source: fineweb

text: Աշոտ Արսենյանն ու Ռուբեն Հայրապետյանը չեն պատասխանում Հունիսի 1-ից խանութներում 10–20 դրամով թանկացել են «Ջերմուկ» եւ «Բջնի» հանքային ջրերը։ Այժմ օրինակ 0,5 լ շշալցված «Ջերմուկը» հանձնվում է 75 դրամով՝ նախկին 65–ի փոխարեն։ ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովից ասում են, թե «Ջերմուկ գրուպի» ներկայացրած հիմնավորմամբ՝ թանկացման պատճառը ոչ բավարար շահութաբերությունն է։ ՏՄՊՊՀ-ն ուսումնասիրում է ներկայացված փաստաթղթերը եւ ստուգումներ կիրականացնի ինչպես «Ջերմուկ գրուպում», այնպես էլ հանքային ջուր արտադրող այլ ընկերություններում՝ պարզելու՝ չարաշահվե՞լ է գերիշխող դիրքը։ «7օր»–ը փորձել է կապ հաստատել թե՛ «Ջերմուկ գրուպի», թե՛ «Բջնիի» պատասխանատուների հետ։ «Ջերմուկ գրուպը» ՀՀԿ–ական պատգամավոր Աշոտ Արսենյանինն է, իսկ «Բջնին»՝ ՀՀԿ–ական մեկ այլ պատգամավոր Ռուբեն Հայրապետյանինը: Նրանք երկուսն էլ, սակայն, այդպես էլ չեն պատասխանել հեռախոսազանգերին։ Անպատասխան են մնացել նաեւ այդ երկու ընկերությունների գործարանների հեռախոսահամարներով արված զանգերը։ 7or.am


text: Սեզարիա Էվորա Սեզարիա Էվորա (պորտ.՝ Cesária Évora; 1941թ. օգոստոսի 27, Մինդելու - 2011թ. դեկտեմբերի 17, Սան-Վիսենթե; մականունը՝ «Բոկոտն թագուհի»), երգչուհի Կաբո Վերդեից, կատարել է մորնա, ֆադու եւ մոդինյա ժաներրի երաժշտություն։ Նրան ճանաչում է բերել Besame Muchօ երգը, որը երգչուհու թալիսմանն է։ Սեզարիան միշտ ոտաբոբիկ էր դուրս գալիս բեմ. դա խորհդանշում էր այն աղքատությունը, որը տիրում էր երգչուհու հայրենիքում։ Երգում էր պորտուգալերենի կաբովերդական դիալեկտով, դաշնամուրի, հավայան կիթառի, ջութակի եւ այլ գործիքների նվագակցությամբ։


text: Ժոզեֆ Սկալիգեր |Ուշադրություն, այս հոդվածն աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում եւ ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ 1560-ին, Սկալիգերը մեկնել է՝ Իտալիա, այնուհետեւ Անգլիա եւ Շոտլանդիա, 1562-ին դարձել է կալվինիստ։ Սկալիգերը մասնակցել է կրոնական բանավեճերի որպես գիտնական եւ բանասեր։ Այնուհետեւ Սկալիգերը դարձավ պրոֆեսոր Ժնեւի ակադեմիայում։ Սկալիգերի երրորդ որդին նույնպես գիտնական ու հումանիստ էր։ 12 տարեկանում Ջոզեֆին սովորում է քոլեջում։ Հոր մահից հետո 1609 թ-ին մեկնում է Փարիզ, չորս տարի սովորելում Սորբոնի համալսարանում։ Արդյունքում, երիտասարդ Սկալիգերի որդին կատարելապես տիրապետում է ոչ միայն լատիներենին եւ հունարենին, այլ հրեական եւ արաբականլեզուներին։


text: Մագնիսական լեռ Մագնիսական լեռ, երկրագնդի վրա որոշակի վայր է, որտեղ շրջակա միջավայրի լանդշաֆտը մարդու մոտ առաջացնում է տեսողական խաբկանք. թվացյալ զառիթափը, պարզվում է, փոքրիկ բլուր է, եւ հակառակը։ Այսինքն՝ շարքից դուրս եկած ավտոմեքենան հանգիստ կարող է «վեր բարձրանալ» երկրի ձգողության ուժի շնորհիվ։ [1] Բացատրությունը[խմբագրել] Մագնիսական լեռների թեքությունը միմիայն օպտիկական խաբկանք է, թեեւ այս վայրերում նման երեւույթները ասոցիացվում են մագնիսական ու նույնիսկ գերբնական ուժերի հետ։ Երեւույթը նկարագրող փաստերից ամենակարեւորն այն է, որ հորիզոնը ամբողջովին կամ մասամբ անհարթ է, «խախտված»։ Քանի որ այն կամայական ձեւ ունի, մակերեսի թեքությունը որոշելը բավականին դժվար է. չկա այնպիսի կայուն ձեւով մակերես, որի վրա հիմնվելով հնարավոր լինի հստակ իմանալ թեքությունը, նրա ուղղությունը, ձեւը եւ չափը։ Հետաքրքիրն այն է, որ խաբկանքը չի վերաբերում տվյալ մագնիսական լեռան վրա գտնվող առարկաներին, մարդը դրանց տեսնում է գրեթե իրենց «տեղում»։


text: Ուրիշները (ֆիլմ) |Ուշադրություն, այս հոդվածն աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում եւ ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ |Երկիր|| ԱՄՆ Իսպանիա Ֆրանսիա Իտալիա |Ժանր||դրամա / թրիլլեր /սարսափ ֆիլմ| |Ռեժիսոր||Ալեխանդրո Ամենաբար| |Պրոդյուսեր||Ֆեռնանդո Բովայրա Խոսե Լուիս Կուերդա Թոմ Քրուզ |Սցենարիստ||Ալեխանդրո Ամենաբար| |Օպերատոր||Խավիեր Ագիրրեսարոբե| |Տեւողություն||101 րոպե| |Բյուջե||17 միլիոն դոլար| |IMDb||ID 0230600| Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2001 թվականի օգոստոսի 2-ին Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնում։ Իսպանական 8 «Գոյա» կինոմրացանակի դափնեկիր է։ ԱՄՆ-ում ֆիլմը հավաքել է 96 միլիոն դոլար շահույթ եւ 209 մլն դոլար ամբողջ աշխարհում։ Սյուժեն[խմբագրել] Ֆիլմի իրադարձությունները ծավալվում են Ջերսիում (Նորմանդյան կղզիներ) 1945 թվականին։ Մեծ ագարակի առանձնատանը, որտեղից անսպասելի անհետացել են բոլոր ծառաները, ըստ հայտարարության գալիս են նոր ծառաներ։ Տանտիրուհի Գրեյսը (Նիկոլ Կիդման) ընդունում է նրանց՝ այգեպան Էդմունդ Տատտլին, դայակ Բերտա Միլսին, եւ համր աղախին Լիդիային։ Այնուհետեւ պարզվում է, որ փոստատարը դեռ չէր վերցրել այն նամակը, որտեղ Գրեյսը հայտարարություն էր տվել պահանջվող ծառաների մասին, եւ երբ նա հարցնում է նոր ծառաներին, թե որտեղից նրանք գիտեին որ այս տանը պահանջվում են ծառաներ, նրանք պատասխանում են, որ մեծ տներին միշտ պետք են գալիս լավ ծառաներ, եւ պատմում են, որ նրանք երկար տարիներ աշխատել են այս տանը Գրեյսից առաջ։ Գրեյսը ծանոթացնում է նրանց իր տան խիստ եւ ոչ սովորական կանոններին, ըստ որոնց ոչ մի դուռ չպետք է բաց մնա, եթե փակված չի դռանը հաջորդող մյուս դուռը, տանը չպետք է լսվի ավելորդ աղմուկ եւ չպետք է նվագեն տանը եղած հին դաշնամուրի վրա, եւ ամենակարեւորը՝ իր երեխաների Նիկոլասի եւ Էննի ներկայությամբ սենյակների լուսամուտները պիտի ծածկված լինեն հատուկ հաստ մուգ վարագույրներով, քանի որ նրանք տառապում են արեւի լույսից առաջացող ալերգիայով։ Գրեյսի ամուսինը անսպասելի մեկնել էր տնից պատերազմ, առանց որեւէ մեկին զգուշացնելու։ Տանը էլեկտրականություն չկար, որովհետեւ գերմանացիները անջատել էին, դրա համար բոլորը սովորել էին մթությանը։ Ծառաների գալուց հետո սակայն տանը սկսում են տեղի ունենալ տարօրինակ դեպքեր։ Երեկոյան տան սենյակներից լսվում են խորհրդավոր ձայներ, երեւում են մարդկանց ստվերներ եւ այլն։ Գրեյսը փնտրելով տան բոլոր անկյունները հայտնաբերում է տան նախկին բնակիչների այսպես ասած մեռյալների գիրքը, ուր մահացած մարդկանց լուսանկարներ են ... Դերերում[խմբագրել] - Նիկոլ Կիդման- Գրեյս Ստյուարտ - Քրիստոֆեր Էկկլսթոն- Չառլզ Ստյուարտ - Ֆիոննուլա Ֆլենագան- Բերտա Միլս - Էրիկ Սայքս- Էդմունդ Տատտլ - Ալակինա Մանն- Էնն Ստյուարտ - Ջեյմս Բենտլի- Նիկոլաս Ստյուարտ - Էլեյն Քեսսեդի- Լիդիա - Ռենե Աշերսոն- տարեց կին Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել] - «Ուրիշները» ֆիլմում շատ հետաքրքիր կամեոյով է հանդես եկել ռեժիսոր Ալեխանդրո Ամենաբարը. նրան կարելի է տեսնել «մեռյալների գրքի» մի լուսանկարի մեջ։ - «Հանգուցյալների» ֆոտոսեսիային է մասնակցել նաեւ Մաթեո Ժիլ Ռոդրիգեսը՝ Ալեխանդրո Ամենաբարի նախորդ՝ «Բացիր աչքերդ» ֆիլմի սցենարիստը։ - «Շատ սարսափելի կինո 3» ֆիլմը պարոդիայի է ենթարկել այս ֆիլմից մի շարք տեսարաններ։ - Ավստրալիական երաժշտական "Elora Danan" խումբը գրել է երգ ֆիլմի մասին եւ կոչել այն "Thank God For Their Growth In Faith And Love". նման գրություն էկրանին հայտնվում է ֆիլմի վերջին տեսարանում։ Երգը տեղ է գտել դեբյուտային "We All Have Secrets" ալբոմում։ - Հիվանդությունը, որով տառապում են երեխաները, իրականում գոյություն ունի, չնայած որ շատ հազվադեպ է. երկրագնդի վրա միայն մոտ 1000 մարդ է հիվանդ դրանով։ Այն անվանում են «քսերոդերմա»։ - Ֆիլմը դարձավ Թոմ Քրուզի եւ Նիկոլ Քիդմանի վերջին համատեղ նախագիծը։ Ֆիլմի կինովարձույթի դուրս գալուց 1 շաբաթ անց նրանց ամուսնալության գործընթացը պաշտոնապես արդեն ավարտված էր։ - Ալեխանդրո Ամենաբարը գրել էր սցենարը իսպաներենով, այնուհետեւ փոխադրել անգլերենի։ - Ֆիլմը դարձավ ամենաեկամտայինը Իսպանիայում ամբողջ կինովարձույթի պատմության մեջ։ - Ֆիլմն սկսվում է Նիկոլ Քիդմանի խոսքերով, ում ձայնը հնչում է կադրից դուրս. «Արդեն հանգիստ տեղավորվե՞լ եք: Այդ դեպքում ես կսկեմ...» («...are you sitting comfortably? Then I’ll begin.»)։ Հենց այս խոսքերով էր սկսվում բրիտանական BBC «Listen With Mother» ռադիոհաղորդումը, որը եթեր է դուրս եկել 1950-1982թթ.։ - Տեսարաններից մեկում Գրեյսի ետեւում երեւացող ուրվականային նկարն իրականում Է Էդուարդո Նորյեգի դիմանկարն է։ Ընդ որում դա անգլիացի նկարիչ Վիլյամ Շեքսպիր Բյորթոնի «The Wounded Cavalier» (1855թ.)նկարի մի մասն է։ - Ֆիլմը դարձավ «Գոյայի կինոմրցանակին» առաջադրված առաջին իսպանական ֆիլմը, որի բոլոր երկխոսությունները անգլերենով են։ - 7 շաբաթվա ընթացքում ԱՄՆ կինովարձույթում ֆիլմը թոփում 4-րդից բարձրացավ 2-րդ տեղ։ - Ալակինա Մաննը եւ Ջեյմս Բենթլին իրենց դերերն ստացան երկարատեւ քասթինգից հետո, որին մասնակցում էին ավելի քան 5 հազար երեխաներ։ - Նիկոլ Քիդմանը խնդրել էր Ալեխանդրո Ամենաբարին եւ Վայնշտեյն եղբայրներին գտնել այլ դերասանուհի Գրեյսի դերի համար, քանի որ «Մուլեն Ռուժ!ի» պես վառ ֆիլմի աշխատանքներից հետո նրա համար դժվար էր մասնակցել նման մռայլ ֆիլմինկարահանումների։


text: ICQ ICQ-ն հաղորդագրությունների ակնթարթային փոխանակման կենտրոցված ծառայություն է համացանցում, որը առաջին անգամ մշակել է իսրայելական Mirabilis ընկերությունը։ Այժմ ICQ-ն պատկանում է ռուսական Digital Sky Technologies ներդրումային ֆոնդին(այն գնել է 2010 թ.-ի ապրիլ ամսին ամերիկյան AOL կոորպորացիայից՝ 187.5 մլն ամերիկյան դոլարով)։ 1996 թվականի նոյեմբերին առաջին անգամ դուրս է եկել ICQ-ի լիակատար տարբերակը եւ այդ օրվանից դարձել է համացանցի հաղորդագրությունների ակնթարթային փոխանակման առաջին ծրագրերից մեկը։ Այժմ ICQ-ում գրանցված է մոտ 400 միլիոն մասնակցային հաշիվ եւ մոտ 15 մլն ակտիվ մասնակիցներ ունի։ ICQ-ն տարածում են 2005 թ.-ից Rambler Media-ն, իսկ 2009-ից Յանդեքսը։ 2010 թ.-ի ավարտին նրանց կմիանա Mail.Ru պորտալը։ 16.08.2010[խմբագրել] 2010 թ.-ի օգոստոսի 16-ին կեսօրի մոտերքում վիրուսային համաճարակ սկսվեց ICQ բաժանորդների մոտ, երբ նրանք միացնում էին ICQ ծրագիրը ցանցի միջոցով համակարգիչ մուտք էր գործում Snatch վիրուսային ծրագիրը։ Այդ ծրագիրը կազմված էր համանուն .exe ֆայլից։ Այդ իսկ պատճառով այս վիրուսային ծրագիրը վտանգավոր է միայն Windows օպերացիոն համակարգից օգտվողների համար։ Օգոստոսի 16-ի դրությամբ հակավիրուսային ծրագրերի մեծ մասը այս վիրուսը չէին ճանաչում։ Ծանոթագրություններ[խմբագրել] |Սա Համացանցի, նրա ստանդարտների եւ պրոտոկոլների մասին անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիպեդիային՝ ուղղելով եւ լրացնելով այն։|


text: Եվրամիությունը հետեւելու է Հայաստանի նախագահական ընտրություններին Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը այսօր Բրյուսելում հանդիպեց Եվրախորհրդարանի նախագահ Մարտին Շուլցի եւ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Հերման վան Ռոմպոյի հետ: Հրապարակված է՝ 10.01.2013 Եվրախորհրդարանի նախագահի հետ հանդիպումից հետո կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ կողմերը անդրադարձան հարցերին, որոնք քննարկվել են խորհրդարանների միջեւ: Մարտին Շուլցը նշեց, որ Եվրամիությունը հետեւել է Հայաստանում մայիսին կայացած խորհրդարանական ընտրություններին եւ հետեւելու է փետրվարյան նախագահական ընտրություններին: «Մենք քննարկեցինք գալիք նախագահական ընտրությունները: Գնահատեցինք նախորդ տարվա խորհրդարանական ընտրությունների համապատասխանությունը եվրոպական ստանդարտներին: Ինչպես նաեւ քննարկել ենք նախագահական ընտրություններին մեր դիտորդական առաքելության հետ կապված հարցեր», - նշեց Եվրախորհրդարանի նախագահը։ Բրյուսելում Հայաստանի ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը իր խոսքում վստահեցրեց եվրոպացի գործընկերներին, որ փետրվարի 18-ին ընտրությունները ազատ, արդար եւ թափանցիկ են անցնելու։ ԵՄ դերը Ղարաբաղի հարցում... Եվրախորհրդարանի նախագահի խոսքով` Եվրամիությունը հետեւում է Ղարաբաղյան հակամարտության շուրջ զարգացումներին: Հարցին, թե հնարավո՞ր է արդյոք, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում Ֆրանսիային փոխարինի հենց Եվրամիությունը, Մարտին Շուլցը պատասխանեց, որ ԵՄ-ն այս դերն ու պարտականությունը պետք է թողնի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին։ «Մեր դերն այստեղ համապարփակ կերպով քաղաքական եւ տնտեսական գործընկեր լինելն է: ԵԱՀԿ-ի դերն էլ Լեռնային Ղարաբաղի հարցի վրա կենտրոնանալն է, եւ Մինսկի խումբը հենց այս կոնկրետ հարցով է զբաղվում: Առաջիկայում նման հարցադրումներից խուսափելու համար, պետք է ասեմ, որ Եվրամիությունը պետք է այս գործն ու դերը թողնի արդեն խնդրում ներգրավված ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին», - նշեց նա։ Հովիկ Աբրահամյանի խոսքով` Հայաստան - Եվրամիություն բանակցային գործընթացում` Ասոցիացման համաձայնագրի եւ Խորը ու համապարփակ ազատ առեւտրի գոտի ստեղծելու ուղղությամբ մեծ առաջընթաց է նկատվում եւ խորհրդանշական է, որ հենց այսօրվանից ԵՄ քաղաքացիները առանց վիզաներ ձեռք բերելու կարող են մուտք գործել Հայաստան: Աբրահամյանը նաեւ հույս հայտնեց, որ մինչեւ 2013 թվականի Վիլնյուսի գագաթնաժողովը հնարավոր կլինի ավարտին հասցնել բանակցությունները համաձայնագրերի շուրջ։ Ապա ԱԺ նախագահը Հայաստան հրավիրեց Եվրախորհրդարանի նախագահ Մարտին Շուլցին: Երեկ էլ Հովիկ Աբրահամյանը Բելգիայի Թագավորության Սենատի եւ Ներկայացուցիչների պալատի նախագահներին էր հրավիրել Հայաստան, իսկ Ազգային ժողովի ՀՀԿ խմբակցության ղեկավար Գալուստ Սահակյան իր հերթին երեկ Հայաստան էր հրավիրել Եվրախորհրդարանում ԵԺԿ խմբակցության ղեկավար Ժոզեֆ Դոլին:


