text: Nelson Rolihlahla Mandela (IPA xoˈliɬaɬa manˈdeːla; uitspraak in het Xhosa) (Mvezo, 18 juli 1918 – Johannesburg, 5 december 2013) was een Zuid-Afrikaans anti-apartheidsstrijder en politicus. Vanaf 1944 was Mandela betrokken bij de strijd van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) tegen het apartheidsregime in Zuid-Afrika. Als leider van de militaire tak van het ANC werd hij in 1963 opgepakt en kreeg hij een levenslange gevangenisstraf opgelegd. In 1990 kwam hij vrij en werd het ANC gelegaliseerd. Samen met president F.W. de Klerk kreeg Mandela in 1993 de Nobelprijs voor de Vrede voor "hun inspanningen voor het vreedzaam einde van het apartheidsregime en het leggen van de funderingen voor een nieuw democratisch Zuid-Afrika". Bij de eerste vrije, niet-raciale verkiezingen in 1994 werd de op dat moment 75-jarige Mandela gekozen tot president van de Republiek Zuid-Afrika. In 1999 trad hij af. In Zuid-Afrika wordt hij beschouwd als de "vader des vaderlands". Zijn bijnaam was Madiba, de naam in zijn clan voor Thembu-koningen. Afkomst en jeugd Mandela werd geboren in Mvezo, in de toenmalige Unie van Zuid-Afrika, en groeide op in Qunu, een klein dorp vlak bij Mthatha in de Oost-Kaap. Als voornaam kreeg hij de naam Rolihlahla, dat in het Xhosa de taal van de Xhosa letterlijk 'de tak van een boom trekken' betekent en als figuurlijke betekenis 'lastpost' heeft. Hij was een lid van de Ixhiba-clan, een zijtak van de koninklijke familie Thembu, die toentertijd heerste over de regio Transkei. Zijn vader was stamhoofd Gadla Henry Mphakanyiswa. Zijn moeder Nosekeni Fanny was de derde echtgenote van zijn vader. In totaal had zijn vader vier echtgenotes, bij wie hij vier zonen en negen dochters kreeg. Scholing Mandela's familie leverde vroeger adviseurs aan het hof van de koning. Zijn vader was een van hen. Mandela was het eerste lid uit de geschiedenis van zijn familie dat naar school ging. In 1927 stierf de vader van Mandela en kwam hij onder de voogdij van de regent van de Thembu. Hij kon zich inschrijven aan het College van de Universiteit van Fort Hare, wat de enige plaats was waar zwarten hoger onderwijs mochten volgen. Vanaf 1943 volgde Mandela de opleiding rechten aan de Universiteit van de Witwatersrand te Johannesburg. Betrokkenheid bij ANC In 1944 raakte Mandela betrokken bij de strijd van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) tegen de dominantie van de blanke etnische minderheid en de segregatiepolitiek. Als advocaat volgde hij het voorbeeld van satyagraha van Mohandas Gandhi. In augustus 1953 opende Mandela samen met zijn vriend Oliver Tambo een eigen advocatenkantoor, Mandela en Tambo, in het centrum van Johannesburg. Het was indertijd het enige door zwarten geleide advocatenkantoor in Zuid-Afrika. Het was populair bij zwarte cliënten die zich beklaagden over politiegeweld. De overheid trok de vergunning in en dwong hen te verhuizen, waardoor de clientèle afnam. Door tijdgebrek werd het kantoor uiteindelijk opgeheven. Aangezien de resultaten van de geweldloze acties achterbleven en het ANC in 1960 verboden werd, stichtte en leidde Mandela de militaire tak van het ANC, Umkhonto we Sizwe (Speer van de Natie). Die voerde sabotageacties uit tegen militaire en publieke installaties. Mandela en andere ANC-leden hadden deze vleugel opgericht, omdat ze dachten dat geweldloos verzet zinloos was aangezien het keer op keer met geweld werd neergeslagen. De aanslagen waren op overheidseigendommen gericht en werden 's nachts uitgevoerd. Ze hadden als doel de zwarte bevolking van Zuid-Afrika ertoe te bewegen in opstand te komen om een revolutie te bewerkstelligen. Mandela zag iedereen die zich tegen de apartheid verzette als een vriend, waarbij de huidskleur, religie of politieke achtergrond er niet toe deed. Bondgenoten Mandela's ANC kreeg steun (politiek en militair) van bevrijdingsbewegingen in andere landen, met leiders als Robert Mugabe (Zimbabwe), Fidel Castro (Cuba), Yasser Arafat (Palestina) en Moammar al-Qadhafi (Libië). Mandela vergat zijn bondgenoten nooit en bleef hen vanwege hun steun steeds trouw, al kon hij hun latere gedrag soms ook wel kritiseren (Mugabe). Rivoniaproces In 1961 werd Mandela verdacht van hoogverraad, maar vrijgesproken. Op 5 augustus 1962 werd hij, na een tip van de CIA, echter opnieuw gearresteerd wegens zijn gewapende strijd tegen de apartheid. Met andere ANC-leiders werd hij in 1964 veroordeeld voor het voorbereiden van een guerrilla-oorlog, met de bedoeling het apartheidsregime met geweld omver te werpen. In het zogeheten Rivoniaproces kreeg hij een levenslange gevangenisstraf opgelegd. Voordat Mandela gevangengezet werd, was hij een voorstander van een samenwerking van het ANC met de South African Communist Party (SACP), die sterk onder invloed van de toenmalige Sovjet-Unie stond. Gevangenschap Nelson Mandela verbleef van 1964 tot 1982 in de gevangenis op Robbeneiland. Tijdens zijn gevangenschap werd de problematiek van de apartheid op internationaal niveau besproken. Mandela raakte daarbij internationaal bekend en werd het symbool van de wereldwijde anti-apartheidsbeweging. De gevangenen op het eiland werden gedwongen tot arbeid in een plaatselijke kalkgroeve. Velen kregen last van hoornvliesontsteking als gevolg van stof en het felle zonlicht dat weerkaatst werd door de witte kalk. In het begin mocht Mandela geen zonnebril dragen. Hij liep daardoor schade aan zijn ogen op en moest aan een traanbuis geopereerd worden. Tijdens het verblijf in de gevangenis en het werk in de groeve, ontstonden hechte vriendschapsbanden tussen de gevangenen. Deze spelen nog altijd een grote rol in de Zuid-Afrikaanse politiek. De gevangenen werden gescheiden op basis van huidskleur en zwarte gevangenen ontvingen kleinere rantsoenen dan kleurlingen en Indische personen. De categorie van politieke gevangenen, waartoe Nelson Mandela behoorde, werd afgescheiden en had minder rechten. De gevangenen moesten zich met koud zeewater wassen en Mandela sliep in een cel van 2,4 bij 2,1 meter op een slaapmat. Mandela was officieel een gevangene van 'klasse D'. Gevangenen uit deze laagste klasse hadden slechts recht op één bezoek of brief per half jaar. Althans in theorie. In praktijk werden de spaarzame brieven lang vertraagd of gecensureerd. Persoonlijke ontwikkeling Robbeneiland volstond niet om de wil van Mandela te breken. Integendeel, die bleek alleen maar toe te nemen. Volgens de getuigenis van medegevangene Ahmed Kathrada aanvaardde Mandela geen enkele voorkeursbehandeling en leidde hij alle protestacties in de gevangenis. Mandela weigerde stelselmatig om zijn (Afrikaanstalige) bewakers met "baas" aan te spreken. Terwijl veel gevangenen weigerden met hun bewakers te praten, probeerde Mandela hun situatie te analyseren. Hij besefte dat het gedrag van de Afrikaners geleid werd door een rabiate angst. Als de zwarte bevolking aan de macht zou komen, zou dit volgens hem tot een genocide kunnen leiden. Mandela gebruikte zijn jarenlange opsluiting om de geschiedenis van de Afrikaners en hun taal, het Afrikaans, te leren. Dit stelde hem in staat hun mentaliteit te begrijpen en in dialoog te gaan. In tegenstelling tot het ANC, dat de bezetting van zuidelijk Afrika door blanken beschouwde als een moderne versie van het Europese kolonialisme, zag Mandela de Afrikaners óók als rechtmatige inwoners van (Zuid-)Afrika. Hij realiseerde zich dat hij in dezelfde situatie mogelijk dezelfde drastische beslissingen had genomen. Zicht op vrijlating In 1976 ontving hij voor het eerst een delegatie van de Zuid-Afrikaanse regering. De minister van gevangenissen Jimmy Kruger stelde voor hem vrij te laten onder voorwaarde dat Mandela verhuisde naar het toenmalige thuisland Transkei. Mandela weigerde, stelde zijn eigen voorwaarden en eiste zijn vrijlating. Op 16 juni 1976 braken in de krottenwijk Soweto van Johannesburg rellen uit, een nieuwe stap in het protest en de repressie. In 1982 werd Mandela met andere ANC-leiders overgeplaatst naar de Pollsmoor Maximum Security Prison in Tokai. Zes jaar later verhuisde hij naar de Victor Verster Prison, in de buurt van Paarl, waar hij een vrijstaande woning van een cipier kreeg toegewezen, evenals