text: Een grandslamtoernooi is een vierde van de grand slam in de tennissport. De vier grandslamtoernooien zijn de hiernavolgende in volgorde door het jaar: Open Australische kampioenschappen (Australian Open) (eind januari), hardcourt Open Franse kampioenschappen (Roland Garros of French Open) (eind mei/begin juni), gravel Open Britse kampioenschappen (Wimbledon of British Open) (eind juni/begin juli), gras Open Amerikaanse kampioenschappen (US Open) (eind augustus/begin september), hardcourt Het winnen van één grandslamtoernooi geldt als een belangrijke prestatie in de tennissport die enkel overtroffen wordt door er meer dan één te winnen tot het nec plus ultra, het winnen van alle vier de toernooien in één kalenderjaar, de eigenlijke grand slam. Een oneigenlijke grand slam behaalt een speler indien een speler alle vier grandslamtoernooien achtereenvolgens wint, maar niet in één kalenderjaar. Een speler die de vier grandslamtoernooien wil winnen, moet op alle drie de ondergronden uit de voeten kunnen. Vandaar dat het winnen van alle vier toernooien verspreid over meerdere jaren wordt gezien als een bijzondere prestatie, aangeduid als career slam. Grandslamfinales Het onderstaande overzicht van de grandslamfinales beperkt zich tot de tien recentste jaargangen. Mannen Vrouwen Grandslamwinnaars In het enkelspel is het tot dusver slechts vijf spelers/speelsters gelukt om de hele grand slam in één kalenderjaar te winnen. Alleen Rod Laver slaagde daar tweemaal in. Mannenenkelspel Don Budge (1938) Rod Laver (1962) Rod Laver (1969) Vrouwenenkelspel Maureen Connolly (1953) Margaret Smith-Court (1970) Steffi Graf (1988)Graf won in datzelfde jaar ook de gouden medaille op de Olympische Spelen en behaalde daarmee de zogenaamde Golden Grand Slam. Mannendubbelspel Frank Sedgman / Ken McGregor (1951) Vrouwendubbelspel Maria Bueno (1960) Martina Navrátilová / Pam Shriver (1984) Martina Hingis (1998) Gemengd dubbelspel Margaret Smith-Court / Ken Fletcher (1963) Owen Davidson (1967) Jongensenkelspel Stefan Edberg (1983) Rolstoelvrouwenenkelspel Diede de Groot (2021)De Groot won in 2021 ook de gouden medaille op de uitgestelde Paralympische Zomerspelen alsmede het eindejaarstoernooi. Diede de Groot (2022) Diede de Groot (2023) Rolstoelmannendubbelspel Stéphane Houdet (2014) Alfie Hewett / Gordon Reid (2021) Rolstoelvrouwendubbelspel Korie Homan / Esther Vergeer (2009) Esther Vergeer / Sharon Walraven (2011) Jiske Griffioen / Aniek van Koot (2013) Yui Kamiji / Jordanne Whiley (2014) Aniek van Koot / Diede de Groot (2019) Quad-enkelspel Dylan Alcott (2021)Alcott won in 2021 ook de gouden medaille op de uitgestelde Paralympische Zomerspelen. Quad-dubbelspel Dylan Alcott (2019) Oneigenlijke grandslamwinnaars Overzicht van spelers die alle vier grandslamtoernooien aaneensluitend gewonnen hebben, verdeeld over twee achtereenvolgende kalenderjaren. Mannenenkelspel Novak Đoković (2015–2016) Vrouwenenkelspel Martina Navrátilová (1983–1984) Steffi Graf (1993–1994) Serena Williams (2002–2003) Serena Williams (2014–2015) Mannendubbelspel Bob Bryan / Mike Bryan (2012–2013) Vrouwendubbelspel Louise Brough (1949–1950) Martina Navrátilová / Pam Shriver (1986–1987) Gigi Fernández / Natallja Zverava (1992–1993) Natallja Zverava (1996-1997) Serena Williams / Venus Williams (2009–2010) Gemengddubbelspel Billie Jean King (1967-1968) Rolstoelvrouwenenkelspel Diede de Groot (2018-2019) Rolstoelmannendubbelspel Stéphane Houdet (2009-2010) Shingo Kunieda (2014-2015) Quad-enkelspel Dylan Alcott (2018-2019) Quad-dubbelspel Sam Schröder / Niels Vink (2022-2023) Career slam Overzicht van spelers die alle vier grandslamtoernooien op hun naam schreven. Enkelspel & dubbelspel & gemengd dubbelspel Doris Hart (1954) Margaret Smith-Court (1964) / Martina Navrátilová (2003) Mannenenkelspel Fred Perry (1934) Don Budge (1938) Rod Laver (1962) Roy Emerson (1967) Andre Agassi (1999) Roger Federer (2009) Rafael Nadal (2010) Novak Đoković (2016) Vrouwenenkelspel Maureen Connolly (1953) Doris Hart (1954) Shirley Fry (1957) Margaret Smith-Court (1963) Billie Jean King (1972) Chris Evert (1982) Martina Navrátilová (1983) Steffi Graf (1988) Serena Williams (2003) Maria Sjarapova (2012) Mannendubbelspel koppels Frank Sedgman / Ken McGregor (1951) Lew Hoad / Ken Rosewall (1956) Roy Emerson / Neale Fraser (1962) John Newcombe / Tony Roche (1967) Jacco Eltingh / Paul Haarhuis (1998) Todd Woodbridge / Mark Woodforde (2000) Bob Bryan / Mike Bryan (2006) Pierre-Hugues Herbert / Nicolas Mahut (2019) Mannendubbelspel individueel Adrian Quist (1939) Frank Sedgman (1951) Ken McGregor (1951) Lew Hoad (1956) Ken Rosewall (1956) Neale Fraser (1959) Roy Emerson (1962) Fred Stole (1965) John Newcombe (1967) Tony Roche (1967) / Bob Hewitt (1977) John Fitzgerald (1989) Anders Järryd (1989) Jacco Eltingh (1998) Paul Haarhuis (1998) Todd Woodbridge (2000) Mark Woodforde (2000) Jonas Björkman (2005) Bob Bryan (2006) Mike Bryan (2006) Daniel Nestor (2008) Leander Paes (2012) Pierre-Hugues Herbert (2019) Nicolas Mahut (2019) Vrouwendubbelspel koppels Margaret Smith-Court / Judy Tegart (1970) Kathy Jordan / Anne Smith (1981) Martina Navrátilová / Pam Shriver (1985) Gigi Fernández / Natallja Zverava (1993) Serena Williams / Venus Williams (2001) Sara Errani / Roberta Vinci (2014) Barbora Krejčíková / Kateřina Siniaková (2022) Vrouwendubbelspel individueel Louise Brough-Clapp (1950) Doris Hart (1951) Shirley Fry (1957) Maria Bueno (1960) Lesley Turner (1964) Margaret Smith-Court (1964) Judy Tegart (1970) / Martina Navrátilová (1980) Kathy Jordan (1981) Anne Smith (1981) Pam Shriver (1984) Helena Suková (1990) Gigi Fernández (1993) / Natallja Zverava(1993) / Jana Novotná (1994) Martina Hingis (1998) Serena Williams (2001) Venus Williams (2001) Lisa Raymond (2006) Sara Errani (2014) Roberta Vinci (2014) Barbora Krejčíková (2022) Kateřina Siniaková (2022) Gemengd dubbelspel koppels Doris Hart / Frank Sedgman (1951) Margaret Smith-Court / Ken Fletcher (1963) Martina Hingis / Leander Paes (2016) Gemengd dubbelspel individueel Jean Borotra (1928) Doris Hart (1951) Frank Sedgman (1951) Ken Fletcher (1963) Margaret Smith-Court (1963) Owen Davidson (1967) Billie Jean King (1968 / Bob Hewitt (1979) Mark Woodforde (1994) Todd Woodbridge (1995) / Martina Navrátilová (2003) Daniela Hantuchová (2005) Mahesh Bhupathi (2006) Cara Black (2010) Martina Hingis (2016) Leander Paes (2016) Rolstoelmannenenkelspel Shingo Kunieda (2022) Rolstoelvrouwenenkelspel Diede de Groot (2019) Rolstoelmannendubbelspel koppels Stéphane Houdet / Shingo Kunieda (2014) Alfie Hewett / Gordon Reid (2020) Rolstoelmannendubbelspel individueel Shingo Kunieda (2008) Stéphane Houdet (2010) Maikel Scheffers (2011) Michaël Jérémiasz (2013) Nicolas Peifer (2016) Gordon Reid (2017) Alfie Hewett (2020) Rolstoelvrouwendubbelspel koppels Korie Homan / Esther Vergeer (2009) Esther Vergeer / Sharon Walraven (2011) Jiske Griffioen / Aniek van Koot (2013) Yui Kamiji / Jordanne Whiley (2014) Diede de Groot / Aniek van Koot (2019) Rolstoelvrouwendubbelspel individueel Esther Vergeer (2009) Korie Homan (2009) Sharon Walraven (2011) Jiske Griffioen (2012) Aniek van Koot (2013) Yui Kamiji (2014) Jordanne Whiley (2014) Diede de Groot (2019) Quad-enkelspel Dylan Alcott (2019) Quad-dubbelspel koppels Andy Lapthorne / David Wagner (2021) Sam Schröder / Niels Vink (2023) Quad-dubbelspel individueel Dylan Alcott (2019) Andy Lapthorne (2021) David Wagner (2021) Sam Schröder (2023) Niels Vink (2023) Jongensenkelspel Stefan Edberg (1983) Jongensdubbelspel Mark Kratzmann (1984) Small slam Overzicht van spelers die in het enkelspel drie grandslamtoernooien in hetzelfde kalenderjaar gewonnen hebben. Mannen Vrouwen Ranglijst grandslamtitels De lijsten zijn voor het laatst geactualiseerd na het US Open 2023. Alleen spelers met minimaal zes grandslamoverwinningen in het enkelspel of minimaal tien in het dubbelspel zijn opgenomen in de tabellen. Spelers of speelsters met overwinningen uit de periode vóór het open tijdperk staan in een gele achtergrond en nog actieve spelers of speelsters zijn weergegeven in een groene achtergrond. Mannenenkelspel Mannendubbelspel Vrouwenenkelspel Vrouwendubbelspel Gemengd dubbelspel Totaal aantal grandslamtitels


source: wikipedia

text: Guillaume (Willem) Vogels (Brussel, 9 juni 1836 – Elsene, 9 januari 1896) was een Brussels schilder en aquarellist. Hij is een scharnier tussen de realistische landschapsschilderkunst en een impressionistische weergave van het spel van het licht. Leven en werk Beroepshalve was Vogels huisschilder/manager in een eigen bedrijf "Peinture et Décoration" te Brussel. Tijdens zijn opleiding aan de Academie voor Schone Kunsten maakt hij kennis met de ezelschilderkunst. Guillaume Vogels genoot vervolgens een klassieke opleiding op de zolderkamer van de gebroeders Bellis. Voor 1858 maakte Vogels in hoofdzaak "decoratieschilderingen". Er is weinig geweten over zijn debuutjaren. Zijn eerste schuchtere pogingen zijn academisch van aard, maar na het ontdekken van de schilders van de "Société Libre des Beaux-Arts" (hij steunt de leden met aankopen) legt hij zich toe op de vernieuwende landschapschilderkunst. Hij laat zich begin jaren 1870 voornamelijk beïnvloeden door realisten als Louis Artan de Saint-Martin, Théodore Baron en Hippolyte Boulenger. Deze beïnvloeding resulteert al snel in gewaagde werken. Een andere invloed komt van de Griekse impressionist Periclès Pantazis (een werknemer in het bedrijf van Vogels), die in Parijs werk zag van Gustave Courbet en Eugène Boudin. Hij leert Vogels de mogelijkheden van het paletmes en bracht zijn werk stilaan boven de middelmaat en vervolgens tot een kunst die, voor die tijd, revolutionair is. Vanaf 1876 begint Vogels zijn eigen weg te vinden. Vanaf 1878 stelt Vogels tentoon bij de Brusselse kunstkring La Chrysalide. In 1879 breekt Vogels met de idealen van het realisme. Hij herintroduceert het anekdotische en het sentimentele. In 1880 breekt Guillaume Vogels door in de Brusselse avant-gardewereld met het werk Canal hollandais, effet de lune (1879) op de tentoonstelling van de "Cercle artistique et littéraire de Bruxelles". Hij beïnvloedt vanaf dan verschillende collega's bij "La Chrysalide", een 'anarchistische' kunstenaarsgroep. Zijn trouwste 