text: Java (Indonesisch, Javaans en Soendanees: Jawa) is een eiland in de Republiek Indonesië. Het eiland is 132.000 km2 groot (ruim drie keer zo groot als Nederland) en heeft meer dan 151 miljoen inwoners (2020). Daarmee is Java het meest bevolkte eiland ter wereld. Het eiland is veel dichter bevolkt dan andere delen van Indonesië. De hoofdstad en tevens regeringszetel, Jakarta, ligt op de noordwestkust van Java. Jakarta met de voorsteden wordt gewoonlijk Jabodetabek genoemd, een acroniem voor Jakarta - Bogor - Depok - Tangerang - Bekasi. Deze grootstedelijke regio met een totale oppervlakte van 6400 km2 (ongeveer even groot als Noord-Brabant en Nederlands Limburg tezamen), heeft een bevolking van ongeveer 32 miljoen mensen. Jakarta-stad (met een oppervlakte van 664,32 km2) zelf heeft een bevolkingsaantal van ruim 10 miljoen mensen. Deze overbevolking zorgt voor overbelasting op voorzieningen en infrastructuur en diverse milieuproblemen. Het binnenland van Java heeft daarentegen een voornamelijk agrarisch karakter. Vulkanische bergmassieven wisselen af met plateaulandschap. Op Java liggen 45 actieve vulkanen, waaronder de Bromo, de Merapi en de Semeru, voor het laatst uitgebarsten in 2022 en behorend tot de zestien gevaarlijkste vulkanen ter wereld. Geografie Java vormt onderdeel van de 6000 kilometer lange Soendaboog, een eilandenketen die loopt van de Andamanen tot aan de Molukken. Sumatra ligt ten noordwesten van het eiland, en Bali ligt ten oosten ervan. Ten noorden ligt Borneo, ten noordoosten Celebes. Ten zuiden liggen Christmaseiland en Cocoseilanden die tot Australië behoren. Aan de noordkant van Java ligt de Javazee, aan de zuidkant ligt de Indische Oceaan. Stedelijke gebieden Hieronder volgt een lijst van stedelijke gebieden met meer dan een miljoen inwoners volgens een niet officiële schatting van 2009. Bestuurlijke indeling Java herbergt zes provincies, waarvan er twee een bijzondere status hebben: Bantam (Banten) (4 regentschappen en 4 stadsgemeenten) West-Java (Jawa Barat) (18 regentschappen en 9 stadsgemeenten) Midden-Java (Jawa Tengah) (28 regentschappen en 6 stadsgemeenten) Oost-Java (Jawa Timur) (29 regentschappen en 9 stadsgemeenten) Speciale Hoofdstedelijke Regio Jakarta (DKI Jakarta) (1 regentschap en 5 stadsgemeenten) Bijzondere Regio Jogjakarta (DI Yogyakarta) (4 regentschappen en 1 stadsgemeente) Er zijn enkele voorstellen voor het oprichten van nieuwe provincies. Zo zouden Cirebon en omgeving zich als nieuwe provincie kunnen afscheiden van West-Java, Surakarta zou zich kunnen afscheiden van Centraal-Java, en in het zuiden van Oost-Java zijn er voorstellen voor een nieuwe provincie Zuidoost-Java. Geschiedenis Tot de 17e eeuw In de Midden-Javaanse periode (8ste tot de 10e eeuw) was sprake van een hindoeïstisch-boeddhistisch rijk, dat zijn centrum in het binnenland van Midden-Java moet hebben gehad (getuige de overblijfselen van onder andere de Borobudur). Het rijk was gebaseerd op de klassieke rijstcultuur. Rond 1000 verschuift het centrum naar Oost-Java (het stroomgebied van de Brantas-rivier). Van hieruit was een directer contact met de zee mogelijk. Het koninkrijk Majapahit (1294–1527) vormde het hoogtepunt van de Oost-Javaanse periode in de Javaanse geschiedenis. Het was een mengsel van een klassieke rijststaat en een maritieme staat. Mojopahit kende een overzeese expansie met als gevolg dat in theorie, Majapahit bijna het hele gebied van het huidige Indonesië beheerste. Met de intensivering van de zeehandel in de 16e eeuw en de komst van de islam verplaatste het zwaartepunt zich naar de noordkust van Java, waar een keten van havensteden ontstond met islamitische heersers die zich losmaakten uit het gezag van Majapahit, welke staat dan ook ten onder ging. Aan het eind van de 16e eeuw kwam in het hart van Midden-Java (rond het huidige Solo (Surakarta) en Jogjakarta) een nieuwe macht op, het rijk Mataram. De kracht van dit nieuwe centrum was gelegen in de beheersing van de rijstcultuur van het eiland. 17e eeuw Toen de VOC op Java arriveerde en Batavia stichtte, maakte het rijk Mataram een snelle expansie door. Alleen het Westen (waaronder Batavia) werd niet door Mataram beheerst. De rijksorganisatie bestond uit concentrische cirkels. In het centrum van het rijk (Nagara) lag de hoofdstad, met in het centrum de kraton (paleiscomplex van de Javaanse sultan). Om het paleis lagen de wooncomplexen van de rijkselite. In de streken rond de hoofdstad (Nagara Agung) lagen de apanages (ambts- of salarisvelden) van de Javaanse rijkselite. Er was nog nauwelijks sprake van een monetaire economie daarom werden de beloningen gedaan in de vorm van een stuk land, waarvan de toegewezen persoon de inkomsten voor zichzelf mocht houden. Als derde cirkel om de kernregio heen lag de Manca Nagara (Buiten-Stad) dit waren de belastingopbrengende gebieden. Belasting werd betaald in de vorm van agrarische producten en arbeids- of herendiensten. De macht werd door persoonlijke relaties in stand gehouden (zogenaamde patroon-cliëntrelaties). Dit gaf de staat een ingebouwde instabiliteit. Naarmate een gebied verder van het hof verwijderd lag, was de macht van de vorst er geringer. Omdat sprake was van een koningscultus aan het hof waarbij de vorst een tussenpersoon was tussen de goden- en mensenwereld was het niet geoorloofd om tegen de vorst in opstand te komen. Ook werd er een bewuste huwelijkspolitiek gevoerd om de belangen goed over het rijk te spreiden. Javaanse vorsten waren niet in staat een staand leger van grote omvang op de been te houden. In tijden van oorlog waren zij afhankelijk van een boerenmilitie. De effectiviteit van de militaire macht liet daarom te wensen over, zeker in de veraf gelegen gebieden. Het VOC-bestuur was noch modern noch traditioneel. Modern waren de duidelijke gezags- en bevelsstructuur binnen de VOC. Wat in de top werd besloten werd aan de basis ook uitgevoerd. Men hield een vrij grote militaire macht op de been en men had de beschikking over voldoende reserves in de vorm van mankracht en gelden. Daarnaast waren een aantal overeenkomsten met de Aziatische staten in haar omgeving. Zo was er een kloof tussen centrum (Batavia) en periferie. Ook het eigenbelang van de VOC-dienaren was een traditionele factor. VOC-beambten hadden naast hun activiteiten voor de Compagnie vaak privébelangen die veelal via patroon-cliëntrelaties werden georganiseerd. De architect van de Mataramse expansie was sultan Agung (de grote sultan), die regeerde van 1613 tot 1646. Enkel het westen van Java, met Bantam als belangrijke stapelplaats voor de specerijenhandel, viel niet onder zijn gezag. Ten oosten van Bantam hadden de Nederlanders een fort gebouwd (dit werd later Batavia). Aanvankelijk waren de Nederlands-Javaanse contacten vriendschappelijk. Sultan Agung wilde de Nederlanders als bondgenoot inschakelen om Bantam te onderwerpen. De VOC weigerde waarna de sultan in 1628 en 1629 probeerde om Batavia te veroveren, hetgeen mislukte. De opvolger van sultan Agung, de soesoehoenan (verheven, ook wel soenan of sunan) Amangkurat I, die regeerde van 1646 tot 1677, had minder charisma en trachtte het rijk middels een schrikbewind bijeen te houden. Dit lukte hem niet; het Javaanse rijk begon uiteen te vallen. De banden met de Nederlanders werden weer aangehaald om van hieruit geen moeilijkheden te krijgen. Na 1654 ontstonden er weer problemen omdat de vorst probeerde de handel van de kuststeden opnieuw onder een koninklijk monopolie te stellen. Hierdoor ontstond grote schade voor de VOC. Vooral op Java hebben grote opstanden en bevrijdingsoorlogen gewoed. Ze waren bijna succesvol. Van 1674 tot 1677 was sprake van een opstand onder leiding van de Madoerese prins Trunajaya. In 1677 naderden de opstandelingen de kraton; de Soesoehoenan vluchtte en overleed. Vanaf dat moment raakte de VOC betrokken bij het gezag over Java. Na de dood van Amangkurat I riep zijn zoon, de kroonprins, de hulp van de Nederlanders in. Omdat de opstandelingen al in 1676 de voor Nederland belangrijke noordkustgebieden begonnen te plunderen was na een langdurige interne discussie als besloten om beperkt militair in te grijpen. Dit echter alleen om de belangen aan de Noordoostkust veilig te stellen. In juli 1677 werd een verdrag gesloten waarbij de Nederlanders hielpen het gezag te herstellen en de Javanen de onkosten hiervan zouden vergoeden en de Nederlanders zouden vrijgesteld worden van de vorstelijke tolheffingen. Zo trok Anthonio Hurdt van 1678 tot 1680 met een huurlingenleger de binnenlanden van Java binnen. De nieuwe vorst kwam echter zijn afspraken met de VOC niet na. Na de moord op de permanente vertegenwoordiger aan het hof, François Tack, werden de directe betrekkingen tussen de VOC en Mataram voor 20 jaar verbroken. 18e eeuw In 1700 leidde de Balinese ex-slaaf Soerapati een opstand. In de loop van de 18e eeuw waren er diverse oorlogen binnen het Javaanse rijk (opvolgingsproblemen en religieuze motieven speelden daarbij vaak een rol). In de jaren veertig werd een opstand van de Chinezen door de kraton gesteund, het gevolg was een complete uitmoording van de Chinezen binnen de muren van Batavia. De VOC verleende steeds weer steun aan de in haar ogen legitieme Javaanse vorst waarbij steeds verdergaande concessies werden geëist die uitliepen op rechtstreekse verwerving van grondgebied. Geschiedkundigen zijn het niet eens over de rol die de VOC speelde bij het steeds verder uiteenvallen van het Javaanse rijk. M.C. Ricklefs beschouwt de VOC als een bedervende factor terwijl anderen als L.W. Nagtegaal en W.G.J. Remmelink, de oorzaak meer in de instabiliteit van de Javaanse machtsverhoudingen zochten. Duidelijk is wel dat de VOC geen gerichte politiek voerde om te komen tot gebiedsuitbreiding. De VOC werd als het ware op Java naar binnen gezogen. In 1755 werd als gevolg van een opvolgingsprobleem het Mataramse rijk in twee delen gesplitst: Surakarta (het huidige Solo) en Jogjakarta. Sindsdien heerste er op Midden-Java een betrekkelijke vrede. De VOC beheerste de gebieden aan de noordkust. De inkomsten daaruit wogen echter niet op tegen de kosten van de oorlogsuitgaven die er in de eerste helft van de 17e eeuw nodig waren om dit gebied te pacificeren. De machtspositie op Java t.o.v. de beide Javaanse rijken werd dan ook minder. Bij het uitbreken van de 4de Engelse Zeeoorlog moest zelfs een beroep op de Javaanse vorsten worden gedaan voor militaire ondersteuning. Zo werden diverse steden aangevallen door de Engelsen (onder andere Gresik tijdens de aanval op Gresik) en werd het eiland in 1811 tijdelijk ingenomen door de Engelsen. De Javaanse economie herstelde zich sterk. Door de gebrekkige belastinginning kwam dit vooral ten goede aan de Javaanse boerenstand (sikep). De voedselproductie nam sterk toe evenals de bevolking. De rurale economie begon in snel tempo verder te monetariseren. Javaanse oorlog, 19e eeuw Door zowel het herstel van het gezag als het economisch herstel werden de Javaanse rijken in de eerste decennia van de 19e eeuw een geduchte tegenstander voor de Nederlanders. In 1825 leidde de Javaanse prins Diponegoro een opstand waarbij hij op een gegeven moment nagenoeg geheel Java onder controle kreeg. De Nederlandse regering dacht er serieus over de archipel op te geven, maar door verraad kon Diponegoro alsnog worden uitgeschakeld. In 1830 kwam hij in Magelang (Midden-java) onder bescherming van de witte vlag voor een gesprek met de Nederlandse opperbevelhebber op Java, generaaI De Kock. Deze nam tegen alle geldende regels in Diponegoro gevangen. Diponegoro werd berecht en verbannen. De opstand zakte in elkaar. In het Indonesië van nu wordt Diponegoro als nationale vrijheidsheld vereerd. Aardbeving 27 mei 2006 Op zaterdag 27 mei 2006 werd de regio Jogjakarta getroffen door een krachtige aardbeving met een kracht van 6,2 op de schaal van Richter. De regio Bantul, ten zuiden van de stad Jogjakarta, werd het zwaarst getroffen. Op 1 juni 2006 stond het dodental op meer dan 6.200. Talen Op Java worden Javaans, Betawi, Soendanees, Madoerees en Balisch gesproken (zie afbeelding), door respectievelijk Javanen, mensen uit Jakarta, Soendanezen, Madoerezen en Balinezen. Daarnaast spreekt nagenoeg iedereen de nationale taal Indonesisch. Zie ook Invasie van Java Java-oorlog Eerste Slag in de Javazee Indonesië van A tot Z Aardbeving Java 2006