een privékok. Hij mocht veel bezoekers van buiten de gevangenis ontvangen. In 1985 speelde ook Margaret Thatcher een rol bij het vrij krijgen van Mandela. Vanuit haar economisch liberalisme was zij eigenlijk niet zo voor apartheid , maar ze wilde het ook niet doen opheffen door internationale boycots of andere sancties. Daarom stuurde zij uiteindelijk een brief aan president Botha waarin ze schreef dat in haar opinie het vrijlaten van Mandela meer impact zou hebben dan vrijwel iedere andere handeling die Botha zou kunnen uitvoeren. Mandela voerde vanaf 1987 in het geheim besprekingen met de minister van justitie Kobie Coetsee. In drie jaar werden elf ontmoetingen gehouden. Coetsee organiseerde vanaf mei 1988 onderhandelingen tussen Mandela en een overheidsdelegatie van vier personen. Uiteindelijk stemde de Zuid-Afrikaanse overheid ermee in dat Mandela en alle politieke gevangenen werden vrijgelaten en het ANC gelegaliseerd zou worden, op voorwaarde dat Mandela en het ANC voor altijd het geweld zouden afzweren, zouden breken met de communistische partij en zich niet zouden inzetten voor het omverwerpen van de blanke regering. Mandela weigerde dat en gaf aan dat het ANC alleen met de gewapende strijd zou stoppen, als de regering dat ook zou doen. Vrij man Vrijlating Mandela's vrijlating op 11 februari 1990 geschiedde op verzoek van president Frederik de Klerk. Het zorgde wereldwijd voor opgetogenheid. Na zijn vrijlating ging Mandela meteen naar het ANC-hoofdkwartier in Kaapstad. Het verbod van het ANC werd opgeheven en Mandela werd in juli 1991 unaniem gekozen tot de nieuwe voorzitter van deze partij. Met de toenmalige regering voerde hij onderhandelingen over een zwart-blanke toekomst voor Zuid-Afrika. In september 1992 resulteerde dat in de haastige samenstelling van een tijdelijke regering die als taak had hervormingen door te voeren. Direct na zijn vrijlating bezocht Mandela Fidel Castro. Diens Cubaanse Revolutie van 1959 was een bron van inspiratie voor hem geweest. Volgens hem had de Cubaanse steun aan Angola in de jaren zeventig en tachtig het Zuid-Afrikaanse regime verzwakt. “Wie trainde onze mensen”, vroeg Mandela retorisch aan Castro. “Wie gaf ons middelen, wie trainde onze soldaten, onze dokters? U was nog nooit in ons land. Wanneer komt u?” Ook bezocht hij na zijn vrijlating, ondanks een verbod van de VS, kolonel Khadaffi in Libië. Khadaffi liet hem niet alleen toen anderen in het Westen dat wel deden, was zijn argument. Presidentschap In februari 1994 werd besloten tot het houden van vrije, niet-raciale verkiezingen in de daaropvolgende winter, om te komen tot een nationale eenheidsregering. Alle partijen die meer dan twintig zetels zouden behalen, zouden worden uitgenodigd zitting te nemen in de nieuwe regering. Mandela nodigde uiteindelijk ook partijen uit die er minder hadden gekregen. Mandela werd op 27 april 1994, op 75-jarige leeftijd, president van Zuid-Afrika, als opvolger van De Klerk, die al een aarzelend begin had gemaakt met afschaffing van apartheidsregels. Mandela stelde met hulp van onder meer de zwarte anglicaanse aartsbisschop Desmond Tutu de Waarheids- en Verzoeningscommissie in. In december 1997 trad hij af als leider ('president') van het ANC ten gunste van Thabo Mbeki. In 1999 besloot Mandela om zich niet opnieuw verkiesbaar te stellen als president. Mbeki volgde hem op. Kritiek op het Westen Mandela sprak zich herhaaldelijk kritisch uit over westerse landen. Zo verzette hij zich in 1999 heftig tegen de NAVO-interventie die leidde tot de Kosovo-oorlog. Hij noemde het een poging van machtige staten om de hele wereld te beheersen. In 2003 sprak hij zich uit tegen de plannen van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk om Irak binnen te vallen. Mandela omschreef het als een "tragedie" en zei dat de Verenigde Staten meer verschrikkelijke misdaden begaan hadden dan welk ander land ook, daarmee refererend aan de atoombommen op Japan die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog door de VS waren afgeworpen op Japan. Mandela had in principe niets tegen het bestaan van Israël, dat het Apartheidsregime gesteund had, maar hij was tegen het bezet houden van Arabisch land na de Zesdaagse Oorlog van 1967. Ook was hij tegen de onvrijheid van het Palestijnse volk. Zelfbeschikkingsrecht, daar ging het hem om. Yasser Arafat noemde hij zijn “wapenbroeder” en ook zei hij: “Wij identificeren ons met de PLO”. Verder zei hij: “Wij kunnen ons niet vrij voelen zolang het Palestijnse volk niet vrij is.” Pensioen Sinds zijn aftreden als president was Mandela's publieke rol symbolisch en informeel. Zo was hij onder andere medeoprichter en lid van The Elders, een raad van voormalige wereldleiders en andere prominente personen. Hij was een groot voorstander van het naar Zuid-Afrika halen van het wereldkampioenschap voetbal 2010. Voorafgaand aan de finale reed hij met zijn echtgenote een ererondje over het veld, maar wegens zijn slechte gezondheid bekeek hij de wedstrijd thuis voor de televisie. Privé Huwelijken en kinderen Mandela is drie keer getrouwd. In 1944 trouwde hij met Evelyn Ntoko Mase. Uit dit huwelijk werden vier kinderen geboren: zoon Madiba Thembekile, die in juli 1969 omkwam bij een verkeersongeval (Mandela bevond zich toen nog in gevangenschap en kreeg geen toestemming aanwezig te zijn op de begrafenis), zoon Makgatho en twee dochters die beiden Makaziwe heetten. Hun eerste dochter overleed toen zij negen maanden oud was. Naar haar is de tweede dochter vernoemd. Het huwelijk met Evelyn eindigde in 1957 in een echtscheiding. Mandela huwde in 1958 voor de tweede keer met Nomzamo Winifred Madikizela (Winnie Mandela), een strijdbare mensenrechtenactiviste. Uit dit huwelijk werden twee dochters geboren: Zenani en Zindziswa. Na Mandela's vrijlating in 1990 volgde al snel een reeks onthullingen over Winnies rol en die van haar privéknokploeg met de naam 'Mandela United Football Club', bij het martelen en doden van opponenten, alsook bij het ontvoeren en vermoorden in Soweto van de 14-jarige tiener James Seipei, bekend geworden onder zijn schuilnaam Stompie Moeketsi. Sommige ANC-leiders drongen er bij Mandela op aan van haar te scheiden, maar hij besloot haar trouw te blijven totdat ze door een rechtbank schuldig zou worden verklaard. Na andere onthullingen over een vermeende buitenechtelijke relatie verliet Nelson Mandela haar in 1992. De echtscheiding werd in 1996 wettelijk bekrachtigd. Met zijn derde echtgenote, Graça Machel, trouwde Mandela op zijn tachtigste verjaardag. Zij was tevens de achtentwintig jaar jongere weduwe van de voormalige president van Mozambique, Samora Machel (1933-1986). Op 6 januari 2005 maakte Mandela bekend dat zijn zoon Makgatho overleden was aan aids. Enkele uren na Makgatho's overlijden belegde Mandela een persconferentie om het nieuws wereldkundig te maken en aan te dringen op meer openheid over aids. Gezondheid Mandela liep door een tbc-besmetting longschade op tijdens zijn gevangenschap op Robbeneiland. Zijn gezondheid bleef broos. In 2012 werd hij tweeënhalve week opgenomen in een ziekenhuis. Hij vertrok hierna uit Johannesburg naar zijn geboortedorp Qunu, waar hij in rust en vrede zijn laatste jaren wilde doorbrengen. Eind maart 2013 werd hij tien dagen opgenomen in het ziekenhuis. Een maand lang kreeg hij bezoek van bekende politici, waaronder de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma. Een zichtbaar verzwakte Mandela leek niet te beseffen wat hem overkwam. Dit leidde tot een storm van protest van de Zuid-Afrikaanse bevolking, die vond dat misbruik gemaakt werd van de politieke status van Mandela. Begin juni 2013 werd hij opnieuw opgenomen met 'ernstige' longproblemen. Op 23 juni 2013 liet president Zuma weten dat Mandela's toestand kritiek was. Mandela verliet het ziekenhuis desondanks op 1 september 2013. Overlijden Op 5 december 2013 maakte president Zuma tijdens een persconferentie bekend dat Mandela op 95-jarige leeftijd was overleden in zijn woning in Johannesburg. In Zuid-Afrika werd een periode van nationale rouw afgekondigd. Zondag 8 december werd uitgeroepen tot een landelijke 'dag van gebed en bezinning' en op 10 december was er een