text: Hermann Wilhelm Göring (Rosenheim, 12 januari 1893 – Neurenberg, 15 oktober 1946) was een Duits politicus, militair leider en een vooraanstaand lid van de NSDAP. Inleiding Als piloot in de Eerste Wereldoorlog schoot hij 22 vijandelijke vliegtuigen neer en ontving hij de onderscheiding Pour le Mérite. Göring nam deel aan de Bierkellerputsch en kreeg daarbij een kogel in zijn lies. Hij werd zwaargewond naar zijn peetoom en arts in Oostenrijk afgevoerd en vervolgens naar Zweden, het geboorteland van zijn toenmalige echtgenote. Hij kreeg morfine om de pijn te stillen en zou daar een levenslange verslaving aan overhouden. In 1935 werd Göring opperbevelhebber van de Luftwaffe (luchtmacht), een positie die hij bekleedde tot 23 april 1945. In 1940 promoveerde Adolf Hitler hem tot rijksmaarschalk, waardoor Göring overste werd van alle commandanten van de Wehrmacht en op 1 september 1939, op het moment van de Duitse inval in Polen, wees Hitler hem aan als zijn opvolger en plaatsvervanger van al zijn bevoegdheden. In 1942, toen de Duitse oorlogsinspanningen achteruit gingen op beide fronten, was Görings aanzien ten opzichte van Hitler sterk verminderd. Göring trok zich grotendeels terug uit het leger en de politiek om te genieten van de geneugten van het leven van een rijk en machtig man. Na de Tweede Wereldoorlog werd Göring op de Processen van Neurenberg wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid veroordeeld tot de dood door ophanging, maar hij pleegde de nacht voor de uitvoering van het vonnis zelfmoord door de inname van cyaankali. Familieachtergrond Op 12 januari 1893 werd Hermann Wilhelm Göring geboren in het Mariënbadsanatorium even buiten Rosenheim, een stadje circa vijfenzestig kilometer ten zuiden van München. Zijn vader, Ernst Heinrich Göring, was hoofdambtenaar bij de Duitse consulaire dienst. Hij diende in de Duitse Oorlog en Frans-Duitse Oorlog bij de cavalerie. In 1885 trouwde hij met Franziska Tiefenbrunn en enkele maanden later vertrok hij naar Zuidwest-Afrika (tegenwoordig Namibië). Hij werd daar de eerste gouverneur-generaal (Kaiserlicher Kommissar) en moest erop toezien dat de vredesakkoorden tussen de inheemse volken onderling en met de nieuwe kolonisator werden nagekomen. Daarnaast was hij belast met het verwerven van exploitatierechten voor de mijnbouw en moest hij de wapen- en drankhandel organiseren. In 1888 moest hij Zuidwest-Afrika echter gehaast verlaten nadat de leider van de Ovaherero, Maharero, het verdrag met de Duitsers opzegde. Göring vertrok in eerste instantie naar het Britse Walvisbaai, om Zuidwest-Afrika in augustus 1890 alsnog te verlaten voor Haïti, waar hij werd aangesteld als consul. In 1896 ging hij met pensioen en keerde hij terug naar Duitsland. Görings moeder, Franziska "Fanny" Tiefenbrunn was afkomstige van een boerenfamilie uit Beieren. Ze vertrok in 1885 samen met Heinrich Göring naar Zuidwest-Afrika. In dat land beviel ze van Olga Therese Sophie Göring met de hulp van Hermann Epenstein Ritter von Mauternburg, een Duitse arts. In de tussenliggende jaren onderhielden de Görings contact met deze arts en voor de bevalling van haar vierde kind, Hermann, ging ze op zijn advies naar het Mariënbadsanatorium. Hermann Göring werd genoemd naar Epenstein, die ook zijn peetoom werd. Omdat zijn moeder na enkele maanden Duitsland verliet om zich weer bij haar man te voegen op Haïti, werd Hermann gedurende drie jaar ondergebracht bij een pleeggezin in Fürth. Toen zijn vader met pensioen ging in 1896, keerde Hermann terug naar zijn ouders. Toen de Görings uit het Caraïbisch gebied terugkeerden, begroette Hermann zijn moeder door haar te bijten. Zijn vader negeerde hij volkomen. Hermann kon het zijn ouders maar moeilijk vergeven dat ze hem bij een pleeggezin hadden achtergelaten. Vooral voor zijn vader, die na zijn pensioen verslaafd raakte aan alcohol, kon hij weinig respect opbrengen. Hermann Göring had twee broers en twee oudere zusters, Olga Therese Sophie en Paula Elisabeth Rosa. Hermann Görings oudere broer, Karl-Ernst, emigreerde al op jonge leeftijd naar de Verenigde Staten. Karls zoon, Werner Göring, werd kapitein bij de United States Army Air Forces en vocht tijdens de Tweede Wereldoorlog tegen de Luftwaffe, die onder leiding van zijn oom stond. Hij nam onder meer deel aan bombardementen op Duitse steden. Görings jongere broer, Albert, was een tegenstander van het naziregime en hielp veel Joden en andere dissidenten in Duitsland tijdens het nazibewind. Een neef van Göring, Hans-Joachim, was een piloot van de Luftwaffe. Hij was ingedeeld bij het Zerstörergeschwader 76 en vloog met een Messerschmitt Bf 110. Hans-Joachim werd tijdens een vlucht op 11 juli 1940 door Hawker Hurricanes van het No. 78 Squadron RAF neergeschoten. Jeugd Na drie jaar was Hermann herenigd met zijn familie. Toen ze terug in Duitsland kwamen, woonde de familie Göring in het huis van Hermann Epenstein in de Fregestraße 19 te Berlin-Friedenau. Franziska werd de maîtresse van Epenstein. Franziska Göring sliep bij hem als hij op bezoek kwam, terwijl haar wettelijke echtgenoot elders overnachtte. Epenstein was een vermogend man die vaak in de aristocratische kringen vertoefde. Heinrich Göring werd in 1899 ziek en leed aan bronchitis. Op uitnodiging van Epenstein vertrok het gezin omwille van Heinrichs gezondheid naar zijn kasteel Burg Veldenstein te Neuhaus an der Pegnitz nabij Neurenberg. De Görings mochten van Epenstein vrij gebruikmaken van dit kasteel. Een exacte datum is niet te achterhalen, maar aangenomen wordt dat tijdens de tijd dat Heinrich Göring ziek was, Franziska Göring de minnares was geworden van Epenstein. In 1904 ging Hermann Göring op elfjarige leeftijd op kosten van Epenstein naar een kostschool in Ansbach, Frankenland. Göring, die koppig, verwaand en bazig was, kwam voor het eerst nadrukkelijk in contact met andere kinderen. Hij had een hekel aan de school. De discipline was er streng, het eten slecht en tijdens de muzieklessen moest hij vioolspelen, een instrument dat hij verafschuwde. Buiten schooltijd volgde Göring bovendien nog enkele pianolessen. Nadat ze een opstel moesten schrijven over de persoon die ze het meest ter wereld bewonderden, had hij het helemaal gehad met de school. Göring had namelijk een opstel geschreven over Epenstein, terwijl men op school verwachtte dat de jongens schreven over hun vader, Wilhem II, Otto von Bismarck of Frederik de Grote. Hermann Göring werd door de rector op het matje geroepen en deze kwam erachter dat zijn peetoom van Joodse komaf was. In die tijd werden Joden door veel burgers geminacht. Göring kreeg strafwerk en daarmee was de kous af voor de school. Echter, de dag erna ging Göring naar school toe, vernielde zijn viool en keerde huiswaarts. Militaire opleiding Aangezet door zijn moeder slaagden zijn vader en zijn peetoom, beiden vroegere cavaleristen, erin voor Hermann een plaats te verkrijgen op de militaire academie in Karlsruhe. Na vier jaar militaire academie verliet Göring op zestienjarige leeftijd de school met uitstekende punten voor geschiedenis, Frans, Engels, paardrijden en muziek. Door zijn goede cijfers op de academie in Karlsruhe, kostte het hem geen moeite om te worden toegelaten tot de Preußische Hauptkadettenanstalt, een cadettenopleiding voor toekomstige officieren, in Berlin-Lichterfelde. Göring, al van kinds af aan een bewonderaar van militaire uniformen en middeleeuwse rituelen, genoot volop tijdens zijn verblijf op de cadettenopleiding. De uniformen van de cadetten waren chic en kleurrijk en het gedrag van de cadetten was gegrond op middeleeuwse voorschriften. Hermann Göring slaagde op zijn negentiende in bijna alle vakken magna cum laude. Hij werd als luitenant opgenomen in het Prinz Wilhelmregiment en geplaatst in het hoofdkwartier in Mülhausen. Voordat hij daar zijn intrek nam, mocht hij een periode met verlof naar huis. Daar aangekomen zag Göring dat het aanzienlijk minder ging dan voor zijn vertrek. De relatie tussen zijn moeder en peetoom was voorbij toen Epenstein in 1913 op zijn 62e getrouwd was met een 26-jarige en de familie Göring werd uit het kasteel Veldenstein gezet. Ze verhuisden naar München en kort daarna stierf Heinrich Göring. Hermann, die toen alweer dienstdeed bij zijn regiment, keerde huiswaarts met bijzonder verlof en gebruikte de dag en avond voor de begrafenis om zijn moeder te helpen bij het doorlopen van de papieren. Tijdens het doorlopen van de papieren zag Hermann welke grote carrière zijn vader had gehad en sindsdien betreurde hij zijn slechte relatie met zijn vader. Heinrich Göring werd op het Waldfriedhof in München begraven. Eerste Wereldoorlog Hermann Göring was 21 jaar toen de Eerste Wereldoorlog begon. Hij zag met de oorlog zijn wens in vervulling gaan om zijn moed en mannelijkheid te tonen. Bovendien was hij opgegroeid met het idee dat hij door strijd moest bijdragen aan de 'glorie van het vaderland'. Göring zette tijdens de oorlog de militaire traditie van de familie voort. Hij diende eerst bij de infanterie en daarna bij de luchtmacht. Infanterie Enkele uren na de uitbraak van de Eerste Wereldoorlog maakte het Prinz Wilhelmregiment al contact met de vijand. De garnizoensstad van het regiment, Mulhouse lag aan de Franse oever van de Rijn in Elzas-Lotharingen, door de Duitsers geannexeerd na de Frans-Duitse Oorlog in 1870. Het Prinz Wilhelmregiment trok zich meteen nadat de Fransen de oorlog verklaard was terug naar de Duitse oever van de Rijn. Meteen na die Duitse terugtocht vestigden zich hier een Franse voorpost onder leiding van generaal Paul Pau. Ze hesen de vlag op het stadhuis en verklaarden dat de burgers vanaf dat moment Fransen waren. Midden in de festiviteiten reed een peloton Duitse troepen, onder leiding van luitenant Hermann Göring, terug over de Rijn in een pantsertrein. De Fransen, die op de grond zwak waren, trokken zich haastig terug naar de hoofdposities. Göring nam de Franse vlag persoonlijk in beslag en liet zijn troepen alle Franse aanplakbiljetten verwijderen. Net voor de nacht reden de Duitsers terug naar de Duitse oever en ze namen vier achtergebleven Franse cavaleriepaarden mee. De volgende dag konden de Duitsers hun actie met de pantsertrein niet herhalen, omdat de Fransen 's nachts de stad weer hadden ingenomen en ditmaal de spoorweg lieten bewaken. De Franse vlag wapperde opnieuw boven het stadhuis. Göring organiseerde een patrouille van zeven man. Met fietsen werden ze over de Rijn gezet en reden ze naar Mulhouse onder leiding van Göring. De Duitsers kenden het gebied beter dan de Fransen. Kort na zonsopgang overrompelden ze een Franse voorpost. Hierna fietsten ze naar het centrum van de stad en