source: wikipedia

text: Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus (Tauresium, 482/483 - Constantinopel, 14 november 565), bekend als Justinianus I de Grote (Grieks: Φλάβιος Πέτρος Σαββάτιος Ιουστινιανός, Ioustinianos; Nederlands, verouderd: Justiniaan), was Romeins keizer van Byzantium van 1 augustus 527 tot 13 november 565. Hij staat bekend vanwege de poging tot het herstellen van de eenheid in het Romeinse Rijk, maar daar slaagde hij niet blijvend in. Zijn regering wordt daarom als het einde van de klassieke oudheid beschouwd. Over zijn leven en werken zijn we voornamelijk ingelicht door de geschiedschrijver Procopius. Biografie Justinianus werd in 482 of 483 geboren als Petrus Sabbatius in het plaatsje Tauresium in de buurt van het tegenwoordige Skopje, een streek met een Thracisch-Romeinse cultuur. Justinianus' moedertaal was vrijwel zeker Thracisch, hoewel hij waarschijnlijk al vanaf jonge leeftijd tweetalig was in het Latijn. Zijn oom Justinus, die keizer was van 518 tot 527, was afkomstig uit dezelfde streek. Petrus Sabbatius werd door zijn oom geadopteerd, en bij die gelegenheid nam hij de naam Justinianus aan. Justinianus kwam naar Constantinopel, waar hij via zijn oom degelijk onderwijs kreeg. In de hoofdstad maakte Justinianus een versnelde carrière door. In 520 werd hij hoofd van de paleiswacht en in 521 volgde een consulaat. Toen Justinus op 1 augustus 527 stierf, volgde Justinianus hem op, aangezien hij voor die tijd al een deel van de regeringstaken op zich had genomen. Justinianus kon steunen op een aantal hoge ambtenaren en generaals, zoals Belisarius en later Narses (opperbevelhebbers), Johannes de Cappadociër (financiën) en Tribonianus (justitie). Binnenland Codex Justinianus Zijn regering wordt gekenmerkt door de Codex Justinianus van 529, een samenvatting en compilatie van het Romeins recht, gebaseerd op de Codex Theodosianus van de Oost-Romeinse keizer Theodosius II (437). Justinianus' Codex, dat deel uitmaakt van zijn Corpus Iuris Civilis, vormt een mijlpaal in de geschiedenis van de wetgeving. Opstand na rellen rond wagenrennen (532) In 532 brak er het Nika-oproer uit, genoemd naar de strijdkreet van de oproerkraaiers, Nika! ("Overwin!"). De rel ontstond door ongeregeldheden tijdens het wagenrennen, in het grote stadion van Constantinopel. Dat was sinds Romes gloriedagen immens populair. Toen Constantinopel (oorspronkelijk Byzantium genoemd) de hoofdstad van het Romeinse Rijk werd, verhuisden de wagenteams van Rome mee naar de nieuwe hoofdstad. Oorspronkelijk waren er vier teams, maar de populairste twee bleven over: de Groenen en de Blauwen genoemd, naar de kleuren die de wagenmenners droegen in het stadion. Deze kleuren werden ook gebruikt voor de aanhangers van respectievelijk de monofysieten (die stelden dat Christus alleen een Goddelijke natuur had) en die van het concilie van Chalcedon (dat uitging van een ondeelbare dubbele natuur van God en Mens). Alle burgers en zelfs de keizer werden geacht om een voorkeur voor een van beide teams uit te spreken. Zo ontstonden er grote 'supportersgroepen', wier rivaliteit zo groot was dat de strijd vaak na de rennen werd voortgezet in de straten van de stad, met alle gewelddadige gevolgen van dien. De twee groepen hadden in de loop der eeuwen ook een politieke dimensie gekregen, waardoor de tegenstellingen tussen de teams stegen. Justinianus had oorspronkelijk de Blauwen gesteund, maar probeerde nu van beide partijen afstand te nemen. Na een wedstrijd in het stadion werden leden van de verschillende teams ter dood veroordeeld. Daardoor kwamen zowel de Blauwen als de Groenen in opstand tegen de keizer. Een brand verwoestte daarbij het grootste deel van de binnenstad (waaronder de Hagia Sophia). Een neef van Anastasius (Hypatius) werd zelfs even tot keizer uitgeroepen. Justinianus maakte plannen om uit het keizerlijk paleis te vluchten, maar volgens de overlevering was het keizerin Theodora die dat wist te voorkomen. De opstand werd neergeslagen in een bloedbad, aangericht door Belisarius, die toen hoofd van de keizerlijke lijfwacht was. Hierbij kwamen ongeveer 30.000 Groenen en Blauwen om het leven. Buitenland Justinianus trachtte de kring van betrekkingen die Byzantium met de buitenwereld onderhield, verder uit te breiden. De contacten met China via de zijderoute werden bemoeilijkt door het Perzische Rijk. Daarom sloot Justinianus een verdrag met de Turkstalige volken ten noorden van de Kaukasus. Byzantium hoopte een duurzame relatie van wederzijds (handels)belang op te bouwen. Ook aan de zuidzijde probeerde Justinianus het Perzische Rijk te omzeilen door met het rijk van Aksum in Ethiopië contacten te leggen om een veilige route naar India te kunnen openen. De grip van de Perzen op de handel in de Indische Oceaan bleef echter de overhand hebben, ook voor hun Ethiopische mededingers. Een andere zaak was het verdrijven van de Middellandse Zee piraten, de Vandalen en het heroveren van Rome, bij uitbreiding Italië, bij uitbreiding het Ostrogotische Rijk. Periode Belisarius Na de Iberische Oorlog (526-532) volgde de Eeuwige vrede met Khusro I van Perzië. Dat stelde Byzantium in staat om het Vandaalse Rijk te vernietigen in de Vandaalse Oorlog. De expeditie tegen de Vandalen in Afrika was een succes. In 533 werd koning Gelimer verslagen. Nu kon Justinianus zijn pijlen richten op Italië. 535 was de start van de Gotische Oorlog. Justinianus overwon in 535 de Ostrogoten door Sicilië en Napels over te nemen, terwijl een ander departement van het leger vanuit Dalmatië binnenviel. Daarna volgde er een oorlog van twintig jaar met de Ostrogoten. De Ostrogoten vroegen hulp aan de Sassanidische sjah Khusro I, die verbrak de Eeuwige vrede en viel in 540 Syrië binnen en vernietigde Antiochië, een nieuwe Romeins-Perzische oorlog, de Lazische Oorlog. Hij veroverde Lazica en had zo een haven aan de Zwarte Zee. Byzantium kon zich niet verweren, omdat het op drie fronten in gevechten verwikkeld was. De Slaven begonnen ook aan een lange reeks invallen op de Balkan. Hoewel dit front versterkt was met een reeks forten, was er te weinig mankracht om het te verdedigen. De Slaven stroomden over de hele Balkan tot Korinthe en de Egeïsche Zee. De Pest De Pest van Justinianus (541-549) verzwakte het rijk. De gemaakte veroveringen in Italië konden niet worden geconsolideerd. Het is ook in die tijd dat keizerin Theodora stierf, vermoedelijk aan de gevolgen van de pest die zijzelf ook kreeg te ondergaan. Periode Narses In 550 stierf zijn neef generaal Germanus, zijn functie werd overgenomen door Narses. Narses hervatte de Gotische Oorlog. In de Slag bij Taginae wist hij de Gotische koning Totila te doden. In 554 was Italië heroverd. In 552 mengde Byzantium zich in de troonstrijd tussen de Visigoten op het Iberisch Schiereiland en kreeg zo greep op het land. De heroverde provincie kreeg de naam Spania, zodat de Middellandse Zee terug een Mare Internum kon worden genoemd. Religieuze politiek Justinianus keerde terug naar een in godsdienstige zin orthodoxe politiek. Hij nam daarmee afstand van de pro-monofysitische politiek van Anastasius I en herstelde de relaties met Rome. Volgens Justinianus was er een politieke noodzaak om de belangrijke theologische controverses in die tijd op één lijn te zetten met die van Rome. Op die manier probeerde hij zijn gezag over de Westerse delen van het oude Romeinse Rijk te versterken. In 529 sloot hij de Academie van Athene, die in die tijd nog steeds het heidense neoplatonisme propageerde. De filosofen Hermeias, Priscianus, Diogenes, Eulamius, Simplicius en Isidorus vertrokken onder leiding van hun voorzitter Damascius naar Perzië. Justinianus' vrouw Theodora I bleef zichzelf presenteren als een vriendin van de monofysieten, waarmee het keizerpaar probeerde te voorkomen deze stroming te veel tegen zich in het harnas te jagen. Na de dood van zijn vrouw omhelsde de keizer een extreem-radicale tak van het monofysitisme, die terugging op de monnik Eutyches. In 553 riep Justinianus het Tweede Concilie van Constantinopel bijeen, om de miafysieten, die het Concilie van Chalcedon afgewezen hadden, weer terug in de Kerk te brengen door hen enkele concessies te doen. Ook het origenisme werd behandeld. Cultuur Justinianus hield van grootse architectuur en besteedde een groot deel van zijn kapitaal daaraan. Zijn bekendste bouwwerk is de beroemde Hagia Sophia. Laatste jaren In 562 sloot hij opnieuw vrede met de Perzen, ditmaal voor een halve eeuw. Byzantium kreeg Lazica terug, opnieuw ten koste van grote geldsommen, dit tot groot ongenoegen van zijn bankiers. Het slachtoffer was Belisarius, die werd beschuldigd van een complot tegen de keizer. In 565 stierf op 83-jarige leeftijd Justinianus kinderloos. Alhoewel hij een gigantisch rijk achterliet, liet hij ook een groot deficit na. Door een deel van de bevolking werd hij op handen gedragen, door andere werd hij verguisd. Justinus II, de zoon van zijn zus, volgde hem op. Justinianus werd begraven in de Heilige Apostel Kerk in Constantinopel. In 568 ging een groot deel van de veroveringen in Italië verloren, ditmaal aan de Longobarden. Het exarchaat Ravenna hield een aantal gebieden onder controle, maar het hele schiereiland zou het nooit meer terugkrijgen. Ook Cordova, de basis in Spanje, ging eerst in 572 en uiteindelijk voorgoed in 584 weer in Visigotische handen over. De rest zou veertig jaar later volgen. Beoordeling Volgens Procopius Procopius beschuldigt in zijn 'Geheime Geschiedenis' Justinianus I van het vermoorden van zijn medemensen en plunderen van andermans bezit. Hij hield zich constant bezig met vernieuwingen en het behoud van gevestigde instituties betekende voor hem niets. Geen enkel persoon in het hele Romeinse Rijk kon aan hem ontsnappen. Als Procopius zijn uiterlijk beschrijft, zegt hij, dat Justinianus van gemiddelde lengte was en sterk op Domitianus leek. Hij noemt hem schijnheilig en een leugenaar. Toen hij volgens de wet de actrice/prostituee Theodora niet kon huwen, paste hij de wet aan. Zij ging volgens Procopius vanaf haar jeugd met magiërs en tovenaars om. De heiligdommen van de volgelingen van Arius bezaten ongelooflijke rijkdommen en Justinianus nam hen die rijkdommen af. Dat deed hij op grond van het besluit dat zij ketters zouden zijn, die niet zijn visie deelden van wat het christendom werkelijk betekent. Ook montanisten, samaritanen, manicheeërs en sabbateeërs dienden hun geloof af te zweren en werden met zware straffen bedreigd. Ook tegen astrologen werd vijandig opgetreden. Telkens werd het bezit van anderen toegeëigend. En veel geld werd uitgegeven aan de barbaren aan de landsgrenzen en aan onzinnige bouwprojecten aan de kust. Volgens Procopius leek het keizerlijk paar, niet alleen volgens hem, maar ook volgens vele anderen, eerder op een stel bloeddorstige demonen dan op mensen. Justinianus I at, dronk en sliep weinig en had een demonische passie voor erotische uitspattingen. Hij wilde iedereen één christelijk geloof opleggen en wie zich daar tegen verzette vernietigde hij, onder het mom van vroomheid. Hij was hebzuchtig, nam steekpenningen aan en verkocht banen aan de hoogste bieder. Hij zette monopolies op, zodat iedereen verplicht was bij bepaalde personen te kopen voor verhoogde prijzen. Broden werden kleiner en met as gemengd, zodat hij zelfs de armsten raakte. Het aquaduct werd niet gerepareerd, zodat er watergebrek ontstond. Volgens Procopius was Justinianus I uit op de ondergang van z'n onderdanen. Hij wilde alles in verwarring en chaos brengen. Theaters en badhuizen werden gesloten. Volgens Procopius is het niet te schatten aan hoeveel mensen Justinianus I het leven heeft gekost. Zie ook Belisarius Nika-oproer keizerin Theodora Procopius Externe links , art. Justinian (527-565 A.D.), in DIR (1998). The Roman Law Library by Professor Yves Lassard and Alexandr Koptev Keizer van Byzantium Justiniaanse dynastie Persoon in de 6e eeuw