'volgelingen' zijn Willy Finch, Jan Toorop en James Ensor. Met Ensor schildert hij samen in de kuststad. Ze worden goede vrienden en werken soms met dezelfde composities. Ensor laat zich gretig beïnvloeden door de oudere Vogels wat betreft gebruik van het paletmes. Ook de sombere kleuren en losse toets neemt hij over. Vogels komt rond '80 tot een vrije weergave van de natuur. Ook inhoudelijk evolueert hij: verschillende werken van deze periode getuigen van een zekere zwaarmoedigheid. In 1883 is Vogels betrokken bij de oprichting van Les XX. Op een eerste tentoonstelling, in '84, exposeert hij een van zijn mooiste werken: Ixelles, matinée pluvieuse (1883), een troosteloos zicht op een buitenwijk van Brussel in grijze en lichtblauwe tinten. Vogels' werk is het vooruitstrevendst in 1884 en 1885. Hij staat dan dicht bij de abstractie. Na de introductie van het Pointillisme, op Les XX in 1887, geraken Vogels en Ensor geïsoleerd binnen de avant-garde. Genegeerd door de pers, gaat Vogels op zoek naar meer kleur in zijn werk, wat leidt tot onbeheerste en epigonale schilderijen. Na de ontbinding van Les XX in 1893 wordt Vogels lid van de kunstkring "La Libre Esthétique". In 1884 exposeert hij, samen met James Ensor en de Nederlander Carel Nicolaas Storm van 's Gravesande, in de "Cercle Artistique et Littéraire (Brussel)" Hij werd ook lid van de Belgische kunstenaarsvereniging Les Hydrophiles. Op een tentoonstelling in 1884 bij Les Hydrophiles wordt een van zijn aquarellen opgemerkt als het beste werk. In de laatste vijf jaren van zijn leven schildert Vogels weinig, maar op groot formaat. Zijn werk zal nooit meer de kracht hebben van de gewaagde en bewierookte schilderijen van de late jaren 1870 en de jaren 1880. De 'taches' van kleur en de robuuste vormen in sombere tinten maken plaats voor onbenulligheden met onevenwichtige kleurpatronen. Guillaume Vogels sterft in alle stilte op 9 januari 1896. Na een dienst in de H. Kruiskerk wordt hij begraven op het kerkhof van Elsene. Thematiek Guillaume Vogels reisde weinig in het buitenland. Hij schilderde zijn meeste doeken in Brussel en omgeving, maar ook aan de Belgische kust, waar hij uitblonk als marine schilder. Daarnaast schilderde hij veel zuivere landschappen, stadsgezichten en gezichten in de buitenwijken (dikwijls bij slecht weer). Hij is ook bekend voor zijn stillevens en bloemstukken. Hij dateerde zijn werken zelden en hierdoor kan men moeilijk een ontwikkelingslijn vaststellen in zijn vrij homogeen oeuvre. Men kan stellen dat hij evolueerde van een romantisch realisme naar een meer persoonlijk impressionisme. Hierin zijn de vrije borsteltechniek en paletmestechniek kenmerkend, evenals de schetsmatigheid en het gebruik van een rijke verflaag. Werk in openbare collecties Amsterdam, Rijksmuseum Antwerpen, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Brussel, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België Brussel, Stedelijk Museum Broodhuis Brussel, Museum van Elsene Brussel, Museum Charlier Brussel, Museum A. en D. Van Buuren Brussel, Verz. Franse Gemeenschap Brussel, Koninklijke Bibliotheek Albert I – Prentenkabinet Gent, Museum voor Schone Kunsten Luik, Musée de l’Art Wallon Oostende, Museum voor Schone Kunsten Parijs, Musée d’Orsay Sint-Niklaas, Stedelijk Museum Tervuren, Museum het Schaakbord Brussel, Verzameling Kamer en Senaat Brussel, Belfius Collectie (ex-Gemeentekrediet, ex-Dexia en ex-Artesia) Literatuur Czymmek, Götz, Guillaume Vogels und Emile Claus. Zwei belgische Impressionisten; Köln, 1988 Steffens, Catherine; 'Ekonomidès, Constantin, Retrospectieve Guillaume Vogels: Brussel, 1999 Ekonomidès, Constantin, Guillaume Vogels (1836-1896), Antwerpen 2000 Catalogus Schildersignatuur: Boulenger, Artan, Rops, De Braekeleer, Vogels, Ensor; Brussel, Stadhuis, 2005 Externe link Profiel bij RKD Belgisch kunstschilder Belgisch aquarellist


text: Groenland (Groenlands: Kalaallit Nunaat, "Land van de Groenlanders"; Deens: Grønland) is een eiland gelegen in het Noordpoolgebied en administratief behorend tot het Koninkrijk Denemarken. Het is gelegen tussen de Noordelijke IJszee en de Atlantische Oceaan, ten oosten van de Canadese Arctische Eilanden. Hoewel het geografisch een deel is van het continent Noord-Amerika, wordt Groenland politiek en cultureel geassocieerd met Europa (vanwege de historische banden met het verenigde Koninkrijk Denemarken en Noorwegen). De inheemse bevolking, die als Eskimo's grotendeels uit het westen komt, ziet zichzelf en het eiland daarentegen als Amerikaans. Het land wordt, op een aantal kleinere eilanden na, nagenoeg volledig gevormd door één groot eiland dat ook Groenland heet. Groenland werd bewoond, maar niet continu, door Paleo-Eskimo's sinds 2500 v.Chr. Op het eind van de 10e eeuw vestigden Noren zich op het toen onbewoonde zuidelijke deel van Groenland. In de 13e eeuw kwamen de Inuit als Neo-Eskimo's aan en in de 15e eeuw werden de Noorse kolonies verlaten. In de vroege 18e eeuw werd het contact tussen Scandinavië en Groenland hersteld en Denemarken vestigde in 1721 zijn heerschappij over Groenland. Groenland werd een Deense kolonie in 1814, na eeuwen onder de heerschappij van het verenigde Koninkrijk Denemarken en Noorwegen. Met de Grondwet van Denemarken van 1953 werd Groenland een integraal deel van Denemarken. Hierop volgde een periode van culturele assimilatie ('verdeensing'). Veel inheemse Groenlanders verzetten zich tegen deze vervreemding van hun eigenheid. In 1979 verleende Denemarken zelfbestuur aan Groenland en in 2008 koos Groenland ervoor om meer macht van de Deense regering aan de lokale Groenlandse regering over te dragen. De wet werd het jaar daarop van kracht, met de Deense regering verantwoordelijk voor buitenlandse zaken, beveiliging (defensie, politie en justitie), het financieel beleid en het toekennen van een subsidie van 3,4 miljard Deense kronen (€456.817.327), of ongeveer € 7900 per Groenlander per jaar. Groenland is 's werelds grootste eiland. Met een bevolking van 56.225 inwoners (2019) is het het dunstbevolkte afhankelijke gebied of land van de wereld, met een bevolkingsdichtheid van 0,03/km2. Geografie Groenland hoort geografisch bij Noord-Amerika en geologisch gezien tot het Canadese schild. 85% van het land is bedekt met een ijskap van maximaal 3 km dikte. Alleen de kuststrook van 15–150 km breed, vooral in het zuiden en westen, is bewoonbaar, mede door de invloed van de Golfstroom. De kusten zijn ingekerfd met enorme fjorden en gletsjers, waar regelmatig ijsbergen van afbreken. De Grand Canyon van Groenland is een in 2013 ontdekte kloof onder de ijslaag. Vanwege de noordelijke ligging van Groenland is het op een niet-oppervlaktegetrouwe projectie moeilijk om de grootte van Groenland in de juiste verhouding te zien; het land heeft op de niet-oppervlaktegetrouwe mercatorprojectie ogenschijnlijk de grootte van Afrika. Groenland is echter met 2.166.086 km2 net iets kleiner dan die van het Arabisch schiereiland (vergelijkbaar met vier keer de oppervlakte van Frankrijk). Het zuidelijkste punt van Groenland is Kaap Vaarwel en het noordelijkste punt op het vasteland is Kaap Morris Jesup. Aan de westzijde wordt Groenland omgeven door de Labradorzee, Straat Davis en de Baffinbaai, in het noordwesten door de Straat Nares en de Lincolnzee, onderdeel van de Noordelijke IJszee. Tussen IJsland en Groenland ligt Straat Denemarken. Klimaat Groenland heeft grotendeels een poolklimaat in het binnenland en een toendraklimaat langs de kust. In een dunne strook langs de zuidwestkust heeft de zee een matigende invloed. In de winter kan de temperatuur zakken tot −50 °C in het binnenland. In de zomer is het −10 °C in het binnenland en is het langs de kusten 0 tot 10 °C. Aan de zuidwestkust kan het 's zomers soms tegen de 20 °C worden. Klimatogram Opwarming Net als heel het Arctisch gebied heeft Groenland te maken met de opwarming van de aarde. Al het ijs op Groenland bevindt zich op land. Als er fors smelt optreedt, dan zijn er twee fasen: eerst raken de onderliggende lagen ijs met smeltwater verzadigd doordat dit de vele luchtbelletjes erin "vult". Als de ijsmassa eenmaal verzadigd is, zoekt smeltwater zich een weg naar de bodem van de ijskap. Tijdens het smeltseizoen zijn door de jaren heen meertjes en riviertjes met smeltwater te zien, de laatste jaren zelfs boven op de ijskap. Op verschillende plaatsen heeft smeltwater zich een weg naar de bodem van de ijsmassa gebaand en werkt daar als glijmiddel. Zo glijden delen van de ijskap versneld richting oceaan. Naar de Nordeast Greenland Ice stream (NEGIS) wordt onderzoek gedaan door EGRIP (East Greenland Ice-core Project). De Jakobshavn icestream, die ten zuiden van Ilulissat in zee stroomt, zelfs snel (record van circa 2 m/uur in de zomer van 2012). Het IPCC schat dat sinds 1992 cumulatief drieduizend gigaton (≈ km3) ijsmassa is gesmolten, met een toename sinds 2000. Per jaar verliest Groenland nu zo'n 250 km3 ijsmassa. Onderzoekers berekenden dat het vallende smeltwater tijdens de smeltpieken een warmtevermogen produceert dat vergelijkbaar was met dat van de Drieklovendam in China, 's werelds grootste waterkrachtcentrale. Door het smelten van de ijskap stijgt de zeespiegel jaarlijks gemiddeld met ongeveer 0,8 millimeter. Door het 'gravitatie-effect' is de stijging niet overal op aarde gelijk. Dicht bij Groenland zal de zeespiegel door de afname van het ijs zelfs dalen. Omdat Nederland relatief dicht bij Groenland ligt is de bijdrage van Groenland aan de zeespiegelstijging hier slechts 15% van het wereldgemiddelde. Tijdens de hittegolf van juli 2019 steeg de zeespiegel 0,5 millimeter als gevolg van het smelten van ijs op Groenland. Als al het ijs op Groenland smelt, dan zal de zeespiegel gemiddeld met ongeveer zeven meter stijgen waardoor veel kuststeden in de wereld zullen overstromen. Groenland zelf heeft de opwarming voornamelijk positieve effecten. Zo duurt het groeiseizoen langer en kan het land onder meer aardappelen voor eigen verbruik verbouwen. In augustus 2021 werd op het hoogste punt van Groenland voor het eerst, sinds het begin van de registratie in 1950, neerslag in de vorm van regen waargenomen. Ecologie Het eiland wordt door het WWF onderverdeeld in twee ecoregio's: de hoge (NA1112) en de lage arctische toendra van Groenland (NA1113). Beide behoren tot het toendra-bioom. Er zijn negen landzoogdiersoorten op het eiland en 235 vogelsoorten waargenomen. Geschiedenis Volgens archeologen is Groenland sinds 2500 voor Chr. vrijwel voortdurend in minstens één deel van het eiland bewoond geweest door een van de verschillende, elkaar opvolgende, Inuit-culturen, komend uit Noord-Amerika. 