker. Het is wel duidelijk dat in zijn tijd de grote magnatenfamilies meer aan invloed wonnen. Michaël wilde de tegenstellingen in zijn rijk verminderen en verlichtte daarom de strenge belastingen die Nikephoros had opgelegd. Anderzijds voelde hij zich verplicht veel geld uit te geven aan het leger, aan de bureaucratie en aan de Kerk. Hij vervolgde de iconoclasten en betoonde zich een vroom man - waardoor hij een goede reputatie verwierf in de beeldbepalende Kroniek van zijn tijdgenoot Theophanes Confessor. In 812 reisden afgevaardigden van Michaël naar het verre Aken om keizer Karel de Grote als basileus te erkennen, zonder verdere toelichting, in ruil voor de teruggave van een aantal verloren gebiedsdelen, onder meer Venetië, dat toen nog niet zo'n belangrijke stad was. Dat was gezichtsverlies voor Byzantium, omdat er altijd maar één keizerrijk geweest was, ook al was er soms meer dan één keizer. In datzelfde jaar stelden de Bulgaren onder Khan Kroem een vrede voor. Het voorstel leek verdacht veel op een ultimatum. Toen Michaël aarzelde, nam Kroem Mesembria in, tegenwoordig de stad Nesebar. Michaël trad in het strijdperk, maar na enkele kleine successen verloor hij de Slag bij Versinikia op 22 juni 813, waarbij het oppermachtige Byzantijnse leger eerloos op de vlucht gedreven werd. Michaël trad af en droeg de keizerlijke waardigheid over aan zijn meer besluitvaardige generaal Leo de Armeniër, die bekend is als Leo V van Byzantium. Naleven Leo vernietigde de dynastieke aspiraties van Rangabe door de zonen van Michaël te castreren. Een van hen, Niketas (797-877), zou het onder de naam Ignatius nog tot patriarch van Constantinopel brengen en werd spoedig na zijn overlijden heilig verklaard. Oud-keizer Michaël zelf leefde nog dertig jaar vreedzaam in een klooster op het Prinseneiland Proti, tegenwoordig Kınalıada. Keizer van Byzantium Persoon in de 9e eeuw


text: Michaël II (Grieks: Μιχαήλ Β', Mikhaēl II) (Amorium in Frygië, ? - oktober 829), bijgenaamd Psellos of Traulos (Grieks: Τραυλός, Ψηλλος; Latijn: Psellus) (de Stotteraar) of de Amoriër, was van 820 tot aan zijn dood keizer van Byzantium. Michaël vermoordde zijn voorganger en vroegere wapenbroeder Leo V en stichtte de Amorische dynastie. Keizer Michaël, uit Amorium afkomstig, werd door de Byzantijnen als een weinig verfijnd man beschouwd. Hoewel hij inderdaad nauwelijks kon lezen en schrijven en een soldaat in hart en nieren was, regeerde hij met verstand. Hij probeerde met enig succes alle gekrakeel over de iconen wat te laten luwen. Zelf was hij geen voorstander van iconenverering en hij herstelde de cultus niet, maar er was ook geen sprake van vervolging. Thomas de Slaviër een ander wapenbroeder, vond dat hij evenveel recht op de troon had als Michael en kwam in opstand. Thomas zocht steun bij Kalief Al-Ma'mun en Michael bij de Bulgaarse kan Omoertag. Het gevolg was het Beleg van Constantinopel (821-823). Thomas werd verslagen. Het rijk werd hier echter wel door verzwakt. Omstreeks 824 werd Kreta veroverd, door een groep opstandige Omajjaden van Andalusië en richtten het Emiraat Kreta op. Kreta werd daarmee een zeeroversnest en zou dat nog anderhalve eeuw blijven. Ook op Sicilië maakten de Aghlabiden handig gebruik van de onenigheid tussen de lokale Byzantijnse machthebbers en begonnen in 827 met de verovering van het eiland. De positie van Byzantium als zeemacht was hiermee zwaar aangetast. Niettemin de vele problemen, slaat met Michaël II Psellos Byzantium de weg in van herstel en bloei. Michaël werd door zijn zoon Theophilos opgevolgd. Keizer van Byzantium Persoon in de 9e eeuw


