text: Les XX (Les Vingt) was een vernieuwingsgezinde Belgische kunstenaarsgroep van schilders en beeldhouwers, die tussen 1883 en 1893 actief was. Mecenas en animator waren de advocaat Edmond Picard en de Brusselse jurist Octave Maus, die ook de uitgever was van L'art moderne, het officiële orgaan van de groep. Zij vormden een groep jonge radicale artiesten die rebelleerden tegen het verouderde academisme en de heersende artistieke standaarden. Bekende leden van Les XX waren James Ensor, Théo Van Rysselberghe, Willy Finch, Fernand Khnopff en Félicien Rops. Later sloten zich Auguste Rodin, Paul Signac en Jan Toorop aan. De groep kan beschouwd worden als de erfgenaam van de kunstenaarsgroepen La Chrysalide en L'Essor. Na 1893 vormde La Libre Esthétique (tot 1914) er de voortzetting van. Ze stelden niet alleen hun eigen werk tentoon, maar ook schilderijen van niet-Belgische kunstenaars zoals Cézanne, Van Gogh en Seurat. De groep deed veel voor het verspreiden van de ideeën van het neo-impressionisme en het postimpressionisme en werd het belangrijkste Belgische forum voor symbolisme en art nouveau. Geschiedenis In 1881 startte Max Waller met een literair tijdschrift La jeune Belgique. Octave Maus gaf ook een revue uit: L' Art Moderne, het latere orgaan van Les XX. In 1882 werd het werk van Ensor 'De oestereetster' geweigerd op een expo te Antwerpen. Eenzelfde weigering kwam er, het jaar daarop, voor de Ensor-salon van Brussel. Ook Finch werd afgewezen. De afwijzingen geschiedden officieel om stijltechnische redenen (het overdadig pasteus kleurengebruik om impressionistisch 'licht' weer te geven). Ze moeten echter gezien worden in het licht van de destijds heersende controverse rond de persoon en het werk van Ensor (die toen nauwelijks 20 jaar was) en de tegenstelling tussen de kunstopvattingen van de 'Officiële Salons' en die van 'rebellerende vernieuwers'. In 1886 werd 'De oestereetster' in "La Gazette" nog afgedaan als "...voorbeeld van kermiskunst...". Het doek werd ook in 1908 geweigerd door het Museum te Luik. Ten slotte was het Emma Lambotte, die het meesterwerk privé aankocht. De in 1883 ontstane heibel zou de aanleiding zijn tot het groeperen van een aantal vooral jongere kunstenaars in de nieuwe "Les XX". Zij verenigden zich op 28 oktober 1883 in de Taverne Guillaume op de Place du Musée te Brussel. Ze hadden echter geen programma, zodat al dadelijk stevige discussies boven kwamen. Ze wilden als vrije kunstzinnigen elk academisme verloochenen, aanvaardden geen enkele esthetiek en verwierpen om het even welke belemmering. De stichters zagen zichzelf als progressief en wilden zich afzetten tegen de als conservatief en bourgeois bestempelde Cercle Artistique et Littéraire de Bruxelles. Dit stond een wisselwerking tussen beide kunstkringen overigens niet in de weg: zo exposeerde James Ensor in 1884 enkele werken in de Cercle en gaf Fernand Khnopff er in 1892 een lezing. De oude garde en de conservatieve pers scholden de deelnemers aan "Les XX" uit voor gek en dol. Ze werden zelfs uitgejouwd in kleine brochures die op straat verkocht werden voor 5 centimes. De elf oprichters van Les XX James Ensor 1860–1949 (lid tot 1893) Théo van Rysselberghe 1862–1926 (lid tot 1893) Fernand Khnopff 1858–1921 (lid tot 1893) Alfred William Finch Frantz Charlet 1862–1928 Paul Du Bois Jules Goethals c. 1853–85 Darío de Regoyos (Spaans) Willy Schlobach 1864–1951 Guillaume Van Strydonck 1861–1937 Rodolphe Wytsman 1860–1927 Leden Tot de leden van Les XX behoorden Achille Chainaye (ontslag 1889) Frantz Charlet Jean Delvin (ontslag 1886) Anna Boch Paul Du Bois Willy Finch James Ensor Jules Goethals Adrien-Joseph Heymans Fernand Khnopff Jef Lambeaux (ontslag 1884) Pericles Pantazis Dario de Regoyos Willy Schlobach Frans Simons (ontslag 1885) Gustave Vanaise (ontslag 1886) Théo van Rysselberghe Guillaume Van Strydonck Pieter Verhaert (ontslag 1884) Theodoor Verstraete (ontslag 1885) Guillaume Vogels Rodolphe Wytsman (ontslag 1889) Het waren dus allemaal Belgen. In de tien jaar van zijn bestaan kwamen zich maar drie buitenlanders aansluiten als lid van de groep: de Nederlander Jan Toorop in 1885, en de Fransen Auguste Rodin en Paul Signac in respectievelijk 1889 en 1890. Andere buitenlanders waren slechts "invités" bij een expo-salon. Aldus hadden, binnen deze 10 jaar, 32 kunstenaars minstens eenmaal geëxposeerd in de jaarlijkse Salons des XX, die aanvankelijk plaatsvonden in het Museum voor Oude Kunst en later in het Museum voor Moderne Kunst. Sommige wel degelijke artiesten werden gewoon niet toegelaten, zoals Franz Gailliard en Marcel Jefferys, om redenen die niet altijd door kwaliteit waren ingegeven. Terwijl men anderzijds weleens beroep deed op "invités", om meer materiële redenen dan wel om het puur artistieke element. De