massale herdenkingsbijeenkomst in Soccer City bij Soweto. Mandela werd op 15 december in Qunu begraven. Nalatenschap Zijn gevangenisnummer 46664 werd jaren later het symbool voor zijn aidsbestrijdingsproject. Eerbetoon In totaal ontving hij zo'n tweehonderdvijftig onderscheidingen, waaronder de Nobelprijs voor de Vrede. In eigen land was hij de drager van de Orde van Mapungubwe voor 'exceptionele en unieke' verdienste. Hij was tot zijn overlijden de enige platinadrager. In Nederland en Luxemburg kreeg Mandela de Orde van de Gouden Leeuw van Nassau. In 1989 bracht de band Simple Minds de single Belfast Child uit met op de B-kant het nummer Mandela Day. Op 11 juni 1988 hebben ze dit nummer live in het Wembley stadium in Londen gespeeld tijdens het Nelson Mandela 70th Birthday Tribute. Publicaties De lange weg naar de vrijheid, de autobiografie van Nelson Mandela. Er is ook een ingekorte versie. In gesprek met mijzelf, ook een autobiografie. Nelson Mandela & Jennifer Crwys-Williams: Laat vrijheid regeren. A.W. Bruna Uitgevers, Utrecht, 1998. In populaire media Films Dennis Haysbert speelde Mandela in de film Goodbye Bafana uit 2007. Morgan Freeman speelde Mandela in de film Invictus uit 2009. Idris Elba speelde Mandela in de biografische film Mandela: Long Walk to Freedom die in 2013, een week voor het overlijden in de bioscoop uit kwam. Muziek Free Nelson Mandela was een single van The Specials die in 1984 uitkwam. They Want To Be Free was een single die Joe Smooth voor CNN maakte naar aanleiding van zijn vrijlating. Twitter Oud Amerikaans president Barack Obama reageerde met een citaat van Mandela via Twitter op hevig geweld in Charlottesville in augustus 2017: Literatuur Fatima Meer: Nelson Mandela, zijn leven. Uitgeverij De Geus, Breda, 1995. Adrian Hadland: Mandela, een leven. Uitgeverij Atrium, Rijswijk, 2008. Mike Nicol: Mandela, het geautoriseerde portret. Uitgeverij Terra, Arnhem. 2e druk, 2007. James Gregory en Bob Graham: Goodbye Bafana. Uitgeverij Lannoo, Tielt, 2007. Diverse auteurs: Nelson Mandela. De biografie. Het geautoriseerde stripverhaal, Uitgeverij Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2009. Jos Damen: Nelson Mandela, symbool voor vrijheid en verbroedering. IVIO-Uitgeverij, Lelystad, 2008. Amandla! (Nelson Mandela in zijn eigen woorden). Uitgeverij Pandora, Amsterdam. 2e druk, 2008. Ineke van Kessel: Nelson Mandela in een notendop. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 2010. Richard Stengel: Mandela over leven, liefde en leiderschap. Kosmos Uitgeverij 2010. Zie ook Nelson Mandela-dag Externe links Nelson Mandela Foundation Webdossier over Nelson Mandela door Afrika-Studiecentrum, Leiden Nelson Mandela en Nederland -Dossier IISG Boeren en Bantoes, AVRO, 30 januari 1961, met een interview met Nelson Mandela door G.B.J. Hiltermann Apartheid Gevangene Humanitair activist Zuid-Afrikaans mensenrechtenactivist Geweldloosheidverdediger President van Zuid-Afrika Zuid-Afrikaans activist Zuid-Afrikaans politicus Zuid-Afrikaans revolutionair Zuid-Afrikaans advocaat Winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede Winnaar van de Sacharovprijs Zuid-Afrikaans persoon in de 20e eeuw


source: wikipedia

text: De Nieuw-Vlaamse Alliantie, afgekort als N-VA, is een Vlaams-nationalistische, liberaal-conservatieve politieke partij met eind 2014 meer dan 41.000 leden. De N-VA is qua zetels de grootste partij in de Kamer, de Senaat en het Vlaams Parlement. In het Europees Parlement bezet ze drie zetels, in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement drie. De N-VA levert met Jan Jambon de minister-president van Vlaanderen en was van 2014 tot 2018 vertegenwoordigd in de federale regering-Michel I. Ze behoort tot de bestuurscoalitie in de provincie Antwerpen en levert schepenen in de colleges van tal van steden en gemeenten. In 2021 had de partij 41.500 leden. Daarmee stond ze in dat jaar op de tweede plaats in Vlaanderen wat het aantal partijleden betreft, na Open Vld. Geschiedenis Voorlopers van de N-VA waren de Volksunie (van 1954 tot 2001) en daarna VU&ID (eenheidslijst van VU en iD21) vanaf 1997 tot en met 2001. Ontstaan In de herfst van 2001 ontstond de N-VA uit de Volksunie na interne onenigheid over het Lambermontakkoord. De Volksunie brak op in drie groepen: de Toekomstgroep (o.l.v. Bert Anciaux), Niet Splitsen en Vlaams-Nationaal (o.l.v. Geert Bourgeois). Na een ledenreferendum viel het besluit dat de groep Vlaams-Nationaal het grootste deel van het patrimonium van de Volksunie overerfde. Omdat de groep Vlaams-Nationaal net geen 50% van alle leden kon bekoren, moest de naam Volksunie evenwel verdwijnen. Op 13 oktober 2001 keurde de partijraad de naam Nieuw-Vlaamse Alliantie, de beginselverklaring van de N-VA en het manifest van de N-VA goed. Onder leiding van Geert Bourgeois ging de partij in 2003 voor de eerste maal naar de verkiezingen, maar enkel in West-Vlaanderen slaagde de jonge partij erin om de nieuwe kiesdrempel van 5% te halen. De kiesdrempels waren ingevoerd door de paars-groene regering Verhofstadt I (1999-2003 met VLD, sp.a, Agalev (onthield zich bij de stemming), PS, MR en Ecolo). De partij behield dus enkel Geert Bourgeois als parlementslid, en was niet meer vertegenwoordigd in de Senaat. De regering Verhofstadt II voerde vervolgens ook voor de Vlaamse parlementsverkiezingen in juni 2004 een kiesdrempel van 5% in. Kartel met CD&V In de zomer van 2003 werden er gesprekken gevoerd met CD&V over de vorming van een kartel, maar niet iedereen binnen de N-VA was daar even gelukkig mee. Op 2 september 2003 werd bekendgemaakt dat de gesprekken op niets uitgelopen waren, omdat de CD&V niet tegemoetkwam aan de eis van de N-VA om bij een regeringsvorming de vijf resoluties van het Vlaams parlement over de verdere staatshervorming in het Vlaams regeerprogramma op te nemen. Na het stuklopen van de onderhandelingen zag het er dus naar uit dat de N-VA alleen aan de verkiezingen zou deelnemen. Op 14 februari 2004 zegde de CD&V toch toe om de 5 resoluties van het Vlaams parlement met het kartel te verdedigen. Samen met een slechte peiling volstond dit voor de N-VA-top om de partijraad van de N-VA over te halen en een kartel met CD&V tot stand te brengen. Onder de kartelnaam CD&V/N-VA - of 'Vlaams kartel' – namen beide partijen vervolgens deel aan de Vlaamse parlementsverkiezingen van 2004. Het kartel werd de grootste politieke formatie in Vlaanderen met iets meer dan 1 miljoen stemmen, of 26%. Bij de provincie- en gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2006 trok CD&V/N-VA de lijn van de goede resultaten door. Met 31,7% voor de provincieraden boekte CD&V/N-VA een tweede verkiezingsoverwinning op rij. Opnieuw bleek het kartel CD&V/N-VA de grootste formatie van Vlaanderen. Het aantal gemeente- en OCMW-raadsleden van de N-VA nam sterk toe. In het Kempense Dessel behaalde een onafhankelijke N-VA-lijst zelfs een absolute meerderheid en werd Vlaams parlementslid Kris Van Dijck opnieuw burgemeester. Het kartel CD&V/N-VA werd op 30 november 2006 tijdelijk stopgezet na de komst van Jean-Marie Dedecker en Boudewijn Bouckaert naar de N-VA. CD&V kon zich niet verzoenen met deze beslissing, mede doordat Jan Renders van het ACW, die traditioneel een grote invloed heeft op de partij, de komst van de donkerblauwe libertair Dedecker streng veroordeelde. N-VA overwoog daarop om alleen aan de federale verkiezingen van 2007 mee te doen, met Dedecker als kandidaat. De gunstige peilingen voorspelden dat N-VA ook zonder kartel de kiesdrempel zou halen, maar intern was er geen consensus. Uit onvrede met de komst van Dedecker en vrezend dat de N-VA zou verrechtsen, maakte gewezen Volksunie-Europarlementslid Jaak Vandemeulebroucke bekend de partij te verlaten. Vandemeulebroucke was al enkele jaren niet meer politiek actief. Hij trok zijn besluit weer in toen Dedecker de partij verliet. In de dagen na de breuk binnen het Vlaams kartel vonden discrete onderhandelingen plaats tussen de top van CD&V en de N-VA. Er werd versneld een voorstel van programma opgemaakt met het oog op de federale verkiezingen van 2007. Het bereikte akkoord tussen CD&V en de N-VA, dat normaal besproken zou worden op de