981 – De Noor Erik de Rode landt via IJsland op de Groenlandse kust. 985 – Vestiging van de eerste Europese kolonisten. circa 1000 – Invoering van het christendom door Leif Eriksson. 1261 – Groenland onder Noors bestuur. 1397 – (Unie van Kalmar); Noorwegen en diens overzeese gebieden worden met Denemarken en Zweden verenigd in een personele unie. 15e eeuw – De Vikingkolonies verdwijnen door het kouder worden van het eiland, als gevolg van het veranderende klimaat (kleine ijstijd). 1536 – Nadat Zweden uit de Unie is gestapt centraliseert de koning zijn gezag rond Denemarken. Noorwegen wordt gedegradeerd tot een Deense provincie, de Noorse koloniën vallen onder de Deense kroon. 1605 – De Deense koning Christiaan V eist officieel Groenland op als Deense kolonie en stuurt expedities naar het gebied, 1721 – Begin herkolonisering door Denemarken. 1774–1951 – De handel met Groenland is een staatsmonopolie. 1931 – Noorwegen bezet een deel van Oost-Groenland; na een uitspraak van het Permanent Hof van Internationale Justitie in Den Haag vertrekken de Noren weer. 1940 – Duitsland bezet Denemarken. De Deense ambassadeur in de Verenigde Staten, Henrik Kauffmann, verkondigt dat hij geen instructies meer aanvaardt vanuit Kopenhagen en toestemming aan de Amerikanen verleent om militaire bases op Groenland in te richten. Groenland wordt tijdens de oorlog door de Verenigde Staten militair bezet. 1951 – Deens-Amerikaans verdrag m.b.t. gemeenschappelijke verdediging van Groenland. 1953 – Groenland wordt een integraal deel van Denemarken. 1979 – Groenland verkrijgt zelfbestuur binnen het Deense koninkrijk. 1982 – Groenland stemt in een referendum voor uittreding uit de Europese Economische Gemeenschap (EEG). 1985 – Groenland stapt uit de EEG. 2009 – In juni krijgt Groenland vrijwel volledig zelfbestuur. Dit naar aanleiding van een referendum gehouden in 2008 waarbij driekwart van de Groenlanders voor meer autonomie stemde. 2019 - De Amerikaanse president Donald Trump vraagt aan Denemarken om Groenland te verkopen. Trump wil het eiland vanwege de strategische ligging en de aanwezigheid van zeldzame aardmetalen. De Deense premier Mette Frederiksen wees het verzoek beslist af. Trump heeft daarop zijn staatsbezoek aan Denemarken begin september geannuleerd. Bestuurlijke indeling Bevolking Bevolkingsgroepen De oorspronkelijke inwoners, de Inuit (ook Eskimo's genoemd, hoewel die benaming door sommige Inuit als beledigend wordt ervaren), zijn vanouds nomaden. Samen met de Groenlanders, een vermenging van Denen en Inuit, vormen zij 88% van de bevolking van 57.600. De overige 12% zijn van Europese komaf, van wie het grootste deel Deens is. Verreweg de meeste inwoners leven in het zuidwesten. In de basis Thule zijn Amerikaanse soldaten gelegerd. Religie Het merendeel van de Groenlanders is christelijk. Ruim 64,2% van de Groenlanders behoort tot de Evangelisch-Lutherse Kerk; dit was tot 1954 de staatskerk. 30,2% van de Groenlanders behoort tot een andere christelijke kerk, 3,6% is niet religieus. Taal Van de circa 58.000 mensen die in Groenland leven, spreken er ongeveer 51.000 Groenlands, 6000 Deens (meestal als tweede taal) en de rest spreekt andere talen. Deze laatste groep bestaat vaak uit studenten en wetenschappers die vooral Engels, Spaans en Noors spreken. Economie De Groenlandse economie leunt voornamelijk op de visvangst, de jacht, de schapenteelt en het toerisme. Men exporteert onder meer walvisproducten en pelzen. Mijnbouwproducten zoals cryoliet, kwarts, mica, lood, zink en ijzererts waren ook belangrijke exportproducten, maar de laatste mijn werd in 1990 gesloten. Onder de ijskap zijn ook diamant en uranium gevonden. Dit is tot dusver niet te ontginnen, maar door de opwarming van de Aarde kan de ontginning hier in de toekomst wel worden begonnen. Ook is er al decennialang een Deens verbod op het delven van uranium, vanwege de mogelijke veiligheidsrisico's. In oktober 2013 stemde een nipte meerderheid van het Groenlandse parlement voor de opheffing van dit verbod. Er zijn ook verwachtingen over mogelijke oliewinning, maar exploratieboringen vielen vooralsnog tegen. Mede ten gevolge van deze economische vooruitgang in de laatste decennia, en de overschakeling van de jacht en visserij naar een diensteneconomie, is vooral onder de Inuit veel onvrede en armoede ontstaan. Gevolg daarvan is een toenemende mate van alcoholisme, zelfmoorden (het hoogste percentage ter wereld ten opzichte van het bevolkingsaantal) en tienerzwangerschappen. De officiële munteenheid van Groenland is de Deense kroon maar sinds 2009 zijn er plannen om de Groenlandse kroon in te voeren naar het voorbeeld van de Faeröerse kroon. Politiek Groenland kreeg op 1 mei 1979 zelfbestuur van Denemarken middels de lov om Grønlands hjemmestyre. Op 10 januari 2008 kondigde premier Hans Enoksen een referendum aan, waarin een voorstel aan het volk werd voorgelegd voor grotere autonomie met een streven naar volledige onafhankelijkheid. Het referendum vond plaats op 26 november 2008, en de uitkomst luidde dat drie vierde van de bevolking streefde naar een grotere autonomie van Groenland. De lov om Grønlands selvstyre (wet op het Groenlandse zelfbestuur) trad op 21 juni 2009 in werking, waarmee het zelfbestuur flink werd uitgebreid, precies 300 jaar nadat het land door Denemarken werd gekoloniseerd. Deze stap zal uiteindelijk moeten leiden tot volledige onafhankelijkheid. Als grondwet van Groenland fungeert sinds 1 december 2010 de Inatsisartut Naalakkersuisullu pillugit Inatsisartut inatsisaat ('wet van het Groenlandse parlement over het Groenlandse parlement en de Groenlandse regering'). Groenland is een parlementaire democratie met algemeen kiesrecht en een 31 zetels tellend parlement (het Inatsisartut). De premier van Groenland zit de regering (Naalakkersuisut) voor en is meestal lid van de grootste partij in het parlement. De huidige is Muté Bourup Egede sinds 16 april 2021. Groenland behoort als land of gebied overzee (LGO) niet tot het grondgebied van de Europese Unie, sinds de losmaking ervan in 1985. Politieke partijen Groenland telt enkele belangrijke politieke partijen: Atassut (A) – Gevoel van Gemeenschapssolidariteit (conservatief, voorstander van de unie tussen Denemarken en Groenland) Siumut (S) – Voorwaarts (sociaaldemocratisch, voorstander verregaande autonomie, maar met behoud van de unie tussen Denemarken en Groenland) Inuit Ataqatigiit – Inuitgemeenschap (links, voorstander complete onafhankelijkheid van Denemarken) Demokraatit (D) – Democraten (liberale partij) Naleraq (N) - Keerpunt (liberale onafhankelijkheidspartij) Etymologie Groenland dankt zijn naam aan de Noor Erik de Rode. Volgens de Eiríks saga rauða besloot hij – nadat hij in IJsland vogelvrij verklaard was – op zoek te gaan naar een land ten westen van IJsland, dat eerder gezien was door ene Gunnbjörn. Hij vond het land en noemde het 'Groenland' (Oudnoords: 'Grœnland'), ondanks het feit dat het voor een groot deel door ijs werd bedekt. Volgens de verhalen gaf hij het land deze naam, omdat hij dacht dat het waarschijnlijk wel andere kolonisten zou aantrekken als het een gunstige naam had. Het zuiden van Groenland kan overigens in de zomer daadwerkelijk heel groen zijn en het is heel waarschijnlijk dat het in de tijd van Erik de Rode zelfs nog groener was dan tegenwoordig. Sport Groenland heeft een eigen nationaal voetbalelftal dat niet bij de FIFA en CONCACAF Gold Cup is aangesloten. Groenlanders kunnen wel uitkomen voor het Deens voetbalelftal. Het voetbal op het eiland is de afgelopen jaren flink gemoderniseerd. Gravelvelden werden vervangen door kunstgras en er zijn plannen om een stadion in Nuuk te bouwen om interlands te kunnen spelen. Dit is een van de voorwaarden om lid te kunnen worden van de FIFA. In de toekomst wil Groenland een aanvraag doen om lid te worden van de FIFA. De nationale voetbalcompetitie draagt de naam Coca Cola GM. Eerst wordt er in regionale poules gespeeld om een plaats in de eindronde. In de eindronde wordt via knock-outs de winnaar bekend. Groenland heeft ook een eigen nationaal handbalteam. Dit team heeft deelgenomen aan meerdere edities van het wereldkampioenschap handbal. Zie ook Groenland van A tot Z Externe link Website overheid Groenland Groenlands eiland Eiland in de Noordelijke IJszee


text: De Grammy Awards (oorspronkelijk Gramophone Awards genoemd, niet te verwarren met de Britse Gramophone Classical Music Award), sinds 1959, worden algemeen beschouwd als een van de belangrijkste muziekprijzen ter wereld, vergelijkbaar met de Oscars voor de filmwereld. De onderscheidingen worden jaarlijks in de Verenigde Staten door de National Academy of Recording Arts and Sciences (NARAS) uitgereikt om artistieke en technische prestaties in het muziekvak te eren. De jury bestaat uit artiesten en professionele muziektechnici, die een keus maken uit genomineerden: musici, artiesten, arrangeurs, tekstschrijvers, producenten, dirigenten, componisten en muziektechnici in vele categorieën. Er is tevens een categorie 'gesproken woord', waarvoor ook bekende politici als Jesse Jackson, Franklin D. Roosevelt, Martin Luther King en Hillary Clinton ooit een Grammy hebben ontvangen. Categorieën Het aantal categorieën wisselt bijna jaarlijks. Vanaf de jaren '90 nam het aantal categorieën explosief toe, tot ruim boven de honderd in 2010. In het voorjaar van 2011 maakte de Grammy-organisatie bekend dat het aantal categorieën vanaf 2012 drastisch zou worden ingeperkt. Werden er in 2011 nog in 109 categorieën prijzen toegekend, in 2012 waren dat er nog maar 78. Volgens NARAS was deze reorganisatie nodig omdat er in sommige gevallen de criteria voor een categorie niet helemaal duidelijk waren, of dat er voor sommige categorieën simpelweg te weinig producties werden ingezonden. Bovendien wilde men af van het onderscheid dat gemaakt werd tussen mannen en vrouwen. Verscheidene categorieën werden gecombineerd, bijvoorbeeld