text: Պորտ Սթենլի (անգլ.՝ Port Stanley), կամ Սթենլի (անգլ.՝ Stanley), Արգենտինայում, որը վիճակրում է Ֆոլկլենդյան կղզիները, քաղաքը կոչվում է Պուերտո Արգենտինո (իսպ.՝ Puerto Argentino), Մեծ Բրիտանիայի տիրույթ Ֆոլկլենդյան կղզիների մայրաքաղաք եւ միակ քաղաքը։ Պորտ Սթենլի գտնվում է Արեւելյան կղզում, Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի Սթենլիյում ապրում է 2115 մարդ։ Քաղաքում գտնվում է Ֆոլկլենդյան կղզիների թանգարանը, նահանգապետի եւ կառավարության նստավայրը, ինչպես նաեւ Կրայտչորչ անգլիական մայր եկեղեցին։


text: Միջին հեռավորությունըԱրեգակից կազմում է 2,286329 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0927 ա. մ. հեռավորության վրա եւ հեռանում 2,4799 ա. մ.[1]։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1262,72 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,285099 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը եւ խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 1,76° անկյուն։


text: Կացուշիքա Հոքուսայ ||Այս հոդվածը կարող է վիքիֆիկացման կարիք ունենալ Վիքիպեդիայի որակի չափանիշներին համապատասխանելու համար։ Դուք կարող եք օգնել հոդվածի բարելավմանը՝ ավելացնելով համապատասխան ներքին հղումներ եւ շտկելով բաժինների դասավորությունը, ինչպես նաեւ վիքիչափանիշներին համապատասխան այլ գործողություններ կատարելով։| Ինքնանկար |Ընդհանուր տեղեկություններ| |Ի ծնե||葛飾 北斎| |Ծնվել է||1760, հոկտեմբերի 31| |Ծննդավայր||Էդո (ներկայումս՝ Տոկիո), Ճապոնիա| |Մահացել է||1849 թ., մայիսի 10| |Մահվան վայր||Էդո (ներկայումս` Տոկիո)| |Ազգություն||Ճապոնիա| |Ոճ||ուքիյո-է| |Գործունեություն||նկարիչ փորագրող։ |Ազդել է||Իմպրեսիոնիզմ| |Պորտալ Արվեստ| Կացուշիքա Հոքուսայ (ճապոներեն՝ 葛飾 北斎 ( ), 1760, հոկտեմբերի 31 (ճշգրիտ ամսաթիվը վիճելի է), Էդո (ներկայումս՝ Տոկիո) - 1849 թ. մայիսի 10, նույն վայրում), ճապոնացի Էդո ժամանակաշրջանի ուքիյո-է ոճի նկարիչ ու փորագրող, ու կայացմանը ազդել են Սեշշուն ու չինական տարբեր ոճեր։ Առավել հայտնի է որպես «Ֆուջի սարի 36 տեսարանի ճապ.՝ (富嶽三十六景 Ֆուգաքու Սանջուրոքու-քեյ)» հեղինակ։ Այն ներառում է 1820-ական թվականներին ստեղծված ու այժմ համաշխարհային ճանաչում ստացած «Քանագավայի մեծ ալիքը»։ Հոքուսայը նկարել է «36 տեսարանը» թե վերջին ճանապարհորդության տպավորությունների, թե որպես Ֆուջի սարին մոլեգնության հասնող սիրո արտացոլում։ Հենց այս շարքը, մասնավորապես «Քաանգավայի մեծ ալիքն» ու «Պարզ եղանակի Ֆուջին» աշխատանաքները, ապահովեցին նկարչի համբավը Ճապոնիայում ու նրա սահմաններից դուրս։ Սա փաստում է նաեւ պատմաբան Ռիչարդ Լանը. «Իրոք, եթե կա մի բան, որ ստեղծել է Հոքուսայի անունը, դա հենց այս փառահեղ շարքն է»։ Չնայած «36 տեսարանին» նախորդող նկարչի աշխատանքները նույնպես մեծ արժեք են ներկայացնում, արեւմուտքում Հոքուսային, թերեւս, ճանաչեն միայն Քանագավան պատկերող փայտե տախտակներով։ Ամբողջ կյանքում Հոքուսայն ունեցել է ավելի քան 30 կեղծանուն. շատ անուններով հանդես գալը Ճապոնիայում տարածված երեւույթ էր, բայց Հոքուսայն այս առումով առաջ է ընկել իր կոլեգաների մեծամասնությունից։ Կեղծանունների փոփոխությունները հաճախ են ու կապված են նկարչի ոճի փոփոխությունների հետ, դրա համար օգտագործվում են նրա կյանքն ու գործունեությունը մասերի բաժանելու համար։ Անունը, որով մենք նրան այժմ ճանաչում ենք, նկարիչը վերջնականապես իրեն է վերագրել մոտավորապես 1800 թվականին։ Բովանդակություն Կենսագրություն[խմբագրել] Կյանքի արշալույսը[խմբագրել] Հոքուսայի ծննդյան ստույգ օրը հայտնի չէ, բայց սովորաբար ընդունում են, որ նկարիչը ծնվել է Հորեքի ժամանակաշրջանի 10-րդ տարվա 9-րդ մասի 23-րդ օրը, որը համապատասխանում է 1760 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։ Ծննդավայրը Էդոն էր` Ճապոնիայի նախկին մայրաղաքը։ Իսկական անունը Տոկիտարո է։ Ասվում է, որ նկարչի հայրը շոգունի համար հայելիներ պատրաստող Նաքաջիմա Իսեն է։ Հոքուսայի երբեւէ չի հավակնել հոր ժառանգորդը լինելուն, այնպես որ բացառված չէ, որ մայրը քոնուբինա` հարճ էր։ Անվանի Հոքուսայագետ Նարաձակի Մունեշիգեի կարծիքով, Իսեն տղայի խորթ հայրն էր, իսկականը` հասարակ գյուղացի Կավամուրան, ով որդուն 4-5 տարեկանում հանձնել էր հայելագործ վարպետին։ Սա հիմք է տալիս ենթադրելու, որ Հոքուսայի ընտանիքը ծայրահեղ աղքատ էր ու հնարավորություն չուներ իր բոլոր երեխաներին խնամելու։ Նաեւ կարելի է ենթադրել, որ Հոքուսայը ծնողների ավագ որդին չէր, քանի որ ավագ երեխաներին ուրիշ ընտանիքների դաստիարակության չէին հանձնում։ Ամենայն հավանականությամբ, նկարել նա սկսում է 6 տարեկանից ու բացառված չէ, որ առաջին ուսուցիչը Նաքաջիմա Իսեն է եղել` հայելիներ պատրաստելը ներառում էր նաեւ նրանց ձեւավորումն ու նկարներով շրջանակումը։ Հոքուսայի մանկության ու երիտասարդության տարիներին ստեղծագործել են փորագրության այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Հարունոբուն, Կացուքավա Շունշոն ու Ուտագավա Տոյոհարուն։ 1770 թվականին, 12 տարեկանում հայրը Հոքուսային ուղարկում է Յոքոմոչո շրջանի գրախանութում աշխատելու։ Այս շրջանում Հոքուսայը կրում է Տեցուձո անունը։ Հավանաբար հենց այստեղ է Հոքուսայը գրագիտություն ու չինարեն սովորում։ Շուտով` 14 տարեկանում, նա դառնում է Նակայամա Տեցուսոնի` հայտնի փորագրող-փայտագործի աշակերտը, ում մոտ սովորում ու աշխատում է մինչեւ 18 տարեկանը։ Սա տարածված երեւույթ էր, քանի որ փայտի վրա փորագրված գրքերի ընթերցանությունը միջին ու բարձր խավի ներկայացուցիչների սիրելի զբաղմունքներից էր։ 18-րդ դարի վերջին տասնամյակները ամբողջ Ճապոնիայի համար մշակույթի ծաղկման տարիներ էին։ Թատրոն, կերպարվեստ, գրականություն նոր մեթոդներ են ներմուծվում ու նոր ոճեր մշակվում։ Բեկումնային փուլ է սկսվում տպագրության մեջ։ Երիտասարդ Հոքուսայը հասարակ դիտորդ չէր. նա սկսում է փորագրություն սովորել։ Փայտագրությունը մի նոր մակարդակի վրա է բարձրանում, ինչպես տեխնիկական, այնպես էլ գեղարվեստական իմաստով։ Բայց փորագրող-վարպետի աշխատանքը սահմանափակվում էր հասարակ կատարողականությամբ. որպես տեխնիկական կատարող, փայտագործը իարվունք չուներ միջամտելու նկարչի ցանկություններին։ Այդպիսով, Հոքուսայը սկսում է ինքնարտահայտման նոր ոլորտ փնտրել` սկսում է նկարել ու սեփական գործերով փորագրոթյուններ կատարել։ 1776 թվականին, 18 տարեկանում Հոքուսայը տեղափոխվում Կացուքավա Շունշոյի մոտ։ Շունշոն ուքիյո-է ոճի ներկայացուցիչ էր` ոճի, որի վարպետը հետագայում կդառնա Հոքուսայը, ու Կացուքավա դպրոցի ղեկավարը։ Ուքիյո-է-ի ներկայացուցիչները հիմնականում պատկերում են պոռնիկների ու կաբուքի թատրոնի հայտնի դերասաններին։ Փաստը, որ Հոքուսային թույլատրելի էր այդ անունը կրել, խոսում է Շունշոյի բարեհաճ վերաբերմունքի մասին։ Շունշոն շատ էր սիրում իր աշխատասեր եւ կոկիկ աշակերտին, ով հաջողությամբ կատարում էր դժվար պատվերները։ Ի տարբերություն մյուս աշակերտների, Հոքուսային թույլատրվում էր իր աշխատանքները ստորագրել «Շունրո»՝ «Շուն» - Շունշոի անվան առաջին վանկը, եւ «րո» - «Քյոկուրո»` Շունշոյի նախկին անունից: Հոքուսայը իր հերթին պաշտում էր ուսուցչին եւ ամեն ինչում հնազանդ էր նրան: Հենց այդ անվամբ էլ Հոքուսայի առաջին ինքնուրույն շարքը` քաբուքի թատրոնի դերասանների դիմանկարները հրատարակվում են 1779 թվականին։ Վերջապես Հոքուսային թույլատրվում է հանդես գալ ինքնուրույն աշխատանքներով, եւ նրա առաջին փորձը լինում է 1784-1785 թվականների յակուսա-է ժանրում կատարված փորարգրությունների շարքը։ Հայտնի են Հոքուսայի այն ժամանակվա դերասանների դիմանկարները։ Իհարկե, դրանցում զգացվում էր Շունշոի ազդեցությունը, բայց, ամեն դեպքում, այդ ժամանակ Հոքուսայի համբավը յակուսա-է ժանրում արդեն հավասարվում էր նրա ուսուցչին։ Երիասարդ նկարիչը շատ լավ ճաշակ ուներ, աշխատում էր «մանրակրկտորեն» եւ ամենակարեւորը փոխանցելու կարողության երջանիկ տեր էր։ Սա կհանգեցնի սեփական ոճի առաջացմանը, որը չէր կարող սահմանափակվել Կացուկավայի դպրոցի շրջանակով։ «Շունրո» շրջանում Հոքուսայը շատ է աշխատում գրքերի նկարազարդման վրա։ Դրանք շատ տարածված, բայց էժան ապրանքներ էին, կոչվում էին «քիբյոշի»` «գրքեր դեղին շապիկներով»։ Այդ գրքերի բազմազան սյուժեները պահանջում էին նկարչից պատկերել ինչպես կենցաղային տեսարաններ քաղաքաբնակների կյանքից, այնպես էլ պատկերներ Ճապոնիայի եւ Չինաստանի պատմությունից։ Շունշոյի արվեստանոցում աշխատելու ժամանակաշրջանում, Հոքուսայն առաջին անգամ ամուսնանում է, սակայն նրա կնոջ մասին քիչ բան է հայտնի, քանի որ նա, ենթադրաբար, մահացել է վաղ 1790-ականներին։ Երկրորդ անգամ նկարիչը ամուսնացավ 1779 թվականին, բայց կինը նույնպես շուտով մահացավ։ Սակայն Հոքուսայն ունեցավ 2 տղա ու 3 աղջիկ։ Կրտսեր աղջիկը` Սաքաեն կամ Օին, նույնպես նկարիչ է։ Շունշոն մահացավ 1793 թվականին, ինչից հետո Հոքուսայը սկսեց նոր նկարչական ոճեր ուսումնասիրել, չխուսափելով նաեւ եվրոպական արվեստից. ֆրանսիական ու հոլանդական փորագրանկարների միջով նա հասավ նոր աստիճանի։ Շուտով Շունքոն` Շունշոյի գլխավոր աշակերտը, վռնդեց Հոքուսային Կացուքավա դպրոցից, հավանաբար մրցակից դպրոցի` Քանոյի ոճի, ինչպես նաեւ չինական գեղանկարչության ուսումնասիրությունների համար։ Այս իրադարձությունը, նկարչի խոսքերով, ոգեշնչող էր. «Իմ նկարչական կարողությունների զարգացման իրական խթանը շփոթությունն էր, որ զգում էի Շունքոյի մոտ»։ Կա նաեւ վարկած, որ Հոքուսայը ինքնակամ է լքել դպրոցը. դպրոցի նոր կառավարիչները ավելի շատ հետաքրքրված էին վարձատրությամբ, քան արվեստով։ Հոքուսայը նաեւ զարգացրել է իր աշխատանքների թեման, հեռու գնաց ավանդական պոռնիկներից ու դերասաններից, նրանց փոխարեն ընտրելով բնությունն ու տարբեր խավերի մարդկանց կենցաղը։ Այս փոփոխությունը բեկումնային եղավ ուքիյո-է-ի զարգացման մեջ ու Հոքուսայի կարիերայում։ 1790 թվականի «Րյոգոքու կամրջի հրավառությունը» վերաբերում է Հոքուսայի կյանքի այս ժամանակաշրջանի։ Կարիերան[խմբագրել] 1793 եւ 1794 թվականները շրջադարձային դարձան Հոքուսայի կարիերայում։ Սկսելով ինքնուրույն կյանքը, նա դեմ առավ մեծ դժվարությունների։ Հայտնի է, որ նկարիչը շատ աղքատ էր, հաճախ սոված էր մնում, ստիպված էր զբաղվել մանր առեւտրով։ Սակայն այդ ժամանակաշրջանում տեղի է ունենում Հոքուսայի` որպես վարպետի ձեւավորումը։ Նա ուսումնասիրում է գեղանկարչության տարբեր ուղղություններ։ Քանո դպրոցից ու չինական գեղարվեստից բացի նրան հետաքրքրում էր Սոտացու (Կոէցու) դպրոցը, որը պատկանում էր յամատո-է ուղղությանը, հատկապես այդ դպրոցի երկու ներկայացուցիչները՝ Տավարայա Սոտացուն եւ Օգատա Կորինը։ Հոքուսայի կյանքի հաջորդ ժամանակաշրջանը առանձնացվում է «Տավարայա Սորի» մականվամբ` սրանք այն տարիներն են, երբ նկարչին ասոցացնում են Տավարայա դպրոցի հետ։ Այս ընթացքում Հոքուսայը ստեղծեց շատ վրձնով արված նկարներ` սուրիմոնո, ու նկարազարդումներ քյոքա էհոնների (հումորային պոեմներ) համար։ 1798 թվականին Հոքուսայը սկսեց գործել որպես ինքնուրույն նկարիչ, իրեն ազատ զգալով դպրոցների կանոններից ու սահմանափակումներից, ընտրելով իրեն Հոքուսայ Տոմիսա անունը։ Պետք է ասել, որ Հոքուսայը ժամանակի այն եզակի նկարիչներից էր, ով հետամուտ չեղավ վարկանիշին։ Մարդիկ այն ժամանակ պահանջում էին ուքի-յո ժանրի նկարներ, բայց Հոքուսայը ձեռնամուխ եղավ սեփական ոճը ստեղծելուն՝ փոխառնելով որոշ հնարքներ ճապոնական Րիմպա եւ Տոսա դպրոցներից, նաեւ` Եվրոպայից կերպարվեստի տարեր։ 1975 թվականին լույս են տեսնում Հոքուսայի պատկերազարդումները «Կակա Էդո մուրասակի» բանաստեղծական անտոլոգիայի համար։ Նրա վերջին սուրիմոնոները այնքան մեծ հաջողություն են ունենում, որ հետագայում այլ նկարիչներ սկսեցին կրկնօրինակել նրան։ Հենց 1796թ-ին էլ նկարիչը սկսեց գործածել իր ամենատարածված կեղծանունը՝ Հոքուսայ։ Այս անվան տակ նա, 1798 թ-ից սկսած, ստորագրում է իր փորագրություններն ու գեղանկարչական աշխատանքները։ Որոշ պատվերներ նա ստորագրում էր Տացումասա կեղծանունով, հումորային վիպակների համար արված նկարազարդումները՝ Տոքիտարո, այլ աշխատանքներ եւ գրքերի պատկերազարդումներ ստորագրված էին Կակո կամ Սորոբէքու։ 1800 թ-ին, 41 տարեկան հասակում, նկարիչն ինքն իրեն անվանակոչեց Գակէջին Հոքուսայ, ինչը թարգմանվում է մոտավորապես այսպես՝ «Նկարչությունից խենթացած Հոքուսայ»։ 1800-ական թվականներին Հոքուսայը, զարգացնելով իր ոճը, արդեն ետեւում էր թողել դիմանկարները։ Նա նաեւ ամրապնդել էր իր «Կացուշիքա Հոքուսայ» անունը, որով հայտնի դարձավ, վերափոխելով նախկին անունը իր ծննդավայրի անվան հետ։ Այդ տարի նա հրատարակեց երկու բնանկարների հավաքածու` «Արեւելյան մայրաքաղաքի տեսարաններ» ու «Էդոյի 8 տեսարան» ու սկսեց աշակերտներ հավաքել։ Ամբողջ կայքնի ընթացքում Հոքուսայը կունենա մոտ 50 աշակերտ։ Հոքուսայն ավելի ու ավելի հայտնի էր դառնում, քանի որ տաղանդավոր էր ու իրեն լավ էր գովազդում։ 1804 թվականի Տոկիոյի փառատոնին նա նկարեց հայտնի բուդդայական վանականի` Դարումայի 180 մետր երկարություն ունեցող դիմանկարը։ Շոգուն Իէնարին հրավիրել էր Հոքուսային Շոգունատի դատարան` մրցելու ավանդական ոճի նկարչի հետ։ Հոքուսայը շոգունի աչքի առաջ թղթի վրա կապույտ ֆոն, հետո վրայից վառ կարմիր ոտքերով ճուտիկ նկարեց։ Ներկայացնելով իր աշխատանքը որպես Տեցուրա գետում «նավարկող» թխկենու կարմիր տերեւները պատկերող բնապատկեր, Հոքուսայը հաղթում է։ 1807 թվականին Հոքուսայը համագործակցում է սիրված գրող Տաքիձավա Բաքինի հետ, նկարազարդումների շարք պատրաստելով նրա գրքերի համար։ Բայց չորրորդ գրքի վրա աշխատելիս նրանց հայացքների տարբերությունը ակնհայտ է դառնում, ու համագործակցությունը ավարտվում է։ Երկընտրանքի առաջ կանգնելով, հրատարակիչը նախընտրում է շարունակել աշխատել Հոքուսայի հետ, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում նկարազարդողները շատ էին կարեւորվում։ 1811 թվականին, 51 տարեկանում, Հոքուսայը անվանափոխվեց Տայտո, ու նրա ստեղծագործական կայնքում նոր փուլ սկսվեց. նա ստեղծեց Հոքուսայ Մանգան ու տարբեր էտեհոններ։ Էտեհոնը Ճապոնիա է ներմուծվել 1812 թվականին ու որպես կանոն գումար վաստակելու կամ աշակերտներ հավաքելու միջոց էր։ 1817 թվականին, հոկտեմբերի 5-ին Հոնգան-ջի Նագոյա Բեցուինում Հոքուսայը ստեղծեց «Մեծն Դարուման» նկարը` 18x10.8 մետր ճափումներով, որը, ասվում է, ոգեշնչել է բազմաթիվ մարդկանց։ ՈՒ չնայած օրիգնալը ոչնչացվել է 1945 թվականին, խահպանվել են գովազդային թռուցիկները ու այժմ պահվում են Նագոյաի թանգարանում։ 1820 թվականին Հոքուսայը եւս մեկ անգամ է փոխում անունը, դառնալով Իիցու։ Այս փոփխությունը նույնպես նոր ժամանակշրջանի սկիզբ է խորհրդանշում. ժամանակաշրջանի, երբ նկարիչը ապահովեց իր ճանաչումը ամբողջ Ճապոնիայում։ Բայց, քանի որ Հոքուսայի կայնքի ընթացքում երկիրը մեկուսացված էր աշխարհից, համաշխարհային ճանաչում նկարիչը ստացավ միայն մահվանից հետո։ Հենց 1820-ականներին Հոքուսայը հասավ իր կարիերային գագաթնակետին։ Նրա ամենահայտնի շարքը` «Ֆուջի սարի 36 տեսարանը», ինչպես նաեւ «Ճանապարհորդություն պրովինցիաների ջրվեժներով» ու «Հայտնի կամուրջների անսովոր տեսարանները», վերաբերում են այս ժամանակշրջանին։ Առաջին շարքն այնքան սիրվեց, որ Հոքուսայը նրան եւս 10 փորագրություն ավելացրեց։ Այս տարիներին նկարիչը սկսեց նաեւ շատ մանրամասն, ընգծված դետալներով ծաղիկներ ու թռչուններ նկարել, որոնցից առանձնացվում են «Կակաչներն» ու «Ճուտիկների երամը»։ Նույն թվականից սկսվում է Հոքուսայի եւ նկարիչ Բոկուսէնի մտերմությունը, ինչի արդյունքում էլ 1814 եւ 1834 թվականներին Նագոյա քաղաքում լույս տեսավ պատկերազարդված ալբոմների «Հոքուսայ մանգա» շարքը, որտեղ առաջին անգամ օգտագործվեց «մանգա» բառը, չնայած անունն իրականում թարգմանվում է «Հոքուսայի նկարներ»։ 1831թ-ին լույս տեսավ բնանկարների հայտնի «Ֆուգակու սանջուրոքէյ» (Ֆուձի լեռան 36 տեսարան) շարքը, իսկ 1830-ականների սկզբին Հոքուսայը թողարկեց հայտնի ջրվեժների, կամուրջների, թռչունների եւ ուրվականների փորագրությունները, այսինքն՝ այն աշխատանքները, որոնցով նա հայտնի է ոչ ճապոնացի գեղավեստասերներին։ Նույն թվականին լույս է տեսնում Հոքուսայի գլուխգործոցը՝ «Ֆուգակու հյաքքէյը» (Ֆուջի լեռան 100 տեսարան)։ Իսկ 1835 թ-ին լույս է տեսնում նրա հերթական հանճարեղ աշխատանքը՝ «Հյակունին իշշու ուբա գա էտոկի» («100 բանաստեղծություն նյանիի փոխադրությամբ») փորագրությունների շարքը՝ պատկերազարդումներ «100 բանաստեղծի 100 ստեղծագործություն» անթոլոգիայի համար։ Այս շարքն ընդհատվեց 28 թերթի հրատարակչությունից հետո եւ այդպես էլ մնաց անավարտ։ Հոքուսայի առաջին էսքիզների ու ծաղրանկանրենի հավաքածուն` առաջին մանգա-գիրքը, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել ժամանակակից համանուն կոմիքս-արվեստի վրա, տպագրվել է 1814 թվականին։ Հաջորդ 12 հատորների տպագրվեցին հետագա 6 տարիներին, ու ներառում էին նաեւ կենդանիների, աստվածների ու սովորական մարդկանց պատկերներ։ Նրանք հումորային երանգ ունեին ու այդ ժամանակներում շատ տարածված էին։ Կյանքի մայրամուտը[խմբագրել] 1834 թվականին նկարիչը լքում է Էդոն եւ մի տարի ապրում է Էդոյից հարավ՝ Միուրա թերակղզում, աշխատավորների թաղամասում՝ Ուրագայի մոտակայքում։ Այդ թվականից սկսվում է Հոքուսայի ստեղծագործական հաջորդ դարաշրջանը` նա ստեղծագործում է «Գաքյո Րոջին Մանջի(Արվեստից Խենթացած Ծերունի)» կեղծանվամբ։ Այս ժամանակ ստեղծվեց «Ֆուջի սարի 100 տեսարանը», որը նույնպես նշանակալից բնապատկերների շարք է։ Նրան Հոքուսայը այս հավելումն է գրել. 1839 թվականին Հոքուսայը արվեստանոցը վառվեց հրդեհից, իսկ աշխատանքների մեծամասնությունը` ոչնչացավ։ Այդ ժամանակ երիտասարդ նկարիչ Անդո Հիրոսիգեն ավելի ու ավելի հայտնի էր դառնում, խամրեցնելով Հոքուսայի փառքը։ Բայց նկարիչը երբեք չէր հուսահատվում ու շարունակում էր նկարել։ «Գետի բադերը» շարքը նա ավարտեց 87 տարեկան հասակում, 1847 թվականին։ Ասվում է, որ մահվան մահճում Հոքուսայը բացականչել է. «Եթե ինձ եւս մի 10 տարի տրված լիներ... Գոնե մի 5 տարի... Ես իսկական նկարիչ կդառնայի:» Հոքուսայը մահացավ Քայեյ ժամանակաշրջանի 2-րդ տարվա 4 ամսվա 18-րդ օրը (1849 թվականի մայիսի 10-ին) ու թաղվեց Սեյքյո-ջի-ում, Տոկիոյում։ Ստեղծագործություններ[խմբագրել] Շունգա[խմբագրել] Հոքուսայը ստեղծագործել է նաեւ էրոտիկ ժանրում` շունգա։ Շունգան տերմին է, որով բնորոշում են էրոտիկ կերխարվեստը։ Շունգայի ստեղծագործությունների մեծամասնությունները ուքիյո-է ոճի փորագրություններ են։ Տերմինի գրական թարգմանությունը «գարնան նկարներն» է։ Շունգաները ընդունված հարսանեկան նվերներ էին։ Հնարավոր է նաեւ, որ շունգաները յուրահատուկ դասագրքեր էին հարուստ ընտանիքների երեխաների համար։ Շունգան սիրված է բոլոր խավերի կանանց ու տղամարդկանց կողմից։ Տարատեսակ սնահավատություններն ու ավանդույթները շունգային լայն կիրառություն են տալիս. սամուրայները հավատում էին, որ շունգաները նրանց պաշտպանում են մահից, հասարակա մարդիկ կախում էին շունգա ոճի նկարներ տան կամ պահեստի պատից` հրդեհից պաշտպանվելու համար։ Այստեղից կարող ենք հետեւության անել, որ սամուրայները, առեւտրականներն ու տան տնտեսուհիները արագորեն սպառում էին շունգա ոճի պատկերները։ Նրանք, ամենայն հավանականությամբ, երկար ժամանակ մեկուսացված էին հակառակ սեռի ներկայացուցիչներից։ Սամուրայներն ամիսներով ապրում էին զորանոցներում, սանքին-քոտայ համակարգի ներմուծման արդյունքում ամուսնական զույգերն առանձին էին ապրում, իսկ առեւտրականները գործի բերումով երկար ժամանակ էին անցկացնում տարբեր քաղաքներում։ Աշխատանքն ու ազդեցությունը[խմբագրել] Հոքուսայը երկար կայքն է ունեցել, բայց կարեւոր աշխատանքների մեծ մասը հրատարակել է, երբ արդեն 60-անց էր։ Ուքիյո-է ոճում, ինչպես րադեն մի քանի անգամ նշվել է, «Ֆուջի սարի 36 տեսարան» շարքն է։ Այն բաղկացած է 46 նկարից, որոնցից 10-ը ավելացվել են հրատարկությունից հետո։ Հոքուսայի վրձնին է պատկանում նաեւ «Ֆուջի սարի 100 տեսարան» շարքը, որը համարվում է ժանրի` բնապատկերների հավաքածուի, գլուխգործոց։ Նկարչի ուքիո-է ոճը պոռնիկների ու դերասանների բնապատկերներից աճել է մինչեւ բնապատկերներ, բույսեր ու կենդանիներ։ Հոքուսայ բառը նշանակում է «հյուսիսային սենյակ»` Հոքուշինսայի(北辰際) հապավումն է: Հոքուսայը Բուդդայականության Նիչիրեն ուղղության հետեւորդ էր ու հավատում էր, որ Հյուսիսային Աստղը Մյոքեն (妙見菩薩) աստվածության մարմանցումն է: Ֆուջի սարը ավանդաբար ասոցացվում է հավերժական կյանքի հետ: Այս հավատալիքը, հավանաբար, գալիս է եղեգ կտրողի մասին հեքիաթից, որտեղ մի աստվածուհի լեռնագագաթից կյանքի էլեքսիր է քամում: Հենրի Սմիթը դա այսպես է մեկնաբանում. «Կյանքի վաղ ժամանակաշրջանում, Ֆուջի սարը դիտվում էր որպես անմահության աղբյուր. ավանդույթ, որին Հոքուսայը հավատում էր»։ Հոքւոսայի ամենածավալուն աշխատանքը 15-հատորանի մանգաների հավաքածուն է։ Գիրք, որ ներառում է մոտավորապես 4.000 էսքիզ ու հրատարակվել է 1814 թվականին։ Սրանք սխալմամբ համարվում են ժամանակակից մանգայի նախադեպեր. Հոքուսայի աշխատանքները մարդկանք, կենդանիների, առարկաների պատկերներ են, ոչ սյուժետային կոմիքսներ։ Հոքուսայը, ինչպես ճապոնական մշակույթն առհասարակ, լուրջ ազդեցություն է ունեցել 19-րդ դարի եվրոպական արվեստի վրա` առ-նուվո ու ֆրնասիական իմպրեսիոնիզմ։ Առ-նուվոյի համար հատկանշական լարված ու խուճուճ գծերում լավ նկատելի է Հոքուսային բնորոշ ոճը։ Նկարչի կերխարվեստը նկատելի է նաեւ Կլոդ Մոնեյի ու Պիեռ Օգյուստ Ռենուարի աշխատանքներում։ Հոքուսայի պատվին է անվանվել Մերկուրիի խառնարաններից մեկը։ Մանգա[խմբագրել] Նկարչի ժառանգության ամենակարեւոր բաղկացուցիչ մասերից է։ Մանգան բացահայտում է վարպետի գաղտնիքները, ցուցադրում նրա աշխարհահայացքը, վերաբերմունքը արվեստին, փիլիսոփայությունը։ Մանգան արժեքավոր է ոչ միայն որպես Հոքուսայի ստեղծագործության մի վիթխարի մաս, այլեւ որպես անգին տեղեկատու՝ ուշ ֆեոդալիզմի դարաշրջանի Ճապոնիայի մշակույթի եւ արվեստի մասին։ Հոքուսայի մանգան անվանում են «Ճապոնիայի ժողովրդի հանրագիտարան»։ Մանգայի թողարկումը սկսվեց 1812 թվականին Հոքուսայի էսքիզներից, որոնք նա արել էր Կանսայի թաղամասում ճանապարհորդելիս։ Հոքուսայի աշակերտները՝ Կէքքոտէյը Բոկուսէնը, Հոքուունը եւ Հոքուտէյը այնքան էին տպավորված դրանցով, որ համոզեցին ուսուցչին դրանք հրատարակել առանձին գրքով, ։ Մանգան առաջին անգամ թողարկվեց 1814 թվականին Էդոյում (հրատարակիչ՝ Կակումարույա) եւ Նագոյայում (հրատարակիչ՝ Էյրաքույա)։ Այն ստորագրված էր Տամէկաձու անվամբ, որը Հոքուսայի կեղծանունն էր 1812-1814 թվականներին։ Առաջին թողարկումը կազմված էր 54 էջից։ Ընդամենը լույս է տեսել է մանգայի 15 հատոր. 12-ը նկարչի կենդանության օրոք եւ եւս 3-ը` մահից հետո։ Հենց առաջին թողարկումից մանգան շատ արագ տարածվեց ընթերցողների շրջանում։ Պետք է հաշվի առնեք, որ սա այն մանգան չէ, որին սովոր է ժամանակակից ընթերցողը։ Հոքուսայի մանգան իրենից ներկայացնում էր նկարչի օրագիրը, որտեղ սակայն երկար ու ձանձրալի տեքստերի փոխարեն ընթերցողը գտնում էր հրաշալի էսքիզներ եւ նկարներ։ Դրանք չէին համախմբվում որեւէ թեմայի շուրջ, բայց հարուստ էին ամենատարբեր սյուժեներով։ Ընտրյալ աշխատանքների ցանկը[խմբագրել] Ստորեւ ներկայացված են Հոքուսայի ընտրյալ աշխատանքները ժամանակագրական հաջորդականությամբ։ Ընդգրկված նկարներից յուրաքանչյուրն օգտագործվել է Հոքուսայի կենսագիրների կողմից որպես նկարազարդում կամ Հոքուսայի լավագույն աշխատանքներից է, կամ էլ ներկայացնում է նրա արվեստի ու ոճի զարգացումը։ - Տիկինն ու նրա ծառաները, 1779 թվական, նկար մետաքսի վրա - Ասաքուսա տաճարը, Էդո, 1780 թվական, փայտե փորագրություն - Չոջիա տան չորս պոռնիկները, 1782 թվական, փայտե փորագրություն - Դանջուրո (դերասան), 1784 թվական, փայտե փորագրություն - Չինացի տղաները ներկայացման ժամանակ, 1789 թվական, այտե փորագրություն - Չուսինգուրայի հարձակումը Մորանոայի դղյակին, 1789-1806 թվականներ, փայտե փորագրություն - Ամանորյա նվերներով ուղեւորներով նավը, 1800 թվական, սուրիմոնո - Շին-Յանգի կամրջի ցնցուղը Սումիդա գետի երկու ափերին, 1803 թվական, փայտե փորագրություններով գիրք-ուղեցույց - Պարզ նկարչության արագ ուղեցույց, 1812 թվական, նկարազարդված գիրք-ուղեցույց - Հոքուսայ Մանգա, 1814-1824 թվականներ, 15 հատոր - Ֆուջի սարի 36 տեսարանը, 1823-1829 թվականներ, փայտե փորագրությունների շարք - Երեք տիպի նկարներ, 1816 թվական, նկարազարդված գիրք-ուղեցույց - Ձկնորսի կնոջ երազանքները, 1820 թվական, հանրահայտ էրոտիկ փայտե փորագրություն - Փոքր ծաղիկ, Մեծ ծաղիկ, 1830 թվական, փայտե փորագրությունների շարքեր - Իմաստության Օվկիանոսը, 1833 թվական, փայտե փորագրությունների շարք - Ֆուջի սարի 100 տեսարան, 1834 թվական - Զինվորի գիրքը, 1836 թվական փայտե փորագրությունների շարք - Ինքնանկար, 1839 թվական, նկար - Ուիլլոուն ու երիտասարդ Ագռավները, 1842 թվական, նկար մետաքսի վրա - Փայտ հավաքողը, 1849 թվական, նկար մետաքսի վրա


