text: Tafeltennis of pingpong is een sport waarbij twee of vier spelers een licht en hol balletje met een batje heen en weer slaan over een tafel met een net in het midden. Het doel van dit spel is de bal over het net te slaan op de tafelhelft van de tegenstander, op zo'n manier dat deze de bal niet correct of helemaal niet kan terugslaan. Als wedstrijdsport stelt tafeltennis hoge lichamelijke en mentale eisen aan de spelers, anderzijds is het voor miljoenen mensen in de hele wereld een ontspannende tijdspassering. Geschiedenis De ontstaansgeschiedenis van tafeltennis is alleen te zien in samenhang met andere takken van sport, vooral tennis waarvan sinds de Middeleeuwen bepaalde vormen bestonden. Net als veel sporten begon tafeltennis als een sociaal verzetje; het werd vermoedelijk voor het eerst gespeeld – met geïmproviseerd materiaal – ergens aan het einde van de 19e eeuw in Engeland. Sommige bronnen beweren dat het eerst gespeeld werd door Britse militairen in India of Zuid-Afrika en vervolgens meegenomen naar Engeland. In Engeland werd in 1884 octrooi verleend op de naam "Miniature-Indoor-Tennis-Game". In 1901 ontdekte de Engelse tafeltennisliefhebber James Gibb tijdens een reis naar de Verenigde Staten celluloidballen, die de tot dan toe gebruikelijke lichte, doch erg harde canvasbal vervingen. Daarmee kreeg het spel een nieuw, meer sportief accent. Rond 1900 was het spel bekend onder de huidige namen (tafeltennis en "pingpong"). Het woord "pingpong" is een uit het Engels (ping-pong) overgenomen klanknabootsing van het geluid als het balletje en batje elkaar raken. Het woord werd begin 20e eeuw in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten geregistreerd als merknaam, waarna de betreffende fabrikanten tafeltennissers stimuleerden om voor het spel zelf het woord table tennis te gebruiken, om te voorkomen dat "ping-pong" als generieke term niet de erkenning als merk zou verliezen. In Engeland waren er zelfs enige tijd naast elkaar een Table Tennis Association en een Ping Pong Association. Andere merknamen in deze periode waren onder andere "Gossima" (van de Engelse fabrikant John Jaques, eind 19e eeuw), "Flim-Flam", "Pim-Pam" (Frankrijk) en "Whiff-Whaff" (Amerika). In 1926 is de International Table Tennis Federation (ITTF) opgericht in Berlijn, met Denemarken, Duitsland, Engeland, Hongarije, India, Oostenrijk, Tsjecho-Slowakije, Wales en Zweden als leden. Later dat jaar werd de Verenigde Staten ook lid. In Nederland is de productie van tafeltennistafels in 1939 begonnen door Heemskerks Scheepsbouw en Timmerbedryf uit Roelofarendsveen, opgericht door de gebroeders Heemskerk. Nico en Wout, beide ex-tafeltenniskampioenen van Nederland, hielden zich eerst bezig met het maken van boten. Nadat zij, vanwege hun handigheid met hout, in opdracht van een lokale tafeltennisvereniging hun eerste tennistafel hadden geproduceerd, kwam er ook vraag van buiten Roelofarendsveen. In 1962 werd een fabriekspand speciaal voor sportartikelen betrokken en steeg de productie mede vanwege het toenemende aantal buitenlandse partners. Gedurende de recessie in de jaren 70 bleef Heemskerk als enige van vier Nederlandse tafeltennistafelproducenten over en wordt er nog steeds geproduceerd vanuit de fabriek in Alphen aan den Rijn. In de jaren 50 van de 20e eeuw veranderde het spel drastisch, door het gebruik van rubbers met onderliggende spons op de batjes. De rubbers met spons zorgde voor meer spin en snelheid. De rubbers met spons waren geïntroduceerd door de Britse sportfabrikant S.W. Hancock Ltd. De introductie van snellijm in de midden jaren 80 zorgde wederom voor meer spin en snelheid in het spel. In 1988 werd tafeltennis toegevoegd aan de Olympische Spelen. Regelwijzigingen Na de Olympische Spelen van 2000 in Sydney, voerde de ITTF een aantal regelwijzigingen door, die erop gericht waren om de tafeltennissport attractiever te maken als kijksport op televisie. Allereerst werd in oktober 2000, de 38 mm bal, vervangen door de 40 mm bal. Een grotere bal heeft meer luchtweerstand en geeft minder effect, met als gevolg dat het spel iets werd vertraagd. In 2001 heeft het ITTF-congres op de wereldkampioenschappen in Osaka besloten (104:7 stemmen) om per 1 september 2001, het 21-puntensysteem te wijzigen, naar een 11-puntensysteem (en het serveren rotatie werd teruggebracht van vijf punten tot twee). Deze aanpassing was bedoeld om games sneller en spannender te maken. Op grote toernooien wordt sindsdien in teamverband gespeeld om drie gewonnen games ("Best-of-Five") en op individuele toernooien om vier gewonnen games ("Best-of-Seven"). In 2002 heeft de ITTF de spelregels rondom het serveren aangepast om het voordeel van de serveerder te verminderen. De opslag mocht vanaf 1 juli 2002, voor de ontvanger niet meer worden verborgen door enig deel van het lichaam of kleding van de serveerder. Vanaf 2014 moet de bal tevens bij de opslag minimaal 16 cm in de lucht worden gegooid, zodat de ontvanger meer tijd heeft om de opslag te 'lezen'. Vanaf 1 januari 2016 is de celluloid bal, vervangen door een plastic bal. Spelvormen Tafeltennis kent zeven officiële spelvormen: mannen enkelspel vrouwen enkelspel gemengd enkelspel (waarin een man en een vrouw tegen elkaar spelen, wat dikwijls onder de reguliere mannencompetitie valt) mannen dubbelspel vrouwen dubbelspel gemengd dubbelspel (aan beide kanten van het net één man met één vrouw) teamwedstrijd (iedere gewonnen partij in welke eerdergenoemde spelvorm dan ook levert één punt op voor het team) Spelregels Opslag Voor een goede opslag (service), dient de bal onbeweeglijk op de open en vlakke handpalm te liggen, waarna deze zo recht mogelijk ten minste 16 cm omhoog geworpen moet worden. Nadat de bal het hoogste punt heeft bereikt moet deze zo geslagen worden dat hij eerst het eigen speelveld raakt, over of naast het net heen gaat zonder dit te raken, en daarna het speelvlak van de tegenstander raakt. In tegenstelling tot tennis, hoeft er bij de service geen rekening worden gehouden met waar de bal als eerste stuitert (eigen tafelhelft) en waar die vervolgens terechtkomt. De bal mag dus zowel diagonaal als parallel worden geserveerd. Indien de bal het net raakt, en deze toch nog juist terechtkomt, moet de service opnieuw gedaan worden. Bij een service die de overkant van de tafel niet correct haalt, wordt meteen een punt toegekend aan de tegenstander, zonder herkansing. Opslagen moeten van achter (het verlengde van de) eindlijn gebeuren en het zicht op de bal mag tijdens de opslag niet geblokkeerd worden voor de tegenstander. Telkens wanneer er in een set twee punten gescoord zijn, wisselt de service van speler (of team). Game of set De speler die als eerste 11 punten behaalt wint de game (in België spreekt men over set), mits het verschil met de tegenstander minimaal 2 punten is. Bij gelijke stand van 10-10 wordt er dus doorgespeeld tot een van beide spelers alsnog twee punten meer heeft dan de ander (bijvoorbeeld 12-10, 13-11, 14-12...). In deze fase wisselen de spelers na elk punt van opslag. Tot 2001 ging een game om 21 gewonnen punten en werd om de 5 punten de service gewisseld. Aan het eind van elke game ruilen de spelers van speelhelft. Diegene die in de vorige game als eerste serveerde, zal nu als eerste ontvangen. Doorgaans wordt gespeeld tot een speler drie of soms vier games heeft gewonnen, al naargelang het niveau van de competitie. In de laatste game (vijfde in best-of-five, zevende in best-of seven, ook wel "belle" genoemd) wordt nogmaals van speelhelft gewisseld wanneer een speler vijf punten heeft behaald. Tot de invoering van het 11-puntensysteem, werd op grote toernooien op individuele niveau gespeeld om drie gewonnen games ("Best-of-Five") en in teamverband gespeeld om twee gewonnen games ("Best-of-Three"). Na de invoering van het 11-puntensysteem wordt op grote toernooien op individuele niveau gespeeld om vier gewonnen games ("Best-of-Seven") en in teamverband gespeeld om drie gewonnen games ("Best-of-Five"). Tijdregel Als een game na 10 minuten 'zuivere' speeltijd nog niet is afgelopen en beide spelers nog geen 9 punten hebben gescoord, treedt de tijdregel in werking. De scheidsrechter onderbreekt het spel. Als de tijdgrensregel wordt geïntroduceerd terwijl de bal niet in het spel is, zal de vorige ontvanger, de eerste keer mogen serveren. Wanneer de tijdregel in werking is wisselt de opslag na ieder punt. Ten tijde van de tijdregel, moet de serveerder het punt winnen voordat de tegenstander, de bal 13x achtereenvolgens heeft teruggeslagen. Indien de tegenstanders de bal 13x heeft teruggeslagen in een rally, verliest de serveerder het punt. Indien de tijdregel eenmaal is ingevoerd, blijft deze van kracht tot het einde van de wedstrijd. Alle nog te spelen games, worden in dat geval, vanaf het begin gespeeld met de tijdregel. De 10 minuten 'zuivere' speeltijd is de tijd zonder onderbrekingen, zoals een blessure, materiaalbeschadigingen, handdoekpauzes, time-outs of wanneer de bal het speelveld verlaat. Tijdens onderbrekingen wordt de klok stilgezet. De tijdregel kan tevens op elk gewenst