probeerden zo dicht mogelijk bij het stadsplein te komen, waar een menigte mensen de Franse troepen onthaalden. Göring zag dat de kleine generaal Pau in het middelpunt van de festiviteiten stond. Hij bedacht een gewaagd plan en stelde zijn mannen op de hoogte. Göring zou het dichtstbijzijnde paard pakken en bestijgen. Daarna zou hij dwars door de menigte naar generaal Pau rijden, die oppakken en voor zich dwars op het zadel plaatsen en met hem terugrijden naar de Duitse stelling. Zijn mannen moesten hem tijdens deze gewaagde actie dekken. Op het moment dat Göring de teugel van het paard wilde grijpen, trok iemand van zijn peloton zenuwachtig aan de trekker en loste daarmee een schot. De Fransen sloegen alarm en Göring moest zich met zijn mannen terugtrekken. Göring legde dan een hinderlaag voor een Franse voorpost en de Duitsers namen vier Franse soldaten gevangen. Voor deze actie werd Hermann Göring voor het eerst genoemd in het legerbericht en geprezen om zijn durf en initiatief. Al snel maakte Göring kennis met de andere kant van de oorlog. Toen de eerste zware regen- en sneeuwbuien vielen op het westfront en het front begon vast te lopen, ging het Prinz Wilhelmregiment in de loopgraven. Maanden van vervelende, modderige en bloederige loopgraafgevechten begon. Göring moest na enkele weken al van het onbeweeglijke front af. Hij kampte met een reuma-aanval en werd naar een ziekenhuis in Freiburg im Breisgau vervoerd. Hij miste daardoor de slag bij de Marne, waarbij veel van zijn collega's om het leven kwamen. Luchtmacht Tijdens zijn herstel in Freiburg kreeg hij bezoek van zijn vriend Bruno Loerzer, die hij in Mulhouse had leren kennen. Dit bezoek zou zijn militaire carrière een drastische wending geven. Kort na het uitbreken van de oorlog waren de twee gescheiden. In Freiburg troffen ze elkaar weer. Loerzer volgde daar een opleiding voor piloot voor de pas opgerichte Duitse luchtmacht. Göring was tijdens zijn herstel gedesillusioneerd geraakt door de infanterieoorlog en vreesde dat er nog maar weinig ruimte bleef voor individuele initiatieven. Tegelijkertijd stonden de kranten vol met heldenverhalen over de Duitse piloten die boven het westfront vlogen. Göring kreeg veel over de plannen van de Luftstreitkräfte te horen. Vanuit zijn wens om roem te vergaren, schreef hij zijn commandant om toestemming te vragen en toelating te krijgen tot de vliegschool in Freiburg. Toen Göring na twee weken nog geen antwoord had ontvangen, wist hij de nodige papieren te bemachtigen van een kazerne in de buurt. Hij vulde de overplaatsingspapieren in, ondertekende ze en vertrouwde erop dat hij toestemming zou krijgen. Als hij nog samen met Loerzer de strijd aan wilde gaan, dan moest hij snel beginnen met de opleiding. Göring had zelf al voor zijn uitrusting gezorgd en was al begonnen als waarnemer in Loerzers vliegtuig. Plotseling kreeg hij bericht van het regiment; zijn overplaatsing werd geweigerd en Göring werd bevolen zich bij zijn regiment te voegen zodra de medische dienst hem gezond had verklaard. Göring wilde niet terug naar het regiment. Hij deelde alleen aan Loerzer het bevel van zijn regiment mee. Ondertussen bracht hij elk moment dat er een vliegtuig beschikbaar was door in de lucht met zijn vriend om het vak te leren dat hij beslist had te willen uitvoeren, dat van operateur-waarnemer. Wilde hij een opleiding tot piloot volgen, dan zou hij het eerste deel van de luchtoorlog missen en dat was geen optie voor Göring. Ondertussen had het regiment gehoord dat hij zichzelf uit het ziekenhuis had ontslagen en hij kreeg nogmaals het bevel zich te melden bij zijn regiment. Göring legde dit naast zich neer. Toen zijn vrienden hem vertelden, dat de kolonel woedend was en hem voor de krijgsraad dreigde te slepen, stuurde Göring een brief naar zijn peetoom, Hermann Epenstein, die arts was en voor hem een medische verklaring schreef van ongeschiktheid voor verdere dienst in de loopgravenoorlog. Daarnaast zorgde Epenstein voor een definitieve plaats voor Göring en Loerzer, bij de luchtmacht. De aanklacht tegen Göring werd plotseling teruggebracht en hij kwam ervan af met de geringe straf van 21 dagen kamerarrest. Voordat de veroordeling kon worden uitgevoerd, kwamen hogere orders tussen beiden. Kroonprins Wilhelm van Pruisen was een fervent voorvechter van de nieuwe luchtmacht en hij wilde dat Göring onmiddellijk werd opgenomen bij de nieuwe eenheid. In de lente van 1915 werden Göring en Loerzer overgeplaatst naar Stenay en ze deden in het begin voornamelijk verkenningswerk. Görings werk als operateur-waarnemer was lastig uit te voeren. Hij vloog in een tweezitter Albatros, waarvan de onderste vleugel precies in zijn gezichtsveld viel. Hij moest daarom over de kant van het vliegtuig hangen en ondertussen moest Loerzer het toestel laten overhellen, zodat Göring een foto kon nemen. De commandant van het vijfde leger, waarvan Görings eenheid deel uitmaakte, eiste iedere dag luchtfoto's van de vestingstad Verdun. De vuurconcentratie in de vesting was echter zo groot, dat er geregeld camera's of vliegtuigen werden stukgeschoten. Göring en Loerzer gaven zich vrijwillig op om boven Verdun verkenningsfoto's te maken. Ze begonnen direct met de voorbereidingen en besteedden er drie dagen aan om laag boven de vesting te vliegen. Tijdens de vlucht liet Loerzer het vliegtuig een glijvlucht maken en Göring hing over de kant van zijn cabine en maakte diverse foto's met zijn camera. De foto's waren dusdanig nauwkeurig en scherp, dat kroonprins Friedrich Wilhelm beide mannen met het IJzeren Kruis 1e Klasse beloonde. Tijdens de vluchten werden ze beschoten door troepen vanaf de grond en Göring had daarvoor een oplossing bedacht. Bij de eerst volgende verkenningsvlucht installeerde hij een mitrailleur in zijn cockpit en beschoot hij de troepen op de grond. De actie van Göring werd door de Duitsers en Fransen overgenomen en in de lucht waren nu enkele vliegtuigen bewapend met een mitrailleur. In april kwam er een wending in de luchtstrijd. De Fransman Roland Garros beschoot een groep van vier Duitse vliegtuigen, allen onbewapend, en wist er twee van te vernietigen. Garros had zijn mitrailleur recht vooruit gericht en zijn propeller beschermd met metalen plaatjes. De Duitsers waren verrast, want tot op dat moment verliep de luchtoorlog met respect voor andermans piloten. De Duitsers schakelden Anthony Fokker in en die bouwde een verbeterde versie van Garros' uitvinding, waarbij een stalen pen de mitrailleur blokkeerde als het propellerblad voor de loop kwam. De Duitse luchtmacht was al snel heer en meester in het luchtruim en de gevechtsvliegtuigen werden vanaf dat moment volop ingezet. Jachtvlieger Namen als Von Richthofen, Immelmann en Boelcke waren de helden in die tijd van Duitsland. De eerzuchtige Göring begon daarop in juni 1915 ook aan de pilotenopleiding in Freiburg. Hij had al vanaf het begin het vliegen onder de knie en slaagde zonder problemen. In oktober 1915 werd hij ingedeeld bij Jagdstaffel 5, een groep tweemotorige gevechtsvliegtuigen, die werden ingezet aan het westfront. Na drie weken vliegen had Göring een treffen met de nieuwe Britse Handley Page bommenwerpers. Göring wilde de bommenwerper aanvallen, maar scheen te zijn vergeten dat de kolossale vliegtuigen altijd werden beschermd door een groep jagers. Waar de rest van zijn groep zich al had terug getrokken, moest Göring het alleen opnemen tegen een groep Sopwithjagers. Göring werd van diverse kanten beschoten en zijn vleugels werden, net als zijn benzinetank, doorboord met kogels. Ook hijzelf werd door diverse kogels getroffen en hij verloor kort het bewustzijn. Toen hij weer was bijgekomen dirigeerde hij zijn vliegtuig naar Duits territorium en maakte een noodlanding nabij een noodhospitaal. Hij werd onmiddellijk geopereerd en na de operatie werd hij overgebracht naar een ziekenhuis verder achter de linies. Göring bleef daar enkele maanden herstellen, alvorens hij in de zomer van 1916 naar huis werd gestuurd. In die periode verloofde hij zich met Marianne Mauser. Op 3 november 1916 meldde Göring zich opnieuw voor de dienst en werd ingedeeld bij Jagdstaffel 26, waarvan Loerzer de commandant was. Göring was een vrij succesvol piloot en in 1917 had hij al diverse toestellen neergeschoten en, naast het IJzeren Kruis, nog twee medailles veroverd. Vanwege zijn prestaties werd hij gepromoveerd tot bevelhebber van het nieuwe eskader Jagdstaffel 27, dat samen met Loerzers eenheid zijn basis in Izegem had. Ondertussen waren de geallieerden begonnen zich ook steeds beter te bewapenen en kregen steun van de Amerikaanse luchtmacht. Hiermee kwam de luchtoorlog weer in evenwicht. Göring was een succesvol eskadercommandant. De militaire training die hij had gevolgd, kwam hem goed van pas bij de administratieve en strategische kant van zijn werk, hij leidde zijn eenheid straf en efficiënt. Hoewel zijn piloten het niet altijd eens waren met zijn beleid, merkten ze tijdens de gevechten wel dat het effect had. Het leiden van Jagdstaffel 27 deed Göring dermate goed, dat hij de hoogste Duitse onderscheiding van dat moment, de Pour le Mérite, kreeg. Deze onderscheiding werd normaliter alleen aan piloten gegeven die meer dan vijfentwintig vijandelijke toestellen hadden neergehaald, maar Göring had er op dat moment pas vijftien neergeschoten. Hij kreeg de onderscheiding in Berlijn persoonlijk door de keizer uitgereikt. Kort na zijn terugkeer in juni 1917 voegden de Duitsers diverse eskaders samen tot zogenaamde Jagdgeschwaders. Het bekendste Jagdgeschwader was Jagdgeschwader 1, dat onder leiding stond van Manfred von Richthofen. De Rode Baron, zoals Von Richthofen ook wel genoemd werd, haalde in totaal tachtig vijandelijke vliegtuigen neer, alvorens hij zelf werd getroffen. Het commando ging over naar Wilhelm Reinhard. Op 3 juli 1918 werden diverse eskaderleiders te Berlin-Adlershof bij elkaar gebracht om een nieuwe reeks jachtvliegtuigen te testen. Göring vloog met de Dornier D.I en deed in de lucht aan wat acrobatiek en landde toen weer. Reinhard wilde daarna ook een testvlucht maken. Hij ging vanaf de start bijna verticaal de lucht in. Door de druk brak de steun van de bovenste vleugel en kwam die bovenste vleugel los. Het vliegtuig stortte neer en Reinhard was op slag dood. Jagdgeschwader 1, sinds het overlijden van Von Richthofen ook wel Jagdgeschwader Richthofen 1, had opnieuw zijn commandant verloren. Op 4 juli werd Ernst Udet tijdelijk aangesteld als commandant van de eenheid, maar een dag later werd dit herroepen. Op 7 juli werd de manschappen van de eenheid medegedeeld dat Hermann Göring de nieuwe commandant was. De start van Göring bij zijn nieuwe eenheid