text: Justinianus II (Grieks: Ιουστινιανός, Ioustinianos; Nederlands, verouderd: Justiniaan) (668/669 - 711), bijgenaamd Rhinotmetos (met de afgesneden neus) was keizer van Byzantium van 685 tot 695 en van 705 tot 711. Eerste keizerschap Justinianus was nog maar 16 jaar oud toen zijn vader Constantijn IV stierf. Justinianus II was een impulsieve en op roem beluste vorst die vaak door zijn ambities tot onverstandige beslissingen kwam. Wel was hij een bijzonder vroom man. Buitenland Vanwege een burgeroorlog in het Arabische Rijk, de Tweede Fitna was de toestand in het Oosten voor de Byzantijnen vrij gunstig. De nieuwe kalief Abd al-Malik, die vrijwel tegelijk met Justinianus aan de macht kwam, probeerde zijn wankele troon te verstevigen door een vrede te sluiten met Byzantium. Voor Justinianus was dit bijzonder voordelig. Cyprus, Armenië en Iberië kwamen onder gezamenlijk bestuur, zodat de belastingopbrengst gedeeld werd. Voor Cyprus zou deze uitzonderlijke status een aantal eeuwen standhouden. Verder werd de schatting die door de kalief aan Byzantium betaald werd aanmerkelijk vergroot. Dichter bij huis was het wat moeilijker. Justinianus moest zwaar slag leveren tegen de Slaven om de streek rond Thessalonika veilig te krijgen (688-689). Na de overwinning deporteerde hij heel wat Slaven naar Opsikion in Anatolië, waar ze gedwongen werden zich in te lijven in het leger. Ook andere bevolkingsgroepen werden gedeporteerd: de Mardaieten naar het Nurgebergte en een groep Cyprioten werden gevestigd in de Peloponnesos. In 692 kwam er een einde aan de Arabische burgeroorlog en Abd al-Malik hervatte de Byzantijns-Arabische oorlogen, beginnende met de Slag bij Sebastopolis. Daarna begon Abd al-Malik met de verovering van Noord-Afrika. Religie In 692 riep hij een Concilie bijeen (het Quinisextum of het Concilie in Trullo, naar het paleis in Constantinopel waar het gehouden werd) om te trachten de christelijke moraal te verstevigen. Een aantal volksgebruiken uit de heidense tijd werd verboden, zoals de Brumalia waar mannen en vrouwen gemaskerd in de straten dansten en de oogstfeesten, waar nog liederen aan Bacchus in voorkwamen. Deze maatregelen waren echter niet bijster succesvol. Ook met de paus waren er wat problemen. Paus Sergius I wilde de geldigheid van Quinisextum niet aanvaarden en Justinianus zond een afgezant om hem in de kraag te vatten. Daarbij overschatte hij zijn eigen macht, want uiteindelijk moest zijn afgezant aan de Paus om bescherming vragen tegen alle weerstand die zijn optreden in Italië opriep. Binnenland Ook in het binnenland zat het niet mee. Justinianus hervormde de belastingwetgeving met de Boerenwet, die later bekend zou zijn als het allelenguon ( αλληλεγγυον) waarbij de grondbezitter direct voor de belasting verantwoordelijk gesteld werd. Dit was deel van een agressieve politiek tegen de aristocratie die hij ten behoeve van de kleinere landeigenaren voerde. De aristocraten schoven in 695 Justinianus uiteindelijk aan de kant en hielpen met steun van de partij van de Blauwen Leontios op de troon. (Later vervingen de Groenen hem door Tiberios II). Tweede keizerschap Ex-keizer Justinianus werd als straf de neus afgesneden en hij werd daarna in ballingschap gestuurd naar het verre Cherson op de Krim. Toen de plaatselijke autoriteiten hem weer uit wilden leveren aan de hoofdstad, nam hij de benen en was eerst te gast bij de Chazaren in Phanagoria en vervolgens bij de Bulgaren. Met hun hulp belegerde hij Constantinopel, kroop door de pijp van een aquaduct en wist, eenmaal in de hoofdstad, genoeg steun te krijgen om weer op de troon terug te keren (705). Maar hij ontpopte zich als een wrede tiran die zich meedogenloos op al zijn vijanden zou wreken. Er volgden massaexecuties en een schrikbewind. Degenen die het meest garen sponnen bij de nieuwe situatie waren de Bulgaren, die met rijke buit en keizerlijke titels naar huis gingen, en de Arabieren. In 707 namen zij Tyana in, een belangrijk fort op de grens met Cappadocië. Onderwijl hield Justinianus strafexpedities, eerst tegen Ravenna, daarna tegen Cherson. Daar liep het echter mis: de bevolking kwam in opstand en de Byzantijnse troepen volgden hun voorbeeld. Al gauw kregen zij de steun van de Khazaren. Er werd een Armeniër tot keizer uitgeroepen: Philippikos, een zoon van de patriciër Nikephoros. Hij verscheen met een leger voor de muren van de stad en werd binnengelaten in 711. Justinianus werd omgebracht en zijn hoofd werd spoedig in Ravenna en Rome tentoongesteld. Hiermee kwam een eind aan de dynastie van Herakleios. Herakliden Keizer van Byzantium Persoon in de 7e eeuw Persoon in de 8e eeuw


text: Kleinkunst is een vorm van podiumkunst. Nederland Het begrip komt in Nederland grofweg overeen met cabaret maar wordt ook wel gebruikt voor verwante vormen van theater zoals het luisterlied en musical. Het element klein- in de naam wordt door sommigen als neerbuigend ervaren; anderen beschouwen het als een neutrale verwijzing naar het intieme, vaak gevoelige karakter van deze theatervorm. De naam werd al gebruikt door Jean-Louis Pisuisse die zijn Nederlandse equivalent van het Franse cabaret-artistique betitelde als intieme kleinkunst. Ook in Duitsland is Kleinkunst een synoniem voor cabaret. Sinds de oprichting van de Amsterdamse Academie voor Kleinkunst in 1960 is het woord in Nederland de meest gangbare verzamelnaam voor dergelijke theatervormen. Voor die tijd sprak men meestal van variété. Een beoefenaar/ster van de deze theatervorm is een artiest(e). Vlaanderen In Vlaanderen wordt de term kleinkunst vooral gebruikt voor zangers en muziekgroepen die zingen in het Nederlands, met een eenvoudig, meestal akoestisch instrumentarium. Dit in tegenstelling tot rock, een stijl waarmee eerder het Engels wordt geassocieerd en een uitgebreidere, versterkte bezetting. In kleinkunstnummers ligt de nadruk op de tekst, die vaak maatschappijkritisch is. Het genre kan vergeleken worden met het Franstalige chanson van onder andere Jacques Brel en heeft veel invloeden uit de volksmuziek. Sinds de oprichting in 1966 van een afdeling kleinkunst aan de Antwerpse Studio Herman Teirlinck (onderdeel van de Artesis Hogeschool Antwerpen) kwam kleinkunst in de jaren 70 in opkomst. Voorbeelden van Vlaamse kleinkunstartiesten zijn: Zjef Vanuytsel, Hugo Raspoet, Jan De Wilde, Louis Neefs, Willem Vermandere, Johan Verminnen, Kris De Bruyne en Wim De Craene. De "Nestor van de Vlaamse kleinkunst" was Miel Cools. Typische Nederlandse kleinkunstenaars zijn Boudewijn de Groot, Wim Sonneveld en Herman van Veen. Festivals Amsterdams Kleinkunst Festival Cameretten Groninger Studenten Cabaret Festival Leids Cabaret Festival Uitmarkt De Parade Nekka-Nacht Na Fir Bolg Zie ook Nederpop Haags Studentencabaret Externe links http://www.cabaret.nl/ https://www.zwartekat.nl/ http://www.cabaretweb.nl/ https://web.archive.org/web/20020925013100/http://kkunst.com/ http://www.muziekarchief.be/


text: Krijt (periode): het geologisch tijdvak van ongeveer 135 tot 65 miljoen jaar geleden, gebieden waar grondlagen uit het Krijt aan de oppervlakte liggen worden wel Krijtgebied genoemd; krijtgesteente: het vast materiaal dat voornamelijk uit calciumcarbonaat (CaCO3) bestaat. Het vormt aardlagen die in het Krijt (zie boven) zijn ontstaan. Het woord krijt komt van het eiland Kreta dat voornamelijk uit krijtrotsen bestaat; Limburgs Krijt: het krijtgesteente dat in Limburg aan het oppervlak ligt; krijtje: het voorwerp gebruikt om op schoolborden te schrijven. krijt (grafisch materiaal): een krijtje dat voornamelijk uit gips (calciumsulfaat) bestaat; krijt (biljart): het voorwerp dat wordt gebruikt in de biljartsport om de top van de keu minder glad te maken; Krijt (België), een gehucht in Diepenbeek; een bedrag dat men nog schuldig is: "in het krijt staan" (oorsprong bij het noteren van schulden op een lei); synoniem van "strijdperk": in het krijt treden. uit talg of was vervaardigde schrijfmiddelen; waskrijt vetkrijt


text: De Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V. (KLM gebruikt overal de Engelse naam: KLM Royal Dutch Airlines) is de nationale luchtvaartmaatschappij van Nederland. De thuishaven van de KLM is de luchthaven Schiphol bij Amsterdam. Het hoofdkantoor staat in Amstelveen. KLM opereert wereldwijd en vormt de kern van de KLM Groep, waarvan ook KLM Cityhopper, Martinair en Transavia deel uitmaken. KLM is in 2004 gefuseerd met Air France tot de holding Air France-KLM. Onder de holding zijn KLM en Air France beide actief als netwerkmaatschappij. KLM behaalt haar omzet uit drie kernactiviteiten: vervoer van passagiers, vrachtvervoer en vliegtuigonderhoud. Geschiedenis Op dinsdag 7 oktober 1919 werd de 'Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland en Koloniën' opgericht bij akte in het notariskantoor van mr. H. Stoop in Den Haag. Het startkapitaal van 1,2 miljoen gulden werd gefourneerd door acht zakenlieden, onder wie Frits Fentener van Vlissingen en Anton Kröller. De luitenant-vlieger Albert Plesman werd administrateur en later directeur. Koningin Wilhelmina verleende op 12 september 1919 het predicaat ‘Koninklijk' aan KLM in oprichting. Het eerste KLM-kantoor werd op 21 oktober 1919 aan de Herengracht in Den Haag geopend. Hiermee is de KLM de oudste onder haar oorspronkelijke naam opererende luchtvaartmaatschappij. De eerste commerciële vlucht van de KLM werd op 17 mei 1920 uitgevoerd vanuit Londen naar Amsterdam. Toen landde op Schiphol de door KLM gehuurde De Havilland DH.16 G-EALU (ook wel DH 9A), gevlogen door de Engelse piloot H. 