die voor Best Male Pop Performance en Best Female Pop Performance tot Best Pop Solo Performance. Na deze ingrijpende operatie zijn er sindsdien enkele kleine wijzigingen doorgevoerd. Daarmee is het aantal categorieën inmiddels weer gestegen tot 84 (2021). De nieuwe categorieën zijn vooral te vinden in de roots muziek, door de Grammy organisatie aangeduid als een "oorspronkelijk (Noord-)Amerikaanse muziekstijl, zoals zydeco, folk, Americana, indianenmuziek e.d.". Enkele van deze nieuwe categorieën zijn voor Best Roots Song, Best Roots Gospel Album en Best Roots Performance. Bovendien worden af en toe namen van categorieën aangepast aan ontwikkelingen in de muziekstijlen die bij deze categorieën horen. Tegenwoordig worden de awards in de volgende 84 categorieën verdeeld. Tussen haakjes het eerste jaar waarin de prijs voor het eerst werd uitgereikt: Algemeen Record of the Year: Voor de beste opname van het jaar. Het hoeft niet per se een single te zijn geweest; "Record" staat hier voor "recording" ("opname"). Prijs is voor de artiest, producer(s) en mixer(s) (1959)) Album of the Year: Voor het beste album van het jaar. Dit kan in elk genre zijn (incl. klassieke muziek) (1959) Song of the Year: Voor de componist(en) van het beste lied van het jaar (1959) Best New Artist: Voor de beste nieuwe artiest (die nog niet eerder een grote hit heeft gehad) (1960) (Verschil tussen Record of the Year en Song of the Year: 'Record' gaat om de technische kwaliteit van de opname, terwijl het bij 'Song' voornamelijk gaat om de kwaliteit van de compositie) Pop Best Pop Solo Performance: Voor solo-uitvoeringen (zanger[es] of instrumentalist) in het popgenre (2012) Best Pop Duo/Group Performance: Voor uitvoeringen door duo's (incl. gelegenheidsduo's) of groepen in het popgenre (2012) Best Pop Vocal Album: Voor albums in het popgenre, uitgevoerd door zangers/zangeressen of groepen (1995) Best Traditional Pop Vocal Album: Voor een album in het traditionele popgenre; te denken valt aan artiesten als Tony Bennett, Frank Sinatra, Michael Bublé of Barbra Streisand (1992) Contemporary Instrumental Music Best Contemporary Instrumental Album: Voor instrumentale albums in diverse, eigentijdse genres, voor zowel solisten als duo's/groepen (t/m 2014 bekend als Best Pop Instrumental Album, maar vanaf 2015 veranderd in Contemporary Instrumental Album om zo ook andere stijlen dan pop de kans te geven om in deze categorie vertegenwoordigd te zijn) Dance/Electronic Best Dance Recording: Voor beste opname in het dance-genre (en al zijn subgenres). Prijs voor artiest, mixer(s) en producer(s) (1998) Best Dance/Electronic Album (2005): Voor beste album met "dancemateriaal in een elektronische uitvoering", om deze categorie te onderscheiden van albums met een andere instrumentatie (pop, rock, r&b etc.). Prijs voor artiest, mixer(s) en producer(s). Rock Best Rock Performance: Voor beste solo-uitvoeringen (zanger[es] of instrumentalist) in het rockgenre (2012) Best Metal Performance: Voor beste metaluitvoering (zowel solisten, instrumentalisten als groepen kunnen in deze categorie winnen) (1990) Best Rock Song: Voor de componist(en) van het beste rocknummer (1992) Best Rock Album: Voor het beste album in het rockgenre (1995) Alternative Best Alternative Music Album: Voor het beste album in het alternative rockgenre (1991) R&B Best R&B Performance: Voor uitvoeringen in het r&b-genre en zijn subgenres (bijv. urban). Prijs voor solisten, instrumentalisten of groepen (2012) Best Traditional R&B Performance: Voor traditionele r&b-uitvoeringen, als tegenhanger van moderne r&b-varianten zoals urban, contemporary of alternative (1999) Best R&B Song: Voor het beste r&b-lied (prijs voor componist[en]) (1969) Best Progressive R&B Album: Voor het beste album in diverse r&b-subgenres zoals urban, contemporary of alternative (2013) Best R&B Album: Beste r&b-album (1995) Rap Best Rap Performance: Voor de beste uitvoering in het rapgenre. Voor solisten en groepen (1989) Best Melodic Rap Performance: Voor een opname in het rap-genre, waarop niet uitsluitend wordt gerapt maar waarop ook wordt gezongen (2002) Best Rap Song: Voor de componist(en) van een rapnummer (2004) Best Rap Album: Voor het beste rapalbum (1996) Country Best Country Solo Performance: Voor de beste solo-opname in het countrygenre. Voor zangers, zangeressen en instrumentalisten (2012) Best Country Duo/Group Performance: Voor de beste uitvoering van een duo of groep in het countrygenre (2012) Best Country Song: Voor de componist(en) van het beste countrylied (1965) Best Country Album: Voor het beste countryalbum (1965) New Age Best New Age Album: Voor het beste album in het new age-genre (1987) Jazz Best Improvised Jazz Solo: Voor de beste (geïmproviseerde) solo op een jazzopname. Hoewel vocale solo's niet zijn uitgesloten voor deze categorie, gaat de prijs meestal naar een instrumentale solo (1959) Best Jazz Vocal Album: Voor vocale uitvoeringen in het jazzgenre. Prijs is voor zangers, zangeressen en groepen. (1977) Best Jazz Instrumental Album: Voor het beste instrumentale album in het jazzgenre (en zijn subgenres) (1959) Best Large Jazz Ensemble Album: Voor bigbands en grote jazzensembles (1961) Best Latin Jazz Album: Voor het beste album in het latin jazz subgenre (1995) Gospel Best Contemporary Christian Music Performance/Song: Voor uitvoeringen en composities van moderne, eigentijdse gospelmuziek (in de VS de laatste jaren aangeduid als 'Contemporary Christian Music' [eigentijdse christelijke muziek] om verwarring met de traditionele gospelmuziek te voorkomen) (2015) Best Gospel Performance/Song: Voor uitvoerende(n) en componist(en) van het beste lied in het (traditionele) gospelgenre (2015) Best Gospel Album: Voor het beste album in het (traditionele) gospelgenre (2012) Best Contemporary Christian Music Album: Voor het beste album in het moderne Contemporary Christian Music genre (2012) Best Roots Gospel Album: Voor een album in de traditionele Noord-Amerikaanse muziekstijlen als 'southern gospel', bluegrass, blues, folk, Americana, etc. (2015) Latin Best Latin Pop or Urban Album: Voor het beste latin-album in de latin pop of urban subgenres (2013) Best Latin Rock or Alternative Album: Voor een album in de subgenres latin rock en alternative (1998) Best Regional Mexican Music Album (Including Tejano): Voor een album in de diverse subgenres in de oorspronkelijke Mexicaanse muziek, zoals Tejano, mariachi en andere vormen van Mexicaanse volksmuziek (2012) Best Tropical Latin Album: Voor albums in de tropical latin subgenres, zoals salsa, merengue, cumbia, bachata, reggaeton en andere stijlen die vaak geassocieerd worden met het Caribisch gebied (1984) American Roots Best Americana Album: Voor albums in het brede Americana-genre (rock, akoestisch, folkinvloeden, etc.) (2010) Best Bluegrass Album: Voor albums in het bluegrassgenre (1989) Best Traditional Blues Album: Voor albums in het traditionele bluesgenre (1983) Best Contemporary Blues Album: Voor albums met eigentijdse bluesmuziek, vaak in combinatie met andere muziekstijlen of moderne opnametechnieken (1988) Best Folk Album: Voor albums in het folkgenre, inclusief moderne (Amerikaanse) folk en crossovers tussen traditionele folk en moderne pop of rock (2012) Best Regional Roots Music Album: Voor regionale Amerikaanse muziek, zoals Hawaïaanse muziek, polka, zydeco, Cajun en indianenmuziek (2012) Best American Roots Song: Voor de componist(en) van het beste lied in de hierboven beschreven stijlen (2014) Best American Roots Performance: Voor de beste uitvoering van een nummer in de hierboven beschreven stijlen (2015) Reggae Best Reggae Album: Voor het beste reggae-album (1985) Wereldmuziek Best Global Music Album: Voor het beste album in het wereldmuziek-genre, d.w.z. muziek van een niet-westerse oorsprong (1992) Kinderrepertoire Best Children's Music Album: Voor het beste album met kinderrepertoire (1959) Gesproken Woord (Spoken Word) Best Spoken Word Album: Voor het beste album met gesproken woord, inclusief audioboeken, voordrachten en vertellingen (1959) Comedy Best Comedy Album: Voor het beste comedyalbum, zowel gesproken woord als muzikaal (1959) Musicals Best Musical Theater Album: Voor het beste album met muziek uit een musical of een theatershow. Prijs is voor de belangrijkste solist(en), de producer(s) en de componist(en) als het om een werk gaat dat nog niet eerder was opgenomen of uitgevoerd. Als dat wel het geval is (bijv. met een revival van een oudere musical), krijgen alleen de solisten en de producers een Grammy (1959) Visuele Media Best Compilation Soundtrack for Visual Media: Voor de beste soundtrack voor visuele media (film, tv, dvd, game) die samengesteld is uit eerder uitgebracht materiaal dat niet per se speciaal voor deze gelegenheid is geschreven (2000) Best Score Soundtrack for Visual Media: Voor originele muziek die voor een film, tv-programma, dvd of videogame is gecomponeerd (1960) Best Song Written for Visual Media: Voor de componist(en) van het beste lied voor een film, tv-programma, dvd of videogame (1988) Composities/Arrangementen Best Instrumental Composition: Voor de componist(en) van het beste instrumentale nummer. Dit kan in elk genre zijn (behalve klassieke muziek) (1959) Best Arrangement, Instrumental or A Cappella: Voor de maker(s) van het beste instrumentale of vocale arrangement. Dit kan in elk genre zijn (behalve klassieke muziek) (1963; vanaf 2015 geldt deze categorie ook voor vocale arrangementen) Best Arrangement, Instruments and Vocals : Voor de maker(s) van het beste instrumentale of vocale arrangement in een uitvoering met zang (1963; vanaf 2015 geldt deze categorie ook voor vocale arrangementen) Hoezen Best Recording Package: Voor de ontwerper(s) van de beste hoes (1959) Best Boxed or Special Limited Edition Package: Voor de ontwerper(s) van de beste hoes/verpakking van boxsets of andere speciale uitvoeringen van een album (1995) Best Album Notes: Voor de schrijver(s) van de beste hoestekst (1964) Historisch materiaal Best Historical Album: Voor een album met historisch materiaal en/of opnieuw uitgebracht materiaal in een historische context. Prijs voor de ontwerpers/samenstellers, niet voor de oorspronkelijke artiesten. (1979) Productie (niet-klassiek) Best Engineered