text: 301-րդ հոդված (Թուրքիայի քրեական օրենսդրություն) 301րդ հոդված ― թուրքական քրեական օրենսդրության հոդված, որն անօրեն է դարձնում Թուրքիայի, թուրք ազգության կամ թուրքական կառավարական կառույցների վարկաբեկումը։ Այն ուժի մեջ է մտել 2005 թ. հուլիսի մեկին եւ ընդունվել է որպես քրեական օրենսդրության բարելավման փաթեթի մի մաս Թուրքիայի Եվրոմիության անդամակցելու բանակցությունները սկսելուց առաջ, որն իր նպատակը ուներ Թուրքիան Եվրոպական Միության չափանիշներին հասցնելը։ Պաշտոնական ուժի մեջ մտնելուց ի վեր, հոդվածը դարձել է բազում բանավեճերի առարկա՝ հոդվածի կողմից խոսքի ազատության իրավունքների սահմանափակման պատճառով։[1] Մինչեւ 2008 թ. ապրիլի 30-ին կատարված փոփոխությունները, օրենքը որպես հանցանք էր ճանաչում «թրքության» վարկաբեկումը։ Այս հոդվածի ուժի մեջ մտնելուց սկսած ավելի քան 60 քրեական գործ է հարուցվել, որոնցից մի քանիսը ընդգրկել են մեծ ճանաչում ունեցող մեղադրյալներ եւ որպես հետեւանք մեծ հրապարակայնացում են ստացել։ Քեմալ Կերինչսիզի ղեկավարած Մեծ Իրավաբանների Միությունը (թուրքերեն՝ Büyük Hukukçular Birliği) կանգնած է 301 հոդվածով հարուցված գրեթե բոլոր գործերի դատավարության ետեւում։ Կերինչսիզը ներկայացրել է մեղադրող կողմը 40 դատավարություններում, որոնք ընդգրկում են բոլոր ճանաչված մեղադրյալների գործերը։ 2008 թ. ապրիլի 30-ին մի շարք փոփոխություններ են մտցվել 301 հոդվածում, սրանց թվում նաեւ մի լրացում, որն պարտավորեցնում է իրավաբանության նախարարի թույլտվության ստացումը քրեական գործի հարուցման համար։ Այս փոփոխությունը ներկայացվել է հնարավոր չարաշահումները կանխելու համար, մանավանդ մեծ ճանաչում ունեցող անձանց հանդեպ, եւ որպես նախորդ տարբերակի օրինական անցքերը փակելու փորձ։ Նշումներ[խմբագրել] - "Turkey's new penal code touches raw nerves," EurActiv, Հունիսի 2, 2005, թարմացվել է նոյեմբերի 14, 2005։


text: Թուրքական Anadolu լրատվական գործակալությունն իր կայքի գլխավոր էջում տեղադրել է «Պատմական Անին սպասում է հյուրերին» վերնագրով հայտարարություն՝ ներկայացնելով նաեւ Անի հայկական եկեղեցիների մի քանի լուսանկարներ։ Գովազդային բնույթի հայտարարության մեջ նշվում է, որ Մետաքսի ճանապարհի վրա գտնվող Անին ժամանակին հանդիսացել է առեւտարական կարեւոր խաչմերուկներից մեկը, որը կրում է մի շարք քաղաքակրթությունների հետքեր։ Սակայն հայտարարության մեջ չկա ոչ հայ, ոչ էլ՝ Հայաստան անունները։ Հիշեցնենք, որ Անիում կանգուն մնացած հայկական շինություններից ոչ մեկի դիմաց տեղադրված ցուցանակների վրա չկա հայ կամ Հայաստան գրությունը։ Օրինակ՝ Գագկաշենի ցուցանակի վրա գրված է. «Կառուցվել է Գագիկ թագավորի կողմից» եւ ոչ մի խոսք թե ո՞ր երկրի թագավորն է եղել Գագիկը։


