ԼՈՒՅՍ ԱՇԽԱՐՀ – Ճանապարհ դեպի “ՔԱՈՍ”: ՀԵՌՈՒՍՏԱԾՐԱԳՐԵՐ - Հեղինակ՝ ADMIN. Friday, April 27, 2012 20:20 - 5 քննարկում Ճանապարհ դեպի “ՔԱՈՍ”: Ազնվաբարո տղամարդը մտածում է պարտքի, իսկ չնչին մարդը` շահի մասին։ Օլիգարխիան... ունեցվածքի հաշվառման եւ գնահատման վրա հիմնված կառավարում է, այնպես, որ կառավարում են հարուստները, իսկ աղքատները մասնակցություն չունեն... ամեն մեկի ոսկով լի գանձարանը խափանում է այդ կառավարումը, քանզի հարուստները նախ իրենց համար ծախսեր են հորինում եւ հանուն դրա խախտում են օրենքները, որոնց չեն ենթարկվում ոչ իրենք, ոչ նրանց կանայք։ Բախտավոր լինելու համար պետք է լինել հարուստ, առողջ եւ տգետ, մանավանդ չխորհող։ Այս հոդվածի ստեղծման շարժառիթը ՀՀ Աժ պատգամավոր, հայ պարբերական մամուլում այժմ արդեն նշանավոր դեմք Տիգրան Արզաքանցյանի անզիջում պայքարն էր դատարանում նույն մամուլի դեմ։ Որքան էլ սկզբից միայն նրան էր նվիրված հոդվածը, օրեցօր կուտակված արտառոց փաստերի ճնշման տակ այն շարունակվեց` ընդգրկելով նորանոր պատգամավորների դիմանկարներ, մեկը մյուսից անհեթեթ, մեկը մյուսից ծաղրարժան։ Ամեն մեկն ինքնին գեղարվեստական հատուկ մշակման կարիք չունեցող պատրաստի գրական տիպ է։ ՀՀ Աժ-ն մի թեմա է, որ կարող է շարունակվել, վերածվել մի չաղլիկ երգիծավեպի։ Բավարարվենք, սակայն, ստացվածով եւ ընթերցողին խնդրենք հաշտվել Ազգային ժողովից Ազգային հերոսի վերաճելու տաղանդով օժտված Տիգրան Արզաքանցյանի գերակայող դիրքի հետ։ Վերջին հաշվով, եթե ընդամենը մի հասարակ զինվոր Շվեյկը կարող էր Առաջին աշխարհամարտը պատկերող մեծագույն վեպի գլխավոր հերոս դառնալ, մեր պատգամավոր հերոսն ինչո՞ւ չէր կարող իր արժանի տեղը գրավել մեր համեստ գրությունում։ Աժ պատգամավորներին նվիրված «131 դեմք ու դիմակ» շարքում «Երկիր» օրաթերթը հունվարի 13-ին անդրադարձավՏիգրան Արզաքանցյանին, որը 2003-ին Աժ պատգամավոր է ընտրվել ՀՀԿ մեծամասնական ցուցակով, վերստին 2007-ին, թիվ 22 ընտրատարածքից։ Շեշտելու համար, որ այդ պատվին արժանացել է բացարձակապես անհամապատասխան, պատահական մեկը, թերթը գրեց. «Հրանտ Բագրատյանը... մի առիթով ասել է. «էդ լակոտը մեր կոնյակի պատիվը գցում է Ռուսաստանում»... Առաջին անգամ խորհրդարան մտավ որպես ստիլյագ։ Բրենդային իր հագուստների, կոշիկների մասին խոսում էր բոլորի հետ եւ շարունակ գլուխ էր գովում, թե ինչպես է ինքնաթիռներով գեղեցկուհիներ բերում ու տանում այս կամ այն երկիր։ Որպես պատգամավոր առաջին հարցազրույցներից մեկում գլուխ էր գովել, թե իր պահարաններում հագուստին եւ կոշիկին տեղ չկա։ Հայտնի է նաեւ որպես «կազինոների» մշտական հաճախորդ։ Շարունակ ծեծ ուտելու սովորություն ունի։ Ամեն անգամ ծեծվելուց հետո ամիսներով բուժվում է եւ չի հաճախում Աժ նիստերին։ Անցնող նստաշրջանում միայն մեկ անգամ է երեւացել Ազգային ժողովի միջանցքներում։ Մնացած ժամանակ արտերկրում է։ Զբաղվում է ինչ-ինչ գործերով եւ բուժմամբ։ Ասում են` վերջերս ռուսաստանյան կազինոներից մեկում այնպես է ծեծվել, որ մի քանի ամիս ատամներն էր բուժում։ Ըստ որոշ տեղեկությունների, Աժ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանի ֆավորիտներից է»։ Օգտվելով անձի արժանապատվությունը վիրավորող հոդվածների մասին օրենքից` պատգամավորը դատական հայց ներկայացրեց «Երկիր»-ի դեմ` պահանջելով հերքել տպագրվածը եւ 3 միլիոն 568 հազար դրամ փոխհատուցում վճարել։ Ըստ Արման Ղարիբյանի «Կազինո գնալը բնական պահա՞նջ է» հոդվածի1` դատական նիստն ընթացել է վերոնշյալ հարցերի քննարկումով` Արզաքանցյանը ցուցամոլ, «ստիլյա՞գ» է, գեղեցկուհիներ տարել-բերե՞լ է, ծեծ կերե՞լ է, Հ.Բագրատյանը նրան լակոտ անվանե՞լ է, Քյավառա բարբառո՞վ է խոսում... Կազինոների հարցի առիթով պատգամավորի փաստաբանը բողոքել է. «Ձեզ դո՞ւր կգար, եթե Ձեր մասին գրեին, որ զուգարանի մշտական հաճախորդ եք»։ Միանգամայն բնորոշ արդարացում` ամեն անգամ արդի Հայաստանում տիրող արատավոր բարքերի ու մտայնության դրսեւորումներին դեմ առնելիս ակամա հիշում ես փայտե «բուրավետ» արտաքնոցները, որտեղից ոչ մի կերպ դուրս չեն պրծնում տիպական դեմքերը, ինչքան էլ թանկարժեք կոստյումներ հագնեն ու ցողվեն ընտիր օծանելիքներով... «Գյադեք, աջ անցեք», թե «գյադեք, ձախ անցեք», արդյունքը նույնն է։ Կազինո գնալը արտաքնոց գնալու նման բան է, կամ ոչ. դիլեմայի լուծումը թողնենք փաստաբանի երեւակայությանը։ Քանզի էականը բնավ ոչ դա է, ոչ մյուս, տվյալ դեպքում` երկրորդական, հարցերի պարզաբանումը։ Ինչպես աշխարհի ամեն մի սովորական քաղաքացի, Տ.Արզաքանցյանը եւս, ժողովրդի «ընտրյալ» չլիներ, կարող էր եւ՛ ձանձրացնել պճնամոլի սնապարծությամբ, եւ՛ ֆետիշիստի անհագությամբ բարձրարժեք կոշիկ ու հագուստ կուտակել իր պահարաններում, եւ՛ գեղեցկուհիներ տանել ու բերել, եւ՛ ծեծ ուտել ու չդիմել ոստիկանատուն, եւ՛ սրտի ուզածի չափ արտաքնոց գնալու պես կազինոներ այցելել` փչացնելու իր դրամը, եւ այլն, եւ այլն։ Անհասկանալի է միայն, ընդունելով իրեն թելադրված խաղի կանոնները` «Երկիր»-ի խմբագիրն ինչո՞ւ փորձեց պաշտպանվել այս ճղճիմ հարցերից` արդյո՞ք թերթի նպատակը հենց դա էր, ոչ թե չափի զգացումից, ուստիեւ տարրական իմաստությունից զուրկ (դրա դրսեւորումներից են սնամեջ պճնամոլությունը, շարունակ ոչ համապատասխան վարվելակերպի պատճառով անախորժ վիճակներում ընկնելը), աղքատամիտ անձնավորությանը ՀՀ Աժ պատգամավորի բարձր կոչումը շնորհելու անընդունելիության հաստատումը։ Շնորհելու` մեր հինավուրց հայրենիքում ում ընտրել-չընտրելը որոշվում եւ իրականացվում է «վերեւների» թելադրանքով։ Մայիսի 18-ին արդեն դատարանում լսվեց պատգամավորն ընդդեմ «Իրավունք» թերթի գործը, որը եւս նշել էր. «փիս խասիաթ» ունի «թրեւ գալ» կազինոներում»։ Թերթի լիազոր ներկայացուցիչը կարեւորեց, որ հասարակական պահանջ կա տեղեկանալու Աժ պատգամավորների գործունեության մանրամասներին, առավել եւս, երբ նրանք կոպտորեն խախտում են ՀՀ օրենսդրությունը, չեն կատարում իրենց պարտավորությունները։ Ի վերջո, ինչպե՞ս է վերաբերվում ՀՀԿ-ն իր կուսակցի եւ Աժ խմբակցության անդամի վարքագծին եւ խոսքի ազատության իրավունքը վարկաբեկող, մամուլի դեմ արշավին։ Տ.Արզաքանցյանը բնավ բացառություն չէ։ Աժ-ում հավաքված է անարժան, գործի հետ առնչություն չունեցող, լավագույն դեպքում կիսագրագետ, երբեմն ռնգեղջյուրի նման ագրեսիվ մարդկանց մի խումբ, որը չի բարեհաճում գոնե ձեւականորեն ներկա լինել նիստերին։ Արզաքանցյանը, ինչպես տեսանք, «Անցնող նստաշրջանում միայն մեկ անգամ է երեւացել Աժ միջանցքներում»։ Այցելեր` ի՞նչ աներ. նրա շողարձակող մտքի, բարձր կոչումին(«Միջազգային բիզնեսի պատվավոր դոկտոր» է), բարձր կրթությանը բնորոշ ոճի նմուշներին կարելի է ծանոթանալ «Հրապարակ» օրաթերթին տված հարցազրույցում(պոզիտիվի եւ նեգատիվի շփոթն ընդունեցեք որպես պատգամավորի «անմեղսունակության» փաստ), «...