moment in werking treden op aanvraag van beide spelers of paren. Beide spelers of paren moeten hiermee instemmen. De spelers mogen er zelfs voor kiezen om de tijdregel vanaf het begin van de wedstrijd in werking te laten treden. Tijdens de tijdregel krijgt de tweede scheidsrechter de taak van slagenteller. De scheidsrechter telt luid en duidelijk de succesvolle terugslagen van de ontvanger. Bij 13 terugslagen, onderbreekt de scheidsrechter de rally en kent het punt toe aan de ontvanger. De tijdregel werd ingevoerd om de duur van een wedstrijd in te perken. In het bijzonder wanneer twee spelers zeer voorzichtig of passief spelen, kan het voorkomen dat de tijdregel in werking treedt. Op het wereldkampioenschap van 1936 was de eerste slagenwisseling tussen Alex Ehrlich en Farkas Paneth pas na 130 minuten beslist. In datzelfde toernooi had een toss de wedstrijd tussen Vasile Goldberger-Marin en Michel Haguenauer beslist, omdat beide na zevenenhalf uur compleet uitgeput waren - tot dat moment stond het 5:3 in de vijfde set. Deze wedstrijden waren aanleiding om in 1937 de tijdregel in te voeren - de duur van een set werd begrensd op een half uur. Later werd de regel aangepast naar 20 minuten per game, de speler die de game leidde zou de game winnen. Bij een gelijke stand werd er een beslissend punt gespeeld. Op 1 oktober 1961 stelde de European Table Tennis Union evenals de Deutscher Tischtennis-Bund de maximale speeltijd per game (destijds tot 21 punten) op 15 minuten vast. Na 15 minuten trad de tijdregel in werking. Bij de navolgende games trad de tijdregel al na 10 minuten in. Op 1 januari 1966 werd de regel zodanig aangepast, dat na invoering van de tijdregel deze zou blijven gelden vanaf het begin van alle navolgende games. In feite komt dit overeen met de huidige regeling. Toen in 2001 het puntensysteem van een game werd veranderd van 21 in 11 punten, besloot de ITTF om de tijdregel na 10 minuten per game in te laten gaan, in plaats van 15 minuten zoals gold onder het 21-puntensysteem. De tijdregel zou ingaan indien beide spelers negen punten in een game hadden behaald. In 2010 werd de tijdregel iets aangepast: indien beide spelers gezamenlijk 18 punten hebben behaald, treedt de tijdregeling niet in werking. Dit is ook het geval bij 10:8. Dubbel Tafeltennis kan ook als dubbel- of gemengd dubbelspel worden gespeeld. Bij het dubbel dienen de spelers om de beurt te slaan (dus niet zoals bij tennis waar de spelers de keuze hebben) en na het bepalen van de eerste serveerder en eerste ontvanger ligt de service/ontvangstvolgorde vast (2x ontvangen, dan 2x serveren, dan de medespeler). Bij een dubbelspel dient er vanaf de rechter tafelhelft diagonaal (-naar links) te worden geserveerd. Na elke game verandert niet alleen de eerste serveerder maar ook de ontvanger. (Stel: spelers A+B spelen tegen X+Y en A serveerde naar speler X in de vorige game, dan serveert deze nu naar speler Y). In een eventuele 5de of 7de game wisselen de beide teams weer van kant. De speler die normaal aan opslag zou zijn blijft aan opslag maar de ontvangers wisselen. Op het moment dat een team of speler 5 punten behaalt, wisselen beide spelers of beide teams van kant.(Indien normaal speler X moest ontvangen, ontvangt speler Y nu.) Team (landenwedstrijd) (Landen)teams komen ook tegen elkaar uit. Elk team bestaat uit drie tot vier spelers en er worden maximaal tien wedstrijden gespeeld, waarvan één wedstrijd een dubbel is. Elke speler mag maximaal drie tot vier wedstrijden spelen. Eerst worden vier enkelspelen gespeeld, dan de dubbel en tot slot vijf enkelspelen. Materiaal Speelruimte De speelruimte, dus het vloeroppervlak rond de tafel, dient bij grote toernooien ten minste 14 meter lang en 7 meter breed te zijn en door een 75 centimeter hoog schot te worden omheind. Ook de juiste verlichting is aan veel omvattende regels gebonden. Tafel De tafeltennistafel, gelijk aan het speelvlak, heeft een lengte van 274 centimeter en een breedte van 152,5 centimeter. Het tafelblad, 76 centimeter boven de vloer, is door een net verdeeld in twee gelijke vlakken. Ten behoeve van het dubbelspel is bovendien elk van deze vlakken opgesplitst in nogmaals twee vlakken door middel van een 3 millimeter brede witte middenlijn. Rondom het speelvlak is een 2 centimeter brede witte lijn aangebracht. Het oppervlak van de speeltafel mag niet reflecteren, gebruikelijk zijn donkergroene en blauwe tafels. Net Het net is 186 centimeter breed en 15,25 centimeter hoog en is aan de bovenkant voorzien van een 15 millimeter brede witte bies. De spanning op het net dient dusdanig te zijn dat het maximaal 10 mm zakt als het in het midden met een gewicht van 100 gram wordt belast. Bat Iedere speler heeft een houten bat (in België doorgaans palet genoemd) dat dienstdoet als slaghout. Omvang, vorm en gewicht zijn niet aan beperkingen gebonden. Het bat is in de regel bekleed met rubbers aan beide zijden (rood of zwart), om de bal effect (spin) te kunnen meegeven. Overigens verkiezen sommige spelers, met name Aziatische, die het bat doorgaans vasthouden met een penhoudergreep, slechts één rubber. Wel dient dan de andere kant gekleurd te zijn in de kleur van het rubber. Er zijn verschillende soorten batrubbers op de markt. Er zijn vlakke, platte rubbers (slicks), en rubbers met 'noppen' (intermediates), men onderscheidt hierin korte en lange noppen. De lange noppen hebben als uitwerking dat bij elke slag het effect van de tegenstander omgedraaid wordt. De korte noppen zijn vooral spelverstorend bedoeld en hebben een minder eenduidige uitwerking. Ook zijn er rubbers die weliswaar vlak zijn, maar qua uitwerking vergelijkbaar zijn met lange noppen. Deze rubbers heten 'anti'rubbers (ook wel antipower genoemd). Vanaf 2007 is een speciaal type van zogeheten ‘frictionless’ (wrijvingsloze) lange noppen verboden door de ITTF. Deze rubbers konden een onvoorspelbaar effect creëren. Ze hadden harde noppen zonder stroefheid aan de top van de nop en als de noppen werden gebogen was het rubber in staat de spin te stoppen. Wanneer de noppen niet werden gebogen, was het effect gelijk aan wat anti-spin rubbers genereren. Veel spelers pasten jarenlang een techniek, het zogenaamd 'lijmen op basis van oplosmiddel' (speed-glue) toe, wat erop neerkwam dat de rubbers pas kort voor de wedstrijd met een speciaal soort lijm op het houten batje werden geplakt. Hiermee kon met name de slagsnelheid beïnvloed worden. Lijm op basis van oplosmiddel (speed-glue), is sinds september 2007 echter wereldwijd verboden, omdat de lijmdampen slecht voor de gezondheid zouden kunnen zijn. Sindsdien mag er alleen nog maar gelijmd worden met lijm zonder VOS (vluchtige organische stoffen). Bal Een wedstrijdbal dient een diameter van 40 millimeter en een gewicht van 2,7 gram te hebben en bovendien zuiver rond te zijn. De bal mag niet glimmen en dient van plastic te zijn gemaakt. Voor 1 januari 2016 was dit materiaal celluloid. De spronghoogte dient bij een hoogte van 30 centimeter minimaal 23 en maximaal 25 centimeter te zijn. De bal kan verschillende kleuren hebben maar dient wel eenkleurig te zijn. Het meest voortkomend zijn wit, geel en oranje. In het verleden was de diameter van de bal 38 millimeter, maar deze werd na de Olympische Zomerspelen 2000 vergroot om het speltempo iets te vertragen en het spineffect iets te verminderen om zodoende de sport aantrekkelijker (beter te volgen, langere rally's) te maken voor de toeschouwers. Greep Men kan zowel met forehand- als backhandslagen aanvallen en verdedigen. Wijst de handpalm bij het slaan van de bal in de richting van de tafel dan spreekt men van de forehand, omgekeerd van de backhand. De wijze waarop het bat wordt vastgehouden noemt men de greep. Men onderscheidt: de shakehandgreep, de Japanse penhoudergreep en de Chinese penhoudergreep. In de Europese landen wordt overwegend de shakehandgreep toegepast, hierbij wordt het bat of pallet meestal vastgehouden zoals jonge kinderen een geweertje vormen met hun hand. De pink, ringvinger en middenvinger zijn rond het houtje, de wijsvinger ligt langs de ene kant op het rubber en de duim aan de andere kant op het rubber. In Aziatische landen, met name in China, is het gebruikelijk dat men het bat vasthoudt als een pen, dit wordt de penhoudergreep genoemd. Duim en wijsvinger komen hier aan dezelfde kant tegen het rubber. Deze greep houdt in, dat er normaal gesproken maar met één kant van het palet gespeeld wordt, hoewel er uitzonderingen bestaan. Daarom is het bat over het algemeen maar van één kant met een rubber voorzien. De houten achterkant dient dan wel rood of zwart gekleurd te zijn, afhankelijk van kleur van het rubber. Een bekend voorbeeld van een speler die de penhoudertechniek toepast is de meervoudig World Cup-winnaar Wang Hao. Effecten Men kan de bal om zijn eigen as laten draaien (effect geven) door het bat in bovenwaartse richting (topspin) of in neerwaartse richting (backspin) langs de bal te 'strijken'. Bij tafeltennis speelt het effect geven aan de bal een zeer grote rol. Men onderscheidt verschillende effecten, hoewel ze in de praktijk vaak