text: Կալիֆոռնիա (այլ կիրառումներ) Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից Կալիֆորնիա կարող է վերաբերել՝ - Կալիֆորնիա - նահանգ ԱՄՆ-ի արեւմուտքում։ - Կալիֆոռնիա (թերակղզի) - թերակղզի Հյուսիսային Ամերիկայի արեւմուտքում։ - Կալիֆոռնիական հոսանք - մակերեւութայի սառը հոսանք Խաղաղ օվկիանոսում։ - Կալիֆոռնիայի ծոց - Խաղաղ օվկիանոսի ծոց Հյուսիսայի Ամերիկայի արեւմտյան ափերի մոտ (Մեքսիկա)։ - Կալիֆոռնիայի հովիտ - տեկտոնական իջվածք Հյուսիսայի Ամերիկայում։ |Սա բազմիմաստ կամ համանուն եզրի տարբեր իմաստներով եւ կիրառումներով Հայերեն Վիքիպեդիայում առկա հոդվածների ցանկ է։ Ընտրեք ձեր որոնած իմաստը կամ կիրառումը ցանկից, իսկ հոդվածի բացակայության դեպքում կարող եք ավելացնել այն՝ հետեւելով համապատասխան կանոններին։|


text: Մաներիզմ Մաներիզմ (իտալերեն՝ manierismo, maniera- մաներա, ոճ, եղանակ), ուղղություն 16-րդ դարի եվրոպական արվեստում, որն արտացոլում է Բարձր Վերածննդի հումանիստական մշակույթի ճգնաժամը։ Մաներիզմի գեղագիտական հիմնական չափանիշ է դարձել ոչ թե բնությանը հետեւելը, այլ արվեստագետի ներաշխարհում ծնված գեղարվեստական կերպարի սուբյեկտիվ «ներքին գաղափարը»։ Ոճական ելակետ ընդունելով Միքելանջելոյի, Ռաֆայելի եւ Վերածննդի այլ վարպետների ստեղծագործությունները՝ մաներիստները խեղաթյուրում էին դրանց հիմքում ընկած ներդաշնակության սկզբունքները, արմատավորում աշխարհի վաղանցիկության եւ իռացիոնալ ուժերին հլու մարդկային ճակատագրի երերունության մասին պատկերացումները։ Մաներիզմի արվեստում վերածնվել են միջնադարյան պալատական-ասպետական մշակույթի առանձին գծեր։ Մաներիզմը ցայտուն կերպով է դրսեւորվել իտալական արվեստում։ Վաղ շրջանի մաներիստների (Պոնտորմո, Ռոսսո, Ֆիորենտինո, Պարմիջանինո) երկերին բնորոշ են ողբերգականությունն ու միստիկական հուզավառությունը, գունային ու լուսաստվերային հակադրությունները, դիրքերի ու մոտիվների ընդգծված արտահայտչականությունը, ֆիգուրների համամասնությունների ձգվածությունը, վիրտուոզ, ինքնաբավ գծանկարը։ Մաներիստական դիմանկարում (Բրոնզինո եւ ուրիշներ), որը այդ ժանրի զարգացման նոր ուղիներ է հայտնաբերել, կերպարների ազնվականական ներփակվածությունը զուգորդվել է բնորդի նկատմամբ արվեստագետի սուբյեկտիվ-հուզական վերաբերմունքին։ 1540-ական թվականներին, պալատական արվեստում մաներիզմը դարձել է իշխող ուղղություն, այդ շրջանի գեղանկարչությունը աչքի է ընկնում սառը, «ակադեմիական» պաշտոնականությամբ (Ջ. Վազարի, Ջ. Պ. Լոմացցո)։ Մաներիզմի քանդակագործությանը (Բ. Ամմանատի, Բ. Չելլինի) բնորոշ են մարմնաձեւերի ոճավորումը, ծավալների մանրատվածությունը, ինչպես եւ բացարձակ կլոր քանդակի պրոբլեմների համարձակ լուծումը։ Մաներիզմի ճարտարապետության մեջ (Բ. Ամմանատի, Զ. Վազարի, Պ. Լիգորիո, Ջուլիո Ռոմանո) կերպարի հումանիստական պարզությունը իր տեղը զիջել է թատերական էֆեկտներին, հարդարանքի պաճուճավորմանը։ Մաներիզմի իտալական վարպետների գործունեությունը երկրի սահմաններից դուրս նպաստել է այդ ուղղության համաեվրոպական դառնալուն։ Բոլոնիայի դպրոցի ակադեմիստների եւ Կարավաջոյի հանդես զալով մաներիզմը անկում է ապրել՝ իր տեղը զիջելով բարոկկոյին։ ժամանակակից արեւմտյան արվեստաբանության մեջ «մաներիզմ»-ն անհիմն կերպով տարածվում է նաեւ իրենց ուրույն ճանապարհով ընթացած կամ մասամբ ազդված վարպետների (Տինտորետտո, Էլ Գրեկո, Լ. Լոտտո, Պ.Բրեյգել Ավագ) վրա։ Գրականություն[խմբագրել] - Виппер Б.Р., Борьба течений в итальянском искусстве XVI века..., М., 1956. |Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։|


text: Միջին հեռավորությունըԱրեգակից կազմում է 2,250161 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8212 ա. մ. հեռավորության վրա եւ հեռանում 2,6791 ա. մ.[1]։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1232,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,292001 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը եւ խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 4,39° անկյուն։


text: Միջին հեռավորությունըԱրեգակից կազմում է 2,431171 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1183 ա. մ. հեռավորության վրա եւ հեռանում 2,744 ա. մ.[1]։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1384,59 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260004 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը եւ խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 1,78° անկյուն։


text: Պայացներ (օպերա) Ջովաննի Մարտինելին Կանիոյի դերում |Կոմպոզիտոր||Ռուջերո Լեոնկավալո| |Լիբրետտոյի հեղինակ(ներ) |Ռուջերո Լեոնկավալո| |Սյուժեի աղբյուր||Իրական դեպք| |Ժանր||Վերիզմ| |Գործողությունների թիվ||2| |Ստեղծման թիվ||1892 թ.| |Առաջնախաղ||1892 թ. մայիսի 21| |Առաջնախաղի վայր||Միլան| Պայացներ (իտալ.՝ Pagliacci), իտալացի կոմպոզիտոր Ռուջերո Լեոնկավալոյի օպերան՝ բաղկացած նախաբանից եւ 2 գործողությունից։ Լիբրետոյի հեղինակը եւս Ռուջերո Լեոնկավալոն է։ Առաջնախաղը կայացել է 1892 թ. մայիսի 21-ին Միլանում։ Օպերայի մաս է կազմում աշխարհում ամենահայտնի դերերգերից մեկը՝ «Recitar/Vesti la giubba» («Պահն է հանդես դալու: Պահն է հագնելու զգեստները»)։ Բովանդակություն Ստեղծման եւ բեմադրման պատմություն[խմբագրել] Կոմպոզիտորի ոգեշնչման աղբյուր, ինչպես նշվում է, եղել է Պիետրո Մասկանիի «Գեղջկական ասպետություն» օպերայի հաջողությունը, որի հետ «Պայացները» մոտ է եւ՛ թեմատիկայով, եւ՛ երաժշտական լուծումներով (շատ թատրոններում այս 2 կարճ օպերաները բեմադրվում են միասին, նույն երեկոն)։ «Պայացների» սյուժեի հիմքում, կոմպոզիտորի հավաստիացմամբ, ընկած է իրական դեպք, որին նա ներկա է եղել վաղ մանկության տարիքում իր ծննդավայրում[1]։ Լեոնկավալոյի հայրը, ով դատավոր էր, ժամանակին քննել էր նմանատիպ մի գործ։ Միայն թե մասնագետները պնդում են, որ օպերայի սյուժետային հիմքը վերցված է Կատյուլ Մենդեսի պիեսից, որին Լեոնկավալոն կարող էր ծանոթ լինել 1887 թ., երբ ապրում էր Փարիզում[1]։ Օպերայի սկզբնական անվանումը եղել է «Պայաց» (իտալ.՝ Il Pagliaccio, գերմանական բեմում այն մինչ այժմ էլ այդպես է՝ գերմ.՝ Der Bajazzo), եզակի թիվը փոխվել է հոգնակիի այն պատճառով, որ պրեմիերայի ժամանակ Տոնիոյի դերակատար Վիկտոր Մորելը, պնդել է, որ ինքը չի երգի մի օպերայում, որի անվանման մեջ իր կերպարը չի մտնում։ Օպերայի առաջին բեմադրությունը եղել է Միլանում 1892 թ. մայիսի 21-ին Արթուրո Տոսկանինիի դիրիժորությամբ, բրիտանական եւ ամերիկյան պրեմիերաները հետեւեցին սրան 1893 թ., ռուսականը տեղի ունեցավ 1894 թ. Սանկտ Պետերբուրգում (Զազուլինի թատերախումբ)։ Գործող կերպարներ[խմբագրել] - Կանիո (երգիծախաղում՝ Պայաց) (տենոր)- թափառական թատերախմբի գործատեր - Նեդդա (երգիծախաղում՝ Կոլոմբինա) (սոպրանո) - Կանիոյի կինը - Տոնիո (երգիծախաղում՝ Տադդեո) (բարիտոն) - թատերախմբի դերասան - Բեպպո (երգիծախաղում՝ Առլեկին) (տենոր) - թատերախմբի դերասան - Սիլվիո (բարիտոն) - երիտասարդ գեղջուկ - եւ այլք։ Համառոտ բովանդակություն[խմբագրել] Գործողությունները տեղի են ունենում Իտալիայի հարավում գտնվող Կալաբրիա մարզի Մոնտալտո փոքրիկ գյուղում 1865 թ. Կույս Մարիամի փառաբանության տոնին (օգոստոսի 15)։ Նախաբան[խմբագրել] Անսպասելիորեն, նվագախմբի ելույթի ընթացքում բարձրանում է վարագույրը,իսկ երկրորդ շերտի վարագույրի ետեւից Տոնիոն՝ իր կատակերգական հերոսի՝ Տադդեոյի կերպարանքով, դուրս է գալիս բեմ եւ դիմում անմիջապես հանդիսատեսին (Si può?... Si può?... Signore! Signori! ... Un nido di memorie)։ Նա հայտնում է, թե ինչպես է գրվել այս օպերան՝ այն դուրս է հորդել կոմպոզիտորի սրտից («Հեղինակը ձգտել է արտացոլել հենց կյանքը... եւ ոգեշնչվել է իրականությունից»)։ Տոնիոն, շարունակելով իր բացատրությունը, ասում է, որ դերասանները տոգորված են զգացմունքներով եւ կրքերով, ինչպես բոլոր մարդիկ։ Այդ զգացմունքները եւ կրքերը հենց օպերայի գլխավոր թեման են։ Վերջապես Տոնիոն բարձրացնում է վարագույրը եւ այդ պահին, ինչպես նախատեսվում է, հնչում են բուռն ծափեր, քանի որ Տոնիոն ավարտում է նախաբանը բարձր սոլ նոտայի վրա։ Առաջին գործողություն[խմբագրել] Կանիոն եւ Նեդդան թափառաշրջիկ թատրոնի գործատերեր են։ Այդ թատերախմբում խաղում են կատակերգակ դերասաններ Տոնիոն ու Բեպպոն։ Կանիոն հայտարարում է, որ երեկոյան Մոնտալտո գյուղակում ուրախ ներկայացում է լինելու։ Գեղջուկները հրավիրում են դերասաններին՝ տեղի փոքրիկ պանդոկում իրենց հետ գինի խմելու։ Տոնիոն հրաժարվում է։ Գեղջուկները զվարճախոսում են, թե՝ ահա՛, նա մնում է, որ փորձի Նեդդային սիրահետել։ Այդ կատակը Կանիոյին բնավ դուր չի գալիս, եւ նա մռայլվում է։ Վերջապես բելերը պանդոկ են գնում, իսկ Տոնիոն Նեդդայի հետ մնում է մենակ ու նրան իր սերն է խոստովանում։ Նեդդան ծիծաղում է Տոնիոյի վրա։ Իսկ երբ Տոնիոն փորձում է գրկել ու համբուրել կնոջը, վերջինս նրան մտրակով ուժեղ հարված է հասցնում։ Շուտով պարզ է դառնում, սակայն, որ Նեդդան ո՛չ բոլոր տղամարդկանց հետ է այդքան կտրուկ ու անզիջում վարվում... Տոնիոն տեսնում է, որ Նեդդային է այցելում է երիտասարդ գեղջուկ Սիլվիոն։ Կինն ուրախ է երիտասարդու գալու համար եւ նրան համբույր է պարգեւում։ Պարզվում է, կինն այլեւս չի սիրում իր ամուսնուն. թափառական դերասանի կյանքն իրեն սատիկ ձանձրացրել է։ Վրեժխնդրության տենչը համակում է Տոնիոյին, ով թաքուն ականատես էր այս ամենին, եւ նա ամեն ինչ պատմում է Կանիոյին։ Նրանք միասին բռնացնում են Նեդդային եւ Սիլվիոյին այն պահին, երբ կինը սիրեցյալին սիրո խոստում է տալիս. «Այս գիշեր ես քո՛նը կդառնամ՝ առմիշտ»։ Կանիոն արագ դուրս է քաշում դանակը՝ երջանիկ ախոյանին անմիջապես սպանելու նպատակով, բայց վերջինիս հասցնում է ճողոպրել։ Սակայն, ո՞վ է այդ տղամարդը, նրա դեմքը Կանիոն չի տեսել։ Նա պահանջում է, որ Նեդդան հայտնի երիտասարդի անունը։ Բեպպոն զայրացած ամուսնու ձեռքից խլում է դանակը։ Ժամանակն է արդեն պատրաստվելու երեկոյան ներկայացմանը։ Կանիոն երգում է. «Ծիծաղի՛ր, պայա՛ց, խորտակված սիրո վրա...» (Vesti la giubba)։ Երկրորդ գործողություն[խմբագրել] Երեկոյան, ներկայացման մեջ Կանիոն խաղում է Պայացի դերը, Նեդդան՝ Կոլոմբինայի, Տոնիոն՝ ծառա Տադդեո, իսկ Բեպպոն՝ Կոլոմբինային սիրահարված Առլեկինի։ Վերջինս սերենադ է երգում Կոլոմբինային, նա էլ Առլեկինին պատուհանից ներս է թողնում ու խոստանում. «Այս գիշեր ես քո՛նը կդառնամ՝ առմիշտ»։ Եվ Կանիոն հանկարծ վերհիշում է, որ Նեդդան հենց ա՛յդ խոսքերով էր դիմել իր սիրեցյալին։ Իրեն տիրապետել այլեւս չկարողանալով՝ Կանիոն պահանջում է, որ կինը տա իր սիրեկանի անունը։ Նեդդան հուսահատ փորձում է այս ամենը կատակի վերածել, բայց դա նրան չի հաջողվում։ Կանիոն դուրս է քաշում դանակն ու սպանում Նեդդային։ Սիլվիոն նետվում է բեմահարթակ, որ փրկի իր սիրա կնոջը։ Կանիոն դանակահարում է նաեւ Սիլվիոյին։ Այդ պահին սթափվելով՝ Կանիոն սարսափահար հասկանում է, թե ի՜նչ մեղք է գործել։ Դանակն ընկնում է նրա ձեռքից... Տոնիոն հայտարարում է հանդիսատեսին՝ «Կատակերգությունն ավարտվեց» (իտալ.՝ La comedia è finita!)։ Գրականություն[խմբագրել] - В.Коршиков Хотите, я научу вас любить оперу. О музыке и не только. — М., ЯТЬ, 2007. — 246 с. - Dryden, Konrad. Leoncavallo։ Life and Works. The Scarecrow Press (Plymouth, UK), (2007). - Haggin, Bernard H., Conversations with Toscanini, New York։ Doubleday & Company, Inc., 1959. - Phillips-Matz, Mary Jane. Washington National Opera 1956–2006. Washington, D.C.։ Washington National Opera, 2006. Ծանոթագրություններ[խմբագրել] - Leoncavallo, R. (November 1902). «How I Wrote "Pagliacci"». The North American Review 175 (552): 652–654.