ես Հայաստան էլ ունեմ, Ֆրանսիա էլ ունեմ։ Օշականի գինու գործարանն Աշտարակում ա։ Բացի էտի, ես ուրիշ ոլորտով եմ զբաղված` հանքարդյունաբերությունով եմ զբաղված Հայաստանի տարբեր մարզերում... ամենավատը գիտեք ի՞նչն ա, որ ամենավատ պոզիտիվներից, պոզիտիվ բաներ են ման գալում գտնում... Խի՞ չեն ասում, որ «Արզաքանցյան հիմնադրամը» երեք տարվա ընթացքում 22 միլիոն դոլարից ավելի աշխատանքներ ա կատարե։ Թե չէ երկու հատ աբիժնիկ դաշնակ, կյանքից աբիժնիկ, էլի կարան վերցնեն իրանց թերթով անձին կպնեն։ Ես իրանց անձին չեմ կպե։ Եթե կպնեմ, փիս կկպնեմ... Ես անձի անուն չեմ տվե, որ փող մուծեմ։ Տենց չի կյանքը։ Ես իրանց ոչ մեկի կնոջը չեմ կպել, ես իրանց երեխին չեմ կպել, իրանց անձնականին չեմ կպել, ոչ մեկի, կյանքում։ Իսկ իրանք կպնում են իմ անձնականին, որպես Տիգրան Արզաքանցյան մտնում են իմ անձնական կյանքի մեջը, որը իրավունք չունեն։ Դրա համար իրանք մենակ իմ դեմ պատասխան չեն տալու, Աստծու դեմ են պատասխան տալու»2։ Քանի որ Աստծո գործերն անքննելի են, անհնար է պարզել` երբեւէ ՆԱ կկատարի՞ Արզաքանցյանի այս սրտաճմլիկ պատվերը։ Բայց Աժ նախագահությունը թերեւս պատասխան տա միայն 2007-ից մինչեւ 2011-ի ապրիլը Աժ 1371 նիստերից բացակայած (այսինքն` էտի ուրիշ ոլորտով զբաղված, չի գալում նիստերի ավելի քան 84 տոկոսին) անձնավորությունը ինչքան ավելի՞ է կապված Աժ-ին, փողոցում թրեւող ՀՀ որեւէ գործազուրկ քաղաքացուց։ Երբ գալում էլ է, կամ միջանցքում է երեւում, կլոր դահլիճ մտնի էլ՝ երեք բառ կանոնավոր չի կարող իրար կապել եւ բարձր ամբիոնից ճառախոսել ի շահ երկրի ու ազգի։ Այսինքն` ներկայության բացառիկ դեպքերում կոճակ սեղմելուց բացի ուրիշ ի՞նչ «ծառայություն» է մատուցել հարազատ պետությանը (եթե հաշվի չառնենք, որ «ներկայություն» ապահովելու համար հաճախ այդ կոճակն էլ մեկի կամ մյուսի փոխարեն սեղմում են աթոռակից ուրիշները)։ Անտեղի սադիզմ չէ՞ մարդկանց նստեցնել աթոռի, որից նրանք փախչում են ինչպես ժանտախտից։ Սվետոնիուսը գրում է, որ Կալիգուլան իր ձիուն մտադիր էր դարձնել կոնսուլ։ Տարբեր պատմաշրջանների բռնապետերը չեն խուսափել իրենց ախոռներից բերած արարածներով լրացնել պետական բարձր պաշտոնեությունը։ Սովորույթը պահպանվում է մեր ժամանակներում, տարբերությամբ, որ արտաքուստ խուսափում են պաշտոններ բաժանել իրենց սիրելի ձիուն կամ ավանակին (բացառություն չի կարելի համարել այն, որ ամերիկացի մի մեծահարուստ կտակեց իր ողջ հարստությունը սիրած ավանակին, որ կյանքը շարունակի ապարանքում, ծառաներով շրջապատված, ծամելով նրբաճաշակ բուսեղեն եւ թրքելով շքեղ զուգարանում, քանզի կենդանին պաշտոնյա չէր, այլ ընդամենը «օլիգարխ»)։ Բայց եթե ընդունենք Կիկերոնի տեսակետը, կհամոզվենք, որ տարբերությունն, այնուամենայնիվ, մեծ չէ. «Նման վիճակում են եւ այն մարդիկ, որոնց բնական բթամտությունն իջեցրել է կոպիտ անասունների մակարդակի։ Այդպիսի մարդկանց եւ կենդանիների միջեւ ոչ մի տարբերություն չկա, քանզի վերջիններս կատարելապես զուրկ են բանականությունից, իսկ առաջինները մթագնած հասողություն ունենալով` գայթակղվում են ի վնաս իրենց, գարշագործություններով»։ Երբ ՀՀ Աժ իմաստուն մի պատգամավոր առաջարկեց օգնականների հաստիքներ տրամադրել, հակադրվեցին, թե պատգամավորներն իբր կարգին աշխատում են, որ օգնականներ էլ ունենան։ Իմաստունը պատասխանեց. գոնե օգնականները կաշխատեն։ Առաջարկն ընդունվեց, եւ պարապ-սարապ պատգամավորներն իրենց փոխարեն «աշխատող» օգնականներ ունեցան։ Ո՞ւմ հաշվին։ Բավարար չէ՞ր զուր տեղը խորհրդարանի արտոնյալների վրա պետության թշվառ բյուջեից ծախսած դրամը, որ հիմա էլ գումարեցին եւս 131 պարապ (լավագույն դեպքում` կիսապարապ) անձանց բեռը։ Պատգամավորի օգնականի աշխատավարձը 90 հազար դրամ է։ Ավելի կարեւորը պետական ապարատում առաջխաղացման, ապա եւ հաստատուն տեղ գրավելու հնարավորությունն է։ Ուստի, ամրապնդելով նաեւ միջնադարին հատուկ ժառանգական իրավունքը` պատգամավորների զգալի մասն իր երեխաներին է վերցրել որպես օգնական. «Պատգամավորներից մի քանիսը խեղճացած տեսք ընդունելով խնդրեցին, որ իրենց երեխաների անունները չգրենք, մինչեւ օգնականների տեղափոխություն կանեն»։ Այսինքն` մեկի երեխան մյուսի մոտ տեղափոխելով, իբր ընդունելի տեսք պիտի ստանա ընդհանուր առմամբ անընդունելի երեւույթը։ Արշակ Մխիթարյանը (Բրիլյանտի Արշակ, ԲՀԿ) իր զավակին տեղավորել է Գրիգորի Մարգարյանի (Բելաջիոյի Գրիշ) մոտ։ Ռաֆիկ Գրիգորյանը (ՀՀԿ) որդուն տեղավորել է Աժ փոխնախագահ Սամվել Նիկոյանի մոտ որպես խորհրդական (կամ «խորհրդականն» է արտակարգ տաղանդավոր, կամ փոխնախագահն այնքան է անօգնական, որ նույնիսկ հազիվ հասունացած մի երիտասարդ կարող է նրան «խորհուրդներ» տալ) եւ օգնական։ Ռ.Գրիգորյանը ստանում է Երեւանում բնակարան չունեցող պատգամավորին տրվող 45 հազար դրամը որպես բնակվարձի փոխհատուցում։ Արեգ Ղուկասյանը` Արկադի Ղուկասյանի եղբայրը (2009-ին եկամուտը կազմել է 354 միլիոն 482 հազար դրամ), որդուն տեղավորել է Աժ Ֆինանսական եւ բյուջետային հանձնաժողովի նախագահ Գագիկ Մինասյանի մոտ։ Գագիկ Մելիքյանի (տարվա եկամուտը` 3 միլիոն 609 հազար դրամ), Վազգեն Կարախանյանի (եկամուտը 2009-ին` 3 միլիոն 556 հազար դրամ), Կարինե Աճեմյանի (նշել է, որ օրենքով արգելված չէ սեփական երեխային օգնական վերցնելը) օգնականները դուստրերն են։ Արամ Սաֆարյանի (ԲՀԿ) օգնականը որդին է։ Կարո Կարապետյանն (Յուվեցի Կարո) ունի երկու օգնական, հաստիքով` դուստրը, հասարակական կարգով` Լիանա Նազարյանը։ «Եվրոստան ույուտ» ընկերության սեփականատեր (2009-ին երեք շենք է գնել եւ հայտարարագրել` 17 մլն 545 հազար դրամ եկամուտ) Մանվել Բադեյանն աշխատանքի է ընդունել դստերը, իսկ հասարակական կարգով` Գյոզալյանին։ Հասարակական կարգովներին վարձատրում են պատգամավորները։ Աժ աշխատակիցներ են համարվում վճարվող օգնականները, նրանց աշխատանքը ստաժ է համարվում, հասարակական կարգովներինը` ոչ։ Միայն Վիկտոր Դալլաքյանն է անվճար օգնական վերցրել իր որդուն։ «Հետքի» թղթակից Գ.Բալասանյանն իր «Աժ հայրերն ու որդիները» հոդվածում նշում է նաեւ, թե որոշ պատգամավորների զավակներ «տիրապետում են իրենց աշխատանքին»։ Թեկուզեւ, բայց նախ բնավ անհնար չէր ընդունել գործին շատ ավելի լավ տիրապետող մարդկանց, ապա իշխանավորները, եթե ունեն արժանավոր որդիներ ու հարազատներ, չպետք է նման բնավ էլ ոչ բարոյական գործելակերպով խանգարեն նրանց ինքնուրույն հարթել իրենց աշխատանքային ուղին։ Բայց ո՞ւմ ենք ասում` նրա՞նց, ովքեր Աժ դռնից ընդհանրապես հեռու պիտի լինեին։ Աժ նախագահն ու տեղակալները, երբ իրենց վերից նայում են դահլիճի բազում դատարկ աթոռներին, չե՞ն վիրավորվում պատգամավորների մեծամասնության արհամարհանքից գործի եւ անձամբ իրենց հանդեպ։ Ինչո՞ւ են հանդուրժում, ինչո՞ւ չեն ազատվում այդ բալաստից։ Վերջապես, այդ Աժ կոչված ներկա-բացակայի անմատյան ողբերգությունում ամենապրիմիտիվ, խեղճուկրակ կարգուկանոն կա՞։ Արդյունքը շլացուցիչ է։ Աժ-ում բացարձակ մեծամասնություն ունեցող կառավարող կոալիցիան «նույնիսկ անհրաժեշտության դեպքում, նշում է Աժ ՀՀԴ պատգամավորական խմբի անդամ, տնտեսագետ Արա Նռանյանը, չի կարող գործընկերներին բերել դահլիճ։ Սա խոսում է կառավարող կոալիցիայի ճգնաժամի մասին» (ո՛չ, իհարկե, կոալիցիան հիանալի է զգում, սա խոսում է բացակայող անձանց արտառոց անպատժելիության եւ լկտիության, իրենց շահից բացի մնացյալ ամեն ինչի վրա թքած ունենալու մասին)։ «...