text: Michaël III (Grieks: Μιχαήλ Γ ́ ο Μέθυσος, Michaēl III ho Methysos, "de dronkaard") (Constantinopel, 10 januari 840 – aldaar, 24 september 867) was van 842 tot aan zijn dood keizer van Byzantium, de laatste van het Amorische Huis. Theodora Michaël was 2 jaar en 8 maanden oud toen zijn vader Theophilos stierf. Zijn moeder Theodora trad op als regentes. Onder haar bewind werd de iconencrisis voorgoed beslecht in het voordeel van de iconenvereerders. Methodios werd patriarch en in maart 843 werd door een synode plechtig de verering van iconen in ere hersteld. Dit betekende in feite dat de keizers bakzeil haalden in hun poging de kerk te vertellen wat er gebeuren moest. Theodora vond het nog lang geen tijd om de macht over te dragen aan haar zoon, maar een staatsgreep in 855 dwong haar daartoe. Haar broer Bardas werd de steun en toeverlaat van de jonge keizer. Twee jaar later probeerde zijn moeder tevergeefs opnieuw de macht te grijpen, met als gevolg dat ze in een klooster gestopt werd. Bloei Michaël bleek geen groot heerser maar zijn vertrouwelingen, Bardas en later ook de patriarch Photius I, waren bijzonder kundig. Met Michaël begon daarmee de bloeitijd van het Byzantijnse rijk. Bardas organiseerde een universiteit in het Magnaurapaleis met Leo de Wiskundige aan het hoofd, vol met de knapste koppen die in het rijk te vinden waren. Byzantijns-Arabische oorlogen Kreta. Theodora zond een vloot naar Kreta en gedurende een korte tijd in 843-844 was het eiland weer Byzantijns. In 844 sloot zij vrede met kalief Al-Wathiq Zuid Italië. Michaël pakte het Arabische probleem energiek aan maar had daarbij niet altijd succes. Behalve Taormina en Syracuse kwam heel Sicilië in handen van de moslims, alsook een heel stuk van Zuid-Italië, het Emiraat Bari. Anatolië. In Anatolië werden versterkingen gebouwd zoals in Ancyra (Ankara) en Nicea en in 863 was er een grote overwinning op de emir van Melitene, Omar al-Aqta. Dit was voor het eerst dat Constantinopel weer in de aanval kon gaan tegen de Arabieren. Egypte. Michaël zond zelfs een vloot naar Damiette in Egypte. Byzantijns-Bulgaarse oorlogen Deze oorlogen werden gevochten tegen Boris I van Bulgarije. De eerste oorlog dateert van 855-856 over de regio Zagora in het noordoosten van Thracië. De tweede oorlog vond plaats in 863 en ging over wie Bulgarije mocht kerstenen, de Karolingers of de Byzantijnen. Bardas en Photius besloten dat het sturen van missionarissen de beste remedie was. Uiteindelijk leidde dit tot de bekering van vele Slaven door het werk van Cyrillus en Methodius, die ook de grondvesten van het Slavische (glagolitische) schrift legden. Michaël III geeft Zagora terug en Boris I laat zich overhalen door de Oosters-orthodoxe Kerk. Russen Er was ook een nieuw element in de buitenlandse verhoudingen. Een onbekend Slavisch volk, het Kaganaat van Roes genaamd, verscheen plotseling voor Constantinopel. Opvolging Michaël maakte de fout om Basileios de Macedoniër tot zijn gunsteling te maken. Dat leidde eerst tot de val van Bardas en uiteindelijk vermoordde Basileios Michaël en stichtte het Macedonische Huis. Keizer van Byzantium Vermoord heerser Persoon in de 9e eeuw


text: Michaël IV de Paphlagoniër (Grieks: Μιχαήλ Δ ́ Παφλαγών, Mikhaēl IV Paphlagōn) (1010 - 10 december 1041) was van 1034 tot zijn dood keizer van het Byzantijnse Rijk. Hij was een minnaar van keizerin Zoë. Toen haar echtgenoot, keizer Romanos Argyros door vergiftiging in bad overleed trouwde zij Michaël IV. Hierdoor kwam hem de Byzantijnse troon toe. Na een hartstochtelijke aanvang verloor Michaël later alle belangstelling voor Zoë. Historici wijten dit aan zijn slepende ziekten, waaronder epilepsie. De Byzantijnse historicus Michaël Psellus meent dat Michaël samen met Zoë keizer Romanos vermoordde om met elkaar te kunnen trouwen. Michaël was een zeer religieus man. Hij werd bijvoorbeeld luttele uren voor zijn dood tot monnik gewijd. Later