text: Herbert Clark Hoover (West Branch (Iowa), 10 augustus 1874 – New York, 20 oktober 1964) was de 31e president van de Verenigde Staten van 1929 tot 1933. Daarvoor was Hoover al beroemd door zijn humanitaire acties tijdens de Eerste Wereldoorlog, in het bijzonder door voedselhulp aan het bezette België. Van 1921 tot 1928 was hij minister van Economische Zaken onder president Warren G. Harding en na diens dood onder opvolger Calvin Coolidge. Als president werd hij geconfronteerd met een zware economische crisis die bekend zou raken als de Grote Depressie. Daardoor verloor Hoover zijn herverkiezing in 1932. Familie en achtergrond Herbert Hoover werd geboren in West Branch te Iowa. Zijn familie behoorde tot de Quakers. Zijn ouders waren Jesse Hoover en Hulda Minthorn. Zijn vader overleed in 1880, zijn moeder in 1884. In november 1885 stapte de 11-jarige "Bert" Hoover op een trein richting het westen, naar Newberg (Oregon). Hij had twintig cent bij zich, die in zijn kleren genaaid waren, en ook een mand vol lekkers van zijn tante Hannah. Bij aankomst werd hij opgewacht door zijn oom John Minthorn, een dokter en schoolinspecteur die Hoover zich later herinnerde als "een op het eerste gezicht strenge man, maar zoals alle Quakers een ruwe bolster met een blanke pit". Als loopjongen bij zijn ooms Oregon Land Company leerde hij boekhouden en typen en volgde hij avondlessen bedrijfskunde. Dankzij een onderwijzeres, mevrouw Jane Grey, kreeg hij aandacht voor schrijvers als Charles Dickens en Sir Walter Scott. Dickens' "David Copperfield", het verhaal over een wees die ook zichzelf moest zien te redden in de wereld, zou altijd een favoriet blijven. Opleiding In het najaar van 1891 ging Hoover geologie studeren aan de nieuwe Stanford-universiteit te Palo Alto in Californië. Hij deed meer buiten de collegebanken dan erin, managede honkbal- en American Football-teams, begon een wasserette en runde een sprekersagentschap. Hij zocht de steun van andere minderbedeelde jongens tegen de bestuurders van de campus en werd met enige tegenzin gekozen tot student-penningmeester van het "Barbaren"-programma - een functie waarin hij een schuld van $2.000 van de studentenvereniging saneerde. Hoover verdiende zijn collegegeld door typewerk te doen voor professor John Casper Branner, die hem ook een zomerbaan bezorgde als cartograaf van het berggebied Ozark in Arkansas. In Branners geologielab ontmoette hij ook Lou Henry, de in 1874 geboren dochter van een bankier. Lou hield, net als haar mede-Iowaan, van de buitenlucht en was even zelfstandig als hij. "Wat anderen over je denken is niet zo belangrijk als wat je van binnen voelt", vertelde ze vrienden van de universiteit. Hoover studeerde in mei 1895, drie maanden voor zijn 21e verjaardag, af. Hij verliet Stanford met $40 dollar op zak en zonder vooruitzichten op een baan. Hij nam meer van zijn alma mater op het boerenland mee dan een academische graad; Stanford had Hoover een identiteit gegeven, een beroep en een toekomstige echtgenote. Stanford werd voor de wees uit West Branch vooral een surrogaatfamilie, een plek om naar terug te keren. In 1899 trouwde hij zijn Stanford-liefde Lou Henry. Ze vertrokken naar China, waar hij voor een particuliere onderneming werkte als China's voornaamste mijnbouwkundige. In juni 1900 kwamen de Hoovers in Tianjin vast te zitten door de Bokseropstand. Ruim een maand lag het stadje onder vuur. Terwijl zijn vrouw in het ziekenhuis werkte, gaf hij leiding aan het opwerpen van barricades en eenmaal riskeerde hij zijn leven om een aantal Chinese kinderen te redden. Na dit avontuur vertrok het echtpaar naar Australië. Hoover ging daar aan het werk om de mijnbouw in West-Australië op te zetten en ontwikkelde een systeem van mijnbouw dat heden ten dage nog in gebruik is. Hij verdiende er een aanzienlijk fortuin. In 1912 vertaalde hij samen met zijn vrouw het klassieke renaissancewerk van de Duitse geleerde Georgius Agricola over mijnbouw: "De Re Metallica" uit het Latijn. Tot op heden geldt dit werk als een van de standaardwerken over mijnbouw en zijn vertaling wordt nog steeds herdrukt. Hoovers filantropische jaren Hoover vond toen dat hij wel genoeg geld had verdiend; vanuit zijn Quaker-geloof zocht hij een manier om medemensen van dienst te zijn. In augustus 1914 kwam daarvoor een goede gelegenheid. Door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog strandden 120.000 Amerikanen in Europa, zonder geld. Op 3 augustus ontving Hoover een urgent verzoek om hulp van de Amerikaanse ambassadeur in Londen, Walter Hines Page. Binnen 24 uur werden 500 vrijwilligers opgetrommeld en werd de Grote Balzaal van het Savoy Hotel omgebouwd tot kantine en distributiecentrum voor voedsel, kleding, kaarten voor de stoomboot en contanten. "Ik realiseerde het me toen niet, maar op 3 augustus 1914 was mijn carrière als ingenieur voorbij; ik had me op het hellende vlak van het openbare leven begeven." Gedurende de weken daarop verstrekte Hoover hulp om thuis te komen aan iedereen, van Chief White Feather uit Pawhuska (Oklahoma) tot met juwelen omhangen weduwen. Toen één mevrouw boos eiste dat er een geschreven verklaring zou komen dat haar schip niet midden op de oceaan door een Duitse U-boot zou worden getorpedeerd, ondertekende hij onmiddellijk. Samen met negen ingenieursvrienden leende Hoover wanhopige reizigers in totaal anderhalf miljoen dollar. Op $400 na werd het allemaal terugbetaald, wat het vertrouwen van de Grote Ingenieur in het Amerikaanse karakter verstevigde. "Het verschil tussen dictatuur en democratie," zo mocht Hoover graag zeggen, "is simpel: dictators organiseren van de top neerwaarts, democraten van de bodem naar boven." In het najaar van 1914 werd België - dat vastzat tussen Duitse bajonetten en Britse blokkades - bedreigd door hongersnood. Hoover was tijdens zijn verblijf in China bevriend geraakt met de Belgische diplomaat en ondernemer Emile Francqui, die inmiddels aan de leiding stond van de Generale Maatschappij van België. Hij vroeg Hoover een nooit eerder vertoonde humanitaire hulpoperatie op te zetten voor het kleine koninkrijk, dat voor 80 procent van zijn voedselvoorziening afhankelijk was van import. Hiervoor zou hij een carrière als de meest aanzienlijke mijnbouwkundige ter wereld op moeten geven. Hij piekerde een aantal dagen over het verzoek en zei uiteindelijk tegen een vriend "laat het fortuin naar de hel lopen". Hij nam de immense taak onder twee voorwaarden aan: dat hij geen loon zou ontvangen, maar wel volledige vrijheid in de organisatie en het bewind van wat de Commission for Relief in Belgium zou gaan heten. De Commission werd in feite een onafhankelijke republiek van humanitaire hulp, met een eigen vlag, marine, fabrieken en spoorlijnen. Het budget van $12 miljoen per maand kwam uit vrijwillige donaties en overheidssteun. Meer dan eens deed Hoover publiekelijk toezeggingen voor veel meer geld dan hij feitelijk had. Hij bedreef een soort pendeldiplomatie, want hij stak 40 keer de Noordzee over om de oorlogvoerende mogendheden in Londen en Berlijn over te halen om noodhulp door te laten voor de oorlogsslachtoffers. Hij leerde de Belgen, die maïzena als veevoer beschouwden, om maïsbrood te eten. Alles bij elkaar heeft de Commission zo'n tien miljoen mensen van de hongerdood gered. Elke dag bracht nieuwe crises. De Britten onderzochten aantijgingen dat Hoover voor de vijand spioneerde. Duitsland deporteerde jeugdige medewerkers van de Commission, onder wie een majoor van het Leger des Heils, om dezelfde redenen. In de VS wilde senator Henry Cabot Lodge Hoover vervolgen wegens het heulen met de vijand. Theodore Roosevelt beloofde echter om Lodge in bedwang te houden. Hij deelde Hoover mee dat "de moed van een politicus groter is in zijn kantoor dan in de krant". Ondanks de obstakels bleef Hoover volhouden, kocht hij rijst aan in Birma, Argentijnse maïs, Chinese bonen en Amerikaanse bloem, vlees en vetproducten. Lang voor de Wapenstilstand van 1918 was Hoover een internationale held die, volgens ambassadeur Walter Hines Page, "zijn carrière begonnen is in Californië en zal beëindigen in de hemel". Toen de Verenigde Staten aan de oorlog gingen deelnemen, stelde president Woodrow Wilson Hoover aan als hoofd van de Voedsel Administratie (Food Administration). Hij slaagde erin om de binnenlandse consumptie van voedingsmiddelen die ook overzee nodig waren terug te dringen zonder het in Amerika op de bon te zetten en voorzag de geallieerden zo toch van een goed maal. Na de wapenstilstand organiseerde Hoover, lid van de Hoge Economische Raad en hoofd van de American Relief Administration, voedselzendingen voor de miljoenen hongerigen in Centraal-Europa. Hij bood in 1921 hulp aan het door honger getroffen Rusland, dat inmiddels in de macht van de bolsjewieken was. Toen een criticus hierop vroeg of hij zo het bolsjewisme niet ondersteunde, antwoordde Hoover boos: "Twintig miljoen mensen sterven van de honger. Wat hun politiek ook is, zij zullen gevoed worden!" Presidentschap Samenvatting Toen de Republikein Warren Harding in maart 1921 president werd, benoemde hij Hoover tot minister van economische zaken. Ook onder Calvin Coolidge behield hij deze post. Hij was zo aanwezig in Washington dat hij spottend werd genoemd de "minister van economische