was moeizaam, mede door het feit dat de mannen in eerste instantie ontzet reageerden op het feit dat ze een buitenstaander hadden gekozen. Göring beklaagde zich bij het hoofdkwartier over het feit dat ze vijfmaal per dag de lucht in moesten en dat noch de mannen, noch de machines dit vol konden houden. Ondertussen liet hij de commandanten van diverse eskaders wel weten dat de discipline aangescherpt moest worden. De Duitse commandanten waren in Görings ogen te veel concurrenten van elkaar in plaats van collega's. Hij besliste dat de commandanten bij de volgende vlucht onder zijn leiding zouden vliegen, terwijl ze de leiding van hun eskaders overdroegen aan de tweede man. Na deze vlucht werd het Jagdgeschwader veel meer geleid door samenspel. Begin augustus 1918 was Göring overtuigd dat hij tijdelijk met verlof kon gaan en droeg het commando over aan Lothar von Richthofen, de broer van Manfred von Richthofen. Göring keerde terug naar München en bracht enige tijd door met zijn peetoom. Na zijn terugkeer aan het front naderde de Eerste Wereldoorlog zijn laatste fase. Görings eenheid kwam weldra brandstof en piloten tekort. Op 7 oktober kregen de Duitsers een voorstel tot wapenstilstand. De Duitsers wilden niet direct van een wapenstilstand weten en hoopten dat de krijgskansen nog keerden. Aan het westfront werden de Duitsers echter overal in de verdediging gedrukt. Görings eenheid moest zich enkele dagen hierna terugtrekken, aangezien de geallieerden al de Maas waren gepasseerd. Göring richtte zijn hoofdkwartier in bij Tellancourt, hoewel het gebied ongeschikt was voor de strijd. Vliegen was vrijwel onmogelijk en er werden nog maar enkele vluchten uitgevoerd. Op 9 november kreeg Göring het bevel dat alle toestellen aan de grond moesten blijven. Een dag later kreeg Göring het bevel zich met zijn eenheid over te geven aan de dichtstbijzijnde geallieerde eenheid. Göring trok, tegen alle bevelen in, zich met zijn eenheid terug naar Darmstadt. Vijf mannen moesten vrijwillig naar Straatsburg vliegen en aldaar de toestellen vernietigen en zich daarna overgeven aan de Fransen. Ondertussen vertrok de rest van de eenheid naar Duitsland. Aangekomen in Duitsland reden alle piloten hun toestellen opzettelijk stuk. Kort hierna werd de eenheid officieel ontbonden. Göring bleef enige tijd met Udet in Berlijn rondhangen, alvorens hij vertrok naar München. Weimarrepubliek In december 1918, na aankomst in München, bleek dat er sinds zijn laatste bezoek aan de stad, in augustus 1918, veel was veranderd. Zo was koning Lodewijk III van Beieren tijdens de Beierse Revolutie van de troon gestoten en had Kurt Eisner de macht overgenomen. De regering van Eisner liep echter al snel op haar einde en in januari 1919 wonnen de socialisten de verkiezingen in de Beierse hoofdstad en bereidde zich voor om de macht over te nemen. De socialistische partij beloofde de teruggekeerde soldaten werkplaatsen aan te bieden, maar voor Göring kwamen de denkbeelden van de partij niet met zijn eigen gedachtegoed overeen. Göring sloot zich begin 1919 aan bij een van de vrijkorpsen, die nu in heel Duitsland ontstonden. Deze vrijkorpsen bestonden uit vroegere officieren, onderofficieren en beroepssoldaten. Toen Eisner op 21 februari werd vermoord, sleepten de socialisten diverse leden van vrijkorpsen, studentengroepen en het Thule-Gesellschaft (met onder anderen Rudolf Hess en Alfred Rosenberg als leden), voor de rechter. Velen werden ter dood veroordeeld en ook Göring had het vermoeden dat hij zich op een dodenlijst bevond. Hij besloot daarom onder te duiken bij Frank Beaumont, een kapitein van de RAF. Beaumont maakte het Göring mogelijk om München te verlaten en zich aan te sluiten bij een uit Berlijn zuidwaarts gezonden vrijkorps. Dit vrijkorps had zich samengepakt in de voorstad Dachau en had als doel om de commune in München te vernietigen. Enkele dagen na Görings aankomst werd de aanval ingezet en binnen een paar dagen was alle tegenstand neergeslagen en waren de belangrijkste bolwerken van de “roden” vernietigd. Het vrijkorps marcheerde in paradepas via de Ludwigstrasse naar het stadscentrum. Daarna begonnen hun razzia’s tegen de socialisten. Göring wachtte de strijd en zuiveringen echter niet af en was diep ontgoocheld door het Duitse volk. Hij wilde weg van de broedermoord die gaande was. Hij had echter geen geld om naar een ander land te vertrekken. Hij hoopte in de Reichswehr te komen, maar ook dat gebeurde niet. Een luchtmacht was door de geallieerden verboden, dus een carrière als luchtmachtofficier zat er ook niet in. De geallieerden hadden echter geen verbod uitgevaardigd op het bouwen van vliegtuigen en een aantal fabrikanten was nog aan de slag, van wie de meeste voor de buitenlandse markt werkten. Een van deze fabrikanten was Anthony Fokker, die ook een fabriek in Amsterdam had. Göring en Fokker hadden elkaar in de Eerste Wereldoorlog leren kennen en de Duitser was een van de beste demonstrateurs geweest van Fokkers nieuwe vliegtuigen. Fokker vroeg Göring daarom om een nieuw commercieel model, een Fokker F.VII, te demonstreren in Denemarken. Görings optreden was dermate indrukwekkend, dat Fokker besloot Göring het vliegtuig permanent te lenen, in de hoop dat Görings kunsten potentiële kopers zou overtuigen. Zweden Göring trok met zijn toestel rond in Denemarken en Zweden en kondigde zich bij zijn voorstellingen steevast aan als de commandant van het Jagdgeschwader Richthofen 1. Daarnaast deed hij voorkomen dat het toestel waarin hij vloog, hetzelfde was als dat waarmee hij in de oorlog had gevlogen. Göring was met name in Zweden erg populair en hij verscheen dan ook regelmatig in de media. De voormalig Luftwaffe-piloot besefte echter dat zijn huidige baan tijdelijk en gevaarlijk was. Hij moest steeds gevaarlijkere stunts uithalen om de menigte te blijven boeien. Dit had hem al een keer het onderstel gekost. Hij besloot daarom een baan te gaan zoeken bij de burgerluchtvaart in Zweden. Hij was immers nog altijd teleurgesteld in de situatie in Duitsland en was niet voornemens om terug te keren. Hij kreeg van het bedrijf Svensk-Lufttrafik te horen dat hij was goedgekeurd en werd op de wachtlijst geplaatst, in afwachting van een vacature. In die periode dat hij wachtte op een vacature gebeurde er iets dat zijn hele leven veranderde. Het seizoen om te stuntvliegen was voorbij en daarom gebruikte Göring zijn vliegtuig vaak als luchttaxi. Hij verdiende op deze manier nog wat bij. In de winter van 1920 was het weer zeer slecht en de meeste mensen besloten om de ouderwetse reismethoden te gebruiken. Graaf Eric von Rosen, die de trein had gemist en uitkeek naar een snelle manier om van Stockholm thuis in Rockelsta te komen, durfde het echter aan om in het barre winterweer per vliegtuig te reizen. Von Rosen besloot om zich met Görings vliegtuig naar huis te laten vliegen. Na een lange tocht, waar ze meerdere malen de weg waren kwijt geraakt, kwamen ze laat op de dag aan bij het middeleeuws kasteel van Von Rosen. Göring mocht blijven slapen en ontmoette tijdens zijn verblijf aldaar Carin von Kantzow, zuster van de kasteelvrouw. Von Kantzow was tien jaar eerder met kapitein Nils von Kantzow getrouwd. Samen hadden ze één kind gekregen, Thomas. Tijdens Görings verblijf in het kasteel begonnen Göring en Carin von Kantzow een relatie. De moeder van Hermann Göring was tegen hun relatie gekant, hoewel ze zelf een buitenechtelijke relatie had gehad met Hermann Epenstein. Niet lang hierna vroeg Göring haar ten huwelijk, maar ze weigerde omdat ze wist dat haar man de scheiding niet zou accepteren. Bovendien had Nils von Kantzow zijn vrouw erop gewezen dat Göring geen vaste baan had en slechts een klein inkomen. Hij zou wachten totdat de affaire afliep. Carin von Kantzow en Hermann Göring bleven elkaar echter vaak zien en woonden enige tijd samen in een flat. Nils von Kantzow bleef Carin geld sturen om haar welzijn te garanderen. In 1921 besloot Göring Zweden te verlaten omdat hij geen baan meer kon krijgen. Tegelijkertijd stelde hij daarmee de liefde van Carin op de proef. Göring was zich bewust dat hij in het buitenland niet veel makkelijker aan een baan zou komen, omdat hij geen opleiding had gevolgd. Carin besloot daarom om Göring mee te nemen naar kunsthandels en musea. Dit wekte in hem de geestdrift voor kunst, dat eens de verterende passie van zijn leven zou worden. Tegelijkertijd was Göring weer geïnteresseerd geraakt in Duitsland en hij las de kranten uit Berlijn en München om op de hoogte van de situatie te blijven. Hij vernam tevens dat hij een beurs had gekregen om geschiedenis en politieke wetenschappen te gaan studeren aan de universiteit van München. Göring vertrok daarna zo spoedig mogelijk naar Duitsland, maar Carin bleef in Zweden achter en zou hem volgen nadat hij een huis had gekocht. Binnen een maand kreeg Göring echter al een telegram dat ze onderweg naar München was. Al snel keerde Carin weer terug naar Zweden om de echtscheiding te regelen. Nils von Kantzow was zelfs bereid haar alimentatie te geven en stond haar toe om haar zoon vrij te bezoeken. Na een emotioneel afscheid keerde ze terug naar Duitsland. Carin von Kantzow trouwde op 3 februari 1923 met Hermann Wilhelm Göring in het stadhuis van München. Sturmabteilung en Bierkellerputsch Toen Göring vanuit Zweden terugkeerde naar München, was de rust enigszins teruggekeerd in Beieren en de hoofdstad hiervan. De communistische opstand was neergeslagen en de rechtse repressie die daarop volgde was voorbij. Het merendeel van de oorlogsveteranen, waaronder Göring, en studenten meenden dat Duitsland niet was verslagen, maar in de rug was aangevallen, de zogenaamde dolkstootlegende. Er werden diverse nationalistische partijen opgericht, waarvan er vele na een kort bestaan weer verdwenen. Drie goed georganiseerde vaderlandse groepen waren inmiddels bezig een privéleger op te bouwen: de nationalisten, die anti-links waren, maar een geleidelijke toenadering voorstonden. Het centrum werkte ogenschijnlijk samen met de huidige regering, maar was al enige tijd bezig aan zijn val. Als derde groep van deze vaderlandse partijen waren er de nationaalsocialisten; een strijdlustige groep met extreem-rechtse en racistische denkbeelden bestaande uit de Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP) en haar aanhangers. De laatste groep, de nationaalsocialisten, was in deze tijd een van de weinige groeperingen die van een onsamenhangende verzameling gelijkgezinden, een straf geleide politieke organisatie maakte. De belangrijkste speerpunten van de nazi's waren het verdrijven van de "novembermisdadigers", het volk achter de partij krijgen om een trots en nationaal