partijraad van januari 2007, werd door de omstandigheden reeds aan de partijraad van 9 december 2006 voorgelegd. CD&V had N-VA voor de keuze gesteld: een kartel zonder Dedecker op de gemeenschappelijke lijst, of geen kartel. Op die N-VA-partijraad van 9 december werd, op basis van het akkoord, beslist om voor de federale verkiezingen van 2007 een kartel te vormen met de CD&V. De beslissing werd genomen met een meerderheid van 62 van de 103 stemmen, met 10 onthoudingen. Dedecker, die dus niet op de verkiezingslijst zou mogen staan in weerwil van de eerdere toezegging van Bart De Wever, stapte daarop uit de N-VA. Uit onvrede met de gang van zaken trad Frieda Brepoels af als ondervoorzitter van de partij. Federale verkiezingen 10 juni 2007 Met een provocerende precampagne wou de partij de Vlamingen wijzen op de gevolgen van het Belgisch beleid: een Vlaanderen dat steeds meer verstrikt dreigt te geraken. Als centraal beeld van de campagne introduceerde de partij dan ook een nieuw verkeersbord: een gevarenbord dat waarschuwt voor verst(r)ikking. Dit was een verwijzing naar de Waalse minister-president Elio Di Rupo, die altijd een vlinderdasje draagt. Medio maart 2007 raakte bekend dat de directeur van de Bank Card Company (uitgever van Visa en Mastercard), Jan Jambon zich kandidaat stelde voor de federale parlementsverkiezingen op de Antwerpse CD&V/N-VA-lijst. Jambon is sinds oktober 2006 schepen van financiën en lokale economie in Brasschaat. Samen met Peter De Roover bouwde hij in de jaren 90 de Vlaamse Volksbeweging opnieuw uit tot een slagkrachtige organisatie binnen de Vlaamse Beweging. Jambon leek aanvankelijk een rijzende ster binnen de N-VA, maar viel in de loop van 2014 van zijn voetstuk door een reeks ongelukkige uitspraken. Zo verklaarde hij dat werklozen eerst hun huis en andere bezittingen moeten verkopen vooraleer zij een werkloosheidsuitkering kunnen krijgen. Ook stelde hij dat het inschrijvingsgeld voor de universiteiten fors verhoogd zou moeten worden. Het kartel was in 2007 de overwinnaar van de federale verkiezingen in Vlaanderen. De partij behaalde vijf rechtstreeks verkozenen in de Kamer en twee in de Senaat. Door opvolging telde de N-VA 6 leden in de Kamer. Voorzitter Bart De Wever boekte een goed persoonlijk resultaat. Met ruim 41.000 voorkeurstemmen werd hij de op twee na populairste politicus in de kieskring Antwerpen. Einde kartel op 22 september 2008 Op 21 september 2008 zei een massaal bijgewoond N-VA-ledencongres (1700 deelnemers) in het Gentse ICC het vertrouwen in de federale regering Leterme I op. De N-VA weigerde deel te nemen aan nieuwe communautaire dialoog die Kris Peeters vanuit de Vlaamse regering Peeters I wilde opstarten, omdat de Vlaams-nationale partij daarin geen garanties zag op een doorbraak in de staatshervorming en, gezien de houding van de Franstalige partijen sinds juni 2007, geen enkel vertrouwen had in het welslagen van zo'n dialoog. De daaropvolgende maandag 22 september stapte minister Geert Bourgeois uit de Vlaamse regering. Tijdens een persconferentie verklaarde hij dat hij in de ministerraad moest vaststellen dat "alle collega-ministers wensen in te stappen in de dialoog, die vrijdag nog werd afgewezen. Op 5 september nog verbond de Vlaamse regering 'strikte en noodzakelijke' voorwaarden aan de start van deze dialoog. Zowel afgelopen vrijdag als vandaag opnieuw moet ik vaststellen dat aan die 'strikte en noodzakelijke' voorwaarden niet is voldaan." Op 23 september bevestigde voorzitster Marianne Thyssen van CD&V na een algemene vergadering van haar partij in Zellik dat er wat CD&V betrof een kartelbreuk was op nationaal en Vlaams niveau, niet op lokaal en provinciaal niveau. Vlaamse verkiezingen 7 juni 2009 De N-VA behaalde een goede score (13% van de stemmen) en was daarmee de grote winnaar van de verkiezingen. De partij verhoogde haar aantal zetels in het Vlaams Parlement van 6 naar 16, behaalde een zetel in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en een zetel in het Europees Parlement. Op 10 juli keurde een ledencongres in Affligem de deelname aan een Vlaamse regering met CD&V en sp.a goed. Deze Vlaamse regering Peeters II telt twee N-VA-ministers: Geert Bourgeois en Philippe Muyters. Het Vlaams regeerprogramma bevat (zonder letterlijke verwijzing ernaar) de beginselen van de zogenaamde Maddens-doctrine. Federale verkiezingen 13 juni 2010 In de aanloop naar de verkiezingen zetten alle andere partijen zich af tegen de N-VA. Bart De Wever sprak in dit verband over een nieuw cordon sanitaire. De partij pleitte in haar programma voor een confederalisme met maximale bevoegdheid en verantwoordelijkheid van de deelstaten, waardoor regio's en gemeenschappen voor een goed beleid beloond worden en gestraft voor een slecht beleid. Dit veronderstelde een fundamentele herziening van de financieringswet waardoor de overheveling van bevoegdheden in de gezondheidszorg, de arbeidsmarkt en de kinderbijslag volgens de N-VA zinvol werden. Een geheimgehouden kiespeiling voorspelde een hoge score van 26 % voor de N-VA. De groep met deze kiesintentie zou ook het grootste aantal kiezers hebben die beweren dat hun stem vaststaat. Op 6 mei 2010, op een verkiezingsmeeting van de partij, riep Bart De Wever alle Vlaamse partijen op om aan één zeel te trekken na de verkiezingen en het confederalisme door te drukken. Ook vroeg hij alle Vlaamse formaties nooit nog een federale regering te vormen zonder Vlaamse meerderheid. Bij de federale verkiezingen van 13 juni 2010 won N-VA de verkiezingen met iets minder dan 28% van de Vlaamse stemmen in de Kamer (31% in de senaat), zo werd het de grootste partij van Vlaanderen en België. De partij verwierf daardoor 27 Kamerzetels. Daardoor is de N-VA de dominante politieke formatie in het Vlaamse politieke landschap geworden en neemt zij de plaats in die de CD&V decennialang bezette. De populariteit van de N-VA, en dan voornamelijk die van partijvoorzitter Bart De Wever, was volgens sommige media na de verkiezingsuitslag het gevolg van De Wevers deelname aan het spelprogramma De Slimste Mens ter Wereld van Woestijnvis. Het werd echter niet wetenschappelijk aangetoond dat deze deelname een rol speelde bij de verkiezingen van 7 juni 2009 (Vlaams Parlement) of een jaar later bij de verkiezingen van 13 juni 2010 (Federaal Parlement en Senaat). Mogelijk was het spelletje wel het begin van zijn naambekendheid bij het grote publiek. Door deze overwinning krijgt de partij die net verhuisde naar een nieuw partijgebouw een grotere financiële armslag met 4,6 miljoen euro extra per jaar. Alzo kan men ook 63 nieuwe parlementaire medewerkers aantrekken en een studiedienst bemannen. Samen met de PS is de N-VA de leidende politieke formatie geworden in België. Daardoor kwamen beide partijen aan zet bij de vorming van een nieuwe federale regering. Daarbij kwam het eind augustus 2010 tot een impasse. Na het verkiezingssucces van 13 juni steeg het aantal leden aanzienlijk en bereikte in juni 2012 een 30 000 leden. Lokale verkiezingen 14 oktober 2012 In de aanloop van de lokale verkiezingen van 2012 haalde N-VA een aantal voormalige leden van Vlaams Belang binnen voor de lokale lijsten. De komst van VB-afvalligen als Jurgen Ceder en Karim Van Overmeire lokten daarbij veel kritiek uit bij de tegenstanders. N-VA heeft het zelf over 40 mensen met een VB-verleden, Vlaams Belang heeft het over 50 mensen. N-VA werd bij de verkiezingen de grote overwinnaar in Vlaanderen. In 41 gemeenten werd het de grootste lokale partij, waaronder in Antwerpen, waar voorzitter Bart De Wever burgemeester werd. Op andere plaatsen werd de partij vaak ook een van de grootste partijen met percentages rond de 20 procent. Op provinciaal niveau werd N-VA de grootste partij met circa 28% van de stemmen. In Vlaams-Brabant, Antwerpen en Oost-Vlaanderen werd het de grootste partij; in Limburg en West-Vlaanderen tweede. In zijn overwinningsspeech had De Wever het over een signaal voor de regering-Di Rupo. Hij bestempelde de overwinning van zijn partij en het verlies van alle regeringspartijen als teken dat de Vlamingen de "belastingsregering" niet lusten. Hij waarschuwde de Franstaligen om zich voor te bereiden op