zaken en onderminister van alle andere ministeries." Hij bevorderde de ontwikkeling van het luchtverkeer en van de radio, en maakte plannen voor de wederopbouw na de watersnood rond de Mississippi van 1927. In 1928 nam hij ontslag om campagne te gaan voeren als Republikeins kandidaat voor het presidentschap. Hij versloeg in november van dat jaar de katholieke gouverneur van New York Al Smith. Als running mate had hij Charles Curtis gekozen, de eerste senator van Indiaanse afkomst. Tijdens zijn ambtsperiode had Hoover vooral te maken met de Grote Depressie, het gevolg van de beurskrach van New York, op 24 oktober 1929. Hij trachtte de economie uit het slop te halen door de instelling van overheidsfondsen, waar zakenlieden en boeren gemakkelijk leningen konden afsluiten. Deze en andere maatregelen hadden niet het gewenste effect. Aanloop Na zeer capabel gediend te hebben als minister van Economische Zaken onder de presidenten Warren Harding en Calvin Coolidge en de leiding genomen te hebben in de noodhulp na de grote overstromingen van de Mississippi in 1927, werd Hoover in 1928 kandidaat van de Republikeinse partij voor het presidentschap van de Verenigde Staten. Hij zei toen: "Wij hier in Amerika zijn nu dichter bij de eindoverwinning op armoede dan enig land ooit in de geschiedenis van de wereld". Hij stimuleerde de bevolking zo veel mogelijk actief deel te nemen aan de economische groei en vooral ook te investeren in aandelen ("Iedere maand een klein bedrag", was zijn advies). Binnen een paar maanden na zijn aantreden volgde de beurskrach van 1929 en stortte de economie in, waarmee de Grote Depressie werd ingeluid. Zijn kandidaatstelling voor het presidentschap bleek voor Herbert Hoover, die tot dan toe geen fouten leek te kunnen maken, zijn slechtste carrièrestap te zijn. Na de krach kondigde Hoover aan dat hij weliswaar de staatsuitgaven in balans zou houden, maar toch de belastingen zou verlagen en de uitgaven aan openbare werken op zou voeren. Hij tekende echter de Hawley-Smoot Tariff Act, die de invoerrechten op 20.000 belastbare producten opschroefde. Deze wet wordt vaak als oorzaak gezien voor het verergeren van de Depressie en wordt ook vaak gezien als Hoovers grootste politieke blunder. Het inperken van de hoeveelheid geld in vrije omloop door de regering-Hoover (uit vrees voor inflatie) wordt door moderne economen ook gezien als een tactische fout. Hoovers minister van Financiën was overigens Andrew Mellon, die was overgestapt uit de regering-Coolidge. Hoover en de economie Herbert Hoover is een van de minst begrepen en meest verketterde presidenten uit de geschiedenis van de Verenigde Staten. Politiek gekleurde aantijgingen dat hij een "laissez-faire" president was die niet van zijn stoel wilde komen om iets aan de economie te doen, blijven tot op de dag van vandaag opgang doen, ondanks duidelijk bewijs van het tegendeel. Dankzij Hoovers ervaringen in de Eerste Wereldoorlog geloofde hij er heilig in dat de overheid de middelen had om het leven van mensen op een positieve manier te beïnvloeden. Het resultaat hiervan was dat Hoover niet alleen toenadering tot het Amerikaans Congres zocht om de economie aan te pakken, maar dat hij ook zijn uitvoerende macht gebruikte om verschillende programma's op te zetten en hervormingen door te voeren. De volgende lijst is een samenvatting van een aantal stappen die Hoover, ook bekend als "de vergeten progressief", ondernam om de economie te ondersteunen en het lijden van het Amerikaanse volk te verhelpen. Hij tekende de Emergency Relief and Construction Act, de eerste bijstandswet van de federale overheid Hij voerde de uitgaven aan publieke werken op, onder andere door: een verzoek aan het Congres voor $400 miljoen extra voor het federale bouwprogramma een directief aan het ministerie van handel in december 1929 om een Publieke Bouwdivisie op te zetten extra subsidies voor scheepsbouw door de Federale Raad voor de Scheepvaart het aansporen van de gouverneurs van de staten om hun publieke werken op te voeren (hoewel weinige hieraan gehoor gaven) Hij tekende de Federal Home Loan Bank Act die het Federal Home Loan Banking System in het leven riep om burgers bij te staan in het verkrijgen van leningen voor de aanschaf van een eigen woning Hij voerde de subsidies voor de boeren (die het zeer moeilijk hadden) op Hij zette de President's Emergency Relief Organization op om lokale, private hulporganisaties te organiseren met als resultaat ruim 3000 noodhulpcomités door de hele VS heen Hij spoorde bankiers aan om de National Credit Corporation op te zetten om banken bij te staan die in financiële nood verkeerden om zo de fondsen van mensen met bankrekeningen veilig te stellen Hij spoorde bedrijven actief aan om tijdens de Grote Depressie de lonen hoog te houden. Veel zakenlieden, met name Henry Ford, verhoogden de lonen van werknemers (of hielden ze gelijk) aan het begin van de Depressie in de hoop dat het voorzien van werknemers van veel geld de economische malaise tot staan zou brengen. Hij tekende de Reconstruction Finance Act. Deze wet riep de Reconstruction Finance Corporation in het leven die leningen aan staten verstrekte voor publieke werken en noodhulp. Ook verstrekte de organisatie leningen aan banken, spoorlijnen en boerenleenbanken. Hij verhoogde invoertarieven om Amerikaanse banen te behouden. Na hoorzittingen van het Ways and Means-comité stemde het Congres in met wetgeving die Hoover ondertekende, ondanks enige aarzeling. Het effect van deze Hawley-Smoot Tariff Act was een globale handelsoorlog, die vaak gezien wordt als reden voor het verergeren van de Depressie. Tegenwoordig wordt dit gezien als een klassiek voorbeeld van goedbedoeld handelen van de overheid dat een zwaar negatieve impact heeft. Om al deze maatregelen te kunnen betalen stemde Hoover in met de stevigste belastingverhoging ooit in de Verenigde Staten. De Revenue Act van 1932 verhoogde de inkomstenbelasting voor de hoogste inkomens van 25% tot 63%; de onroerendgoedbelasting en ondernemersbelasting gingen met bijna 15% omhoog. Hoover spoorde het Congres ook aan om de New York Stock Exchange onder de loep te nemen; deze druk resulteerde in een aantal hervormingen. Ondanks deze maatregelen en rigoureus ingrijpen van Hoovers opvolger FDR verbeterde de economie niet. In 1937-38 vond een zware recessie plaats (die sommige economen zelfs als een depressie bestempelen) en de economie had het moeilijk tot in de jaren 40 (de werkloosheid viel pas in 1942 terug tot onder de 9,9%). Palestina Hoover had een isolationistisch standpunt tijdens de pogroms van 1929 , de eerste ernstige crisis in het buitenlands beleid van zijn presidentschap. Hij kwam niet tussenbeide om de Palestijnse joden te beschermen, noch zette hij de Britten onder druk om dat te doen. Hij bleef wel "standvastig in zijn steun voor de opbouw van zionistisch-Joods Palestina". In 1928 had Hoover het werk van de zionistische kolonisten bij het transformeren van Palestina, geprezen dat, naar zijn woorden, "eeuwenlang verlaten en verwaarloosd" was gebleven. Als president stuurde hij steunbetuigingen naar de Zionist Organization of America en naar het American Palestine Committee, een christelijk-zionistische organisatie, toen deze werd opgericht. Het Bonus Army Incident In juli 1932 demonstreerden veteranen van de Eerste Wereldoorlog en hun gezinnen in Washington D.C. om een "bonus" onmiddellijk uitbetaald te krijgen die hen door de Bonus Act van 1924 beloofd was, om uitbetaald te worden in 1945. Hoover zette het leger in om de ongenode gasten uit het Capitool te verwijderen en kreeg stevige kritiek te verduren omdat dit waarschijnlijk een overtreding van de Posse Comitatus Act van 1878 was. Na zijn presidentschap Hoovers politieke tegenstanders in het Congres, die hij ervan verdacht zijn programma's tegen te werken om politieke redenen, schilderden hem af als een wrede en gevoelloze president. Hoover leed een zware nederlaag bij de verkiezingen van 1932 en werd in maart 1933 opgevolgd door de Democraat Franklin D. Roosevelt. Hoewel hij onmiddellijke steun uitsprak voor de president in diens pogingen om de economie vlot te trekken, werd Hoover wel een felle criticus van de New Deal en waarschuwde hij herhaaldelijk tegen een te grote rol van de overheid. Hij legde zijn angsten neer in zijn boek The Challenge to Liberty, waarin hij fascisme, communisme en socialisme beschrijft als vijanden van de traditionele Amerikaanse vrijheden. In maart 1947 keerde Hoover zich tegen het Morgenthauplan en luidde hij, vooralsnog met economische argumenten, de noodklok over de hongersnood in het bezette Duitsland. Daarna trad langzaam een verandering in: er werden CARE-pakketten voor hongerende Duitse kinderen samengesteld. Volgens Hoover zou de reductie van Duitsland tot een bezette geïsoleerde landbouwstaat "25 miljoen van hen [Duitsers]" het leven kosten. Hij had op een bepaalde manier oog voor het lot van de Palestijnen en in december 1945 had hij een plan dat hij voor Palestina had bedacht voor gelegd aan de Anglo-American Committee of Inquiry on Palestine. Hoover stelde dat zijn plan voordelig zou zijn voor zowel de Joden als de Arabieren. Het zou een oplossing bieden voor “de Palestijnse kwestie” en de mogelijkheden zeer vergroten van Palestina