zou hij gewetenswroeging gekregen hebben over de moord op keizer Romanos. Dit kan een andere reden zijn waarom hij zich afkeerde van Zoë. Michaël bleek een kundig heerser en een goed militair. Hij liet veel van het bestuurswerk over aan Johannes Orphanotrophos, een eunuch die een zeer kundig bestuurder was maar het opleggen van belastingen te ver dreef. Het gevolg was een opstand onder de Slaven in de Balkan, die echter onderdrukt werd. Een ander probleem was Zeta (het oude Duklja), waar Vojislav zich onafhankelijk verklaarde. De poging deze opstand te onderdrukken mislukte, zodat er nu voor het eerst sinds Basileios II weer een onafhankelijk Slavisch vorstendom was. Toen Michaël aan het einde van zijn leven ziek werd overtuigde hij Zoë ervan zijn neefje Michaël te adopteren. Deze Michaël volgde hem na zijn dood op als Michaël V Kalaphates. Keizer van Byzantium Persoon in de 11e eeuw


text: Michaël V Kalaphates, letterlijk de breeuwer (Grieks: Μιχαήλ Ε ́ Καλαφάτης, Mikhaēl V Kalaphatēs) (circa 1015? - 1042) was keizer van Byzantium van 1041 tot 1042. Zijn bijnaam dankte hij aan zijn vader Stephanos, die aanvankelijk schepen breeuwde, maar later onder patronage van zijn invloedrijke broer Johannes admiraal van de vloot werd. Hij was de zoon van een zuster van keizer Michaël IV; de werkelijke machthebber van het Byzantijnse Rijk was echter zijn oom, de eunuch en minister Johannes Orphanotrophos, die zijn familie van Paphlagonische boeren naar Constantinopel had gehaald om ze in zijn kielzog carrière te laten maken. Kalaphates werd geadopteerd door de keizer en zijn vrouw Zoë, kort voordat Michaël IV in december 1041 kinderloos overleed. Zo kon Michaël V tot keizer worden gekroond. Omdat hij graag zelf de baas wilde zijn stuurde de jonge keizer meteen zijn oom, de minister Johannes, naar een klooster. In april 1042 stuurde Michaël V ook Zoë en haar zuster Theodora naar een klooster, maar omdat Constantinopel hem als een parvenu beschouwde (hij stamde immers uit een laaggeboren familie uit een achterafstreek), bleef de stad op de hand van de oude keizerin. Er ontstonden rellen rond het paleis en Michaël werd binnen enkele dagen gedwongen zijn wél in het purper geboren tantes terug te roepen. Hun wraak was zoet: Michaël V werd de ogen uitgestoken en gecastreerd en hij werd op zijn beurt naar een klooster overgebracht, waar hij later datzelfde jaar overleed. Zoë en haar zuster Theodora III kwamen nu samen op de troon. Keizer van Byzantium Macedonische dynastie Persoon in de 11e eeuw


text: Michaël VI Stratiotikos (Grieks: Μιχαήλ ΣΤ ́ Βρίγγας, Mikhaēl VI Bringas, bijgenaamd Stratiotikos, 'van het leger') (? - 1059) was keizer van Byzantium van 1056 tot 1057. In 1056 stierf Theodora, de laatste telg van het Macedonische huis. Voor haar overlijden benoemde zij de man die de hofkringen graag op de troon wilden zien: iemand die alle ambtenaren een promotie zou geven, Michaël VI, die eerder minister van Oorlog was geweest. Hij wist spoedig het leger tegen zich in het harnas te jagen en in 1057 werd Isaäk Comnenus in Paphlagonië tot keizer uitgeroepen. Isaäk versloeg de snel slinkende keizerlijke troepen en Michaël liet zich naar een klooster sturen, waar hij nog twee jaar leefde. Keizer van Byzantium Persoon in de 11e eeuw


text: Michaël VII Doukas Parapinakes (min een kwart) (Grieks: Μιχαήλ Ζ ́ Δούκας, Mikhaēl VII Doukas; 1050 - Constantinopel, 1090) was keizer van Byzantium van 1071-1078. Hij was de oudste zoon van keizer Constantijn X Doukas en keizerin Eudokia Makrembolitissa. Na de ramp van Manzikert was Romanos IV de gevangene van de Seltsjoekse heerser. In Constantinopel werd hij afgezet verklaard en de historicus en aartsintrigant Psellus zette zijn favoriet Michaël Doukas op de troon. In zijn eigen boek beschrijft Psellus hem als de beste vorst die ooit op een troon gezeten had (dankzij zijn unieke opvoeding door Psellus zelf) maar de werkelijkheid was anders. Het rijk stortte aan alle kanten ineen. Anatolië ging grotendeels verloren. Bari was in 1071 al in handen van de Noormannen van Zuid Italië gevallen en nu brak er ook een storm op de Balkan los. Michaël kwam in grote financiële problemen, grotendeels door zijn eigen toedoen. Onder hem was het niet langer mogelijk een medimnus tarwe te kopen voor een nomisma, je kreeg er maar een medimnus minus, een pinakion (een kwart), voor. Hij was zwak en verlegen en kwam onder de invloed van Nikephoritzes. Deze schoof Psellus aan de kant en probeerde het rijk een strakke vorm van bureaucratische controle op te leggen. Dit leidde tot sociale onrust en tot opstanden van het leger. In 1078 riep de legeraanvoerder Nikephoros III Botaneiates zich tot keizer uit en om zijn positie te versterken trouwde hij met Michaëls vrouw Maria van Alanië (hoewel Michaël nog in leven was). Ondanks de oogappel van Psellus was het rijk een chaos. keizer van Byzantium Persoon in de 11e eeuw


text: Michaël VIII Palaiologos (Grieks: Μιχαήλ Η ́ Παλαιολόγος, Mikhaēl VIII Palaiologos) (Klein-Azië, 1224/1225 – Thracië, 11 december 1282) was van 1261 tot 1282 keizer van het Byzantijnse Rijk. Hij is de stichter van de laatste dynastie van keizers van Byzantium, de Paleologen. Na de dood van Theodoros II Laskaris kroonde generaal Michaël zich in het keizerrijk Nicea tot medekeizer, naast de jonge Johannes IV Laskaris, de wettelijke troonopvolger. Dit leidde tot grote woede van de despoot van Epirus, ook een Doukai en van dezelfde adellijke familie der Komnenen, maar gaf ook intern wrevel bij de Byzantijnse adel waar Michaël als een usurpator aanzien werd. Dit leidde tot de Slag bij Pelagonia (1259), een kantelmoment in de heropstanding van het Byzantijnse rijk, met de overwinning van Michaël op rechtstreekse concurrenten. Michaël had één groot doel: het Latijnse Keizerrijk in Byzantium omver te werpen. Constantinopel probeerde hij eerst in te nemen met geweld (Beleg van Constantinopel 1260) wat mislukte; in een tweede poging lukte het door een list in samenwerking met de republiek Genua, na het Verdrag van Nymphaeum (1261). De laatste Latijnse keizer, Boudewijn II van Namen, vluchtte naar Euboea. Michaël liet zich kronen in de Hagia Sophia en organiseerde restauratiewerken van de vernielde en uitgebrande gebouwen. Eenmaal aan de macht zette hij Johannes IV af en liet hem de ogen uitsteken. Alhoewel hij erin slaagde de kroon te zetten op het werk van zijn Laskarische voorgangers en Constantinopel de hoofdstad van het rijk te maken, was hij volledig geïsoleerd. Zijn grootste tegenstander was Karel van Anjou, die Zuid-Italië beheerste. Via de diplomatieke weg probeerde hij uit de impasse te geraken. Een doorbraak was het Tweede concilie van Lyon in 1274, een poging om het Oosters Schisma te beëindigen. Met de unie van katholieke en orthodoxe kerken wenste hij, zijn rijk te bewaren tegen Turkse Mammelukken. De toenadering met Rome sloeg grote wonden in de Byzantijnse kerkgemeenschap, maar Michaël zette door. Deze toenadering werd bovendien door de nieuwe Paus Martinus IV ongedaan gemaakt (1281). Paus Martinus IV deed volledig wat Karel van Anjou hem vroeg. Samen met Karel van Anjou werden plannen beraamd om Constantinopel te heroveren. De troepen werden samen gebracht op Sicilië. Door de Siciliaanse Vespers kelderden deze invasieplannen van Anjou. Toch kon Michaël niet het hele rijk weer herenigen. Er waren nog rivaliserende Griekse vorstendommen zoals Epirus en Trebizonde. Dit probleem werd nooit meer opgelost. Aan de oostgrens nam de druk van Mammelukken en Mongolen zwaar toe en Klein-Azië ging verloren voor het Byzantijnse rijk. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Andronikos II. Bronnen Deno John Geanakoplos Keizer van Byzantium Palaiologos Persoon in de 13e eeuw