Իրենց համար օրհասական պահին, ունենալով ավելի քան 100 պատգամավոր, միեւնույն է, չեն կարող 66 հոգով ապահովել քվորում։ Իսկ Աժ եկողների մեծ մասն էլ պարզապես չի խորանում հարցերի բովանդակության մեջ։ Եթե խորանան եւ հասկանան, թե ինչ է կատարվում, ապա դժվար թե գնան այդ քայլին» (շատ լավ էլ «խորանում» ու «գնում» են)։ Աժ արտահերթ նստաշրջանում, ընդամենը երկու ժամվա ընթացքում երկու հարյուր միլիոն դոլարով ավելացրել են Հայաստանի արտաքին պարտքը։ Նպատակը, ինչպես պարզաբանում է Նռանյանը, «Նախ, լրացուցիչ գումարներ բերել ֆինանսական սեկտոր ու ապահովել բանկերի գերշահույթները։ Եվ երկրորդ, ներկա իշխանության գոյության պահպանումն ու վերարտադրության ապահովումն է... Տնտեսությունն ունի պրոբլեմներ, որոնք լուծելու համար պետք է կատարես արմատական, կառուցվածքային փոփոխություններ... փոխես ողջ տնտեսական կուրսը։ Կառավարությունն այդ կուրսը չփոխելու համար անընդհատ վարկեր է բերելու... այս վարկերի ավելի քան 27 տոկոսը գնալու է խորհրդատվությանը, այսինքն` իրենց գրասենյակների ֆինանսավորմանը։ Ողջ ժողովուրդն ընկնում է պարտքի տակ, որ այս իշխանությունը շարունակի իր անարդյունավետ կառավարումը»3։ Ապա, զրույցը վարող Արման Գալոյանի «Այդ վարկային համաձայնագրերն ընդունվեցին մի կերպ. Աժ-ում պատգամավորները, բացակա ընկերների փոխարեն քվեարկելով, կարողացան ապահովել քվորում» հարցին Ա.Նռանյանը, հակասելով իր «հասկանան, դժվար թե գնան» ասածին, պատասխանում է. «...Քանի որ շատերի համար իրենց փոքրիկ անձնական շահն ավելի կարեւոր է, քան ազգի ու ապագա սերունդների պարտքը, գերադասեցին... իշխանության վերնախավին հաճոյանալու համար գնալ... քվեարկության արդյունքների կեղծման»4։ Եվ պատասխանատու անձինք չեն ուզում տեսնե՞լ, թե՞ նպատակաուղղված, բացահայտ կեղծիքներով ընդունել են տալիս նման ճակատագրական որոշումները։ «Չտեսնելու» պատճառով, դատապարտված սերունդների ճիտին` եւս 200 միլիոն դոլարի պարտք։ Չգիտես ինչու ժողովուրդը միայն մարդամեկին քոռ կոչեց` անտեսելով, օրինակ, ՀՀ Աժ թամբալխանայի քոռության թեկնածուների անուրանալի վաստակը պետության «կայացման» գործում (առաջնորդների քոռության մահացու հետեւանքները հասկանալու համար առաջարկում եմ կարդալ Խաչատուր Աբովյանի համապատասխան առակները «Պարապ վախտի խաղալիքում»)։ «Չեն տեսնում», քանզի դրամի բացարձակ վայրագ տիրապետություն է, չի կարելի «կպնել» ոչ մի մեծահարուստի, ոչ մի բարձր պաշտոնյայի ու դրանց դրանիկների ու կամակատարների «անձնականին»։ Եվ երբ «իրանք կպնում են» դրանցից որեւէ մեկի «անձնականին», ասենք «որպես Տիգրան Արզաքանցյան... որը իրավունք չունեն»։ Բայց երբ կպնում են պետությանը, երբ ոտնակոխ են անում հասարակ մարդկանց կյանքի իրավունքն իսկ, լիակատար իրավունք ունեն, քանզի պետությունը (ավազակապետությունը. խոսքաշեն ԼՏՊ-ի ականջը կանչի, իր ծնածի անունը ինքն էլ պիտի դներ) Հայաստանում ծառան է ոչ թե ժողովրդի, այլ արատների մեջ թաթախված կլանաօլիգարխիկ իշխանավոր փոքրաթիվ խմբի։ Փորձելով վերջ տալ արդեն քսանամյա այս անտեր խայտառակությանը` Աժ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը Facebook-ում հայտարարեց, որ այսուհետ անհարգելի բացակայած պատգամավորների աշխատավարձերից պահումներ են լինելու։ Պատասխանը չուշացավ։ Աժ նիստերին հազվադեպ հայտնվող ՀՀԿ-ական գործարար, պատգամավոր Ռուբեն Հայրապետյանը հակադարձեց. «Եթե խոսքը վերաբերում է պատժելուն, ես մարդկանց խորհուրդ չեմ տա ինձ պատժել... ով որ փորձել ա, վատ բան ա ստացվել... Դա ճիշտ ա, աշխատանքի չես գնացել, բնականաբար պտի չստանաս աշխատավարձ։ Եվ ամենակարեւորը` ես երբեք Աժ-ից աշխատավարձ չեմ ստացել»5։ Ռ.Հայրապետյանի «ով փորձել ա, վատ բան ա ստացվել...» եւ Տ.Արզաքանցյանի «Եթե կպնեմ, փիս կկպնեմ...» սպառնալիքները նույն ուժը չունեն, ոչ միայն որովհետեւ առաջինի սպառնալիքն ուղղված է ոչ ավելի, ոչ պակաս` Աժ նախագահին, երկրորդինը` ընդամենը «երկու հատ աբիժնիկ դաշնակի», այլեւ սպորտային տերմինով ասած` քաշային կարգերը շատ են տարբեր։ Ապացույց` Արզաքանցյանը «մի անգամ ծեծ է կերել» Նեմեց Ռուբո մականունով մեծարված այդ հզոր անհատի բարեբախտաբար «թեթեւ ձեռքով», ծանր ձեռքով «կսպանե՛ր»։ Խուլ միջնադարում թաղված երկիրն իր եղած-չեղածով մի քանի ավատատեր ամենակարողների սեփականությունն է, նրանք ինչ կամենան, երբ կամենան, ում հետ կամենան` կանեն։ Օրինա՞կ, խնդրեմ. Արզաքանցյանի երկրպագու ոմն Գագիկ Հայրապետյան նամակով սպառնացել է «Հետքին». «Ինչ գործ ունեք մեր քյավառցուց, դուք ճանաչո՞ւմ եք, թե ինքը ինչ թագավոր մարդ ա, որ տենց բաներ եք գրում։ Դուք ճիճու եք նրա համար, դե կարաք կանգնեք դիմացը խոսացեք... նախանձությունը խոսում է ձեր մեջ, կոմպյուտուրի դեմները դուխներդ 1000 է։ Ինքն ա սխալ, որ շատ բարի մարդ ա ու ձեզ չի պատժում, բոլորիդ շատ վատ ձեւերով, ոնց որ բոլորն են անում, դրա համար էլ շատ չեն գրում ուրիշների մասին ու վախում են խոսան։ Բայց իրա ազգի մեջ կգտնվեն շատ մարդիկ, որ սաղիտ պատժելու են»։ Գրեթե պատգամավորական «գրագիտությամբ» ու «խիզախությամբ» փայլող այս Գագիկը չի սխալվում։ Այն, որ աշխարհի հատկապես հետամնաց, քարանձավային վայրագ բարքերով բնորոշվող երկրներում լրագրողի աշխատանքն ամենավտանգավորներից է, հերթական անգամ փաստվեց «Հետքի» խիզախ խմբագիր Էդիկ Բաղդասարյանի հետ ժամանակ առաջ կատարվածով։ Քանի որ Հայաստանը հարյուրամյակներ մնաց անթագավոր, ապա պակասը ներկա ՀՀ-ում լրացվեց մի կույտ հայրենաքանդ, ազգակեր (այդ պատճառով էլ, նաեւ «Մկների ժողովից», որտեղ նույնպես «զանգ կախող» չկար, տարբերվելու համար, կոչվեց Ազգային ժողով) «թագավորներով», որոնց եւ որոնց պնակալեզների աչքին ճիճու են երեւում ոչ միայն լրագրողները, այլեւ ողջ կեղեքվող ժողովուրդը (ամենակեր ճիճուներն էլ ինչպե՞ս պիտի ընկալեն աշխարհն ու գործեն, եթե ոչ ճիճվաբար)։ «Թագավորներից» որին ուզում ես «ընտրիր», որին ուզում ես երկրպագիր, որից ուզում ես զզվիր, պետություն չի ստացվում եւ չի ստացվելու... Քանզի «թագավորները» հարցերը փակում են «Դե կարաք, կանգնեք դիմացը» գյադայաքրեական «օրենքներով» (քանի որ հատկապես ազատ-անկախ Հայաստանում Դերենիկ Դեմիրճյանը երիցս անմահացավ իր դարակազմիկ «Քաջ Նազարով», ապա եւ մանրապճեղ գյադուկներն էլ առանց ձախ ու աջ անցնելու ուղղակի գրոհեցին նրա գերեզմանի բրոնզյա կիսանդրու վրա ու հանելով ողջ գյադայաքրեականության ոխը` գողացան-ծամեցին-մարսեցին)։ Դատարան կանչված «Երկիրը» փաստեց, որ Ազգային ժողովի արդեն հռչակավոր հերոս Տիգրան Արզաքանցյանն ընդամենը մի խաղատուն այցելել է 33 անգամ։ Քանի անգամ է հաճախել տարբեր երկրների այլ խաղատներ` թերթը ոչ միայն չէր կարող, այլեւ կարիք էլ չուներ պարզելու, այսքանն էլ լիովին բավարար էր ապացուցելու հերոսի խաղամոլությունը։ Նորմալ երկրի բարձր պաշտոնյաների արժանապատվությունը եթե չխանգարի աշխատանքը թողած այցելել խաղատներ, «վայելքի» այլ տեղերի մասին չխոսենք, կմնա՞ իր տեղում։ Իսկ պատգամավորի փաստաբան Վ.