confederalisme, waar de partij voor zal ijveren bij de volgende verkiezingen, in 2014. Di Rupo wimpelde de waarschuwing af door te wijzen op het lokale karakter van de verkiezingen. Na de verkiezingen werd gesproken over een "geel-zwarte zondag", hetgeen enerzijds verwijst naar de Vlaamse kleuren, maar anderzijds ook naar Zwarte Zondag, de dag waarop het Vlaams Blok zijn eerste grote overwinning boekte bij de federale verkiezingen van 24 november 1991. Federale verkiezingen 2019 Nadat in december 2018 de N-VA uit de regering regering-Michel I stapte vanwege het niet-bindende VN-Migratiepact, verloor de N-VA in mei 2019 voor de eerste keer de verkiezingen. Met een verlies van 20,4 procent van haar stemmentotaal ten opzichte van 2014 voor de Kamer, en een verlies van 21,5 procent in het Vlaams Parlement, leed de N-VA haar grootste verkiezingsnederlaag sinds het bestaan van de partij. Overzicht Vlaamse regeringsdeelnames Overzicht federale regeringsdeelnames Programma In 2015 publiceerde het Duitse weekblad Die Zeit een lijst van 39 succesvolle radicale partijen in Europa. Hierin werd N-VA naast economisch-liberaal, beschreven als rechts-populistisch en separatistisch doordat ze complexe problemen verengt tot territoriale vragen. N-VA reageerde hierop dat buitenlandse media "de partij moeilijk kunnen plaatsen, waarop ze ons dan maar in de extremistische hoek stoppen." Staatkundige visie Van meet af aan heeft de N-VA zich geprofileerd als een Vlaams-nationale partij. "Vlaanderen, staat in Europa" is de basisfilosofie, hoewel de N-VA zich gaandeweg eurosceptischer is gaan opstellen. Volgens hun statuten zijn ze voor "een onafhankelijke republiek Vlaanderen". De strategie om dit doel te bereiken is ‘evolutie, geen revolutie’. Deze strategie gaat ervan uit dat door opeenvolgende bevoegdheidsoverdrachten van het federale niveau naar enerzijds de deelstaten en anderzijds de Europese Unie, de Belgische staat beetje bij beetje zal oplossen in de Europese realiteit. Door het vrij verkeer van goederen, personen, kapitaal en diensten neemt de Europese Unie de rol van de Belgische staat over. Aan de andere kant staat de federale staat door het voortdurende staatshervormingsproces ook steeds meer bevoegdheden af aan de deelstaten. Concreet vermeldt het partijprogramma dat de N-VA voor confederalisme met financiële verantwoordelijkheid en responsabilisering voor de deelstaten is, als voorwaarde voor de solidariteit tussen de regio's. Deze solidariteit moet expliciet en transparant zijn en kunnen gekoppeld worden aan voorwaarden en omschreven doelstellingen. Hiervoor verwijst de N-VA naar instellingen zoals het IMF, die ook voorwaarden koppelen aan het verstrekken van geld. Daarnaast vraagt de partij een fundamentele herziening van de Belgische financieringswet (de wet die de federale dotaties aan de regio's bepaalt). Daarbij moeten de deelstaten alle personenbelastingen innen, zo stelt de N-VA, en dan bij afspraak doorstorten naar het federale niveau. Identiteit De N-VA is een gemeenschapspartij. Ze gaat ervan uit dat het individu en de gemeenschap niet aan elkaar zijn tegengesteld, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Participatie in de gemeenschap is de beste garantie om de individuele vrijheid te beschermen. Door deel te nemen aan het gemeenschapsleven – in zijn meest uiteenlopende vormen – beseffen individuen dat hun eigenbelang gelijkloopt met dat van andere individuen. En het is in die onderhandeling van individuele eigenbelangen, dat het algemeen belang ontstaat. De N-VA is een actieve promotor van de Vlaamse identiteit. Een individu kan dus enkel vrij zijn als hij verantwoordelijkheid neemt, als hij beseft dat hij deel uitmaakt van een groter geheel, van iets dat hem overstijgt. Daarom ook dat er voor de N-VA geen rechten kunnen bestaan zonder plichten. Sociaal-economisch programma Economisch neemt N-VA een rechts-liberaal standpunt in. De N-VA kent de staat de regie in sociale aangelegenheden toe en wil dat ze zo nodig rechtstreeks tussenkomt. De partij gelooft dat mensen zichzelf economisch kunnen organiseren en reguleren en dat de overheid hen daar enkel toe moet aanzetten. Hun economisch programma deelt enkele streefdoelen met de werkgeversorganisatie VOKA. De belangrijkste programmapunten zijn: Verlaging en splitsing van de vennootschapsbelasting Arbeidsduur berekening op jaarbasis Loonvorming deels in functie van prestaties Uitdoving van het brugpensioen Werkloosheidsuitkeringen beperken in de tijd Uitdoving van de wachtuitkering Bepaalde aan arbeid gelijkgestelde periodes afschaffen Structureel evenwicht in de begroting en wegwerking van het begrotingstekort met nadruk op besparingen in de overheidsuitgaven Verlaging van de lasten op arbeid Herziening van de groeinorm van 4,5 % voor de uitgaven van de gezondheidszorg Een eenheidsstatuut voor arbeiders en bedienden Harmonisatie van het ambtenarenstatuut Respecteren van de loonnorm in functie van het concurrentievermogen Uitbreiding van het activeringsbeleid naar werkzoekende 50+'ers De tijdsspaarrekening (loopbaanrekening in functie van arbeid–zorg) Op Europees niveau stemde de N-VA tegen een minimumtarief van 20% voor de vennootschapsbelasting, die een race to the bottom qua belastingstarief tussen Europese lidstaten moet voorkomen. De N-VA stemde ook en tegen een minimumbelasting voor multinationals en tegen de ondersteuning van internationale onderhandelingen over een gemeenschappelijk minimumbelastingniveau. Verder stemde de N-VA tegen hogere minimumlonen in de EU, tegen een betere bescherming voor werknemers in de platformeconomie en tegen de uitbreiding van de zwarte lijst van belastingparadijzen. Ethische standpunten In het algemeen wordt de N-VA op ethisch vlak als vrijzinnig beschouwd. Zo is de partij een voorstander van euthanasie geworden, na eerst tegen een versoepeling te stemmen. Abortus en holebi-rechten worden gesteund door deze partij. De partij is reeds enkele jaren vertegenwoordigd op de gay pride en heeft ook voor het homohuwelijk gestemd en voor adoptie door holebi-koppels. Volgens politicoloog Dave Sinardet is het meestappen in de Gay Pride en het hijsen de regenboogvlag vooral marketing. De N-VA heeft namelijk ook conservatieve standpunten op vlak van lgbt: N-VA is van oordeel dat politieagenten geen specifieke opleiding moeten volgen om correct om te gaan met holebi’s die het slachtoffer zijn van geweld. Ook vind het dat woonzorgcentra voor ouderen niet verplicht moeten worden om homoseksualiteit met de bewoners bespreekbaar te maken. N-VA vindt voorts dat homoseksuele relaties niet aan bod moeten komen in de kleuterklas. De partij is ook tegen meervoudig ouderschap. Klimaat Begin 2019 omarmde de N-VA het zogenaamde ecorealisme als haar antwoord op de steeds urgenter wordende klimaatproblematiek. Dit ecorealisme gaat uit van een optimistische kijk op de technologische vooruitgang om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen, vereist dat oplossingen betaalbaar moeten zijn en moeten stoelen op een gezonde economie en bepleit het behoud van kernenergie. De N-VA stemde echter op Europees niveau tegen de fundamenten van de Europese Green Deal, namelijk tegen een uitbreiding van Europees systeem voor emissiehandel naar meer sectoren en tegen een Europese koolstofgrenstaks. Op Vlaams niveau is de N-VA en de Vlaamse regering voor een uitstootvermindering van 40% tegen 2030, dit terwijl Europa een vermindering van 47% vraagt, een doelstelling waarvoor Brussel en Wallonië zich wel toe engageren. Partijstructuur- en leiding De N-VA is georganiseerd op drie werkingsniveaus: (lokale) afdelingen, (vijftien) arrondissementen en het nationale niveau (Vlaanderen plus Brussel). Op nationaal niveau is er de (in principe maandelijkse) partijraad, het (in principe wekelijkse) partijbestuur en het dagelijks bestuur. Het partijbestuur bestaat uit de volgende leden (leden in cursief hebben enkel raadgevende stem): Leden die vanuit hun functie tegelijk het dagelijks bestuur vormen: Bart De Wever, algemeen voorzitter, rechtstreeks verkozen door alle leden (sinds 23 oktober 2004, herkozen in 2008, 2011, 2014, 2017 en 2020) Steven Vandeput, ondervoorzitter, verkozen