Duitsland op te bouwen en het verscheuren van het Verdrag van Versailles, al dan niet met geweld. In de winter van 1922, tijdens een betoging tegen het Verdrag van Versailles, ontmoette Hermann Göring de leider van de NSDAP, Adolf Hitler. Göring was onder de indruk van de ontmoeting met Hitler en voor Hitler was Göring de held uit de Eerste Wereldoorlog die hij nodig had. De oud-commandant van het Jagdgeschwader Richthofen 1 was een uitstekend propagandamiddel voor de nazipartij. Daarnaast meende Hitler dat Göring met zijn ervaring en intelligentie veel kon betekenen voor de NSDAP. Het was dan ook niet verwonderlijk dat Göring zich aansloot bij die organisatie. Al snel benoemde Hitler hem tot commandant van de Sturmabteilung (SA), waarvan hij binnen korte tijd een sterk privéleger moest maken. Bij Görings aanstelling ontbrak het de SA aan discipline, samenhang en stuwkracht. Görings militaire verleden zou de SA de korpsgeest geven die zij nodig had. Göring vroeg na het verzoek van Hitler om SA-commandant te worden een uitstel van twee maanden. Hij wilde namelijk eerst wat privézaken, waaronder het huwelijk met Carin op 3 februari 1923, regelen. Na twee maanden ging hij aan de slag als leider van de paramilitaire organisatie. Göring werkte in het begin hard om de verzameling mannen de juiste korpsgeest en training te geven. Al snel waren de ongeregelde benden, die voorheen optraden als bewakers bij partijbijeenkomsten, veranderd in vlotte, efficiënte groepen. Daarnaast stelde Göring groepen samen die Hitler en zijn aanhangers continu moesten beschermen tegen aanvallen van de "roden"; tegelijkertijd leek het Göring een goed plan om de vergaderingen van de communisten en socialisten te verstoren. Wekelijks werd er een mars georganiseerd en alle leden kregen een uniform van Hugo Boss dat er als volgt uitzag: een pet met klep, bruin hemd, rijbroek en laarzen. Om de arm droeg men een band met het nazilogo, het hakenkruis. Ondanks deze professionalisering die Göring had doorgevoerd, was de SA nog lang niet sterk genoeg om een staatsgreep te plegen. De grootte bedroeg ongeveer 11.000 man en er was slechts een beperkt aantal geweren beschikbaar. Op 1 mei 1923 voerde de SA haar eerste grote actie uit. Dat was de dag waarop de Münchense socialisten hun traditionele reünie hielden. Göring verzamelde de leden van de Sturmabteilung en samen met Hitler werd er een grote tegendemonstratie op touw gezet. Getooid in zijn militair uniform, zou Göring de demonstratie tegen de socialisten, maar ook tegen de vernederingen van de afgelopen tijd, waaronder de Franse bezetting van het Ruhrgebied, leiden. De tegendemonstratie liep uit op een pijnlijke, maar leerzame confrontatie met de autoriteiten. Otto von Lossow, commandant van de Reichswehr in Beieren, dreigde met hard ingrijpen als de demonstratie doorging. Hitler besloot de demonstratie af te gelasten, hoewel dit tegen de zin van Göring was. Hitler ging er daarna enige tijd tussenuit; hij vertrok naar de bergen om zich daar weer op te laden. Al snel keerde Hitler terug en er werden diverse partijconferenties gehouden die zomer. Tijdens deze conferenties, die veelvuldig plaatsvonden in Görings villa in München, kwamen de nazileiders tot de conclusie dat de tijd was aangebroken om een greep naar de macht te doen. Tevens kwamen ze overeen dat ze dit alleen konden bewerkstelligen als ze de steun van de politie en het leger hadden. Om die steun te krijgen, moesten ze Von Lossow zien over te halen. Hoewel hij op 1 mei de nazi's in de 'steek' had gelaten, benaderden de nazi's hem nog een keer, daar ze ervan overtuigd waren dat hij zou meewerken. Von Lossow legde het aanbod, de toekomstige positie van Rijksminister van Bewapening, naast zich neer. Hij ging niet mee in het complot. Göring en Hitler waren desondanks de mening toegedaan, dat Von Lossow en de Reichswehr wel de andere kant op zouden kijken bij een gewapende opstand. Met die gedachte gingen de nazileiders over tot de daadwerkelijke voorbereidingen. Göring was voornamelijk belast met de voorbereiding van de SA. Hij moest zorgen voor voldoende wapens en de korpsgeest moest goed zijn. Privé ging het in deze periode minder voor Göring. Carins gezondheid was achteruit gegaan. Toch was dit voor Göring geen rem op zijn activiteiten voor de partij. Ondertussen kondigde de nieuwe regering in Berlijn aan, dat er een einde moest komen aan het verzet in het Ruhrgebied, daar de Fransen dreigden met represailles. Zowel bij de nazi's, als bij de anti-Berlijnse regering in Beieren werd hevig geprotesteerd. Daar de Beierse regering nu een opstand van de nationalisten verwachtte, benoemde zij Gustav von Kahr tot algemeen staatscommissaris met alle bevoegdheden om de orde te handhaven. Von Kahrs afscheidingsbeweging had de zegen gekregen van Von Lossow en er was een belangrijke bijeenkomst op 8 november tussen Von Kahr, Von Lossow en Hans von Seißer, commandant van de Beierse politie. Tijdens deze vergadering zou worden besproken op welke manier de regering in Berlijn kon worden afgezet. De nazi's besloten deze gelegenheid aan te grijpen voor de staatsgreep. Hermann Göring ging op de avond van 8 november eerst nog even een laatste bezoek brengen aan de zieke Carin, alvorens hij zich ging voorbereiden op de staatsgreep. Hitler praatte een officier van de politie om, waarna die de drukbevolkte straat ontruimde. Hitler ging samen met andere nazileiders, waaronder Rudolf Hess, de Bürgerbräukeller binnen. Op datzelfde moment kwamen er vrachtwagens SA'ers, inclusief Göring, aanrijden op de plaats voor de bierkelder. De politie reageerde niet op de verschijning, waardoor de stormtroepen vrij spel hadden. Naderhand meldden de aanwezige politieagenten dat ze vanwege de Stahlhelmen dachten dat het reguliere Reichswehr-soldaten waren. Al snel namen de nazi's de bierkelder in en werden de leiders van de bijeenkomst, Von Kahr, Von Lossow en Von Seisser, gevangengenomen en gedwongen mee te werken met de coup. Hierbij had Hitler wel de steun van Erich Ludendorff, generaal uit de Eerste Wereldoorlog, nodig. Göring was belast met het kalmeren en rustig houden van de aanwezigen in de bierkelder. Von Kahr, Von Lossow en Von Seisser besloten mee te werken en lieten dit alle aanwezigen weten. Al snel werden Von Kahr, Von Lossow en Von Seisser op verzoek van Ludendorff vrijgelaten, daar ze als militair hun woord hadden gegeven. Al snel na hun vrijlating trokken ze hun toezegging in en werden er orders uitgezonden om de nazi's tegen te houden. Toen verlieten de nazi's de bierkelder en formeerden op het plein een colonne. Nadat het teken was gegeven werd de colonne in gang gezet en voorop liepen de leiders: Ludendorff in het midden, Hitler aan zijn rechter- en Göring aan zijn linkerkant, daarna Ulrich Graf, Max von Scheubner-Richter en Ludendorffs aide-de-camp, Hans Streck. Al gauw deed zich een eerste probleem voor met de Landespolizei, die opdracht had gekregen de doorgang op de Ludwigsbrücke te belemmeren. Waar Hitler en Ludendorff het volste vertrouwen hadden dat de colonne zonder al te grote problemen op de plaats van bestemming kon komen, was Hermann Göring bevreesd voor de houding van de Reichwehr. Met de Beierse Landespolizei wist hij eenvoudig af te rekenen. Terwijl de colonne halt hield, ging Göring naar voren en praatte met de commandant van de eenheid op de brug, Georg Köfler. Hij wees naar de groep ministers en politiecommandanten, die ze de avond ervoor gevangen hadden genomen, en dreigde de gijzelaars dood te schieten indien de politie het vuur zou openen. De politie trok zich terug en de nazi's konden over de brug de stad binnentrekken. De nazi's werden door de inwoners van München positief onthaald en ze trokken snel op naar de Residenzstrasse. De smalle straat eindigde in de Odeonsplatz, een open plein. Aldaar versperde een tweede politie-eenheid de weg. Ulrich Graf kreeg bevel naar voren te rennen om aan de commandant te laten weten dat Ludendorff en Hitler eraan kwamen. De commandant, Michael Freiherr von Godin, had echter het bevel gekregen ten koste van alles de nazi's de doortocht te belemmeren. Toen de colonne dichtbij kwam, werd het vuur geopend. Onduidelijk is wie het eerste schot loste, vermoedelijk was het een SA-man. Scheubner-Richter werd getroffen door een kogel en viel dood voor Hitler neer, die op zijn beurt over het lichaam struikelde. Göring twijfelde, of hij nog wel de leiding over Duitsland kon overnemen. Zijn grootste zorg was of Hitler zijn aartsrivaal Bormann intussen niet tot zijn opvolger had benoemd. Göring haalde het decreet van 29 juni 1941 uit een stalen koffer, las het nog eens door en liet het controleren door de chef van de presidentiële kanselarij, die de wet geldig verklaarde. Göring was hierna overtuigd van het feit dat hij de leiding over Duitsland moest overnemen. Later die middag stuurde Göring het volgende telegram naar Hitler: Om zeker te zijn van een goede verzending stelde Göring een majoor aan als marconist. In de führerbunker kreeg Von Below, Luftwaffe-adjudant van Hitler, de opdracht er persoonlijk voor te zorgen dat de führer het telegram woordelijk in handen kreeg. Naast zijn telegram aan Hitler, verzond Göring ook berichten naar Wilhelm Keitel en Joachim von Ribbentrop. Daarin vermeldde hij dat, als ze om middernacht nog geen rechtstreeks bericht van Hitler hadden ontvangen, ze direct met een vliegtuig naar Göring moesten komen. Tevens verzond hij een telegram naar Bormann, waarin hij vermeldde dat hij middels een bericht aan de führer een laatste poging deed om deze te overtuigen Berlijn te verlaten. Göring begon hierna al direct zijn plannen op papier te zetten. Hij was bezig een nieuw kabinet te formeren, waarin voor Von Ribbentrop geen plaats meer was en hijzelf de functie van de minister van Buitenlandse Zaken op zich nam. Daarnaast wilde Göring met Eisenhower van 'man tot man' praten over de vrede met de westelijke geallieerden, terwijl hij in het oosten de strijd onverminderd wilde voortzetten. Ondertussen was het telegram in de führerbunker aangekomen. Het was Görings vijand Bormann die het telegram in handen had gekregen. Göring was hiervoor al bang geweest en Bormann bracht het telegram direct naar Hitler en gaf er zijn eigen interpretatie aan. Hitler was echter immuun voor het gestook van Bormann, die Göring beschuldigde van hoogverraad. De führer reageerde apathisch en volgens hem was er geen sprake van disloyaliteit. Toen Bormann echter met nog een telegram van Göring kwam aanzetten, waarin Von Ribbentrop werd gesommeerd hem onmiddellijk te komen opzoeken indien hij voor middernacht geen orders van de führer of Göring had ontvangen, sloeg Hitlers