tegelijkertijd optreden (bv. zijtopspin). Backspin: De rotatie-energie wordt bij het raken van het batje van de tegenstander omgezet in snelheid omlaag. De bal kan daardoor in het net gaan. Een bal met deze rotatie zou op de tafel naar je toe rollen. Dit effect wordt bereikt door de bal met open bat (achterover) aan de onderkant te raken, waarbij het bat naar voren/beneden beweegt (afhankelijk van het moment van raken). Topspin: De rotatie-energie wordt bij het raken van het bat van de tegenstander omgezet in snelheid omhoog. De bal kan daardoor over de tafel gaan. Een bal met deze rotatie zou op de tafel van je weg rollen. Dit effect wordt bereikt door de bal met behoorlijk gesloten bat aan de achterkant/bovenkant te raken, waarbij het bat naar voren/boven beweegt (afhankelijk van het moment van raken). Zijspin: De bal draait zijwaarts (komt vooral bij de service voor, maar bij lange rally's wordt er ook gebruik van gemaakt). De rotatie-energie wordt bij het raken van het bat van de tegenstander omgezet in snelheid naar links of naar rechts. De bal kan daardoor naast de tafel gaan. Een bal met deze rotatie zou op de tafel op dezelfde plek blijven liggen (dit wordt vaak gebruikt om te controleren of de bal wel precies rond is). Blokken: hierbij houdt men eigenlijk het pallet recht tegen de getopspinde bal aan. Als er weinig topspin in de bal zit, kan men het bat vrij open houden. Maar hoe meer topspin er in de bal zit, hoe meer men het bat zal moeten sluiten. Ook kan men het bat helemaal stilhouden bij het blokken. Dit noem je passief blokken. Wordt een beweging naar voren gemaakt, is het actief blokken. De bal komt dan sneller weer bij de tegenstander. Natuurlijk is het mogelijk om de bal zonder effect te slaan. Dit heet "contra" slaan. Ook kunnen er combinaties van effecten gespeeld worden. Bij zogenaamde "pendulum-opslagen" bijvoorbeeld is er bijna altijd een gecombineerd effect van zijspin met backspin of zijspin met topspin. Verder kan men het effect van de tegenstander versterken of neutraliseren. Een topspin wordt vaak gebruikt om een backspin geslagen bal te overmeesteren en het effect te hergebruiken. Het vergt echter een goede techniek om de neerwaartse neiging van een dergelijke bal te compenseren. Omgekeerd kan een verdedigende speler een topspin geslagen bal gebruiken om backspin bij te geven. Deze "chop"-techniek moet eveneens goed uitgevoerd worden want de bal zal ditmaal de neiging hebben omhoog te gaan. Om zijspin te overwinnen is het raadzaam om te topspinnen en zo lang mogelijk te wachten met de bal te slaan (zo verzwakt het effect een beetje). Goede tafeltennissers kunnen al deze effecten (voornamelijk bij de service) op elkaar laten lijken, met als doel de tegenstander te misleiden in het soort effect dat wordt gegeven. Als dit lukt, zal de bal in het net belanden of te hoog terugkomen waarna de bal teruggespind of gesmasht kan worden. Olympische Spelen Sinds 1988 is tafeltennis een olympische sport. Tot en met de Olympische Spelen van 2004 werd gestreden in het enkelspel en dubbelspel. Vanaf Peking 2008 is het dubbelspel vervangen door de landenwedstrijd. Competities en kampioenschappen In Nederland wordt sinds 1935 jaarlijks gestreden op het Nederlands kampioenschap tafeltennis, een serie toernooien waarin de beste spelers en speelsters met de Nederlandse nationaliteit uitkomen. Gedurende het jaar wordt met clubteams gestreden in een competitie, waarvan de eredivisie zowel bij de mannen als bij de vrouwen het hoogste niveau is. In de niveaus onder de eredivisie behelst een seizoen geheel los van elkaar staande na- en voorjaarscompetities. Teams van verschillende niveaus strijden daarnaast jaarlijks om de nationale beker in één alomvattend toernooi.Het niveau van de Nederlandse clubcompetities (en bekers) is anno begin 21e eeuw over het geheel gezien kwalitatief ondergeschikt aan dat van de Duitse Bundesliga en de Franse Pro A, de sterkste competities van Europa. De Europese kampioenschappen tafeltennis worden sinds 1958 georganiseerd. Vanaf 2008 worden de EK jaarlijks gehouden. De Europese top 12 is het belangrijkste tafeltennistoernooi voor de Europese spelers. Daarnaast is voor clubteams de European Champions League (Europa Cup I) het belangrijkste toernooi, gevolgd door de ETTU Cup (Europa Cup II). De wereldkampioenschappen tafeltennis worden jaarlijks georganiseerd, met dien verstande dat sinds 2002 in de even jaren de WK voor landenteams worden georganiseerd en in oneven jaren de WK voor individuele tafeltennissers (enkel-, dubbel- en gemengd dubbelspel). Voor 1999 werden alle disciplines tijdens één tweejaarlijks evenement tegelijk afgewerkt. In 1999 (Eindhoven) werd voor het eerst alleen enkel-, dubbel- en gemengd dubbelspel gespeeld, in 2000 werd voor het eerst alleen een landentoernooi afgewerkt. In 2001 werd voor het laatst een WK met zowel een teamtoernooi als een enkel-, dubbel- en gemengd dubbelspel toernooi gespeeld. In 1999 (Eindhoven) en in 2011 (Rotterdam) werden de wereldkampioenschappen in Nederland georganiseerd. De World Cup, een wereldbeker toernooi in het enkelspel dat sinds 1980 jaarlijks op de agenda staat voor mannen en sinds 1996 ook voor vrouwen. Er bestaat een aparte wereldbeker voor landenteams onder de naam WTC-World Team Cup. In 1990 en 1992 werd er voor zowel mannen als vrouwen tevens een World Doubles Cup georganiseerd, maar dat kreeg na deze twee edities geen vervolg meer. De ITTF Pro Tour is sinds 1996 een jaarlijkse reeks internationale toernooien waarop de wereldtop punten kan verdienen om zich zo te kwalificeren voor de ITTF Pro Tour Grand Finals, het 'meestertoernooi' aan het einde van het seizoen. Hierop wordt vervolgens gespeeld om titels in het mannen enkelspel, vrouwen enkelspel, mannen dubbelspel, vrouwen dubbelspel, beloften jongens enkel (U21) en beloften meisjes enkel (U21). Sinds 2012 heet deze toernooireeks ITTF World Tour. Waar in Europa EK's en Europese top 12-toernooien gespeeld worden, hebben Aziatische spelers soortgelijke evenementen in hun eigen werelddeel. Deze bestaan in de vorm van Aziatische Spelen (om de vier jaar, sinds 1958), Aziatische kampioenschappen (gehouden sinds 1952, stabiel om de twee jaar sinds 1968) en de Azië Cup (sinds 1983, zowel voor mannen als vrouwen alleen een enkelspeltoernooi). Tafeltennisorganisaties International Table Tennis Federation (ITTF), de wereldtafeltennisbond European Table Tennis Union, de Europese tafeltennisbond Koninklijke Belgische Tafeltennis Bond (KBTTB) Vlaamse Tafeltennis Liga (VTTL) Aile Francophone de Tennis de Table (AFTT) Sporta Federatie voor recreatieve sporters (Vlaanderen) Nederlandse Tafeltennisbond (NTTB) Surinaamse Tafeltennis Bond (STTB) Varianten van tafeltennis Tafeltennis TTX In 2016 heeft de ITTF de nieuwe tafeltennisvorm TTX gelanceerd die voor snelle en spectaculaire wedstrijden moet zorgen. Bij het TTX wordt een grotere en zwaardere bal gebruikt, die geschikter is voor buiten tafeltennis. Daarnaast zijn de TTX-batjes simpeler en komt er minder spin vanaf. Verder heeft de variant TTX een aantal revolutionaire regels. Je scoort extra punten met 'wildcards' en 'winners'. Puntentelling Tijdsbegrenzing: een set duurt 2 minuten. Bij gelijke stand na 2 minuten wordt een beslissend punt (sudden death rally) gespeeld. De set is ook ten einde als een speler 10 punten verschil heeft. Een wedstrijd gaat om 'best of drie' of 'best of vijf' sets. Elke speler mag één keer per set een 'wildcard' inzetten op eigen opslag. Een 'wildcard' moet voor de opslag worden afgeroepen en levert 2 punten op in plaats van 1 voor de serveerder. Een speler die een 'winner' slaat krijgt 2 punten in plaats van 1. Een 'winner' is een bal die niet wordt aangeraakt door de tegenstander. Als een speler een punt maakt met een 'winner' op een 'wildcard' bal, krijgt deze speler 4 punten. Regels Er wordt gespeeld met TTX-batjes. TTX-batjes hebben geen rubber, waardoor er lastig effect mee te geven is. Er wordt gespeeld met TTX-ballen, die groter en zwaarder zijn. Hierdoor kan er makkelijk mee buiten in de wind worden gespeeld. Je moet opgooien bij de opslag Bij het enkelspel serveert diegene die het laatste punt won. De speler die de vorige set won start de volgende set met serveren. In het dubbelspel mag over de gehele tafel worden geserveerd. Het paar dat de opslag ontvangt, mag allebei de opslag retourneren. Daarna wordt door beide partners om beurten geslagen, net zoals bij tafeltennis. Het paar dat het laatste punt won serveert. Beide spelers van een dubbelteam moeten wel om beurten serveren. Ultimate tafeltennis Ultimate tafeltennis is een vorm van tafeltennis, waarbij op vier aaneen geschoven tafeltennistafels wordt gespeeld. Het net is extra hoog met 32 centimeter. Het is een samensmelting van tennis en tafeltennis. Door het grote speelveld is deze vorm van tafeltennis fysiek veel zwaarder. Teqball Teqball is een combinatie van tafeltennis en voetbal. Teqball wordt gespeeld op een gekromde tafel en met een gewone voetbal. Het kan worden gespeeld met twee, vier of meer spelers. De spelers mogen dezelfde lichaamsdelen