text: Հրապարակված է 10.01.2013 Կառավարությունը հունվարի 10-ին հավանություն տվեց 2013 թվականի պետական նպաստների չափերը սահմանելու մասին որոշման նախագծին։ Նիստից հետո պատասխանելով լրագրողներից մեկի այն դիտարկմանը, թե ինչու ինդեքսացիա չարվեց այն պարագայում, որ ըստ կանխատեսումների, գնաճը լինելու է շուրջ 4 տոկոս, բազային նպաստի չափը 16 հազար դրամ է, իսկ նվազագույն սպառողական զամբյուղի չափը ավելի քան 30 հազար, Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը պատասխանեց. - «Մենք չունենք այսօր ինդեքսավորման մասին օրենք, որով պարտադրված լինեինք ինդեքսավորելու»։


text: Հայկական ավանդական ճաշատեսակներ Բովանդակություն Հարիսա[խմբագրել] Խրիմյան Հայրիկը իր «Պապիկ եւ Թոռնիկ» գրքի մեջ, պատմելով մի ավանդազրույց հարիսայի մասին, բացատրում է, որ բառն առաջացել է «հարեք զսա» նախադասությունից։ Հարիսայի արմատները շատ հին են. հարիսան, այլ անունով՝ քաշիկա, եղել է տոնածիսական ճաշ, պատրաստվել է մեծ կաթսաներով եւ նվիրված է աստուածներին, որպես գոհաբանության արտահայտություն։ Ամբողջ գիշեր կաթսան դրվում էր թոնրի մեջ, հանգած կրակի անթեղների վրա, մարմանդ եփվելով, առավոտյան մատուցվելու համար։ Մշոշ[խմբագրել] Վանա հարուստ խոհանոցի բաղադրատոմս է. բառն առաջացել է մըշմոշ (ծիրան) բառի կրճատումից։ Կան տարբեր տեսակի մշոշներ, գլխավոր բաղադրիչը ոսպն է, որին միանում են դդում կամ կանաչ լոբի կամ բազուկ. սակայն դասական մշոշը պատրաստվում է ոսպով, ծիրանաչրով եւ ընկույզով։ Պահքային կերակրատեսակ է։ Տոլմա[խմբագրել] Տոլման Ուրարտական խոհանոցի բաղադրատոմս է. բառն առաջացել է “տոլի” բառից, որն նշանակում է խաղողի տերեւ։ Սկզբնական շրջանում տոլման փաթաթել են խաղողի տերեւով, հետագային նաեւ կաղամբի, սերկեւիլի, լոբու, բանջարի տերեւի մեջ, ինչպես նաեւ լցրել են միջուկը հանած բանջարեղենների մեջ։ Կան եւ’ մսային եւ’ պահքային բազմաթիվ տոլմաներ, որոնք յուրաքանչյուրն իր հերթին ունեն տարատեսակներ։ Պասուց տոլմայի հիմքը հանդիսանում է հատիկեղենը, առկա է նաեւ չիրը. համարվում է տոնածիսական կերակրատեսակ, պատրաստվել է գարնանամուտին՝ երկրագործական տարեսկիզբին, օգտագործելով սերմնացուի հատիկեղենից, որպեսզի աստվածներին հաճոյանան ընթացիկ տարվա բերքի բարեբերության խնդրանքով։ Բորանի[խմբագրել] Ըստ պարսկական ավանդազրույցի Բորանի ճաշատեսակն առաջացել է Սասանյան Խոսրով արքայի դուստր՝ Բուրանդուխտի անունից. նա շատ է սիրում մածուն եւ երբ գահ է բարձրանում, իր պատվին մածնով կերակրատեսակները կոչվում են բորանի։ Հայկական ավանդական խոհանոցում կան տարատեսակ բորանիներ՝ մսային, բանջարեղենային, բանջարային եւ արմտիքային, որոնց նմանությունը՝ մածունի առկայությունն է։ Տարեհաց[խմբագրել] Հայկական Ամանորի սեղանին պարտադիր է ունենալ Տարեհաց, այլ անուններով՝ տարի, տարինհաց, կրկենե, դովլաթ, միջինքի կլոճ, եւ այլն։ Տարեհացը պատրաստում են կլոր կամ ձվաձեւ. երեսին շաղ են տալիս սերմեր կամ չրեր, որոնք խորհրդանշում են ընթացիկ երկրագործական տարվա բերքի առատությունը. մեջը դնում են միջինք՝ կորիզ կամ մետաղադրամ, որը խորհրդանշում է հարստություն եւ բախտավորություն։ Կաղանդի գիշերը կտրում են տարեհացը եւ բաժանում տան անդամներին եւ կենդանիներին. ում բաժնից, որ դուրս է գալիս միջինքը, տան հաջողությունը նրանից է ակնկալվում։ Քելեկյոշ[խմբագրել] Գարնանամուտի տոնածիսական ճաշատեսակ է, Վան-Վասպուրական նահանգի խոհանոցից։ Պատրաստվում է մեծ կաթսայով եւ մատուցվում՝ խաշի նման բազմամարդ սեղանում. յուրաքանչյուրը իր ափսեի մեջ լցնում է չոր լավաշ, վրան՝ շատ խաշած ոսպ, ապա տաք չորաթանը, իսկ ամենավերջում՝ սոխառածը լեռնային կանաչիների (դաղձ, ուրց, անանուխ) հետ. հարուստները սոխառածը պատրաստում եմ տհալ-ղավուրմայի յուղի ու մսի հետ։ Բազրկանի[խմբագրել] Բառն հավանաբար իրանական ծագում ունի եւ նշանակել է «վաճառական»։ Մուսալեռում այն եղել է հովիվի ճաշի անվանումը. կան տարբեր տեսակի բազրկանիներ. մախաղի մեջ եղել է սուրքի (Մուսալեռան հորած պանիր) կամ ձիթապտուղ. սարերում լիքն են ձիթենիներն ու ընկուզենիները, հետեւաբար մի քիչ ձիթապտուղ, մի հատ սոխ, լոլիկի մածուկ, ընկույզ եւ ձիթայուղ. ահա եւ համեղ կերակուրը հովիվի։ Անուշապուր[խմբագրել] Զատիկի (Փոքր եւ Մեծ Զատիկներ) տոնին պատրաստվող քաղցր ապուր. այն տոնածիսական բնույթ է կրում. ձավարի հետ եփում են չրերը, ավելացնում ընկուզեղեն։ Բոլոր հայկական տներում էլ եփում են եւ հյուր գնալիս իրենց հետ տանում, որպես նվիրաբերում։ Կա նաեւ անուշապուրի այլ տարբերակը, որը կոչվում է մայրամապուր (Աստվածածնա անունով), որը, ի տարբերություն անուշապուրի, մեղրի փոխարեն պատրաստվում է դոշաբով։ Պանրախաշ[խմբագրել] Գյուղական պարզունակ ու առօրյական ճաշ. պատրաստվում է բոլոր հայկական շրջաններում, հետեւաբար ունի շատ տարբերակներ։ Կան սոխառածով, կամ կարմիր կծու պղպեղով, կամ սխտորով, կամ էլ ձվով պատրաստված պանրախաշ. թել պանրով կամ հորած պանրով. չոր լավաշով կամ հնացած հացով։ Պարզապես առատ ջրի մեջ եփած պանիր է, վրան լավաշ։ Թթվեպաս[խմբագրել] Ավագ հինգշաբթի օրվան հատուկ ճաշատեսակ է, պարսկահայերի խոհանոցից։ Նման թթուաշ ճաշատեսակներ տարածված է ամբողջ հայկական խոհանոցում, ի հիշատակ Հիսուս Քրիստոսի խաչելության ժամանակ, ջրի փոխարեն նրան քացախ խմեցնելու դրվագին։ Տարբեր արմտիքներով, բանջարով ու չրերով ապուր է, առանց որեւե յուղի. մատուցվում է քացախով։ Կոլոլակ[խմբագրել] Վարկած կա, որ կոլոլակը եղել է Կիլիկյան թագավորության ամենահարգի ճաշատեսակը. բառն առաջացել է կերակուրի կլոր ձեւից. բարբառներում կան տարբեր անվանումներ.- կլուլիկ, կլորճիկ, կլուր, կլեյոր, եւ այլն....։ Կան եւ’ մսային եւ’ բանջարեղենային կոլոլակներ. կլոր, ձվաձեւ, երկարավուն ու մանր գնդիկներ. մատուցվում է տապակած, խաշած, խորոված, ապուրների մեջ կամ մածուն-սխտորով։ Մեղրով պյորեկ[խմբագրել] Զեյթունցիներին հատուկ քաղցրեղեն, պատրաստված՝ հատկապես յայլաներում, ուր առատ է եղել անարատ յուղը։ Սարերից հավաքել են ընկույզը, մանրացրել ու խառնել մեղրի հետ. սաճի վրա թխել են լավաշը. լավաշի մեջ լցոնել միջուկը, ապա տապակել յուղով։ Հիշեցնում է փախլավայի համը։ Արիշտայով կաթնապուր կամ Համբարձման ապուր[խմբագրել] Տոնածիսական կերակրատեսակ է, պատրաստվում է Քրիստոսի Համբարձման տոնին. այս առիթով կազմակերպում են ընտանեկան դաշտագնացություն, բացօդյա կերուխում, տոնական երգ ու պար եւ խաղեր ու մրցույթներ։ Հատկանշական է, որ կաթնապուրը ճաշակելուց առաջ, առաջին բաժինը նվիրաբերում են արտին, աղերսելով բարեբերություն։ Ձվածեղ[խմբագրել] Ձվով տապակաները շատ տարածված կերակրատեսակներ են. համեղ են, սննդարար եւ արագ պատրաստվող. բառն առաջացել է «ձու» եւ «եղ» բառերից, այսինքն ձվի վրա ածել(լցնել) յուղ. բառբարներում հաճախ նաեւ կան «եղձու» կամ «եղաձու», ինչպես նաեւ «ծապատակ» = ձու տապակ տարբերակները։ Հին ժամանակ վրան մեղր լցրած «ձվածեղ» էր մատուցվում հարգի հյուրերին, նաեւ կնքահորն ու փեսացուին։ Թաթխան[խմբագրել] Թաթխան, այսինքն հացը մեջը թաթախելու համար նախատեսված թացան։ Սերմերից, հատիկեղենից, ընկուզեղենից եւ տարբեր համեմունքներից պատրաստված մի յուրահատուկ ուտելիք, որ տարածված է եղել հատկապես Արեւմտյան Հայաստանի շատ շրջաններում։ Բերքահավաքից հետո չորացրել են, ապա բովել կուտեղենը՝ դդմի, արեւածաղկի, սեխի եւ ձմերուկի, հետո աղացել։ Օգտագործելիս վրան ձեթ լցրել եւ հացը մեջը թաթախելով ճաշակել։


text: Միջին հեռավորությունըԱրեգակից կազմում է 2,934219 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,733 ա. մ. հեռավորության վրա եւ հեռանում 3,1355 ա. մ.[1]։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1835,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,196094 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը եւ խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 2,75° անկյուն։


text: Միջին հեռավորությունըԱրեգակից կազմում է 2,170544 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,5339 ա. մ. հեռավորության վրա եւ հեռանում 2,8072 ա. մ.[1]։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1168,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,308213 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը եւ խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 2,6° անկյուն։


text: Հարություն. Հարգելի գործընկերներ, “Հարկերի մասին” օրենքի հավելված 4-ի համաձայն ուղեկցող փաստաթղթում պետք է առկա լինի տեղափոխվող ապրանքի գինը (արժեքը): Կազմակերպությունը տեղափոխում է ապրանքը իր մի պահեստից մյուս պահեստ, որոնք նույն առաքման վայրում չեն գտնվում: Լրացվել է տեղափոխման բեռնագիր հաշվապահական ծրագրի միջոցով, որտեղ երեւում են ապրանքի քանակը, միավորի արժեքը, ընդհանուր արժեքը, սակայն այդ արժեքները ապրանքի ինքնարժեքն են: Հարցը հետեւյալն է` արդյո՞ք օրենքում “արժեք” ասելով` հասկացվում է հենց ինքնարժեքը, եւ խախտում չի՞ համարվի ուղեկցող փաստաթղթում ապրանքի ինքնարժեքի արտացոլումը: Առհասարակ, հաշվապահական փաստաթղթերում որտե՞ղ են երեւում վաճառվող ապրանքի վաճառքի գները: Իմ կարծիքով` չեն երեւում:


text: Ֆակտորինգ ||Այս հոդվածը կարող է վիքիֆիկացման կարիք ունենալ Վիքիպեդիայի որակի չափանիշներին համապատասխանելու համար։ Դուք կարող եք օգնել հոդվածի բարելավմանը՝ ավելացնելով համապատասխան ներքին հղումներ եւ շտկելով բաժինների դասավորությունը, ինչպես նաեւ վիքիչափանիշներին համապատասխան այլ գործողություններ կատարելով։| |Ուշադրություն, այս հոդվածն աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում եւ ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ Բովանդակություն Ֆակտորինգի պատմությունը[խմբագրել] Ֆակտորինգը արագ տեմպերով զարգացում է ապրել Անգլիայում 14-րդ դարում, ինչը սերտորեն կապված էր տեքստիլի արդյունաբերության զարգացման հետ։ Բանն այն է, որ արտադրության վայրերը եւ շուկաները հեռացված էին միմյանցից, դրա համար էլ ֆակտորները խաղում էին արտադրական ձեռնարկությունները եւ վերջնական սպառման շուկաները միմյանց հետ կապող շղթայի դեր։ Ֆակտորները, որոնք լավ գիտեին շուկաները, գնորդների գնողունակությունը, առեւտրի կանոնները, տվյալ երկրի օրենքները եւ ավանդույթները, զբաղվում էին հավատարիմ գնորդների որոնմամբ ապրանքների պահեստավորման եւ իրացման խնդիրներով։ Աժմյան ֆակտորների եւ հին ֆակտորների էական տարբերությունն այն է, որ նոր ֆակտորները ներկայացուցչական գործերով չեն զբաղվում, այլ մասնագիտանում են պարտքերը վերադարձնելու բնագավառում։ Ժամանակակից ֆակտորինգը[խմբագրել] Ֆակտորինգային ծառայություններ իրականացնում են բանկերը եւ վարկային կազմակերպությունները, որոնք ունեն համապատասխան իրավաբանական, վերլուծական, իսկ երբեմն էլ՝ հետախուզական ստորաբաժանումներ։ Մակրոտնտեսական իմաստով ֆակտորինգային գործունեությունը չափազանց կարեւոր է, քանի որ կամովին ստանձնելով պարտքի չվերադարձման ռիսկը, բացում են դրանց պատճառով գոյացած ֆինանսական ուղիների «խցանումները»։ Սկսած 1980-ական թվականներից ֆակտորինգային գործունեությունը գրանցել է հսկայական աճ ֆինանսական ոլորտում. 1998 թ.-ին վերադարձվել են 456 մլրդ. եվրո, իսկ 2003-ին՝ 760 մլրդ.։ Ֆակտորինգային գործունեության ամենամեծ շուկան Եվրոպան է՝ 71%, այնուհետեւ Ամերիկան՝ 14% եւ Ասիան 13%։ Ֆակտորինգի էությունը[խմբագրել] Ֆակտորինգի պայմանագրով մի կողմը մյուս կողմին հանձնում կամ պարտավորվում է հանձնել դրամական միջոցներ՝ ի հաշիվ հաճախորդի՝ երրորդ անձի նկատմամբ ունեցած դրամական պահանջի, որը բխում է հաճախորդի կողմից երրորդ անձին ապրանքներ տրամադրելուց, նրա համար աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց, իսկ հաճախորդը ֆինանսական գործակալին զիջում է կամ պարտավորվում է զիջել պահանջը։ Պարտապանի նկատմամբ դրամական պահանջը հաճախորդը կարող է ֆինանսական գործակալին զիջել նաեւ վերջինիս հանդեպ իր պարտավորությունների կատարումն ապահովելու նպատակով։ Ֆակտորինգի պայմանագրով ֆինանսական գործակալի պարտավորությունները կարող են ներառել հաճախորդի համար հաշվապահական հաշվառում վարելը, ինչպես նաեւ հաճախորդին՝ զիջման առարկա համարվող դրամական պահանջների հետ կապված այլ ֆինանսական ծառայություններ մատուցելը։ Ֆակտորինգի տեսակները[խմբագրել] Ֆակտորինգային գործարքները լինում են մի քանի տեսակների՝ ներքին, արտաքին, հետպահանջի իրավունքով կամ առանց, բաց եւ փակ։ - Ֆակտորինգը կոչվում է ներքին, եթե առուվաճառքի պայմանագրի կողմերը, ինչպես նաեւ ֆակտորինգ իրականացնող բանկը կամ կազմակերպությունը գտնվում են միեւնույն երկրում։ - Ֆակտորինգը կոչվում է արտաքին, եթե մատակարարները եւ գնորդները տարբեր երկրների ռեզիդենտներ են։ Այս դեպքում հնարավոր է պարտավորությունների բաժանում ֆակտորինգ իրականացնող երկու կազմակերպությունների միջեւ։ - Հետպահանջի իրավունքով ֆակտորինգի դեպքում ֆակտորինգ իրականացնող բանկը կամ կազմակերպությունը, չստանալով գումարը պարտապանից, որոշակի ժամկետից հետո իրավունք ունի պահանջել գումարը հաճախորդից։ - Առանց հետպահանջի ֆակտորինգի դեպքում պարտապանի՝ գումարը չվերադարձնելու ռիսկն ամբողջությամբ փոխանցվում է ֆակտորինգ իրականացնող ընկերությանը։ - Բաց ֆակտորինգի դեպքում պարտապանը տեղեկացվում է, որ ֆակտորինգին մասնակցում է նաեւ 3-րդ կողմը եւ հակառակը փակի դեպքում։ Զարգացած երկրներում մեծ տարածում է գտել առանց հետպահանջի իրավունքով ֆակտորինգը, որը կազմում է ամբողջ ֆակտորինգային գործարքների ԱՄՆ-ում 73%, իսկ Իտալիայում՝ 69%-ը։ Հետպահանջի իրավունքով ֆակտորինգներ կնքվում են մեծամասամբ ներքին ֆակտորինգի ժամանակ։ Եվրոպական երկրներում ներքին ֆակտորինգի 66%-ը հետ պահանջի իրավունքով է, իսկ արտաքինը՝ 35%։


text: You must be of legal drinking age in the country in which you are accessing this site. By entering you agree to our terms & conditions and our privacy policy. ARARAT IS COMMITTED TO RESPONSIBLE DRINKING! Ձեր տարիքը պետք է համապատասխանի այն երկրի ալկոհոլի օգտագործման օրինական տարիքին, որտեղից մուտք եք գործում այս կայք: Արարատը խրախուսում է ալկոհոլի չափավոր օգտագործումը Для входа на сайт вы должны быть совершеннолетним. АРАРАТ ПОДДЕРЖИВАЕТ ОТВЕТСТВЕННОЕ ПОТРЕБЛЕНИЕ АЛКОГОЛЯ.


text: Էյսիդ ջազ |Ուշադրություն, այս հոդվածն աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում եւ ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ Էյսիդ ջազը երաժշտական ուղղություն է, որը սկիզբ է առել 1990-ականներից։ Այն իրենից ներկայացնում է երկու տարբեր ժամանակահատվածների երաժշտական ուղղությունների միաձուլում։ Ինչպես պարզ է անվանումից այդ երաժշտական ուղղություններից մեկը ջազն է, իսկ մյուս բառը "acid", որը անգլերեն է եւ թարգմանաբար նշանակում է քիմիական թթու՝ բնորոշում է 90-ականներից ի վեր շատ մոդայիկ էլեկտրոնային ռիթմերն ու ձայները։ Ստացվում է էլեկտրոնյին սկզբունքով, ակտիվ եւ երիտասարդության շնչով մատուցված ջազ։ Այս երաժշտությունը կարող է լինել եւ հանգիստ ու մելոդիկ, եւ ակտիվ ու պարային։ Էյսիդ ջազի հիմնադիրներից եւ գլխավոր ներկայացուցիչներից են Jamiroquai, US2, Sharpshooters, Touch & Go եւ այլ երաժշտական խմբեր, ավելի նոր ներկայացուցիչներից են. A.I.M., Soundscape UK, A Man Called Adam խմբերը, կա նաեւ հայ ներկայացուցիչ, որի բեմական անունն է՝ Serje Gabien.