als toevluchtsoord voor Joden. Zijn voorstel kwam hierop neer: de Arabische bevolking van Palestina zou worden verhuisd naar Irak met de impliciete aanname dat deze transfer vrijwillig zou zijn. De commissie was het ermee eens dat het plan nauwkeurige bestudering verdiende. In 1949 kreeg dit Hoover-plan, met het ontstaan van het probleem van honderdduizenden Palestijnse vluchtelingen, voor hem bijzondere urgentie. Hoover schreef het Witte Huis dat de vluchtelingen “in een deplorabele situatie verkeren” en in Irak zouden kunnen worden opgenomen. Zijn Irak-plan zou de definitieve oplossing betekenen voor deze ongelukkige mensen, zo meende hij, en het zou de economie van dat land versterken. De Amerikaanse regering nam het plan niet over. Ook in 1947 stelde president Harry S. Truman Hoover aan als lid van een commissie (die hem als voorzitter koos) om de presidentiële departementen te hervormen. Door president Dwight D. Eisenhower werd hij in 1953 aangesteld als lid van een dergelijke commissie. Vele besparingen resulteerden uit de voorstellen van beide commissies. Door de jaren heen schreef Hoover vele artikelen en boeken; aan een van deze was hij bezig toen hij in oktober 1964 in New York op 90-jarige leeftijd overleed aan darmkanker. Hij werd begraven op het terrein van zijn presidentiële bibliotheek, die twee jaar daarvoor geopend was in zijn geboorteplaats West Branch, Iowa. Naast hem werd zijn vrouw Lou, die in 1944 al overleden was, herbegraven. De Hooverdam is naar hem vernoemd. Bekende uitspraak "Echt, Amerikaans liberalisme ontkent het wezen van socialisme" – uit The Challenge to Liberty, p.57 Aanstellingen aan het Amerikaanse Hooggerechtshof Charles Evans Hughes - 1930 Owen Josephus Roberts - 1930 Benjamin Nathan Cardozo - 1932 Kabinetsleden onder Hoover Bibliografie Herbert Hoover: Freedom Betrayed. Herbert Hoover's Secret History of the Second World War and Its Aftermath. HOOVER INSTITUTION PRESS, 2011. ISBN 9780817912345 Herbert Hoover: The Ordeal of Woodrow Wilson. Publisher NY: McGraw Hill, 1958 Externe links en bronnen Inaugurele rede Biografie van het Witte Huis Agricola's De Re Metallica vertaald door president H. Hoover met zijn vrouw L.Henry Hoover. Volledige tekst (650 pagina's) en illustraties, full text (650 pages) and illustrations President van de Verenigde Staten Amerikaans minister van Economische Zaken Amerikaans ondernemer Amerikaans ingenieur Amerikaans schrijver Amerikaans persoon in de Eerste Wereldoorlog Quaker Republikein (Verenigde Staten)


source: wikipedia

text: De hangende tuinen van Babylon waren volgens de oud-Griekse overlevering een serie terrassen, omringd door muren met torens, 80 kilometer ten zuiden van het huidige Bagdad in Irak. Legende Het oudst bewaarde verslag van de tuinen is afgeleid van Cleitarchos (4e eeuw v.Chr.). De enige bron uit Babylon was de Griekstalige Berossos, die ze situeerde in het nieuwe paleis van Nebukadnezar II. In zijn beschrijving volgde hij getrouw een basaltsteeninscriptie, behalve op de plaats waar hij plots een paradeisos introduceert: hangende tuinen voor een koningin met heimwee. Mogelijk is deze passage een latere interpolatie, ingevoegd door een schrijver die het toen al bekende wereldwonder miste. Volgens het verslag duurden de werken van 606 tot 562 v.Chr. Nebukadnezar zou de tuinen hebben aangelegd om zijn terneergeslagen kersverse echtgenote, Amytes, op te vrolijken. Amytes was afkomstig uit bergachtige streken en was gewend veel groen om zich heen te hebben. De tuinen moesten haar helpen wennen aan het leven in het grote Babylon. Ook wordt de halflegendarische koningin Semiramis als bouwster genoemd. Later werden de weelderige tuinen uitgebreid beschreven door Griekse historici zoals Strabo en Diodorus Siculus. Ze vertellen hoe op de muren bomen, struiken en bloemen waren geplant. De tuinen 'hingen' als het ware boven de oevers van de rivier de Eufraat. Bijzonder was hun vermelding dat de irrigatie via onderaardse waterkanalen gebeurde. De tuinen werden in de oudheid als een van de zeven klassieke wereldwonderen aangeduid. Buiten deze beschrijvingen zijn er weinig concrete bewijzen voor het daadwerkelijke bestaan van de tuinen bewaard gebleven. Assyrische vorsten als Assurbanipal hadden inderdaad lusttuinen laten aanleggen en zij verzamelden planten en bomen. Volgens de legende zorgde Semiramis, de dochter van de godin Derketo en de echtgenote van een Assyrische vorst, voor de hangende tuinen in Assur. Hun faam zou op Babylon zijn overgeprojecteerd. Er zijn geen Babylonische bronnen bekend die over de tuinen berichten, hoewel de koningen de gewoonte hadden om al hun verwezenlijkingen trots op te sommen. Hoogstens zijn er wat indirecte aanwijzingen gevonden bij opgravingen van het paleis in Babylon, maar deze sluiten niet aan bij de soms zeer uitbundige beschrijvingen van de pracht en praal van de tuinen. Volgens een in 1994 geopperde stelling zijn de tuinen in de loop der tijd verward met die van Ninive. Babylonische bronnen in de vorm van kleitabletten beschrijven namelijk wel tuinen in Ninive, inclusief een op een schroef van Archimedes gelijkend proces om water op de gewenste hoogte te krijgen. Een en ander veronderstelt dat de Cleitarchos en Berossos dan wel heel erg de mist zijn ingegaan. Voetnoten Tuin Babylonische architectuur Wereldwonder Baksteenarchitectuur


text: De horeca is de bedrijfstak die alle eet- en drinkgelegenheden en logiesverstrekkende bedrijven omvat. Het woord horeca is een lettergreepwoord, gevormd uit de woorden hotel, restaurant en café. Nederland Volgens de Nederlandse Alcoholwet mag alleen een horecabedrijf alcoholische drank voor consumptie ter plaatse aanbieden. In 2010 waren er 42.828 bedrijven in deze branche in Nederland. Horeca is in het Nederlandse bestemmingsplan een officiële bestemming, dat wil zeggen een door de wet toegestane uitoefening van activiteit in de aangewezen ruimte. Het bestemmingsplan maakt onderscheid tussen 5 verschillende categorieën horeca met elk hun verstrekkende bevoegdheid in exploitatie: Let op dat onderstaande categorie-indeling kan verschillen per bestemmingsplan. Horeca 1: Fastservice, waaronder cafetaria’s, snackbars, hamburgerrestaurants, commercieel geëxploiteerde schoolkantines, sportkantines en bedrijfsrestaurants, automatieken, strandpaviljoens, pizzeria’s, pizza-afhaal- en bezorgbedrijven, pannenkoekenrestaurants, tearooms, koffiezaken, verkooppunten bij benzine- en treinstations, ijssalons, broodjeszaken, bake-offbedrijven en lunchrooms Horeca 2: Nachtzalen, zalenverhuur, dancings, discotheek, nachtcafés en sociëteiten Horeca 3: Cafés, bars, eetcafés Horeca 4: Restaurants, koffiehuizen, lunchrooms, ijssalons Horeca 5: Hotels Soms wordt de bestemming horeca ook ondergebracht bij de bestemming ‘Gemengde Doeleinden’. In de bestemmingsplannen van de grote steden ontwikkelde zich een nieuwe horecacategorie: Horeca 6. De wettelijke omschrijving is minder duidelijk dan de andere vijf categorieën. Horeca 6 is een vorm van zelfstandige horeca die gekoppeld is aan een culturele functie. Panden die in aanmerking komen voor horeca 6 zijn panden waarin een culturele instelling is gevestigd met een programmering die bestaat uit een mix van verschillende activiteiten. Horeca maakt deel uit van deze activiteiten. Bij deze panden is het afscheiden van de horecacomponent zeer lastig of fysiek niet mogelijk, omdat de horeca-activiteit over het algemeen plaatsvindt in de hoofdruimte. Bedrijfschap Horeca Bedrijfschap Horeca en Catering is het kennis- en informatiecentrum voor de bedrijfstak horeca in Nederland. De belangrijkste activiteit is het op de voet volgen van de ontwikkelingen in de branche en de omgeving. Een andere activiteit is het stimuleren van de kwaliteit van de branche door het ontwikkelen van producten en diensten om de bedrijfsvoering van ondernemingen te verbeteren en te vergemakkelijken. Eind 2014 houdt het bedrijfschap in de huidige vorm op te bestaan. Stichting Vakbekwaamheid Horeca De Stichting Vakbekwaamheid Horeca (tot 29 september 2008 opererend onder de naam Horeca Branche Instituut) is in Nederland het uitvoeringsorgaan van sociale partners in de horeca op het terrein van werk en scholing. De Stichting Vakbekwaamheid Horeca levert producten en diensten aan ondernemers en (toekomstige) werknemers in de horeca. In mei 2013 maakte Koninklijke Horeca Nederland (KHN) bekend zich terug te trekken uit de organisatie met ingang van 1 januari 2014. Werkgeversorganisaties Er zijn enkele landelijke organisaties voor bedrijven uit de horecabranche, waaronder de Vereniging Chinese Horeca Ondernemers. Alleen de Koninklijke Horeca Nederland en het Nederlands Horecagilde hebben namens haar leden een cao gesloten met een of meerdere vakorganisaties. Koninklijke Horeca Nederland Koninklijke Horeca Nederland, opgericht in 1883, is de grootste ondernemersorganisatie in Nederland in de horecabranche, met ruim 20.000 aangesloten leden. De organisatie tracht een zo goed mogelijk ondernemersklimaat voor de horecaondernemer te creëren. Zij behartigt zowel individuele als collectieve belangen van de leden. Koninklijke Horeca Nederland is gesprekspartner voor overheden op lokaal, regionaal, sectoraal en landelijk niveau. Sedert januari 2023 is er op Curaçao een afdeling