'Jerry' Shaw. In de jaren daarna groeide de vloot met eigen vliegtuigen, veelal toestellen van Fokker, en werd gevlogen naar steeds meer Europese bestemmingen. KLM vloog op 1 oktober 1924 voor het eerst naar Batavia, in het toenmalige Nederlands-Indië, het tegenwoordige Jakarta in Indonesië. Het was de langste lijnvlucht voor de Tweede Wereldoorlog. In deze periode groeide KLM uit tot de derde maatschappij in de wereld, na Pan American Airways en Imperial Airways. In 1945, na de Tweede Wereldoorlog, hervatte KLM haar lijndiensten en startte in 1946 als eerste Europese luchtvaartmaatschappij lijndiensten naar de Verenigde Staten. Ook de lijndienst naar Indië werd hersteld en er werd gevlogen met vliegtuigen als de Dakota en Lockheed Constellation. In 1960 werd het eerste straalvliegtuig in de vloot opgenomen, de Douglas DC-8, later gevolgd door de kleinere Douglas DC-9 voor het Europese luchtverkeer. In 1971 introduceerde de KLM de Boeing 747 (nog met het korte, als bar ingerichte bovendek) en in 1972 de Douglas DC-10, het begin van de widebody-vloot van KLM. Het netwerk werd steeds uitgebreid en omvatte uiteindelijk non-stop bestemmingen in alle werelddelen. Ondanks de kleine thuismarkt groeide KLM zo uit tot de vierde maatschappij in Europa. Voor het binnenlandse luchtverkeer werd in 1966 NLM Cityhopper opgericht, vanaf midden jaren zeventig ook actief op regionale vluchten in Europa. Sinds 1991, na een fusie met Netherlines, vliegt deze dochteronderneming onder de naam KLM Cityhopper. KLM is ook steeds dominanter geworden in de Nederlandse luchtvaartsector met deelnemingen in Transavia en Martinair, sinds respectievelijk 2003 en 2008 volledige dochterbedrijven. Samenwerking met andere maatschappijen werd steeds belangrijker. Zo worden sinds 1993 alle vluchten tussen de VS en Europa uitgevoerd als joint venture met Northwest Airlines (opgegaan in Delta Air Lines). Ook werden gedurende de jaren negentig gesprekken gevoerd met andere Europese maatschappijen, waaronder British Airways en Alitalia, over verregaande samenwerking en zelfs een fusie. Dit resulteerde uiteindelijk op 5 mei 2004 in de fusie van KLM met Air France tot Air France-KLM. Door deze fusie werd het bedrijf tevens opgenomen in de luchtvaartalliantie SkyTeam. Op 27 februari 2019 bezat de Nederlandse staat 5,92% van de aandelen van KLM. De Tweede Wereldoorlog Toen Nederland op 10 mei 1940 werd aangevallen door de Duitse strijdkrachten, bevond zich een aantal toestellen van de KLM buiten Nederland, onder andere op de Amsterdam (Napels)-Batavia-route. Vier DC-3's en één DC-2 werden door de KLM naar Engeland gedirigeerd; een vijfde DC-3, die zich nog op Schiphol bevond, voegde zich daar op 13 mei 1940 bij. Een aantal andere toestellen kwam terecht in het Australië-Indonesië-gebied. De KLM-toestellen en -bemanningen in het Oosten onderhielden verbindingen tussen Palestina, Indonesië en Australië voor de Koninklijke Nederlandsch-Indische Luchtvaart Maatschappij (KNILM). Andere vliegtuigen werden door BOAC ingezet voor vluchten tussen Whitchurch Airport (bij Bristol) en Portela (bij Lissabon). Samenwerking met andere luchtvaartmaatschappijen In 1966 richtte de KLM een dochtermaatschappij op voor de binnenlandse vluchten, de NLM. In maart 1987 nam KLM de maatschappij NetherLines over. Door het samenvoegen van NLM Cityhopper en NetherLines stichtte de KLM in maart 1991 een nieuwe, sterk regionale luchtvaartmaatschappij: KLM Cityhopper. KLM bezit sinds 1968 50% van de Martinair-aandelen. In 1998 probeerde KLM de overige 50% van de aandelen over te nemen van Nedlloyd. Toen de Europese Commissie liet weten dit plan niet goed te zullen gaan keuren vanwege een mogelijke monopoliepositie binnen de branche, trok KLM de aanvraag in. In 2007 liet KLM weten opnieuw geïnteresseerd te zijn in het resterende belang in Martinair, dat inmiddels in handen was van Maersk. In 2008 werd bekend dat de Europese Commissie ditmaal geen bezwaar had tegen een volledige overname en sinds 31 december 2008 is Martinair voor 100% een dochter van KLM. In 1988 kocht de KLM 40% van de Transavia-aandelen. In 1991, het jaar waarin Transavia 25 jaar bestond, besloot de Nedlloyd-groep haar restaandeel van 40% van de Transavia-aandelen aan KLM te verkopen. Transavia werd een dochteronderneming van de KLM. Tot 2003 bezat de Nederlandse Investeringsbank (NIB) nog 20%, maar vanaf dat jaar was Transavia voor 100% een dochter van KLM. Samenwerking met buitenlandse maatschappijen bleek noodzakelijk. KLM sloot in 1993 een samenwerkingsovereenkomst met de Amerikaanse maatschappij Northwest Airlines en nam een aandeel van 20 procent in die maatschappij. In 1997 ondertekenden beide maatschappijen een langlopende commerciële en operationele samenwerkingsovereenkomst. Tegelijkertijd verkocht de KLM het belang in Northwest Airlines terug aan haar partner. In augustus 1997 nam KLM een belang van 30% in de Noorse luchtvaartmaatschappij Braathens SAFE. Hierna trad deze maatschappij toe tot de KLM/Northwest Airlines-samenwerking en nam ze alle KLM-vluchten tussen Amsterdam en Noorwegen over. Uiteindelijk stopte de samenwerking toen Braathens werd overgenomen door SAS. KLM had sinds 1995 een belang van 26% in de aandelen in Kenya Airways. Bij een financiële herstructurering van Kenya Airways in 2017 daalde dit belang naar 7,76%. KLM hield besprekingen met andere maatschappijen over een mogelijke fusie, onder meer met British Airways in 1991, met Swissair, Austrian Airlines en SAS in 1993, en met Alitalia in 2000. Deze besprekingen werden allemaal voortijdig afgebroken. Een arbitragecommissie oordeelde eind 2000 dat KLM aan Alitalia een schadevergoeding van 250 miljoen euro moest betalen, plus rente. Toen andere maatschappijen aan het einde van de jaren negentig wereldwijde allianties aangingen, zoals Star Alliance, SkyTeam en Oneworld, hebben KLM en Northwest pogingen gedaan om hun eigen wereldwijde alliantie te vormen: Wings. Deze pogingen liepen echter op niets uit. Na de fusie met Air France in 2004 trad de KLM toe tot SkyTeam. KLM UK ontstond in 1998 als voortzetting van AirUK toen KLM steeds meer aandelen in dit bedrijf kocht waarmee het uiteindelijk voor 100% een dochter werd. In het jaar 2000 begon KLM UK aan het opzetten van een nieuwe dochtermaatschappij: Buzz. In 2003 werd Buzz verkocht aan Ryanair. De restanten van KLM UK werden op 30 maart 2003 samengevoegd met KLM Cityhopper. Op 30 september 2003 maakten Air France en KLM bekend dat zij een nieuwe holdingmaatschappij zullen oprichten onder de naam Air France-KLM. De holding bestaat uit twee maatschappijen, te weten Air France en KLM. Hoewel de maatschappijen onafhankelijk blijven opereren, ontstaat er vanaf dat moment ook synergie. Zo kan in het vervolg gezamenlijk ingekocht worden en kunnen klanten van beide netwerken gebruikmaken. Hoewel de nieuwe holding zetelt in Parijs, zal KLM onder Nederlands recht blijven opereren, wat voornamelijk van belang is voor het behoud van landings- en overvliegrechten. Het aandeel Air France-KLM werd op 5 mei 2004 geïntroduceerd op de beurzen van Amsterdam, Parijs en New York. De twee maatschappijen samen vormen na de fusie, in omzet, de grootste luchtvaartonderneming ter wereld. In het jaar 2004 trad de KLM toe tot het dan vier jaar oude SkyTeam waar ook Air France bij is aangesloten. De joint venture op de Atlantische routes is inmiddels uitgebreid tot een joint venture met Air France, Alitalia en Delta Airlines (waarin Northwest Airlines is opgegaan). Eerste vrouwelijke KLM-piloot In 1978 was de Rijswijkse Marlies Verkaik de eerste vrouwelijke KLM-piloot die in dienst trad. Eerste affiche en stripalbum Sinds het begin is Plesman zich ervan bewust dat het bedrijf reclame moet maken voor zijn diensten. In het oprichtingsjaar 1919 wordt dan ook de eerste reclameaffiche uitgegeven. Plesman heeft de affiche laten maken door een van zijn vrienden: luitenant-vlieger Brian de Kruyff Dorssen. Het is een affiche met slechts één kleur en verder zwart en wit. Er staan drie figuren op afgebeeld, een piloot en twee kinderen: een Hollands jongetje in klederdracht op klompen en een Indisch meisje met sarong aan. De piloot heeft een dikke jas in plaats van een overall aan. Onderlangs staat nog de volledige naam van KLM, zoals die in de statuten van de NV werd opgenomen. Vanaf 1920 bracht KLM steeds meer van dergelijke affiches uit. Het bedrijf wilde zich graag binden met het beeld van de Vliegende Hollander. Dit is dan ook een veelvuldig terugkerend onderwerp, dat in 1947 verwoord en verbeeld wordt in het KLM-stripalbum "De legende van de Vliegende Hollander". Na de Tweede Wereldoorlog verschijnt De Vliegende Hollander zelfs op de romp van de vliegtuigen; aan de ene zijde in het Nederlands en aan de andere zijde in het Engels (The Flying Dutchman). President-directeuren Albert Plesman (1919 - 1953) Fons Aler (1954 - 1961) Ernst van der Beugel (1961-1963) Horatius Albarda (1963 - 1965) Gerrit van der Wal (1965 - 1973) Sergio Orlandini (1973 - 1987) Jan de Soet (1987 - 1991) Pieter Bouw (1991 - 1997) Leo van Wijk (1997 - 2007) Peter Hartman (2007 - 2013) Camiel Eurlings (2013 - 2014) Pieter Elbers (2014 - 2022) Marjan Rintel (2022 - heden) Dochterondernemingen Dochterondernemingen van KLM zijn: Cobalt Ground Solutions Ltd. (60%) Cygnific B.V. (100%) EPCOR B.V. (100%) European Pneumatic Component Overhaul & Repair Kenya Airways (7,76%) KLM Asia (opereert vluchten naar Taiwan) (100%) KLM Aerocarto (100%) KLM Cityhopper B.V. (voorheen: NLM) (100%) KLM Cargo (100%) KLM Catering Services B.V. (100%) KLM Equipment Services B.V. (100%) KLM Financial Services B.V. (100%) KLM Flight Academy B.V. (100%) KLM Health Services B.V. (100%) KLM UK Engineering LTD (100%) Martinair Holland N.V. (100%) Schiphol Logistics Park C.V. (53%) Transavia C.V. (100%) Voormalige dochtermaatschappijen zijn: Air Antwerp (2019-2021) Buzz (1999-2004) K.L.M. Autobusbedrijf KLM Alps KLM Helicopters KLM Interinsulair Bedrijf (opereerde in Nederlands-Indië in 1947-1949) KLM West-Indisch Bedrijf (1935-1964, overgenomen door Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij) KLM Exel (opgegaan in de Exel Aviation Group en later failliet gegaan) KLM uk (opereert tegenwoordig onder de naam KLM Cityhopper, met als volledige naam "KLM Cityhopper UK Ltd.") De Kroonduif of NNGLM (1956-1962) KLM Asia Onder de naam KLM Asia vliegt KLM rechtstreeks van Amsterdam naar Taiwan, door het Chinese luchtruim. Dit omdat China niet erkent dat Taiwan een zelfstandige staat is. China heeft daarom de regel ingesteld dat alle maatschappijen die naar China willen vliegen, niet naar Taiwan mogen vliegen. Door het weghalen van de kroon op de vliegtuigen van KLM en een andere naam op de toestellen te zetten is het wettelijk toegestaan om naar China en Taiwan te vliegen. De toestellen van KLM Asia (anno 2023: 7x B777-200ER en 2x B777-300ER) worden niet alleen ingezet naar Taiwan, maar ook naar andere bestemmingen. In 2023 is KLM Asia de enige civiele maatschappij die vanuit Europa vluchten aanbiedt naar Taiwan. Vloot De vloot van KLM (exclusief dochtermaatschappijen) bestond eind juli 2023 uit de volgende toestellen: Geschiedenis van de KLM-vloot KLM heeft de volgende vliegtuigtypes gebruikt: De PH-BUK Louis Blériot, een van de Boeing 747-300-toestellen die in 2003 werden uitgefaseerd, werd op Schiphol-Oost gedeeltelijk gedemonteerd en vervolgens over water naar Lelystad vervoerd om in het Aviodrome tentoongesteld te worden. Speciale kleurenschema's Het lidmaatschap aan SkyTeam vereist dat er drie vliegtuigen uit de vloot (meer dan 1%) in een SkyTeamkleurenschema vliegen. Daarom is er sinds 25 augustus 2009 bij KLM een Boeing 777-300ER (met registratie PH-BVD) in deze kleuren en per 2 juni 2010 een 737-900 (PH-BXO) en een Embraer 190 (PH-EZX) actief. Een Boeing 777-200ER, de PH-BQP Pont du Gard, vloog van medio juni 2011 tot medio april 2012 rond met een kleurenschema bestaande uit Delfts blauw geschilderde "tegeltjes". In juni 2014 werd een nieuw kleurenschema (met een "boog" op de neus) geïntroduceerd. Het eerste toestel met dit schema was een Embraer 190. Uiteindelijk zullen alle vliegtuigen in deze uitvoering gespoten worden. In juni 2016 werd een speciaal oranje kleurenschema geschilderd. Het vliegtuig was een Boeing 777-300ER, genaamd Nationaal Park De Hoge Veluwe, met de registratie PH-BVA. Eerder liet KLM al foto's zien van een oranje toestel voor Koningsdag. Deze waren echter bewerkt. PH-BVA werd onder andere gebruikt om de Nederlandse atleten naar de Olympische Spelen in Rio de Janeiro te vliegen. Reisklassen KLM biedt Business Class, Premium Comfort Class, Economy Comfort class en Economy class aan in haar vliegtuigen. De Business Class is onder te verdelen in twee verschillende klassen: de Europe Business Class voor de korte afstand, en de World Business Class voor de lange afstand. World Business Class De World Business Class biedt een 60 inch stoelafstand op alle intercontinentale vliegtuigen. De toestellen bieden een stoel die tot 175 graden naar achteren versteld kan worden. De zitplaatsen, geplaatst in een 2-2-2-opstelling, hebben een