door de partijraad (sinds april 2022) Lieve Truyman, ondervoorzitter, verkozen door de partijraad (sinds september 2022) Louis Ide, algemeen secretaris, verkozen door de partijraad (sinds december 2014) Eddy Vermoesen, penningmeester, verkozen door de partijraad (sinds februari 2016) Piet De Zaeger, directeur N-VA Philippe Kerckaert, partijwoordvoerder N-VA De fractievoorzitters van de verschillende parlementsfracties, voor de rechtstreeks verkozen parlementen aangevuld met een zesde van de fractieleden: Wilfried Vandaele, fractievoorzitter Vlaams Parlement Annick De Ridder, Vlaams Parlementslid Koen Daniëls, Vlaams Parlementslid Bert Maertens, Vlaams Parlementslid Nadia Sminate, Vlaams Parlementslid Peter De Roover, fractievoorzitter Kamer Joy Donné, Kamerlid Darya Safai, Kamerlid Anneleen Van Bossuyt, Kamerlid Karl Vanlouwe, fractievoorzitter Senaat Cieltje Van Achter, fractievoorzitter Brussels Parlement Geert Bourgeois, fractievoorzitter Europees Parlement Jong N-VA: Jeroen Bergers, voorzitter Torben Gering Voorzitter partijraad: Kris Van Dijck Vijftien partijbestuursleden zonder nationaal mandaat: Gunther Coppens Paul Cordy Magda Debrouwer Werner Janssen Stijn Janssens Koen Kennis Lieve Maes Astrid Pollers Matthias Storme Jan Van Bruwaene Linda Van den Eede Guy Van der Streeck Hans Vanhoof Griet Vanryckegem Giel Verhelst Ministers, staatssecretarissen en parlementsvoorzitters: Jan Jambon, Vlaams minister-president Ben Weyts, Vlaams viceminister-president Zuhal Demir, Vlaams minister Matthias Diependaele, Vlaams minister Liesbeth Homans, voorzitter Vlaams Parlement Philippe Muyters, voormalig Vlaams minister Jan Peumans, voormalig voorzitter Vlaams Parlement Johan Van Overtveldt, voormalig federaal minister Sander Loones, voormalig federaal minister Theo Francken, voormalig federaal staatssecretaris Elke Sleurs, voormalig federaal staatssecretaris Sven De Neef, directeur studiedienst Andere vooraanstaande leden: Frieda Brepoels: stichtend lid en gewezen ondervoorzitter en algemeen secretaris N-VA Eric Defoort: gewezen ondervoorzitter N-VA en voorzitter van de Europese Vrije Alliantie (EVA) Antoine Denert, gewezen burgemeester van Kruibeke (1983-2013) Jan Loones: voormalig Vlaams parlementslid Danny Pieters: stichtend lid en voormalig senator Pol Van Den Driessche: gecoöpteerd senator Voorzitters Politieke mandaten Europees niveau In het Europees parlement maakt de N-VA deel uit van de fractie Europese Conservatieven en Hervormers, een fractie die voornamelijk uit rechtse tot extreemrechtse, nationalistische en populistische partijen bestaat. Federaal niveau Vlaams niveau Brussels niveau Bekende (ex-)leden Externe link Officiële website


text: Niels Henrik Abel (Finnøy, 25 augustus 1802 — Froland, 6 april 1829) was een Noorse wiskundige. Levensloop Abel stamde uit een arme familie en studeerde met een beurs aan de universiteit van Christiania (de toenmalige naam van Oslo). Na de publicatie van zijn werk over vijfdegraadsvergelijkingen in 1824 kreeg hij geld om naar Duitsland en Frankrijk te reizen. Hij bezocht Heinrich Christian Schumacher in Altona (bij Hamburg), August Leopold Crelle in Berlijn en via Freiberg trok hij naar Parijs. Financiële problemen dwongen hem terug te keren naar Noorwegen. Crelle regelde een aanstelling in Berlijn, maar Abel stierf aan tuberculose voordat dit aanbod hem bereikte. Wiskundige prestaties Abel bestudeerde differentiaal- en integraalrekening, de functietheorie en de Galoistheorie. Hij is beroemd geworden door als eerste te bewijzen dat de algemene vijfdegraadsvergelijking niet met radicalen kan worden opgelost. Dit is de stelling van Abel-Ruffini. Voor oneindige reeksen formuleerde hij een stelling, die naar hem is genoemd. Verder is hij samen met Jacobi de ontdekker van de elliptische functies. Zijn naam leeft voort in de wiskunde, zoals in de twee genoemde stellingen, in de abelse groepen (commutatieve groepen), en in bepaalde elliptische functies, de abelse functies. Hij verrichtte fundamenteel onderzoek naar oneindige functiereeksen (samen met Cauchy). Abel schreef de Memoire sur les equations algébraïque (1824). Abelprijs In 2001 nam de Noorse regering ter gelegenheid van zijn 200e geboortedag in 2002 het initiatief tot het instellen van de Abelprijs, met als doel de wiskunde te promoten, in het bijzonder voor jonge mensen. Zie ook Abelse categorie Abelse uitbreiding Abelse variëteit Externe links Biografie op website van de Abelprijs (Engels) Untersuchungen über die Reihe , Bd. 1 (1826), p. 311-339 19e-eeuws wiskundige Noors wiskundige Groepentheoreticus


text: Nederpop is popmuziek gemaakt door Nederlandse bands en artiesten. Ontstaan Aan het einde van de jaren vijftig werd de rock-'n-roll zeer populair bij een jeugdig publiek. Elvis Presley zou uitgroeien tot het eerste echte popidool. In Nederland was er in die tijd de indorock, een muziekstroming die zich concentreerde in de regio Den Haag-Rotterdam en werd gemaakt door Indische en Molukse muzikanten afkomstig uit voormalig Nederlands-Indië (Indonesië). De Tielman Brothers uit Breda waren vanaf 1958 de trendsetters. Verder waren er succesvolle bands als The Real Room Rockers, Oety & his Real Rockers, The Black Dynamites, The Hot Jumpers, Electric Johnny and his Skyrockets, The Rollers, The Fire Devils. Andere Nederlandse gitaargroepen, zoals Willy and his Giants, René and The Alligators en The Jumping Jewels, waren vooral geïnspireerd door de instrumentale rockmuziek van de Engelse Shadows en de Amerikaanse Ventures. Zij waren de inspiratiebron voor de latere beatgroepen (bijv. The Haigs, Golden Earring(s) en The Motions). Andere voor Nederlandse begrippen bekende en beroemde beatgroepen waren onder andere The Ro-d-ys, The Buffoons, The Cats, The Shoes, The Hunters, The Outsiders, Brainbox, Shocking Blue, Sandy Coast, Rob Hoeke's R&B Group, Ekseption, de Bintangs, Time Bandits en Tee Set. Shocking Blue kreeg zelfs een wereldhit met Venus, terwijl Golden Earring er ook een had met Radar Love. De eerste grote Hollandse rock-'n-roll-hit kwam van Peter Koelewijn and his Rockets uit Eindhoven: Kom van dat dak af. In de jaren zestig kwam de nederpop met de beatmuziek tot grote bloei. Op radio en tv kwamen speciale 'tienerprogramma's' waarin de succesvolle bands optraden en de top 40 van Radio Veronica hield bij wat de verkoopresultaten van de beatplaten waren. Zie ook: Nederbiet. Ook de blues kreeg in Nederland veel aanhang door de band Cuby and the Blizzards. Zij leverde diverse lp's af en hadden ook singles in de Top 40. In internationaal opzicht was Cuby in trek: In Duitsland waren ze zeer populair en ze trokken de aandacht van bekende bluesmuzikanten als John Mayall. Uit Den Haag kwam Livin' Blues. Al in deze periode waren twee artiesten actief die een constante factor zouden blijken in de Nederlandse popmuziek: Boudewijn de Groot en Rob de Nijs. De Nijs had nog in 1996 een nummer 1-hit met Banger hart en Boudewijn de Groot oogstte in 2005 succes in de Top 2000 van Radio 2 met het lied Avond. Jaren zeventig Na de beat kwam een heel andere stroming opzetten in de popmuziek: de symfonische rock, met exponenten als Alquin, Supersister, Focus, Earth & Fire en Kayak. Ook werd de Volendamse popgroep BZN beroemd in Nederland. Het popprogramma 'Toppop' werd razend populair bij de jonge kijkers. De discotheken rezen als paddenstoelen uit de grond, zodat het live-circuit voor popgroepen inzakte. De tweede helft van de jaren zeventig werd gedomineerd door de disco-rage en alleen bands als The Golden Earring, Earth & Fire, Gruppo Sportivo, Teach-In, BZN, Pussycat, Ferrari en Champagne wisten zich te handhaven. Een opvallende nieuweling was de band Normaal, met rockmuziek in Achterhoeks dialect. De punkrevolte zoals die zich vanaf 1976 in Engeland voltrok, liet ook Nederland niet ongemoeid. Enkele Nederlandse punkacts zijn: Ivy Green, opgericht in 1975. Hun debuutalbum Ivy Green werd in Nederland een klassieker binnen het genre. De Amsterdamse bands Soviet Sex (met Maarten van der Ploeg) en The Ex. De Groninger Boegies (1978–1990). Pretpunk met doldwaze teksten en capriolen van zanger Piepke. De Vopo's uit Meppel, die vanaf zijn oprichting in 1978 