van Koninklijke Horeca Nederland, die de Curaçaose horecaondernemers bijstaat met haar expertise. Nederlands Horeca Gilde Het Nederlands Horeca Gilde (NHG) is een vereniging van horeca-ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf. Het NHG is opgericht in 1994 en het aantal leden bedraagt 750. Leden van NHG kunnen gebruikmaken van diensten van de bedrijfsadviseur van NHG. Vakbonden FNV Horecabond FNV Horecabond is de grootste organisatie van werknemers in de Nederlandse horeca, recreatie en catering. De belangrijkste activiteiten van FNV zijn: (Individuele) rechtshulp bij arbeidsconflicten, afsluiten van de cao’s en controle op de naleving ervan, medezeggenschap in bedrijven stimuleren, het verbeteren van de arbeidsomstandigheden. Onderdeel van FNV Horecabond zijn FNV Horeca, FNV Catering en FNV Recreatie. In mei 2013 heeft FNV Horecabond zich als zelfstandige bond met twee sectoren (Horeca en Catering/recreatie) aangesloten bij de vernieuwde FNV-vereniging. CNV Horeca CNV Horeca biedt steun en informatie op het gebied van werk en inkomen. Het CNV biedt diverse cursussen aan, rechtshulp, financieel advies of ondersteuning bij het invullen van de belasting. De Unie De Unie is een onafhankelijke vakorganisatie die werkt met professionals die individueel maatwerk leveren. Cao In april 2014 is de situatie dat er drie verschillende “pakketten” van arbeidsvoorwaarden gelden. Koninklijke Horeca Nederland (KHN) heeft met de verschillende bonden (FNV Horeca, CNV vakmensen en De Unie) een cao gesloten maar deze is niet algemeen verbindend verklaard en dus alleen geldend voor leden van KHN met meer dan 50% loonsom. Looptijd tot april 2014. Vanaf april 2014 adviseert KHN de leden het KHN-model Arbeidsvoorwaardenreglement (update 2017) te volgen. Voor leden van NHG geldt de cao die door deze werkgeversorganisatie is gesloten met ABGP. Arbeidsvoorwaarden bij horecaondernemers die niet bij NHG of KHN zijn aangesloten worden uitsluitend getoetst aan bepalingen in het Burgerlijk Wetboek. Beroepsverenigingen Gastvrijheidsgilde Koksgilde Zie ook NK Horeca


text: Onder een halfgeleider wordt verstaan een stof waarbij het zogenaamde Fermi-niveau tussen twee energiebanden in ligt en waarbij het gebied tussen deze banden (de verboden zone) niet veel breder is dan de thermische energie van de elektronen. Dit wordt ook wel een intrinsieke halfgeleider genoemd. In de wereld van elektronica wordt onder een halfgeleider ook verstaan: elektronische componenten op basis van halfgeleidermateriaal. Een diode en een transistor zijn voorbeelden van halfgeleiders. Door bepaalde verontreinigingen toe te voegen (de halfgeleider te doteren), kunnen de elektrische eigenschappen sterk worden beïnvloed. Men spreekt dan wel van extrinsieke halfgeleiders. Deze worden zeer veel gebruikt in allerlei elektronische componenten. Hierbij worden verschillende varianten van halfgeleidende materialen gecombineerd tot diodes, transistoren, thyristoren en uiteindelijk geïntegreerde schakelingen ("chips"). In de elektronica wordt vaak kortweg over halfgeleiders gesproken als men in feite halfgeleidercomponenten bedoelt. Dotering van halfgeleiders Vroeger kende men voor elektriciteit geleiders (voornamelijk metalen) en niet-geleiders (zoals zand en de meeste organische stoffen). Halverwege de 20e eeuw ontdekte men dat een niet-geleider als silicium (Si) (gewonnen door reductie van zeer zuiver zand SiO2), enigszins geleidend gemaakt kon worden door 'verontreinigingen' van kleine hoeveelheid van stoffen zoals fosfor en boor. Men noemde dit een halfgeleider. De geleiding vindt zijn oorzaak in zogenaamde vrije ladingsdragers die door de verontreiniging in het kristal ingebracht zijn. Zijn deze vrije ladingsdragers positief dan spreekt men van p-silicium, zijn ze negatief dan van n-silicium. De combinatie van p- en n-halfgeleiders vormt de basis voor componenten als diode, transistor en de geïntegreerde schakeling (chip). In tegenstelling tot de meeste geleiders neemt de elektrische geleidbaarheid van een halfgeleider toe bij temperatuurverhoging. De warmte geeft de elektronen voldoende energie om te bewegen waardoor er elektrische geleiding ontstaat. Voorbeeld Silicium is een vierwaardig element, wat inhoudt dat de buitenste elektronenschil van een siliciumatoom vier elektronen bevat. Zo'n atoom streeft ernaar om acht elektronen in zijn buitenste schil te hebben. Daarom kristalliseert silicium in een vorm waarin elk atoom omgeven is door vier andere, die elk een elektron met hun buur delen. Er worden covalente bindingen aangegaan. Dat is een mooie stabiele configuratie en weinig reden voor de elektronen om aan geleiding te doen. Negatieve dotering Stel echter dat op enkele plaatsen in het kristal een verontreiniging aanwezig is in de vorm van een vijfwaardig fosforatoom. Voor de binding in het kristal heeft dit fosforatoom slechts vier elektronen nodig, zodat één elektron geen covalente binding kan aangaan. Dat elektron is daardoor veel zwakker aan zijn plaats gebonden en kan zich gemakkelijk door het kristal heen bewegen. Daardoor draagt het bij aan de elektrische geleiding. Met vijfwaardige atomen gedoteerd silicium wordt n-silicium genoemd, omdat er een overschot is aan (negatief geladen) geleidingselektronen. Positieve dotering Verontreinigen we silicium daarentegen met driewaardige booratomen, dan proberen die een vierde elektron te 'lenen' om de buitenste elektronenschil vol te maken. Dat is één meer dan de buren beschikbaar hebben. Daardoor gaan die ook weer op zoek naar een ander elektron, waardoor er steeds ergens één tekort is. Zo'n tekort noemen we een gat (soms ook holte of leemte). Er zijn dus 'vrije gaten', die een zekere geleiding verzorgen doordat elektronen steeds van gat naar gat springen. Per saldo betekent dit dat zo'n gat zich gedraagt als een positief 'deeltje'. (Een elektron is immers negatief geladen.) Met driewaardige atomen gedoteerd silicium wordt p-silicium genoemd, omdat er een tekort is aan elektronen, wat we beschrijven als een overschot aan (positieve) gaten. Het hierdoor ontstane geleidingsvermogen is in het algemeen kleiner dan dat van metalen. Bovendien neemt het geleidingsvermogen van halfgeleiders toe bij stijgende temperatuur, terwijl het bij metalen juist afneemt bij stijgende temperatuur. Hieruit blijkt al dat het geleidingsmechanisme afwijkt van dat van metalen. Vandaar de term 'halfgeleider': het is een soort tussenvorm tussen een metaal (geleider) en een isolator (niet-geleider). N-type halfgeleider Hierbij wordt een vijfwaardige onzuiverheid (uit groep Va in het periodiek systeem, bijvoorbeeld fosfor) aan de halfgeleider toegevoegd. Door middel van promotie kan de vijfwaardige onzuiverheid met vier atomen binden, het vijfde elektron is echter zwak gebonden aan de fosfor. Het wordt makkelijk losgelaten en wordt een vrij elektron en komt dus in de geleidingsband terecht. Het is door deze vrije elektronen dat een N-type halfgeleider stroom kan geleiden. Het vijfwaardige fosforatoom wordt 'donor' genoemd omdat het een elektron afstaat en daarmee aan de geleiding bijdraagt. P-type halfgeleider Hier wordt een driewaardige onzuiverheid (uit groep 13, de boorgroep, in het periodiek systeem, bijvoorbeeld boor, maar voor aluminium en gallium geldt hetzelfde) aan de halfgeleider toegevoegd. Het atoom gaat drie bindingen met silicium aan, maar wil een octetstructuur bereiken. Door een elektron af te nemen van een naburig atoom kan de binding volledig worden gemaakt. Bijgevolg ontstaat er een gat waar een valentie-elektron is weggehaald bij het silicium-atoom. In dat gat kan een vrij ongepaard elektron springen en ontstaat er een nieuw gat op de plaats waar het elektron vandaan kwam. Door deze verplaatsing van dat gat kan een P-type halfgeleider stroom geleiden. Het driewaardige boor atoom wordt een 'acceptor' genoemd omdat het elektronen opneemt waardoor gaten ontstaan. Naast de eerder genoemde elementen uit de boorgroep kan ook beryllium, aardalkalimetalen, aanleiding gevend tot een dubbel gat, als p-type dotering optreden. Diode Fosfor en boor zijn veelgebruikte elementen om silicium mee te verontreinigen, wat 'doteren' (Engels: 'doping') genoemd wordt. Fosfor is een donor van elektronen en boor een acceptor. De belangrijkste toepassing ontstaat als men p-silicium en n-silicium in elkaar laat overgaan. Er ontstaat een zogenaamde pn-overgang. In de grenslaag zullen elektronen uit het n-silicium door de altijd aanwezige thermische beweging in het p-silicium terechtkomen, waar ze meteen in gaten worden gebonden. Het gevolg is dat er een zone zonder vrije ladingsdragers ontstaat, de uitputtingszone. Een laagje n-silicium blijft met een tekort aan elektronen achter, dus positief geladen, en het aangrenzende laagje p-silicium heeft extra elektronen en is dus negatief geladen. Er zijn geen elektronen meer die van hun plaats willen, de pn-overgang geleidt niet. Leggen we een spanning aan tussen het n- en p-silicium, dan zal, afhankelijk van de polariteit, de uitputtingszone vergroot worden (dus geen stroom doorlaten), of zullen de elektronen teruggedreven worden, zodat na overwinnen van een zekere drempelspanning geleiding optreedt. De pn-overgang is dus in de ene richting geleidend en in de andere niet: we hebben een diode. Andere halfgeleiders Hoewel kristallijn silicium de meest bekende en meest gebruikte halfgeleider is, zijn er andere die ook toegepast worden, zoals: Amorf silicium (Si) Germanium (Ge) Galliumarsenide (GaAs) Koperindiumselenide (CuInSe2) Indiumfosfide (InP) Galliumnitride (GaN) Cesiumantimonide (CsSb) Siliciumcarbide (SiC) Organische halfgeleiders Er zijn ook synthetische organische stoffen bekend – vooral, maar niet uitsluitend polymeren – met halfgeleidende eigenschappen. Voorbeelden hiervan zijn polyethyn, antraceen, rubreen en PTCDA. Deze organische verbindingen vormen een goedkope grondstof voor de productie van elektronische schakelingen door middel van zeefdrukprocessen. Organische halfgeleiders worden reeds toegepast in organische licht-emitterende diodes (zgn. oleds) en polymeerzonnecellen. Zie ook Halfgeleider (vastestoffysica) Organische halfgeleider Wide-bandgap halfgeleider CIGS Epitaxie Zonesmelten, een techniek om halfgeleiderkristallen in zuivere vorm te maken RCA-reiniging om halfgeleiderchips schoon te maken Natuurkunde Vastestoffysica Elektronica Halfgeleider