massagefunctie, een privacyscherm, persoonlijke leeslampen, been- en voetsteunen en persoonlijke telefoons (aan de achterkant van de controller). De Boeing 787-9 heeft dezelfde Business Class-stoel als fusiepartner Air France. Het persoonlijke entertainmentsysteem heeft een 10,4 inchscherm met AVOD (Audio Video on Demand). Het systeem heeft een sms- en e-mailfunctie. Naast de stoel is een stopcontact aanwezig. Faciliteiten voor het vertrek omvatten een flexibele reservering (met uitzondering van de WBC Holiday Fares die beperkingen hebben), eigen check-in-balies, toegang tot de KLM Crown Lounges en lounges van SkyTeam-partners, met voorrang instappen, en 125% tot 175% Flying Blue-miles. De passagiers mogen extra bagage meenemen. Aan boord krijgen zij een driegangenmenu. Drank en snacks zijn beschikbaar tijdens de vlucht. Op vluchten naar Azië kan worden gekozen voor een lokaal menu. Internationale kranten en tijdschriften zijn beschikbaar op elke vlucht. Elke passagier krijgt een traditioneel Delfts blauw miniatuurhuisje met Hollandse jenever als geschenk. Tussen juli 2013 en mei 2014 is van alle Boeing 747's het interieur van de World Business Class vernieuwd. De Nederlandse ontwerpster Hella Jongerius verzorgde het ontwerp van de nieuwe cabine en de nieuwe "full flat"-stoel, die de "angled flat"-stoel vervangt. In november 2014 werd begonnen aan de ombouw van de Boeing 777's. Delfts blauwe huisjes Sinds 1952 deelt KLM Delfts blauwe huisjes uit aan al haar passagiers van de World Business Class. De huisjes zijn replica's van bijzondere gebouwen in Nederland. Traditioneel zijn de huisjes gevuld met Bols graanjenever, hoewel de huisjes, afhankelijk van de vliegbestemming, tegenwoordig ook wel leeg worden uitgedeeld wegens regels met betrekking tot alcoholische dranken. Sinds 1994 loopt het aantal huisjes synchroon met de leeftijd van KLM en wordt ieder jaar op 7 oktober een huisje aan de collectie toegevoegd. De huisjes worden vervaardigd door het keramisch bedrijf Goedewaagen. Vanwege de 90e verjaardag in 2009 werd een boek uitgebracht onder de titel 'House no. 90'. Dit boek geeft een overzicht van de 90 tot dan toe uitgebrachte huisjes en de verhalen achter de originele panden. Europe Business Class Europe Business Class, het premiumproduct van de KLM op kortere vluchten, waarbij de middelste stoel wordt vrijgelaten voor meer comfort, wordt aangeboden in de Boeing 737 en toestellen van KLM Cityhopper. EBC biedt een 33 inch pitch, een maaltijdservice aan boord (warme of koude maaltijden afhankelijk van de duur van de vlucht), met voorrang aan boord gaan, extra bagage, dubbele Flying Blue-miles, en een flexibele reservering. Bovendien zijn er gratis internationale kranten en tijdschriften beschikbaar. Door de speciale wachtrijen en priority lanes hoeven passagiers niet of minder lang te wachten. Economy Class (intercontinentaal) Economy Class biedt een 31" pitch in alle intercontinentale vliegtuigen met uitzondering van de Airbus A330-200, die een 32" pitch biedt. Passagiers kunnen tegen betaling ook kiezen voor stoelen met meer beenruimte. Alle vliegtuigen die buiten Europa vliegen hebben een persoonlijk entertainmentsysteem met AVOD (Audio Video on Demand) en persoonlijke telefoons (op de achterkant van de controller) met een e-mail- en sms-functie. Passagiers in Economy Class op routes naar intercontinentale bestemmingen krijgen een warme maaltijd (vaak meer dan een, afhankelijk van de vluchtduur). Alle dranken die geserveerd worden (ook alcoholische) zijn gratis. Tot juli 2019 kon er kon belastingvrij worden gewinkeld op Europese vluchten. Tot januari 2020 was dit mogelijk op intercontinentale vluchten. Kort voor aankomst is op de persoonlijke schermpjes actuele informatie te zien over transfervluchten. Economy Class (binnen Europa) Op vluchten binnen Europa van KLM en KLM Cityhopper hebben vliegtuigen geen entertainment tijdens de vlucht. Tussen de stoelen is een afstand (“seat pitch”) van 31". Passagiers kunnen tegen betaling ook kiezen voor stoelen met meer beenruimte. Passagiers van de Economy Class krijgen een snack of een dagverse sandwich, afhankelijk van de duur van de vlucht en het moment van de dag. Alle dranken die geserveerd worden (ook alcoholische) zijn gratis. Economy Comfort Sinds december 2009 biedt KLM Economy Comfort: een extra comfortabele zone binnen de economy class op alle intercontinentale vluchten. Per 1 december 2012 biedt het bedrijf deze zone ook aan op intra-Europese vluchten die uitgevoerd worden met de Boeing 737. De klasse biedt de standaard economymaaltijd en drankenservice, maar dan in een stoel met meer beenruimte (stoel-stoelafstand van 35 inch, bijna 90 centimeter), waarvan de rugleuning tweemaal zo ver achterover kan klappen. Verder worden deze stoelen in de voorste helft van de economy class geplaatst zodat men eerder uit kan stappen. Bovendien is het iets stiller vooraan in het vliegtuig. Afhankelijk van het type vliegtuig zijn er op elke intercontinentale vlucht tussen de 32 en de 40 van dergelijke stoelen beschikbaar. Op de intra-Europese vluchten uitgevoerd met een Boeing 737 ligt het aantal, afhankelijk van de serie, tussen de 12 en 24. Vanaf 2013 zal KLM ook op hun Cityhopper een begin maken met Economy Comfort-seats. Codeshare-overeenkomsten In juli 2015 had KLM codeshare-overeenkomsten met onderstaande luchtvaartmaatschappijen. Partners die lid zijn van de luchtvaartalliantie SkyTeam zijn niet vermeld. Bundeling met treinreis (Air/Rail) Thalys KLM werkt samen met Thalys zodat haar reizigers samen met de vlucht een aansluitende hogesnelheidstrein tussen België en Schiphol kunnen boeken, door stations Brussel-Zuid (code ZYR) of Antwerpen-Centraal (code ZWE) als vertrek / aankomst te kiezen. In de jaren voor 2020 maakte 20 tot 25% van de betrokken transferreizigers gebruik van zo'n treinticket via KLM, 36.000 reizigers per jaar. Vanaf 18 juli tot eind oktober 2022 is er als proef een nieuwe samenwerking waarmee KLM zitplaatsen koopt op de Thalys-trein, en waardoor één van de vijf dagelijkse vluchten Schiphol-Brussel van voor de coronapandemie niet zou moeten terugkomen. De reiziger krijgt dan één ticket voor zowel de vlucht als de aansluitende trein (op te halen op het vertrekstation), en krijgt ook communicatie en service van KLM. Door het ene ticket is er garantie bij gemiste aansluitingen om de volgende vlucht/trein te nemen. De ruimbagage op de treinreis wordt echter niet door de vliegtuigmaatschappij afgehandeld, in tegenstelling tot de Duitse samenwerking tussen DB en Lufthansa. Voordeel van de samenwerking is dat het de reizigers makkelijker maakt een vlucht te vervangen door een treinreis. Voor KLM is dit interessant omdat het dan een schaars vliegtuigslot op Schiphol kan gebruiken voor een winstgevender langeafstandsvlucht, en toch Belgische klanten kan aantrekken. TGV KLM / Air France biedt ook aan om vanuit station Brussel-Zuid rechtstreeks luchthaven Parijs-Charles-De-Gaulle met de Franse TGV-trein te bereiken. Marketing Van 1981 tot 1990 en sinds 2004 is KLM de hoofdsponsor van het Dutch Open (golf), ook wel bekend als KLM Open. Op 7 april 2009 is er een tulp vernoemd naar de KLM. De doop vond plaats op de Keukenhof. De nieuw gekweekte tulp heeft de naam Tulipa 'KLM' gekregen. Flying Blue Als gevolg van de fusie met Air France werd in 2005 het frequentflyerprogramma van KLM, de 'Flying Dutchman' genaamd, samengevoegd met het Franse 'Fréquence Plus' tot Flying Blue. Naast de gebruikelijke SkyTeam-partners kunnen passagiers ook op vluchten van andere luchtvaartmaatschappijen, waaronder Japan Airlines, Malaysia Airlines en Qantas, punten sparen en besteden. Staatssteun In augustus 2020, tijdens de coronacrisis heeft het Nederlandse kabinet KLM met een steunpakket van ruim € 6,75 miljard behoed voor faillissement. Het kabinet stelde daarbij allerlei eisen. Zo moest KLM minstens 15 procent besparen op "beheersbare kosten" om zijn concurrentiepositie te verbeteren. Het mocht geen dividend en bonussen uitkeren en moest zijn impact op de leefomgeving (geluidsoverlast, uitstoot) verkleinen. KLM maakte tot 17 april 2023 aanspraak op de garanties die de Nederlandse staat in augustus 2020 had afgegeven om het bedrijf door de pandemie te helpen. De overheid stelde zich garant voor een bankenlening van maximaal 2,4 miljard euro en bood KLM de mogelijkheid tot 1 miljard euro direct van de staat te lenen. KLM heeft daarvan 942 miljoen euro opgenomen en dit inmiddels aan de staat terugbetaald. KLM heeft nieuwe afspraken gemaakt met een groep van veertien banken waar KLM maximaal 1 miljard euro kan lenen, bedoeld als financieel vangnet in tijden van crisis. KLM heeft met de bankengroep afgesproken dat het onder meer zijn CO2-uitstoot vermindert, biokerosine gaat gebruiken en meer vrouwen in topposities gaat benoemen. Wanneer KLM die doelen behaalt, dan betaalt de luchtvaartmaatschappij een lagere rente zodra ze het krediet aanspreekt. De in april 2023 opgezegde kredietfaciliteit plus de rechtstreekse overheids-lening, de werknemerssteun (NOW) en het uitstel van de belastingbetaling (KLM moet per juni 2023 nog circa 1,3 miljard euro terugbetalen van in totaal 1,5 miljard), zorgden er samen voor dat KLM de meeste corona-steun heeft gekregen van alle bedrijven in Nederland. Incidenten en ongevallen KLM heeft sinds de oprichting incidenten, ongevallen en kapingen gekend, soms met dodelijke afloop. Op 22 juni 1922 vond het eerste KLM-ongeluk plaats met dodelijke afloop. Vliegramp van Tenerife Bij de ramp op Tenerife, die plaatsvond op 27 maart 1977 om 17:00 uur, kwamen 583 mensen om het leven. Een KLM Boeing 747-200B probeerde zonder toestemming op te stijgen en kwam in botsing met een taxiënde Pan Am Boeing 747-100 op Los Rodeos Airport op het Canarische eiland Tenerife, Spanje. Niemand van de KLM 747 overleefde (14 bemanningsleden, 234 passagiers kwamen om), terwijl 61 van de 396 passagiers en bemanningsleden van het Pan Am-vliegtuig het overleefden. De ramp is het ongeval met het hoogste aantal dodelijke slachtoffers van vliegtuigpassagiers in de geschiedenis van de luchtvaart. Een fout van de piloot van het KLM-vliegtuig was de belangrijkste oorzaak. Door warrige communicatie met de verkeerstoren dacht de KLM-gezagvoerder dat hij toestemming had om op te stijgen. Een andere oorzaak was dichte mist, waardoor de KLM-cockpitbemanning het Pan Am-vliegtuig pas vlak voor de botsing op de landingsbaan kon zien. Het ongeval heeft een blijvende invloed gehad op de luchtvaartveiligheid, met name op het gebied van communicatie. Er werd meer nadruk gelegd op het gebruik van gestandaardiseerde fraseologie in de communicatie van de luchtverkeersleiding (ATC) door zowel verkeersleiders als piloten, waardoor de kans op misverstanden werd verkleind. Zie ook Algemeen Pensioenfonds KLM Externe links Officiële website van de KLM Corporate website van de KLM Koninklijke Luchtvaart Maatschappij Nederlandse luchtvaartmaatschappij