gebruiken als bij het voetbal. In maximaal drie aanrakingen moet de bal op de helft van de tegenstander worden gespeeld. Men mag niet twee keer hetzelfde lichaamsdeel na elkaar gebruiken. Het aanraken van de tafel is eveneens verboden. iPONG IPONG is een tafeltennisvariant waarbij wordt gespeeld op een kleine tafel van één meter lang, 60 centimeter breed en maximaal 87 centimeter hoog. Deze vorm van tafeltennis is daarom zeer geschikt om te spelen in bedrijfskantines, schoolkantines en woonkamers. In 2012, 2013 en 2014 werd er een officieus Nederlands Kampioenschap iPong georganiseerd. De iPONG tafel is uitgevonden in de jaren 80 door de Duitse uitvinder Horst Schmidt, uit het Ruhrgebied. Headis Headis is een internationale tafeltennisvariant waarbij in plaats van het batje het hoofd wordt gebruikt. Het plastic balletje is vervangen door een speciale Headis-bal, die iets zachter en kleiner is dan een voetbal. Het is toegestaan om op de tafel te klimmen. Hardbat Bij de hardbat tafeltennisvariant mogen alleen ouderwetse hardbats worden gebruikt. Een hardbat is een batje met korte noppen naar buiten zonder spons. Hierdoor kan met deze batjes minder hard worden geslagen en met minder spin worden gespeeld. Vanaf 2002 organiseert de WUTTO (World United Table Tennis Organisation) het 'WK standard bats'. Van 2002 t/m 2006 speelde men op dit WK met sandwichbats met noppen naar buiten. Sinds 2007 wordt er gespeeld met hardbats. Daarnaast organiseert de WCPP (World Championship of Pingpong) een jaarlijks officieus wereldkampioenschap in Engeland. Hierbij wordt gespeeld met schuurpapierbats. Dit wereldkampioenschap is professioneel opgezet en wordt georganiseerd door Matchroom Sport en uitgezonden door SkySports. Trivia Daar tafeltennisballetjes zeer licht zijn is het mogelijk om een balletje boven de mond te houden en vervolgens te doen zweven of dansen. Het hoofd dient achterover gehouden te worden, het balletje boven de mond, krachtig recht naar boven blazen, het in de hand gehouden balletje loslaten en vervolgens enkele seconden vrij in de lucht laten dansen. Het is echter aan te raden dit kunstje in liggende toestand uit te voeren, dit om de nek niet te belasten. Zie ook Lijst van tafeltennissers Pingpongbal Pong


source: wikipedia

text: Pakistan (uitspraak: [ˈpakistɑn]; Urdu: پاکستان), officieel de Islamitische Republiek Pakistan (Urdu: اسلامی جمہوریت پاکستان, Islami Jamahuriat Pakistan, Engels: Islamic Republic of Pakistan), is een land in Zuid-Azië dat ligt op het Indisch subcontinent, grenzend aan India, Afghanistan, Iran, China en aan de Arabische Zee. De hoofdstad is Islamabad. Met een inwoneraantal van staat Pakistan op de vijfde plaats in de lijst van landen naar inwonertal. Pakistan maakte oorspronkelijk samen met India, Bangladesh en Myanmar deel uit van Brits-Indië. Naam De naam Pakistan zou voor het eerst naar voren gebracht zijn door Choudhary Rahmat Ali in zijn pamflet "Now or Never" uit 1933. Het is een acroniem van de eerste letters van de vijf noordelijke regionen van Brits-Indië: P komt van Punjab, de A van Afghania, de K van Kasjmir, de S van Sindh en Tan van Beloetsjistan. Deze letters vormen Pakstan. Een i werd toegevoegd om de uitspraak te vereenvoudigen. In het Urdu en het Perzisch betekent Pakistan Land der reinen. Geschiedenis Pakistan werd op 14 augustus 1947 gesticht om Indiase moslims hun eigen staat te geven. Het was toen een dominion binnen het Britse Commonwealth, en bestond uit West-Pakistan (het gebied van het huidige Pakistan) en Oost-Bengalen (het gebied van het huidige Bangladesh). In 1956 werd het geheel een zelfstandige republiek. De naam Oost-Bengalen werd veranderd in Oost-Pakistan. Mohammed Ali Jinnah geldt als de grondlegger van Pakistan. Hij was de eerste gouverneur van het land (van 1947 tot 1948). Begin zestiger jaren ontstonden er in Jammu en Kasjmir bij herhaling grensgeschillen en oorlogen, die blijven opspelen als een etterende zweer, het Kasjmirconflict tussen het overwegend islamitische Pakistan en India, waar hindoeïsme in de meerderheid is. Een ernstig aspect is hierbij dat het twee naburige staten betreft, die ook tot kernmachten moeten worden gerekend. In 1958 werd een revolutie gepleegd en nam het leger het bestuur over. Mohammed Ayub Khan regeerde tot 1969 en daarna regeerde Agha Mohammed Yahya Khan tot 1971. In 1971 brak een burgeroorlog uit in Oost-Pakistan en beïnvloed door India verklaarde Oost-Pakistan zich onafhankelijk onder de naam Bangladesh. In 1973 werd een nieuwe grondwet aangenomen en kreeg het land officieel een president en een premier. Ali Bhutto werd premier. In 1977 werd echter opnieuw een staatsgreep gepleegd, ditmaal onder leiding van generaal Mohammed Zia-ul-Haq, die Ali Bhutto in 1979 liet executeren. Na de dood van Zia ul-Haq (augustus 1988) werden er vrije verkiezingen gehouden, die gewonnen werden door Benazir Bhutto, dochter van de opgehangen Ali Bhutto. Daarmee werd ze de eerste vrouwelijke premier in een islamitisch land. Haar beleid werd echter gekenmerkt door corruptie en vriendjespolitiek . In 1990 werd zij door president Ghulam Ishaq Khan ontslagen. Op 28 mei 1998 voerde Pakistan zijn eerste test met een kernbom uit. Vermoedelijk is het merendeel van de kennis hiervoor door de Pakistaanse kernfysicus Abdul Qadir Khan uit Nederland gesmokkeld. In 1999 greep generaal Pervez Musharraf de macht in een staatsgreep, waarbij de democratische regering van Nawaz Sharif werd afgezet. De seculiere dictator Musharraf kreeg veel steun uit het Westen en voerde een prowesters beleid, vaak tot onvrede van de islamitische bevolking. Op 8 oktober 2005 werd het land getroffen door een zware aardbeving die een kracht van 7,6 op de schaal van Richter had. In België werd hiervoor de benefietactie HOOP (= Help Ons Overwinteren (in) Pakistan) op touw gezet. Op 27 december 2007 werd oud-premier Benazir Bhutto na een verkiezingstoespraak om het leven gebracht. Eind juli 2010, en opnieuw in de zomer van 2022, werd het land getroffen door zeer zware overstromingen met catastrofale gevolgen. Geografie Pakistan heeft een oppervlakte van . Ten zuiden van het land bevindt zich de Arabische Zee, met 1046 km kustlijn. Ten oosten ligt India (grens 2912 km), ten noordoosten China (grens 523 km), ten noorden en noordwesten ligt Afghanistan (grens 2430 km) en ten westen ligt Iran (grens 909 km). De belangrijkste rivier is de Indus. Met India werd reeds in 1960 het Indus-Waterverdrag afgesloten, om het beheer over het rivierbekken te regelen. Het noorden van Pakistan is bergachtig, en sommige bergen, zoals de K2 in Kasjmir, behoren tot de hoogste in de wereld. In het zuiden vindt men het Kirthargebergte. In het zuiden komen woestijnen voor. Bestuurlijke indeling Pakistan bestaat uit 4 provincies, 2 territoria en twee omstreden gebieden in Kasjmir: Onder dit niveau bestaan als niveaus de divisies, de districten, de gemeenten (tehsil) en de unies. Bevolking Demografie Bij het begin van de 20e eeuw telde het gebied dat nu Pakistan is 20 miljoen inwoners; dat aantal is nu vertienvoudigd. Steden naar bevolking Etnische groepen De Punjabi's vormen de grootste etnische groep in het land. Belangrijke andere etnische groepen zijn de Pathanen, Sindhi's, Beloetsji, Muhajirs en Seraiki's. Verschillende andere etnische groepen wonen vooral in het bergachtige noorden van het land. Ook wonen er veel vluchtelingen uit het buurland Afghanistan, vooral Pathanen maar ook Hazara's en Tadzjieken. Talen De nationale talen zijn Engels, Urdu en Punjabi Sindhi Pasjtoe (taal van de Pathanen) Beloetsji Kasjmiri Seraiki Farsi Religie Van de bevolking hangt 96% de islam aan, maar ook hindoeïsme (1,0%), christendom (2%), sikhisme (0.5%), en boeddhisme (0,5%), komen voor. De islam is er staatsgodsdienst, die volgens de grondwet van overheidswege bevorderd dient te worden. Een Adviesraad voor Islamitische Ideologie doet onder meer voorstellen voor de islamisering van de grondwet. De meeste Pakistaanse moslims zijn soennitisch in een vaak behoudende en traditionele vorm. 5 tot 7 procent is sjiiet. Lokale imams en andere geestelijken hebben binnen de stamverbanden vaak enorme invloed. Ook zijn er vrij veel aanhangers van de Ahmadiyya-beweging, die door de meeste moslims als niet-islamitisch wordt gezien. Deze groep wordt dan ook vervolgd en gediscrimineerd, hetgeen in Pakistan zelfs bij wet is geregeld. De christenen zijn verdeeld over de protestantse Church of Pakistan en de Katholieke Kerk. Ahmadimoslims en niet-moslims hebben veel last van de Pakistaanse blasfemiewet. In deze wet wordt blasfemie strafbaar gesteld, maar in de praktijk wordt de wet vaak gebruikt om minderheden een voet dwars te zetten. Volgens de organisatie Catholic Church’s National Commission on Justice and Peace zijn tussen 2001 en 2008 circa 50 christenen gedood na beschuldiging van blasfemie. In 2010 werd een Pakistaanse vrouw (Asia Bibi) ter dood veroordeeld na een beschuldiging van blasfemie. Deze zaak trok veel internationale aandacht. Pogingen om de wet aan te passen zijn echter zeer controversieel en blijken zelfs levensgevaarlijk te