door ontslag vrijgekomen plaatsen werden telkens aangevuld met: Isidore Verheyden (1885), Guillaume Charlier (1885), Felicien Rops (1886), Henry de Groux (1886, doch uitgesloten in 1890), Anna Boch (1886), Georges Lemmen (1889), Henry Van de Velde (1889) en George Minne (1890). De Franse Robert Picard, zoon van Edmond Picard werd opgenomen als bijkomend buitenlander. Belgische "invités" waren: Louis Artan, Constantin Meunier, Eugène Smits, Xavier Mellery, Henri De Braekeleer, Jan Stobbaerts, William Degouve de Nuncques, Charles Van der Stappen, Paul De Vigne, Thomas Vinçotte, Charles Doudelet. Genodigden "Invités" op de jaarlijkse Salons des XX waren: uit Frankrijk Louis Anquetin (1888) Paul Cézanne (1890) Jules Chéret (1891) Henri-Edmond Cross (1889 + 1893) Albert Dubois-Pillet (1888 + 1890) Auguste Delaherche (1892) Maurice Denis (1892) Henri Fantin-Latour (1885) Paul Gauguin (1889 + 1891) Armand Guillaumin (1888 +1891) Paul César Helleu (1888) Paul Signac (1888) Alfred Sisley (1890 + 1891) Albert Lebourg (1887) Maxime Luce (1889) Claude Monet (1886 + 1889) Adolphe Monticelli (1886) Berthe Morisot (1887) Camille Pissarro (1887 + 1889 + 1891) Jean-François Raffaëlli (1885 + 1887) Odilon Redon (1886 + 1890) Pierre-Auguste Renoir (1886 + 1890) Auguste Rodin (1884 + 1887) Louis-Oscar Roty (1884 + 1886 + 1890) Georges Seurat (1887 + 1889 + 1891) Henri de Toulouse-Lautrec (1888 + 1890 + 1892 + 1893). uit Nederland George Hendrik Breitner (1886) Isaac Israëls (1884) Vincent Van Gogh (1890 + 1891) Floris Verster (1891) Johan Thorn Prikker (1893). uit Engeland Walter Crane (1891) Ford Madox Brown (1893). uit de Verenigde Staten Mary Cassatt (1892) James McNeill Whistler (1884 + 1886 + 1888). uit Italië Giovanni Segantini (1890). Herhaalde tribulaties werden vaak heftig onder woorden gebracht en waren zeker niet ongewoon. Zo wees Ensor, toch de voortrekker van de groep, het pointillisme van Van Rysselberghe smalend af. In 1884 betwistte hij, samen met Vogels, de opname van Whistler, terwijl Finch en Schlobach de verdediging van de Amerikaanse meester opnamen. Zelf ontliep Ensor nauwelijks het ontslag, toen zijn "Entrée du Christ", toch zijn meesterwerk, in 1889 geweigerd werd. Henry de Groux, het "enfant terrible" van de XX, werd uitgesloten, toen hij irritant protesteerde tegen de "afstotelijke bloempotten" van Vincent Van Gogh, in 1890. Het was trouwens op dit Salon des XX dat Anna Boch voor 400 Belgische frank een schilderij van Van Gogh kocht, "De rode wingerd", het enige werk dat tijdens zijn leven werd verkocht. Het verder doorwegend gebrek aan enig programma bracht Octave Maus in moeilijkheden, zodat hij de groep ontbond in 1893, ondanks heftig protest van James Ensor. Het jaar daarop, in 1894, vormde hij een nieuwe groep "La Libre Esthétique". De meeste "vingtisten" sloten toch weer aan. Alle kibbelarijen indachtig, zou hij het voortaan doen zonder "leden-artiesten", maar uitsluitend nog met "invités". Externe link Les XX Schilderstijl Belgisch kunstenaarscollectief Cultuur in Brussel Vereniging in Brussel


source: wikipedia

text: Linux is een familie van open-source-, Unix-achtige besturingssystemen gebaseerd op de Linuxkernel. De verschillende Linuxvarianten worden Linuxdistributies genoemd en zijn meestal gratis verkrijgbaar. De Linuxkernel wordt verspreid onder de GNU General Public License (GPL). Omdat Linuxdistributies in de regel gebruikmaken van het GNU-besturingssysteem, de standaard-C-bibliotheek en voldoen aan de POSIX-standaard, wordt het geheel ook wel GNU/Linux genoemd. Geschiedenis Unix Het besturingssysteem Unix werd in 1969 door Ken Thompson, Dennis Ritchie, Douglas Mcllroy en Joe Ossanna van AT&T Bell Laboratories ontwikkeld. Unix werd voor het eerst uitgegeven in 1971, het was toen volledig geschreven in een assembleertaal, een normaal gebruik in die tijd. In 1973 werd Unix – toen heel vooruitstrevend – door Dennis Ritchie volledig herschreven in de programmeertaal C (met uitzonderingen voor de kernel en I/O). De beschikbaarheid van een besturingssysteem geschreven in een hogere programmeertaal zorgde voor een gemakkelijkere overgang naar verschillende computerplatforms. Door een juridisch probleem waardoor AT&T de broncode moest openstellen voor iedereen die het vroeg, groeide Unix vlug en werd het gebruikt door academische instituten en zaken. In 1984 scheidden de wegen van AT&T en Bell Laboratories. Vrij van de juridische problemen die ervoor zorgden dat de licentie voor iedereen vrij te verkrijgen was, begon Bell met het verkopen van Unix als een niet-vrij product. GNU In 1984 nam de Amerikaan Richard M. Stallman het initiatief tot het GNU-project, dat de ontwikkeling behelsde van een compleet, op Unix gelijkend besturingssysteem. Met een groep vrijwilligers, uitmondend in