stemming helemaal om. Hitler beschuldigde Göring ervan verantwoordelijk te zijn voor de nederlaag van de Luftwaffe, noemde hem corrupt en foeterde over Görings drugsverslaving. Toen Hitler weer in zijn lusteloosheid vervallen was, zei hij dat Göring de overgave maar moest regelen, daar het toch niets meer uitmaakte wie het deed en hij er waarschijnlijk het beste in was. Hitler liet Bormann echter wel een telegram verzenden. Hierin werd vermeld dat de actie van Göring hoogverraad was en dat daar eigenlijk de doodstraf op stond. Vanwege zijn verdiensten in het verleden zou hiervan worden afgezien, mits Göring afstand deed van al zijn functies. Tevens werden alle acties in de aangeduide richting verboden. Bormann zond, zonder medeweten van Hitler, een tweede telegram aan de SS-commandanten op de Obersalzberg, Bernhard Frank en Kurt von Bredow. Daarin beval hij hen Göring wegens hoogverraad direct te arresteren. Direct nadat hij het telegram van Bormann had ontvangen, ondernam Göring enkele stappen, die duidden op het feit dat hij nog altijd loyaal was aan Hitler. Hij telegrafeerde onmiddellijk naar alle andere nazileiders, met wie hij in contact stond, dat Hitler nog altijd vrijheid van handelen had en hij herriep het telegram dat hij vanmiddag aan hen had gezonden. Kort hierna werd Göring gearresteerd. De Rijksmaarschalk wilde het niet geloven en was ervan overtuigd dat het een misverstand betrof. Er werd hem direct een contactverbod opgelegd met zijn vrouw Emmy en zijn dochter Edda. De volgende morgen - Göring kon het toen nog steeds niet geloven - werd de Obersalzberg gebombardeerd. Ook Görings verblijf werd getroffen en ze werden naar een grote schuilkelder diep in de berg gebracht. SS-Obersturmbannführer Frank had ondertussen een nieuw telegram uit Berlijn ontvangen, waarin stond dat, als Berlijn zou vallen, Göring moest worden geëxecuteerd. Frank was verbijsterd en kwam tot de beslissing dat, als Hitler en de andere nazileiders in Berlijn om het leven kwamen, Hermann Göring de enige nazi was die hen nog kon helpen bij onderhandelingen met de geallieerden. Frank weigerde dan ook het bevel uit te voeren, mocht het zover komen. Op eigen verzoek werd Göring door de SS overgebracht naar Mauterndorf, het kasteel waar hij als kind opgroeide. Op 29 april 1945 liet Hitler zijn laatste testament opstellen, waarin hij Göring uit de partij zette en hem tevens van alle staatsfuncties beroofde. Tevens werd het decreet van 29 juni 1941 ongeldig verklaard. Hij beschuldigde hem ervan om op onwettige wijze pogingen te hebben aangewend om voor zichzelf de macht te grijpen. Vanuit zijn kasteel in Mauterndorf probeerde Göring contact te leggen met de Amerikanen om een gesprek met Eisenhower te regelen. Toen dit niet lukte, gaf hij zich op 9 mei 1945 over aan Amerikaanse troepen. Berechting en dood Bij het naoorlogse Proces van Neurenberg heeft Göring, evenals alle andere gevangenen, een IQ-test afgelegd waar hij met een score van 138 achter Hjalmar Schacht en Seyss-Inquart als derde uit de bus kwam. Hier wierp Göring zich op als de aanvoerder van de verdachten. Göring werd op alle vier de punten vervolgd. Het bewijsmateriaal toont aan dat hij, na Hitler, de belangrijkste man van het naziregime was. Hij was opperbevelhebber van de Luftwaffe, bedenker en uitvoerder van het vierjarenplan en had een grote invloed op Hitler, in ieder geval tot 1943, waarna de relatie tussen beiden verminderde en eindigde met zijn arrestatie in 1945. Hij verklaarde dat Hitler hem op de hoogte hield van alle belangrijke militaire en politieke problemen. De van zijn morfineverslaving genezen, flink afgevallen en nu veel fittere Göring wist zich in een kruisverhoor uitstekend te weren. Hij beweerde onder andere, toen het punt van de Duitse terreurbombardementen op weerloze steden aan de orde kwam, dat zijn Luftwaffe dezelfde strategie had gevolgd als de RAF en de USAAF. Zijn aandeel in de planning en uitvoering van nazi-Duitslands aanvalsoorlogen, zijn persoonlijke schaamteloze roofzucht en ook zijn medewerking aan de organisatie van de Holocaust waren daarentegen zo duidelijk, dat hij op alle punten van de aanklacht schuldig werd bevonden. Een door hem persoonlijk in 1941 ondertekend bevel aan Reinhard Heydrich om te beginnen met de Endlösung der Judenfrage kwam bijvoorbeeld als bewijsstuk boven water. Daarom werd Göring veroordeeld tot dood door de strop. Zijn rechters verklaarden dat zijn schuld 'uniek was, alleen al door zijn omvang'. Dood Direct na het horen van het vonnis, diende Göring een verzoek in om als een soldaat voor het vuurpeloton te mogen sterven en niet de smaad van de dood door de strop te moeten ondergaan. Hij kreeg al snel te horen dat zijn verzoek niet werd ingewilligd en dat hij zou worden opgehangen, net als de andere ter dood veroordeelden. Op 7 oktober kreeg Emmy Göring een telefoontje met de mededeling dat ze een laatste bezoek aan haar man mocht brengen. Door middel van glas en ijzerwerk werden Göring en zijn vrouw en dochter van elkaar gescheiden gehouden. Hij beloofde Emmy dat de Amerikanen hem niet zouden ophangen, omdat ze niet het recht hadden om over hem te oordelen. De geallieerden besloten dat de executie zou plaatsvinden op 16 oktober om twee uur in de nacht. Dit tijdstip was gekozen om het voor de pers verborgen te houden, maar in de avond begonnen zich al groepjes verslaggevers en fotografen voor de gevangenis te verzamelen. Op diezelfde avond klonk er getimmer vanuit de gymnastiekzaal en geluid van aanrijdende auto's, en was er veel licht te zien. Deze factoren maakten de gevangenen erop attent dat dit de nacht van de executie zou worden. Göring scheen deze dag meer in de put te zitten dan in het hele traject hiervoor. Hij uitte nogmaals kritiek op de executiemethode, maar het haalde niets uit. Zijn hele cel werd die dag nog eens doorzocht, maar er werd niets gevonden waarmee Göring zelfmoord kon plegen. Naarmate de dag vorderde werd Görings humeur echter beter en in de avond was hij zelfs opgewekt. In zijn cel lag Göring vanaf een uur of tien te woelen. Hij wachtte op de wissel van de bewaker om half elf. Hierna wachtte hij nog een kwartier om de indruk te wekken dat hij niets van plan was. Om exact 22:46 uur nam Göring een pil met cyaankali in. Al snel begon hij te verstijven en er kwam een benauwde klank over zijn lippen. Johnson, zijn bewaker, alarmeerde direct de korporaal van de wacht, die met luitenant Cromer, de gevangenisofficier, en dominee Gerecke, aankwam. Görings linkerhand hing over de zijkant van het bed. Dominee Gerecke voelde aan de pols en concludeerde dat Göring overleden was. Nadat de anderen waren geëxecuteerd, werd het lichaam van Göring en de andere nazileiders om vier uur overgebracht naar München. Onder zware bewaking werden de lichamen aldaar gecremeerd. Na Görings crematie werd zijn as uitgestrooid in een smalle rivier in München die uitmondt in de Isar. Zelfmoordpil De vraag hoe Göring het ondanks de vele fouilleringen had klaargespeeld de gifcapsule met cyaankali achter te houden die alle topleden van de nazi's bij zich droegen, is pas na vele jaren opgelost. Over de herkomst van het gif deden in eerste instantie verschillende lezingen de ronde. De pil zou onder een gouden kroon in zijn mond hebben gezeten, in een holle kies, verborgen zijn geweest in de huidplooien boven zijn navel, of in zijn anus. Anderen stelden dat de Duitse dokter die hem regelmatig onderzocht hem de pil had gegeven, of dat deze verborgen zou zijn geweest in een stuk zeep dat hij van een Duitse officier had gekregen. Ook werd lange tijd vermoed dat Görings vrouw Emmy hem de pil tijdens haar laatste bezoek had gegeven, via een zogenaamde "kus des doods". Uit het onderzoek naar de dood van Hermann Göring werd geconcludeerd dat hij gedurende de hele periode van zijn detentie in bezit is geweest van een pil met cyaankali. Kolonel Andrus, de Amerikaanse legergouverneur van de Gevangenis van Neurenberg, publiceerde in september 1967 de brief die Göring vlak voor zijn dood schreef. Hij luidde: In 2005 beweerde de toen 78-jarige Lee Stivers echter dat hij Göring via een balpen de zelfmoordpil had bezorgd. Volgens Stivers ontliep Göring uiteindelijk de galg, doordat hij als 19-jarige bewaker op het Neurenberg-proces het 'medicijn' in een pen naar de nazi smokkelde. Dat gebeurde op verzoek van een onbekend, leuk, jong meisje dat hij net was tegengekomen. Later begon het hem te dagen dat hij er was ingeluisd. Dat Stivers het pas bekendmaakte nadat alle mogelijke getuigen uit die tijd zijn overleden, en het verhaal daarom niet meer kan worden bewezen, zou voortkomen uit angst om alsnog te worden vervolgd door het Amerikaanse leger. Het verhaal van Stivers wordt daarom dan ook in twijfel getrokken. De meeste historici houden vast aan de door Göring beschreven situatie. Duiding Volgens verschillende historici die zijn leven bestudeerden zou Göring geen overtuigde nazi zijn geweest zoals Joseph Goebbels en Heinrich Himmler, hoewel hij zich wel zo voordeed, maar het voorbeeld van een rasechte opportunist was. Göring geloofde, naar eigen zeggen, wel dat er twee verheven volkeren waren: de Duitsers en de Joden, maar dat er in Europa slechts ruimte was voor een van deze twee. De combinatie van Görings bijzondere intelligentie met zijn opportunisme en ijdele zucht naar weelde maakten hem tot een oorlogsmisdadiger, zelfs al was hij niet overtuigd van de 'zin' van de Jodenvervolging, en meer in het bijzonder niet overtuigd van het nut de Verenigde Staten de oorlog te verklaren. Verder was Göring fel tegen een preventieve oorlog tegen de Sovjet-Unie. De overwegingen hiervoor waren echter niet alleen humanitair, maar slechts ingegeven door de angst dat Duitsland in een niet te winnen langdurige oorlog verzeild zou raken en Göring uiteindelijk alles zou kwijtraken. Göring zelf zou zich tal van keren druk hebben gemaakt over Hitlers plannen om operatie Barbarossa te starten. Hitler werd echter door Goebbels, minister van propaganda, en Von Ribbentrop, minister van buitenlandse zaken, gesteund in zijn Lebensraum-opvattingen. Klaarblijkelijk konden deze twee een beslissender invloed uitoefenen op Hitler dan Göring zelf: ze gaven Hitler doorgaans in alles gelijk. Bovendien had Göring in het begin van de oorlog al veel krediet verloren door de tegenvallende prestaties van de Luftwaffe in de Slag om Engeland. Privéleven Göring was een ambitieuze en getalenteerde jongeman. Na de Eerste Wereldoorlog werkte hij van 1919 tot 1921 als stuntvlieger en piloot bij de burgerluchtvaart in Zweden waar hij de rijke, gehuwde en aristocratische Carin von Kantzow (geboren Baronesse von Fock) verleidde en haar na haar