text: Milan Kundera (Brno, 1 april 1929 – Parijs, 11 juli 2023) was een Tsjechisch schrijver die in 1975 verhuisde naar Frankrijk. Hij was daar tevens docent vergelijkende literatuurwetenschap aan de Universiteit van Rennes. Werk In zijn werk was Kundera humoristisch, cynisch met een wat melancholische ondertoon. Hij schreef veel over de situatie in zijn geboorteland sinds het communisme. Hij verbond daarbij de persoonlijke geschiedenissen met filosofische thema's, zonder te beleren. Hoewel hij uitdrukking gaf aan een Tsjechische traditie van emotionele verdieping schreef hij sinds 1989 in het Frans. Zijn eerste roman 'De Grap' toont zijn cynische humor. De roman 'Onsterfelijkheid' is er een waarbij zowel de compositie als de inhoud kenmerkend is voor al zijn werk. Het wisselende standpunt van de personagebeschrijvingen verdiept de lezer in de psyche van de individuen én laat een beschouwing op afstand toe. Deze beschouwing wordt dan tussen de regels gevoed door Kundera's bespiegelingen. Je zou hem een existentialist kunnen noemen zonder hoop; sommigen noemen hem een postmodernist maar ook een optimist. Een van Kundera's bekendste werken is De ondraaglijke lichtheid van het bestaan; een filosofische roman die zich afspeelt in de hoofden van vier hoofdrollen met verschillende achtergronden en denkbeelden, die hun bestaan op hun eigen manier inrichten. Vanuit diverse perspectieven worden zaken als toeval en voorbestemming, politiek, kunst, liefde, seks, kitsch en natuurlijk de lichtheid van het bestaan behandeld. Het boek werd onder de titel The Unbearable Lightness of Being verfilmd. Affaire Dvořáček In oktober 2008 vestigde de historicus Adam Hradilek in het Tsjechische weekblad Respekt de aandacht op een document uit de archieven van de geheime politie, dat leek aan te tonen dat de 20-jarige Kundera in 1950 een 22-jarige anticommunistische activist, Miroslav Dvořáček, bij de politie aangaf. Dvořáček werd veroordeeld tot 22 jaar gevangenisstraf, waarvan hij er 14 daadwerkelijk uitzat, voor een deel in de uraniummijnen. Meerdere historici onderschreven de authenticiteit van het politierapport. Kundera evenwel heeft altijd ontkend. Opvallend is in elk geval dat in de aangifte zowel het nummer van Kundera's identiteitskaart als zijn handtekening ontbreekt. Volgens een getuige uit de jaren 50, Zdeněk Pešat, heeft niet Kundera maar diens studiegenoot Ivan Dlask de aangifte gedaan, uit persoonlijke wraakmotieven. Taal Kundera schreef aanvankelijk in het Tsjechisch, om vanaf de jaren 90 over te schakelen op het Frans. Al vanaf 1973 - nog vóór zijn emigratie - kwam zijn werk eerst in Franse vertaling uit. In 1979 stelde hij tot zijn ontzetting vast, nadat Alain Finkielkraut hem in een interview had gevraagd waarom zijn vroegere werk zoveel barokker was, dat de vertalers in feite een herschrijving hadden geproduceerd. Kundera nam daarom de 'sisyfeske' taak op zich alle vertalingen persoonlijk te herzien (aanvankelijk met Claude Courtot), waarna hij ze definitief verklaarde. Overlijden Kundera overleed op 11 juli 2023 op 94-jarige leeftijd in Parijs. Bibliografie De grap (roman, 1967, vert. Jana Beranová) Lachwekkende liefdes (verhalen, 1959-1968, vert. Jana Beranová) Het leven is elders (roman, 1969, vert. Jana Beranová) Afscheidswals (roman, 1970, vert. Jana Beranová) Het leven is elders (roman, 1973, vert. Jana Beranová) De dood zal me omhelzen bij de jasmijn (gedichten, 1976, vert. Jana Beranová) Het boek van de lach en de vergetelheid (roman, 1978, vert. Jana Beranová) Jacques en zijn meester (theater, 1981, vert. Ivo Gay) De ondraaglijke lichtheid van het bestaan (roman, 1984, vert. Jana Beranová) De kunst van de roman (essay, 1986; vert. Ernst van Altena) De grap (roman, herziene versie, 1988, vert. Jana Beranová) Onsterfelijkheid (roman, 1988, vert. Jana Beranová) Verraden testamenten (essay, 1993, vert. Piet Meeuse) Traagheid (roman, 1995, vert. Joop van Helmond, 2015 nieuwe vertaling Martin de Haan) Identiteit (roman, 1997, vert. Martin de Haan) Onwetendheid (roman, 2002, vert. Martin de Haan) Het doek (essay, 2005, vert. Martin de Haan) Het brute gebaar van de schilder (essay, 2006, vert. Martin de Haan) Een ontmoeting (essay, 2009, vert. Martin de Haan) Over de romankunst (verzamelde essays, bezorgd door Martin de Haan) Het feest der onbeduidendheid (roman, 2014, vert. Martin de Haan) Externe links Website over Kundera Steamthing.com Meer achtergrond over de affaire Dvořáček, plus een Engelse vertaling van Pešats verklaring. Referenties Tsjechisch schrijver Frans schrijver


text: Nupedia was een online encyclopedie op nupedia.com. Het doel was het creëren van de grootste encyclopedie in de geschiedenis van het internet, en ook de beste: inhoudelijk excellerend; vrij publiceerbaar onder GNU FDL-licentie (tot januari 2001 onder de eigen Nupedia Open Content License); gedegen geredigeerd; internationaal; objectief; actueel en toch hanteerbaar. Nupedia was het eerste encyclopedieproject van Jimmy Wales, met Larry Sanger als hoofdredacteur. Het ging in de lente van 2000 van start. Aan Nupedia konden uitsluitend artikelen worden toegevoegd die waren beoordeeld door een groep redacteuren (collegiale toetsing). Dit liep niet erg goed en ook waren veranderingen niet te bekijken, zoals nu wel het geval is bij Wikipedia. Sanger maakte kennis met het wiki-concept, en stelde op 10 januari 2001 voor dit te gebruiken voor Nupedia, als voorstadium van de definitieve goedgekeurde versie van een artikel. Uiteindelijk kwam een op wiki-software draaiende versie van Nupedia tot stand, die Wikipedia werd genoemd. Deze kende veel verbeteringen ten opzichte van Nupedia - zo kon men nu bijvoorbeeld ook vorige versies van een artikel bekijken. Nupedia raakte al snel door Wikipedia overvleugeld en hield in september 2003 op te bestaan. Er waren toen 25 artikelen voltooid, en er waren 74 in voorbereiding. Een deel van de artikelen werd toegevoegd aan Wikipedia. Externe links Nupedia Wiki op FANDOM Nupedia op 7 april 2000 in het Internet Archive Internetencyclopedie


text: De Nobelprijs (Zweeds: Nobelpriset, Noors: Nobelprisen) is een jaarlijkse prijs, enerzijds voor wetenschappelijk onderzoekers die een opmerkelijke prestatie hebben geleverd op het gebied van de natuurkunde, scheikunde en fysiologie of geneeskunde, anderzijds aan auteurs die belangrijke bijdragen hebben geleverd aan de literatuur alsook voor personen en organisaties die belangrijk hebben bijgedragen aan de bevordering van de vrede. De prijs werd ingesteld in 1895 in het testament van Alfred Nobel, en in 1901 na zijn overlijden voor het eerst uitgereikt. Daarnaast wordt sinds 1969 jaarlijks de Prijs van de Zweedse Rijksbank voor economie, ter nagedachtenis aan Alfred Nobel uitgereikt, die vaak foutief de Nobelprijs voor de Economie wordt genoemd. Hoewel het met de prijs verbonden bedrag niet onaanzienlijk is, is het prestige en de erkenning die men door het winnen van een Nobelprijs krijgt voor de meeste winnaars de belangrijkste beloning. De prijs voor de Vrede wordt toegekend door een comité van vijf leden van het Noorse parlement (het Nobelcomité). De andere prijzen worden toegekend door verschillende Zweedse wetenschappelijke instellingen: de Zweedse Academie: Literatuur het Karolinska-instituut: Fysiologie of Geneeskunde de