text: Met haatzaaien of aanzetten tot haat wordt doorgaans bedoeld het oproepen tot haat of onverdraagzaamheid jegens een individu of groepering, bijvoorbeeld op basis van ras, huidskleur, afkomst of nationale of etnische afstamming. Het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie verplicht staten onder andere om het verspreiden van denkbeelden die zijn gegrond op rassuperioriteit of rassenhaat strafbaar te verklaren. In diverse rechtsstelsels is het aanzetten tot haat strafbaar gesteld. In landen waar dit het geval is wordt deze strafbaarstelling opgevat als uitzondering op de vrijheid van meningsuiting, een vrijheid die daar niet absoluut is. In de Verenigde Staten daarentegen wordt de grondwettelijke (eerste amendement) vrijheid van meningsuiting veel ruimer opgevat en zijn er weinig strafbaarstellingen van hate speech. België Aanzetten tot haat is in België strafbaar gesteld door de Wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie (Antidiscriminatiewet). Op basis van artikel 22 Antidiscriminatiewet in combinatie met artikel 444 van het Strafwetboek. Artikel 453bis Strafwetboek biedt ook de mogelijkheid om een hogere straf op te leggen wanneer 'een van de drijfveren van het wanbedrijf bestaat in de haat tegen [...] een persoon wegens diens zogenaamd ras, zijn huidskleur, zijn afkomst, zijn nationale of etnische afstamming, zijn nationaliteit, zijn geslacht, zijn seksuele geaardheid, zijn burgerlijke staat, zijn geboorte, zijn leeftijd, zijn fortuin, zijn geloof of levensbeschouwing, zijn huidige of toekomstige gezondheidstoestand, een handicap, zijn taal, zijn politieke overtuiging, zijn syndicale overtuiging, een fysieke of genetische eigenschap of zijn sociale afkomst.' Nederland Aanzetten tot haat (en geweld) is in Nederland strafbaar gesteld in artikel 137d van het Wetboek van Strafrecht: Hij die in het openbaar, mondeling of bij geschrift of afbeelding, aanzet tot haat tegen of discriminatie van mensen of gewelddadig optreden tegen persoon of goed van mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun geslacht, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie. Indien het feit wordt gepleegd door een persoon die daarvan een beroep of gewoonte maakt of door twee of meer verenigde personen wordt gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie opgelegd. In artikel 137e Sr is het verspreidingsdelict opgenomen die het (kort gezegd) verbiedt om uitingen te openbaren, of aan een ander toe te zenden, die aanzetten tot haat. Aanzetten tot haat wordt in het Nederlandse strafrecht onderscheiden van de in artikel 137c Sr vervatte groepsbelediging en andere vormen van strafbare belediging, zoals smaad en laster. Verschil met belediging De wetgever heeft niet duidelijk gemaakt wat er met de term "haat" precies wordt bedoeld. Het begrip is afkomstig uit artikel 4 van het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie, waar 'rassenhaat' in één adem met 'rassendiscriminatie' wordt genoemd. De advocaat-generaal in de Eerste zaak-Geert Wilders concludeert dat er 'een intrinsiek conflictueuze tweedeling' dient te worden geschetst tussen de ene groep en de samenleving. Het Gerechtshof Amsterdam lijkt deze interpretatie ook in zijn beschikking te hanteren. Ook in rechtszaak voor de Rechtbank Amsterdam stelden de officieren van justitie zich op dit standpunt. De rechtbank ging hierin mee, maar merkte op dat de wettekst niet dwingt 'tot de vaststelling van een intrinsiek conflictueuze tweedeling om te kunnen spreken van aanzetten tot haat.' Daarom is de rechtbank van mening dat er sprake dient te zijn van een 'krachtversterkend element' die de rechtbank kenschetst als 'een extreme emotie, van diepe afkeer en vijandigheid'. Het verschil met (groeps)belediging ligt erin dat er bij belediging slechts sprake hoeft te zijn van een krenking van iemands eer of goede naam. Daarnaast insinueert het woord 'mensen' in de delictsomschrijving dat van aanzetten tot haat alleen sprake is indien dit gericht is tegen een groep van personen en niet als de krenking slechts tegen één persoon is gericht. In een inventariserende studie van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum werd het verschil tussen beledigende en haatzaaiende uitlatingen als volgt omschreven: "Beledigende uitlatingen hebben een andere logica dan haatzaaiende uitlatingen. De belediging is in eerste instantie afgestemd op het neerhalen van de status van de opponent (zijn of haar goede naam, reputatie, rang of stand). In het geval van haat zaaien daarentegen is niet de status van de tegenstrever in het geding, maar zijn bestaansrecht [...] [De tegenpartij] is niet alleen ‘minder’ of ‘onder’ maar verdient überhaupt geen respect. [...] Hoewel de belediging ook intimiderende aspecten heeft, blijft het ‘medemenselijke’ doorgaans buiten de woordenstrijd." Duitsland In Duitsland is een vergelijkbare strafbaarstelling als Volksverhetzung opgenomen in paragraaf 130 van het Strafgesetzbuch, namelijk: §130: Degene die op een manier die de openbare orde zou kunnen verstoren, tegen een nationale, raciale, religieuze of door hun etniciteit bepaalde groep, tegen delen van de bevolking, of tegen een persoon omdat hij behoort tot een van de voornoemde groepen of tot een deel van de bevolking aanzet tot haat, oproept tot geweld of willekeurige maatregelen of; de menselijke waardigheid van anderen aanvalt doordat hij een van de voornoemde groepen, delen van de bevolking of een individu wegens zijn behoren tot een van de voormelde groepen of tot een deel van de bevolking uitscheldt, kwaadwillend aan de verachting van anderen blootstelt of belastert, wordt met een gevangenisstraf van drie maanden tot vijf jaren bestraft. Online haatzaaien Sedert de opkomst van de sociale netwerken is ook het online haatzaaien een problematisch fenomeen. Verschillende online-platformen zoals Facebook, Twitter of het Duitse Funk hebben daarom software en specifieke teams van medewerkers om online haatboodschappen op te sporen. In 2016 sloot de Europese Commissie met Facebook, Twitter, YouTube en Microsoft een gedragscode af om de verspreiding van haatboodschappen op het internet tegen te gaan, maar Europese regelgeving zat er in 2018 nog niet aan te komen. Discriminatie


text: Henri Émile Benoît Matisse (Le Cateau-Cambrésis, 31 december 1869 – Cimiez, nabij Nice, 3 november 1954) was een Franse kunstschilder en beeldhouwer. Hij staat bekend als de merkwaardigste Franse fauvist. Biografie Jeugd Matisse werd geboren in een Franse bourgeoisie-familie te Le Cateau-Cambrésis, een familie van wevers langs vaderskant en leerlooiers langs moederskant. Hij bracht zijn jeugd door in Bohain-en-Vermandois, vlakbij zijn geboorteplaats, waar zijn ouders handel dreven in graan en drogisterij. Hij groeide op tussen thuiswevers, die de kostbare stoffen in wol en zijde maakten voor de hogere burgerij van Parijs. Hij studeerde rechten en kwam terecht bij het Openbaar Ministerie. In 1890, tijdens een moeizaam herstel van één jaar na een blindedarmoperatie, begon hij prenten te kopiëren. Hij werd door de kleuren gegrepen en tegen de voorkeur van zijn familie in richtte Matisse zich op de kunst. Hij volgt tekenlessen aan de Quentin de la Tour-school. In 1892 trok hij weer naar Parijs, waar hij destijds student was geweest, liet zich inschrijven aan de Académie Julian en volgde een avondcursus aan de École des Arts décoratifs. Met zijn leraren op de scholen kon hij het niet goed vinden. Zij stelden dat hij niet goed genoeg kon tekenen. Beslissend was hier zijn kennismaking met Albert Marquet en met Gustave Moreau (1892-1897). Hij krijgt contact met Georges Rouault, Charles Camoin, Henri Manguin en met de Belg Henri Evenepoel, zijn latere geestesgenoten in het fauvisme. Eerste jaren Aanvankelijk vertonen zijn doeken een eerder omfloerst poëtische Nabis-atmosfeer. Zijn palet klaart op nadat hij het werk van Vincent van Gogh leert kennen en Camille Pissarro hem wijst op een minder geslaagd kleurengebruik. Hij trouwde in 1898 en verbleef kort in Londen, waar hij zich verdiepte in het werk van William Turner. Hierna leerde hij de zuidelijke helle kleuren kennen op Corsica. In 1899 keerde hij terug naar