echtscheiding huwde. Het echtpaar bleef kinderloos. Von Kantzow overleed in 1931 aan tuberculose en liet een diepbedroefde weduwnaar achter. Göring omringde zich ook in zijn tweede huwelijk met schilderijen van zijn eerste echtgenote, noemde zijn buitenverblijf Carinhall, en zijn luxejacht Carin II. Hermann Göring ontmoette in 1931 Emmy Sonnemann (1893-1973). Hij was toen nog getrouwd met Carin. Toen Carin in 1931 overleed, zagen Emmy en Hermann elkaar steeds vaker en ontstond er een liefdesrelatie. In 1934 verleende Göring haar de titel Staatsschauspieler, het hoogst haalbare voor een toneelspeler. In 1935 stopte ze met toneelspelen. Haar laatste toneelspel was Minna von Barnhelm oder das Soldatenglück. In 1935 huwden ze in de Dom van Berlijn. Hitler was een van de getuigen. De bruiloft op 10 april 1935 was een groot feest. De straten waren versierd, de binnenstad van Berlijn was afgesloten voor verkeer en meer dan tweehonderd vliegtuigen van de pas opgerichte Luftwaffe cirkelden boven het paar. Uit hun huwelijk werd op 2 juni 1938 een dochter, Edda Göring (dezelfde voornaam als de dochter van Benito Mussolini), geboren. De geboorte van Edda was opmerkelijk, want haar moeder was al 45 en Hermann Göring had tijdens de Bierkellerputsch een schotwond in de lies opgelopen. Der Spiegel schreef over een onbevlekte ontvangenis. In 1940 schreef Julius Streicher in Der Stürmer dat Edda verwekt was door kunstmatige inseminatie. Hermann Göring vroeg de opperrechter van de partij Walter Buch om actie, maar Hitler kwam tussenbeide en Streicher mocht Der Stürmer blijven uitgeven vanuit zijn ballingsoord Cadolzburg bij Neurenberg. Edda figureert onder meer in het in 1990 verschenen boek Hitler's children: Sons and daughters of leaders of the Third Reich talk about their fathers and themselves, waarin zij aangeeft vele fijne herinneringen aan haar vader te hebben. Onderscheidingen Hermann Göring heeft in de Eerste Wereldoorlog een aantal onderscheidingen verworven. Tijdens zijn ambtsperiode in het Derde Rijk verleenden de Duitse en tal van andere regeringen de ijdele premier van Pruisen en latere rijksmaarschalk hun ridderorden en andere decoraties. Vaak liet Göring om onderscheidingen "vragen", wanneer hij ze ontving negeerde hij de wettelijke regel dat iedere Duitser de Rijkskanselier om toestemming moest vragen alvorens decoraties van vreemde regeringen aan te nemen. Carrière Göring bekleedde verschillende rangen in zowel de Sturmabteilung als Luftwaffe. De volgende tabel laat zien dat de bevorderingen niet synchroon liepen. Fictie In sommige sciencefictionboeken waarvan het verhaal zich afspeelt in een wereld met een alternatieve geschiedenis treedt Göring op: In het boek The man in the high castle (1962) van Philip K. Dick waarin de nazi's en de Japanners Amerika hebben veroverd, is Göring omstreeks 1960 de leider van het Derde Rijk. De inmiddels bejaarde en ongelooflijk dikke führer Göring heeft hier een levensstijl een Romeinse keizer waardig. In Worlds of the Imperium van Keith Laumer is Göring het hoofd van de veiligheidsdienst van een Brits-Duits-Zweeds imperium dat verspreid is over verschillende parallelwerelden. In de Riverworld-serie van Philip José Farmer die speelt in een soort 'hiernamaals' heeft hij zich 'bekeerd' en is hij zendeling van een pacifistische beweging. Externe link in Kitzbuhel, Austria. (May, 1945, silent) For Goering arrest; Goering surrendering his gun) Literatuurlijst Nederlandstalig Mosley, Hermann Göring. Portret van een Rijksmaarschalk, Elsevier Focus BV, 1979 Knopp, Göring. De biografie, G., Göring, Manteau, 2009 Maser, Hermann Göring. Een politieke carrière, Uitgeverij Aspekt BV, 2003 Ver Velst, A., Hermann Goering, IJzeren Ikaros, 1987 Hessa, 16. De privé-kamer van Goering, Uitgeverij de Schorpioen, 1972 Duitstalig Fest, J., Hermann Göring. Der zweite Mann, 1993 Paul, W., Wer war Hermann Göring: Biographie, 1983 Manville, R., Göring, illustrated edition, 2005 Overy, R., Hermann Göring. Machtgier und Eitelkeit, 1986 Wunderlich, D., Göring und Goebbels. Eine Doppelbiografie, Pustet, 2002 Kube, Pour le mérite und Hakenkreuz. Hermann Göring im Dritten Reich, Oldenbourg Wissenschaftsverlag, 1987 Löhr, H. C., Der Eiserne Sammler, Die Kollektion Herrmann Göring, 2009 Knopf, V. & Martens, S., Görings Reich. Selbstinszenierungen in Carinhall'', 1999 Zie ook Lijst van Ridderorden van Hermann Göring Kabinet-Göring Economie van nazi-Duitsland Duits kunstverzamelaar Duits maarschalk Duits minister van Economie Duits militair in de Eerste Wereldoorlog Duits militair in de Tweede Wereldoorlog Duits Rijksdagpresident Duits vliegenier Holocaustpleger Luftwaffe (Wehrmacht) Minister van nazi-Duitsland Minister-president van Pruisen NSDAP-lid SA-lid Reichskommissar Persoon overleden door zelfdoding


source: wikipedia

text: Henry Jaynes Fonda (Grand Island, 16 mei 1905 - Los Angeles, 12 augustus 1982) was een Amerikaans film- en televisieacteur. Fonda maakte zijn Hollywooddebuut in 1935, maar was al eerder te zien in Broadwayproducties. Fonda's carrière kwam in de jaren 40 op gang nadat hij genomineerd werd voor een Academy Award voor zijn rol in de film The Grapes of Wrath. In de daaropvolgende jaren speelde hij grote rollen in klassiekers als The Ox-Bow Incident, Mister Roberts en Twelve Angry Men. In zijn latere jaren speelde hij zowel grote rollen (Once Upon a Time in the West) als lichtere rollen (Yours, Mine and Ours). Fonda was de vader van de acteurs Jane Fonda en wijlen Peter Fonda en de grootvader van actrice Bridget Fonda. In 1999 werd hij door het American Film Institute op de zesde plaats gezet van de 50 grootste filmlegendes. Op 12 augustus 1982 overleed Fonda in zijn huis in Los Angeles, aan een hartziekte. Zijn vrouw Shirlee, zijn dochter Jane en zijn zoon Peter waren bij hem. Fonda leed ook aan prostaatkanker, maar dit heeft zijn dood niet rechtstreeks veroorzaakt en werd alleen opgemerkt als een gelijktijdige aandoening. Henry Fonda werd 77 jaar. Filmografie |- |align="center"| 1959-1961 || The Deputy || Marshal Simon Fry |- |align="center"| 1971-1972 || The Smith Family || Detective-sergeant Chad Smith |- |align="center"| 1976 || Captains and the Kings || Senator Enfield Bassett || Miniserie |- |align="center"| 1979 || Roots: The Next Generations || Kolonel Frederick Warner || Miniserie |- |- |align="center"| 1935 || The Farmer Takes a Wife || Dan Harrow |- ||| Way Down East || David Bartlett |- ||| I Dream Too Much || 'Johnny' Street |- |align="center"| 1936 || The Trail of the Lonesome Pine || Dave Tolliver |- ||| The Moon's Our Home || Anthony Amberton/John Smith |- ||| Spendthrift || Townsend Middleton |- |align="center"| 1937 || Wings of the Morning || Kerry Gilfallen |- ||| You Only Live Once || Eddie Taylor |- ||| Slim || Slim |- ||| That Certain Woman || Jack V. Merrick, Jr. |- |align="center"| 1938 || I Met My Love Again || Ives Towner |- ||| Jezebel || Preston Dillard |- ||| Blockade || Marco |- ||| Spawn of the North || Jim Kimmerlee |- ||| The Mad Miss Manton || Peter Ames |- |align="center"| 1939 || Jesse James || Frank James |- ||| Let Us Live || 'Brick' Tennant |- ||| The Story of Alexander Graham Bell || Thomas Watson |- ||| Young Mr. Lincoln || Abraham Lincoln |- ||| Drums Along the Mohawk || Gilbert Martin |- |align="center"| 1940 || The Grapes of Wrath || Tom Joad |- ||| Lillian Russell || Alexander Moore |- ||| The Return of Frank James || Frank James/Ben Woodson |- ||| Chad Hanna || Chad Hanna |- |align="center"| 1941 || The Lady Eve || Charles 'Charlie' Poncefort Pike |- ||| Wild Geese Calling || John Murdock |- ||| You Belong to Me || Peter Kirk |- |align="center"| 1942 || Rings on Her Fingers || John Wheeler |- ||| The Male Animal || Professor Tommy Turner |- ||| The Magnificent Dope || Thadeus Winship 'Tad' Page |- ||| Tales of Manhattan || George |- ||| The Big Street || Agustus 'Little Pinks' Pinkerton, II |- |align="center"| 1943 || The Ox-Bow Incident || Gil Carter |- |align="center"| 1946 || My Darling Clementine || Wyatt Earp |- |align="center"| 1947 || The Long Night || Joe Adams |- ||| The Fugitive || Een voortvluchtige priester |- ||| Daisy Kenyon || Peter Lapham |- |align="center"| 1948 || On Our Merry Way || Lank Skolsky |- ||| Fort Apache || Luitenant-kolonel Owen Thursday |- |align="center"| 1955 || Mister Roberts || Luitenant JG Douglas A. 'Doug' Roberts |- |align="center"| 1956 || War and Peace || Pierre Bezukhov |- ||| The Wrong Man || Christopher Emmanuel 'Manny' Balestrero |- |align="center"| 1957 || 12 Angry Men || Jurylid #8 |- ||| The Tin Star || Morgan 'Morg' Hickman |- |align="center"| 1958 || Stage Struck || Lewis Easton |- |align="center"| 1959 || Moonstruck || Clay Blaisedell |- ||| The Man Who Understood Women || Willie Bauche |- |align="center"| 1962 || Advise & Consent || Robert Leffingwell |- ||| The Longest Day || Brigadeur-generaal Theodore Roosevelt, jr. |- ||| How the West Was Won || Jethro Stuart |- |align="center"| 1963 || Spencer's Mountain || Clay Spencer |- |align="center"| 1964 || The Best Man || William Russell |- ||| Fail-Safe || De president |- ||| Sex and the Single Girl || Frank Luther Broderick |- |align="center"| 1965 || The Rounders || Marion 'Howdy' Lewis |- ||| The Dirty Game || Dimitri Koulov |- ||| Battle of the Bulge || Luitenant-kolonel Kiley |- |align="center"| 1966 || A Big Hand for the Little Lady || Meredith |- |align="center"| 1967 || Welcome to Hard Times || Burgemeester Will Blue |- ||| Stranger on the Run || Ben Chamberlain || Televisiefilm |- |align="center"| 1968 || Firecreek || Bob Larkin |- ||| Madigan || Anthony X. Russell |- ||| Yours, Mine and Ours || Frank Beardsley |- ||| The Boston Strangler || John S. Bottomly |- ||| Once upon a Time in the West || Frank |- |align="center"| 1970 || Too Late the Hero || Kapitein John G. Nolan |- ||| The Cheyenne Social Club || Harley Sullivan |- ||| There Was a Crooked Man... || Woodward W. Lopeman |- ||| Sometimes a Great Notion || Henry Stamper |- |align="center"| 1973 || The Red Pony || Carl Tiflin || Televisiefilm |- ||| Le Serpent || Allan Davies |- ||| The Alpha Caper || Mark Forbes || Televisiefilm |- ||| Ash Wednesday || Mark Sawyer |- ||| My Name is Nobody || Jack Beauregard |- |align="center"| 1974 || Jack Beauregard || Cardinale Schuster |- ||| Mussolini ultimo atto || kardinaal Alfredo Ildefonso Schuster |- |align="center"| 1976 || Collision Course: Truman vs. MacArthur || Generaal Douglas MacArthur || Televisiefilm |- ||| Midway || Admiral Chester W. Nimitz |- |align="center"| 1977 || Tentacoli || Meneer Whitehead |- ||| Rollercoaster || Simon Davenport |- ||| The Last of the Cowboys || Elegant John |- |align="center"| 1978 || The Biggest Battle || Generaal Foster |- ||| Home to Stay || Grootvader George |- ||| Fedora || President van de Academie |- ||| The Swarm || Dokter Walter Krim |- |align="center"| 1979 || City on Fire || Chief Albert Risley |- ||| Wanda Nevada || Old Prospector |- ||| Meteor || De president |- |align="center"| 1980 || The Oldest Living Graduate || Kolonel J.C. Kincaid || Televisiefilm |- ||| Gideon's Trumpet || Clarence Earl Gideon || Televisiefilm |- |align="center"| 1981 || On Golden Pond || Norman Thayer, jr. |- ||| Summer Solstice || Joshua Turner || Televisiefilm |} Externe links Amerikaans filmacteur Amerikaans televisieacteur Westernacteur