Album, Non-Classical: Voor de technici op een niet-klassiek album, in elk genre (uitgezonderd klassiek) (1959) Producer of the Year, Non-Classical: Voor de beste producer(s) van het jaar; meestal wordt deze prijs toegekend op basis van een aantal albums die hij/zij dat jaar heeft geproduceerd (1975) Best Remixed Recording: Voor de maker(s) van de beste remix. Prijs is voor de remixer(s), niet de artiest(en) (1998) Immersive Sound Best Immersive Audio Album: Voor de technici en producer(s) op het beste album in immersive (voorheen: surround) sound stereo, in elk genre (inclusief klassiek). Prijs is voor de technici en producer(s), niet voor de artiest(en) (2005) Productie (klassiek) Best Engineered Album (Classical): Voor de beste technici op een klassiek album (1959) Producer of the Year, Classical: Voor de beste klassieke producer(s) van het jaar (1980) Klassieke Muziek Best Orchestral Performance: Voor de beste uitvoering van een orkest. Prijs is voor de dirigent en de producer (1959) Best Opera Recording: Voor de beste opera-uitvoering. Prijs is voor de dirigent, de belangrijkste solist(en) en de producer (1961) Best Choral Performance: Voor de beste uitvoering van een koor (met ander materiaal dan opera). Prijs is voor de dirigent van het koor, de dirigent van het orkest, de koormeester en het koor. (1961) Best Chamber Music/Small Ensemble Performance: Voor kleine muziekgezelschappen – minder dan 24 leden – zoals combo's en kamermuziekensembles. Prijs is voor de leider/dirigent van het ensemble en voor het ensemble zelf. (1959) Best Classical Instrumental Solo: Voor de beste instrumentale solo in het klassieke genre. Prijs is voor de solist en voor de dirigent. (2012) Best Classical Solo Vocal Album: Voor de beste vocale solo in het klassieke genre. Prijs is voor de solist, meewerkende solisten/begeleiders (indien van toepassing), producer en technicus. (1959) Best Classical Compendium: Voor albums die bestaan uit een verzameling van losse klassieke stukken, eventueel in verschillende stijlen. Prijs voor de uitvoerende artiest(en), producer en technicus. (2013) Best Contemporary Classical Composition: Voor de componist(en) van een nieuw klassiek stuk (1961) Muziekvideo Best Music Video: Voor de maker(s) van de beste videoclip. Prijs is voor de artiest, de regisseur en de producer (1984) Best Music Film: Voor de maker(s) van de beste lange muziekvideo, zoals documentaires en concertverfilmingen. Prijs is voor de artiest, de regisseur en de producer (1984) Verdwenen categorieën In de loop der jaren zijn tientallen categorieën vervallen of aangepast. Zo werden in 2012 in één keer bijna dertig categorieën opgeheven of samengevoegd. Soms gaat het om een kleine wijziging, maar soms vallen door een verdwenen categorie complete muziekstijlen of artiesten buiten de boot. Enkele voorbeelden van dergelijke verdwenen categorieën zijn: Best Disco Recording: Voor de beste discoplaat. Deze categorie heeft slechts één jaar bestaan (in 1980), want toen de eerste Grammy werd uitgereikt was de discorage alweer voorbij. Best Performance by an Orchestra for Dancing: Voor de beste opname van een dansorkest. De prijs werd uitgereikt van 1959 t/m 1964 en werd voornamelijk door bigbands gewonnen. Tegenwoordig worden bigbands onderscheiden in de jazzcategorie. Best Polka Album: Voor het beste polka-album. De categorie bestond van 1986 t/m 2009; van de 24 Grammy's werden er 18 gewonnen door polka-muzikant Jimmy Sturr. Records (Tot en met 2023) Meeste gewonnen Grammy's 32: Beyoncé 31: Sir Georg Solti 28: Quincy Jones 27: Alison Krauss 26: Pierre Boulez 25: Vladimir Horowitz, John Williams, Chick Corea 23: Jay-Z 22: U2, Stevie Wonder, Vince Gill, Kanye West 20: Henry Mancini, Bruce Springsteen, Pat Metheny, Al Schmitt Meeste Grammy's op één avond 8: Michael Jackson (1984), Santana (2000) 6: Quincy Jones (1991), Eric Clapton (1993), Beyoncé (2010), Adele (2012) 5: Paul Simon (1971), Dixie Chicks (2006), Amy Winehouse (2008), Kendrick Lamar (2016), Adele (2017), Billie Eilish (2020) Meeste nominaties zonder winst 18: Zubin Mehta 17: Snoop Dogg 16: Brian McKnight 15: Joe Satriani, Fred Hersch, Björk 14: Martina McBride, Toshiko Akiyoshi, Dierks Bentley 13: Katy Perry, Spyro Gyra, Musiq Soulchild, Charlie Wilson 12: Diana Ross, Lenny Gomulka, Keith Jarrett, Busta Rhymes, Jazmine Sullivan Technicus Morten Lindberg won in 2020 zijn eerste Grammy Award na 27 onsuccesvolle nominaties. Nas won in 2021 zijn eerste Grammy na 13 nominaties, Ledisi haar eerste na 12 nominaties. Nederlandse winnaars 2002: Harry Coster (technicus, in de categorie Best Historical Album) 2010: Afrojack in de categorie Best Remixed Recording 2015: Tiësto in de categorie Best Remixed Recording 2016: Metropole Orkest (met Snarky Puppy) in de categorie Best Contemporary Instrumental Album Zie ook Grammy Lifetime Achievement Award Externe link Website van de Grammy Awards Muziekprijs


text: De 44e uitreiking van de jaarlijkse Grammy Awards vond plaats op 27 februari 2002 in het Staples Center in Los Angeles. De uitreiking werd gepresenteerd door Jon Stewart en uitgezonden door CBS. De grote winnaar was Alicia Keys die vijf keer een prijs in ontvangst mocht nemen, waaronder die voor Best New Artist en Song of the Year. Het was voor het eerst sinds 1981 dat een nieuwe artiest zoveel Grammy's mee naar huis mocht nemen; in dat jaar was het Christopher Cross die als debutant vijf Grammy's won. Alicia won voor haar album Songs in A Minor en de single Fallin'. U2 deed eveneens uitstekende zaken en voegde vier Grammy's aan hun totaal toe. Drie nummers van het album All That You Can't Leave Behind (zelf goed voor een Grammy als beste rock-album) vielen in de prijzen: Walk On (Record of the Year), Elevation (beste rock-uitvoering) en Stuck In A Moment You Can't Get Out Of (beste pop-uitvoering). Het carrièretotaal van U2 kwam hiermee op 14 (er zouden er tot 2006 nog acht volgen). Verder leek het alsof de Grammy's in 2002 een duik in het verleden namen, terug naar oorspronkelijke Amerikaanse muziekstijlen als blues, country, bluegrass en folk. De soundtrack van de film O Brother, Where Art Thou?, met nummers van artiesten en nummers in de genoemde stijlen, werd uitgeroepen tot Album of the Year. Het was voor het eerst sinds 1979 dat een soundtrack album deze Grammy won; destijds was het de soundtrack van Saturday Night Fever. Het album van O Brother, Where Art Thou? was een mix van stokoude, oorspronkelijke opnamen (de oudste dateerde van 1928) en nieuwe opnamen, van zowel bestaande als nieuwe liedjes. Slechts een paar gevestigde namen deden mee: Emmylou Harris en bluegrass-zangeres Alison Krauss bijvoorbeeld, maar de rest van de soundtrack werd gevuld door namen die in Europa (en dus ook in Nederland) vrijwel onbekend waren: Dan Tyminski (van Union Station, de begeleidingsband van Krauss), Chris Sharp, Pat Enright, Harley Allen en anderen. Er was ook grote verscheidenheid in leeftijden van de artiesten. Ralph Stanley, van wie O Death op het album stond, was 75 terwijl The Peasall Sisters (een trio van drie zusjes) respectievelijk 7, 9 en 13 waren. Leah Peasall is met haar 7 jaar nog altijd de allerjongste Grammy-winnaar aller tijden. De soundtrack leverde nog een paar extra Grammy's op, zoals die voor beste country-uitvoering voor een zanger (voor Ralph Stanley's O Death) en voor een groep (I'm A Man Of Constant Sorrow van The Soggy Bottom Boys), en voor het beste soundtrackalbum. Een afgeleide van het album, Down From the Mountain, een verslag van een tour van artiesten die op O Brother, Where Art Thou? te horen waren, won in de folk-categorie. Producer T Bone Burnett won vier Grammy's voor zijn werk aan de soundtrack. Ook in andere categorieën was de invloed van folk en bluegrass te merken: Alison Krauss won naast haar Grammy voor O Brother, Where Art Thou? nog drie country-Grammy's voor haar eigen solowerk, terwijl de 78-jarige Earl Scruggs een Grammy voor beste instrumentale country-opname won voor zijn klassieker Foggy Mountain Breakdown. Er was ook Nederlands succes te noteren: geluidstechnicus Harry Coster won een Grammy voor zijn werk voor de restauratie van oude opnamen van Billie Holiday die op de verzamelaar Lady Day: The Complete Billie Holiday on Columbia 1933-1944 kwamen te staan. De Grammy viel in de categorie voor beste historische album. Winnaars Noot: Voor het eerst werden voor winnende albums ook Grammy's toegekend aan technici (engineers) en producers. Deze zijn in kleine letters weergegeven onder de titel en uitvoerende van het winnende album Algemeen Album of the Year "O Brother, Where Art Thou?" - Soundtrack (Uitvoerenden: Alison Krauss & Union Station, Chris Sharp, Chris Thomas King, Emmylou Harris, Gillian Welch, Harley Allen, John Hartford, Mike Compton, Norman Blake, Pat Enright, Peasall Sisters, Ralph Stanley, Sam Bush, Stuart Duncan, The Cox Family, The Fairfield Four, The Whites, Tim Blake Nelson) T Bone Burnett (producer); Mike Piersante & Peter Kurland (technici/mixers); Gavin Lurssen (mastering engineer) Record of the Year "Walk On" - U2 Richard Rainey & Steve Lillywhite (technici); Brian Eno & Daniel Lanois (producers) Song of the Year Alicia Keys (componist) voor Fallin' , uitvoerende: Alicia Keys Best New Artist Alicia Keys Noot Pop Best Pop Vocal Performance (zangeres) "I'm Like A Bird" - Nelly Furtado Best Pop Vocal Performance (zanger) "Don't Let Me Be Lonely Tonight" - James Taylor Best Pop Vocal Performance (duo/groep) "Stuck In A Moment You Can't Get Out Of" - U2 Best Pop Collaboration with Vocals (Beste eenmalige samenwerking) "Lady Marmalade" - Christina Aguilera, Lil' Kim, Mýa & P!nk Best Pop Instrumental Performance "Reptile" - Eric Clapton Best Dance Recording "All For You" - Janet Jackson (uitvoerende); Steve Hodge (mixer); Janet Jackson, Jimmy Jam & Terry Lewis (producers) Best Pop Instrumental Album "No Substitions - Live in Osaka" - Steve Lukather & Larry Carlton Neil Citron, Steve Vai & Yoshiyasu Kumada (technici); Steve Vai & Steve Lukather (producers) Best Pop Vocal Album "Lovers Rock" - Sade Mike Pela (technicus/producer) Country Best Country Vocal Performance (zangeres) "Shine" - Dolly Parton Best Country Vocal Performance (zanger) "O Death" - Ralph Stanley Best Country Vocal Performance (duo/groep) "The Lucky