Հովսեփյանն անթույլատրելի համարեց մամուլում հրապարակել նույնիսկ Աժ նիստերից պատգամավորի հաճախակի բացակայության հարցը։ Եթե չորրորդ իշխանությունը Հայաստանում իրավունք չունի նման չափազանց կարեւոր ճշմարտություններ անգամ հրապարակել, ապա ի՞նչ իրավունք ունի դատապարտվե՞լ եւ մի քանի միլիոն դրամ տուգա՞նք վճարել մեր ժամանակի հերոսին։ Մինչդեռ հերոսն ինքը չի բարեհաճել վճարել այգեգործներից իր «Գրեյթ Վելլի» Հ/Ձ ՍՊԸ-ի համար մթերած հումքի 36 միլիոն դրամը (մոտ 70 հազար եվրո)։ «Գրեյթ Վելլի» (պակաս չէր լինի` Great! Grand! Հայաստանում գործարարները տառապում են իրենց ձեռնարկություններն օտարալեզու անուններով կնքելու հոռի հիվանդությամբ, հակառակ դրան, արտասահմանյան հայաշատ երկրներում հայկական անուններն Արարատից մինչեւ Ղարաբաղ ու Քյավառ, Հացատուն ու քյուֆթա հանդիպում են ամեն քայլափոխի. ինչպես երեւում է` հայը հեռվից է սիրում Հայրենիքը, քանզի ի մոտո այնքան անտանելի է, որ գոնե խորհրդանշորեն այնտեղից փախչելու համար, ուզած-չուզած ամեն մի գործարան, դուքան, խորտկարան, սրճարան, խաղարան, հյուրանոց, քիսայարան, լողարան, բոզարան պիտի ամպագոռգոռ արեւմտյան լատինատառ անուններով կնքեն)։ Փարիզի հարուստ մի թաղամասում մեր «թագավոր մարդը» վայելում է սեփական «Hermitage» 7,6 միլիոն եվրո գնահատվող առանձնատունը։ Ֆրանսիայում նրա «Almaz» ընկերությունը ստեղծվել է 2008-ին` 1,480 մլն եվրո կապիտալով։ Բայց «Տիգրան Արզաքանցյանի հայտարարագրերի ուսումնասիրությունից չի երեւում, որ նա Ֆրանսիայում անշարժ գույք է ձեռք բերել... իր ունեցվածքը թաքցրել է հարկային մարմիններից»6։ NEWS.am-ին տված հարցազրույցում մայիսի 29-ին Արզաքանցյանը հայտնեց, որ Փարիզի առանձնատունը իրենը չէ, «Գրեյթ Վելլի» ընկերությունից դուրս է եկել երկու տարի առաջ (ուրեմն, այգեգործներին ոչինչ պարտք չէ), իր սեփականությունն է Հովիկ Աբրահամյանից երեք տարի առաջ գնած ոսկու հանքը։ «Հետքը», սակայն, նույն օրը, արդեն տպագրելով երկու փաստաթուղթ, հաստատեց. առանձնատան սեփականատերը «Almaz»-ն է, ավելին` այդ հասցեում գրանցված է պատգամավորի կինը` Վարդանուշ Արզաքանցյանը։ «Հայաստանում նա մոտ տասնհինգ հանքավայրերի սեփականատեր է, եւ չի բացառվում, որ վաղը իր անունը դրանց սեփականատերերի ցուցակում չլինի»։ Այսքանից հետո, «թագավոր մարդը» չի քաշվում աշխատավարձ ստանալ անգամ բացակայությունների համար։ Բայց ավելորդ փողից ո՞ւմ ստամոքսն է խանգարվել։ Հունիսի 21-ին Արզաքանցյանը Աժ միջանցքում լրագրողներին ասաց. «Ուրեմն ասեմ, անձնական կյանքի մեջ իրավունք չունեն մտնելու։ Առաջինը, որ աղջիկներ եմ բերում-տանում. խանդի հող ունե՞ք, չհասկացա, խանդո՞ւմ եք, ձեզի տանեմ-բերե՞մ, չհասկացա, բերանս են բացում... իբր ռուս աղջիկներ եմ տանում-բերում։ Ես բազմազավակ ընտանիք ունեմ, հարգող շրջապատ... ընդունող։ Ես կարողա՞ խոսում եմ, թե էդ խմբագիրը կամ լրատվամիջոցների տերերը ինչով են զբաղվում աշխատանքից հետո» (խանդի հող... չունի, բայց աշխատանքից շատ է հոգնել)։ Իսկ ինչո՞ւ է եկել Աժ. «...ո՞նց թե ինչու եք եկել, Հայաստանում եմ, եկել եմ։ Գալիս ենք, ասում եք խի՞ եք գալիս, չենք գալիս, ասում եք խի՞ չեք գալիս։ Ես ձեզ չեմ հասկանում»։ Իսկ ինչո՞ւ մանդատը վայր չի դնում. «Եթե մարդկանց հետ դժբախտություն է պատահում, նորմալ մարդը կարում է ցավի ու հասկանա, եթե ստեղ մարդու առողջության հետ կապված խնդիրներ կան, իրեն բուժումով, իրեն առողջությամբ է զբաղվում, ուրեմն չպիտի դնեն վերցնեն ինչ ա, ինչ չի, դիագնոզը, ուզում եք ամեն ինչ իմանաք։ Ուրեմն, ես գիտեք ինչ, ես ձեզ ասեմ, շատ ուրախ կլինեի, եթե էդ խնդիրը չլիներ, բոլոր նստաշրջաններին մասնակցեի»։ Դատարանը «Երկիր» օրաթերթին պարտավորեցրեց վճարել ընդամենը 200 հազար դրամ (այդքան գնահատվեց «լակոտ» բառը), 80 հազար դրամ` փաստաբանական ծախսերի եւ 8 հազար դրամ` դատական ծախսերի համար, եւ տպագրել դատական վճռի եզրափակիչ մասը։ Պատգամավորը դիմեց ՀՀ վերաքննիչ դատարան, որը օգոստոսի 24-ին Երեւանի Կենտրոն եւ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի վճիռը թողեց անփոփոխ։ Մի՞թե շարունակաբար Աժ նիստերից բացակայած, պարտականությունները չկատարած պատգամավորներին հնարավոր չէ պարտադրել, որ վար դնեն մանդատները։ Քանի որ դա չեն կատարում օրենսդիր, գործադիր, դատական մարմինները, ստիպված են, տվյալ դեպքում, ԶԼՄ-ներն աղաչել, որ Ամենակալը նրանց գահընկեց անի թագավոր պատգամավորությունից, պարտավորեցնի հատուցել պետությանը հասցրած գոնե դրամական վնասը (ամբողջ ծախսերը` սկսած աշխատավարձից), հետագայում չհանձնարարելով պետական որեւէ բարձր պաշտոն գրավելը։ Խի՞, այլ կերպ կվարվեր ինքը` «Միջազգային բիզնեսի պատվավոր դոկտոր», գործարար Արզաքանցյանը 1371-ից թեկուզ հարյուր անգամ պակաս անհարգելի բացակայած իր աշխատողի հե՞տ։ Իսկ պետական համակարգի ու այն ներկայացնող անձանց աղետաբեր էությունը բացահայտող մամուլի աշխատակիցներին անհրաժեշտ է խրախուսել եւ ոչ թե քարշ տալ դատարան։ Ուրիշ արդար լուծում չկա։ 2010-ի պետբյուջեով ՀՀ Աժ աշխատակազմի ծախսերը նախատեսված էին 3.382 միլիարդ դրամ, 5.9 տոկոսով ավելի նախորդ տարվա ցուցանիշից։ Պատճա՞ռը. մեծացել էին աշխատակազմի եւ պատգամավորների «պահպանման ծախսերը»։ Իսկ արժե՞ գումարներ ծախսել նրանց պահպանելու համար։ Նշում են, որ Աժ պատգամավորի աշխատավարձը օրը 10.500 դրամ է, ամիսը` 315.000։ Ըստ ՀՀ Սահմանադրության հոդված 65-ի առաջին մասի.«Պատգամավորը չի կարող զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, զբաղեցնել պաշտոն պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում կամ առեւտրային կազմակերպություններում, կատարել այլ վճարովի աշխատանք, բացի գիտական, մանկավարժական եւ ստեղծագործական աշխատանքից»։ Սա օրենքն է, իսկ սա` իրականությունը. օգոստոսի 9-ին իշխանությանը ՀԱԿ ներկայացրած փաստաթղթում նշվում է, որ կոռուպցիոն համակարգը բերել է պետական իշխանության ինստիտուտների եւ բիզնեսի աննախադեպ սերտաճման, դրանով իսկ պետական համակարգի գործառույթների աղճատման, դրանք անձնական, շահադիտական նկատառումներով գործադրելու արատավոր ավանդույթի։ Իշխանության բարձրագույն պաշտոնյաների, նախարարաների, մարզպետերի, գերատեսչությունների ղեկավարների, դատախազների, ոստիկանների, ԶՈւ գեներալների, դատավորների գերակշռող մասը խոշոր սեփականատերեր ու ձեռնարկատերեր են։ Արդեն 2010թ. ազգային հարստության 52 տոկոսը կենտրոնացել է 44 ընտանիքների ձեռքում («Ալի Բաբան եւ քառասուն եւ չորս` հայկական տարբերակ, ավազակները»)։ Գործարարներ են Աժ 76 պատգամավորներ։ Դրանցից, «թագավոր մարդ», «Աշտարակյան գինիներ» ՓԲԸ-ի, «Գրեյթ Արարատ», «Գրեյթ Սակրա», «Նիկելի սար», «Լեռնային հարստություն», «Գոլդեն Վելլի», «Գոլդեն դիսթրիբյուշըն», «Գրան Մաքս» ՍՊԸ-ների, «Գրեյթ Վելլի» ՀՁ-ՍՊԸ-ի սեփականատեր Տ.Արզաքանցյանն «ապացուցում» է, որ ինքը բիզնեսմեն չէ. «չգիտեի՞ք, որ Սահմանադրություն արգելում է պատգամավորին բիզնես գործունեություն ծավալել։ ....բայց վըր էտի... ես կարամ ստեղ բիզնեսի ակցիանեռ լինեմ, բայց ես բիզնեսով չեմ զբաղվում, էդքան բան... ես ո՞նց կզբաղվեմ, որ գիտեմ հակասում է Սահմանադրությանը։ Ուրեմս, գործերով զբաղվում ա տնօրենը, գործով զբաղվող մարդիկ։ Ես տերը կարամ լինեմ, էդքան բան, էտի Սահմանադրությունը թույլ ա տալիս»7։ Իսկ Սամվել Ալեքսանյանին (Լֆիկ Սամո), անբարեխիղճ մրցակցության եւ գերիշխող դիրքի չարաշահման համար, ինչպես նշում է «7 օր»-ը, «Տնտմրցակցության պաշտպանության պետհանձնաժողովը շարունակ տուգանում է. – Ինձ ոչ մի անգամ չի տուգանել։ – ...