Koninklijke Academie voor Wetenschappen: Natuurkunde en Scheikunde De prijs was tot 2012 gestegen tot 10 miljoen Zweedse kronen (circa 1 miljoen euro), maar werd toen door de financiële situatie naar 8 miljoen kronen teruggebracht. De prijs is bedoeld ter ondersteuning van verder onderzoek. Geschiedenis De Nobelprijzen zijn een creatie van de uitvinder en ondernemer Alfred Nobel, die op 27 november 1895 de laatste versie van zijn testament ondertekende in de Zweeds-Noorse Club in Parijs. Hij overleed een jaar later, op 10 december 1896, in San Remo. Na een opsomming van goederen die aan diverse nabestaanden toekwamen, stipuleerde het testament dat de (aanzienlijke) rest van de nalatenschap moest gebruikt worden voor de bekostiging van "prijzen voor hen die het afgelopen jaar de mensheid de grootste dienst hebben bewezen". Alfred Nobel was de zoon van ondernemer Immanuel Nobel en kreeg thuisonderwijs van gespecialiseerde professoren, die hem naast wetenschappen ook vijf verschillende talen aanleerden. In 1863 vond hij een bruikbare industriële springstof uit die gebaseerd was op het in 1847 uitgevonden, maar bijzonder instabiele nitroglycerine. In 1867 vond hij dynamiet uit. Ondanks zijn successen als uitvinder en ondernemer onderhield hij een levendige en actieve belangstelling voor literatuur en filosofie. Sommige van Nobels verwanten betwistten het testament, maar de organen die voor de uitreiking van de prijzen verantwoordelijk waren, keurden het een voor een goed: het Noorse parlement (Storting) op 26 april 1897; het Karolinska-instituut op 7 juni 1898; de Zweedse Academie op 9 juni 1898 en de Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen op 11 juni 1898. Op 29 juni 1900 ontstond de Nobelstichting en vanaf 1901 reikte ze prijzen uit. Het Nobelcomité van de Storting (uitreiker van de Vredesprijs, en sinds 1 januari 1977 het Noors Nobelcomité genoemd) nam op 10 april 1905 een speciale regeling aan die rekening hield met de splitsing van Zweden en Noorwegen in dat jaar. Er bestonden al veel onderscheidingen met geldprijzen, maar die werden op een zuiver nationale basis uitgereikt. Wat de Nobelprijs bijzonder maakte, en wat de kosmopolitische Nobel ook op veel postume kritiek kwam te staan, was het internationale karakter van de prijs. Het testament stipuleerde uitdrukkelijk dat "geen enkele aandacht mag worden geschonken aan de nationaliteit van de kandidaten". De "Nobelprijs voor Economie" is van recentere datum en maakt geen deel uit van de nalatenschap van Alfred Nobel. In 1968 creëerde de Zweedse Nationale Bank (Sveriges Riksbank) naar aanleiding van haar 300-jarig bestaan de "Prijs van de Zweedse Nationale Bank in de Economische Wetenschappen ter Nagedachtenis van Alfred Nobel". De prijs werd voor het eerst toegekend in 1969. Bij de toekenning gelden dezelfde beginselen als voor de Nobelprijzen die vanaf 1901 zijn toegekend. Procedure In september, tegen de tijd dat de Nobelprijzen worden bekendgemaakt, start de selectieprocedure voor het volgend jaar. Aan wetenschappers over heel de wereld, zo'n 3000 in totaal, wordt gevraagd kandidaten op hun vakgebied voor te dragen. Daarnaast hebben alle winnaars uit het verleden het recht iemand te nomineren. De hieruit resulterende lijst van kandidaten wordt vanaf maart ter advies voorgelegd aan een aantal gezaghebbende instituten. In september worden dan de keuzes gemaakt en de uitnodigingen voor het volgend jaar verzonden. Statistieken De Nobelprijzen zijn bijna ononderbroken jaarlijks uitgereikt sinds 1901. Een prijs mag verdeeld worden over twee werken, en voor ieder werk kunnen tot drie verschillende auteurs worden erkend, maar het aantal laureaten per prijs mag niet groter zijn dan drie. Bij de 135 laureaten van de vredesprijs zijn er 107 