Parijs, op de Quai Saint Michel, waar hij zal blijven wonen tot 1907. Hij raakte er in de ban van de kleurencombinaties van Cézanne en Gauguin. Maar ook de beeldhouwwerken van Auguste Rodin fascineren hem. Hij waagt zich ook aan het beeldhouwwerk en stelt zijn eerste stukken tentoon. Na een kort verblijf, in 1904, bij Paul Signac in Saint-Tropez, neemt hij het divisionisme en het pointillisme onder handen. Hij bouwt zijn schilderijen op met gekleurde puntjes en met weglating van schaduwen en dominante kleuren. "Luxe, calme et volupté" ontstaat, naar een gedicht van Charles Baudelaire. Hij bemerkt vlug de beperkingen van dit systeem en waagt zich nog een stap verder. De zomer van 1905 brengt hij door in Collioure en schildert erop los, in gezelschap van André Derain. Fauvisme 1905 is het jaar waarop de naam Matisse plots en voorgoed op de voorgrond treedt. Hij wordt gezien als de grondlegger van het fauvisme, een stijl met fel contrasterende kleuren naast elkaar zonder enige overgang, waarbij de harde confrontaties niet getemperd worden. Tevens werd er geen rekening meer gehouden met het perspectief. De voorgrond werd als het ware omlaaggeklapt en staat in het schilderij in hetzelfde plan als de achtergrond. Toch wordt het perspectief in zekere mate geaccentueerd door kunstig gebruik van de vormen en kleuren. De journalist-criticus Louis Vauxcelles scheldt de exposanten op het Salon d'Automne uit voor “Les Fauves” en de toon is gezet voor de groep fauvisten met onder meer Matisse, Marquet, de Vlaminck en Derain. La fenêtre ouverte à Collioure en La femme au chapeau waren gewraakte werken van Matisse op deze expositie. De kritiek was vernietigend. Men schreef onder andere “Afgezien van de gebruikte materialen, heeft dit alles niets meer met schilderwerk te maken. Het zijn barbaren die men bij ongeluk verf in handen gaf, kinderen die men naar hartenlust met een schildersdoos liet morsen...”. Matisse was een kunstenaar, die naast het schilderen in het tekenen, de grafiek, de decoratie en de sculptuur werkte. Literair presteerde hij in 1908 met Notes d'un peintre. Intussen, in 1907, hadden Pablo Picasso met zijn ophefmakende Les Demoiselles d'Avignon en Paul Cézanne met zijn retrospectieve expo in de Salon d'automne van datzelfde jaar, de weg geopend naar het nieuwe kubisme. Matisse bleef zijn kleurentechniek trouw en vond erkenning bij de grote verzamelaars, zoals Gertrude Stein, Ivan Morozov en Sergei Sjtsjoekin. Voor deze laatste maakt hij La musique en La danse, in 1909. Over dit laatste zegt hij “...Trois couleurs pour un vaste panneau de danse: l'azur du ciel, le rose des corps, le vert de la colline ...”. In december 1917 vestigde hij zich in Nice. Hij schildert er in zijn atelier in hoofdzaak vrouwen, dikwijls in oriëntaalse kledij. Hij wil in zekere mate hiermee de kleuren van het weefsel "vertalen" met de kleuren van zijn palet. Om zijn naakten hun speelse arabesken te laten uitvoeren gebruikt hij zwart als kleur van het licht. In die periode maakt hij ook veel gravures. In 1930 maakte hij een reis naar de Verenigde Staten en reist door naar Tahiti. Op dit eiland ontdekt hij een ander soort licht. Het is voor hem “un gobelet d'or profond dans lequel on regarde” (“een diepe gouden kroes waarin men staart”). Bij zijn terugkeer verhuisde hij in 1938 naar Nice-Cimiez. Na een moeilijke chirurgische ingreep voor een kankergezwel in 1941, geven de dokters hem nog slechts zes maanden te leven. Matisse besluit voortaan nog slechts te doen waar hij zin in heeft, zonder rekening te houden wat de anderen van hem verwachten of eisen. Aldus worden de jaren 40 een periode waarin er een sluitende overeenkomst komt tussen de tekening en het kleurengebruik. Hij wordt bijgestaan door zijn verpleegster Monique Bourgeois, die ook zijn model wordt. In 1943 gaat hij in Vence wonen. Hij schildert er bloemen, weelderige planten, zonnige interieurs en sensuele vrouwen. De vormen in zijn schilderijen vlakken zich af en puren zich en vereenvoudigen zich uit als het ware tot tekens. Hij illustreert ook teksten van zijn geliefkoosde dichters Pierre de Ronsard, Charles Baudelaire en Charles d'Orléans. Hij knoopt er ook opnieuw vriendschap aan en schrijft ongeveer 1200 brieven naar de tekenaar en schrijver André Rouveyre, die hij vroeger al ontmoet had in het atelier van Gustave Moreau. In 1944 worden zijn vrouw en zijn dochter Marguerite aangehouden door de Gestapo op verdenking te behoren tot het verzet. Zijn vrouw werd zes maanden in gevangenschap gehouden. Marguerite kon ontsnappen uit de trein waarmee zij naar een kamp werd overgebracht en hield zich schuil in een bos in de Vogezen. Laatste jaren De laatste tien jaren van zijn leven wordt de periode van zijn papiers gouaches et découpés, waarover hij zegt: “Découper à vif dans la couleur me rappelle la taille directe des sculpteurs”. Door een verkeerd verlopen operatie was Matisse aan de (rol)stoel gebonden, kon hij niet meer uitgebreid staand schilderen. De oplossing vond hij in het werken met geverfd papier (papiers gouaches), waarin hij vormen uitknipte die hij weer voor het grotere werk gebruikte. Een aantal van deze werken zijn ook door een drukker vermenigvuldigd. Matisse zag erop toe dat de gebruikte kleuren correct waren. Doordat de drukker de gebruikte materialen goed vastgelegd heeft, kunnen die werken die nu ontkleurd zijn, weer gerestaureerd worden naar hun originele kleuren. In 1945 werd er een grote retrospectieve tentoonstelling gehouden in de Salon d'Automne in Parijs. In 1946 realiseerde hij de kartons voor de wandtapijten Polynésie, le Ciel en Polynésie, la Mer. Matisse triomfeerde op de grote exposities in Londen, New York en Moskou. In 1948 creëerde hij zijn Saint Dominique, bestemd voor de kerk van Notre-Dame-de-Toute-Grace op het plateau van Assy. De synthese van zijn werk kwam tot stand in 1949 in het ontwerp van het decor van de Chapelle du Rosaire de Vence (de rozenkranskapel van Vence). In 1952 schonk hij 85 werken aan zijn geboortestad Le Cateau-Cambrésis, waar er een museum voor hem werd ingericht. Matisse stierf op 3 november 1954 in Cimiez bij Nice ten gevolge van een hartinfarct in zijn appartement in het Hotel Regina. Hij werd 84 jaar. Werken Schilderijen De gedekte tafel, 1897, olieverf op doek, 100 × 131 cm, Verzameling Stavros S. Niarchos Mannelijk naakt: De knecht, 1900, olieverf op doek, 99,3 × 72,7 cm, Museum of Modern Art in New York Atelier onder het dak, 1903, olieverf op doek, 55,2 × 46 cm, Fitzwilliam Museum in Cambridge (Massachusetts) Weelde, rust en zinnelijkheid, 1904, olieverf op doek, 98,3 × 118,5 cm, Centre Georges Pompidou in Parijs Interieur in Collioure, 1905, olieverf op doek, 59 × 72 cm, privéverzameling in Zwitserland André Derain, 1905, olieverf op doek, 39,5 × 29 cm, Tate Gallery in Londen Vrouw met hoed, 1905, olieverf op doek, 81 × 65 cm, privéverzameling in San Francisco Pastorale, 1905, olieverf op doek, 46 × 55 cm, Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris in Parijs Portret met groene strepen (Madame Matisse), 1905, olieverf op doek, 40,5 × 32,5 cm, Statens Museum for Kunst in Kopenhagen De muziek (schets), 1907, olieverf op doek, 73,4 × 60,8 cm, Museum of Modern Art in New York Blauw naakt (Herinnering aan Biskra), 1906, olieverf op doek, Baltimore Museum of Art in Baltimore De rode tapijten (Stilleven met rood tapijt), 1906, olieverf op doek, 89 × 116,5 cm, Musée de Peinture et de Sculpture in Grenoble De oever, 1907, olieverf op doek, 73 × 60,5 cm, Kunstmuseum Basel in Bazel Luxe I, 1907, olieverf op doek, 210 × 138 cm, Centre Georges Pompidou in Parijs De jeu-de-boulesspelers, 1908, Hermitage in Sint-Petersburg Portret van Greta Moll, 1908, olieverf op doek, 93 × 73,5 cm, National Gallery in Londen De rode kamer (harmonie in rood), 1908, olieverf op doek, 180 × 200 cm, Hermitage in Sint-Petersburg De dans (eerste versie), 1909, olieverf op doek, 259,7 × 390,1 cm, Museum of Modern Art in New York De dans, 1909-1910, olieverf op doek, 260 × 391 cm, Hermitage in Sint-Petersburg Vrouw in het groen, 1909, olieverf op doek, 65 × 54 cm, Hermitage in Sint-Petersburg Stilleven met blauw tafelkleed, 1909, olieverf op doek, 88,5 × 116 cm, Hermitage in Sint-Petersburg Muziek, 1910, olieverf op doek, 260 × 398 cm, Hermitage in Sint-Petersburg Het Blauwe Raam, Issy-les-Moulineaux, zomer 1913, olieverf op doek, 511⁄2 × 355⁄8" (130,8 × 90,5 cm) Gezicht op Notre Dame. Parijs, quai Saint-Michel, voorjaar 1914, olieverf op doek, 58 × 371⁄8" (147,3 × 94,3 cm) Vrouw op een hoge stoel (Germaine Raynal). Parijs, quai Saint-Michel, voorjaar 1914, olieverf op doek, 577⁄8 × 375⁄8" (147 × 95,5 cm) Goldfish and Palette. Parijs, quai Saint-Michel, herfst 1914, olieverf op doek, 573⁄4 × 441⁄4" (146,5 × 112,4 cm) Jupiter en Leda (Leda en de zwaan), 1944-1946, olieverf op hout, 183 × 160 cm, collectie Maeght, Parijs Polynesië, de zee, 1946, collage met gouache, 200 × 314 cm, Georges Pompidou in Parijs Ikarus, 1947, illustratie voor het boek Jazz, zeefdruk van gouache-collage Het circus, 1947, illustratie voor het boek Jazz, zeefdruk van gouache-collage Rood interieur, stilleven op blauwe tafel, 1947, olieverf op doek, 116 × 89 cm, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen in Düsseldorf Compositie (fluwelen stoffen), 