zijn voor diegenen die ijveren om deze wet af te schaffen. In 2011 werden zowel de gouverneur van de Punjab, Salman Taseer, als de katholieke minister voor minderheden, Shahbaz Bhatti, vermoord nadat zij zich tegen deze wet hadden uitgesproken. In maart 2016 aanvaardde het Pakistaanse parlement een resolutie van parlementslid Ramesh Kumar Vankwani van de PML-N waarin Holi, Diwali en Pasen werden erkend als officiële feestdagen. Festivals zoals Holi en Diwali waren aanvankelijk officiële feestdagen in Pakistan na de onafhankelijkheid van het land, maar de viering ervan werd optioneel gemaakt. Grootschalige viering van de festivals werd steeds zeldzamer sinds de militaire regering van Zia ul-Haq in 1978 een beleid van islamisering afkondigde. Vrouwenrechten Volgens de organisatie Dokters van de Wereld is het met de vrouwenrechten in het land niet goed gesteld. Anno 2006 komt in 80% van de huwelijken huiselijk, seksueel en/of psychologisch geweld voor. Daarnaast zou vier op de vijf vrouwen die gearresteerd worden, door politie of gevangenisbewakers worden verkracht. In een poging het geweld tegen vrouwen te verminderen stemde het Pakistaans parlement in november 2006 in met een wetswijziging ten aanzien van verkrachting en overspel. Vrouwen die het slachtoffer van verkrachting zijn geworden, hoeven niet langer vier mannelijke ooggetuigen op te voeren die haar verhaal bevestigen om te voorkomen dat ze mogelijk vervolgd wordt wegens overspel. Vanuit streng islamitische parlementariërs kwam overigens fel verzet tegen de versoepeling van deze wetgeving, omdat het "vrije seks" in de hand zou werken. Malala Yousafzai werd een bekend gezicht van de beweging voor vrouwenrechten. Armoede Volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties leeft in Pakistan 32,6% van de bevolking onder de armoedegrens. Politiek Bestuur Pakistan is een federale republiek en een parlementaire democratie met de islam als staatsgodsdienst. Het land noemt zich een islamitische republiek. De uit 1973 stammende grondwet, die van 1977 tot 1985 buiten werking werd gesteld na een staatsgreep door Mohammed Zia-ul-Haq, vormt de belangrijkste basis voor de Pakistaanse politiek. Er is een wetgevende vergadering bestaande uit een Nationale Assemblee (het parlement) van 342 leden en een Senaat van 100 leden. Staatshoofd is de gekozen president, die tevens opperbevelhebber van de strijdkrachten is en belangrijke politieke macht heeft. Regeringsleider is de premier. Sinds 9 september 2018 is Arif Alvi de president van Pakistan. De huidige (waarnemende) minister-president is Anwar ul Haq Kakar, sinds 14 augustus 2023. In april 2010 nam het parlement een ingrijpende herziening van de grondwet aan, waarbij de bevoegdheden van de president sterk werden ingeperkt. Sindsdien kan het staatshoofd niet langer de premier en het parlement naar huis sturen en rechters ontslaan, praktijken waar diverse eerdere presidenten volop gebruik van hebben gemaakt. Het staatshoofd kreeg een voornamelijk ceremoniële functie. De grondwetsherziening werd gezien als een einde aan jaren van militaire macht in het land. Separatisme In de provincie Beloetsjistan zijn er groeperingen die streven naar een grotere autonomie of onafhankelijkheid. Dit mede omdat er onvrede is over de verdeling van de opbrengsten van de in deze provincie aanwezige gasvoorraden en andere minerale rijkdommen. Deze groeperingen hanteren soms gewelddadige methodes. Beloetsjistan is ook een van de armste provincies van het land. Ook in Waziristan en andere grensgebieden met Afghanistan bestaat separatisme. In sommige gebieden is dat streven dusdanig ver voortgezet dat de Pakistaanse overheid er geen enkele feitelijke zeggenschap heeft. Onderwijs Pakistan kent leerplicht. Kinderen moeten van hun 5e tot hun 16e naar school. Vooral op het platteland zijn de onderwijsmogelijkheden echter beperkt en wordt vaak lesgegeven door daartoe niet opgeleide leerkrachten. Van de leerlingen die wel naar school gaan, verlaten er veel na hun 16e het schoolsysteem. Slechts 40 procent van de leerlingen gaat naar de bovenbouw van de secondary school. 6,5 miljoen kinderen gaan niet naar school (vooral meisjes). Het onderwijs in Pakistan lijkt op het Britse systeem. De basisschool – of primary school – heeft een duur van 5 jaar. Daarna volgt de middle school met de groepen 6 tot en met 10. Vervolgens kunnen de leerlingen naar het algemeen vormend onderwijs of naar het beroepsonderwijs. Het algemeen vormend onderwijs bestaat uit een onderbouw (secondary school) en een bovenbouw (higher secondary school of intermediate school), die beide twee jaar duren. Het diploma is bij deze opleiding voorzien van een graad. Graad C of hoger is vergelijkbaar met een havodiploma, vanaf graad D is de opleiding vergelijkbaar met vmbo-t. Het beroepsonderwijs kan direct na de middle school worden begonnen, maar ook na de secondary school. De opleiding wordt op drie niveaus aangeboden: aan een Vocational Institute (opleidingsduur 3 maanden tot 2 jaar, vergelijkbaar met vmbo), aan een Technical Training College (opleidingsduur 2 jaar, vergelijkbaar met vmbo) of aan een Polytechnics Institute (toelating na de secondary school, opleidingsduur 3 jaar, vergelijkbaar met mbo niveau 2 of 3). Het diploma van het Polytechnics Institute kan toegang opleveren tot het hoger onderwijs. Het hoger onderwijs wordt verzorgd door universiteiten en Colleges of Technology (voor het hoger beroepsonderwijs). Aan de universiteiten worden bacheloropleidingen op vier niveaus aangeboden. Het eerste niveau bacheloropleiding is vergelijkbaar, wat niveau betreft, met een vwo-diploma. Afhankelijk van de gevolgde bacheloropleiding kan nog een een- of tweejarige masteropleiding worden gevolgd. Vervolgens is promotie mogelijk (PhD). De toelating tot het hoger onderwijs is afhankelijk van de eisen van het instituut dat de opleiding verzorgt. De Colleges of Technology bieden opleidingen aan van 2 jaar en zijn sterk praktijkgericht. Het niveau is vergelijkbaar met het tweede jaar hbo. Vervolgens kan een tweejarige opleiding gevolgd worden tot “bachelor of technology (honours)”. Daarnaast is er nog een religieus onderwijssysteem dat geheel losstaat van het officiële systeem en wordt gegeven aan een madrassah. Dit onderwijs beslaat het gehele spectrum van basisonderwijs tot aan wetenschappelijk onderwijs. Zie ook Monumenten op de Werelderfgoedlijst Externe links Officiële website van de Pakistaanse overheid Pakistan in The World Factbook van de CIA Gemenebest van Naties


text: Limburg (Nederlandse provincie), Nederlandse provincie Limburg (Belgische provincie), Vlaamse provincie Limburg (Verenigd Koninkrijk der Nederlanden), Limburg als één provincie in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1839) als Belgische provincie (1830-1839) Hertogdom Limburg, een staat van het Heilige Roomse Rijk, gelegen in de Nederlanden, nu grotendeels in de provincie Luik


text: De provincie Oost-Vlaanderen (Frans: Flandre-Orientale) is een van de vijf provincies van de Belgische deelstaat Vlaanderen en een van de tien provincies van België. Zij grenst in het westen aan de provincie West-Vlaanderen, in het noorden aan de Nederlandse provincie Zeeland met Zeeuws-Vlaanderen, in het oosten aan de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant, en in het zuiden aan het Waalse Henegouwen. Zij ligt dus niet in het oosten van de huidige Belgische deelstaat Vlaanderen die pas na 1830 ontstond. Toponymie Het toponiem Oost-Vlaanderen bestaat uit twee delen, namelijk "oost" en "Vlaanderen". Oost verwijst naar de oostelijke ligging ten overstaan van West-Vlaanderen. Vlaanderen verwijst naar het historische graafschap Vlaanderen. De naam Vlaanderen dook voor het eerst op in 358, toen de Franken Vlaanderengouw of pagus Flandrensis van de Romeinen onder het beheer kregen. Een pagus is een gouw. Het was een soort (klein) graafschap. Iets kleiner dan een arrondissement, maar groter dan een kanton. De Latijnse toenaam Flandrensis verwijst naar het kenmerkende schorre en slib van de streek. Pagus Flandrensis was een kustgebied met grote getijdengeulen en groene schorren waarin schapenboeren leefden, al dan niet op terpen. Het gebied strekte zich uit rond Brugge tussen IJzer en Zwin en ontwikkelde zich in de volgende eeuwen tot het belangrijke Graafschap Vlaanderen. Geschiedenis Het was het vroegere gebied van de Menapiërs, wier territorium toentertijd nog gelegen was aan de Noordzee. Het gebied tussen Schelde en Dender behoorde echter tot het land der Nerviërs. De Nerviërs woonden tussen de Schelde en de Dijle waar uit de Brabantgouw het landgraafschap Brabant zou ontstaan. Bij de verdeling van het Frankische Rijk in de 9e eeuw kwam het gebied ten westen van de Schelde aan West-Francië, terwijl de gouw Brabant, ten oosten van de Schelde, Lotharingisch werd. Na de verdeling van Lotharingen kwam de volledige gouw Brabant aan Oost-Francië. Eind 10e eeuw begon de graaf van Vlaanderen Boudewijn IV het land tussen Schelde en Dender te veroveren. Zo ontstond onder Boudewijn V in de 11e eeuw Rijks-Vlaanderen. In 1795 werd, na de verovering door Frankrijk, het Scheldedepartement (Escaut) gevormd. Na de geallieerde bevrijding van 1815 werd dit de basis van de Nederlandse provincie Oost-Vlaanderen, waarvan echter Zeeuws-Vlaanderen, dat ook tot dit departement behoorde, weer werd afgescheiden en toegevoegd aan de provincie Zeeland. In 1830 werd dit de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. Tot halfweg de 19e eeuw was Oost-Vlaanderen naar inwonertal de grootste provincie, daarna voorbijgestoken door het toenmalige Brabant, en Antwerpen en tijdelijk ook door Henegouwen. In 1923 werden de gemeenten Burcht en Zwijndrecht overgeheveld naar de provincie Antwerpen. Geografie Topografie Hoogste punt: Hotondberg (150 m) Hydrografie De Leie komt de provincie binnen vanuit Sint-Eloois-Vijve. Vervolgens meandert (omwille van de geringe bodemhelling) ze langs Olsene, Oeselgem, Gottem, Zulte, Baarle, Machelen, Deinze, Drongen, Astene, Sint-Martens-Leerne, Sint-Martens-Latem, Sint-Denijs-Westrem en ten slotte Gent alwaar ze eveneens in de Schelde afwatert. De Zuidlede, een rivier die heden ten dage dienst doet als kanaal, vormt een verbinding tussen de Durme te Daknam (bij Lokeren) en de Moervaart te Mendonk. Ook de loop van die Durme (ook wel Kale genoemd) is door de geschiedenis sterk gewijzigd. Oorspronkelijk kwam ze vanuit Aalter de provincie binnen, stroomde vervolgens langs Zomergem en vervolgens oostwaarts tot in Vinderhoute. Daar voegde de Poekebeek, komende vanuit Tielt, zich bij de Durme. Vervolgens stroomde de rivier dan verder noordoostwaarts richting Wondelgem, Langerbrugge, Rodenhuize en Mendonk. Daarna opnieuw oostwaarts doorheen de Moervaartdepressie en zuidwaarts naar Lokeren om via de huidige loop van de Durme in de Schelde uit te monden te Temse. De Brugse Vaart, de Lieve, het Kanaal Gent-Terneuzen en het Schipdonkkanaal hebben de vroegere situatie onherkenbaar veranderd. Aan haar oevers liggen verder ook nog Tielrode en Waasmunster. De Molenbeek, die ontspringt in Godveerdegem (bij Zottegem), stroomt vervolgens over het grondgebied van Grotenberge, Herzele, Sint-Lievens-Esse, Woubrechtegem, Ressegem, Heldergem, Kerksken, Haaltert, Aaigem, Mere, Erpe, Aalst en Hofstade alwaar ze uitmondt in de Dender. Ze heeft een lengte van ongeveer 25 kilometer. De Dender geeft haar naam aan de Denderstreek en komt vanuit Henegouwen de provincie binnen te Groten-Buisemont, passeert vervolgens de plaatsen Overboelare, Geraardsbergen, Schendelbeke, Idegem, Grimminge, Zandbergen, Hemelrijk, Appelterre-Eichem, Ninove, Okegem, Iddergem, Denderleeuw, Welle, Erembodegem, Aalst, Hofstade, Herdersem, Wieze, Mespelare, Denderbelle, Oudegem om ten slotte in Dendermonde (zoals het toponiem doet vermoeden) uit te monden in de Schelde. Buiten het provinciaal territorium voegt ook de Mark zich bij de Dender. Aan haar oevers ligt het Oost-Vlaamse dorp Viane (bij Geraardsbergen). De Schelde zelf ten slotte komt de provincie binnen nabij Berchem om vervolgens doorheen gans de provincie te meanderen. Aan haar oevers liggen de plaatsen Melden, Oudenaarde, Ename, Welden, Nederzwalm, Zingem, Asper, Gavere, Eke, Semmerzake, Melsen, Schelderode, Zevergem, Merelbeke, Zwijnaarde en Gent. Hier wordt de Schelde afgeleid in de Ringvaart, waar ook de Leie in uitmondt. De Schelde verlaat Gent richting Melle en stroomt vervolgens langs Kwatrecht, Overschelde, Wetteren, Schellebelle, Bruinbeke, Uitbergen, Berlare, Nederkouter, Wichelen, Oudegem, Schoonaarde, Appels en Dendermonde alwaar de Dender in haar uitmondt. Ze vervolgt haar pad langs Vlassenbroek, Moerzeke en Baasrode. Vanaf hier vormt de rivier de grens met de provincie Antwerpen. Aan Oost-Vlaamse zijde liggen de plaatsen Hamme en Tielrode alwaar nabij de gemeentegrens met Temse de Durme de Schelde vervoegt. De rivier vervolgt haar weg langs Steendorp en Rupelmonde. Aldaar vindt aan de overzijde van de oever (in de provincie Antwerpen) de monding van de Rupel plaats. Ten slotte liggen ook nog de dorpen Bazel en Kruibeke verder stroomafwaarts aan de oevers van de Schelde. In het laatstgenoemde dorp verlaat de rivier de provincie. Alle genoemde rivieren behoren tot het stroomgebied van de Schelde. Geografische streken Het noorden van de provincie ligt bijna geheel in de geografische streek Zandig Vlaanderen en wordt vaak verder onderverdeeld in het Waasland (onder andere Sint-Niklaas en Lokeren), het Meetjesland (onder andere Eeklo), het Scheldeland (onder andere Gent en Dendermonde) en de Leiestreek (onder andere Nazareth en Gent). Het zuiden van de provincie is gelegen in Zandlemig Vlaanderen en het uiterste zuiden (onder andere Geraardsbergen, Zottegem, Brakel en Ronse) vormt de Vlaamse Ardennen. In het oosten bevindt zich de Denderstreek (onder andere Aalst, Denderleeuw, Ninove en Geraardsbergen). Oost-Vlaamse gemeenten in de nabijheid van de noordelijke Zeeschelde (onder andere Beveren en Sint-Gillis-Waas) ten slotte worden tot de Polders gerekend. Op toeristisch vlak is de provincie ingedeeld in de toeristische regio's Waasland, Meetjesland, Vlaamse Ardennen, Scheldeland (deels ook in de provincie Antwerpen), Leiestreek (deels ook in de provincie West-Vlaanderen). Administratieve indeling Regio's Sinds 2021 is de provincie ingedeeld in 4 regio's voor intergemeentelijke samenwerkingsverbanden: Regio Gent, Vlaamse Ardennen, Waasland, Denderregio. . Arrondissementen Administratieve arrondissementen Bevolking per arrondissement Gerechtelijke arrondissementen Met ingang vanaf 1 april 2014 valt de provinciegrens van Oost-Vlaanderen samen met de grens van het nieuwe gerechtelijk arrondissement Oost-Vlaanderen. De drie voormalige gerechtelijke arrondissementen van Oost-Vlaanderen (Dendermonde, Gent en Oudenaarde) zullen blijven verder bestaan in de vorm van gerechtelijke arrondissementsafdelingen. Kiesarrondissementen Door het Kiesdecreet van 2011 werd vanaf de provincieraadsverkiezingen 2012 de provincie opgedeeld in 3 kiesarrondissementen en 8 provinciedistricten: Kantons (*) Deze kantons zijn zetel van een gerechtelijk kanton. Gemeenten Gemeenten met een stadstitel hebben "(stad)" achter de naam Aangrenzende provincies Demografie Evolutie van het inwonertal Net zoals in de provincie West-Vlaanderen is de bevolking van Oost-Vlaanderen sedert de onafhankelijkheid van België zowat verdubbeld, en blijft de toename daarmee duidelijk onder het nationale gemiddelde. Deze stijging is vrij regelmatig verlopen. De gevolgen voor de bevolkingstoename van de hongersnood te wijten aan de Internationale Aardappelcrisis (periode 1846-1856) en de Eerste Wereldoorlog bleven in Oost-Vlaanderen beperkter dan in West-Vlaanderen. Vanaf 1960 is de groei minder sterk en deze valt zelfs stil in de jaren 80 van de twintigste eeuw. Nadien neemt de bevolking weer toe, vooral als gevolg van immigratie uit het buitenland. Inwoneraantal × 1000 Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980=inwoneraantal op 1 januari 1815: afscheiding van Zeeuws-Vlaanderen aan de provincie Zeeland Bevolkingsdichtheid De gemiddelde bevolkingsdichtheid bedraagt 504 inwoners per km2, 35% hoger dan het nationale gemiddelde en vrijwel gelijk (4% hoger) aan dit van Vlaanderen. De hoogste dichtheid is terug te vinden in de zone die deel uitmaakt van de Vlaamse Ruit. Het Meetjesland en de Vlaamse Ardennen kennen de laagste waarden. Enkel de gemeente Sint-Laureins telt minder dan 100 inw. per km2. Leeftijdsopbouw Bezienswaardigheden Werelderfgoed In 1998 werden drie Oost-Vlaamse begijnhoven opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Ze zijn opgenomen op deze lijst vanwege hun unieke karakter en inplanting. Daarnaast zijn ze een unieke getuige van de unieke (in die tijd) onafhankelijkheid van de religieuze vrouw (begijn) in de middeleeuwen in West-Europa. Een andere bepalende factor is het unieke en uitzonderlijke karakter van de combinatie aan stedelijke en landelijke planning enerzijds en de combinatie religieus en burgerlijke architectuur anderzijds. UNESCO maakt een onderscheid tussen begijnhoven van het stedelijk type (a), van het pleintype (b) en van het gemengde type (c). Het betreft de begijnhoven van Gent (Klein Begijnhof) (c), en Sint-Amandsberg (Groot Begijnhof) (a) en Dendermonde (Alexiusbegijnhof) (b) Het jaar daarop volgend (1999) nam de UNESCO ook 5 Oost-Vlaamse belforten op in haar lijst van beschermd erfgoed. Ze werden in de lijst opgenomen als erkenning van een architectonische manifestatie van een opkomende burgerlijke onafhankelijkheid van feodale en religieuze invloeden in onder andere het historisch Vlaanderen en het hertogdom Brabant, wat leidde tot een mate van lokale democratie die van groot belang is geweest in de geschiedenis van de mensheid. In vergelijking met de slottoren (symbool van de adel) en de kerktoren (symbool van de kerk) representeert het belfort, als derde toren in het stedelijk landschap, de macht van schout en schepenen. De belforten werden gebouwd tussen de 11e en 17e eeuw en lopen qua bouwstijl daarmee uiteen van romaans, gotisch en renaissance tot barok. Weinig torens zijn vrijstaand. De meeste belforten zijn gebouwd