de Free Software Foundation, ging Stallman aan de slag. Na enkele jaren waren er veel goede en vrije hulp-, ontwikkelings- en toepassingsprogramma's beschikbaar onder de GNU-vlag. Deze onderdelen van het GNU-project, zoals de macro-verwerker m4, de compiler gcc (voor C en andere programmeertalen) en de teksteditor emacs, werden al snel populair op andere Unix-achtige systemen. Maar de kernel van het nieuwe systeem (die inmiddels bekendstaat als Hurd) was veel moeilijker te ontwerpen dan verwacht en ontbrak nog. Linux In 1991 wilde de Fin Linus Torvalds, die op de universiteit kennis had gemaakt met Unix, ook een soortgelijk besturingssysteem hebben om thuis te gebruiken. Omdat commerciële pakketten te duur waren, was hij genoodzaakt Minix te gebruiken. Al snel voldeed dit besturingssysteem niet meer en besloot hij zijn eigen besturingssysteem te maken. Zijn eerste versie was niet echt een bruikbaar besturingssysteem, maar meer een speeltje voor hackers en programmeurs. Al snel werden er andere ontwikkelaars aangetrokken tot Linus' project en zo groeide Linux al snel uit tot een volledig productief besturingssysteem. Linux is in feite geen volledig besturingssysteem, maar omvat alleen de kernel. De kernel zorgt er onder andere voor dat software en hardware kunnen samenwerken. Torvalds heeft alleen de kernel gemaakt en heeft als software bestaande GNU-software gebruikt. De kernel werd aangepast zodat de GNU-software hierop kon werken. Daarom wordt het besturingssysteem ook wel GNU/Linux genoemd. In de loop der jaren is er echter steeds meer niet-GNU-software bij gekomen (zoals software onder de BSD-licentie) en is volgens sommigen de naam GNU/Linux dan ook minder van toepassing. Essentiële onderdelen als glibc, fileutils en gcc zijn echter nog steeds GNU. Het volledige systeem wordt meestal kortweg Linux genoemd. Bovendien zijn er systemen (zoals vele embedded systemen) waar boven op de Linuxkernel geen GNU-tools gebruikt worden, waardoor de naam GNU/Linux dan helemaal niet van toepassing is. In 1992 en 1993 groeide Linux uit tot een volledig functionele kernel en kreeg het ook steeds meer aandacht. Verschillende bedrijven begonnen eigen distributies te ontwikkelen. In 1994 kwamen de eerste nummers uit van het tijdschrift Linux Journal. Sinds versie 1.0 van de Linuxkernel in 1994 is uitgekomen, is de kernel sterk verbeterd en stabieler geworden. Linux wordt inmiddels door veel bedrijven verkozen boven andere besturingssystemen en dit vooral in de servermarkt. Ook voor embedded toepassingen zoals in mobiele telefoons is Linux populair en verder draaien 92% van de 500 snelste computers ter wereld op Linux. De grootste Linuxgebruiker is Google, met meer dan 2.500.000 servers. Basisonderdelen Er is een verschil tussen het besturingssysteem en de kernel. De basisonderdelen van een Linuxsysteem, zoals basistoepassingen, bibliotheken, compilers en hulpprogramma's, houden zich aan de POSIX-standaarden. Vaak zijn dit GNU-implementaties, maar ook alternatieven zoals Busybox en μClibc zijn mogelijk. Van de kernel bestaan vele versies, die volgens een bepaald systeem genummerd worden. Meer informatie daarover staat onder Linuxkernel. Daarnaast heeft Linux op desktop-pc's tegenwoordig meestal een grafische gebruikersomgeving, draaiend onder het X Window System. Er zijn verscheidene van deze met elkaar concurrerende grafische omgevingen, waarvan de populairste GNOME (van het GNU-project) en KDE zijn; veel distributies bevatten beide. Onlangs zijn deze omgevingen voorzichtig toenadering tot elkaar gaan zoeken en wordt de samenwerking tussen de onder deze omgevingen draaiende programma's langzaam verbeterd. Distributies Om Linux te kunnen installeren op een thuiscomputer of server, kan men gebruikmaken van zogenaamde distributies. Zo'n distributie bestaat uit een verzameling basistoepassingen, bibliotheken en een Linuxkernel, vergezeld van een set installatieprogramma's, het X Window System en meestal een hoop extra programmatuur. Zulke distro's zijn vaak toegespitst op een bepaald toepassingsdoel. Bij sommige commerciële distributies, zoals bij Red Hat Enterprise Linux en Ubuntu, is er ondersteuning tegen betaling beschikbaar. De distributie is daarentegen meestal gratis: gebruikers kunnen optioneel helpdeskondersteuning en handleidingen aanschaffen. Gebruikersgroepen Sommige Linuxgebruikers verenigen zich in GUG's, GLUG's en LUG's, respectievelijk GNU Users Group, GNU/Linux Users Group en Linux Users Group. Toepassing Linux werd historisch gezien voornamelijk gebruikt als serversysteem voor bedrijven. Op desktopgebied heeft Linux nog geen sterke positie weten te veroveren: in 2012 had Linux een marktaandeel van 1,18% volgens NetMarketShare. Een belangrijke reden hiervoor is dat de meeste computers met een vooraf