text: Kookkunst is de kunst om voedsel te bereiden, waarbij de nadruk ligt op het optimaliseren van de smaak. Koken is een veelheid aan kooktechnieken. Door kooktechnieken te variëren en ingrediënten te combineren, ontstaan diverse gerechten en per land of streek keukens, zoals de klassieke Franse keuken, de Hollandse pot of de Aziatische keuken. Gastronomie is de leer van de verfijnde keuken, van smaak en van het proeven der dingen. Geschiedenis Koken, evenals andere bereidingswijzen van voedsel, had in prehistorische tijden waarschijnlijk als doel het beter verteerbaar te maken, het langer te bewaren en het lekkerder te maken. In de tijd van de Grieken ontstond koken als kunst. De Romeinen namen dit van de Griekse beschaving over en met de invoer van een grote diversiteit aan producten uit alle delen van het rijk kwam de kookkunst tot bloei. Na de ondergang van het Romeinse Rijk, in de middeleeuwen, lag de nadruk op het bereiden en eten van vlees en drinken van bier. Pas in de renaissance kwam er weer meer aandacht voor een gevarieerdere en meer verfijnde kookkunst. In de twintigste eeuw kwam de nadruk sterk op behoud van natuurlijke smaak, vitaminen en mineralen te liggen. De Franse kok Auguste Escoffier speelde hierin een grote rol. Ook kwam er meer aandacht voor het terugdringen van de hoeveelheid koolhydraten, vetten en suikers in voedsel. Het belang van de verbrandingswaarde van tijdens de maaltijden opgediende spijzen, uitgedrukt in joule (of, verouderd: calorie), nam in de meeste westerse landen af door de veranderingen in arbeidsomstandigheden en de sterk vergrote hoeveelheid voedingswaar. De trends volgden elkaar daarna snel op: eerst was het versieren van het bord belangrijker dan smaak en hoeveelheid. In de jaren 1990 waren mediterraan koken, fusion – een mengsel van de Aziatische en westerse keuken – en stapelen – het stapelen van ingrediënten tot een torentje – in de mode. Daarnaast bleef er een grote vraag naar gevarieerd, traditioneel en natuurlijk koken. In de jaren 2000 rukte het gemaksvoedsel op dat vaak al voorgekookt is en snel tot maaltijd kan worden verwerkt. Kookkunst is hier nauwelijks aan de orde. Veel Europese landen hebben de invloeden van de oude koloniën verwerkt in hun keuken. Zo is in het Verenigd Koninkrijk de invloed van de Indiase en de Pakistaanse keuken groot, in Nederland de Indische en Surinaamse keuken. Hoofdmaaltijd Een maaltijd of een diner kan uit een aantal gangen bestaan die men als programma afwerkt. Het totaal is een menu. Bij thuisbereiding kan een uitgebreide maaltijd bijvoorbeeld bestaan uit soep, daarna een hoofdmaaltijd in de vorm van een vlees- of visgerecht en daarna een nagerecht. In een luxe restaurant bestaat een gastronomisch menu soms uit zeven gangen of meer. Vooraf wordt wel een aperitief geserveerd, een wel of niet alcoholisch drankje met een klein (hartig) hapje. voorgerecht: soep, bouillon, hors-d'oeuvre of cocktail hoofdgerecht: ovenschotel, barbecue, groente, vleesgerechten, visgerechten, wildgerechten, kipgerechten, gevogelte, pastagerechten, rijstschotel, fondue, pannenkoek, raclette, maaltijdsalade, stamppot of een vegetarisch gerecht sorbet: een gerecht – meestal op basis van ijs en fruit – tussen de gangen door om de eetlust te stimuleren en de maag te laten rusten bijgerecht: salade of compote nagerecht: een vaak zoet gerecht om de maaltijd af te sluiten; pap, ijs, pudding, kaas of fruit Middagmaaltijd Ook de middagmaaltijd wordt beïnvloed door zowel externe als persoonsgebonden factoren. In Vlaanderen en Nederland wordt er 's middags meestal koud gegeten, zodat er 's avonds met het gezin genoten kan worden van de warme maaltijd. Rond de middag worden veelal enkele boterhammen genuttigd, eventueel aangevuld met soep of een salade. In andere delen van de wereld is dit ook een warme maaltijd. Kooktechnieken Koken is het gaar maken van voedsel zodat de mens de noodzakelijke voedingsstoffen tot zich kan nemen. Dat dit smaakvol gebeurt, is mooi meegenomen. Door de eeuwen heen, via de methode van trial-and-error, heeft de mens geleerd welke techniek het beste bij welk product kan worden toegepast. Er zijn voorbereidingstechnieken en bereidingstechnieken. Blancheren is een bekende voorbereiding op een willekeurige kooktechniek. Een overzicht van in de westerse keuken gebruikelijke kooktechnieken: koken stomen frituren sauteren grilleren bakken in de oven bakken en braden Braiseren (smoren) poêleren stoven wokken barbecueën sous-vide (vacuümgaren) Keukenpersoneel De keuken is, mede door de visie van Escoffier, onderverdeeld in verschillende afdelingen (partie): chef-kok, hoofd van de keuken souschef, plaatsvervangend chef-kok, in grotere brigades is dit de persoon die de leiding op de werkvloer heeft, terwijl de chef meer organisatorisch bezig is. chefs de partie, ieder verantwoordelijk voor een afdeling: chef-saucier, voor sauzen, vlees, gevogelte en wild chef-rôtisseur, voor gerechten van/uit de grill, oven of frituur chef-entremetier, voor groenten, aardappelen, soepen, eiergerechten chef-poissonnier, voor vis garde-manger, koude keuken chef-pâtissier, nagerechten, deeggerechten casserolier, doet de afwas tournant, vervanger van de chef de partie commis, aankomend kok, werkt in opdracht van de chef de partie chef communard, verantwoordelijk voor de maaltijden voor het personeel Koude keuken Apparatuur en gereedschappen die in een professionele keuken te vinden zijn: keukenmachine: om te hakken, snijden of mengen snijplank: verschillende kleuren voor verschillende producten koksmes of demi-chef: om mee op een snijplank te snijden officemes: om mee in de hand te snijden, zoals appelschillen dunschiller: voor appels en aardappels zesteur: om het buitenste, gekleurde deel van sinaasappel of citroen in fijne dunne reepjes te trekken kidde : om schuim en luchte mousse te maken werkt op stikstofoxide het komt vooral voor in de moleculaire keuken parisienneboor: om bolletjes aardappel of meloen te maken aanzetstaal: om een mes aan te scherpen hakblok:om beenderen door te kappen vacuümmachine: voor het vacuüm trekken van overschotjes van dure grondstoffen uitgietbakken: van deze moeten er steeds 2x2 aanwezig zijn; 1 voor voeding te reinigen en een andere om het keukenmateriaal te wassen ijsmachine: voor het bereiden van vers ijs zoals roomijs, yoghurtijs en sorbet Warme keuken bain-marie: heetwaterbad om gerechten in warm te houden heteluchtoven of convectomaat: verhitten door hete wervelwind magnetron: verhitten door microgolven stoomkoker: voor het garen van voeding door middel van stoom, principe van een snelkookpan salamander: voor gratineren grill: om te grillen frituur: om in vet of olie te frituren koekenpan of omeletpan:, pan om in te bakken sauteuse: pan om in te glaceren of stoven casserole of steelpan: pan om in te koken of stoven lage marmiet: pan om grote hoeveelheden te koken of stoven hoge marmiet: pan voor het trekken van bouillon braadslede: pan om in de oven mee te braden visketel: pan voor het koken en pocheren van vis Regionale en internationale keukens Westerse keuken Nederlandse keuken Belgische keuken Duitse keuken Franse keuken Italiaanse keuken Spaanse keuken Latijns-Amerikaanse keuken Caraïbische keuken Indiaanse keuken Oosterse keuken Thaise keuken Indonesische keuken Indiase keuken Keuken van het Midden-Oosten Mediterrane keuken Polynesische keuken Afrikaanse keuken Zie ook Gastronomie Haute cuisine Bibliotheek en museum van de gastronomie Externe link Het kookboek op Wikibooks Gastronomie


text: Kofi Atta Annan (Kumasi, 8 april 1938 – Bern, 18 augustus 2018) was een diplomaat afkomstig uit Ghana. Hij was van 1997 tot en met 2006 de zevende secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Hij gold als een succesvol hervormer, stimulator en bruggenbouwer. Korte levensloop Geboren: 8 april 1938 in Kumasi in Ghana. Huwde de Zweedse Nane Maria Lagergren, nicht van Raoul Wallenberg. Ze hebben drie kinderen. Opleiding in Ghana, Genève, Saint Paul (Minnesota) en Massachusetts (VS). Hij behaalde mastertitels in economie en management. Van 1962 tot 1992 in dienst van de VN in verschillende managementfuncties (Egypte, Ethiopië, Zwitserland en New York). In 1993 benoemd tot onder-secretaris-generaal voor vredesoperaties, waarbij hij verantwoordelijk was voor de vestiging van de VN-vredesmacht in Bosnië. Weigerde in januari 1994 aan de Canadese bevelhebber Roméo Dallaire van de VN-vredesmissie in Rwanda om de magazijnen met geheime wapenvoorraden van de Rwandese regering te ontmantelen. Drie maanden later werden die wapens massaal gebruikt in de genocide, waarbij naar schatting tussen de 500.000 en 1 miljoen Tutsi's en gematigde Hutu's werden omgebracht. Tien jaar later gaf Annan toe dat hij "meer had kunnen en moeten doen". In 1996 gekozen tot secretaris-generaal van de VN als opvolger van Boutros Boutros-Ghali. Begon op 1 januari 1997 als secretaris-generaal. Herkozen in 2001. In 2012 werd hij speciale gezant voor de Verenigde Naties en de Arabische Liga voor de opstand in Syrië tegen president Bashar al-Assad Overleden: 18 augustus 2018 op 80-jarige leeftijd in een ziekenhuis in het Zwitserse Bern. Op 13 september 2018 volgde een plechtigheid in het Accra International Conference Centre die door 6000 belangstellenden werd bijgewoond. Ook prinses Beatrix was daarbij aanwezig. Vervolgens werd Annan in besloten kring op de militaire begraafplaats Burma Camp begraven. Familie Kofi Annan werd geboren als zoon van Henry Reginald en Victoria Annan in Kumasi, Ghana, op 8 april 1938. Zijn voornaam Kofi verwijst naar de dag van de week waarop hij werd geboren (vrijdag). Zijn achternaam betekent oorspronkelijk: vierde kind in het gezin. Kofi werd geboren als helft van een tweeling (vandaar zijn tweede voornaam Atta), zijn tweelingzus Efua Atta stierf in 1991 - zie Akan-voornamen. Annans familie was een onderdeel van de elite in het land, zijn beide grootvaders en zijn oom waren rechters. Zijn vader werkte lange tijd als exportmanager voor de Lever Brothers Cocoa Company, tegenwoordig onderdeel van Unilever. Annan sprak vloeiend Engels, evenals Frans en verschillende Afrikaanse talen. Hij behaalde master-titels in economie en management. Annan was getrouwd met Nane Maria Lagergren, een Zweedse rechter en artiest (een nicht van Raoul Wallenberg). Ze hadden drie kinderen: Kojo Annan en Ama Annan zijn geboren uit Kofi's eerste huwelijk en Nina, het derde kind, is een dochter uit het vorige huwelijk van zijn huidige vrouw. Kojo Annan kwam 2005 in het nieuws vanwege het schandaal in Irak, het olie-voor-voedselprogramma. Kofi Annan woonde met zijn vrouw in New York. Verenigde Naties Annan begon zijn carrière bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), een agentschap van de Verenigde Naties, in 1962. Van 1993 tot 1996 was hij hoofd Vredesoperaties. In die periode vond de massale slachting in Rwanda en de val van Srebrenica plaats. Toen hij in 1996 secretaris-generaal werd liet hij het optreden van de VN daarbij onderzoeken. VN-secretaris-generaal Op 13 december 1996 werd Annan met resolutie 1090 door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties gekozen tot de nieuwe secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Vier dagen later stemde ook de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in met zijn nominatie. Op 1 januari 1997 werd hij geïnstalleerd als de nieuwe secretaris-generaal. Hij volgde Boutros Boutros-Ghali op, een Egyptenaar, en werd de eerste zwarte secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Bij zijn aantreden als hoogste baas van de VN droeg hij de last van onder andere mislukte VN-missies in Rwanda en Bosnië (waarvoor hij deels verantwoordelijk was) en budgettaire en bureaucratische problemen van de organisatie. Het is hem echter gelukt de achterstallige contributie van de Verenigde Staten los te peuteren en het budget effectiever te besteden. Volgens de complimenten van het Noors Nobelcomité bij de uitreiking van zijn prijs heeft hij 'de VN nieuw leven ingeblazen, nieuwe uitdagingen aangepakt, zoals hiv/aids en internationaal terrorisme, en gezorgd voor een doelmatiger gebruik van het bescheiden budget'. Omstreden was zijn missie naar Irak in 1998, waarbij hij een compromis sloot met de Iraakse president en dictator Saddam Hoessein over wapeninspecties. Hierbij trotseerde hij openlijk de wens van de Verenigde Staten en onderstreepte daarmee de gewenste onafhankelijke positie van de Verenigde Naties ten opzichte van de VS en van zijn eigen positie. Bij zijn aantreden bestond er de vrees dat hij zetbaas van de VS zou zijn. Die vrees was ingegeven door het feit dat zijn voorganger Boutros-Ghali onder druk van de VS was verdreven. Ook is er kritiek op de z.g. 