op of aan een stadhuis of lakenhal. Het betreft de belforten van Aalst, Dendermonde, Eeklo, Gent en Oudenaarde. Nationaal erfgoed Belangrijke bezienswaardigheden zijn onder andere: De historische middeleeuwse kern van Gent, Graslei, Korenlei, Sint-Baafskathedraal, Sint-Niklaaskerk, Belfort, Gravensteen, Patershol en de twee abdijen die aan de oorsprong van de stad liggen. De Muur van Geraardsbergen met op de top de kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Oudenberg. De Grote Markt te Sint-Niklaas. De dorpskern van het schildersdorp Sint-Martens-Latem. Het Kasteel van Laarne te Laarne. Het Kasteel van Ooidonk te Deinze. Het Stadhuis van Oudenaarde. Het Egmontkasteel te Zottegem. De Sint-Hermescrypte te Ronse. Het Stadhuis met Belfort te Dendermonde. Het Belfort en de Borse van Amsterdam op de Grote Markt te Aalst. De Abdijkerk te Ninove. Musea Bekende musea in Oost-Vlaanderen zijn onder andere: Het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (SMAK) te Gent. Het Design Museum Gent. Het Museum voor Schone Kunsten te Gent. Het Stadsmuseum Gent. Het Museum van Deinze en de Leiestreek te Deinze. Het Mercatormuseum te Sint-Niklaas. De Salons voor Schone Kunsten te Sint-Niklaas. Het Jenevermuseum van Eeklo. Het Centrum Ronde van Vlaanderen te Oudenaarde. Het MOU Museum te Oudenaarde. Het Canada War Museum te Adegem. Het Museum Dhondt-Dhaenens te Deurle. Het Provinciaal Archeologisch Museum te Ename en het Provinciaal Archeocentrum Velzeke (AVE) te Velzeke (Zottegem). Het Schoenenmuseum SONS te Kruishoutem. Het Must Museum voor textiel te Ronse. De Egmontkamer te Zottegem. Zie ook lijst van musea in Oost-Vlaanderen. Natuur Het landschap in de provincie is gevarieerd en er zijn heel wat natuurgebieden. De meeste gebieden zijn vlak. Enkel de Vlaamse Ardennen in het zuiden zijn heuvelachtig. Naast de provinciale domeinen die door de Provincie Oost-Vlaanderen beheerd worden zijn er natuurreservaten, beheerd door Natuurpunt, door de vzw Durme (het Molsbroek) en groengebieden beheerd door een gemeente of het Agentschap voor Natuur en Bos. Bossen Het grootste aaneengesloten bos van Oost-Vlaanderen is het Drongengoedbos in het Meetjesland, waar verder een bossengordel ligt (onder andere De Vaanders, Hooggoed, Het Leen, Keigatbos, Bellebargiebos, Lembeekse bossen, Vinderhoutse Bossen, Kloosterbos, Heidebos) die doorloopt tot het Stropersbos. Ook in de Vlaamse Ardennen ligt een bossengordel (met onder andere Kluisbos, Muziekbos, Hotond-Scherpenberg, Heynsdalebos, Bos Ter Eecken, Kuitholbos, Koppenbergbos, Spijkerbos, Feelbos, Beiaardbos, Fonteinbos en Ingelbos, Kalkovenbos, Bos t'Ename, Brakelbos, Kloosterbos, Steenbergse bossen, Cotthembos, Parkbos-Uilenbroek, Duivenbos, Hasseltbos, Everbeekse bossen, Bos Nieuwenhove, Raspaillebos). In de rest van de provincie liggen nog andere bosgebieden verspreid (onder andere Fondatie van Baudelo, Buggenhoutbos, Makegemse bossen, Aelmoeseneiebos, Kluizenbos, Liedekerkebos, Kravaalbos (gedeeltelijk in Vlaams-Brabant) en Neigembos). Provinciale domeinen De provincie Oost-Vlaanderen beheert een aantal Recreatiedomeinen en centra voor milieu- en natuureducatie: Bastion VIII (Dendermonde) Den Blakken (Wetteren) : Promotiecentrum voor sierteelt De Boerekreek (Sint-Jan-in-Eremo): Sportcentrum aan de grootste Meetjeslandse kreek De Brielmeersen (Deinze): recreatiedomein De Gavers (Geraardsbergen): Recreatiedomein aan 20 hectare grote plas Het Gentbos (Merelbeke): 22 ha natuurbos Hospicebossen (Nazareth) : 58 ha groene omgeving De Huysmanhoeve (Eeklo) De Kaaihoeve (Zwalm) Kloosterbos (Wachtebeke): 100 ha bos Het Leen (Eeklo): 260 ha bos en arboretum Puyenbroeck (Wachtebeke): recreatiedomein De Roomakker (Tielrode): 12 ha natuurgebied met drie kleiputten De Ster (Sint-Niklaas) Cultuur Taal De officiële taal is het Nederlands. Tegen de taalgrens ligt echter de faciliteitengemeente Ronse, waar Franstaligen ook in hun eigen taal terechtkunnen. Dialect De Oost-Vlaamse dialecten, vooral door de ouderen nog wel gesproken, vormen een overgangszone tussen het West-Vlaams en het Antwerps/Brabants waarbij de invloed van deze laatste twee op de plaatselijke Oost-Vlaamse dialecten soms heel sterk is. Het Gents heeft een speciale plek en wijkt redelijk sterk af van de andere dialecten. Media AVS richt op de regio's Eeklo, Gent en Oudenaarde en was de eerste regionale televisiezender in Vlaanderen. De zender werd opgericht omstreeks 1981 en heeft een zendlicentie sinds 1988. Er wordt voornamelijk regionaal nieuws uitgezonden. TV Oost richt zich, zoals de naam reeds doet vermoeden, op het oosten van de provincie Oost-Vlaanderen (onder andere Geraardsbergen, Dendermonde, Aalst en Sint-Niklaas) en is gevestigd te Sint-Niklaas. De zender behoort tot de mediagroep Concentra en brengt hoofdzakelijk regionaal nieuws. Tot 2 januari 2007 heette de zender Kanaal 3. Aalst.TV is de stadstelevisiezender van de regio Aalst. De zender werd opgericht in 2010 en brengt een combinatie van eigen programma's en nieuwsgaring. Sinds december 2012 is Aalst.TV ook elke donderdag te bekijken op TV Oost. De Gentenaar, de oudste Belgische krant die nu nog bestaat, behoort tot de mediagroep Corelio. Sinds 1959 verschijnt ze echter als dochterblad van Het Nieuwsblad. De stadskrant TiensTiens, die uitsluitend in de stad Gent verschijnt en wordt uitgegeven door de vzw Radar. Religie en levensbeschouwing Christendom Rooms-katholieke godsdienst De provincie valt grotendeels samen met het Rooms-katholieke bisdom Gent. Daarnaast omvat dit bisdom ook nog de gemeente Zwijndrecht (provincie Antwerpen). De bisschopszetel is gelegen in Gent. Het bisdom telt 10 dekenaten. Protestantse kerk In Oost-Vlaanderen bevindt zich de enige kern van oorspronkelijk protestantse gelovigen in Vlaanderen, namelijk in de Geuzenhoek te Sint-Maria-Horebeke. Daarnaast zijn er protestantse gemeenten in Aalst, Denderleeuw, Dendermonde, Gent (2), Geraardsbergen, Ronse en Zottegem. Alle behoren ze tot het District Oost- en West-Vlaanderen van de Verenigde Protestantse Kerk in België. Anglicaanse kerk Er zijn twee anglicaanse gemeenten in de provincie die zich beide bevinden in de stad Gent en behoren tot het Aartsdekenaat Noordwest-Europa. Islam Er zijn verschillende moskeeën gevestigd in de provincie. De meeste hiervan liggen in de stad Gent. De eerste officieel erkende moskee in de provincie was de Yavuz Sultan Selim-moskee in Ledeberg die erkend werd in 2007. De meeste moskeeën zijn in de Turkse (19) en Marokkaanse (15) traditie. Daarnaast is er nog één moskee in Pakistaanse traditie. De overgrote meerderheid van de Oost-Vlaamse moslims is soenniet. Mobiliteit Openbaar vervoer Het openbaar vervoer in de provincie Oost-Vlaanderen is vooral naar en vanuit de stad Gent georganiseerd. Zowel het busvervoer in de provincie en de steden als de Gentse tram worden geëxploiteerd door de Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn. Het spoorwegvervoer wordt daarentegen op federaal niveau door de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (NMBS) georganiseerd. Veruit het grootste station is dat van Gent-Sint-Pieters, andere belangrijke stations zijn die van Denderleeuw, Sint-Niklaas, Aalst, Dendermonde, Lokeren, De Pinte, Oudenaarde, Zottegem en Geraardsbergen. Wegennet De belangrijkste autosnelwegen die de provincie doorkruisen zijn de E17, de E40, en de E34. Daarnaast hebben de steden Gent (R4), Aalst (R41), Sint-Niklaas (R42) en Eeklo (R43) elks een ringweg. Politiek Het provinciebestuur is gevestigd in Gent en zetelt in het Provinciehuis. Bij het station van Gent-Sint-Pieters staat het Virginie Lovelinggebouw met daarin het Vlaams Administratief Centrum (VAC) van de Vlaamse overheid. Structuur Gouverneurs Provincieraad en deputatie De provincieraad van Oost-Vlaanderen wordt elke zes jaar rechtstreeks verkozen. Het dagelijks bestuur is in handen van de deputatie van de provincieraad. Die bestaat uit leden verkozen door de provincieraad en wordt voorgezeten door de gouverneur, die benoemd wordt door de Vlaamse Regering. Legislatuur 2018-2024 De deputatie bestaat uit 4 leden, gevormd door een coalitie bestaande uit N-VA, CD&V en Groen: Legislatuur 2012-2018 De deputatie telt 6 leden en werd gevormd door een coalitie tussen CD&V, sp.a en Open Vld, voorgezeten door de provinciegouverneur, sinds 2020 Carina Van Cauter. Alexander Vercamer (CD&V) Martine Verhoeve (Open Vld) Peter Hertog (sp.a) Jozef Dauwe (CD&V) Hilde Bruggeman (Open Vld) Eddy Couckuyt (CD&V) Voorzitters provincieraad Verkiezingsuitslagen Provinciaal onderwijs De provincie Oost-Vlaanderen heeft een netwerk van scholen voor volwassenenonderwijs dat een belangrijke aanvulling vormt van andere organisaties in het onderwijs. Een van de pijlers van dit onderwijs is het Centrum voor volwassenenonderwijs Groeipunt. Justitie Assisenhof Per provincie wordt er een assisenhof georganiseerd. Het is een rechtscollege dat belast is met het vonnissen van misdaden, politieke delicten en drukpersdelicten (uitgezonderd diegene in verband met xenofobie en racisme). Een hof van assisen bestaat uit twee afzonderlijke organen, namelijk 'het hof', dat bestaat uit een voorzitter, raadsheer in het Hof van Beroep, en uit twee assessoren (bijzitters), rechters in de rechtbank van eerste aanleg en de jury. Deze volksjury van twaalf gezworenen wordt bij elk proces opnieuw samengesteld. Tegen de uitspraak of het arrest van een assisenhof kan men niet in beroep gaan. Wel kan men in geval van procedurefouten in cassatie gaan bij het Hof van Cassatie. Procureur-generaal is Erwin Dernicourt van het gerechtelijk gebied Gent. Structuur Externe links Officiële website van Toerisme Oost-Vlaanderen Officiële website van de Provincie Oost-Vlaanderen NUTS-2-regio