text: Herakles (Oudgrieks: ) (geboren als Alkeides) of Hercules (Latijn) is een figuur uit de Griekse mythologie die ook voorkomt in het Berbers geloof. Hij was een Griekse heros, en werd beroemd om de twaalf moeilijke werken die hij uitvoerde in opdracht van koning Eurystheus. Herakles was een echte held, die door de combinatie van enorme kracht en een flinke dosis slimheid machtige daden kon verrichten. Geboorte en jeugd Herakles was een zoon van de oppergod Zeus en Alkmene, een prinses die getrouwd was met Amphitryon. Zeus verleidde haar tijdens de afwezigheid van haar echtgenoot door zich als Amphitryon te vermommen, waarna zij een tweeling kreeg: Herakles, de zoon van Zeus; Iphikles, de zoon van Amphitryon. De godin Hera was jaloers op het overspel van Zeus en zond twee slangen naar de wieg, die door het wonderkind Herakles tijdens het spelen gewurgd werden. Zeus wilde dat Herakles het eeuwige leven zou verkrijgen, dus verzon hij een slinks plan: namelijk Herakles de melk van Hera laten drinken. Alleen merkte Hera het net op tijd en zorgde ze ervoor dat de melk werd gemorst. De gemorste melk vormde de Melkweg. De twaalf werken Herakles trouwde met Megara en kreeg met haar een aantal zonen. Door toedoen van Hera werd hij op een dag door waanzin getroffen en vermoordde zijn kinderen. Om zichzelf te redden van de wraakgodinnen moest hij in dienst treden van koning Eurystheus van Mykene en alle taken verrichten die hij opgedragen kreeg. In opdracht van Eurystheus moest Herakles tien onmenselijk zware werken verrichten. Dat werden er uiteindelijk twaalf omdat hij, bij een van die werken (het doden van de Hydra) hulp had gekregen van iemand anders (volgens sommige bronnen Licymnius, volgens andere Iolaus), en voor een andere opdracht (het schoonmaken van de Augiasstal) betaald werd. Daardoor moest hij nog twee extra werken verrichten. De twaalf werken worden de dodekathlos genoemd. Het eerste werk dat hij moest verrichten, was het doden van de leeuw van Nemea (Nemea is een gebied gelegen tussen Argos en Korinthe). Dit dier kon niet verwond worden door pijlen of knots (de wapens die Herakles steeds bij zich droeg). Hij wurgde de leeuw ten slotte met zijn blote handen. Hij bracht hem naar zijn meester en probeerde hem te villen. De huid bleek bijna ondoordringbaar, waarop Herakles de klauwen van de leeuw gebruikte om hem van zijn huid te ontdoen. Later droeg Herakles altijd de ondoordringbare huid van deze leeuw als harnas. De kop van het dier werd zijn kap, de huid zijn mantel. Eurystheus was totaal overrompeld door het succes van Herakles. Van nu af gaf hij zelf geen opdrachten meer, maar liet dit over aan zijn herauten. Ook verbood hij Herakles om met zijn opdrachten terug te komen en, voor het geval dat hij toch terugkwam met zijn opdrachten, liet hij een grote ijzeren kruik maken waarin hij zich kon verstoppen als Herakles weer met een gevaarlijk beest terugkwam. Het doden van de Hydra van Lerna, de veelkoppige slang die in een moeras bij Argos (op de Peloponnesos) leefde. Zodra er een kop werd afgeslagen, groeiden er twee nieuwe aan. Herakles overwon de slang samen met zijn vriend Iolaus. Telkens als er een kop werd afgeslagen, schroeiden zij met een brandende fakkel de wonden dicht. Herakles dompelde zijn pijlen in het giftige bloed van de Hydra; pijlen door hem afgeschoten zouden van nu af aan ongeneeslijke wonden veroorzaken. Deze opdracht werd afgekeurd, omdat Herakles hierbij hulp kreeg. Het vangen van een aan de godin Artemis gewijde hinde, de Hinde van Keryneia. Dit dier had een gouden gewei en koperen hoeven. Herakles moest het levend en wel naar Mykene brengen. De hinde was bovendien uitzonderlijk snel en de jacht op het dier kostte hem een vol jaar, waarbij hij heel Arkadië van noord naar zuid moest doorkruisen. Uiteindelijk slaagde hij er in de hinde te vangen met een net toen het dier haar dorst leste bij een meer. Het vangen van het Erymanthische zwijn, dat het gebied rondom de berg Erymanthos onveilig maakte, en dat - net als de hinde - levend naar Mykene brengen, bij koning Eurystheus. Herakles slaagde in zijn opdracht, doordat het dier in de sneeuw was weggezakt. Herakles bond met kettingen de poten van het beest vast en ging naar Mykene terug. De koning was zo bevreesd oog in oog te komen staan met het everzwijn dat hij zich verschool in een groot koperen vat dat hij in de grond had laten ingraven. Het schoonmaken van de stallen van Augias, een koning in Elis. Deze koning had 3000 runderen, waarvan de mest zich 30 jaar lang had opgehoopt in een stal. Herakles verrichtte deze taak in één dag door het water van twee rivieren (de Alpheos en de Peneos) door de stallen te laten stromen. Herakles vroeg daarvoor als beloning een tiende van het vee. Koning Augias onthield Herakles de beloning. Herakles ging naar de rechtbank en Phyleus, de zoon van Augias, gaf hem gelijk. Toen Augias dat hoorde verbande hij Phyleus en Herakles gelijk. Herakles keerde hierop terug en doodde uit wraak Augias, waarna Phyleus koning werd en Herakles zijn deel van de koeien gaf. Deze krachttoer leeft nog steeds voort in het Nederlands, want een 'Augiasstal' is een geweldige ophoping van vuil, in letterlijke of figuurlijke zin. Ook deze opdracht werd afgekeurd, omdat Herakles een beloning had gekregen en ook "hulp" had gekregen van de rivier. Het verjagen van de Stymphalische vogels. Deze leefden bij het Stymphalosmeer in Arkadië. De vogels hadden een bronzen bek, vleugels en klauwen. Ze aten mensenvlees en konden hun veren als pijlen afschieten. Toen Herakles in hun nabijheid kwam, lieten de vogels zich aanvankelijk niet zien, maar door te rammelen met twee bronzen kleppers wist hij ze uit hun holen te lokken. Hij slaagde erin het merendeel van de vogels te doden, met de giftige pijlen die hij had bemachtigd bij het verslaan van de hydra. Van dit werk werd door de beeldhouwer Émile-Antoine Bourdelle (1861 - 1929) een beeldhouwwerk gemaakt waarvan een afgietsel in het Musée d'Orsay staat. De Stier van Kreta ophalen en overbrengen naar het vasteland. Deze stier was het eigendom van Minos, koning van Kreta, die de stier van Poseidon had gekregen als offerdier (zie ook Minotauros). In plaats van hem te offeren, hield Minos de stier voor zichzelf, waarop Poseidon het beest razend maakte en het een plaag werd voor het eiland. Herakles wist de stier te vangen en naar koning Eurystheus te brengen. Later zou deze de stier opnieuw loslaten, waarop hij opnieuw een plaag werd, nu voor de stad Marathon en omgeving. Daar zou hij ten slotte door de beroemde held van Attica, Theseus, worden gedood. Herakles moest de vleesetende paarden halen van Diomedes, een vorst in Thrakië die de paarden voedde met (mensen)vlees van zijn nietsvermoedende gasten. Herakles bezocht op weg naar Thrakië zijn vriend Admetos. Zodra hij vernam dat Admetos' echtgenote, Alkestis, vrijwillig de dood had gekozen in de plaats van haar man, wist hij haar aan de dood (Thanatos) te ontrukken. Daarna reisde hij verder naar Thrakië en gooide Diomedes als voer voor diens eigen mensenetende paarden. De paarden werden door Herakles getemd en naar Mykene gebracht. Daar werden ze vrijgelaten en uiteindelijk door wilde dieren gedood. Als negende opdracht moest Herakles de kostbare gordel halen van Hippolyte, de koningin van de Amazonen. De dochter van Eurystheus had haar vader om de gordel gevraagd. Toen Herakles bij Hippolyte aankwam en om de gordel vroeg, greep Hera in. Hera deed zich voor als Amazone en stookte de Amazones tegen Herakles op met het verhaal dat Herakles kwade bedoelingen had. Dit liep uit op een gevecht met Hippolyte. Herakles doodde haar en nam de wapengordel mee naar Mykene. In zijn tiende werk moest Herakles de kudde van Geryones stelen, hij moest daarvoor naar een eiland genaamd Erytheia, om bij dat eiland te komen moest hij ook door een woestijn, op een gegeven moment was hij zo boos van de hitte in de woestijn dat hij gewoon maar besloot om een pijl naar de zon te schieten, Apollo, die de god van de zon was, bewonderde dat en gaf Herakles zijn wagen, daarin reed hij naar Erytheia. Daar aangekomen werd hij geconfronteerd met een hond met twee hoofden genaamd Orthus, die doodde hij, daarna kwam Eurytion de herder om Orthus te helpen en Herakles vermoordde hem ook. Toen hij dat hoorde, kwam Geryones gelijk in actie, drie speren en drie schilden dragend ging hij naar Herakles toe. Hij ontmoette hem bij de rivier de Anthemus, maar werd neergeschoten door een van de vergiftigde pijlen van Herakles. Herakles schoot zo hard dat hij Geryones zijn schilden alle drie doorboorde en Geryones was dood. Toen moest Herakles nog de kudde terugbrengen naar Eurystheus. In de Romeinse versie van het verhaal bracht hij de kudde naar de berg de Aventijn, de reus Cacus die daar leefde stal dan een paar koeien van Herakles, daarna kwam Herakles langs de grot waar Cacus woonde en hoorde hij de koeien loeien en doodde Herakles Cacus, daarna moest hij verdergaan, maar Hera stuurde een bepaald soort vlieg naar Herakles die de koeien ging opjagen en bijten zodat ze woest werden en ze uit elkaar gingen. Toen hij ze weer samen had, moest hij door een rivier die net niet te diep was, maar Hera pestte hem weer en liet het water stijgen. Herakles legde stenen neer, zodat de rivier weer diep genoeg was en dan ging hij snel met de kudde erover heen. Toen hij eindelijk aankwam bij Eurystheus, werden de koeien geofferd aan Hera. Na de tien werken had Herakles eigenlijk al klaar moeten zijn, maar Eurystheus vond dat het doden van de Hydra niet meetelde omdat hij daar hulp had gehad van Iolaus, en dat het werk van de stallen van Augias ook niet gold omdat hij daarvoor betaald had gekregen en hulp had gekregen van de rivier. Als elfde werk moest Herakles de gouden appels van de Hesperiden roven. De Hesperiden waren volgens sommige bronnen dochters van Atlas. Zij bewaakten de tuin met de gouden appels die Gaia als huwelijksgeschenk aan Zeus en Hera had gegeven. De honderdkoppige