One" - Alison Krauss & Union Station Best Country Collaboration with Vocals (Beste eenmalige samenwerking) "I Am a Man of Constant Sorrow" - The Soggy Bottom Boys (Dan Tyminski, Harley Allen & Pat Enright) Best Country Instrumental Performance "Foggy Mountain Breakdown" - Earl Scruggs, Glen Duncan, Randy Scruggs, Steve Martin, Vince Gill, Marty Stuart, Gary Scruggs, Albert Lee, Paul Shaffer, Jerry Douglas & Leon Russell Best Country Song Robert Lee Castleman voor The Lucky One, uitvoerenden: Alison Krauss & Union Station Best Country Album "Timeless - Hank Williams Tribute" - Diverse uitvoerenden; Bonnie Garner, Luke Lewis & Mary Martin (producers) Best Bluegrass Album "New Favorite" - Alison Krauss & Union Station Gary Paczosa (technicus) R&B Best R&B Vocal Performance (zangeres) "Fallin'" - Alicia Keys Best R&B Vocal Performance (zanger) "U Remind Me" - Usher Best R&B Vocal Performance (duo/groep) "Survivor" - Destiny's Child Best R&B Song Alicia Keys (componist) voor Fallin' , uitvoerende: Alicia Keys Best R&B Album "Songs in A Minor" - Alicia Keys Kenny "Krucial" Brothers (technicus) Best Traditional R&B Vocal Album "At Least" - Gladys Knight Rap Best Rap Performance (solist) "Get Ur Freak On" - Missy "Misdemeanor" Elliott Best Rap Performance (duo/groep) "Ms. Jackson" - OutKast Best Rap/Sung Collaboration (Samenwerking met rap en zang) "Let Me Blow Ya Mind" - Gwen Stefani & Eve Best Rap Album "Stankonia" - OutKast John Frye (technicus); David Sheats (producer) Rock Best Rock Vocal Performance (zangeres) "Get Right With God" - Lucinda Williams Best Rock Vocal Performance (zanger) "Dig In" - Lenny Kravitz Best Rock Vocal Performance (duo/groep) "Elevation" - U2 Best Hard Rock Performance "Crawling" - Linkin Park Best Metal Performance "Schism" - Tool Best Rock Instrumental Performance "Dirty Mind" - Jeff Beck Best Rock Song Train (Charlie Colin, Jimmy Stafford, Pat Monahan, Rob Hotchkiss & Scott Underwood) (componisten) voor Drops of Jupiter (Tell Me), uitvoerende: Train Best Rock Album "All That You Can't Leave Behind" - U2 Richard Rainey (technicus); Brian Eno & Daniel Lanois (producers) Traditional Pop Best Traditional Pop Vocal Album "Songs I Heard" - Harry Connick jr. Gregg Rubin (technicus); Tracey Freeman (producer) Alternative Best Alternative Music Album "Parachutes" - Coldplay Ken Nelson & Michael H. Brauer (technici); Ken Nelson (producer) Blues Best Traditional Blues Album "Do You Get The Blues?" - Jimmie Vaughan Jared Tuten & John P. Hampton (technici) Best Contemporary Blues Album "Nothing Personal" - Delbert McClinton Don Smith & Richard Dodd (technici); Gary Nicholson (producer) Folk/Americana Best Traditional Folk Album "Down From The Mountain" - Diverse uitvoerenden; T Bone Burnett (producer); Mike Piersante (technicus) Best Contemporary Folk Album "Love And Theft" - Bob Dylan Chris Shaw (technicus) Best Native American Music Album "Bless The People - Harmonized Peyote Songs" - Verdell Primeaux & Johnny Mike Jack Smiller (technicus); Giuli Doyle & Robert Doyle (producers) Polka Best Polka Album "Gone Polka" - Jimmy Sturr Jim Uzwack, Kenneth R. Irwin & Tom Pick (technici); Kenneth R. Irwin & Tom Pick (producers) Latin Best Latin Pop Album "La Musica De Baldemar Huerta" - Freddy Fender Joe Reyes, Michael Morales & Ronald Morales (technici/producers) Best Latin Rock/Alternative Album "Embrace the Chaos" - Ozomatli Best Traditional Tropical Latin Album "Déjame Entrar" - Carlos Vives Javier Garza, John D. Thomas, Mike Couzzi, Ron Taylor & Scott Canto (technici); Andrés Castro, Emilio Estefan Jr. & Sebastián Krys (producers) Best Salsa Album "Encore" - Roberto Blades Gustavo Celis & Ricky Blanco (technici) Best Merengue Album "Yo Por Tí" - Olga Tañón Eric Schilling (technicus) Best Mexican/Mexican-American Album "En Vivo...El Hombre Y Su Musica" - Ramón Ayala & Sus Bravos Del Norte dward Perez, Freddie Martínez, Jr. & Greg García (technici); Freddie Martínez Sr. (producer) Best Tejano Album "Nadie Como Tu" - Solido Edward Perez & Ramiro Serna, Jr. (technici) Reggae Best Reggae Album "Halfway Tree" - Damian Marley Arlick Thompson (technicus); Stephen Marley (producer) Gospel Best Pop/Contemporary Gospel Album "CeCe Winans" - CeCe Winans F. Reid Shippen & Steve Bishir (technici); Brown Bannister (producer) Best Rock Gospel Album "Solo" - dc Talk Marcelo Pennell & Joe Baldridge (technici); Toby McKeehan, Michael-Anthony Taylor, Pete Stewart & Adrian Belew (producers) Best Traditional Soul Gospel Album "Spirit of the Century" - Blind Boys of Alabama Larry Hirsch & Jimmy Hoyson (technici); John Chelew (producer) Best Contemporary Soul Gospel Album "The Experience" - Yolanda Adams Benjamin J. Arrindell, Biff Dawes & Derek Lewis (technici) Best Southern, Country or Bluegrass Gospel Album "Bill & Gloria Gaither Present a Billy Graham Music Homecoming" - Bill & Gloria Gaither & the Homecoming Friends Chad Evans (technicus); Bill Gaither (producer) Best Gospel Choir or Chorus Album "Love is Live!" - The LFT Church Choir o.l.v. Hezekiah Walker Greg Hartman & John Jaszcz (technicus) Jazz Best Jazz Instrumental Solo "Chan's Song" - Michael Brecker Best Jazz Instrumental Album (solist of groep) "This Is What I Do" - Sonny Rollins Troy Halderson (technicus); Lucille Rollins & Sonny Rollins (producers) Best Large Jazz Ensemble Album "Homage to Count Basie" - Bob Mintzer Big Band Tom Jung (technicus); Tom Jung & Bob Mintzer (producers) Best Jazz Vocal Album "The Calling" - Dianne Reeves Erik Zobler (technicus); George M. Duke (producer) Best Contemporary Jazz Album "M_" - Marcus Miller Khaliq-O-Vision & Ray Bardani (technici); David Isaac & Marcus Miller (producers) Best Latin Jazz Album "Nocturne" - Charlie Haden Jay Newland (technicus); Gonzalo Rubalcaba & Charlie Haden (producers) New Age Best New Age Album "A Day Without Rain" - Enya Nicky Ryan (technicus/producer) Wereldmuziek Best World Music Album "Full Circle: Carnegie Hall 2000" - Ravi Shankar Tom Lazarus (technicus); Hans Wendl (producer) Klassieke muziek Vetgedrukte namen ontvingen een Grammy. Overige uitvoerenden, zoals orkesten, solisten e.d., die niet in aanmerking kwamen voor een Grammy, staan in kleine letters vermeld. Best Classical Album "Berlioz: Les Troyens" - Sir Colin Davis (dirigent); Michelle DeYoung, Ben Heppner, Petra Lang, Peter Mattei, Stephen Milling, Sara Mingardo & Kenneth Tarver (solisten); James Mallinson (producer); Simon Rhodes (technicus) London Symphony Orchestra & Chorus (koor & orkest) Best Orchestral Performance "Boulez Conducts Varèse - Amériques, Arcana, Déserts & Ionisation" - Pierre Boulez (dirigent); Jobst Eberhardt & Stephan Flock (technici); Helmut Burk & Karl-August Nägler (producers) Chicago Symphony Orchestra, orkest Best Opera Recording "Berlioz: Les Troyens" - Sir Colin Davis (dirigent); Michelle DeYoung, Ben Heppner, Petra Lang, Peter Mattei, Stephen Milling, Sara Mingardo & Kenneth Tarver (solisten); James Mallinson (producer); Simon Rhodes (technicus) London Symphony Orchestra & Chorus (koor & orkest) Best Choral Performance "Bach: St. Matthew Passion" - Erwin Ortner & Norbert Balatsch (koordirigenten); Nikolaus Harnoncourt (dirigent); Michael Bramman (technicus); Martin Sauer (producer) Bernarda Fink, Matthias Goerne, Dietrich Henschel, Elisabeth von Magnus, Christoph Prégardien, Dorothea Röschmann, Michael Schade, Christine Schäfer, Markus Schäfer & Oliver Widmer (solisten); Wiener Sangerknaben & het Arnold Schönberg Chor (koren); Concentus Musicas Wien (orkest) Best Instrumental Soloist Performance (With Orchestra) "Strauss Wind Concertos - Horn Concerto; Oboe Concerto" - Alex Klein, Dale Clevenger, David McGill & Larry Combs (solisten); Daniel Barenboim (dirigent); Eberhard Sengpiel (technicus); Martin Fouqué (producer) Chicago Symphony Orchestra, orkest Best Instrumental Soloist Performance (Without Orchestra) "Britten: Cello Suites (1-3)" - Truls Mork (solist); Arne Akselberg (technicus/producer) Best Chamber Music Performance (kamermuziek) "Haydn: The Complete String Quartets" - The Angeles String Quartet (ensemble); Marc J. Aubort (technicus); Joanna Nickrenz (producer) Best Small Ensemble Performance "After Mozart - Raskatov, Silvestrov & Schnittke" - Kremerata Baltica o.l.v. Gidon Kremer (ensemble); Philip Nedel (technicus); Helmut Mühle (producer) Best Classical Vocal Performance "Dreams & Fables - Gluck Italian Arias: Tremo Fra' Dubbi Miei; Di Questa Cetra In Seno" - Cecilia Bartoli (soliste); Jonathan Stokes (technicus); Christopher Raeburn (producer) Akademie für Alte Musik Berlin o.l.v. Bernhard Forck (orkest) Best Classical Contemporary Composition Christopher Rouse voor Rouse: Concert De Gaudí For Guitar & Orchestra, uitvoerende: Sharin Isbin & het Gulbenkian Orchestra o.l.v. Muhai Tang Best Classical Crossover Album "Perpetual Motion - Scarlatti, Bach, Debussy, Chopin" - Béla Fleck, Edgar Meyer, Joshua Bell, John Christopher Williams & Evelyn Glennie (solisten); Robert Battaglia (technicus); Edgar Meyer (producer) Composing & Arranging (Composities & Arrangementen) Best Instrumental Composition Alan Silvestri (componist) voor Cast Away End Credits Best Instrumental Arrangement Béla Fleck & Edgar Meyer (arrangeurs) voor Debussy: Doctor Gradus Ad Parnassum, uitvoerenden: Béla Fleck, Joshua Bell & Gary Hoffmann Best Instrumental Arrangement Accompanying Vocalist Paul Buckmaster (arrangeur) voor Drops of Jupiter, uitvoerende: Train Kinderrepertoire Best Musical Album for Children "Elmo & the Orchestra" - Ed Mitchell (producer); Jimmy Hoyson & Ric Wilson (technici) (uitvoerenden: Sesamstraat karakters) Best Spoken World Album for Children "Mama Don't Allow" - Tom Chapin Rory Young (technicus); Arnold Cardillo (producer) Musical Best Musical Show Album "The Producers" - Original Broadway Cast (solisten: Nathan Lane & Matthew Broderick); Mel Brooks (componist) Hugh Fordin (producer); Cynthia Daniels (technicus) Hoezen Best Recording Package Stanley Donwood & Thom Yorke voor Amnesiac (Special Limited Edition), uitvoerenden: Radiohead Best Boxed Recording Package Hugh Brown & Steven Vance (ontwerpers) voor Brain in a Box - The Science Fiction Collection, diverse uitvoerenden Best Album Notes Walter Mosley (schrijver) voor Richard Pryor... And It's Deep Too! The Complete Warner