geïnstalleerde versie van het Windowsbesturingssysteem verkocht worden. Door deze koppelverkoop is Windows het vertrouwde besturingssysteem voor de meeste eindgebruikers. Het reeds aanwezige besturingssysteem waarvoor men betaalde bij aankoop zelf vervangen of laten vervangen door een Linuxdistributie die afwijkt van de vertrouwde gebruikerservaring is een stap die slechts weinig eindgebruikers zetten. Een mogelijke reden hiervan was dat Linux niet makkelijk geconfigureerd kan worden bij gebruik van minder gangbare hardwareonderdelen. Inmiddels is dit ook sterk verbeterd. Op servergebied heeft Linux een uitstekende positie: het marktaandeel is aanzienlijk en vooral voor websites is Linux marktleider. Het Linuxmarktaandeel is echter niet eenvoudig af te leiden vanuit de verkoopcijfers van serverhardware, omdat in de regel Windows geïnstalleerd wordt. De installatie en verwijdering van software wordt in de meeste distributies afgehandeld door speciaal voor dit doeleinde ontwikkelde software: de pakketbeheersoftware. Dit stelt een gebruiker in staat om een keuze te maken uit duizenden pakketten die specifiek voor de betreffende distributie geconfigureerd zijn. Linux wordt veel gebruikt in combinatie met Apache, MySQL en PHP, en Perl of Python. Deze combinatie van software wordt LAMP genoemd en is de basis van veel internetservers door de eenvoudige verkrijgbaarheid en open structuur. Omwille van de lage kosten, hoge configureerbaarheid en beschikbaarheid op diverse platformen, wordt Linux ook meer en meer gebruikt op embedded systemen; men spreekt dan van embedded Linux. Mogelijke toepassingen zijn te vinden binnen settopboxen voor televisie, mobiele telefoons, routenavigatiesystemen en mobiele apparaten zoals pda's. Linux wordt zo een concurrent van Symbian voor mobiele telefoons, en een alternatief voor Windows Mobile en Palm OS op handheld devices. Ook Googles besturingssysteem Android (voor smartphones en tablets) is op Linux gebaseerd. Chromebook, dat op Chrome OS met Linux-kernel draait, domineert de Amerikaanse onderwijsmarkt. Antivirussoftware op een Chromebook is niet nodig - Google heeft Chrome OS en Chromebooks ontworpen zodat ze de virussen zoals op Windows praktisch niet kunnen krijgen. Ook op supercomputers wordt Linux steeds populairder. Op de TOP500-lijst van supercomputers van juni 2012 draaide 90% van de snelste computers op Linux. Vakbladen Bijna elk land kent wel zijn eigen Linux Magazine. Het Nederlandse blad Linux Magazine wordt uitgegeven door Reshift Digital. Zie ook Linux Professional Institute, een stichting die onafhankelijke certificeringen voor Linuxgerelateerde vaardigheden toekent Linux van A tot Z, voor een alfabetische lijst van gerelateerde artikelen Linuxbestandssysteem, voor de structuur van het bestandssysteem in Linux Linuxkernel, de belangrijkste component van elke Linuxdistributie Live-cd, een cd met een besturingssysteem erop, vaak toegepast bij Linuxdistributies Open source, de ideologie achter opensourcesoftware POSIX, vastgelegde standaarden die Linux probeert te volgen SELinux, een extra beveiligingslaag voor Linux Lijst van Linuxdistributies, voor een overzicht van verschillende besturingssystemen gebaseerd op de Linuxkernel Externe links The Linux Documentation Project, een website met veel (voornamelijk Engelstalige) documentatie over Linux DistroWatch, een verzamelwebsite waarop veel Linuxdistributies terug te vinden zijn Vrij besturingssysteem


text: Het lutheranisme is een stroming binnen het protestantse christendom. Het is het geheel van het theologische en kerkelijke erfgoed dat is voortgevloeid uit het werk en de leer van de belangrijke hervormer Maarten Luther (1483-1546). Zo'n tachtig miljoen mensen zijn lid van lutherse kerken. Daarvan wonen er 25,6 miljoen in Duitsland (waar het de op een na grootste denominatie (EKD) is), 19 miljoen in Scandinavië, 8,5 miljoen in de Verenigde Staten en Canada en de overige wonen in Centraal-Europa. In Denemarken, Finland en IJsland is het lutheranisme de staatsreligie. In Zweden was dat zo tot het jaar 2000. Op 21 mei 2012 verloor de Lutherse Kerk ook in Noorwegen de status van staatskerk. Nederland In Nederland is het lutheranisme, naast het calvinisme, de belangrijkste stroming binnen het protestantse christendom. Er zijn in Nederland 55 lutherse gemeenten, met in totaal ruim 14.000 leden. Deze gemeenten behoorden tot de Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden, die is opgegaan in de Protestantse Kerk in Nederland. Na de reformatie waren er in Nederland aanhangers van de lutherse kerk. Toen de Nederduitse Gereformeerde Kerk publiekelijk door de overheid werd bevoordeeld, was het lutheranisme, net zoals vele andere christelijke religies verboden om kerkdiensten te houden. Eind 17e eeuw ontstonden er lutherse schuilkerken. Structuur Lutherse kerken zijn georganiseerd naar ofwel het episcopaalse model (Duitsland, Zweden), ofwel het synodale model (Nederland, VS). De Augsburgse Belijdenis uit 1530 en Luthers Kleine Catechismus hebben voor lutheranen inhoudelijk gezien veel gezag. Het hoofdkwartier van de Lutherse Wereldfederatie zetelt in Genève. Zie ook Lijst van religies en spirituele tradities Protestantse stroming Eponiem