natuurlijke personen en 28 organisaties. Samen geeft dit de volgende tellingen per prijs voor de periode 1901-2020: Lijsten met Nobelprijswinnaars Volgens discipline Nobelprijs voor Natuurkunde Nobelprijs voor Scheikunde Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde Nobelprijs voor Literatuur Nobelprijs voor de Vrede Prijs van de Zweedse Rijksbank voor economie Volgens land Lijst van Belgische Nobelprijswinnaars Lijst van Nederlandse Nobelprijswinnaars Overige lijsten Lijst van vrouwelijke Nobelprijswinnaars Lijst van Nobelprijzen per Nederlandse en Belgische universiteit Bijzondere combinaties Meervoudige winnaars Er zijn zeven mensen/organisaties die meerdere Nobelprijzen hebben gewonnen. Het Internationaal Comité van het Rode Kruis heeft de Nobelprijs voor de Vrede driemaal gewonnen in 1917, 1944 en 1963 en UNHCR tweemaal, in 1954 en 1981. John Bardeen won tweemaal de Nobelprijs voor de fysica, en Frederick Sanger en Karl Barry Sharpless tweemaal de prijs voor de scheikunde. Twee mensen wonnen ooit Nobelprijzen op verschillende gebieden: Marie Curie voor de natuurkunde en de scheikunde, en Linus Pauling voor de scheikunde en voor de vrede. In de paragraaf 'Statistieken' hierboven worden meervoudige winnaars ook meervoudig geteld; het aantal verschillende rechts- en natuurlijke personen die ooit een Nobelprijs wonnen in de periode 1901-2020, bedraagt dus niet 962 maar 955. Families Vijfmaal in de geschiedenis is een Nobelprijs toegekend aan een echtpaar: 1903 - Marie Skłodowska-Curie en Pierre Curie, Frankrijk, voor natuurkunde; 1935 - Irène Joliot-Curie en Frédéric Joliot, Frankrijk, voor scheikunde, dochter en schoonzoon van vorigen; 1947 - Carl Cori en Gerty Cori-Radnitz, Tsjecho-Slowakije, VS, voor geneeskunde; 2014 - May-Britt Moser en Edvard Moser, Noorwegen, voor geneeskunde; 2019 - Esther Duflo en Abhijit Banerjee, wonend in de Verenigde Staten, voor economie. De leden van het echtpaar Myrdal hebben elk afzonderlijk een Nobelprijs gewonnen tijdens hun huwelijk: Gunnar Myrdal voor economie in 1974, en Alva Myrdal voor de vrede in 1982. Behalve Irène Joliot-Curie, die de dochter was van twee laureaten, zijn er nog vijf zonen van laureaten die op hun beurt een Nobelprijs hebben gewonnen: George Paget Thomson (natuurkunde, 1937), zoon van Joseph John Thomson (natuurkunde, 1906); Ulf Svante von Euler (geneeskunde, 1970), zoon van Hans von Euler-Chelpin (scheikunde, 1929); Aage Bohr (natuurkunde, 1975), zoon van Niels Bohr (natuurkunde, 1922); Kai Manne Börje Siegbahn (natuurkunde, 1981), zoon van Manne Siegbahn (natuurkunde, 1924); Roger Kornberg (scheikunde, 2006), zoon van Arthur Kornberg (geneeskunde, 1959). Eén prijs werd aan een vader en zijn zoon gezamenlijk uitgereikt: 1915 - William Henry Bragg en zijn zoon William Lawrence Bragg, natuurkunde Niko Tinbergen (geneeskunde, 1973), was de broer van Jan Tinbergen (economie, 1969). Externe links The Nobel Prize Koninklijke Bibliotheek - Dossier Nobelprijzen Zie ook Groene Nobelprijs Ig Nobelprijs Geschiedenis van Stockholm


text: De Nobelprijs voor Natuurkunde is de hoogste onderscheiding voor prestaties op het terrein der natuurkunde. De prijs wordt elk jaar op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel (1833-1896), toegekend door een commissie van de Kungliga Vetenskapsakademien (Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen). Lijst met winnaars van de Nobelprijs voor Natuurkunde van 1901 tot heden. Externe link Officiële website van de Nobelprijs Literatuur The politics of excellence, beyond the nobel prize; R. Friedman ; 2002 Nobel Century: a biographical analysis of physics laureates, in Interdisciplinary Science Reviews, by Claus D. Hillebrand ; June 2002; No 2. p.87-93 Natuurkunde Natuurkunde Nobelprijs