Bros. Recordings 1968-1992 Elijah Wald (schrijver) voor Arhoolie Records 40th Anniversary Collection 1960-2000: The Journey of Chris Strachwitz Production & Engineering (productie & techniek) Best Engineered Album, Non-Classical Al Schmitt (technicus) voor The Look of Love, uitvoerende: Diana Krall Best Engineered Album, Classical Richard King & Joshua Bell (technici) voor Bernstein (Arr. Brohn & Corigliano): West Side Story Suite (Lonely Town; Make Our Garden Grow, Etc.), diverse uitvoerenden Best Remixed Recording, Non-Classical Deep Dish (remixers) voor Thank You (Deep Dish Vocal Remix), uitvoerende: Dido Producer of the Year, Non-Classical T Bone Burnett Producer of the Year, Classical Manfred Eicher Gesproken Woord Best Spoken Word Album "Q: The Autobiography of Quincy Jones" - Quincy Jones Jeffrey S. Thomas & Steven Strassman (technici); Elisa Shokoff (producer) Best Spoken Comedy Album "Napalm & Sillyputty" - George Carlin John Runnette (producer) Historisch Best Historical Album Matt Cavaluzzo, Harry Coster, Seth Foster, Darcy Proper, Ken Robertson & Mark Wilder (technici); Michael Brooks & Michael Cuscuna (producers) voor Lady Day: The Complete Billie Holiday on Columbia 1933-1944, uitvoerende: Billie Holiday Soundtrack Best Song Written For a Motion Picture, Television or Other Visual Media John Flansburgh & John Linnell (componisten) voor Boss Of Me (Malcolm in the Middle), uitvoerenden: They Might Be Giants Best Score Soundtrack Album For a Motion Picture, Television or Other Visual Media "Crouching Tiger, Hidden Dragon" - Tan Dun (componist); Lu Xiao Xing, Richard King & Xu Gou Qin (technici); Steven Epstein (producer) Best Compilation Soundtrack Album for a Motion Picture, Television or Other Visual Media "O Brother, Where Art Thou?" - T Bone Burnett (album producer) Video Best Short Form Music Video "Weapon of Choice" - Fatboy Slim (artiest); Spike Jonze (regisseur); Vincent Landay & Deannie O'Neill (video producers) Best Long Form Music Video "Recording The Producers - A Musical Romp with Mel Brooks" - Mel Brooks (artiest); Susan Froemke (regisseur); Susan Froemke & Peter Gelb (video producers) 40


text: Een gigabyte, afgekort GB, is een eenheid van informatie. Deze term is niet eenduidig bepaald. Volgens het standaard internationale SI-stelsel betekent "giga" 1 miljard; volgens deze definitie is 1 GB dus gelijk aan 1.000.000.000 oftewel 109 bytes. Deze definitie is vergelijkbaar met "1 gigahertz" = 1 miljard hertz. De meest algemeen gebruikte betekenis wat RAM betreft is de uit het binair afgeleide vorm. Volgens deze definitie is een gigabyte 1.073.741.824 bytes, 10243 of 230 bytes, oftewel 7% meer dan de eerste definitie. Vanwege het conflict van deze twee definities van gigabyte is het advies van de International Electrotechnical Commission om de aanduiding gibibyte, afgekort GiB, te gebruiken om te verwijzen naar 1.073.741.824 bytes. Het gebruik van de term gigabyte komt door elkaar voor in zijn verschillende betekenissen. Meestal zal de binaire vorm gebruikt worden door het besturingssysteem van een computer. Het gebruik van gigabyte in zijn SI-vorm komt voor bij het uitdrukken van de opslagcapaciteit van opslagmedia. Zo zal er na installatie van een harde schijf van 100 gigabyte 93 gibibyte beschikbaar zijn (dit wordt door het besturingssysteem Windows ten onrechte als slechts "93 gigabyte" gemeld, wat verwarrend kan overkomen). Ook voor het uitdrukken van transmissiesnelheden is de SI-vorm gebruikelijk. Een gigabyte is dus 1.000 megabyte, terwijl een gibibyte 1.024 mebibyte is. Een gigabyte aan informatie komt ongeveer overeen met: De tekst uit 50 encyclopedieën of 50 boekenplanken vol romans. Anderhalf keer de informatie op een cd-rom (1,2 keer de informatie op een audio-cd). Gecomprimeerde digitale opslag van 1 dag muziek op cd-kwaliteit. Gecomprimeerde digitale opslag van 2 uur video op televisiekwaliteit De omvang van de databases van Wikipedia in alle talen bij elkaar in maart 2004 Zie ook Veelvouden van bytes Informatie-eenheid


text: Greenpeace is een onafhankelijke, internationale milieuorganisatie. De campagnes van Greenpeace richten zich in de 21e eeuw voornamelijk op het tegengaan van klimaatverandering en het behoud van biodiversiteit. Deze problemen zijn volgens de organisatie het meest urgent. Greenpeace probeert door middel van wetenschappelijke publicaties, lobbywerk en vreedzame acties de aandacht te vestigen op deze problemen en duurzame oplossingen te stimuleren. Wetenschappelijk onderzoek vormt naar eigen zeggen de basis van de campagnes van Greenpeace en voor de door haar aangedragen oplossingen. Spectaculaire acties zijn altijd het handelsmerk geweest van de organisatie, zoals de bootjes met Greenpeace-activisten tussen harpoenen en walvissen in 1975. De beelden van het verzet tegen de commerciële walvisjacht verspreidden zich over de hele wereld en gaven de organisatie grote bekendheid. Als resultaat hiervan werd in 1986 de commerciële walvisjacht verboden. In 2018 is de organisatie actief in meer dan 55 landen en heeft wereldwijd 3,2 miljoen donateurs en meer dan 35.000 actieve vrijwilligers. Omdat Greenpeace politiek en financieel onafhankelijk is, neemt de organisatie geen geld aan van bedrijven en overheden. Ontstaansgeschiedenis In 1971 is Greenpeace opgericht door een groep Canadese activisten onder leiding van Dorothy en Irving Stowe. De aanleiding daarvoor waren de geplande Amerikaanse atoomproeven bij het eiland Amchitka voor de kust van Alaska. De groep zette koers naar het eiland om de proeven te verhinderen. Hoewel de boot voortijdig werd onderschept door de kustwacht, kreeg de actie enorm veel aandacht en steun. Als gevolg daarvan stopten de Verenigde Staten nog datzelfde jaar met de kernproeven bij Amchitka. De actiegroep Greenpeace richtte zich daarna op Frankrijk, dat kernproeven uitvoerde bij Frans-Polynesië in de Stille Oceaan. Dankzij de protesten stopte ook Frankrijk binnen een jaar met de proeven. In de jaren die volgden, verbreedde Greenpeace zijn focus. De walvis- en zeehondenjacht en de dumping van kernafval werden speerpunten van de organisatie. Naast actievoeren legde Greenpeace zich ook toe op onafhankelijk onderzoek en formuleerde het visies voor een duurzamere omgang met de aarde. In 1988 verkreeg Greenpeace de algemeen raadgevende status bij de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties. Dat geeft de organisatie het recht om bevindingen te presenteren tijdens bijeenkomsten van die raad. Organisatie Greenpeace beschikt over een coördinerend kantoor in Amsterdam en 27 regionale kantoren die actief zijn in meer dan 55 landen in Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Afrika, Azië, Australië en Nieuw-Zeeland. In 2018 had Greenpeace wereldwijd 2555 werknemers in dienst en kon het beschikken over ongeveer 35.000 vrijwilligers. Internationale campagnes worden in overleg met alle regionale kantoren bepaald. Greenpeace wordt volledig gefinancierd door individuele donateurs en stichtingen. De organisatie neemt geen donaties aan van overheden, politieke partijen en bedrijven om iedere mogelijke beïnvloeding te voorkomen. Alle grote giften worden onderzocht om ervoor te zorgen dat er geen geld wordt aangenomen van bedrijven die het werk van Greenpeace willen beïnvloeden. Greenpeace Nederland In 1979 is Greenpeace Nederland opgericht. De stichting heeft de status van ‘algemeen nut beogende instelling’ (ANBI). In 2022 had Greenpeace Nederland 517.000 supporters, waarvan 320.000 donateurs. In 2022 had zij 103 werknemers in dienst en bijna tweeduizend vrijwilligers. De organisatie is gehuisvest in de Smederij, een industriële loods op het terrein van de NDSM in Amsterdam-Noord. In 2022 waren de totale inkomsten € 16 miljoen. Campagnes Als wereldwijde organisatie richt Greenpeace zich op wat ze ziet op het oplossen van de belangrijkste mondiale milieuproblemen van deze tijd, het groeiende biodiversiteitsverlies en verandering van ons klimaat. Op haar internationale website omschrijft Greenpeace haar missie als volgt: Het behouden en beschermen van biodiversiteit in al haar vormen. Het voorkomen van vervuiling van de oceaan, het land, de lucht en het verse water op aarde. Het beeindigen van alle nuclaire dreigingen. Het stimuleren van vrede, wereldwijde ontwapening en geweldloosheid Klimaat en Energie Greenpeace was in 1993 een van de eersten die een wereldwijd energiebeleid formuleerden voor het beperken van klimaatverandering. Volgens sociologen Marc Mormont and Christine Dasnoy heeft Greenpeace hiermee een significante rol gespeeld door het grote publiek bewust te maken van dit probleem. In het rapport Energie [R]evolutie staat hoe 80% van de totale wereldwijde energievoorziening in 2050 duurzaam kan zijn. Kernenergie speelt daarbij geen rol omdat dit ‘gevaarlijk, duur, vervuilend en niet hernieuwbaar’ is. Inmiddels heeft Greenpeace voor veertig landen en regio’s een eigen energiescenario gepubliceerd. Voor elk land staat daarin een berekening hoe het van de huidige, inefficiënte energievoorziening naar een slimme, duurzame energievoorziening kan gaan. Ze gaat daarbij alleen uit van energietechnologie die zichzelf bewezen heeft. In het Energie[r]evolutiescenario voor Nederland staat windenergie bovenaan het lijstje met duurzame stroomleveranciers. Campagnes en acties richten zich voornamelijk tegen de kolen- en olie- industrie, die Greenpeace als de belangrijkste vervuilers ziet, maar ook op grote CO2-uitstoters, zoals Schiphol en Tata Steel. Binnen het People versus Polluters-programma, organiseert Greenpeace grootschalige acties, zoals het blokkeren van privéjets op Schiphol in 2022. Het politieke werk voor een CO2-neutraal Nederland beleefde een hoogtepunt in 2013, toen Greenpeace met andere milieuclubs, bedrijfsleven en de overheid het energieakkoord tekende. Internationaal beschouwd Greenpeace het Klimaatakkoord van Parijs als een historisch succes. Biodiversiteit Greenpeace zet zich in om ‘waardevolle en essentiële ecosystemen te beschermen en te herstellen’. Campagnes richten zich voornamelijk op bossen, oceanen en ons huidige voedselsysteem. Bossen Greenpeace streeft ernaar de ontbossing en achteruitgang van het grote noordelijke woud en de tropische regenwouden van Indonesië, de Amazone en het Kongobekken een halt toe te roepen. De biodiversiteit in deze wouden is enorm groot en datzelfde geldt ook voor de CO2 die opgeslagen ligt in de veengronden waarop deze bossen groeien. Door ontbossing komt deze CO2 vrij, wat een versnelling van de klimaatverandering tot gevolg heeft. Om de bossen te beschermen, voert Greenpeace campagne tegen bedrijven die bijdragen aan de ontbossing. Bijvoorbeeld tegen Unilever die palmolie koopt waar regenwoud in Indonesië voor is verwoest. Of Rabobank die de sectoren financiert met groot risico op ontbossing. Ook op politiek niveau is Greenpeace actief. Een wapenfeit van de organisatie is de Europese bossenwet. 