redelijk succes had en onder andere in het voorprogramma stond van U.K. Subs. De band ging plotseling uit elkaar in 1983. Heideroosjes is een bekende Nederlandse punkrockband van later datum, opgericht in 1989. Jaren tachtig Het grote (commerciële) succes van de band Doe Maar begin jaren tachtig leidde tot een heropleving van de Nederlandstalige popmuziek en een hausse aan nieuwe bandjes. Van Doe Maars populariteit, vooral onder jongeren van middelbareschoolleeftijd, profiteerden (eveneens Nederlandstalige) bands als Toontje Lager, Frank Boeijen Groep, Noodweer en Het Goede Doel. De rockmuziek evolueerde in hardrock. De Nijmeegse broers Alex en Edward van Halen emigreerden in 1962 met hun ouders naar de VS (Los Angeles) en richtten later de hardrockformatie Van Halen op. Deze band werd wereldberoemd. In Nederland volgde VandenBerg van gitarist Adje van den Berg. Ook kwam Vengeance in de belangstelling evenals Picture en Helloïse. De teksten waren opvallend: onderwerpen als heroïneverslaving, racisme of de angst voor een kernoorlog werden niet geschuwd. Daarmee verschilden ze van de teksten van het gros van de liedjes dat in de hitlijsten stond. Het lied Over de muur van Klein Orkest is daar misschien het bekendste voorbeeld van. Het is geschreven op het hoogtepunt van de Hollanditis, letterlijk aan de vooravond van de grote vredesdemonstratie op 29 oktober 1983 op het Malieveld in Den Haag. Ook rockbands voor een ouder publiek kregen vaste voet aan de grond, zoals De Dijk, The Scene en Tröckener Kecks. In de tweede helft van dit decennium deed zich het verschijnsel voor van nostalgie naar de popmuziek uit de jaren zestig en zeventig, als reactie op de met computers gemaakte muziek en de house. Deze hang naar het verleden uitte zich in de vele 'beat-revivals' die in het land werden georganiseerd, in het draaien van popklassiekers op de (lokale) radiostations, in de televisie-programma's over popartiesten van weleer (waarvan er velen weer gingen optreden) en uit de enorme verkoopresultaten van verzamel-cd's van deze muzikanten. Op museaal gebied werden er diverse initiatieven genomen. Zo was er de Stichting Popmuseum uit Den Haag die exposities over de popgeschiedenis organiseerde, en PAN (Pop Archief Nederland, later opgegaan in het Nationaal Pop Instituut), die een collectie begon op te bouwen. Een echt museum kwam er nog niet. Jaren negentig In navolging van het Achterhoekse Normaal kwamen er veel bands op 'uit de provincie' die zongen in het dialect van de streek. Hun succes bleef niet beperkt tot de eigen regio maar werd steeds vaker landelijk. Bekende bands zijn het Limburgse Rowwen Hèze en het Drentse Skik en Mooi Wark. In 1994 werd in Den Haag de Stichting Rock 'n Art Hall of Fame opgericht met als doel het realiseren van een Nationaal Popmuseum, waarin de geschiedenis van de nederpop belicht wordt. Het label Excelsior Recordings werd in 1996 opgericht, waardoor de Nederlandse indierock enig fundament kreeg. Caesar, Daryll-Ann, Johan werden succesvolle bands in binnen- en buitenland. Ook in de tweede helft van de jaren negentig waren er veel Nederlandstalige bands succesvol, naast soloartiesten als Ruth Jacott, Marco Borsato en de Engelstalig zingende René Froger. Het fenomeen 'studentenbands' deed zich voor, met de Hermes House Band, Van Dik Hout en Guus Meeuwis & Vagant. Daarnaast hadden de bands De Kast, Volumia!, IsOokSchitterend, Acda en De Munnik en met name BLØF veel succes. Onder de jongeren waren vooral de genres happy hardcore en house in trek. Zo hadden met name de Party Animals veel succes met hun muziek. De Fontys Rockacademie werd in Tilburg in 1998 opgericht. 2000 tot heden Abel was in 2000 een succesvolle Nederlandstalige groep en uit Den Haag kwamen Anouk, Kane en DI-RECT. Verder werden ook de symfonische metalgroepen The Gathering, Within Temptation, After Forever, Epica en Delain populair, tot over onze landsgrenzen. In het begin van dit decennium bracht rap een nieuwe popster voort: de uit Almere afkomstige rapper Ali B. Initiatieven ter aanmoediging Grote Prijs van Nederland, sinds 1983 Festival Van Eigen Bodem Nederpopprijs Van Eigen Bodem, opgericht in 2004 Bands en artiesten Een overzicht van bands en artiesten van Nederlandse bodem is te vinden op: Lijst van Nederlandse bands Lijst van Nederlandse artiesten Externe links www.popinstituut.nl www.nederpoparchief.nl Popgenre Muziek in Nederland Muziekgeschiedenis


text: Interpretatio Graeca is de interpretatie of syncretisme van niet-Griekse goden en mythen als Griekse goden. Soms is dit verschil subtiel, soms zijn de namen onherkenbaar anders. Interpretatio Romana is een vergelijkbaar proces vanuit Romeins perspectief. Het ging er in beide gevallen, dus in het oude Griekenland en in het Romeinse Rijk, om de goden van de volkeren, die barbaren werden genoemd te laten assimileren met de eigen goden. Vergelijking Er werden in de klassieke oudheid veel verschillende goden aanbeden, zowel in Griekenland als in het Romeinse Rijk. Hieronder volgt een vergelijking van namen uit de Griekse en de Romeinse mythologie. Zij staan er in het Latijn en in het Oudgrieks. Pantheon De goden die binnen een cultuur, binnen een samenleving, werden aanbeden bij elkaar worden met pantheon aangeduid. Andere goden Titanen Sterfelijken en halfgoden Etymologie Zeus - Jupiter: Dit namenpaar lijkt in eerste instantie totaal niet op elkaar, maar schijn bedriegt. Bedenk, dat het hier om de oppergod in het pantheon gaat: De 'Z' van Zeus werd ook in het Oudgrieks waarschijnlijk als 'Dz' uitgesproken, gezien bijvoorbeeld de verbuiging van Zeus: Namen in Griekse en Romeinse mythologie Mythologielijsten Namen in Griekse en Romeinse mythologie


text: Nijntje pluis is een fictief konijntje dat de hoofdpersoon van een serie kinderprentenboeken is. De boeken zijn geschreven en getekend door Dick Bruna (1927-2017). Geschiedenis In de jaren vijftig kwam er voor het eerst een boek van nijntje uit, naar het verhaal dat Dick Bruna zijn destijds één jaar oude zoontje vertelde over een konijntje dat ze eerder die dag in de duinen van Egmond aan Zee hadden gezien. Andere bronnen geven aan dat nijntje is gebaseerd op het pluchen konijn van Bruna's zoon. Nijntje werd op een basale manier getekend, met enkele lijnen en grotendeels in de primaire kleuren met dikke kaderlijnen. Een nijntjeboek bevatte vierentwintig pagina's, met op elke rechterpagina een tekening en op elke linkerpagina vier regels vers. De boeken werden in een klein formaat gedrukt, omdat Bruna het belangrijk vond dat bij zijn beoogde publiek het gevoel werd gewekt dat de werkjes voor hén gemaakt waren, en niet voor hun ouders. Op 30 juli 2014 werd bekend dat Bruna geen nieuwe nijntjeboekjes meer zou maken. Nalatenschap en erkenning Op 16 februari 2006 werd er in Utrecht het dick bruna huis (sinds 2016 het nijntje museum) geopend, waar veel werk van Bruna te zien is, waaronder uiteraard veel nijntjes. Ook is een deel van het werk te vinden in het atelier van Bruna in het Centraal Museum. Ter ere van de opening van het huis werden er een aantal maanden lang verschillende gebouwen in Utrecht (waaronder de Neudeflat) versierd met nijntje-oren. Aan de Lange Viestraat in Utrecht zijn er verkeerslichten met een afbeelding van nijntje. Aan het begin van de Utrechtse Van Asch van Wijckskade aan de Oudegracht is het nijntje-pleintje met een standbeeld van nijntje, gemaakt door Bruna's zoon, beeldhouwer Marc Bruna. Naar aanleiding van de 60e verjaardag van nijntje in 2015 werd de nijntje art parade opgezet. Zestig kunstenaars, onder wie Charlotte Dematons, Studio Piet Boon, Irma Boom, Hans van Bentem, Barbara Wijnveld, Saskia Pfaeltzer, Studio Job, Hugo Kaagman, Bas Kosters en Richard Hutten, kregen de opdracht om een 1,80 meter hoog beeld van nijntje te decoreren. Hoofdlettergebruik In het oeuvre van Bruna worden consequent geen hoofdletters gebruikt, ook waar dat volgens de gangbare spellingsregels wel zou moeten. Namen in de nijntje-verhalen, inclusief de naam "nijntje" zelf, worden dus ook standaard met kleine letter geschreven. Boeken uit de serie nijntje Hieronder staan enkele boekjes die over nijntje zijn verschenen. Vertalingen De verhaaltjes van