1947, gouache-collage, 51,5 × 217,5 cm, Kunstmuseum Basel in Bazel Groot rood interieur, 1948, olieverf op doek, 146 × 97 cm, Centre Georges Pompidou in Parijs Het Egyptische gordijn, 1948, olieverf op doek, 116,2 × 88,9 cm, Phillips collection in Washington D.C. Interieur van de Rozenkrans-kapel in Vence, 1950, glas in lood, in Vence Zulma, 1950, gouache-collage, Statens Museum for Kunst in Kopenhagen Blauw naakt II, gouache met collage, 116,2 × 88,9 cm, Centre Georges Pompidou in Parijs Blauw naakt IV, 1952, gouache met collage, 103 × 74 cm, Musée Matisse (Nice) Musea Zijn werken hangen in diverse musea over de hele wereld, zoals: Musée Matisse in Cimiez in Nice Musée Matisse in Le Cateau-Cambrésis Centre Georges Pompidou in Parijs De Hermitage in Sint-Petersburg Fine Arts Museums of San Francisco in San Francisco Metropolitan Museum of Art en Museum of Modern Art in New York National Gallery of Art in Washington D.C. Museum Berggruen in Berlijn Tentoonstellingen (selectie) Werken van Henri Matisse werden in Galerie 291 (1908, 1910, 1912), de Armory Show (1913), op de documenta 1 (1955), de documenta II (1959) en de documenta III (1964) in Kassel getoond 1904: Eerste solotentoonstelling bij Ambroise Vollard, Parijs 1905: Gemeenschappelijke tentoonstelling in de Salon d'Automne, waar het begrip fauvisme werd geïntroduceerd 1910: Eerste tentoonstelling bij Bernheim-Jeune, Parijs 1919/1920: Tentoonstellingen bij Bernheim-Jeune, Parijs 1931–1933: Retrospectieven in Berlijn, Parijs, Basel, New York 1934/35: Meerdere tentoonstellingen in de New Yorkse galerie van zijn zoon Pierre Matisse 1945: Retrospectieve in de Salon d’Automne; gezamenlijke tentoonstelling met Picasso in Londen 1949: Tentoonstelling in het Musée National d’Art Moderne, Parijs 1952: Opening van Musée Matisse in zijn geboortestad Le Cateau-Cambrésis 1953: Tentoonstelling van geknipte papiers gouaches in de Galerie Berggruen, Parijs en van sculpturen in Londen 1963: Opening van Musée Matisse in Nice 2002: Matisse – Picasso, Tate Modern, Londen; Les Galeries Nationales du Grand Palais, Parijs; Museum of Modern Art, New York 2008/2009: Matisse – Menschen Masken Modelle: Tentoonstelling in de Staatsgalerie Stuttgart en in Bucerius Kunst Forum, Hamburg 2009/2010: Matisse – Rodin, une rencontre entre deux maîtres de l’art moderne. 12 juni – 23 september 2009 in het Musée Matisse in Nice; 15 oktober 2009 – 15 februari 2010 in het Musée Rodin, Parijs 2010 van 6 maart t/m 17 september Matisse tot Malevich Pioniers van de moderne kunst uit de Hermitage in Hermitage Amsterdam in Amsterdam 2012 van 7 maart t/m 18 juni Matisse Paires et séries in het Centre Georges Pompidou in Parijs 2015: De oase van Matisse, Stedelijk Museum Amsterdam Externe links Henri Matisse op Artcyclopedia Henri Matisse over zijn schilderkunst Biografie Musée Matisse, Nice Henri Matisse: Life and Work Frans kunstschilder 19e-eeuws schilder 20e-eeuws schilder Fauvisme Parijse school


text: Hergé, pseudoniem van Georges Prosper Remi Remi (Etterbeek, 22 mei 1907 – Sint-Lambrechts-Woluwe, 3 maart 1983), was een Belgisch striptekenaar en scenarist van stripverhalen, die vooral bekend is als schepper van De avonturen van Kuifje. Ontstaan van zijn pseudoniem Hergé Remi was zeventien jaar toen hij zijn pseudoniem Hergé bedacht. Hij gebruikte hiervoor de achterstevoren geschreven initialen van zijn naam Georges Remi: RG als Hergé. Op de lagere school was het voor hem namelijk al normaal om als Remi Georges te worden aangesproken. Op zijn schoolschriften prijkten eveneens de namen in die volgorde en als hij zelf zijn initialen zette, schreef hij ze neer als R.G. Daaruit ontstond zijn schuilnaam Hergé. Op zijn Frans klinkt dat als erzjee, want de begin-h is in die taal vrijwel niet hoorbaar. In december 1924 publiceerde hij voor het eerst onder dit pseudoniem. Werk Hergé is, naast Vandersteen, Franquin en Goscinny, een van de grote scheppers van de Europese humoristische avonturenstrip van de 20e eeuw. Zijn bekendste creatie is Kuifje, een jonge journalist die over de hele wereld avonturen beleeft. Kenmerkend voor deze wereldberoemde stripreeks is het humanistische karakter en de heldere tekenstijl, de zogenaamde klare lijn. In sommige gevallen worden gebouwen naar de werkelijkheid getekend, of bijna naar de werkelijkheid, en zijn een aantal verhalen deels ontleend aan in het echt gebeurde voorvallen. Ook wemelt het van de satirische verwijzingen naar de (politieke) geschiedenis van de 20e eeuw. Voor De Blauwe Lotus werd Hergé geïnspireerd door het beruchte Mantsjoerije-incident, dat leidde tot de Tweede Chinees-Japanse Oorlog die in 1934 begon. Het verhaal De scepter van Ottokar heeft de Anschluss van Oostenrijk als overduidelijke inspiratiebron. En De zaak Zonnebloem is een portret over de gevoeligheden van de Koude Oorlog. Biografie Georges Remi groeide op in Etterbeek, een toen al verstedelijkte gemeente van de Brusselse agglomeratie. Zijn ouders waren de Waal Alexis Remi (1882-1970) en de Vlaamse Élisabeth Dufour (1882-1946). Alexis en zijn tweelingbroer Leon werden geboren als buitenechtelijke zoons van Marie-Barbe Dewigne (1860-1901). Ze trouwde met Philippe Remi (1870-1941), pas twaalf jaar ouder dan de tweeling, die ze legitimeerde. Er werd weleens beweerd dat zij buitenechtelijke zoons waren van koning Leopold II. Een ander gerucht wilde dat ze buitenechtelijke zoons waren van de diplomaat graaf Gaston Errembault de Dudzeele (1847-1929), bij wie Marie-Barbe Dewignie dienstmeid was. Het echtpaar Alexis Remi-Dufour behoorde tot de middenklasse en leefde in een betrekkelijke luxe. In 1912 werd een tweede zoon geboren, Paul Remi. Georges' lagereschooltijd viel goeddeels samen met de Eerste Wereldoorlog en de Duitse bezetting van Brussel. Van Duitse soldaten die gelegerd waren in de Etterbeekse kazernes maakte hij, in de kantlijnen van zijn schoolschriftjes, onbeholpen tekeningen. Tekenen leek al vroeg in zijn bloed te zitten. Maar het zou nog tot 1925 duren voor hij zijn eerste echte beeldverhaal publiceerde: een tekstloos stripje over een wielrenner met bandenpech. Hergé was toen al actief lid van de katholieke scouting waarvoor hij ook talrijke tekeningen maakte, onder andere in Le boy scout. In dat blad en in andere scoutingbladen publiceerde hij vanaf 1926 het stripfeuilleton Totor, P.L. van de Meikevers. In 1927 ging Hergé werken op de abonnementenafdeling van het dagblad Le Vingtième Siècle, de spreekbuis van het francofone, conservatieve, rooms-katholieke en anticommunistische establishment. Hij vond het er dusdanig saai dat hij vervroegd in militaire dienst ging. Nadat hij afzwaaide begon hij in januari 1929 in de donderdagse jeugdbijlage Le Petit Vingtième van de krant Le Vingtième Siècle aan het allereerste avontuur van Kuifje: Les Aventures de Tintin, reporter du Petit "Vingtième", au pays des Soviets (De avonturen van Kuifje, reporter van de Kleine "Twintigste", in het land van de Sovjets). Het thema was uitgekozen door zijn mentor Norbert Wallez, onder wiens invloed Hergé in het zog van de Nieuwe Orde kwam. In 1930 begon Hergé in hetzelfde blad aan de strip Quick et Flupke gamins de Bruxelles (De guitenstreken van Kwik en Flupke). Tot aan zijn dood in 1983 verschenen 23 albums met de avonturen van Kuifje, zijn hond Bobbie en bijfiguren als kapitein Haddock, professor Zonnebloem en de detectives Jansen en Janssen. Postuum werd in 1986 het onvoltooide Kuifje en de Alfa-kunst uitgegeven. Hergé tekende de strips in eerste instantie helemaal zelf, maar in 1943 riep hij de hulp in van Edgar P. Jacobs. In 1950 begon hij de fameuze Studios Hergé. Bekende medewerkers als Bob De Moor en Jacques Martin namen hem veel werk uit handen en hielden zich onder andere bezig met het tekenen van achtergronden en het hertekenen van de oude albums. Naast Kuifje werkte Hergé aan andere strips, zoals Leo en Lea, Jo, Suus en Jokko en De guitenstreken van Kwik en Flupke. Van die laatste strip verschenen tot 1955 355 verhalen en een tekenfilmserie. In juni 2009 opende in Louvain-la-Neuve het Hergé Museum rond het leven en werk van de striptekenaar. Dit museum kwam er door de inzet van Hergés tweede vrouw en voormalige medewerkster in zijn studio, Fanny Vlamynck. Creaties De volgende stripreeksen zijn door Hergé bedacht en getekend en in het openbaar verschenen: Totor, P.L. van de Meikevers, vanaf 1926 Popokabaka, 1928 Rainette, 1928 De buitengewone avonturen van Flup, Rénesse, Poussette en Cochonnet, 1928-1929 Monsieur Schinler, 1929 Monsieur Vandervelde, 1929 De avonturen van Kuifje, vanaf 1929 De guitenstreken van Kwik en Flupke, vanaf 1930 Tim L'écureuil, 1931 Monsieur Mops, 1931 Fred en Mile, 1931 Tom en Millie, 1932-1933 Leo en Lea, 1934 Jo, Suus en Jokko, vanaf 1936 Monsieur Bellum, 1939 Jef Debakker, 1940 Tom Colby, 1947 Eenmalig verschenen de volgende strips: Marianne socialiste, 1929 à Colorier, 1932 Leo en Lea, 1934 Monsieur Le Libraire, 1947 Apollo XII, 1969 Kritiek De Blauwe Lotus is een beslissend album in het leven van Hergé en in de ontwikkeling van Kuifje. Dit was het eerste avontuur waarvoor Hergé nauwgezet onderzoek deed naar de wereld waarin zijn verhalen zich afspeelden. Tot dan verzon hij auto's, schepen en gebouwen vaak zelf en maakte hij culturen en volken tot stereotypen. Juist door