'Kofi-doctrine' van 'humanitaire interventie' van de VN in gebieden waar mensen lijden onder hongersnood, burgeroorlog en epidemieën zoals aids. In november 2004 lag Annan met name in de Verenigde Staten onder vuur, omdat zijn zoon steekpenningen zou hebben aangenomen van een Zwitsers bedrijf dat zaken deed in Irak. In 2005 bereikte hij dat dat alle lidstaten instemden met het beginsel van responsibility to protect om de schending van mensenrechten te beëindigen. Opvolging Zijn benoemingstermijn bij de VN liep op 31 december 2006 af. Op 13 oktober 2006 bevestigde de Algemene Vergadering van de VN het voorstel van de Veiligheidsraad als zijn opvolger de Zuid-Koreaanse diplomaat en politicus Ban Ki-moon. Op voorhand werd al gezegd dat zijn opvolger waarschijnlijk afkomstig uit Azië zou zijn omdat dit werelddeel al sinds U Thant geen secretaris-generaal meer geleverd had. Bij de verschillende voorrondes en proefstemmingen bleek Ban Ki-moon al favoriet. Elder statesman Na zijn vertrek bij de VN kreeg Kofi Annan de status van oude wereldleider. In juli 2007 werd hij opgenomen in het gezelschap The Elders, gevormd rond oud-president Nelson Mandela van Zuid-Afrika. Annan speelde een grote rol bij de vorming van de regering van nationale eenheid in Kenia, waar begin 2008 een burgeroorlog dreigde. Hij probeerde regelmatig om de oorlog om Darfur te beëindigen. Onderscheidingen Op 13 juli 2001 ontving hij een eredoctoraat van de Vrije Universiteit Berlijn en in oktober van dat jaar werd hem de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt. Het Nobelcomité roemde hem om zijn inzet voor de bestrijding van aids en internationaal terrorisme. In 2002 ontving hij een eredoctoraat van de Universiteit van Tilburg. In 2003 ontving hij de Sacharovprijs voor Vrijheid van Denken van het Europees Parlement en hetzelfde jaar ontving hij een eredoctoraat van de Universiteit Gent. 2004: Four Freedoms Award Freedom medal In 2006 werd hij benoemd tot Ridder Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hetzelfde jaar ontving hij de Olof Palme-prijs. Ghanees diplomaat Winnaar van de Sacharovprijs Secretaris-generaal van de Verenigde Naties Winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede


text: Kim Antonie Lode Clijsters (Bilzen, 8 juni 1983) is een voormalig tennisspeelster uit België. Zij is een voormalig nummer 1-speelster. Haar belangrijkste overwinningen waren drie WTA Finals (2002, 2003, 2010) en vier grandslamtitels, 1x Australian Open (2011) en 3x US Open (2005, 2009, 2010). In 2001 won Clijsters met België de Fed Cup door in de finale Rusland te verslaan. Zij haalde ook de wereldpers in 2009 door als eerste moeder het US Open te winnen. Clijsters is de dochter van voormalig voetballer Lei Clijsters en voormalig turnster Els Vandecaetsbeek. Loopbaan Op de wereldranglijst bij de junioren haalde Kim Clijsters in 1998 de nummer 2-positie in het enkelspel en de nummer 4-positie in het dubbelspel. Op Roland Garros 2001 werd ze de eerste Belgische tennisspeler die de finale op een grandslamtoernooi bereikte. Deze finale verloor ze nipt van Jennifer Capriati. In de halve finale had ze haar landgenote Justine Henin uitgeschakeld. Op 10 september 2005 won ze, na vier eerdere verloren grandslamfinales, haar eerste grandslamtoernooi door in de finale van de US Open Mary Pierce te verslaan. Met haar winst in New York werd Clijsters in één klap 2,2 miljoen dollar rijker. Het normale prijzengeld van 1,1 miljoen dollar werd verdubbeld omdat Clijsters de beste was in de US Open Series, een klassement dat de toernooien van Stanford, San Diego, Los Angeles en Toronto omvat. In de week na deze overwinning beëindigden Clijsters en haar trainer, Marc De Hous, hun samenwerking. Na twee jaar van blessures besloot ze reeds midden 2006 dat 2007 haar laatste jaar zou zijn als professioneel tennisster. Op 6 mei 2007, na het toernooi van Warschau, waar ze opnieuw last had van blessures, verklaarde Clijsters op haar website dat ze met onmiddellijke ingang zou stoppen met tennis. Het afscheid van Clijsters stond gepland na het seizoen 2007. Eind september 2007 stond ze even terug op het tennisveld. In het WTA-toernooi van Luxemburg speelde ze namelijk een wedstrijd voor het goede doel. Samen met de Luxemburgse televisiepresentator Dan Spogen nam ze het op tegen Jana Novotná, die een duo vormde met de Duitse zanger Roberto Blanco. Het Tsjechisch-Duitse duo bleek iets te sterk en haalde het met 8-6. Comeback Op 26 maart 2009 kondigde Clijsters aan dat ze op 10 augustus haar officiële comeback zou maken op het WTA-toernooi van Cincinnati. Op 17 mei speelde ze op Wimbledon een demonstratiewedstrijd tijdens de inhuldiging van het uitschuifbare dak over de centrale baan. Aan de zijde van de Brit Tim Henman gaf ze haar vroegere idool Steffi Graf en haar man Andre Agassi partij. Daarna speelde ze ook een enkelspelwedstrijd tegen Graf. Beide wedstrijden won ze. Vervolgens won ze op 14 juni op het Nederlandse WTA-toernooi van Rosmalen een demonstratiewedstrijd tegen de Nederlandse Michaëlla Krajicek. In juli werkte ze nog twee wedstrijden af in de Amerikaanse World TeamTennis Pro League, waarbij ze de kleuren van de Saint Louis Aces verdedigde. Op 7 juli 2009 maakte Clijsters bekend dat haar programma voorlopig zou bestaan uit de toernooien van Cincinnati, Toronto, de US Open en het WTA-toernooi van Luxemburg. Dat laatste toernooi had ze eerder al vijf keer gewonnen. Haar eerste officiële match na haar comeback, in Cincinnati, won ze meteen tegen Marion Bartoli en ook haar tweede partij won ze tegen de als twintigste geplaatste Zwitserse Patty Schnyder. Haar eerste echte topwedstrijd volgde in de vierde ronde tegen Svetlana Koeznetsova. Clijsters versloeg de Russische in 3 sets: 6-4, 4-6, 6-2. In de kwartfinale stootte ze op Dinara Safina, die haar met 6-2 en 7-5 uitschakelde. Op het toernooi van Toronto haalde ze de derde ronde. Clijsters haalde in september 2009 de wereldpers door met een wildcard deel te nemen aan het damesenkelspel op de US Open en die vervolgens verrassend te winnen door in de finale Caroline Wozniacki te verslaan met 7-5 en 6-2. Op weg naar de finale versloeg ze ook Viktorija Koetoezova, Marion Bartoli, Kirsten Flipkens, Venus Williams, Li Na en Serena Williams. Zo kwam ze al meteen op de 19e plaats van de WTA-ranking terecht. In 2010 won ze het WTA-toernooi van Brisbane door in de finale Justine Henin in drie sets te verslaan. Clijsters was een van de favorieten voor de eindzege op de Australian Open, maar verloor in de derde ronde kansloos van Nadja Petrova met 6-0 6-1, haar zwaarste profnederlaag ooit. In Miami haalde ze de titel binnen door in de finale Venus Williams met 6-2, 6-1 te verslaan, na eerder Stosur, Henin en Azarenka het nakijken te geven. Op het toernooi van Eastbourne werd Clijsters in de kwartfinale uitgeschakeld door Viktoryja Azarenka. Op Wimbledon bereikte ze de kwartfinale, waarin ze verrassend verloor van Vera Zvonarjova. Door deze prestatie steeg ze wel naar de 7e plaats op de WTA-ranking, haar hoogste ranking sinds haar comeback. In augustus kwam ze dankzij haar toernooiwinst in Cincinnati terecht op de 4e plaats. Op 29 januari 2011 won ze de finale van het Australian Open tegen de Chinese Li Na, negende reekshoofd en elfde op de WTA-ranglijst, met 3-6, 6-3 en 6-3. Clijsters klom na deze toernooiwinst naar de tweede plaats op de WTA-ranglijst. Op 11 februari 2011 won Clijsters de kwartfinale in Parijs, waardoor ze zich opnieuw de nummer 1 van de wereld mocht noemen. Ze was de eerste moeder die daarin slaagde. Twee dagen later moest ze in de finale tegen Petra Kvitová evenwel het onderspit delven. Op 9 april 2011 liep ze een enkelblessure op tijdens een huwelijksfeest, waardoor ze enige tijd buiten strijd was. Hoopvol, maar nog niet geheel fit, moest Clijsters op Roland Garros al in de tweede ronde haar meerdere erkennen in Arantxa Rus. In augustus moest ze op het WTA-toernooi van Toronto tijdens de eerste wedstrijd opgeven wegens een scheur in de buikspier. Ook begin 2012 moest ze op het toernooi van Brisbane, in de halve finale tegen Daniela Hantuchová, opgeven door een blessure. Op 26 januari 2012 verloor Clijsters de halve finale tegen de Wit-Russin Viktoryja Azarenka op het Australian Open. Ze had de halve finale gehaald na overwinningen tegen onder meer Daniela Hantuchová, Li Na en Caroline Wozniacki. Op Wimbledon viel ze uit in haar wedstrijd in de vierde ronde tegen Angelique Kerber. Twee maanden later haalde ze op de Olympische Spelen in Londen de kwartfinale na winst tegen Roberta Vinci, Carla Suárez Navarro en Ana Ivanović. Die kwartfinale werd gewonnen door Maria Sjarapova met 6-2 en 7-5. In haar laatste toernooi, het US Open 2012, verloor ze met 6-7 en 6-7 in de tweede ronde tegen Laura Robson. In december 2012 nam ze in eigen land afscheid van haar fans in een invitatiewedstrijd tegen Venus Williams, de Kim's Thank You Games in het Antwerpse Sportpaleis. Tweede comeback Op 12 september 2019 plaatste Clijsters een filmpje op Instagram waarin ze haar tweede comeback in het professionele tennis aankondigde. Haar comeback, zeven jaar naar haar tweede afscheid, is gepland voor 2020 op het WTA-toernooi van Dubai 2020. Clijsters verloor in Dubai haar eerste partij tegen Garbiñe Muguruza in twee sets. Op 12 april 2022 berichtte Clijsters met haar tweede comeback te stoppen. Door blessures en de coronapandemie werd het geen succes. Training Kim Clijsters had in haar eerste periode zoals de meeste speelsters telkens maar één coach, de bekendste daarvan waren Carl Maes en Marc De Hous. Kim II, de Clijsters van na haar comeback, had een volledig team achter zich staan. Allereerst was er haar man, Brian Lynch, die zijn basketballoopbaan voor haar opgaf en maar al te goed kon meevoelen in de eisen die een topsportloopbaan aan het lichaam stelt. Als eigenlijke trainer om haar slagenarsenaal op peil te houden werd Wim Fissette genoemd, hij was haar zogenaamde "hittingpartner". Ook had Clijsters twee kinesisten, haar neef Tim Clijsters en Sam Verslegers; die laatste had als "physical coach" een wat ruimer werkterrein. Het team werd vervolledigd door een evenementenmanager Bob Verbeeck en een PR-man John Dolan. In 2011 werd Carl Maes terug aan het team toegevoegd als trainer, en na een tijd gezamenlijk werken met Wim Fisette vertrok deze laatste uit Team Kim. Stefan Wauters vervoegde de groep als hittingpartner en zou tot het laatste toernooi, het US Open van 2012 deel uitmaken van het team. Persoonlijk Haar jongere zus Elke speelde ook een aantal jaren professioneel tennis. Kim Clijsters was een tijdlang verloofd met de proftennisser Lleyton Hewitt. Clijsters trouwde op 13 juli 2007 met de Amerikaanse basketbalspeler Brian Lynch. Dat gebeurde heel vroeg in de ochtend om haar jawoord privé te houden, het feest erna was overigens ook weg van de camera's georganiseerd. Clijsters en Lynch hebben drie kinderen. Clijsters is ambassadrice van SOS Kinderdorpen. Ze steunt onder meer het Simbahuis in Liedekerke, dat families in een moeilijke gezinssituatie helpt. Belangrijkste prestaties 2001 Roland Garros – verloor in de finale met 6-1, 4-6 en 10-12 van Jennifer Capriati. Fed Cup – België versloeg in de finale Rusland. Clijsters won haar wedstrijd met 6-0 en 6-4 tegen Jelena Dementjeva. 2002 Filderstadt – won in de finale tegen Daniela Hantuchová. Hamburg – won in de finale tegen Venus Williams. WTA Championships – won in de finale tegen Serena Williams. Los Angeles – won met Jelena Dokić de finale in het dubbelspel. 