nijntje zijn in veel talen vertaald. Bruna controleerde de vertalingen streng; als een boekje werd vertaald in een taal die hij niet kende, dan vroeg hij iemand anders om de tekst terug te vertalen, zodat hij het resultaat kon controleren. In andere talen is de naam nijntje onuitspreekbaar en is die veranderd in 'miffy'. Dat is bijvoorbeeld zo bij het Deenstalige ('miffys verden') en het Engelstalige ('miffy') kinderprogramma. In oudere Duitse boekjes komt men nog de naam nijntje of (letterlijk vertaald) ninchen tegen. Daarnaast zijn er vertalingen verschenen in onder andere het Haags (door Marnix Rueb), Gronings (Jan Sleumer), Utrechts (Herman van Veen), Achterhoeks (Arie Ribbens), Papiaments (Oetie Basilio), Twents (Harry Nijhuis), Leids (Dick Wortel) en het Katwijks (Leendert de Vink en Jaap van der Marel). Personages Andere media Film Op 30 januari 2013 ging de eerste bioscoopfilm van nijntje, Nijntje de film, geregisseerd door Hans Perk, in première in de Amsterdamse bioscoop Tuschinski. Televisie De avonturen van nijntje zijn ook uitgebracht als animatieserie voor televisie. Hierin spelen naast de personages uit de nijntje-boeken ook andere personages van Dick Bruna een rol: betje big, knorretje, snuffie en boris en barbara beer. De volgende delen zijn verschenen: nijntje de originele serie (4 oktober 1992 en 26 september 1993, KRO, 52 afleveringen) door Gene Deitch en Mercis. nijntje kleuren, cijfers en vormen (1996, Afleveringen 30) door Kodansha en Mercis. nijntje & vriendjes (2002-2005) door Pedri Animation en Mercis. nijntjes avonturen groot en klein (2015-2018) door Blue-Zoo Productions en Mercis. Musical Tevens zijn er vijf musicals uitgebracht met muziek van Joop Stokkermans en teksten van Ivo de Wijs: nijntje, de musical (2001) nijntje is er weer (2004) nijntje op vakantie (2007) nijntje viert feest (2015) nijntje de musical (2021) Theater nijntje op de fiets (2017-2021) Klein Amsterdam Producties, hoofdrol Marianne van Houten Zie ook Musti Hello Kitty Externe links Website van Dick Bruna en nijntje Atelier Dick Bruna in het Centraal Museum nijntje museum Kinderprogramma op televisie Nederlandstalige jeugdboekenreeks Antropomorf personage Personage uit boek Fictieve haasachtige


text: De Nederlandse Middenstands Partij (NMP) was een Nederlandse politieke partij die opkwam voor de belangen van ondernemers. In het verkiezingsprogramma van 1971 stond dat ze voor "een betere, rechtvaardiger en aanvaardbare lastenverdeling voor Ondernemers, Zelfstandigen en Middenstanders" was en was vooral tegen "staatsdirigisme", bureaucratie, inflatie en anarchie. De Nederlandse Middenstands Partij werd opgericht in september 1970 door de drie ondernemers Martin Dessing, Ab te Pas en H. Kamping. De partij behaalde in bij de verkiezingen van 28 april 1971 twee zetels in de Tweede Kamer, die bezet werden door Ab te Pas en Jacques de Jong. Na onderlinge problemen scheidde De Jong zich af en vanaf september 1971 gingen beiden als eenmansfractie verder. Bij de vervroegde verkiezingen van 29 november 1972 deed de Nederlandse Middenstands Partij opnieuw mee, terwijl Jacques de Jong lijsttrekker was voor de concurrerende Democratische Middenpartij. Geen van beide lijsten behaalde toen nog een zetel. Hierna brak er ruzie uit tussen de oprichters, met enerzijds Te Pas en Kamping en anderzijds Dessing, waarbij Dessing door de rechter in het gelijk zou worden gesteld. In 1977 deed de Nederlandse Middenstands Partij opnieuw mee, maar behaalde toen slechts 89 stemmen. Hierna werd er van de partij lange tijd weinig meer vernomen. In 1995 wekte Dessing de partij weer tot leven, omdat hij het succes van ouderenpartijen bij de Tweede Kamerverkiezingen van het jaar ervoor als een hoopgevend signaal zag. De partij deed mee aan de verkiezingen in 1998, maar toen haalde de NMP respectievelijk slechts 23.512 stemmen, terwijl er ongeveer 60.000 nodig waren voor een zetel. In 2002 deed NMP mee aan de verkiezingen onder de naam Nieuwe Midden Partij, met als lijsttrekker Jos Bron, een bouwkundig adviseur die Nederland Mobiel in de Noord-Hollandse Staten vertegenwoordigde. De partij zou bij deze verkiezingen 2305 stemmen halen. Sinds de verkiezingen van 2002 is niets meer van de partij vernomen. Externe link Website Nieuwe Midden Partij (gearchiveerd, maart 2002)


text: Niki de Saint Phalle (Neuilly-sur-Seine, 29 oktober 1930 – San Diego, 21 mei 2002), geboren als Catherine Marie-Agnès Fal de Saint Phalle, was een Frans-Amerikaanse kunstschilderes en beeldhouwster. Biografie Niki de Saint Phalle werd geboren in een katholiek bankiersgezin als dochter van een Franse vader en een Amerikaanse moeder. Toen ze drie jaar oud was, verhuisde het gezin naar het Amerikaanse New York. Daar bracht ze haar jeugd door en ze raakte op haar elfde jaar getraumatiseerd als gevolg van seksueel misbruik door haar vader. Later verwerkte ze deze ervaring in haar surrealistische film Daddy en andere kunstwerken. Ze werd door haar ouders in een klooster ondergebracht. Na het verlaten van het klooster werd ze model en trouwde op haar negentiende met de Amerikaanse schrijver Harry Mathews. Ze kregen twee kinderen. Later verliet ze het gezin. In 1951 kwam ze terug naar Parijs en in 1952 begon ze te schilderen. Als kunstenaar was ze autodidact. In 1955 begon haar samenwerking met de Zwitserse nieuw-realistische kunstenaar Jean Tinguely, met wie ze op 13 juni 1971 trouwde. Vanaf 1956 creëerde ze haar eerste reliëfs in gips en andere materialen. Aanvankelijk exposeerde ze met veel agressief, 'mannelijk' aandoende collages van gevonden voorwerpen als geweren en pistolen. Geïnspireerd door het feminisme maakt ze assemblages waarin vrouwenrollen worden ontleed. In 1960 werd ze lid van de groep nieuw-realisten. In het begin van de jaren zestig maakte ze naam als action painter met haar schiethappenings, waarbij ze met verf gevulde, op houten panelen bevestigde objecten lek schoot met een jachtgeweer. In het midden van de jaren zestig presenteerde ze haar versie van de oervrouw, de 'Nana's'. Haar Nana-figuren, expressieve in felle kleuren beschilderde manshoge vrouwenbeelden in polyester, zijn wereldberoemd en veroorzaakten ophef in de moderne kunstwereld. In 1966 maakte ze in Stockholm een 27 meter lange liggende Nana, te betreden via de vagina. Met Tinguely ontwierp ze ook fonteinen. Niki de Saint Phalle speelde naast Jean Tinguely een hoofdrol bij de bouw (van 1969 tot 1994) door 15 internationale kunstenaars van Le Cyclop de Jean Tinguely in het Franse Milly-la-Forêt. Vanaf 1979 woonde ze in Garavicchio, in het Italiaanse Toscane. Daar werkte ze onder meer vijftien jaar aan figuren uit het tarotkaartspel, waarmee ze aan haar beeldenpark Giardino dei Tarocchi vormgaf. Ook maakte ze dierenfiguren voor de Ark van Noach in Israël. Het vele gieten in polyester en plastic en daarmee het voortdurend inademen van giftige dampen speelden haar parten, zodat ze voor haar gezondheid een behoorlijk aantal jaren in Zwitserland verbleef. Na Tinguely's dood (30 augustus 1991) verhuisde ze naar San Diego in Californië vanwege de schone lucht. Ze overleed daar op 21 mei 2002 na een lang ziekbed op 71-jarige leeftijd. Werken Frankrijk Er zijn rond Nice verschillende van haar beelden te vinden, onder andere in de tuin van het bekende hotel Negresco in Nice. Drie van haar werken bevinden zich in het Skulpturenpark Kulturforum Würth (onderdeel van de Sammlung Würth) in de Zwitserse stad Chur. In Valbonne, Zuid-Frankrijk, is het daar gebouwde Collège de Valbonne naar haar vernoemd. Haar familie maakte daartegen bezwaar, omdat haar naam nog niet 'publiek' was. Inmiddels heet het college weer Collège de Niki-de-Saint-Phalle. Musea Niki Museum in Nasu, Japan Museum of Fine Arts in Houston Museum of Modern Art in New York Musée d'Art Moderne et d'Art Contemporain in Nice Tentoonstellingen 1972 – Sieraad 1900-1972, De Zonnehof, Amersfoort 2019-2020 - Niki de Saint Phalle aan Zee, Beelden aan Zee, Scheveningen Bibliografie (selectie) Sieraad 1900-1972, eerste triennale Amersfoort 2 augustus t/m 1 oktober 1972 (1972). Rotterdam: Lemniscaat. . Fotogalerij Externe links Officiële website Frans kunstschilder Frans beeldhouwer