text: Գրինփիս |Գրինփիս| |Տիպ||Միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպություն| |Հիմնադրված||1971 թ| |Հիմնադիրներ||Ամստերդամ, Նիդերլանդներ (Գրինփիս Ինտերնեյշնլ)| |Հիմնական անձինք||Գերդ Լեյպոլդ, գործադիր տնօրեն մինչեւ 2009թ-ի նոյեմբեր Կումի Նայդու, գործադիր տնօրեն 2009թ-ի նոյեմբերից |գործունեության որլորտ||Շրջակա միջավայրի պահպանություն, Պացիֆիզմ| |Նվիրատվություններ||€ 196.600.000 (2008)| |Կամավորների թիվ||100.000| |Աշխատակիցների թիվ||1.500| |Անդամների թիվ||2.860.000 (2008)| |Կայք||http://www.greenpeace.org| Գրինփիս (անգլ.՝ Greenpeace - «կանաչ խաղաղություն»), Միջազգային հասարակական բնապահպանական կազմակերպություն է, որը հիմնվել է Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում՝ Դեյվիդ Մաքթագգարտի կողմից 1971թ. սեպտեմբերի 15-ին։ Հիմնական նպատակը-հասնել գլոբալ էկոլոգիական խնդիրների լուծմանը, այդ թվում հասարակության եւ իշխանությունների ուշադրությունը գրավելով դրանց վրա։ Գրինփիսը գոյություն ունի միայն կողմնակիցների նվիրատվությունների շնորհիվ եւ սկզբունքորեն չի ընդունում ֆինանսական օգնություն պետական կառույցներից, քաղաքային կուսակցությունից կամ բիզնեսից։ Գրինփիսը հայտնի է իր հնչեղ ակցիաներով, որոնք միտված են ԶԼՄ-ի ուշադրությունը ուղղել դեպի էկոլոգիական խնդիրները։ Վկայությունը՝ Գրինփիսի սկզբունքներից մեկն է։ Կազմակերպությունը ձգտում է հայտնվել էկոլոգիական հանցագործության վայրում եւ մարդկանց տրամադրել անկախ եւ հավաստի ինֆորմացիա։ Բովանդակություն Աշխարհագրություն[խմբագրել] Տարածաշրջանային գրասենյակներ[խմբագրել] Տարածաշրջանային գրասենյակները միավորում են մի քանի պետություններ։ Ազգային գրասենյակներ[խմբագրել] Հարավային Ամերիկա Ավստրալիա եւ Օվկիանիա Նավթային ընկերություն[խմբագրել] Գրինփիսի ակտիվիստները իրագործում են բողոքի ցույցեր ընդդեմ նավթային ապրանքների օգտագործման, քանի որ դրանց օգտագործման արդյունքում մթնոլորտ են արտանետվում բազմաթիվ թունավոր նյութեր։ Որոշ ռադիկալ ակտիվիստներ փորձեր են ձեռնարկել ներթափանցել տվյալ ընկերության նավթ տեղափոխող լցանավեր (տանկերներ)։ Գրինփիսականների ամենամեծ հաղթանակներից մեկը համարվում է բրիտանական Shell ընկերության Brent Spar) նավթային պլատֆորմի Բրենտ Սպար ընկղմումից հրաժարումը 1995թ.-ին, քանի որ այն շատ թունավոր նյութ էր պարունակում։ Որոշ ակտիվիստների հաջողվել էր հասնել պլատֆորմի մի տախտակամած եւ ամրանալ դրա վրա։ ԶԼՄ-ի եւ հասարակության բուռն ռեկցիան բերեց հարեւան պետություների կողմից ընկղման դատապարտմանը, Shell -ի արժեթղթերի անկման եւ այդ ընկերության դեմ բոյկոտի փորձերին։ Չնայած դրան, մեծբրիտանական կառավարությունը թույլատրեց Shell ընկերությանը իրականացնել տվյալ պրոցեդուրան, սակայն ընկերության ղեկավարությունը որոշում ընդունեց չանել դա եւ վարվել այնպես, ինչպես խորհուրդ էին տալիս ակտիվիստները՝ պլատֆորմը մասնատել ափին։ Ինչպես նշում է Նաումի Կլայնինը` ոչ կորպորատիվ շարժման եւ բրենդինգի ազդեցիկ փորձագետը, կազմակերպության առաջնորդ Ռոբին Գրոով-Ռայթի ուղղված հղման մեջ. Այն դասը, որը Գրինփիսը քաղեց իր հաղթանակից Բրենդ Սպարի նկատմամբ, դաս էր „տարածության, որը պատկանում է ամբողջ մարդկության համագործակցությանը“ անձեռնմխելիության մասին, տարածք, որը նշված չէ ոչ մի մասնավոր ինստիտուտին եւ այդ պատճառով էլ հանդիսանում է համընդհանուր սեփականություն։ Ռուսաստանի Գրինփիսը[խմբագրել] Ոչ ճիշտ գործունեություն Գրինփիսում աշխատանքների ուղղությունները կոչվում են նախագծեր։ Ռուսաստանյան բաժանմունքում գործում են 10 նախագծեր։ - Էներգետիկ նախագիծ [1] (ատոմային էներգետիկայից հրաժարումը) - Անտառային նախագիծ [2] - Տոկսիկ նախագիծ [3] (քիմիական ախտոտման դեմ) - Աղբի տարանջատված հավաքման նախագիծ [4] - Վոլոնտերային /Волонтерский/ նախագիծ [5] - "Համաշխարհային ժառանգության" նախագիծ [6] - Բայկալի նախագիծ [7] - Գենետիկական նախագիծ [8] - «Էկոտուն» նախագիծ [9] - «Մաքուր Նեւա» նախագիծ [10] Անտառային նախագիծ[խմբագրել] Անտառային ծրագիրը դարձավ Ռուսաստանում Գրինփիսի առաջին ծրագրերց մեկը։ Ծրագրերի ուղղությունների շարքում են՝ անտառի վերականգնման եւ առավել արժեքավոր անտառային տարածքների պահպանման աշխատանքները, ինչպես նաեւ օրենսդրական նախաձեռնություններ եւ իրավաբանական խորհրդատվություն՝ անտառների օգտագորրծման եւ պահպանման հարցերով։ 2002 թվականից «Վերածնենք մեր անտառը» նախագծի շրջանակներում, Գրինփիսը դպրոցականների հետ զբաղվում էր Ռուսաստանի քիչ անտառածածկ շրջաններում անտառների վերականգնմամբ։ Ծրագրի գոյության ընթացքում դրան մասնակցել են 252 դպրոց, տնկվել են 186 հազար կաղնու, սոճու, լաստենու, կնձնու տնկիներ։ 2004թ-ին ծրագիրը վերաճեց «Վերածնենք մեր անտառը» հասարակական շարժման, հաշվառվում է ավելի քան 500 մասնակիցներ (ինչպես կոլոկտիվ, այնպես էլ անհատական) Ռուսաստանի 57 շրջաններից։ Աղբի կոլեկտիվ հավաքման ծրագիր[խմբագրել] Գրինփիսը Ռուսաստանում ելույթ է ունենում բոլոր քաղաքներում եւ գյուղերում աղբի սելեկտիվ հավաքման եւ վերամշակման ներդրման նպատակով։ Գրինփիսին հաջողվել է դա իրականացնել Սանկտ-Պետերբուրգում։ Այլ գործունեություն[խմբագրել] - 2007 - 2008թթ. Գրինփիսը լայնամասշտաբ գործունեություն իրականացրեց Սոչիի օլիմպիադայի համար՝ շինարարական օբյեկտների կառուցման ուղղությամբ։ - 2008 թվականին «Ռուսաստանի Գրինփիսը» եւ WWF-Ռուսաստանի ղեկավարությունը ցուցադրաբար դուրս եկան ՌԴ-ի Ռուսբնության հսկողությանը կից Հասարակական խորհրդի կազմից, դրանով իսկ ցույց տալով իրենց անհամաձայնությունը տվյալ կազմակերպության ստեղծման սկզբունքների եւ մեթոդների նկատմամբ։ WWF եւ Գրինփիսը ստիպված եղան բացահայտ գնահատական տալ ստեղծված խորհրդին, այն բանից հետո, երբ համոզվեցին, որ այլ միջոցներով Խորհրդի կառուցողական աշխատանքը ապահովելը անհնար կլինի։ Կեղծ հասարակական կազմակերպության ստեղծման փորձերը (կամ ինչպես մամուլն է նշել «բնապահպանական հասարակության խրթվիլակը») դրանց կազմում ընդգրկելով առանձին եւ ոչ մի բանի վրա չազդող կոմպոնենտ փորձագետները, արդեն բազմակի անգամ ձեռնարկվել են ոչ վաղ անցյալում եւ միշտ ավարտվել են լիիրավ ձախողմամբ, երբ որ դրածո էկոլոգների «քաղաքական պատվերը» ավարտվում էր: Լուրջ աշխատող հասարակական կազմակերպությունները ստեղծվում են հենց հասարակության կողմից, այլ ոչ թե պետական կամ մերձպետական կառույցների: - Գրինփիսը բողոքել է այն նյութերի դեմ, որոնցից պատրաստում են հանրահայտ iPhone-ը։ Ակցիաներ[խմբագրել] 1997[խմբագրել] - 1977թ.-ին Գրինփիսի ակտիվիսները որոշ ժամանակով գրավել էին Ռոկոլլ կղզյակը։ Քննադատություն[խմբագրել] Գրինփիսը հաճախ քննադատության է ենթարկվում որոշ գիտական համագործակցությունների ներկայացուցիչների կողմից, այդ թվում նաեւ առանձին պրոֆեսիոնալ էկոլոգների կողմից, որոնց կարծիքով Գրինփիսը գործունեությունը բնությանը ավելի շատ վնաս է պատճառում, քան օգուտ տալիս։ Գրինփիսի որոշ հայտարարություններ գենետիկորեն մոդիֆիկացված ապրանքների մասին, քննադատվել են օբյեկտիվության համար։ Գոյություն ունի այն կարծիքը, որ Գրինփիսի որոշ ակցիաներ ֆինանսավորվել են այն ընկերությունների մրցակիցների կողմից, որոնց դեմ ելույթներ էր ունենում կազմակերպությունը։ Որոշները ենթադրում են, որ նաեւ, որ Գրինփիսը կիրառվում է քաղաքական նպատակներով։ Սակայն Գրինփիսի ներկայացուցիչները ժխտում են այդ եւ նմանատիպ այլ մեղադրանքները։ Մյուս կողմից, որոշ ծայրահեղ էկոլոգներ հաճախ քննադատում են «Գրինփիսին» անտեղի մեղմության եւ «ուղղակի ազդեցության» ակցիաների պակասության համար։ Որոնցից է, մասնավորապես «Գրինփիսի» նախկին ակտիվիստ Պոլ Վատսոնը ։