Բազմիցս է տուգանել։ – Տուգանել է, մուծել ենք։ – Ինչո՞ւ են հենց ձեզ անընդհատ տուգանում, կոպիտ ասած` ձեր հետեւի՞ց են ընկել։ – Իմ հետեւից ոչ ոք չի ընկել։ Ասեցի, որ չեն տուգանել։ – Այսինքն` պնդո՞ւմ եք, որ ՏՄՊՊՀ-ն ձեզ չի տուգանել։ – Դե, եղել ա, որ տուգանում ա, եղել ա, որ չի տուգանում։ – Ուզում են ձեզ, որպես օլիգարխի, ճնշե՞լ։ – Ես օլիգարխ չեմ։ – Գործարա՞ր եք։ – Ես պատգամավոր եմ, գործարար չեմ»8։ Թղթի վրա գրվածը (հոդված 65-ի առաջին մաս) խաբկանք է, քանզի Հայաստանում օրենքները ոչ թե կատարելու, այլ շրջանցելու եւ խախտելու համար են` թեկուզ այսպես մանկամտորեն, օլիգարխի, գործարարի համբավից հրաժարվելու գնով։ Ահա նրա սեփականության ցանկը` ըստ ՀԱԿ փաստաթղթի. «Ալեքս Գրիգ» ՍՊԸ, Ախուրյանի շաքարի գործարան, «Երեւան Սիթի» խանութների ցանց, «Ֆլիտֆուդ ընկերություն, «Նատալի ֆարմ» դեղատների ցանց, «Փարվանա» ռեստորան, լայն սպառման պարենային ապրանքների մենաշնորհային ներկրում, ֆերմերային տնտեսություն, սրճարաններ, բենզալցակայաններ։ Այսքանից հետո մարդ ինչքա՜ն համեստ պետք է լինի իրեն օլիգարխ չհամարելու եւ ինչքա՜ն անհամեստ` պատգամավոր համարելու համար, երբ բացարձակապես անկարող է կատարել այդ գործը։ Ի՞նչն է պատճառը, որ ոչ մի կերպ չեն կամենում հրաժարվել պատգամավորի իրականում բարդ ու ծանր աշխատանքից (իհարկե, չաշխատելու պայմանով), հաճախ տգետ կամ հազիվ կիսագրագետ գործարարները, որոնք մայրենի լեզվից վախեցած` դեսից-դենից փրցրած, արտասահմանում վաղուց նավթալինած Նաթալի՜ ֆլիտֆուդֆարմերի փրկությանն են դիմում, Երեւանի պոչից սիթի-միթի են կպցնում, որ մայրաքաղաքը բռի ու անտեր գեղջաշխարհ չթվա՞ օտարերկրացու աչքին։ Չեն հրաժարվում, քանզի վարակված են պետական համակարգի ծանր, անբուժելի հիվանդությունով։ Նշված հոդվածը Աժ 76 գործարար պատգամավորների առկայությամբ իսկ վերածվում է չասենք ինչ թղթի, հատկապես որ դրանցից շատերը, չկատարելով իրենց պարտավորությունները, կամա-ակամա հաստատում են, որ երկրում ժամանակը դուրս է սայթաքել իր շավղից եւ արդեն քսան տարի գլորվում է անդունդը` հատակին չհասնելով։ Չհասնելով` հայի գերմարդկային դիմացկունության պատճառով։ Հոդված 65-ի առաջին մասը խմբագրման կարիք ունի, քանզի բնավ կարեւոր չէ լրացուցիչ ինչ գործով կարող է զբաղվել կամ չզբաղվել պատգամավորը, բացառությամբ համատեղ, պետական այլ մարմիններում պաշտոնավարման։ Կարեւորն առաջին հերթին պատգամավորական պարտավորությունները լիարժեք կատարելն է։ Եթե դրանից հետո ուժ ու ժամանակ կունենա նվիրվել այլ գործերի, Տերն իր հետ։ Ի հաստատումն` կարելի է բերել Աժ նախագահ, բիզնեսմեն Հովիկ Աբրահամյանի օրինակը, որը չի բացակայել ոչ մի նիստից, աշխատել է (թեկուզ լավ թե վատ)։ Այսուհանդերձ, ավելացնենք. կամ պետք է հոդված 65-ի առաջին մասը խմբագրվի, կամ Աժ նախագահը պիտի ապացուցի, որ ձեռնարկատեր չէ, կամ պետք է հրաժարական տա։ Ուրիշ ելք չկա, օրենքն օրենք է, պետք է հարգել։ Ռուբեն Հայրապետյանի պես մեկը, ինքնին պարզ է, չէր կարող եւ՛ իր հսկայական տնտեսությունը կառավարել, եւ՛ Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիա ղեկավարել, եւ՛ օրինակելի պատգամավոր լինել։ Իսկ եթե Ալվարդ Պետրոսյանն ի զորու է եւ՛ ստեղծագործել, եւ՛ ըստ ամենայնի կատարել պատգամավորի աշխատանքը, բայց առողջությունը թույլ չի տալիս, ապա երկուսն էլ վաղուց պետք է հրաժարական տային։ Ըստ Սահմանադրության հոդված 67-ի` «Պատգամավորի լիազորությունները դադարում են... Սահմանադրության 65-րդ հոդվածի առաջին մասի պայմանները խախտելու... մեկ հերթական նստաշրջանի ընթացքում քվեարկությունների ավելի քան կեսից անհարգելի բացակայելու... անգործունակ ճանաչվելու եւ հրաժարականի դեպքում»։ Ստորեւ բերված տվյալների հիման վրա փորձեք ամրակայել` ո՞ր չգրված օրենքով են շարունակում Աժ-ում տեղ զբաղեցնել թվարկված պատգամավորները, եւ համոզվել, որ հոդված 65-ի առաջին մասի նման, 67-ն էլ լոկ մնացել է թղթի վրա, որքան հայտնի է` ոչ մի պատգամավորի լիազորություններ ոչ մի դեպքում չեն դադարել։ Բացակայող ռեկորդակիրները հպարտորեն վայելում են «թագավոր մարդու» անսահմանափակ իրավունքները։ ԲՀԿ խմբակցության ղեկավար Գագիկ Ծառուկյանի բացակայությունները, ըստ նրա մամլո խոսնակի, հարգելի են. «Հայաստանի օլիմպիական կոմիտեի ղեկավարն է եւ աշխատանքի բերումով հաճախ է արտասահման մեկնում» («ջախջախիչ» պատճառաբանություն, քանի որ, եթե Ռ.Հայրապետյանի ֆուտբոլն Աժ-ից ավելի կարեւոր է, ապա Օլիմպոսը, թեկուզ սպորտային, անհամեմատ կարեւոր)։ ՀՀԿ-ական գործարար պատգամավորներ Լեւոն Սարգսյանը, Հարություն Փամբուկյանը, Ալեքսան Պետրոսյանը, Աշոտ Աղաբաբյանը, Աշոտ Արսենյանը, Նահապետ Գեւորգյանը, ԲՀԿ-ական Մուրադ Գուլոյանը, անկուսակցական Մխիթար Վարազյանը եւ ուրիշներ, գնում են խորհրդարան միայն երբ օրենքի որեւէ նախագիծն ընդունելու «հրահանգ» են ստանում։ Պատգամավորները «բերման են ենթարկվում» ընդամենը Աժ կոճակ սեղմելու եւ իրենց մասնավոր գործերին ու հաճույքներին վերադառնալու։ Իհարկե։ Մարդիկ, այն էլ «թագավոր», աշխարհ չեն գալիս ինչ-որ անտեր Աժ-ում կյանք մաշել-փչացնելու, դրամով գնվող զեխուշվայտություններից զրկվելու համար։ Առավել ակտիվ են Աժ ճնշող փոքրամասնության` ընդդիմության ներկայացուցիչները` Լարիսա Ալավերդյան` 71 հարց եւ ելույթ, Արծվիկ Մինասյան` 69, Ստյոպա Սաֆարյան` 38, Արա Նռանյան` 34, Արմեն Մարտիրոսյան` 34։ Ամենից շատ կողմ են քվեարկել ՀՀԿ-ականները` Գագիկ Մելիքյան եւ Հրանտ Գրիգորյան` 238, Հովիկ Աբրահամյան` 237։ Զուր չեն ասում. «Եթե փոքրամասնության մեջ եք, խոսեք, եթե մեծամասնության մեջ եք` քվեարկեք»։ Ամենից շատ դեմ քվեարկել են ընդդիմադիր «Ժառանգության» եւ ՀՀԴ ներկայացուցիչները, անկախ պատգամավոր Տիգրան Թորոսյանի` 32 դեմ, գլխավորությամբ։ Ընդդիմադիր պատգամավորական խմբակցությունների ներկայացրած օրինագծերը սովորաբար մեծամասնությունը մերժում է. «Եվ վիճակագրությունը, նշել է Ս.Սաֆարյանը, շատ դառն իրողություն է փաստում` Հայաստանի խորհրդարանում այլընտրանքային տեսակետներ ներկայացնելով համոզելու եւ խորհրդարանական մեծամասնության պատգամավորների քվեարկությունը ստանալու հնարավորությունն, ի տարբերություն այլ երկրների խորհրդարանների, իսպառ բացակայում է»։ Մուրադ Գալոյանը (ԲՀԿ, Գ.Ծառուկյանի խնամի) 8-րդ նստաշրջանի ընթացքում չի գնացել աշխատանքի 14 անգամ, բայց ստացել է 147.000 դրամ, փետրվար-մարտ ամիսներին` 46 անգամ, բայց ստացել է 483.000 դրամ։ ՕԷԿ խմբակցության պատգամավոր Խաչիկ Պետրոսյանը, օգնականի ասելով, «Արդեն 3 ամսից ավելի սիստեմայի տակ է, եւ վիճակն էլ վատ է»։ 2010-ի սեպտեմբեր-դեկտեմբերին չի մասնակցել 138 քվեարկության, որից հարգելի են համարվել 52-ը (ոչ թե անաշխատունակության թերթիկի, այլ գրության հիման վրա), 2011-ի փետրվարին անհարգելի բացակայել է 33, մարտին` 35 քվեարկությունից, եւ ստացել է մոտ 800.000 աշխատավարձ։ ՀՀ Աժ պատգամավորների այս սխրանքներն, իհարկե, «ոսկե տառերով» կգրվեն հայոց պետականության պատմության մատյանում բառիս թե՛ այլաբանական, թե՛ ուղիղ իմաստով։ Քանի որ Տիգրան Արզաքանցյանն Աժ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանից գնել է «նրա» ոսկու հանքը, ապա գուցե չզլանա մի քիչ «ոսկեզօծել» մերձիշխանական մատենագիրներին հանուն թե՛ իր բարձր հովանավորի, թե՛ իր ու իր «օլիգո-» գործընկերների փառաբանման (մինչ հանրապետության ընդերքը օրենքով պետության բացառիկ սեփականությունն է, կարող է տրվել օգտագործման իրավունքով եւ սեփականաշնորհման ենթակա չէ, հանքօգտագործողները վարվում են ավելի վատ, քան եթե իրենց սեփականությունը լիներ` ոտնատակ տալով բնապահպանության պահանջները, վայրենաբար կողոպտում են հանքերը հաճախ առանց թույլտվության փաստաթղթերի)։ Որպեսզի չսեւեռվենք Տիգրան Արզաքանցյանի վրա, համեմատեք նրա ունեցվացքը իր կոլեգաների, օրինակ, պատգամավորներ, նշանավոր ասույթների հեղինակ Գալուստ Սահակյանի (ՀՀԿ) ներքաղաքային տրանսպորտային երթուղիներ, Գագիկ Մելիքյանի (ՀՀԿ) ֆերմերային տնտեսություն, Վահան Հովհաննիսյանի (ՀՀԴ) գյուղատնտեսական նշանակության հողեր` 50 հա, Հրանտ Մադաթյանի (ԲՀԿ) «Սեւան մոթել» ՓԲԸ եւ ուրիշների նմանաչափ ունեցվածքների հետ։ Վերջիններս պատգամավոր չլինելով իրենց ունեցվածքը պաշտպանելու բավարար ուժ չունենային` Հայաստանում գերիշխող մենատիրական տնտեսության պայմաններում զոհ կգնային գործարարական ջրերի խոշոր շնաձկներին։ Առողջական վիճակով որոշ պատգամավորների շարունակական բացակայության պատճառաբանումն ընդունելի արդարացում չէ։ Հոդված 67-ի «անգործունակ ճանաչվելու»կետը, կարծում ենք, հենց դրան է վերաբերում։ Հակառակ դեպքում հակասություն կառաջանա հարգելի համարվող, մի քանի օրվա առողջական խնդիրների պատճառով բացակայելու եւ «մեկ հերթական նստաշրջանի ընթացքում քվեարկությունների ավելի քան կեսից անհարգելի բացակայելու» միջեւ։ Ինչպե՞ս է հնարավոր այդքան երկար բացակայել հիվանդության պատճառով եւ անգործունակ չհամարվել։ Առհասարակ, անհասկանալի է` ինչպե՞ս կարող են հիվանդ մարդիկ մեծ հարստություն կուտակել եւ բարձր իշխանություն նվաճել, որոնց համար երկաթյա առողջություն է պահանջվում: ՀՀ-ում, ուստիեւ ՀՀ Աժ-ում շատ անհնարին բան է հնարավոր։ Ինչպես տեսանք, մարդը երկար ժամանակ կարող է «սիստեմայի տակ» լինել եւ գործունակ համարվել։ Որոշվել է հաջորդ ընտրությունների ցուցակներում (իբր) չընդգրկել գործարարներին։ Եթե նույնիսկ հավատանք, ապա, թամբալխանան դեռ պիտի շարունակի իր հույժ վնասակար գոյությունը։ Հույժ վնասակար, քանզի այն պատգամավորները, որոնք հանիրավի զբաղեցրել են աշխատելու ունակ, արժանավոր մարդկանց տեղը, դրանով իսկ ահռելի վնաս են հասցրել երկրին եւ ժողովրդին։ Սկսած 2010-ի աշնանային նստաշրջանից` Հարություն Փամբուկյանը եւ Ռուբեն Հայրապետյանը չեն մասնակցել 238 քվեարկություններից 237-ին, մեն-միակին ներկա լինելով էլ չեն քվեարկել։ Ալվարդ Պետրոսյանը եւ Աշոտ Ափոյանր չեն մասնակցել 234-ին, Գագիկ Ծառուկյանը` 230-ին, Լեւոն Սարգսյանը եւ Տիգրան Արզաքանցյանը` 223-ին, Միքայել Վարդանյանը` 216-ին, Սամվել Ալեքսանյանը` 205-ին, Սեդրակ Սարոյանը` 192-ին։ Այս տասն առաջատարներից 9-ը գործարարներ են, որոնցից առայժմ միայն Ռ.Հայրապետյանը հայտնեց, թե Աժ-ից աշխատավարձ չի ստանում, պառլամենտն իր տեղը չի եւ չի պատրաստվում հաջորդ գումարման պատգամավոր դառնալ. «Ես զբաղված եմ ֆուտբոլով եւ չեմ հասցնում գնալ Աժ»։ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի նախաձեռնած «ֆուտբոլային» դիվանագիտությամբ ապացուցվեց այդ խաղաձեւի անփոխարինելի դերը երկրի կյանքում, ուստի ճիշտը պատգամավորի նվիրվելն է ֆուտբոլին` հրաժարվելով պատգամավորի իր համար անհեթեթ «կարգավիճակից» (հատկապես որ, ի տարբերություն ՀՀ Աժ-ի, ֆուտբոլի դաշտն ավելի լուրջ տեղ է` խաղի կանոնները խստորեն կիրառվում են)։ Մնացյալ բոլոր «օլիգո»-ների դեմ, «ովքեր... կորոշեն, որ պառլամենտն իրենց տեղն է, «Իրատես de facto»-ի նախատեսումով, կկիրառվի «մեկանգամյա գործող ռումբ»... ՀԱԿ բոլոր հայտնի գործիչները` Արամ Սարգսյան, Արամ Մանուկյան, Գագիկ Ջհանգիրյան... մեծամասնականով դնելու են իրենց թեկնածություններն ընդդեմ ԲՀԿ «օլիգոպոլիկների» եւ ջախջախիչ հաղթանակ տանեն»9։ Կարծեմ, անկախ այդ «օլիգո»-ների որոշումից, Արեւմուտքում մարզված կամ այնտեղից հրահանգավորվող, մարտնչող ՀԱԿ-ականներն իրենց «ռումբերը պայթեցնելու» են։ Թե այդ «ջախջախիչ» պայթյուններից ով կշահի, ով կտուժի` առանձին քննարկման խնդիր է։ Մի բան պարզ է, որ այդ պատգամավոր «օլիգո»-ները կատարյալ պատուհաս են Աժ-ի եւ ազգի գլխին։ Բայց սրանք եթե վնասում են իրենց անգործությամբ եւ Աժ-ը ծառայեցնելով բացառապես անձնական շահերին, ապա ՀԱԿ-ական «ջախջախներն» իրենց ակտիվությամբ հաջողության հասնեն թե չէ, վերջնականորեն կպայթեցնեն երկիրը` սկսելով «փուլային» նվիրաբերումով Ադրբեջանին։ Թերեւս, «ջախջախներին» նկատի ունի 238 քվեարկություններից 237-ին չմասնակցած Ռուբեն Գեւորգյանը (Ծաղիկ Ռուբո, ԲՀԿ)` հանգիստ խղճով փիլիսոփայելիս. «...դեռ լիարժեք չկայացած մի շարք կուսակցություններ, որոնք անգամ Աժ-ում չունեն իրենց ներկայացուցիչները, մտածում են, թե իրենք են պետությունը, եւ իրենց միջից պետք է լինեն երկրի կառավարիչն ու երկրի ճակատագրողը»։ Ամենամեծ չարիք համարելով նմանատիպ կուսակցությունների մտածելակերպը, «որտեղ չկա պետական եւ հասարակական շահ», նա եզրակացնում է. «Ընդդիմադիր դաշտում գոյություն ունեցող թե՛ քաղաքական եւ թե՛ հասարակական գործիչները չպետք է հացի խնդիրը թեմա դարձրած` խաթարեն երկրի ներքաղաքական վիճակը»10։ Իհարկե, «հացի խնդիրը», քանի որ վերաբերում է երկրի ողջ ազգաբնակչությանը, բացառությամբ Ալի Բաբայի եւ քառասուն չորսի եւ նրանց մերձավորների անհագ որովայնի, չպետք է «թեմա դառնա», հացի խնդրից կամ ինչից էլ լինի, թշվառները, ինչպես Քաջն Նազարն էր ասում. «ջհաննամը կոտորվեն»։ Բայց «Ծաղիկ» քնքշաբույր մականունը կրող պատգամավորը պատասխաներ գոնե, թե որ «պետական եւ հասարակական շահն» է ստիպում իրեն եւ մյուս «օլիգո»- պատգամավորներին ոչինչ չանել Աժ-ում։ Կամ` այդ Աժ-ն է գործելիս վնասակար պետության ու հասարակության համար, ուստի, ոչինչ չեն անում, որ չվնասեն, կամ ոչինչ չանող այդ պատգամավորներն են վնասակար, կամ երկուսը` միասին։ Ուստի, ճիշտ կլիներ այդ Աժ-ն վերացնել. ոչ գլուխը լիներ, ոչ գլխացավը։ Բայց պարադոքսն էլ այն է, որ պետական մեքենան մեծաքանակ վնասակար անձանցով լցված չլինի, «չի աշխատի»։ Որովհետեւ վնասաբեր է համակարգը։ Իսկ վնասաբեր համակարգը կարող են գործի գցել վնասարար մարդիկ։ Որովհետեւ պատգամավորները հիվանդ են, թե ոչ, ծանր հիվանդ է երկրի բարձրագույն օրենսդիր մարմինը, դատականի անբուժելի հիվանդություններից չխոսենք, կառավարությունն էլ կաղեկաղ, ո՞ր անկումից ո՞րն է գնում` Աստված գիտի. ի՞նչ է լինելու ժողովրդի հալը։ Մի՞թե հազարամյակներ շարունակ զոհեր տալով գոյատեւած ազգն իր հայրենիքով վերացման վտանգի տակ է... Բացակայելը խնդրի մի կողմն է լոկ։ Մյուս, ավելի կարեւոր կողմն այն է, թե չբացակայելու դեպքում ի՞նչ են արել պատգամավորները։ Աժ նոր դահլիճում պատգամավորները տեսան, «...որ այլեւս չի հաջողվի համակարգչային խաղերով կարճել նիստի «ծանր» ժամերը, քանի որ համակարգիչները հատուկ ծրագրով են, մոնիթորի վրա պատկերվում են բացառապես տվյալ քառօրյայի օրենքների նախագծերը, կտրուկ ընկավ պատգամավորների հաճախելիությունը... գերադասեցին «նստել բժշկի թղթի» վրա, քան գալ ու գերի մնալ Աժ-ում»11։ Խնդիրը հաջողությամբ լուծեց ՀՀԿ-ական, նիստերի ընթացքում բարձրաձայն ու ցուցադրաբար խոսելու սովորությամբ հայտնի Արեգ Ղուկասյանը (ԼՂՀ նախկին նախագահի եղբայրը)։ Կրիչ բերելով` նա սկսեց «փասիանս» խաղալ։ Աժ-ում պաշտոնյաների վարքագիծը քննելու համար էթիկայի հանձնաժողով չկա, լինի էլ, ոչինչ չի փոխելու։ Ասես ծմակուտներից միանգամից նիստերի դահլիճ ընկած մարդիկ աթոռներին կիսապառկում, մաստակ ծամում, աղմկում, հայհոյում են, իսկ ուրիշների փոխարեն քվեարկելն արդեն նրանց շրջանում տարածված, երբեմն նույնիսկ հույժ արդարացի արարք է։ Իզուր չէ Ռազմիկ Զոհրաբյանը (ՀՀԿ) բարձր «հումանիզմի» դիրքերից ասել. «Երեւի համաներման էդ հարցն էր, որ պետք է քվեարկվեր։ Գուցե դրա համար եմ ուրիշի փոխարեն քվեարկել, որ որոշ մարդիկ ազատվեին, թե չէ մի ձայն չհերիքեր, կարող է մնային բանտերում»12։ Երեւի... գուցե... չհերիքեր... թեկուզ եւ իրոք. դա իրավունք տալի՞ս է երկրի բարձրագույն օրենսդիր մարմնի ներկայացուցչին խախտել տարրական կարգուկանոնը։ Նույնիսկ անկախ դրանից, ՀՀԿ պատգամավորական խմբակցությունն ընդհանրապես զբաղվո՞ւմ է հասարակ, արհամարհված, հարստահարվող հսկայական ընտրազանգվածի խնդիրներով, թե՞ միակ մտահոգությունն իշխանա-օլիգո-մաֆիական վերնախավի շահերն ու վերարտադրությունն են։ Պետությունը բարոյականության սուբստանս է: Այլ կերպ ասած, պետությունը բարքերի հայելին է, իսկ Հայաստանի նման երկրներում բարքերն են պետության հայելին։ Եթե պետությունը բարքերն անդրադարձնող եւ համապատասխան օրենքների սահմաններում համապատասխան միջոցներով արձագանքող քաղաքական կազմակերպություն է, ապա Հայաստանի նման երկրներում պետությունը փոխարինված է իշխողների սանձարձակ բարքերով։ Պետությունը` որպես քաղաքացիների ընդհանրության կամքի մարմնացում, յուրաքանչյուր անհատից պահանջում է պատասխանատվություն օրենքի առաջ` դրանով իսկ սահմանելով նրա ազատության իրական սահմանները։ Բայց երբ պետության բարձր ներկայացուցիչները վեր են դասում իրենց ամեն տեսակ օրենքներից եւ պետական ողջ մեքենան ըստ էության աշխատում է օրենքին եւ օրինականությանը հակառակ, քաղաքացիներին ի՞նչ է մնում անել... Ի՜նչ ժպրհելի պատկեր է ներկայացնում ՀՀ բարձրագույն օրենսդիր մարմնի գլխավորապես իշխող կուսակցության անդամների վարքուբարքը։ Կարո Կարապետյանը (Յուվեցի Կարո, ԲՀԿ) «Հետքի» հետ զրույցում հայտնել է, որ եղբայրը` Մասիսի «ՄՌՈ»-ի պետ Սիմոն Կարապետյանը, գումար չի վերցրել, թերթի նշումով` «ինչ-որ մեկի գողացված մեքենան գրանցումով օրինականացնելու համար», իսկ Կենտրոնի դատարանի որոշումով երկու ամսով կալանավորված իր վարորդ Օնիկ Հովհաննիսյանը կապ չունի մաքսանենգության հետ։ Մինչդեռ, «փողերը համարակալված եւ հատուկ նյութերով նշված են եղել»։ Ահա պատգամավորի հիմնավորումը. «Լավ, հլա Օնիկը մեկ-մեկ իմ ավտոն քշել ա, ինձ ման ա տվել, կապում են ինձ հետ, հասկացանք։ Եղբորս գործո՞վ խի՞ են կապում ինձ հետ», «բուկվալնի կիրակի» մեկնել է Գերմանիա, որտեղ էլ երեկ վիրահատվել է։ Կ.Կարապետյանը 2009-ին կրակել է Ներքին Դվին գյուղի բնակիչ Արթուր Զադոյանի վրա, հարցաքննության ժամանակ հայտարարել, որ «չի մերժել գողացված մեքենաներ ձեռք բերելու Զադոյանի առաջարկը... Բայց միեւնույն է, պատգամավորին ոչ կրակելու, ոչ էլ գողացված մեքենաներով հետաքրքրվելու համար «ավելորդ» հարցեր չտվեցին... մինչ օրս նման հարցադրումների համար քաղաքական որոշում կայացված չէ»13։ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Զոհրաբ Զոհրաբյանը սպառնացել է սպանել «Փարիզյան սուրճի» սեփականատեր Վալերիա-Աշխեն Գործունյանին եւ նրա զավակին։ «Այս պարոնը ձեզի սեր կպատմե, հետո կուլա, որ փող չունի, հետո կքցե, զգույշ, տիկիններ, ինձ պես մի եղեք»,www.persons.am կայքէջում պատգամավորի կենսագրականի տակ գրել է սրճարանատեր տիկինը14։ Տարրական բարոյականությունից ու օրինապահությունից, բնականաբար եւ` տարրական արժանապատվությունից զուրկ նման անձինք ինչպե՞ս են գրավում պատգամավորի պատվավոր ու պատասխանատու աթոռը։ Արդեն շեշտեցինք. հասարակական-պետական համակարգն է փտած։ Կոռումպացված է ողջ պետական ապարատը, ուստի, արժանավոր անհատների մուտքն իշխանություն բացառություն է, անարժան, եսամոլ, շահապաշտ, ախտավարակ, արատների ճահճում թաղված արարածների մուտքն` օրինաչափություն։ Ապրիլի 29-ին լրագրողների հետ հանդիպմանը պատգամավոր Ռուբեն Հայրապետյանը (Նեմեց Ռուբո) ուշագրավ պարզաբանումներ է արել մինչ այդ ծագած սեռածննդաբերական եւ հայհոյաբանական հարցերի շուրջ։ «Հայկական ժամանակի» լրագրողուհուն տված «Ուզո՞ւմ ես հղիանալ իմ տղայից» իր հարցի առիթով հայտնել է. «Լավ բան եմ առաջարկել, առողջ, գենետիկ ֆոնդով, լավ որակով էրեխեք կունենան» (մոռացել է ավելացնել` «թագավոր էրեխեք»)։ Իսկ լրագրող Գրիշա Բալասանյանին տգետ անվանելու (իրավացիորեն- Ռ.Հ-ն նախնական իր գիտելիքները ստացել է Ակադեմոսի պարտեզում) եւ հայհոյելու մասին հարցին, թե` հնարավո՞ր է հարգալից լինի լրագրողների հանդեպ եւ այլեւս չհայհոյի, նշել է, որ պատճառը «վերջինիս համառությունն» էր եւ այլն15։ Դատարանն, իհարկե, մերժեց Բալասանյանի պահանջը` մեկ միլիոն դրամ եւ դատարանի ծախսեր, հայհոյաբար իր արժանապատվությունը վիրավորելու համար։ Իսկ բնավ էլ ոչ շախմատային փիղ, այլ արքաեղբայր Սաշիկ Սարգսյանն, ահա, Աժ միջանցքում իրեն ուղղված «պատրաստվո՞ւմ է առաջադրվել առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններում» «Հրապարակ» թերթի թղթակից Մարինե Խառատյանի հարցին պատասխանել է վիրավորանքներով ու հայհոյանքներով։ Ձայնագրված մի հատվածն այսպիսին է. «Ես ընդամենը հարց եմ տալիս ձեր քաղաքական ապագայի առթիվ, չեք ուզում, մի պատասխանեք, լկտին ո՞րն ա»։ «Քեզի է՞ս էր պետք, ստացել ես, դե ռադտ քաշի գնա»։ «Ձեզ կոռեկտ պահեք, դուք իրավունք չունեք լրագրողի հետ էդպես խոսել»։ «Չի երեւում, որ ուղարկել են էս շանը, որ...»։ «Շունը ինքներդ եք»։ ՀՀ Աժ «օլիգո»-պատգամավորների պահվածքին ու խոսվածքին բնորոշ այս դիալոգը շարունակվել է լրագրողի հասցեին «սեռական բնույթի հայհոյանքներով ու հարձակման փորձով»։ Խմբագրությունը պատրաստվում է «Սաշիկ Սարգսյանի հայհոյանքների ձայնագրությունն ուղարկել նախագահական նստավայր, որ Սերժ Սարգսյանն անձամբ լսի, թե ինչի եւ ում հետ են ստիպված առնչվել լրագրողները եւ ինչպես է իրեն պահում ՀՀ նախագահի եղբայրը»16։ (Մինչ Արեւմուտքի որեւէ կնոջ ականջին հայհոյանքը ամենաշատը բռնի գործողություն է ենթադրելու, արյունարբու թուրք-թաթարների հայհոյանքը թե հայ, թե նրանց լծի տակ ընկած այլազգի աղջիկների եւ կանանց հասցեին բռնաբարություն եւ սպանություն էր նշանակում։ Մոռացա՞ն ողջ ԽԱՀՄ-ում տարածված ցնցող լուրը` արցախյան շարժման ժամանակ ադրբեջանցիները հայ աղջկան բռնաբարելուց հետո մորթեցին եւ կերան։ Պատվախնդիր հայուհու թեկուզ անգիտակցականի ոլորտում պահպանվում է թուրք-թաթարական ոճրագործությունների սարսուռը։ Պատվախնդիր, առավել եւս հայ տղամարդը երբեք չպետք է այդ աստիճան ստորանա նախ ինքն իր, ապա եւ կնոջ առաջ։ Բայց ո՞ւմ ենք ասում` ՀՀ խորհրդարանի բռի «օլիգո»-ների՞ն, թե՞ «շուկայական» անձրեւից սունկերի պես աճած, երկիրը զավթած, անտաշ, բթամիտ ու վայրագ, գյադայական զանգվածին)։ Մարինե Խառատյանի հարցին` ինչքա՞ն կարող են լրագրողները հանդուրժել դա, Աժ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը պատասխանել է. «Կոնկրետ ինչի՞ մասին է խոսքը։ Ոչ մեկը ոչ մեկին իրավունք չունի վիրավորի, ոչ մեկը ոչ մեկի վրա իրավունք չունի հարձակվի, ոչ պատգամավորը լրագրողի վրա, ոչ էլ լրագրողը` պատգամավորի վրա։ Հեսա կծանոթանամ, կպատասխանեմ»։ Աժ մարդու իրավունքների եւ հանրային հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Արամ Սաֆարյանը հետեւանքների մասին մտածել է, թե ոչ, բայց համարձակորեն առաջարկել է. «Դուք սահմանված կարգով կարող եք դիմել դատարան։ Իրավունքները պաշտպանելու այլ ձեւ մարդկությունը դեռ չի մտածել» (բայց կարեւորը մարդկության մտածա՞ծն է, թե՞ որտեղ, ինչպես է կիրառվում այդ մտածածը)։ ՀՀԿ պատգամավոր Հակոբ Հակոբյանը, կռթնելով ԼՏՊ-ի «Ազգային գաղափարախոսությունը կեղծ քաղաքական կատեգորիա է» դարակազմիկ աֆորիզմին, բացառիկ ուղեղներին հատուկ գյուտ է արել. «Հայհոյանքը քաղաքական կատեգորիա չէ։ Կապ չունի Հանրապետական կուսակցության հետ»։ՀՀԿ պատգամավոր Գագիկ Մելիքյանը մյուս կուսակից Ռ.