2003 Indian Wells – won in de finale met 6-4 en 7-5 van Lindsay Davenport. Roland Garros – verloor in de finale met 0-6 en 4-6 van Justine Henin. Roland Garros – won met Ai Sugiyama in de finale van het damesdubbel tegen Paola Suárez en Virginia Ruano Pascual met 65-7, 6-2 en 9-7. Rosmalen – won in de finale tegen Justine Henin na opgave wegens kwetsuur. Wimbledon – won met Ai Sugiyama in de finale van het damesdubbel tegen Paola Suárez en Virginia Ruano Pascual met 6-4 en 6-4. Los Angeles – won de finale en werd daardoor nummer 1 van de wereld. US Open – verloor in de finale tegen Justine Henin met 5-7 en 1-6. Won op weg naar de finale van onder andere Svetlana Koeznetsova, Lindsay Davenport en Amélie Mauresmo. Filderstadt – won de finale tegen Justine Henin. Zürich – verloor in de halve finale tegen Jelena Dokić, waarna Justine Henin de nummer 1-positie overnam. WTA Championships – won in de finale tegen Amélie Mauresmo met 6-2 en 6-0. 2004 Australian Open – verloor in de finale tegen Justine Henin. Parijs – won haar eerste titel van het jaar door Mary Pierce in 58 minuten te verslaan en werd daardoor de twintigste speelster ooit die 20 WTA-toernooien op haar naam kon schrijven. Antwerpen – won in de finale tegen Silvia Farina-Elia. Berlijn – gaf in de derde ronde op tegen Karolina Šprem. Pas in september, vijf maanden laten, kon ze haar wederoptreden maken. Hasselt – gaf bij haar wederoptreden in de halve finale noodgedwongen op wegens de weer opspelende polsblessure. 2005 Antwerpen – verloor bij haar comeback in de kwartfinale tegen topfavoriete Venus Williams. Indian Wells – won als nummer 134 van de wereld in de finale tegen de nummer 1, Lindsay Davenport, met 6-4, 4-6 en 6-2. Was de eerste speelster in de geschiedenis van het vrouwentennis die met zo'n lage ranking een Tier I-toernooi kon winnen en kwam opnieuw de top 40 binnen. Miami – won in de finale tegen Maria Sjarapova met 6-3 en 7-5, en kwam de top 20 binnen. Berlijn – blesseerde zich aan de knie in de vierde ronde tegen Patty Schnyder. Roland Garros – maakte haar rentree na de knieblessure, maar verloor in de vierde ronde tegen de toenmalige nummer 1 van de wereld, Lindsay Davenport. Stanford – verloor in de finale tegen Venus Williams met 5-7 en 2-6. Klom daardoor opnieuw naar de top tien van de WTA-ranglijst. Los Angeles – won in de finale tegen Daniela Hantuchová. Toronto – won in de finale tegen Justine Henin en kwam daardoor opnieuw de top vijf binnen op plaats 4. US Open – won in de finale tegen Mary Pierce met 6-3 en 6-1. Hield aan haar zege een recordbedrag van 2,2 miljoen dollar over en steeg door haar winst naar de derde plaats op de wereldranglijst. 2006 Australian Open – gaf in de halve finale op in haar wedstrijd tegen Amélie Mauresmo, maar werd wel opnieuw nummer 1 van de wereld. Op 20 maart zou Mauresmo de nummer 1-positie weer overnemen. Warschau – won in de finale tegen Svetlana Koeznetsova met 7-5 en 6-2. Roland Garros – verloor in de halve finale tegen de latere winnares Justine Henin. Eastbourne – verloor als titelverdedigster in de halve finale tegen Justine Henin met 6-3, 5-7 en 1-6. Montreal – moest geblesseerd opgeven en kon als gevolg daarvan haar titel op de US Open niet verdedigen. Hasselt – won bij haar rentree in de finale tegen Kaia Kanepi met 6-3, 3-6 en 6-4. WTA Championships – verloor in de halve finale tegen Amélie Mauresmo met 2-6, 6-3 en 3-6. 2007 Sydney – won in de finale tegen Jelena Janković. Australian Open – verloor in de halve finale tegen Maria Sjarapova. Warschau – speelde op 3 mei haar laatste wedstrijd in een WTA-toernooi voordat ze haar eerste afscheid aankondigde. 2009 Cincinnati – maakte haar comeback met winst in de eerste ronde tegen Marion Bartoli. Won nadien in de tweede en derde ronde respectievelijk van Patty Schnyder en Svetlana Koeznetsova, maar moest in de kwartfinale haar meerdere erkennen in Dinara Safina. US Open – won in de finale tegen Caroline Wozniacki, nadat ze met een wildcard eerder zowel Venus Williams als Serena Williams had uitgeschakeld. 2010 Brisbane – won in de finale tegen Justine Henin. Australian Open – leed in de derde ronde haar zwaarste nederlaag ooit door met 0-6 en 1-6 te verliezen tegen Nadja Petrova. Miami – won in de finale tegen Venus Williams met 6-2 en 6-1. Cincinnati – won in de finale tegen Maria Sjarapova in drie sets. US Open – won in de finale tegen Vera Zvonarjova met 6-2 en 6-1, nadat ze in de halve finale Venus Williams had geklopt. WTA Championships – won in de finale tegen Caroline Wozniacki met 6-3, 5-7 en 6-3. 2011 Sydney – verloor in de finale tegen Li Na met 63-7 en 3-6. Australian Open – won in de finale tegen diezelfde Li Na met 3-6, 6-3 en 6-3. Parijs – verloor in de finale tegen Petra Kvitová met 4-6 en 3-6, maar werd wel opnieuw nummer 1 van de wereld. 2012 Australian Open – verloor in de halve finale tegen Viktoryja Azarenka. Had op weg naar de halve finale onder andere Daniela Hantuchová, Li Na en Caroline Wozniacki uitgeschakeld. Olympische Spelen – verloor in de kwartfinale tegen Maria Sjarapova met 2-6 en 5-7. US Open – verloor in de tweede ronde haar laatste officiële wedstrijd tegen Laura Robson met 64-7 en 65-7. Onderscheidingen Zowel in 1999, 2000, 2001, 2002, 2005, 2009, 2010 als in 2011 werd ze in België verkozen tot Sportvrouw van het Jaar, een jaarlijkse onderscheiding van de Belgische Beroepsbond der Sportjournalisten (BBS). Ze kreeg drie keer de Vlaamse Reus, een prijs van de Vlaamse Bond van Sportjournalisten. Daarenboven won ze in 2001 samen met Justine Henin, de Nationale trofee voor sportverdienste. In 2003 won ze, als opvolgster van Marc Herremans, de trofee Sportpersoonlijkheid van het jaar. Ze kreeg bovendien 8 maal de Karen Krantzcke Sportsmanship Award van de WTA. 1999: Belgische Sportvrouw van het Jaar 2000: Belgische Sportvrouw van het Jaar 2000: Vlaamse Reus 2001: Belgische Sportvrouw van het Jaar 2001: Vlaamse Reus 2002: Belgische Sportvrouw van het Jaar 2003: Belgische Sportpersoonlijkheid van het Jaar 2003: Grootkruis in de Kroonorde, uitgereikt door Koning Albert. 2005: Belgische Sportvrouw van het Jaar 2005: ITF: Wereldkampioene 2005: WTA: Terugkeer van het jaar 2005: WTA: Speelster van het jaar 2009: Belgische Sportvrouw van het Jaar 2009: WTA: Terugkeer van het jaar 2010: Vlaamse Reus 2010: Belgische Sportvrouw van het Jaar 2010: WTA: Speelster van het jaar 2011: Belgische Sportvrouw van het Jaar In mei 2013 kreeg Kim Clijsters een eredoctoraat van de Vrije Universiteit Brussel. De academische titel kon ze in ontvangst nemen omdat ze jarenlang een bron van inspiratie is geweest voor veel sportmensen. Verder was ze dat ook voor vrouwen die een loopbaan willen combineren met een gezin. In 2017 werd ze opgenomen in de Tennis Hall of Fame. In 2019 werd ze opgenomen in het Court of Champions, een eregalerij voor de grootste winnaars uit de US Open-geschiedenis. Palmares WTA-finaleplaatsen enkelspel WTA-finaleplaatsen dubbelspel Gewonnen ITF-toernooien enkelspel Gewonnen ITF-toernooien dubbelspel Gewonnen juniorentoernooien enkelspel Gewonnen juniorentoernooien dubbelspel Resultatentabel Enkelspel {| class="wikitable" ! Toernooi !! 1999 !! 2000 !! 2001 !! 2002 !! 2003 !! 2004 !! 2005 !! 2006!! 2007 !! 2008 !! 2009 !! 2010 !! 2011 !! 2012 !! !! 2020 !! 2021 !! w-v |- |colspan="19" style="text-align:center;" | Grandslamtoernooien |- |style="background:#e5d1cb"| Australian Open | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |style="background:#e5d1cb"|Roland Garros | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |style="background:#e5d1cb"|Wimbledon | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |style="background:#e5d1cb"|US Open | | | | | | | | | | | | | | | | | | |-style="background-color:#efefef;" |Winst-verlies | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |colspan="19" style="text-align:center;" | WTA Tour Championships |- |style="background:#ffffcc"|WTA Tour Championships | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |colspan="19" style="text-align:center;" | WTA Premier Mandatory |- |style="background:#C0C6D4"|Indian Wells | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |style="background:#C0C6D4"|Miami | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |style="background:#C0C6D4"|Madrid |colspan="10" style="text-align:center;" |g.t. | | | | | | | | |- |style="background:#C0C6D4"|Peking |style="text-align:center;" | g.t. |colspan="9" style="text-align:center;" | l.c. | | | | | | | | |- |colspan="19" style="text-align:center;" | WTA Premier Five |- |style="background:#B1E696" | Dubai |colspan="2" style="text-align:center;" | g.t. |colspan="8" style="text-align:center;" | l.c. | | | | | | | | |- |style="background:#B1E696"|Rome | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |style="background:#B1E696"|Cincinnati |colspan="5" style="text-align:center;" | g.t. |colspan="5" style="text-align:center;" | l.c. | | | | | | | | |- |style="background:#B1E696"|Montreal/Toronto | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |style="background:#B1E696" | Tokio/Wuhan | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | colspan="19" style="text-align:center;" | Olympische Spelen |- |style="background:gold"| |colspan="1" style="text-align:center;" | g.t. | |colspan="3" style="text-align:center;" | g.t. | |colspan="3" style="text-align:center;" | g.t. | |colspan="3" style="text-align:center;" | g.t. | | |colspan="1" style="text-align:center;" | g.t. | | |- |colspan="19" style="text-align:center;" | Voormalige Tier I-toernooien |- |style="background:#dfe2e9"|Charleston | | | | | | | | | | |colspan="7" style="text-align:center;" | l.c. | |- |style="background:#dfe2e9"|Moskou | | | | | | | | | | |colspan="7" style="text-align:center;" | l.c. | |- |style="background:#dfe2e9"|Doha |colspan="2" style="text-align:center;" | g.t. |colspan="7" style="text-align:center;" | l.c. | |colspan="2" style="text-align:center;" | g.t. |colspan="5" style="text-align:center;" | l.c. | |- |style="background:#dfe2e9"|Berlijn | | | | | | | | | | |colspan="7" style="text-align:center;" | g.t. | |- |style="background:#dfe2e9"|San Diego |colspan="5" style="text-align:center;" | l.c. | | | | |colspan="2" style="text-align:center;" | g.t. |colspan="6" style="text-align:center;" | l.c. | |- |style="background:#dfe2e9"|Zürich | | | | | | | | | |style="text-align:center;" | l.c. |colspan="7" style="text-align:center;" | g.t. | |- | colspan="19" style="text-align:center;" | Statistieken |- |style="background:#efefef;"|Titels per jaar | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- |style="background:#efefef;"|Eindejaarsranking |{{Tabelcel tennis|'47}} | | | | | | | | | |}g.t.: geen toernooi – l.c.: lagere categorie Vrouwendubbelspel Gemengd dubbelspel Trivia Kim Clijsters heeft een eigen stripreeks, genaamd Kim. De in 1993 ontdekte planetoïde 11947 Kimclijsters werd naar haar vernoemd. In 2005 eindigde ze op nr. 14 in de Vlaamse versie van De Grootste Belg. In de Waalse versie eindigde ze op nr. 66. In 2014 startte Clijsters met haar eigen tennisschool, de Kim Clijsters Academy. Door financiële problemen wegens de coronapandemie en haar verhuizing naar de Verenigde Staten stopt ze ermee in de zomer van 2022. In september 2010 werd Kim Clijsters opgenomen in het Guinness Book of Records voor het wereldrecord dat ze op 8 juli vestigde in het Koning Boudewijnstadion in Brussel. De demonstratiewedstrijd tegen de Amerikaanse Serena Williams trok toen 35.681 toeschouwers en werd daardoor de drukst bijgewoonde tennismatch ooit. In 2015 was ze kandidate in De Slimste Mens ter Wereld''. Externe links Officiële website Belgisch tennisser Belgisch olympisch deelnemer Tenniscommentator