text: Հովհաննես Պլուզ Երզնկացի Հովհաննես Պլուզ Երզնկացի, 13-րդ դարի անվանի մանկավարժներից ու հասարակական-քաղաքական գործիչներից է։ Բովանդակություն Կենսագրություն[խմբագրել] Ծնվել է 1225-1230 թվականների միջեւ, Մեծ Հայքի Եկեղյաց գավառում։ Երզնկացի է կոչվել կամ իր ծննդավայրի անունով եւ կամ տեղի հռչակավոր վանքերում կրթություն ստացած լինելու պատճառով։ Պլուզ մականունը նրան, հավանաբար, տրվել են կարճահասակության համար։ Այդ է ակնարկում նաեւ ժողովրդական ավանդությունը,ըս որի նա եղել է փոքրամարմին։ Երզնկացու մանկությունն անցել է հայրենի երկրի Լուսավորչի լեռներում գտնվող դպրանոցներում։ Ուսման ծարավը նրան տարել է աշակերտելու ժամանակի նշանավոր ուսուցիչ Վարդան Արեւելցի, որին եւ հետագայում հիշում է երախտագիտությամբ, անվանում իր հոգեւոր հայրը։ Երզնկացին հմտացել է փիլիսոփայություն, տիեզրագիտություն, քերականություն մեջ, խորամուխ է եղել արվեստների, երաժշտության, բժշկության ու զանազան բնական գիտությունների մեջ։ 1270-1280-ական թվականներից սկսվում է Երզնկացու եռանդուն գործունեության շրջանը, նա մասնակցում է երկրի թե՛ գիտական եւ թե՛ քաղաքական կյանքի ամենակենսական իրադարձություններին, լինում է ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ Կիլիկիայի տարբեր քաղաքներում, Երուսաղեմում ու Տփղիսում՝ ամենուրեք վայելելով մեծ հեղինակություն։ Երզնկացին գործուն պայքար է մղում 13-14-րդ դարերում լայն ծավալ ու քաղաքական սուր բնույթ ստացած ունիթորական (այդ ուղությունը ընդունում էր ազգային եկեղեցիների կաթոլիկացումը եւ Հռոմի պապի գերիշխանությունը) շարժման դեմ, հասարակական ու եկեղեցական հատուկ կանոններ գրում՝ հանուն ազգապահպանության, հայ եկեղեցու եւ պետականության հաստատման։ 1280 թվականին նա արդեն Երզնկայի քաղաքային աշխատավորական շերտերի՝ արհեստավորների ու առեւտրականների համար կազմակերպված «եղբայրության» հոգեւոր հայրն էր, որ «Սահման եւ կանոնք» էր գրում նաեւ «տղայահասակ մանկանց աշխարհականաց» համար։ 1281 թվականին Երզնկացին մեկնում է Թեոդուպոլիս (Կարին), որպես կաթողիկոսի հատուկ պատվիրակ, ապա պատվեր է ստանում քերականության մեկնություն գրելու, որն ավարտում է 1291 թվականին։ 1293 թվականին Երզնկացին կնքում է իր մահկանացուն։ Նրա շիրիմն ամփոփված է Երզնկայի Սբ. Նշան եկեղեցու առաջնորդական աթոռի տակ։ Երզնկացու մասին պահպանվել են ավանդություններ, որոնք նրա անունը կապում են զանազան հրաշագործությունների հետ։ Նա կոչվել է «սուրբ եւ իմաստուն», «բանիբուն եւ աշխարհալոյս վարդապետ», «խստալոյս իմաստասէր», «անյաղթ» եւ այլն։ Նրա գերեզմանը համարվել է սրբատեղի։ Գրական գործունեություն[խմբագրել] Հովհաննես Պլուզ Երզնկացու անունով մեզ հասել են փիլիսոփայական, բնագիտական, տիեզերագիտական, քերականական, կանոնական, խրատական, մեկնողական, դավանաբանական-քաղաքական, աստվածաբանական եւ այլ բնույթի բազմաթիվ գործեր ու չափածո երկեր, որոնց թիվն անցնում է հարյուրից։ Հայ միջնադարի գիր ու գրականության զարթոնքի, գիտության ու արվեստների վերածնության արտահայտությունը լինելով, դրանք մղում են դեպի նորը, ձգտում եւ հետաքրքրություն են առաջացնում ուսումնասիրելու, ճանաչելու աշխարհը, գիտականորեն բացատրելու բնական ու հասարակական երեւույթները, նրանց առաջացման, զարգացման ու գոյության օրինաչափությունները։ Արժեքավոր են այն աշխատությունները, որոնք շոշափում են փիլիսոփայական, բնագիտական ու տիեզերագիտական հարցեր։ Սրանց մեջ հեղինակը ոչ միայն ընդունում ու պաշտպանում է արտաքին աշխարհի գոյությունը, այլեւ դնում է նրա ճանաչման անհրաժեշտությունը։ Աշխարհընկալման ու ճանաչման հիմքը նա համարում է սքանչացումը, իսկ միջոցը մարդու, հինգ զգայարանները ։ Եթե ճանաչման հիմքը Երզնկացին համարում էր սքանչացումը, ապա կյանքի ու գոյության հիմքը շարժումը։ Ըստ նրա ամեն ինչ մշտաշարժ է եւ փոփոխելի. շարունակական շարժման եւ հարափոփոխության հետեւանք են ոչ միայն բնության երեւույթները, այլեւ հասարակական կյանքում եւս գոյություն ունեցող հակասությունները, անհավասարություններն ու անարդարությունները, ինչպես նաեւ ծնունդն ու մահը։ Կարեւոր է նկատել, որ Երզնկացին մահը բացատրում է գիտականորեն` ո՛չ թե հոգու բացակայությամբ, այլ մարմնի՝ նյութի քայքայումով։ Գիտական եւ բանասիրական բարձր արժեք ունի Երզնկացու Քերականության մեկնությունը, ո'չ միայն լեզվի ու քերականության, այլեւ տաղաչափության, գրականագիտության եւ գրականության տեսության հետ կապված մի շարք կարեւոր հարցերի արծարծումը։ Նա սահմանել է չափն ու ժանրերը (տաղ, հագներգություն, ողբերգություն, դյուզագներգություն, կատակերգություն, դավաբանական, առասպել, զրույց, [պատմություն) եւ այլն, ուսուցողական նպատակներով հայերեն է թարգմանել տողեր Իլիականից ու Ոդիսականից, ինչպես նաեւ Հոմերոսի կենսագրությանն ու ստեղծագործությանը վերաբերող պատմություններ։ Անդրադարձել է նաեւ արվեստի հարցերի, բացատրել երաժշտական հասկացություններ, բնութագրել հոգեւոր ու աշխարհիկ երաժշտությունը, երաժշտության դերը մարդու կյանքում եւ այլն։ Մեկնությունը կազմել է այնպիսի հմտությամբ, որ երկար ժամանակ մնացել է որպես քերականական գիտելիքների ուսուցման հիմնական ձեռնարկ։ Նրանից են օգտվել հետագա հեղինակները, այդ թրվում՝ Եսայի Նշեցին եւ Հովհաննես Ծործորեցին։ Գնահատելի են Երզնկացու մանկավարժական, բժշկագիտական հայացքները եւ ժամանակի հասարակական-քաղաքական անցուդարձերին, սոցիալ-տնտեսական հարաբերություններին, կենցաղին, բարքերին, ծեսերին, հավատալիքներին վերաբերող հարուստ տեղեկությունները։ Ստեղծագործությունը[խմբագրել] Երզնկացու արձակի հիմնական ու առանցքային գաղափարներն իրենց հուզական արտահայտությունն են գտել նրա չափածոյում։ Դրանք աշխարհիկ եւ կրոնական ստեղծագործություններ են՝ տաղեր, շարականներ, ողբեր, մեղեդիներ, խոհա-խրատական, իմաստաբանական քառյակներ։ Երզնկացու չափածոն զարգանում է երեք հիմնական ուղղությամբ՝ կրոնական, գիտական եւ աշխարհիկ։ Կրոնական երկեր[խմբագրել] Կրոնական երկերը, թեեւ առաջին հայացքից թվում են սովորական, միայն աստվածաշնչային թեմա ունեցող բանաստեղծություններ, իրականում բացահայտում են նաեւ մարդկային մտքի ալեկոծումն ու ներհակությունը, զգացումների բազմերանգությունը, կյանքի ու բնության մեծ սերը։ Զիմ գեղեցիկ զարդերքն առին[խմբագրել] Դրախտից արտաքսված Ադամի ողբն ու սուգն, ըստ էության, սրտի տանջանքն ու ներքին տառապանքն է այն մարդու, որ զրկվել է իր ունեցած գեղեցիկ ու հանգստավետ կյանքից, որ իր սիրո, դեպի իր կյանքի ընկերն ունեցած մարդկային վերաբերմունքի պատճառով, նրա ծանր վիշտն ու դառնությունը կիսելու, նրան գթալու հետեւանքով արժանացել է պատժի։ Սա եւ՛ ողբ է, եւ՛ կյանքի՛ սեր ու կարոտ, եւ' գեղեցիկ բնապատկեր. Զիմ գեղեցիկ զարդերքն առին Զիս անողորմ մերկացուցին Վասըն միոյ պատուիրանին՝ Անմահական ծառոյ պտղին։ Հօսկայ մերկ եմ ես հիմայ, Եւայ նըստել ու խիստ կուլայ։ Ա~հ, կու յիշեմ ըզձեզ ծաղկունք, Անուշահամ աղբերակունք. Ա~հ, կու յիշեմ ըզձեղ թըոչունք Քաղցրաբարբառ, եւ անասունք, Որք ըզդրախտըն վայելէք, Ձեր թագաւորն եկայք լացէք։ Ես աղաչեմ զձեզ, սերովբէք[խմբագրել] Սա եւ՛ գանգա'տ է, եւ՛ ներման ու հաշտության աղերս, եւ՛ կյանք ու սեր. Ես աղաչեմ զձեզ, սերովբէք, Գանդատ ունիմ, ի՛նձ լսեցէք. Երբ ի յադին դրախտըն մտնէք, Յանմահ պըտղոյն ճիւղ մի առէք, Բերէք յաչացս ի վրայ դրէք, Զխաւարեալ աչս ողջացուցէք։ Երբ ի դըրախտըն մըտանէք, Ըզդրախտին դուռըն մի փակէք, Զիս ի դիմաց կանգնեցուցէք, Պահ մի հայիմ կարճ, դարձուցէք։ Մեկ այլ տաղում Աստվածածին ողբն է։ Այն արտահայտում է երկրային, աշխարհիկ զգացումներ, սիրելի ու միակ զավակի հետ կապված հույսեր, սպասելիքներ։ Սա սուգն է իր վշտով լսողներին համակող որդեկորույս մոր, որի համար այլեւս ոչինչ արժեք չունի աշխարհում. Թող արեգակն խաւարի, Եւ լոյս լուսնի նուաղի, Երկիր հիմամբք սասանի, Վէմք ի վիմանց պատառի։ Աշխարհիկ երկեր[խմբագրել] Երզնկացու աշխարհիկ տաղերի մեջ խորն է կյանքի խոհա-փիլիսոփայական ըմբռնումը։ Այստեղ մարդն է իր երերուն ու անհաստատ գոյությամբ, հոգին զբաղեցնող ու տանջող մտքերով, մահվան տագնապով, բայց եւ ապրելու սիրով ու տենչով, իմաստության հասնելու ծարավով. Յաստընուորս ենք կարօտ յերկնից ի բարոյն, Ու ծածկեալ ենք մեղօք, զինչ լոյսն ի յամպոյն. Մեք բուսաք զերթ ծաղիկ յերեսն ի հողոյն, Ծարաւած ենք բանի, զինչ տունկն ի ջըրոյն։ Մեք նըման ենք նաւին՝ ի մէջն ի ծովուն, Անդադար ենք կենօք, զինչ նաւն ի քամուն, Ի դրախտէն ենք ելած ու յանմահ պըտղոյն, Կու մաշինք յաշխարհիս ի հոգն ի մահուն։ Եվ ապա՝ հոգու եւ մարմնի կյանք մաշող երկընտրանքն ու հավիտենական պայքարը. Զերկուսս ընկեր ո՞նց պահեմ, մեկըս` հող, մեկըս հոգի է, Հոգիս թէ ի վեր քարշէ, հողըս ծանր ի վայր կու հակէ, Վախեմ թէ հողոյս լըսեմ, նա հոգոյս լոյսն պակասէ, Ու հետ հոգոյն ո՞վ թըռչի, երբ նորա տունըն հեռի է։ Աշխարհիկ երկերը նաեւ խրատ են ուսման, գիտության, ընտանիքի ու կենցաղի բարոյակրթման, առաքինության։ Սրանք ծառայում են միեւնույն նպատակին՝ դաստիարակել, լուսավորել ազգը, մաքրել հասարակությունն արատներից, վերացնել չարիք ծնող պատճառները՝ տգիտությունը, անուսումնությունն ու վատ բարքերը։ Խրատներն ուղղված են հասարակության գրեթե բոլոր խավերին՝ աղքատ թե հարուստ, ծառա թե իշխան, երիտասարդ թե ծեր, մանուկ՝ դեռեւս ուսման կարոտ, թե ուսումնական։ Այս շարքի մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում Երզնկայի «եղբայրութեան» Հակոբի խնդրանքով գրված բանաստեղծությանը։ Սա կարճ տողերով հորինված մի խրատական է, որ նպատակ ունի «զխորհուրդ մարմնոյն, որ է անգիտութիւնն եւ մեղքն, փոխել ի հոգեւորն, որ է գիտութիւն, եւ ի կեանքն»։ Գիտական երկեր[խմբագրել] գիտություն գովք հանդիսացող քերթվածները ամբողջացնում են խորհող ու փիլիսոփայող բանաստեղծի մտքերը։ բնություն ու մարդու մասին տալով գիտական բացատրություններ, կրկին սեր ու հետաքրքրություն առաջացնելով դեպի ուսումն ու իմացությունը, Երզնկացին ընդգծում է, թե ամեն ինչ անցողիկ է, ժամանակավոր, ունի սկիզբ եւ վախճան, մինչդեռ իմաստությունը մնայուն է եւ աշխարհի բարին վայելելու անսպառ աղբյուր. Պատկերին փառքն ամեն նըման է ծաղկի, Թէ հողմ յինք շնչէ, նա շուտ թառամի։ Հարըստին գանձն ամեն զերթ ջուր հեղեղի, Որ հոսէ պահ մի գայ ու շուտ ցամաքի։ Բարձր գաղափարայնության հետ ձուլված լեզվի եւ ոճի երաժշտականության շնորհիվ Երզնկացու բանաստեղծություններից շատերը երգվել են։ Քնարերգություն[խմբագրել] Ընդարձակելով միջնադարում լայն ծավալ ստացած խրատական ոտանավորի սահմանները, Երզնկացին ստեղծում է քնարերգության մի նոր տեսակ՝ խոհա-խրատական, իմաստաբանական բանաստեղծություն, որ հատուկ չափ ու բովանդակություն ստանալով՝ հասնում է իր կատարելությանը՝ քառյակների ձեւով։ Կյանքի սերն ու մահվան ողբերգությունը խորապես արտահայտող այսհայրեններն առանձնահատուկ եւ արժեքավոր տեղ են գրավում Երզնկացու չափածոյում։ Սրանց մեջ ամենից ավելի երեւում է նշանավոր գեղագետն ու բանաստեղծը։ Իրականության ու բնության գեղեցկությունների կամ իր տպավորությունների ու զգացողությունների անմիջական նկարագրությունը չեն սրանք, այլ դրանցից ծագած մտքեր, հույզեր ու դատողություններ, համամարդկայինի հասցրած անձնական, անհատական իարհրդածություններ՝ փիլիսոփայական համապատասխան ընդհանրացումներով։ Քնարերգուին զբաղեցնում են աշխարհի գեղեցկությունը, հակադրություններով շաղախված մարդու բնությունը, կյանքն ու մահը, մարդկային միտքը մշտապես տանջող «անդենի» անորոշությունը եւ կենդանի՝ «աղուոր շինուածը» քանդվելու անհուն ցավը. Շաղղած ես ի չորս իրաց, այդցեղ շէնքդ ամուր չի լինի, Օդըն հողոյն ի՞նչ նըման, հուրն ու ջուրն են խիստ ատելի, Ի հակառակէ ստեղծած եւ եղած ես մարդ կենդանի, Վերնայ օդն ու հուրն ու չուին, ու մարմինըդ դառնայ փոշի։ Ճամփորդ քեզ յայնժամ ասեմ, որ զճամփի հատըն գիտենաս, Ծընել ես 'ւ յաշխարհ եկել տուր խապար, թէ ուստի՞ կու գաս, Եկել ես օտար յերկիր, մէկ ցուցու, թէ ի՞նչ կու կենաս, Մեռնիս դու 'ւ ի հող մըտնիս, մէկ ասա, թէ ու՞ր կու գնաս։ Աշխարհս է ի ծով նըման, ով որ գայ՝ անթաց չմնայ, Յայս ծովս ես ի նաւ մըտայ, գնաց նաւս եւ ես չիմացա, Յեզեր մօտեցել եմ ես, վախեմ թէ քարի դիպենայ, Քակտի իմ աղուոր շինուածս, ու տախտակըս մէկմէկանայ։ Երզնկացու մեծ աշխարհասիրությունը ընդգծվում է հատկապես քառյակներում։ Ամեն ինչի անցողիկության մասին փիլիսոփայորեն արված նրա սառն դատողություններն այստեղ անէանում են, մնում են խոկումն, կյանքի կարոտ ու անցողիկության ափսոսանք, մահվան տագնապ ու սարսուռ, հոգու մեծ վիշտ ու դառնություն, որից դուրս գալու եզակի ելքը դարձյալ խելքը, իմաստությանն ու բարի գործն են. Մարմինդ է ի նաւ նըման, խելքըդ` ծով, թէ չունի ժըխոր, Զմիտքդ նաւավար դու տես, որ բարձեր է գանձ շահաւոր, Թէ յեզր ի ծովուդ հանես, նա առնէ ըզքեզ փառաւոր: Աշխարհս է ոչինչ նըման, շատ դատին դառնան փոշիման, Հալալ ու հարամ անեն՝ հոս թողուն՝ 'ւ ի հոն կու գընան, Ջան արա, գործէ բարի, որ յետոյ չլնիս փոշիման, Թէ չէ Ադամայ դըրախտէն քեզ կանաչ տերեւ մի չի տան։ Համեմատությունների, պատկերների եւ ստեղծագործական այլ հնարանքների վրա կառուցված, հաճախ երաժշտականության հասցրած գեղարվեստական խոսք է Երզնկացու ոչ միայն չափածոն, այլեւ արձակը։ Տիեզերքի, հավիտենականության եւ մարդու կյանքի կարճատեւության ու անցողիկության փիլիսոփայական միտքն անգամ, նրա խոսքի գեղարվեստականության ուժով, դառնում է խոհի ու զգացումների արտահայտություն: Երզնկացին հատուկ ուշադրություն է դարձնում լեզվի մաքրության, պարզության ու գեղեցկության վրա։ Դեմ լինելով խրթնաբանության, պաշտպանելով աշխարհիկ խոսվածքը, նա միաժամանակ մտահոգված է, որ այն չիջնի մինչեւ ռամկաբանություն, բարբառայնություն։ Գրաբար թե աշխարհաբար, նրա լեզուն գեղեցիկ է ու մշակված, ճոխ ու պարզ, հարուստ ու հասկանալի, կենդանի ու երաժշտական եւ միշտ՝ բանաստեղծական։ Ահա թե ինչ է գրել Երզնկացին իր լեզվի, ոճի, շարադրանքի, մտքերի մատուցման եղանակի ու արժեքի մասին. «Քաղեմ իբրեւ զծաղիկս գեղեցիկս զշուշան ի հովտաց, կամ իբրեւ զվարդս վառեալ ի դաշտաց, որք են գեղեցկատեսք եւ անուշահոտք... եւ իբրեւ զոսկի մարգարտին յեռեալ, գեղեցկահարմար շարակարգեմ զբանս հոգեվարժս այնոցիկ, որ տենչան բանից իմաստութեան..., իբրեւ զծաղիկ բուրաստանաց դեղ ցաւելի կենաց»։ Աղբյուրներ[խմբագրել] Ա. Սրապյան, Հովհաննես Երզնկացի: Հայ մշակույթի նշանավոր գործիչները. V-XVIII դարեր, Ե., Երեւանի համալսարանի հրատարակչություն, էջ 330-339:


text: Բնական ընտրություն Էվոլյուցիայի հիմնական նախապայմանը օրգանիզմների ժառանգական փոփոխականությունն է, իսկ նրա կառուցվածքային միավորը տեսակն ու պոպուլյացիան են։ Էվոլյուցիայի հիմնական շարժիչ ուժը բնական ընտրությունն է։ Ըստ Չարլզ Դարվինի տեսության միայն բնական ընտրության շնորհիվ է, որ տեսակները հարմարվում են միջավայրի պայմաններին ու նրա փոփոխություններին։ Հաճախ բնական ընտրությունը համեմատում են մաղի հետ, որը միջավայրից հեռացնում է քիչ հարմարված տեսակներին ու պահպանում է ավելի հարմարվածներին։ Սակայն ընտրության գործողությունն չի ավարտվում այդպիսի տեսանելի արդյունքներով։ Համաձայն գիտնականների ուսումնասիրությունների, եթե ընտրությունը կատարվեր միայն այդ սկզբունքով, ապա էվոլյուցիան շատ ավելի դանդաղ կընթանար։ Տեսությունը թերի է այն պատճառով, որ իր այդպիսի ակնառու ու պարզ գաղափարով ստվերում է թողնում էվոլյուցիայի ստեղծագործական ներուժը։ Էվոլյուցիան ոչ միայն հեռացնում է վատ հարմարված տեսակներին, այլեւ միավորում է աննշան տարբեր փոփոխականությունները՝ ձեւավորելով նրանցից արտակարգ բարդ ու կատարյալ հարմարանքներ։ Բնական ընտրությունը ազդեցություն է թողնում ոչ միայն ֆենոտիպային հատկանիշների եւ նրանց կոդավորող գեների, այլեւ ժառանգական փոփոխականության եւ դրա տեմպերի վրա։ Դրա հետ բնական ընտրությունը, խիստ ասած, ազդում է ոչ թե առանձին գեների, այլ որոշակի ֆենոտիպերի վրա, որոնք ձեւավորվել են ամբողջական գեների հիմքի վրա։ Դրա համար էլ ամենից առաջ ընտրվում են գենոտիպերը, որոնք տվյալ միջավայրի պայմաններում ունեն բարենպաստ ռեակցիայի նորմա։ Բայց յուրաքանչյուր որոշակի գենոտիպ տիրապետում է միայն հատուկ փոփոխականության սպեկտրին, նաեւ հավանական մուտացիաների ընտրությանը։ Միջավայրի պայմանների երկարատեւ փոփոխականության ժամանակ բնական ընտրությունը ընտրում է այն գենոտիպերը, որոնց փոփոխականության սպեկտրը ավելի է համապատասխանում միջավայրի փոփոխականությանը։ Բացի այդ, ընտրությունը արագացնում է էվոլյուցիայի տեմպերը որոշակի ուղղվածությամբ՝ գենոմում գտնվող գեն - մուտատորների միջոցով, որոնք ազդում են գեների՝ մուտացիայի ենթարկվելու արագության վրա։ Բնական ընտրության արդյունավետության արագությունը կախված է գոյապայմաններից, օրգանիզմների բուն հատկություններից։ Ընտրությունը կարելի է համեմատել վեկտորի հետ, որը բնութագրվում է մեծությամբ կամ ինտենսիվությամբ եւ ուղղվածությամբ։ Դարվինի կողմից բնական ընտրության ձեւակերպումը, որպես հարմարվածների գերապրում, ներկայումս անբավարար է արտահայտում ընտրության գործունեության շատ կարեւոր գենետիկական հետեւանքները։ Բնական ընտրության՝ որպես էվոլյուցիայի շարժիչ ուժի հիմնական առանձնահատկությունները համարվում են՝ - նրա հավանականության բնույթը, - կուտակող, - միավորող կամ ինտեգրացնող բնույթը, - հարմարողական ուղղվածությունը։ Չնայած ընտրության տակ հասկանում ենք ամենահարմարվածների պահպանում, բայց իրականում օրգանիզմների խմբերից միշտ չէ որ ամենաուժեղը կամ ամենահմուտն է ապրում եւ սերունդ թողնում։ Նկատելի ընտրության հավանականության շնորհիվ միայն անհատների խմբերից ամենահարմարվածներին առանձնացնելու միտումը եւ անպայման բոլորից լավ հարմարված անհատին։ Բնական ընտրության երկրորդ առանձնահատկությունը նրա կուտակող առանձնահատկությունն է։ Սա մանր օգտակար ժառանգական փոփոխականությունների կուտակումն է, որը բերում է արդեն ձեռք բերած հատկանիշների եւ հատկությունների կատարելագործմանը կամ նորերի առաջացմանը։ Այս առանձնահատկությունը ամենից լավ է բնութագրում է ընտրության պրոցեսը՝ որպես ստեղծագործական պրոցես։ Ընտրության երրորդ առանձնահատկությունը հատկանիշների միավորման - ինտեգրացիայի մեջ է։ Օրգանիզմը իր բարդության յուրաքանչյուր մակարդակի վրա իրենից ներկայացնում է միասնության ամբողջական կառուցվածք։ Մեկ հատկանիշի ուղղությամբ ընթացող ընտրությունը անխուսափելիորեն տանում է նրա հետ կորելյատիվ կապերի մեջ գտնվող մյուս հատկանիշների փոփոխությանը, հատկապես բնական ընտրության պրոցեսում օրգանիզմը էվոլյուցիայի ենթարկվում է ամբողջությամբ վերցրած։ Ընտրության միավորող գործունեությունը դրսեւորվում է ոչ միայն օրգանիզմի էվոլյուցիայում։ Տեսակը, կենսացենոզը գոյություն ունեն եւ պատմականորեն զարգանում են շնորհիվ բնական ընտրության միավորող հատկության։ Ընտրության չորրորդ կարեւոր առանձնահատկությունն այն է, որ նրա կուտակող ու միավորող գործունեությունն ընթանում է օրգանիզմների արտաքին միջավայրին հարմարվելու ուղղությամբ։ Բնական ընտրության ընթացքում կարեւոր են ոչ այնքան օրգանիզմների ոչնչացումը կամ պահպանումը, որքան նրանց ընտրողական բազմացումը։ Էվոլյյուցիայում կարեւոր նշանակություն է ձեռք է բերում յուրաքանչյուր անհատի պոպուլյացիայի գենոֆոնդում ներմուծած հարստությունը։ Առանց բազմացման՝ անհատի դերը էվոլյուցիայում ոչինչ է։ Նշանակում է, բնական ընտրությունը օրգանիզմների ընտրողական պահպանման եւ բազմացման պրոցես է, որի հետեւանքը համարվում է օգտակար փոփոխությունների կուտակման եւ ինտեգրացիայի շնորհիվ հարմարողականության կատարելագործումը եւ տեսակառաջացումը։ Ընտրության տարբեր ձեւերի, էվոլյուցիայի պրոցեսում նրանց միջեւ եղած փոխհարաբերությունների մասին ուսմունք ստեղծել է Շմալհաուզենը։ Ներկայումս տարբերում ենք ընտրության հետեւյալ տեսակները՝