draak Ladon hielp hen daarbij. Na vele omzwervingen bereikte Herakles ten slotte Atlas, een der Titanen, die het hemelgewelf moest torsen. Atlas pakte zelf de appels, toen Herakles zijn taak even overnam. Toen Atlas het hemelgewelf niet meer wilde overnemen, kreeg Herakles hem met een list zo ver om nog even het gewelf te torsen, waarna Herakles er snel met de appels vandoor ging. Herakles wijdde de appels aan de godin Pallas Athena. Deze gaf de gouden appels weer terug aan de Hesperiden. Tijdens deze reis bevrijdde Herakles tevens Prometheus. Hij was een titaan die voor straf aan een rots zat vastgeketend en iedere dag gemarteld werd door de adelaar Ethon die zijn lever uitpikte, die 's nachts weer aangroeide. Het laatste werk was het ontvoeren van de driekoppige hellehond Cerberus uit de onderwereld. Herakles ging naar de ingang van de onderwereld in het zuiden van de Peloponnesos, bij Kaap Matapan. Van Hades mocht hij erin afdalen en Kerberos meenemen als hij geen gebruik maakte van wapens of Kerberos doodde. De ijzersterke handen van Herakles konden zelfs dit monster wurgen en grommend erkende het zijn meerdere in Herakles en volgde hem naar koning Eurystheus. Op zijn terugweg kon hij ook nog de held Theseus bevrijden uit de onderwereld. Bevend van angst verborg de koning zich in zijn koperen vat en durfde zich alleen vanuit deze positie van de overwinning van Herakles te overtuigen. Overige heldendaden Herakles verrichtte behalve deze twaalf werken ook nog andere daden: Hij kreeg van het Orakel van Delphi opdracht om zich als slaaf te laten verkopen en daarmee boete te doen voor de moord die hij op Iphitus had gepleegd. Hij werd gekocht door koningin Omphale en moest een jaar lang als haar slaaf dienstdoen. Herakles was een van de Argonauten, die onder leiding van Jason talloze heldendaden verrichtten en avonturen beleefden bij hun jacht naar het Gulden Vlies. Herakles redde Hesione, de dochter van Laomedon, maar die weigerde Herakles de beloning, de paarden van Tros, die hij daarvoor had beloofd, te geven. Herakles ontstak daarover in woede en verwoestte vervolgens de stad Troje. In de legende van Alkestis redde Herakles haar. Alkestis was de vrouw van koning Admetos, die de gunst van de goden had verkregen dat als het stervensuur aangebroken was, een ander in zijn plaats naar Hades mocht gaan. Toen het moment daar was, bleek alleen zijn vrouw Alkestis ertoe bereid in zijn plaats te sterven. Herakles kwam te hulp en redde Alkestis. Nadat Herakles de Dood, in de persoon van Thanatos, had overwonnen, mocht de weer levende Alkestis drie dagen niet drinken of spreken. Huwelijk en dood Na eerst getrouwd geweest te zijn met Megara en Omphale trouwde Herakles met Deianeira. Om haar hand te winnen moest hij echter eerst Acheloüs overwinnen, een riviergod die ook naar haar hand dong. Toen hij later met Deianeira een rivier overstak met hulp van de centaur Nessos, probeerde de centaur Deianera te verkrachten. Herakles doodde hem met zijn giftige pijlen, maar de stervende Nessos bezwoer Deianera dat ze zijn bloed moest bewaren, omdat ze daarmee de liefde van Herakles terug zou kunnen winnen. Wat Deianeira niet wist was dat het bloed van Nessos vergiftigd was met het bloed van de hydra. Vele jaren later toen Herakles een oorlog had gewonnen, kwam een bode dit aan Deianeira vertellen. Ook vertelde hij dat Herakles verliefd was op een andere vrouw, Iole. Ze smeerde daarom de lievelingsmantel van Herakles in met het bloed van Nessos. Ze stuurde de bode terug, met de mantel als welkomstgeschenk naar Herakles die ergens anders een offervuur voor Zeus aan het maken was. Toen de bode weg was, zag ze dat het bolletje wol waarmee ze de mantel had ingesmeerd helemaal verschrompeld was. In paniek rende ze het huis uit, waarna ze tegen haar zoon Hyllos opbotste. Die gaf zijn moeder de schuld, terwijl hij vertelde hoe de mantel was gaan schrompelen, hoeveel pijn het zijn vader had gedaan en dat Herakles de bode van de berg af had gegooid. Moederlief bedacht zich geen moment, liep naar binnen en stak zichzelf neer met een van Herakles' zwaarden. Stervend fluisterde ze nog enkele woorden tot Hyllos die zijn moeder achterna was gerend. Ze stamelde iets over Nessos, over bloed en over Iole, waarna haar zoon begreep dat zijn moeder door Nessos was bedrogen. Herakles wilde zichzelf in brand laten steken. Op een brandstapel op de berg Oite, aangestoken door Philoctetes, vond Herakles de dood. Philoctetes kreeg de boog van Herakles als dank voor het aansteken van het vuur. Herakles stierf niet echt, maar werd onsterfelijk en onder de Olympische goden opgenomen en kreeg als laatste huwelijk Hebe, de Godin van de Jeugd, tot vrouw. Zo bleef zijn lichaam op de heilige berg Olympus en zijn schim (ziel) in de Hades, aldus de Odyssee van Homerus. Verering van Herakles In geheel Griekenland was Herakles een zeer populaire halfgod, als beschermer tegen allerlei kwaad en narigheid. De verhalen over hem vertonen overeenkomsten met oosterse mythologische figuren als Melqart, een god uit het Fenicische Tyrus, en verder de Israëlitische Simson, de Mesopotamische Gilgamesj, de Cilicische Sandas en de Indiase Vishvarupa. Het exacte verband tussen deze verhalen is echter niet vast te stellen. Mogelijk hebben die andere verhalen elementen bijgedragen aan de mythes over Herakles. Het feit dat zijn naam samengesteld is (uit en , 'Hera's roem' of 'roemrijk door Hera') duidt er wel op dat de mythe oorspronkelijk een mens en niet een god betrof. De verering van de vergoddelijkte Herakles werd al in de 6de eeuw v.Chr. door Griekse kolonisten in Zuid-Italië verspreid. Hier werd hij bekend als Hercules. Herakles wordt voorgesteld met een pantser of gekleed in een korte chiton (kleed) en gewapend met zwaard of boog, na 650 v.Chr. ook als naakte figuur met leeuwenhuid (van de Nemeïsche leeuw) en knots. Verschillende steden zijn naar Herakles genoemd, zoals ook Herculaneum bij het huidige Napels. Ook de Zuilen van Hercules zijn naar Hercules genoemd, alsook het sterrenbeeld Hercules. Stamboom van Herakles Herakles in media De legende van Herakles heeft veel schrijvers en filmmakers geïnspireerd. Een overzicht: Boeken De Nederlandse schrijver Louis Couperus schreef over Herakles een gelijknamige roman, die in 1913 werd gepubliceerd. Toneelstukken Herakles, door Toneelgroep de Appel Films The Three Stooges Meet Hercules, een komische film uit 1961. Hercules in New York, een Amerikaanse film uit 1970 met Arnold Schwarzenegger. Hercules, een film uit 1983. The Adventures of Hercules, een vervolg op bovengenoemde film. Hercules, een teken- en comedyfilm van Disney. The Legend of Hercules, een film uit 2014. Televisieseries Hercules: The Animated Series, een animatieserie van Disney. Hercules: The Legendary Journeys, een televisieserie met Kevin Sorbo. Genre: drama Hercules, een miniserie uit 2005. The Mighty Hercules, een animatieserie uit 1963 van Adventure Cartoon Productions. The Sons of Hercules, een televisieserie uit de jaren 70. Young Hercules, een spin-off van Hercules: The Legendary Journeys Strips Hercules (een strip van Dell uit 1958) Hercules Unchained (een strip van Dell uit 1959) Hercules (Marvel) Hercules (DC) Hercules: The Legendary Journeys (uitgebracht door Topps Comics) Het gebruik van alternatieve namen voor Herakles In de Franse Empireperiode, tot in de 20ste eeuw, werd er soms over Hercule of Alcide gesproken, als alternatieve naam voor Herakles. Een gespecialiseerde Franse encyclopedie uit 1832 geeft aangaande de naam Alcide de volgende verklaring: Externe links Historiek: De held Herakles en zijn twaalf werken Warburg Institute Iconographic Database (ca. 2500 afbeelding van Hercules) Voetnoten Argonaut


text: Het Holoceen, vroeger ook Alluvium genoemd, is het geologische tijdvak van 11.700 jaar geleden tot nu. Het Holoceen volgt op het Pleistoceen, waarmee het samen het Kwartair vormt. Het woord Holoceen is een samenstelling van Oudgrieks: ὅλος, holos, "geheel" en καινός, kainos, "nieuw". De ondergrens van het Holoceen wordt gedefinieerd door de GSSP in de NorthGRIP-ijskern, afkomstig van Groenland. De overgang van Jonge Dryas naar Holoceen is in deze kern duidelijk waar te nemen en is gedateerd op 11.650 ± 99 BP. Het Holoceen is een relatief warme periode of interglaciaal, vergeleken met de voorgaande koude periode aan het einde van het Pleistoceen. Deze koude periode heet Weichselien en vormde een glaciaal. Tijdens het Holoceen is het Nederlandse en Vlaamse landschap in grote mate gevormd. De Noordzee ontstond, waarbij de kuststrook met duinen zich vormde, en de moerassige veengebieden van Holland en het zeekleilandschap van Noord-Nederland. Vorming van het Nederlandse en Vlaamse landschap Het Holoceen is 11.700 jaar geleden begonnen toen het klimaat warmer werd dan in de voorgaande periode, de laatste ijstijd. De opwarming van de aarde zorgde voor het smelten van de ijskappen, die onder andere Noord-Europa en Scandinavië bedekten. Hierdoor steeg de zeespiegel overal ter wereld, waardoor in West-Europa onder andere de Noordzee en de Ierse Zee gevormd werden. Met de stijging van de zeespiegel naderde de zee ongeveer 8000 jaar geleden de huidige kustlijn. Door de stijging van de zeespiegel, steeg ook het grondwater, waardoor grote moerassen in de lage kustvlakten ontstonden. Hier werd veen gevormd, dat ook wel basisveen (veen op grote diepte) wordt genoemd. Het overgrote deel van het westen en noordwesten van Nederland was door snel stijgende zee overspoeld, en kan vergeleken worden met het huidige waddengebied. Er werd een kleilaag afgezet, die in de oude literatuur bekendstaat als oude blauwe zeeklei of Afzettingen van Calais. In het Subboreaal (rond 3000 jaar geleden) zwakte de zeespiegelstijging af en raakte de kustvlakte dichtgeslibd. Hierdoor kon weer veenvorming plaatsvinden, waardoor het zogenaamde Hollandveen ontstond. In het Subatlanticum (vanaf 2400 jaar geleden) brak de zee weer op meer plekken in doordat dit veen afgegraven werd. De zeekleiafzettingen die toen ontstonden werden de jonge zeeklei genoemd (afzettingen van Duinkerken). Ondertussen bouwden de Rijn en Maas in het achterland een aanzienlijke delta op. Mensen De Oude Steentijd eindigt officieel met het einde van het Pleistoceen. In de geschiedenis van de mens in Europa is het Holoceen de periode van de midden- en jonge steentijd, de bronstijd en de ijzertijd, waarna de geschreven geschiedenis begint. Zie ook Cenozoïcum Geologisch tijdperk Middeleeuws klimaatoptimum Antropoceen Externe links Geologie van Nederland Beschrijving van het Holoceen in Nederland, met originele reconstructietekening. Chronostratigrafie Geologisch tijdperk