text: Leibnitz is een stad in Oostenrijk in het bondsland Stiermarken en telde in 2017 12176 inwoners. De stad is gelegen in het district Leibnitz, dat ongeveer 80.000 inwoners heeft. Sinds 1869 heeft de stad zich qua inwonertal verdrievoudigd, terwijl de bevolking in het district Leibnitz in dezelfde periode met 50% toenam. Een groot aantal werknemers pendelt naar Graz. Het ontstaan van de republiek Oostenrijk en het Koninkrijk Joegoslavië en de vaststelling van de nieuwe grens had tot gevolg dat een Sloveense bevolkingsgroep in het district Leibnitz nu onder Oostenrijks gezag kwam. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd in het Oostenrijkse Staatsverdrag (artikel 7) de verplichting opgelegd om bepaalde minderhedenrechten te waarborgen. Deze wordt in de deelstaat Stiermarken echter niet uitgevoerd. In Leibnitz en omgeving zijn meerdere bezienswaardigheden te zien, onder meer de Romeinse nederzetting Flavia Solva. Nabij Leibnitz ligt het kasteel Seggau, dat in de 12e eeuw door de aartsbisschop van Salzburg Koenraad I werd begonnen. Het kwam in de 16e eeuw aan het nieuw gestichte bisdom Seckau, voorganger van het huidige bisdom Graz-Seckau. De stad onderhoudt een stedenband met Pedra Badejo in Kaapverdië. De tennisspeler Thomas Muster werd in Leibnitz geboren. Externe link gemeente Leibnitz Gemeente in Stiermarken


text: Louis Braille (Coupvray bij Parijs, 4 januari 1809 – Parijs, 6 januari 1852) was de ontwerper van het brailleschrift, een lees- en schrijfsysteem voor blinden. Zelf was hij op driejarige leeftijd blind geworden toen hij zichzelf per ongeluk met een priem in een oog stak. De hierdoor ontstane infectie veroorzaakte ook blindheid in zijn andere oog. In 1819 ging Braille naar het Nationaal Instituut voor Blinde Kinderen in Parijs, waar hij al spoedig vernam dat er in datzelfde jaar een speciaal 'nachtschrift' was ontwikkeld door een artillerieofficier in het Franse leger, Charles Barbier. Dit schrift was een methode om 's nachts boodschappen over te brengen aan het front. Daarbij werd een raster van 12 punten gebruikt, waarop in reliëf codes werden aangebracht die in het donker voelbaar waren. Zeer waarschijnlijk heeft dit Louis Braille op het idee gebracht twee jaar later iets dergelijks voor blinden te ontwikkelen. Zijn uitvinding Toen Braille vijftien jaar oud was, kwam hij met een eerste opzet voor een blindenschrift en in 1829, op zijn twintigste, had hij het volledig ontwikkeld tot een bruikbare methode. Hij had het twaalfpuntssysteem vervangen door een minder ingewikkeld zespuntssysteem en er een bepaalde logica in aangebracht waardoor behalve letters en hoofdletters ook leestekens, cijfers, tweeklanken en andere aanduidingen gebruikt konden worden. Erkenning Zijn medeleerlingen begonnen het meteen te gebruiken, maar pas in 1854, twee jaar na zijn dood, werd het brailleschrift officieel door het Instituut erkend als volwaardige lees- en schrijftaal voor blinden. Nog altijd wordt het wereldwijd door en voor blinden toegepast. Naderhand zijn ook een brailleschrift voor muziek, wiskunde en tekstverwerking op de computer ontwikkeld. Ook bestaat er voor geoefende braillelezers een soort stenografie in braille, het z.g. 'Kortschrift in graden'. Munten In 2009 werd er een Belgische en Italiaanse herdenkingsmunt ter waarde van twee euro geslagen voor Louis Braille, omdat hij 200 jaar geleden geboren was. Frans uitvinder


text: Luis of luizen is een verzamelnaam voor meerdere soorten dieren, zowel insecten als niet tot deze klasse behorende dieren. De benaming luis of luizen wordt vaak gebruikt voor leden van de meer dan 3000 leden tellende groep van vleugelloze insecten van de familie van de superorde dierluizen (Phthiraptera); tot deze supergroep behoren de Anoplura, ook wel stekende luizen genoemd, waarvan drie soorten ziekten kunnen overbrengen op de mens, namelijk de schaamluis, de hoofdluis en de kleerluis. Veel andere leden van de superorde dierluizen zijn eveneens ectoparasieten die leven op vrijwel iedere vogel- en zoogdierensoort. De benaming wordt daarnaast ook gebruikt voor leden van de orde stofluizen; de stofluizen zijn niet verwant aan de dierluizen of de bladluizen, maar vormen een oude en primitieve orde die stamt uit het Perm, zo'n 295 tot 248 miljoen jaar geleden. Stofluizen leven in een vochtige omgeving; dat is in de natuur onder