'Het goede aan deze wet is dat bedrijven nu echt precies moeten weten waar hun sojaboon of palmolie vandaan komt. Vervolgens moeten ze aantonen dat voor die sojaboon of palmolie geen bos is gesneuveld. Als ze ontbossing niet kunnen uitsluiten, dan mag het product niet op de EU markt komen.' Het moratorium op de handel in soja waarvoor het Amazonewoud is ontbost, is opnieuw verlengd. Ook dringt ze erop aan dat overheden van bosrijke landen geen vergunningen meer afgeven voor ontginning of ontbossing. De oorspronkelijke bewoners van de bossen zijn de meest effectieve bosbeschermers, blijkt uit onderzoek. Greenpeace steunt hen daarom bij het verkrijgen van landrechten en vergunningen. Ook monitort ze in de bossen zelf en met behulp van drones en satellietbeelden of de bescherming van natuurgebieden wordt nageleefd en spreekt overheden hier op aan wanneer dit niet gebeurt. Oceanen Omdat olieboringen, vervuiling en industriële visserij een serieuze bedreiging voor het leven in de wereldzeeën vormen, wil Greenpeace dat deze worden aangepakt. De organisatie wil dat industriële overbevissing stopt en duurzame visserij wordt gestimuleerd. Greenpeace werkt samen met lokale autoriteiten om op een effectieve manier te controleren op illegale visserij, bijvoorbeeld in West-Afrika. Daarnaast brengt de organisatie het groeiende plasticprobleem onder de internationale aandacht. Campagnes richten zich op het verminderen van zowel de productie als het gebruik van plasticwegwerpartikelen en het gebruik van eenmalige plasticverpakkingen. Bewezen grootvervuilers als Unilever en Nestlé worden in publieke campagnes geconfronteerd met de gevolgen van hun beleid en gevraagd hun verantwoordelijkheid te nemen. Een grootschalige internationale campagne van Greenpeace betreft diepzeemijnbouw. Deze diepzeemijnbouw, bedoeld om metalen uit de bodem van de oceaan te halen die gebruikt kunnen worden voor elektrische producten, is volgens de organisatie een grote bedreiging van de ecosystemen in de oceaan. 'De diepzee is het minst bestudeerde ecosysteem op aarde. We kunnen onmogelijk weten wat de risico’s zijn van diepzeemijnbouw’, zegt Jeff Drazen, mariene bioloog aan de Universiteit van Hawaï. Ecologische landbouw en veeteelt Om klimaatverandering en het verlies van biodiversiteit door te veel stikstof tegen te gaan is volgens Greenpeace een vermindering van de productie en consumptie van vlees en zuivel noodzakelijk. Ook moet een overstap gemaakt worden naar ecologische veehouderij en landbouw. Greenpeace wijst in haar campagnes op de grote nadelen van de huidige veehouderij. Dit zijn voornamelijk de uitstoot van broeikasgassen, de uitstoot van stikstof en het grote beslag op land voor het houden van vee en de productie van veevoer. De ontbossing die plaatsvindt om deze landbouwgrond te creëren heeft een grote afname van de biodiversiteit tot gevolg. In Nederland staat kwetsbare natuur ernstig onder de druk door te veel stikstof, onder andere vanuit de vee-industrie. Greenpeace Nederland is actief in de stikstofcrisis, onder andere door een rechtszaak te voeren tegen de staat om bescherming van de natuur tegen een overmatige stikstofuitstoot te eisen. In 2018 publiceerde Greenpeace het rapport Minder is Meer waarin staat hoe een nieuw, duurzaam vlees- en zuivelsysteem in 2050 in Nederland gerealiseerd kan zijn. Een plantaardige levensstijl is volgens Greenpeace niet nodig. Als de vleesproductie in 2050 met 50% gereduceerd is, kunnen de doelstellingen van het Parijse Klimaatakkoord uit 2015 nog steeds gehaald worden. Met wereldwijde campagnes zet Greenpeace voedselproducenten onder druk om bijvoorbeeld geen palmolie of soja meer af te nemen waarvoor het regenwoud is verwoest. In Nederland richt ze zich ook op de Rabobank, vanwege zijn investeringen van deze bank aan de industriële veehouderij. De Greenpeace-werkwijze De werkwijze van Greenpeace komt op veel punten overeen met andere milieuorganisaties. Een verschil is dat Greenpeace een stichting is en geen vereniging, en heeft daarom geen leden maar alleen donateurs. Verder onderscheidt Greenpeace zich door haar spectaculaire acties. Voor de inhoudelijke ondersteuning heeft Greenpeace een onafhankelijk onderzoeksinstituut binnen de Universiteit van Exeter, Groot-Brittannië, onder de naam Greenpeace Research Laboratories. Dit instituut voorziet de organisatie van wetenschappelijke analyses en advies. De laboratoria zijn gespecialiseerd in meerdere disciplines zoals toxicologie, analytische scheikunde, en land- en oceaanecologie. Hier wordt bijvoorbeeld grond en water onderzocht op zware metalen en andere giftige stoffen. Al sinds 1986 is op deze manier een omvangrijke database met wetenschappelijke literatuur opgebouwd. De schepen van Greenpeace zijn belangrijk bij onderzoeken op locatie. Bijvoorbeeld in de plasticsoep waar onderzoekers aan boord van de Arctic Sunrise microplastics op hun herkomst onderzochten. Alle onderzoeken en rapporten worden openbaar gemaakt via de website van Greenpeace en in de (sociale) media. Naar aanleiding van de onderzoeken probeert Greenpeace het gesprek aan te gaan met alle betrokkenen, en probeert hiermee veranderingen in beleid en regelgeving voor elkaar te krijgen. Als de analyse niet wordt gedeeld en de oplossingen verworpen, gaat Greenpeace tot actie over. De spectaculaire vreedzame acties zijn het handelsmerk van Greenpeace. Daardoor kan ze op veel media-aandacht rekenen. Greenpeace probeert de samenleving bij haar werk te betrekken en vraagt mensen de campagnes te ondersteunen, bijvoorbeeld door middel van een donatie, het tekenen van een petitie, vrijwilliger te worden of zelf voor een groenere levensstijl te kiezen. In 2017 steunden 13 miljoen mensen wereldwijd via petities de campagnes van Greenpeace. Educatie Greenpeace Nederland heeft een educatieafdeling die lesmateriaal over duurzaamheid ontwikkelt voor docenten. Wie een gastles wil, kan een voorlichter boeken. In 2017 bezochten Greenpeace-voorlichters 304 groepen met een bereik van in totaal 7.400 kinderen, jongeren, studenten en volwassenen. Op de website van Greenpeace staat ook informatie voor kinderen en jongeren: spreekbeurt- en profielpakketten, algemene informatie over de doelen van Greenpeace, educatieve filmpjes en quizzen. Greenpeace-schepen De vloot van Greenpeace speelt ook een belangrijke rol bij de campagnes van Greenpeace. Rainbow Warrior Dit is het vlaggenschip van Greenpeace. Sinds 1978 vaart een schip onder deze naam in haar vloot. De derde en nieuwste Rainbow Warrior werd in 2011 in gebruik genomen en is het eerste speciaal voor Greenpeace gebouwde schip. Het is gebouwd van de meest milieuvriendelijke materialen en heeft wind als belangrijkste voorstuwing. Het schip komt overal ter wereld om milieumisstanden te laten zien en ondersteunt campagnes door bijvoorbeeld in havens open dagen te organiseren. Esperanza Deze voormalige Russische brandblusboot is het grootste en snelste schip in de Greenpeace-vloot. Het schip doet veel onderzoek naar illegale visserij, bijvoorbeeld voor de kust van West-Afrika. Arctic Sunrise Deze ijsbreker werd oorspronkelijk gebruikt voor de zeehondenjacht, maar doet sinds 1995 dienst als onderzoek- en actieschip voor Greenpeace. Het schip vaart onder de Nederlandse vlag en heeft Amsterdam als thuishaven. De Arctic Sunrise wordt veel gebruikt voor wetenschappelijke expedities naar het Noord- en Zuidpoolgebied om onderzoek te doen naar de biodiversiteit in die gebieden en olievervuilingen rondom boorplatforms. Argus De Argus is een Nederlands schip en sinds mei 2000 onderdeel van de vloot. Het is de kleinste onderzoeksboot van Greenpeace en geschikt voor acties in de havens van Rotterdam en langs de Noodzeekust. Naast deze schepen heeft Greenpeace een aantal rubberboten en een luchtballon in gebruik. Kritiek op Greenpeace Greenpeace verloor aanzien en donateurs door de Brent Spar-affaire. Greenpeace protesteerde tegen het afzinken van het olieplatform door Shell. Ze riep op tot een boycot van Shell omdat het platform meer aardolie zou bevatten dan Shell stelde. Later bleken de schattingen van Greenpeace veel te hoog: er bleek duizend maal minder olie in te zitten dan Greenpeace beweerde op grond van ondeugdelijk onderzoek en op basis van een valse verklaring van een voormalige medewerker van Shell, die beweerde 3 vaten gif persoonlijk naar de Brent Spar te hebben gebracht. In augustus 2008 kreeg Greenpeace forse mondiale kritiek, omdat de organisatie rotsblokken had gestort in het Sylter Buitenrif bij de zeegrens tussen Duitsland en Denemarken, hetgeen tot volgens vissers tot een gevaarlijke situatie leidde. Het Sylter Buitenrif is een gebied dat aangewezen is als zeereservaat, maar geen beschermde status heeft. Greenpeace deed dit naar eigen zeggen omdat er volgens de organisatie onvoldoende natuurgebieden in de Noordzee aangewezen en effectief beschermd werden en probeerde het gebied daarmee ontoegankelijk te maken voor vissers. Voor de vissers die in het gebied vissen ontstond nu het risico dat hun sleepnetten aan de rotsblokken blijven haken waardoor hun schepen kunnen omslaan. Wel heeft Greenpeace direct de locaties van de rotsblokken vrijgegeven. In 2014 bood directeur Pascal Husting van Greenpeace zijn excuses aan nadat uitkwam dat hij, als milieuvoorvechter, zelf jarenlang wekelijks met het vliegtuig van Luxemburg naar Amsterdam en vice versa vloog omdat hij de reistijd per auto of trein te lang vond. Na alle kritiek op zijn reisgedrag besloot hij uiteindelijk toch per trein te gaan reizen. Externe links Greenpeace International Greenpeace Nederland Greenpeace België Noten