deze stereotypen wordt Hergé nog weleens van racisme beticht. Zo werd in 2007 het album Kuifje in Afrika door de Britse Raad voor Gelijkheid als 'racistisch' bestempeld. Omstreeks diezelfde tijd eiste een Congolees student in Brussel (vergeefs) een verbod op het album. Hergé heeft altijd volgehouden dat de stereotyperingen in vooral de vroege Kuifje-albums louter een weerspiegeling zijn van de visie in die tijd in heel Europa op de rest van de wereld. Na zijn overlijden hielden de woordvoerders van zijn studio vast aan deze opvatting. Een andere 'gevoelige' titel is De geheimzinnige ster. Amerikanen waren de boeven in dit avontuur dat verscheen in het dagblad Le Soir onder het toeziend oog van de Duitse bezetter. De schurk was een gewetenloze joodse oliemagnaat met de naam Blumenstein. Omdat Hergé tijdens de oorlog publiceerde in deze Duitsgezinde krant werd hem collaboratie met de nazi's in de schoenen geschoven. Na de bevrijding van Brussel op 3 september 1944 werd hij door verschillende verzetsgroepen tot vier keer toe opgepakt en iedere keer weer vrijgelaten. Vanwege het publiceren in Le Soir wordt hem na de oorlog een tijdelijk beroepsverbod opgelegd. Tijdens de ondervragingen verbleef hij één nacht in een cel. Tot september 1946 mochten De avonturen van Kuifje in geen enkele krant worden gepubliceerd. De voormalige verzetsstrijder Raymond Leblanc nodigde Hergé uit om het weekblad Kuifje uit te geven, waardoor hij in feite gerehabiliteerd werd. Dat Hergé tijdens zijn verdere leven bloot bleef staan aan kritiek heeft zeker ook te maken met zijn omgang met de Belgische fascistenleider Léon Degrelle. In 1932 kwam het tot een conflict over auteursrecht tussen Degrelle en Hergé, toen de REX-leider zonder toestemming een tekening van Hergé gebruikte op propaganda-affiches. In 1940 zou Hergé niet ingegaan zijn op het voorstel om een jeugdbijlage van Le Pays Réel, de krant van Degrelle, te illustreren. Degrelle beweerde later dat hij Hergés inspiratiebron was geweest voor het personage van Kuifje en schreef er zelfs het boek Tintin mon copain over dat na zijn dood verscheen. Uitgeverij Moulinsart liet de verkoop van het boek in België en Frankrijk verbieden vanwege een schending van het auteursrecht. In totaal zouden zo'n 850 van de 1000 gedrukte exemplaren vernietigd zijn. Later verschenen weliswaar nog verschillende herdrukken. Feit is echter dat Hergé zich nimmer hardop heeft uitgesproken over dit soort zaken en dat bijvoorbeeld een vooroorlogs album als De scepter van Ottokar toch vooral kan worden gelezen als een antifascistische parabel. Privéleven en overlijden Voluit luidt de echte naam van Hergé: Georges Prosper Remi Remi. De Nederlandse publicist Huib van Opstal wees er in zijn biografie op dat door het verkeerd lezen van de geboorteakte de identieke naam veelvuldig wordt genegeerd. Hergé huwde in 1932 met Germaine Kieckens (1906-1995), van wie hij op 28 maart 1977 scheidde. Twee maanden later huwde hij op 20 mei met Fanny Vlamynck (geboren in 1934), die hij al kende sinds ze in 1955 als inkleurster bij Studios Hergé was komen werken. Al vanaf toen hielden ze er een geheime relatie op na. In 1960 ging hij met Fanny samenwonen. Kieckens wilde echter van geen echtscheiding weten en Hergé had zonder haar instemming geen wettelijke mogelijkheid daartoe. Pas toen de wet werd aangepast, kreeg Hergé de mogelijkheid om de echtscheiding aan te vragen. De geestelijke vader van Kuifje had geen kinderen. Volgens zijn biograaf Pierre Assouline niet alleen omdat hij onvruchtbaar was, maar ook "omdat hij niet van kinderen hield". Assouline refereert aan een adoptie van een zeven- of achtjarige wees door de tekenaar en zijn toenmalige vrouw, eind jaren veertig: "Maar omdat hij (Hergé) deze nieuwe aanwezigheid en de beroering die dit in zijn dagelijkse leven met zich meebracht, niet kon verdragen, gaf hij het na twee weken terug ..." Tussen 1947 en 1949 leed Hergé wegens de hoge werkdruk aan een depressie. Aan zijn secretaris en vriend Marcel Dehaye schreef hij dat hij Kuifje beu is. Hergé leed aan het eind van zijn leven aan osteomyelofibrose. Dat was ook de doodsoorzaak. Zijn testament bestond slechts uit één enkele zin, namelijk dat zijn tweede vrouw de enige erfgename was. In interviews gaf hij te kennen dat zijn creatie Kuifje niet mocht worden voortgezet na zijn dood. Hij zei dat iemand anders het misschien beter of slechter zou doen, maar dat hij zichzelf als de enige zag die Kuifje op papier tot leven kon wekken. Zijn weduwe besloot die wens te respecteren. Hergé ligt begraven op de Begraafplaats van Dieweg in Ukkel. Eerbetoon Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van zijn geboorte werd in België in 2007 een zilveren herdenkingsmunt met een nominale waarde van 20 euro uitgebracht. Op de dag voor zijn honderdste verjaardag legde zijn weduwe (zijn tweede vrouw Fanny Vlamynck) de eerste steen voor het Hergé-museum in Louvain-la-Neuve, dat in juni 2009 werd geopend. In 2006 ontving Studios Hergé uit handen van de veertiende dalai lama de Light of Truth Award voor Hergé's album Kuifje in Tibet. Hergé werd afgebeeld in elke aflevering van de tweede tekenfilmreeks en in de Kuifjefilm The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn. In 2003 werd in Angoulême een straat herdoopt in Rue Hergé. In de straat is een borstbeeld van Hergé te zien, gemaakt door jeugdvriend Tchang Tchong-Jen. Op 1 oktober 1989 werd in de gemeente Ottignies-Louvain-la-Neuve de straatnaam Rue de Ferrière in de deelgemeente Céroux-Mousty veranderd in Rue Hergé. Hergé stond hier op nr. 82 ingeschreven van 1953 tot 1977. In 1982 werd op initiatief van Kuifjeliefhebber Jean Meeus het planeetje nummer 1652 vernoemd naar Hergé. Het was ontdekt door medewerkers van het observatorium in Ukkel in 1953, hetzelfde jaar dat het album Mannen op de maan uitkwam. In 2005 werd Hergé genomineerd als een van de 111 kansmakers voor de titel "De Grootste Belg". In de Vlaamse versie eindigde hij op nr. 24, in de Franstalige versie op nr. 8. Op 29 mei 2019 werd een borstbeeld van Hergé onthuld in Etterbeek, op het de Theuxplein. Zijn geboortehuis - Philippe Baucqstraat 25, destijds Cranzstraat - ligt er in de buurt. Een aantal straten in die buurt kregen een symbolische naam die verwijst naar personages uit de stripserie Kuifje. Het plein zelf kreeg de naam "Place Hergé". Nederlandstalige biografieën Benoît Peeters - De wereld van Hergé (Casterman, Brussel, 1983) Harry Thompson - Hergé - Kuifje - Een dubbelbiografie (Uitgeverij Balans, Amsterdam, 1991) Huib van Opstal - Essay RG. Het fenomeen Hergé (Hilversum, 1994) Pierre Assouline - Hergé. Biografie (Amsterdam/Leuven, 1996) Benoît Peeters - Hergé. Zoon van Kuifje (Amsterdam/Antwerpen, 2002) Stanislas Barthélémy - De avonturen van Hergé (stripverhaal, scenario door Jean-Luc Fromental en José-Louis Bocquet, Oog & Blik, 1999, herziene editie in 2012) Philippe Goddin - Hergé - Levenslijnen (2008) Zie ook Hergé Genootschap Kunsttaalauteur Pseudoniem Belgisch stripauteur Kuifje


text: Halleel of Hallél (Hebreeuws: הלל) is een joods gebed bestaande uit de psalmen 113 tot en met 118. Hallèl betekent letterlijk "loof" of "prijs". Het woord Halleluja is hiervan afgeleid. Het Halleel is een lof- en jubelzang en wordt uitgesproken tijdens de joodse eredienst op alle Joodse feestdagen, met uitzondering van Poerim en op Rosj chodesj . Naast dit algemene Halleel of Egyptisch Halleel kan met Halleel ook worden verwezen naar andere groepen psalmen: Groot Halleel kan verwijzen naar psalm 135 en 136, of alleen psalm 136. Volgens de Talmoed horen ook psalmen 120 tot en met 134 bij het Groot Halleel. Psalm 145 tot en met 150. Deze psalmen worden ook wel het dagelijks Halleel genoemd. Halleel en de joodse feestdagen De oorsprong van dit gebed ligt in het feit dat tijdens het bestaan van de tempel de Levieten deze psalmen zongen bij het brengen van het Pesach-offer. Het maakt onderdeel uit van de haggada, aan de hand waarvan op de sederavond het verhaal van de uittocht uit Egypte verteld wordt. Van oudsher worden deze psalmen tijdens de drie voet- of vreugdefeesten, Pesach, Soekot en Sjavoeot, door de chazan en gemeente gezongen. Later zou Chanoeka hieraan toegevoegd worden. Gedurende Soekot worden, voorafgaand aan het Halleel, de loelav (palmtak) en de etrog (verwant aan de citrusvrucht) ter hand genomen en naar alle windrichtingen geschud. Vervolgens vangt men met Halleel aan, behoudens op sjabbat. Tijdens de tussendagen van Pesach en Soekot worden de tefilin voor het Halleel-gebed afgelegd. Door navolgende drie redenen maakt Halleel geen onderdeel uit van Poerim: omdat de lezing van de rol van Esther, Megillat Esther, de lofzang vervangt, omdat het buiten Israël plaatsvond en omdat de joden geen onafhankelijkheid verkregen, dit in tegenstelling tot Chanoeka. Tegenwoordig wordt ook op Jom Ha'atsmaoet en op Jom Jeroesjalajiem Halleel gezegd. Heel of half Halleel Halleel wordt meestal volledig gezegd. Heel Halleel bestaat uit psalm 113 tot en met 118. Tijdens de laatste zes dagen van Pesach, alsmede op Rosj Chodesj worden de psalmen 115 en 116 overgeslagen. Op Rosj Chodesj Chanoeka wordt wel heel Halleel gezegd. Voorafgaand en ter afsluiting van Halleel wordt een beracha gezegd. Joods gebed Joodse feestdag Psalm