andere in boomstammen en vogelnesten en binnenshuis in matrassen, rieten meubelen, boeken en afgewerkte spaanplaten. Een derde groep die tot de luizen gerekend wordt is die der Mallophaga; dit zijn vleugelloze insecten die soms ook wel tot de superorde Phthiraptera worden gerekend en die leven van huidresten, haren en veren. Hierdoor worden zij tot de ectoparasieten gerekend. Een vierde groep is die der bladluizen (Aphidoidea) die niet nauw verwant zijn aan bovenstaande groepen. Een bekende soort, die voor mensen van economisch belang kan zijn, is de Cochenilleluis, uit Mexico, waarvan de kleurstof (cochenille of karmijn) wordt gewonnen. In Nederland veroorzaken bladluizen veel schade in de land- en tuinbouw. Soorten die berucht zijn om de schade die zij aan cultuurgewassen aanrichten, zijn onder meer de groene perzikluis, vooral door het overbrengen van plantenvirussen zoals het Sharka-virus, en de zwarte bonenluis door het overdragen van virussen en de productie van honingdauw waarop zwarte schimmels kunnen gaan groeien. Geen luizen Daarnaast is de benaming luis een informele naam die in de Nederlandse taal soms ten onrechte aan een aantal diersoorten wordt gegeven die verder weinig met de luis te maken hebben. Voorbeelden hiervan zijn de karperluis die geen luis is, maar tot de kreeftachtigen behoort en de bloedluis, die tot de familie der mijten behoort. Ook de eencellige poliepenluis behoort niet tot de luizen. De wandluis, die tot de wantsen behoort, valt weliswaar onder de grote groep der halfvleugeligen, waartoe ook de bladluis behoort, maar is geen luis. Indeling van luizen Binnen de insecten wordt de naam luis gegeven aan leden van vier orden of onderorden: orde: Psocoptera, stofluizen, die dood plantaardig materiaal eten superorde: Phthiraptera, bijtende luizen op dieren Mallophaga (luizen op vogels), niet meer gebruikt taxon, hiertoe behoren families uit de volgende onderordes: Onderorde Rhyncophthirina Onderorde Ischnocera Onderorde Amblycera Onderorde Anoplura en de veel minder verwante bladluizen (Aphidoidea): Hemiptera Heteroptera (wantsen) Homoptera Auchenorrhyncha Sternorrhyncha bladluizen Luizen in het Nederlandse spraakgebruik De benamingen luis en luizen komt in het Nederlandse taalgebruik onder meer voor als: Een luizenleven. Leven als een luis op een zeer hoofd. Hij zit in de luizen. Zo arm als een luis. Zo kaal als een luis. Hij heeft een luizenbaan. Beter een luis in de pot dan helemaal geen vlees. Men kan van een luis niet meer nemen dan zijn leven. Magere luizen bijten het hardst. Hij heeft nog geen luis om dood te drukken. Een luis in de pels zijn. Luis Stofluizen Plantenluizen Parasiet


text: Lucebert (uitspraak: loetsjəbert), pseudoniem van Lubertus Jacobus Swaanswijk (Amsterdam, 15 september 1924 – Alkmaar, 10 mei 1994) was een Nederlands dichter en schilder. Als dichter werd hij gezien als de voorman van de beweging van de Vijftigers, een progressieve groep dichters die na de Tweede Wereldoorlog begon te experimenteren met vorm en inhoud. Als schilder was hij nauw betrokken bij de Amsterdams poot van de experimentele Cobra-groep. In 2018 verscheen een biografie van de hand van Wim Hazeu. In zijn jonge jaren gehoorzaamde hij aan de oproep om zich verplicht te melden voor de Duitse Arbeitseinsatz. Vervolgens werkte hij als dwangarbeider in de Duitse wapenindustrie. Levensloop Luceberts vader was huisschilder en had een eigen zaak. Luceberts tekentalent werd ontdekt na de ULO toen hij bij zijn vader begon te werken. Met een beurs ging hij een half jaar naar het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs in 1938. Daarna sloeg hij aan het zwerven. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog is hij gaan werken in nazi-Duitsland. Hij meldde zichzelf vrijwillig voor de Duitse Arbeitseinsatz en werkte in 1943-1944 in een Duitse springstoffabriek waar experimenten met de vliegende bom V1 werden uitgevoerd. Zelf zei hij later dat hij hiertoe gedwongen werd. In de oorlogsjaren 1943-1944 ondertekende hij brieven aan zijn jeugdvriendin Tiny Koppijn met fascistische groet. Er zijn sterke vermoedens dat de censuur en dwangarbeid in het kamp hierbij hebben meegespeeld, het is bekend dat in het kamp alle postverkeer grondig werd nagekeken en elke anomalie werd gerapporteerd. In 2019 verscheen het boek Door de schaduwen bestormd, waarin Lucebertkenners als Piet Gerbrandy en Cyrille Offermans op Luceberts oorlogsverleden reflecteren. Na zijn terugkeer in 1944 kreeg hij regelmatig opdrachten voor wandschilderingen. In 1947 kreeg hij een aanbod van het Franciscanessenklooster in Heemskerk om in ruil voor kost en inwoning een enorme wandschildering te maken. Omdat de zusters de wandschildering niet konden waarderen, hebben zij die laten overschilderen met witte verf. In 