text: Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերություններ |Այս հոդվածը կամ բաժինը մաքրում է պահանջում Վիքիպեդիայի որակի չափանիշներին համապատասխանելու համար։' Խնդրում ենք, բարելավեք այս հոդվածը կամ բաժինը ըստ հոդվածների գրման կանոնակարգի: Կամ էլ կարող եք ուղղակի արտահայտել ձեր կարծիքը քննարկման էջում: Հայաստան - Եվրոպական միություն հարաբերությունները կարգավորող հիմնական իրավական փաստաթուղթը Գործընկերության եւ համագործակցության համաձայնագիրն է, որը ստորագրվել է 1996թ. ապրիլի 22-ին Լյուքսեմբուրգում եւ ուժի մեջ մտել՝ 1999թ. հուլիսի 1-ին։ Նշված համաձայնագրով կարգավորվում է ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների գրեթե ողջ սպեկտրը, բացի ռազմական ոլորտից։ Հայաստանի Հանրապետության եւ Եվրամիության հարաբերությունները կարգավորվում են 1999 թվականի հուլիսի ստորագրված Գործընկերության եւ համագործակցության մասին համաձայնագրով։ ՀՀ եւ Եվրամիության միջեւ համագործակցությունում առաջնային են գիտական, մշակութային, տնտեսական սերտ կապերի հաստատումը։ Համաձայնագիրը հիմք է կողմերի քաղաքական երկխոսությունների համար։ Գործընկերության եւ համագործակցության մասին համաձայնագրի /ԳՀՀ/ հիման վրա քաղաքական համագործակցությունը ներառում է առավել ակտիվ քաղաքական կապերի հաստատումը տնտեսական մերձեցման, ընդհանուր մտահոգության առարկա հանդիսացող անվտանգության եւ կայունության ամրապնդման միջազգային հարցերով դիրքորոշման մերձեցման նպատակով, համագործակցությունը ժողովրդավարության սկզբունքների եւ մարդու իրավունքների պահպանման հարցերով։ Համաձայնագրի հիմնական նպատակներն են՝ - Քաղաքական կապերի զարգացման միջոցով ապահովել կողմերի միջեւ քաղաքականության երկխոսությունը։ - Աջակցել ՀՀ ջանքերին՝ ամրապնդելու անցումը շուկայական հարաբերություններին։ - Նպաստել կողմերի միջեւ առեւտրին, ներդրումներին եւ ներդաշնակ տնտեսական կապերին եւ այդպիսով խթանել դրանց կայուն տնտեսական զարգացումը - Հիմք ապահովել օրենսդրական, տնտեսական, տեխնոլոգիական եւ մշակութային համագործակցության համար։ Հարկ է նշել, որ ըստ տվյալ համաձայնագրի, կողմերը միմյանց կտրամադրեն առավել բարենպաստ ռեժիմ բոլոր այն բնագավառներում, որոնք առնչվում են՝ - Արտահանումների եւ ներդրումների վրա տարածվող մաքսատուրքերին եւ գանձումներին։ - Մաքսային ստուգումների, տարանցման, ապրանքային պահեստների եւ վերաբեռնումների վերաբերյալ դրույթներին։ - Վճարման մեթոդներին եւ այդպիսի վճարումների փոխանցմանը։ - Ներկրվող ապրանքների վրա ուղղակի կամ անուղղակի հարկերի եւ այլ որեւէ տեսակի ներքին գանձումներին։ - Ներքին շուկայում ապրանքների վաճառքի, գնման, փոխադրման, բաշխաման եւ օգտագործման վերաբերյալ կանոններին։ Հայաստան-Եվրոպական փոխհարաբերություններում քաղաքական երկխոսության հաստատումը հիմք կծառայի հետագա օրենսդրական եւ ենթակառուցվածքային համապատասխանեցմանը։ Արտաքին հղումներ[խմբագրել] - Diplomatic Missions of the Republic of Armenia in Brussels - Հայաստանում Եվրոպական Միության պատվիրակության հաղորդագիր


text: Երբեւէ մտածել, թե ինչ Արվեստ կիրակի մասին? Ահա մի փոքր հայացք, թե ինչ է տեղի ունենում տիպիկ սեմինարին. Վերջին կիրակի ազատ ընտանիքը արվեստի արհեստանոց, փետրվարի 19 -, եղել է մեծ հարված է ավելի քան 50 մասնակիցները! Ուսումնական նկարիչ, Howard Marshall ներկայացրեց գործունեության մի քիչ պատմության մասին, քաղաքացիական իրավունքների շարժման եւ Մարտին Լյութեր Քինգ Jr. Նա խնդրեց բոլորին մտածել իրենց երազանքների ազատության եւ գրել նրանց ներքեւ. Նա ցույց տվեց մի քանի օրինակներ, այլ ոգեշնչող պաստառներով, ինչպիսիք են պաստառներ եւ Նելսոն Մանդելան. Եթե երազում ազատության այնուհետեւ տպագրվել է պաստառների ներառում գրաֆիկական նմուշների. Շատ մարդիկ ստեղծել է բազմաթիվ պաստառներ. “Freedom Պաստառներ կողմից իմ երեխաների BARNSDALL արվեստի այգում այս անցած կիրակի. Ուսուցիչը հրաշալի էր, տեղեկատվական եւ գրավիչ. Ինչ հաճելի նախագիծ է.” -Erika Tucker Արի կողմից առաջիկա կիրակի օրը ժամը 10 - 12pm համար մեկ այլ ազատ ընտանեկան արվեստի արհեստանոց. Բոլոր տարիքի ողջունում եւ բոլոր նյութերը տրամադրվում են! Խնդրում ենք այցելել Արվեստ կիրակի համար նորացված ժամանակացույցի, թե ինչ է կատարվում. BARNSDALL Արվեստ / FOJAC եւ BARNSDALL Art Park հիմնադրամը առաջարկում են անվճար արվեստի ամեն կիրակի, բերելով ետ ավանդույթը Այգու «Կիրակի Բաց կիրակի« ազատ արվեստի դասերի տարիների ընթացքում, եւ արդեն վազում ուժեղ 5 տարի եւ հաշվառում!


text: Միջին հեռավորությունըԱրեգակից կազմում է 2,218417 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8646 ա. մ. հեռավորության վրա եւ հեռանում 2,5722 ա. մ.[1]։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1206,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,29829 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը եւ խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 2,77° անկյուն։


text: Նորություններ Հրապարակումներ Ձեռքբերումները շատ են, անելիքները՝ նույնպես 04.02.2012 Ինչպիսի՞ն էր 2011-ը ՏԻՄ համակարգի համար ՀՀ տարածքային համաչափ զարգացման առումով վերջին տարիներին մեծ ջանքեր են ներդրվում, իրականացվում են բազմաթիվ հավակնոտ ծրագրեր։ Դրանցից կարեւորագույնը, թերեւս, նոր-նոր է ձեւավորվում, սակայն կյանքի կոչվելով կդառնա այն սյունը, որի շուրջ կկազմակերպվի մարզի եւ համայնքի համաչափ զարգացումը։ Խոսքը տարածքների համաչափ զարգացման հիմնադրամի ստեղծման գաղափարի մասին է, որի միջոցները կուղղվեն համայնքային խնդիրների լուծմանը եւ բացառապես կտեղավորվեն համայնքների համաչափ զարգացման ընդհանուր տրամաբանության մեջ։ Ընդհանուր տրամադրվածությունը երկրի կառավարման համակարգում կա, եւ նախաձեռնողը՝ ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարությունը, լավատեսորեն է տրամադրված սույն գաղափարը կյանքի կոչելու առումով։ Իսկ մինչ հիմնադրամի կազմավորումը ՏԻՄ համակարգում կան դեռ բազմաթիվ չլուծված խնդիրներ, որոնք, սակայն, ժամանակի ընթացքում ստանում են իրենց լուծումը։ Դրա լավագույն ապացույցն են անցած 2011թ. իրականացված աշխատանքները եւ դրանց պտուղները, որոնց մասին երեկ ասուլիսում խոսեց ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարի առաջին տեղակալ Վաչե Տերտերյանը։ Ամենացավոտ հարցի՝ համայնքային բյուջեների եկամտային մասի կատարման առումով 2011թ. արձանագրվել են զգալի ձեռքբերումներ, որոնք դրական ազդեցություն ունեն ՏԻՄ կողմից համայնքների բնակիչներին մատուցվող ծառայությունների քանակի եւ որակի վրա։ Վ. Տերտերյանը գոհունակությամբ նշեց, որ 2012թ. հունվարի 1-ի դրությամբ համայնքային իշխանություններին հաջողվել է համայնքային բյուջեների փաստացի մուտքի աճ. 2010թ. համեմատությամբ այս ցուցանիշն աճել է 13.6 տոկոսով կամ 11.4 մլրդ դրամով։ Հատկանշական է, որ աճ է ապահովվել նաեւ սեփական եկամուտների մասով. այն կազմում է 4.9 տոկոս կամ մոտ 1 մլրդ դրամ։ Այս առումով, սկսած 2007թ., ապահովվել է 7.6 մլրդ դրամի աճ։«Հանուն արդարության նշենք, որ 2011թ. համայնքների բյուջեների փաստացի եկամուտները նախատեսված են եղել մոտ 96.8 մլրդ դրամ, սակայն դրանք կազմել են ավելի քան 95.2 մլրդ դրամ կամ նախատեսվածի 98.3 տոկոսը։ Սեփական եկամուտները կազմել են ընդհանուր եկամուտների 26.2 տոկոսը։ Նախատեսված 27.6 մլրդ դրամի դիմաց փաստացի մուտքերը կազմել են մոտ 25 մլրդ դրամ կամ նախատեսվածի 90.4 տոկոսը։ Խնդիրն այն է, որ նախատեսելով հավաքագրման ծավալները՝ մենք հաշվի էինք առել նաեւ մի քանի հիմնական համայնքներ, որտեղ կա հողի հարկի մեծ ռեսուրս։ Սակայն եղանակային անբարենպաստ պայմանների պատճառով այդ համայնքներում նախատեսված ցուցանիշները չհաջողվեց ապահովվել",-ասաց Վ. Տերտերյանը։ Նա նաեւ ավելացրեց, որ այդուհանդերձ՝ համայնքային բյուջեների մուտքային մասի ավելացումը, նախորդ տարիների համեմատ, զգալի է։ Դրական արդյունքներ են արձանագրվել նաեւ աշխատավարձերի՝ նախկին տարիներին կուտակված պարտքերի մարման մասով։ Այսպես՝ 2008թ. հունվարի 1-ի դրությամբ ձեւակերպված շուրջ 2.3 մլրդ դրամ պարտքերից 2012թ. հունվարի 1-ի դրությամբ առկա է մոտ 180 մլն դրամի պարտք։ 2011թ. պարտքի մարում է կատարվել ավելի քան 207 մլն դրամի չափով։ Լայնածավալ աշխատանքներ են կատարվել նաեւ հողային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման եւ համայնքների ռեսուրսային հնարավորությունների ավելացման ուղղությամբ։ Համայնքի սեփականություն հանդիսացող հողերի հետ կապված՝ վերջին երկու տարիներին ի հայտ եկած խնդիրների կարգավորման նպատակով մշակվել է օրենսդրական փաթեթ, ինչի արդյունքում ՀՀ տարածքում համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողերը կօտարվեն միայն բաց աճուրդով՝ առանց որեւէ բացառության կամ ՀՀ հողային օրենսգրքով նախատեսված դեպքում՝ ուղղակի վաճառքով։ "Օրենսդրական նախաձեռնությունների շնորհիվ փոփոխություններ են իրականացվել նաեւ լեռնահանքային արդյունաբերության նպատակով օգտագործվող հողերի վարձավճարների առումով։ Դրանք զբաղեցնում էին մեծ մակերեսներ, սակայն այդ հողերի համար վճարվում էին համեմատաբար փոքր վարձավճարներ։ ՀՀ մարզպետարանների հետ քննարկումների արդյունքում որոշվեց ՀՀ համայնքներում լեռնահանքային արդյունաբերության նպատակով օգտագործվող հողերի 11,12,13,14,15 եւ 16 տարածագնահատման գոտիները 10-րդ գոտի տեղափոխել։ Դրա շնորհիվ հողամասերի վարձավճարները բավականին աճում են, ինչը նպաստում է համայնքների բյուջեների ձեւավորմանն ու համալրմանը։ 2011թ. ՀՀ կառավարության կողմից ընդունված որոշումների արդյունքում 22 համայնքների բյուջեների եկամտային մասը կավելանա ավելի քան 322 մլն դրամով",- նշեց Վ. Տերտերյանը։ "Հողի հարկի արտոնություններ տրամադրելու մասին" ՀՀ օրենքի կիրարկման արդյունքում նվազել է տույժերի եւ տուգանքների ռեսուրսը։ Օրենքի ընդունմանը հաջորդող 3 տարիների ընթացքում ապահովվել է 2.8 մլրդ դրամի բյուջետային մուտք, իսկ արտոնությունից օգտվել է 129 հազար քաղաքացի։ Աշխատանքներ են տարվում հողի հարկի եւ գույքահարկի միասնական տեղեկատվական համակարգի շահագործման ուղղությամբ, որը տեղակայված է ՀՀ բոլոր մարզերում եւ Երեւան քաղաքում։ Մոտ ապագայում շրջանառության մեջ դրվելիք օրենսդրական նախաձեռնություններից է նաեւ "Ֆինանսական համահարթեցման մասին" ՀՀ օրենքի նախագիծը։ Այս օրենսդրական նախաձեռնությանը ՀՀ կառավարությունը դրական է վերաբերվում, իսկ էությունն այն է, որ բոլոր այն համայնքները, որոնք ստանում են 3.5 մլն դրամից պակաս դոտացիա, նրանց համար դոտացիան կհամահարթեցվի՝ սահմանվելով 3.5 մլն դրամ։ Հարկային վարչարարության մասով մշակվել են մի շարք օրենսդրական նախաձեռնություններ, որոնք արդեն տվել են իրենց արդյունքները։ Բավականին մեծ քանակությամբ ապառքներ են հավաքագրվել ՏԻՄ համակարգում, ինչի արդյունքում ապառքների կուտակումը հասել է նվազագույնի. "2011թ. առաջին անգամ մենք իրականացրինք ՏԻՄ բյուջեների ծախսային մասի մոնիտորինգ։ Դա գերակայություն է նաեւ 2012թ. համար։ Նախատեսվում է ստեղծել մեթոդաբանական նոր բազա, որպեսզի ծախսերը լինեն ավելի նպատակային, ծրագրավորված եւ հրապարակային։ 2011թ. ֆոնդային բյուջեներից կատարվող ծախսերը կազմել են ավելի քան 7 մլրդ դրամ՝ ճանապարհների, խմելու եւ ոռոգման ջրի համակարգերի, այլ ենթակառուցվածքների վերանորոգման, մանկապարտեզների կառուցման համար։ Եթե նախկինում մենք ֆիքսում էինք, որ մանկապարտեզները փակվում են համայնքներում, ներկայումս ոչ միայն միջազգային ծրագրերի եւ բարերարների շնորհիվ, այլեւ համայնքների սեփական միջոցներով կարող ենք մանկապարտեզներ կառուցել։ 4-5 համայնքներ կան, որոնք նոր մանկապարտեզներ են կառուցել սեփական միջոցներով"։ Արդեն սկսվել է համայնքային նոր բյուջեների ծախսային մասի մոնիտորինգը, ինչն էական ազդեցություն կունենա բյուջեների ծախսային մասի կատարման տեսանկյունից։ Վարչատարածքային բարեփոխումների առումով՝ համայնքների ֆինանսական միջոցներն առավել օպտիմալ եւ նպատակային օգտագործելու եւ դրա արդյունքում սեփական եւ պետության պատվիրակած լիազորությունների արդյունավետ իրականացման նպատակով 2011թ. ՀՀ կառավարության կողմից հավանության արժանացավ "Համայնքների խոշորացման եւ միջհամայնքային միավորումների ձեւավորման հայեցակարգին հավանություն տալու մասին" արձանագրային որոշման նախագիծը. "Սույն հայեցակարգի դրույթների իրականացման ընթացքում կունենանք մարդկային ռեսուրսների համախմբում, համայնքի կառավարման, ծառայությունների մատուցման արդյունավետության բարձրացում, ենթակառուցվածքների համախմբում եւ ենթակառուցվածքներով չապահովված համայնքների թվի նվազում։ Կավելանա օրենքով համայնքներին վերապահված լիազորությունների շրջանակը, հետագա ապակենտրոնացման համար կստեղծվեն նպաստավոր պայմաններ, կմեծանա համապետական ծրագրերի իրականացման հնարավորությունը, կստեղծվեն իրավական հիմքեր՝ տարածքային կազմակերպման եւ տարաբնակեցման համակարգի հավասարակշռված եւ բազմակենտրոն մոդելի ձեւավորման համար"։ Աշխատանքներ են իրականացվել նաեւ համայնքի ղեկավարի եւ ավագանու աշխատանքների եւ պարտականությունների կանոնակարգման, ինչպես նաեւ հակակշիռների եւ զսպման մեխանիզմների առումով։ Նոր օրենքներով հստակեցվել է քաղաքապետարանի եւ գյուղապետարանի աշխատակազմի կազմակերպա-իրավական ձեւը, այն է՝ աշխատակազմը ձեռք է բերում համայնքային կառավարչական համակարգի կարգավիճակ։ Մշակվել է "Տեղական ինքնակառավարման մասին" ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին" ՀՀ օրենքի նախագիծ՝ համայնքի ավագանու կազմավորման, նիստերի իրավազորության, անցկացման, որոշումների կայացման, համայնքի ղեկավարի եւ ավագանու լիազորությունների դադարեցման, համայնքի ղեկավարի պաշտոնանկության հիմքերի հետ կապված. "Կարելի է ասել, որ համայնքային ծառայողների ինստիտուտը գործում է։ Իհարկե, խնդիրներ կան, սակայն ավելի ու ավելի շատ համայնքային ծառայողներ տեր են կանգնում իրենց իրավունքներին եւ օգտվում օրենքով սահմանված երաշխիքներից։ Շատ հաճախ վկա ենք լինում դատական կարգով վեճերի լուծմանը"։ Ի՞նչ սպասել 2012-ից Վ. Տերտերյանը նշեց, որ 2012թ. համար ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության գերակա խնդիրները երեքն են։ Առաջինը՝ պետք է ձեւավորվի ՏԻՄ կողմից իրականացվող ծախսային քաղաքականության ընդհանուր մեթոդաբանություն. ասել է թե՝ ծախսերը պետք է դասակարգվեն ըստ ծրագրերի, եւ պետք է վերահսկվի այդ ծրագրերի իրականացումը։ Անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ՏԻՄ կողմից իրականացվող ծախսերը եւ օբյեկտիվ կարիքները եւ դրա հիման վրա, ըստ համայնքների մեծության, մշակել ծախսային կառուցվածքների տիպաբանություն։ Բացի այդ՝ պետք է նվազագույն չափի մասով վերանայել պետական բյուջեից համայնքներին հատկացվող դոտացիաների սահմանված չափորոշիչները։ "Երկրորդ գերակա ուղղությունը գործարար միջավայրի բարելավմանն ուղղված՝ ՏԻՄ մարմիններ-գործարար հարաբերությունների պարզեցումն է, հստակեցումը եւ գործող ընթացակարգի բարելավումը։ Անհրաժեշտ է վերհանել օրենսդրական այն դրույթները, որոնք կարգավորում են այդ հարաբերությունները, ներկայացնել առաջարկություններ՝ ՏԻՄ-գործարար հարկային վարչարարության ոլորտի բարելավման վերաբերյալ՝ տեղական հարկերի մասով։ Առաջարկությունները պետք է ներառեն նաեւ այդ հարաբերությունների շրջանակներում ՏԻՄ-ից վարչական կախվածության գործոնը էապես նվազեցնելու կամ պարզեցնելու ուղղությունները",- ասաց Վ. Տերտերյանը։ Երրորդ ուղղությունը վերաբերում է տարածքային զարգացման հայեցակարգից բխող նոր գործիքների ձեւավորմանը։ Անհրաժեշտ է իրականացնել աշխատանքներ մարզերի տնտեսական զարգացման ներուժի գնահատման մեթոդաբանության ամբողջացման տեղեկատվական բազայի համալրման մասով, հաշվարկել տարածքներում պետական բյուջեի եւ այլ միջոցների հաշվին կատարվող ներդրումների արդյունավետությունը։ Այս ամենի հետ՝ գնահատել մարզային զարգացման ծրագրերի իրականացման ընթացիկ եւ տարեկան արդյունքները եւ հաշվարկել աղքատության նվազման վրա այդ գնահատականների ազդեցությունը։ Եզրափակելով՝ կարելի է նշել, որ 2012թ. կշարունակվեն 2011թ. իրականացված աշխատանքները։ Արման ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ 04-02-2012 "Հայաստանի Հանրապետություն" օրաթերթ