text: Een pixel is een enkele gekleurde punt (Eng.: dot) op het beeldscherm van de computer of in een digitaal beeld. Veel pixels bij elkaar vormen samen een beeld. Alles wat op het scherm te zien is, is opgebouwd uit pixels. Het woord 'pixel' werd in 1965 voor het eerst gebruikt door Frederic C. Billingsley. Het is een samentrekking van de eerste lettergrepen van de twee Engelse woorden picture en element. Het aantal pixels op een scherm is bepalend voor de resolutie van het beeldscherm. De breedte en hoogte (b x h) van beeldschermen van personal computers bestaan uit bijvoorbeeld 1280 × 1024 pixels of 1920 × 1080 pixels. Hoe meer pixels beschikbaar zijn per oppervlakte-eenheid, hoe scherper het beeld kan zijn. Afmetingen Pixels hebben geen vastgestelde fysieke grootte. Een beeldscherm met een grote oppervlakte kan evenveel pixels hebben als een scherm met een veel kleinere oppervlakte. De maat voor de resolutie in pixels is ppi (pixels per inch) of px/mm (pixels per millimeter). Een hogere waarde maakt meer detail mogelijk op dezelfde oppervlakte. In hoeverre de afzonderlijke pixels zichtbaar zijn en het beeld niet meer "scherp" is, wordt beïnvloed door de afstand tussen waarnemer en beeldscherm. De typische ppi-waarde voor een beeldscherm ligt tussen de 50 en 300 ppi. Bij doorsnee beeldschermen ligt dit rond de 70 ppi en bij recente (2015) tablet-pc's en smartphones ligt dit rond de 200 ppi. De resolutie wordt bepaald per lopende inch of millimeter. Een pixel hoeft niet vierkant te zijn, dus kan het voorkomen dat de horizontale resolutie anders is dan de verticale. In dat geval zijn er horizontale en verticale dpi-getallen. De verhouding breedte : hoogte wordt wel aangeduid met pixelratio. Kleurinformatie Pixels kunnen uit verschillende kleuren subpixels opgebouwd zijn. Die kunnen met verschillende intensiteit oplichten en zodoende kan de pixel een kleur aannemen. Die kleur wordt meestal beschreven met een of meer bits. Het aantal bits per pixel bepaalt het aantal verschillende kleuren dat van een pixel gevraagd kan worden. En in het beste geval kunnen ook alle gevraagde kleuren worden weergegeven. In de allereenvoudigste weergave, met 1 bit = 1 pixel, kan een pixel alleen 'aan' of 'uit' staan, waardoor het beeldscherm monochroom is. Zo kan een 8-bit (één byte)-pixel 256 kleuren adresseren, een 16-bit-pixel 65.536 kleuren en een 24-bit-pixel 16,7 miljoen kleuren. Een pixel die met n bits wordt aangestuurd, kan verschillende kleuren representeren. Welke verschillende kleuren een pixel representeert, hangt niet alleen af van het aantal bits dat beschikbaar is, maar ook van de gebruikte kleurcodering. Er kan worden afgesproken dat iedere primaire kleur een aantal bits krijgt (RGB) of dat iedere unieke combinatie bits verwijst naar een bepaalde kleur in een palet. Zie ook The Million Dollar Homepage, een website waar advertentieruimte per pixel kon worden gekocht Defecte pixel Megapixel Subpixel Voxel Anti-aliasing Computerterminologie


text: Gevleugelde insecten (Pterygota) zijn een grote onderklasse van de insecten (Insecta). Gevleugelde insecten hebben over het algemeen één of twee paar vleugels waarmee ze zich door het luchtruim kunnen voortbewegen. Gevleugeld wil echter niet zeggen dat alle soorten ook vliegen: een groot aantal heeft de vleugels of de functie ervan in de loop der evolutie weer verloren. Tot de Pterygota behoren veruit de meeste insectensoorten. Er zijn ruwweg een miljoen soorten gevleugelde insecten beschreven. Bekende groepen zijn onder meer vliegen en muggen, krekels en sprinkhanen, vliesvleugeligen, halfvleugeligen, libellen, vlinders en kevers. De kleinere zustergroep, Apterygota, bevat de insecten die gedurende hun evolutie ongevleugeld zijn gebleven. De Pterygota is in te delen in twee hoofdorden die zich van elkaar onderscheiden door hun ontwikkeling: de Exopterygota (19 orden) en de Endopterygota (11 orden). Bij de eerste groep ontwikkelen de vleugels zich geleidelijk uitwendig via een reeks nymfale stadia. Bij de tweede groep ontwikkelen de vleugels zich intern gedurende het popstadium, er is in het larvestadium uiterlijk niets van te zien. Kenmerken Alle gevleugelde ongewervelde dieren behoren tot deze onderklasse. De meeste groepen hebben elf abdominale segmenten. De kop bevat twee antennen en samengestelde ogen (facetogen). Ademhaling verloopt door middel van het tracheeënstelsel dat zich inwendig in het achterlijf bevindt. Sommige soorten die in het water leven hebben gespecialiseerde uitwendige kieuwen om zuurstof te verwerven. Het belangrijkste kenmerk van de Pterygota is het twee paar vleugels. Er zijn verschillende groepen bekend waarbij de vleugels tijdens de evolutionaire geschiedenis zijn gemodificeerd of verdwenen. Bij de vliesvleugeligen (zoals vliegen en muggen) is het achterste vleugelpaar bijvoorbeeld veranderd in halters: knotsvormige orgaantjes die een rol spelen bij evenwicht. Bij de kevers is juist het voorste vleugelpaar gemodificeerd tot harde schilden. Enkele groepen hebben hun vleugels geheel verloren, zoals de vlooien. Indeling van de orden Exopterygota (Hemimetabola) Ephemeroptera - Haften Plecoptera - Steenvliegen Odonata - Libellen Embioptera - Webspinners Grylloblattodea Orthoptera - Sprinkhanen en krekels Phasmida - Wandelende takken en verwanten Dermaptera - Oorwormen Diploglossata Mantodea - Bidsprinkhanen Blattaria - Kakkerlakken Isoptera - Termieten Zoraptera - Engelinsecten Psocoptera - Stofluizen Mallophaga - Bijtende luizen Siphunculata - Stekende luizen Thysanoptera - Thripsen Heteroptera - Wantsen Homoptera - Plantenluizen en Cicaden Endopterygota (Holometabola) Megaloptera - Grootvleugeligen Raphidioptera - Kameelhalsvliegen Neuroptera - Netvleugeligen Mecoptera - Schorpioenvliegachtigen Trichoptera - Schietmotten Lepidoptera - Schubvleugeligen (Vlinders) Diptera - Tweevleugeligen Aphaniptera - Vlooien Coleoptera - Kevers Strepsiptera - Waaiervleugeligen Hymenoptera - Vliesvleugeligen Zie ook Archaeognatha Insecten


text: Het pointillisme is een schildertechniek die vooral aan het eind van de negentiende eeuw werd beoefend. De techniek wordt getypeerd door het gebruik van stippen die ongemengd op het doek worden geplaatst. Het doel was vooral het licht te accentueren op basis van een analyse van de kleuren. Het pointillisme is nauw verwant aan het divisionisme, dat meer uitgaat van streepjes. Het pointillisme en divisionisme zijn beide te beschouwen als technieken van het neo-impressionisme, een stroming die op haar beurt weer gezien kan worden als een uitloper van het impressionisme. Achtergrond Het pointillisme heeft een wetenschappelijke achtergrond. In de traditionele schilderkunst worden de verschillende kleuren gemaakt door verf te mengen. In het pointillisme worden echter ongemengde verfstipjes op het doek aangebracht. De werking van de menselijke hersenen maakt dat er een secundaire kleur wordt waargenomen. Net als bij het mengen van verf is het pointilisme een partitieve kleurmenging. De mengkleur is donkerder dan de helderste en helderder dan de donkerste bronkleur (vb wit en zwart geeft grijs). Het lichteffect bij pointilistische schilderijen ontstaat vooral door het gebruik van de witte achtergrond, net als bij een overbelichte of high key foto. Pointillistische werken zonder witte achtergrond zien er dikwijls nogal dof of grijs uit (zie illustratie) in plaats van kleurig tenzij sterk verwante kleurstippen naast elkaar gebruikt werden. Bij gebruik van complementaire kleurstippen naast elkaar ontstaat gegarandeerd vergrijzing. Bij de eerste pogingen van Georges Seurat, in 1882, had men het oorspronkelijk over divisionisme. Het bleef inderdaad bij het naast elkaar plaatsen van kleine zuivere kleurvlekken, die de gewenste kleurtint moesten produceren in het oog van de kijker, onder invloed van simultane summatie. Verfijnd tot puntjeswerk noemde Seurat dit in 1884 het chromoluminarisme, sprekend over zijn werk Een zwempartij te Asnières dat hij exposeerde in de Salon des Indépendants. Ook Paul Signac en Camille Pissarro waren fervente beoefenaars van deze door latere expressionisten als te analytisch en gekunsteld ervaren werkwijze. Invloeden Met name het divisionisme zou na 1904 een van de belangrijkste inspiratiebronnen van het fauvisme en het expressionisme worden. Ook het latere kubisme en het futurisme ontliepen de invloed van het divisionisme niet. Zie ook Lijst van pointillisten Schilderstijl Postimpressionisme