1989 werd deze schildering deels hersteld. Lucebert maakte deel uit van verschillende dichterscollectieven, waaronder IPA en Contact en later, samen met Gerrit Kouwenaar en Jan Elburg, de Cel Majakovski welke naam verwees naar de Russische dichter Vladimir Majakovski. Dit collectief zou opgaan in de Experimentele Groep in Holland. Vijftigers In 1949 trad Lucebert op als voorman van de Beweging van Vijftig of de Vijftigers, de groep experimentele dichters die destijds veel stof deed opwaaien. In 1949, ten tijde van de Politionele Acties, debuteerde hij met het gedicht Minnebrief aan onze gemartelde bruid Indonesia. De bundel Triangel in de jungle / de dieren der democratie, verscheen in 1951. Al snel werd hij gezien als de Keizer der Vijftigers. Bergen In 1953 ontmoette hij in een café zijn toekomstige echtgenote, Tony Koek (1927-2011). Ze gingen in Bergen in Noord-Holland wonen in het woonhuis met kunstzaal van het verzamelaarsechtpaar Boendermaker, thans onder de naam "Luceberthuis" geëxploiteerd als artist in residence. Berlijn, DDR In 1955 ging hij, met zijn echtgenote en kinderen, op uitnodiging van Bertolt Brecht in Oost-Berlijn wonen. Hij legde zich toe op tekenen en fotograferen. Na vijf maanden weer terug in Nederland zei hij in CPN-partijblad De Waarheid over de DDR: "Discussies en vrije meningsuiting worden in de DDR zoveel mogelijk gestimuleerd, maar er zijn er nog velen, die dat niet kunnen geloven" en "De verhalen over onvrijheid komen van de mensen, die hun nieuwe toestand nog niet begrijpen, en de propaganda van het Westen heeft daarop nog een funeste invloed". Na 1960 In de jaren zestig legde hij zich vooral toe op de beeldende kunst, die destijds 'figuratief-expressionistisch' genoemd werd. Zijn schilderwerk, dat vooral in het begin sterk beïnvloed was door Cobra, geeft blijk van een vrij pessimistisch wereldbeeld. Jávea, Spanje Lucebert en zijn vrouw Tony kwamen in 1963 naar Spanje, gemotiveerd door de artistieke sfeer en het licht van de Middellandse Zee. In 1968 vestigden ze zich in Jávea en kochten in 1973 een huis in het gebied van Lluca, gelegen tussen Benitachell en Jávea. Gedurende deze periode wisselde Lucebert zijn verblijf af tussen Jávea en Bergen, waarbij hij een aanzienlijke hoeveelheid werken produceerde die getuigen van zijn creativiteit en talent. Vanaf 1981 brak met de bundel Oogsten in de dwaaltuin een nieuwe creatieve dichtperiode aan, waarin zijn poëzie zwarter en toch ook socialer was. Levenseinde Lucebert overleed in 1994 op 69-jarige leeftijd in een ziekenhuis te Alkmaar. Hij liet zijn echtgenote en vijf kinderen achter. Lucebert wordt beschouwd als een van de grootste Nederlandstalige dichters van de twintigste eeuw. De meeste van zijn gedichten zijn gebundeld in Gedichten 1948-1963, en recenter in Verzamelde Werken uit 2002. Invloed Openbaarheid Het gedicht Poëzie is kinderspel uit 1968 staat sinds november 1995 in zijn geheel op een muur van het gebouw van het Vlietlandcollege aan de Apollolaan in Leiden, in het kader van een 'muurgedichtenproject'. Voor de Zangeres Zonder Naam (Mary Servaes) schreef Lucebert een liedtekst, namelijk De soldatenmoeder (1969). Spanje Het werk Javea van Lucebert uit 1969 is een representatief voorbeeld van zijn band met de Costa Blanca, waarbij hij een verscheidenheid aan technieken op papier toepaste. Zijn relatie met Spanje werd verder versterkt door zijn connectie met de Spaanse kunstenaar en verzamelaar Antonio Pérez. Luceberts nalatenschap in de regio blijft levend dankzij de donaties van zijn weduwe Tony aan het IVAM en de Fundación Antonio Pérez de Cuenca. De tentoonstelling Alles van waarde is weerloos, gehouden in Jávea, eerde zijn leven en werk, en benadrukte zijn artistieke diversiteit. Het gedicht Visser van Ma Yuan (1953) behoort tot zijn bekendste gedichten. Alles van waarde is weerloos De dichtregel Alles van waarde is weerloos, uit het gedicht De zeer oude zingt uit 1953, staat sinds 1978 nabij Station Rotterdam Blaak in grote neonletters op het voormalige kantoorgebouw van verzekeringsmaatschappij Nieuw Rotterdam, naast de Willem de Kooning Academie, inclusief de naam van de dichter. Het was een idee van kunstenaar Toni Burgering. Ook op de gevel van de concertzaal van Trefpunt (Gent) staat de dichtregel. Prijzen 1953 – Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor Apocrief 1956 – Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor De beulen 1962 – Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor Terreur 1965 – Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele poëtische oeuvre 1967 – P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre 1983 – Prijs der Nederlandse Letteren voor zijn gehele oeuvre 1990 – Jacobus van Looyprijs voor zijn gehele oeuvre Literair werk 1951 – Triangel in de jungle / de dieren der democratie 1952 – Apocrief / de analphabetische naam 1952 – De amsterdamse school 1953 – Van de afgrond en de luchtmens 1955 – Alfabel 1957 – Amulet 1959 – Val voor vliegengod 1963 – Man met vogel 1965 – Gedichten 1948-1963 (onder redactie van Simon Vinkenoog) 1965 – Mooi uitzicht & andere kurioziteiten 1972 – En morgen de hele wereld 1974 – Verzamelde gedichten 1974 – 'Ongebundelde gedichten' 1981 – Oogsten in de dwaaltuin 1982 – De moerasruiter uit het paradijs 1989 – Troost de hysterische robot 1993 – Na de helft van het leven 1993 – Van de roerloze woelgeest 1994 – Van de maltentige losbol 2002 – Verzamelde gedichten 2009 – Er is alles in de wereld (selectie door Ilja Leonard Pfeijffer) 2011 – Unica (facsimile van 7 boekjes uit 1949-1951) 2012 – Zij heeft haar naam vergeten 2020 – Vaarwel (achtergelaten gedichten, herontdekte bundel uit 1952) Beeldend werk in openbare collecties (selectie) Cobra Museum voor Moderne Kunst Amstelveen, Amstelveen Stedelijk Museum, Amsterdam Stedelijk Museum Schiedam, Schiedam Museum de Fundatie, Zwolle Rijksmuseum Amsterdam Museo Fundación Antonio Pérez, Cuenca (Castilië-La Mancha), Spanje In 2006 schonk de Stichting Lucebert een collectie van ca. 200 schilderijen en 2000 werken op papier aan het rijk, in beheer bij het Instituut Collectie Nederland, thans: RCE. Tentoonstellingen (selectie) 2007 – Lucebert (1924-1994) – Arbeiten auf Papier, Kunstsammlungen der Veste Coburg Trivia Het restaurant van Theaters Tilburg heeft de naam Lucebert. Op zijn grafsteen staat het gedicht: “Wie niet van sterven weet heeft in geen toekomst zijn zaad of dromend evenbeeld gestrooid” Externe links Peter Hofman, 'Swaanswijk, Lubertus Jacobus (pseudoniem Lucebert) (1924-1994)', in: Biografisch Woordenboek van Nederland 6 Koninklijke Bibliotheek – Lucebert (1924-1994) Aflevering van de podcast Herwaans over het oorlogsverleden van Lucebert Reflecties op het oorlogsverleden van Lucebert op online literatuurplatform SKUT Nederlands dichter Nederlands kunstschilder Nederlands lithograaf Nederlands tekenaar Pseudoniem Moderne kunst Cobra Lid KunstenaarsCentrumBergen


text: Zonder dat het om statutair georganiseerde verenigingen gaat, is er in de Vlaamse kunstgeschiedenis toch sprake van belangrijke "Latemse" kunstenaarsgroepen, bekend als de Latemse Scholen, in de eerste helft van de 20e eeuw. Deurle en Sint-Martens-Latem, twee dorpen aan de Leiebochten ten zuiden van Gent, zijn er de bakermat van. Verschillende groepen Tot de eerste groep, de zogenoemde "mystiekers" behoorden Albert Servaes, George Minne, Gustave Van de Woestyne, Valerius De Saedeleer en Albijn Van den Abeele. Deze eerste groep werd opgericht door leerlingen van de Academie van Gent die zich wilden afzetten tegen het impressionisme en meer belangstelling hadden voor het realisme. Er groeide een kolonie rond de dichter Karel van de Woestijne en de beeldhouwer George Minne, die deze eerste groep op sleeptouw namen en hen in de richting deden gaan van het "stedelijk symbolisme". Men spreekt dan over de groep der mystieke symbolisten. Door zijn vriendschappelijke contacten met Albijn Van den Abeele, gemeentesecretaris van Sint-Martens-Latem, kwam ook Emile Claus zich vestigen in het nabijgelegen Astene. Met hem doet ook het luminisme zijn intrede in deze groep. De tweede "school" ontstond rond 1905 rond de expressionisten Constant Permeke, Jos Verdegem, Gust De Smet, Léon De Smet en Frits Van den Berghe. Vooral die laatste groep had een spectaculaire invloed op de ontwikkeling van de latere modernistische bewegingen in België. De derde Latemse groep, tot die groep worden gerekend: Hubert Malfait, Albert Saverys, Jozef De Coene, Arthur Deleu, Albert Claeys, Victor Lorein, Achiel Van Sassenbroeck, Jules Boulez, Louis Pevernagie en Maurice Schelck. Sommige critici hebben het ook over de 'vierde generatie Latemse schilders' of de 4de "school" met Fons Roggeman, Luc-Peter Crombé, Joe Van Rossem, Chris Pots, Jef Wauters, Lea Vanderstraeten, Evarist De Buck en Martin Wallaert. De vorming tot "School" dient hierbij sterk gerelativeerd. Ten hoogste ging het om een gezamenlijk dorpsleven, met enige stijltechnische verwantschappen. Zo trokken de eersten het symbolisme in, na 1900, terwijl de tweeden zich als expressionisten uitten, vooral dan na 1914. De derden voelden zich helemaal niet "gegroepeerd". Toch baseerden zij hun meer persoonlijke visie, soms uitgesproken, op de kunst van hun voorgangers. De vierde was samen met de derde ook niet gegroepeerd en kenmerkt zich voornamelijk door zich los te rukken van hun voorgangers, met elk hun eigen stijl zonder afhankelijk te willen zijn van een 'isme'. Zie ook Schildersdorp Kunststroming Symbolisme Expressionisme Belgische schildersschool Latem Sint-Martens-Latem