Հայրապետյանի` լրագրողին հայհոյելու վերաբերյալ հարցին` «Եթե ձայնագրությամբ ապացուցվի, որ ինքն է հայհոյողը, Հանրապետականն ի՞նչ է պատրաստվում անել... ՀՀԿ խորհրդի նիստում քննարկման ենթակա՞ է այդ հարցը», տվել է ավելի ճշգրիտ պատասխան. «Չեմ կարծում, որ էդ հարցը քննարկման ենթակա հարց է։ Հետո հայհոյանքն էլ բնական, մարդկային երեւույթ է... իրավապահների խնդիրն է, թող իրենք էլ որոշեն` եղե՞լ է ընդհանրապես նման հայհոյանք... ձայնագրությունը իրավական փաստաթուղթ չի, իրավական հիմք չի»։ Անվիճելի է, որ հայհոյանքը բնական, մարդկային, ավելորդ չէր լինի ավելացնել` որոշ չափով էլ ազգաբնակչության աճին առնչվող, թեեւ Հայաստանում ինչքան շատ են հայհոյում, այնքան ավելի ազգաբնակչությունը կրճատվում է, երեւույթ է։ Հատկապես երբ լրագրողուհիներին հայհոյողները Ռուբեն Հայրապետյանի նման, իր ասելով` «գենետիկ ֆոնդով, լավ որակով», կամ Աժ Առողջապահության, մայրության, մանկության մշտական հանձնաժողովի անդամ Սաշիկ Սարգսյանի նման պատգամավոր է, որոնք ի պաշտոնե լիակատար իրավունք ունեն մայրացման, մանկածնության, ուստի եւ առողջապահությանն առնչվող հայհոյանքներ տեղալ իրենց «անտեղի» հարցեր տվող լրագրողուհիների եւ ում գլխին կամենան։ Անտեսելով «իրավապահների խնդիրը», «Եթե ապացուցվի, Դուք համաձա՞յն եք, որ նա զրկվի անձեռնմխելիությունից ու բանտ նստի, ինչպես նախատեսված է օրենքով» հարցին Գ.Մելիքյանը վճռաբար պատասխանել է. «Ես չեմ կարծում, որ նման բան կապացուցվի, որովհետեւ չի եղել նման բան»։ Հիանալի գիտեն, որ գործը դատարան չի հասնի, հասնի էլ, խնդիրը չի լուծվի հօգուտ լրագրողների, որովհետեւ բոլոր ապացույցներն ալիքների նման փշրվելու են` զարնվելով բարձրագույն իշխանությամբ պաշտպանվող «չի եղել նման բան» ժայռին։ «Թագավոր» տղերքի վիրավորանքն ու հայհոյանքը պետք է ընդունել որպես պարգեւ։ Չհայհոյեն, ի՞նչ անեն, հանեն կրակե՞ն։ Ահավասիկ. Ռ.Հայրապետյանի «Հարսնաքար» ռեստորանային համալիրում օգոստոսի 14-ին հարսանեկան խրախճանքի ժամանակ, «ըստ որոշ տեղեկությունների», Սաշիկ Սարգսյանի որդին վեճ է սկսել ռեստորանի անվտանգության մի աշխատակցի հետ, որն ավարտվել է ռեստորանատիրոջ Եզդի Աշոտ մականունով թիկնապահի կրակոցներով։ Վիրավորվել, հիվանդանոց են տեղափոխվել 1986թ. ծնված Հերսանդ Մկրտչյանը եւ Սաշիկ Սարգսյանի թիկնապահներից` 1978թ. ծնված Նորիկ Աթոյանը։ Ըստ ոստիկանության, կրակողի անձը դեռ հայտնի չէ17։ Օգոստոսի 25 ին վերջապես «պարզեցին»։ ՀՀ ոստիկանապետ Ալիկ Սարգսյանը հայտնեց, որ «Կատարող անձը հայտնի է, ամեն ինչ հայտնի է», որ դեպքի օրը Սաշիկ Սարգսյանի որդիները Հայաստանում չեն եղել, որ «կատարվածը սովորական միջադեպ էր հարսանիքի ժամանակ»։ Հարուցվել է քրեական գործ` «Մարմնական վնասվածք հասցնելն անփութության պատճառով», կալանավորվածներ չկան18։ Իշխանաքրեաօլիգարխիկ վերնախավի քացիների տակ ընկած երկրի համար, իրոք, սովորական բան են կրակոցները, վիրավորները, խեղանդամվածները, սպանվածներն ու ինքնասպանվածները, եւ ոչ միայն հարսանիքի ժամանակ։ «Անփութության պատճառով» (քարե կացինները միանգամից ատրճանակներով փոխարինածներիփութաջանությո՞ւնը որն է) կրակելով կամ ծեծուջարդով վնասվածքներ հասցնելն` ավելի քան սովորական։ Անկախ արդեն «բարի ավանդույթ» դարձած այդպիսի սխրանքներին նույն այդ վերնախավի ներկայացուցիչների, նրանց հարազատ-բարեկամ-ախպերացուների մասնակցությունից, ալիբին բոլորի համար պատրաստ է։ Նրանցից ոչ մեկը պատասխանատվություն չի կրի, ում էլ «պատժեն», ապա` ինչպես վայել է երկրի «ընտրյալներին»... Սաշիկ Սարգսյանի բացակայությունները 79 են (33 տոկոս), կողմ քվեարկությունները` 146 (61 տոկոս), դեմ, ձեռնպահ` 0, հարցեր, ելույթներ` 0։ Ճիշտ այսպես, ՀՀԿ պատգամավորների մեծամասնության «աշխատանքը» սահմանափակվել է` կողմ քվեարկելով սեփական իշխող կուսակցության առաջադրած իրենց իսկ շահավետ օրինագծերին։ Հարցեր բարձրացնելը, ելույթները, ընտրողներին հանդիպելն ու նրանց խնդիրներով զբաղվելը, քաղաքացիների հավաքական շահերը պաշտպանելը զրոյական կետից սկսվելով` հասնում են մինուս անսահմանության։ Իսկ քանի որ հայտնի անսահմանություններից ամենաանկասկածը իդիոտիզմն է, ապա դժվար չէ պարզել, թե ով եւ ինչպես է հայտնվել այդ անսահմանությունում։ Եթե միայն կոճակ սեղմելով սահմանափակվեր նրանց «գործունեությունը»... «Եվ նման մարդը կարող է տարին մեկ-երկու անգամ զարմանալի հետեւողականությամբ հարձակվել լրագրող աղջիկների վրա, վիրավորել, հայհոյել, ձեռք բարձրացնել եւ հաջողությամբ մարսել... Ինչո՞ւ։ Որովհետեւ Սերժ Սարգսյանի եղբա՞յրն է, որովհետեւ օլիգարխ է ու շատ փո՞ղ ունի։ Որովհետեւ արտոնյա՞լ է ու հաբռգա՞ծ»19։ Հաբռգումն հաբռգեն հաբռգացեալք, ամե՜ն... ՀՀԿ Արաբկիրի տարածքային կառույցի ղեկավար, Փարիզում անշարժ գույք եւ բիզնեսատեր Հովհաննես Շահինյանի հրաժարականից հետո ղեկավար է նշանակվել նրա տեղակալ Արմեն Մարտոյանր։ Չափազանց ինքնատիպ, արտառոց երեւակայությամբ մի անձնավորություն։ Երբ տեղակալ էր, նամակ էր ստացել վան Գոգի անունից, թե «արվեստագետ եմ, աշխատելու տեղ չունեմ», եւ հրաման էր տվել. «Վան Գոգին տարածք տրամադրեք, թող աշխատի»։ Նրան շնորհավորելու են գնացել Աժ ոչ պակաս ինքնատիպ դեմքեր, պատգամավորներ Լեւոն Սարգսյանր (Ալրաղացի Լյով) եւ Մանվել Ղազարյանը (Վեդի-Ալկոյի Մանվել)20... Ի՞նչ է սպասվում Աժ գալիք ընտրություններին։ Տ.Արզաքանցյանն անհողդողդ է, առաջադրելու է իր թեկնածությունը. «Գիտե՞ս ինչ, ես հիմա որոշել եմ, որ մասնակցեմ, հիմա խումբը ինչ որոշում ա ընտրե, էդ չգիտեմ ես... Ես մեծամասնականով առաջադրվելու եմ իմ 22 տարածքից»21։ Մեծամասնականով Մարտունու տարածաշրջանից երեք անգամ ընտրված Հակոբ Հակոբյան (Թունելի Հակոբ, ՀՀԿ). «դեռ գործող պատգամավոր եմ, երբ գրանցվեմ, նոր կլինեմ գրանցված թեկնածու»։ Գեներալ Մանվելը «դաբրո» է ստացել Արմավիրի մարզի տարբեր ընտրատարածքներում կնոջը եւ որդուն պատգամավորի թեկնածու առաջադրելու22։ Սամվել Ալեքսանյանր (Լֆիկ Սամո) ակտիվորեն սկսել է հովանավորել ուսանողներին, հոգալ հիվանդների առողջապահական ծախսերը։ Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի մոտ 130 բնակչի իր հաշվին տարել է Քոբուլեթի` ազդարարելով, թե ծով է տանում, որ «լավ լողանան»։ Ուրիշների նման ծով տարել-ծարավ չի բերել, լավ էլ կերակրել է։ Նման շռայլություններ կարող է ազատորեն թույլ տալ իրեն, քանի որ, չնայած տնտեսական ճգնաժամին, նրա եկամուտները տարեցտարի ավելանում են։ Տրանսպորտի նախկին նախարար էդուարդ Մադաթյանի (Խուճուճ էդո) որդին` Արման Մադաթյանը (Երեւանի ավագանու ՀՀԿ խմբակցության անդամ) մտադիր է պատգամավոր դառնալ։ Նույն ընտրատարածքում որոշել է առաջադրվել նաեւ Մհեր Սեդրակյանը (Թոխմախի Մհեր)։ «Ցանկություն կա, ասել է Ա.Մ.-ն, որ ինչպես Երեւան քաղաքի կառավարման գործում եմ իմ առաջարկները ներկայացնում եւ աշխատում... նույն եռանդով ու ծանրաբեռնվածությամբ աշխատեմ նաեւ օրենսդիր մարմնում»։ Էրեբունի ընտրատարածքն առաջիկա ընտրություններին փոփոխվելու է, որպեսզի այնտեղ մեկից ավելի թեկնածու առաջադրվի, Մ.Ս.-ն եւ Ա.Մ.-ն չխանգարեն իրար23։ Ռուբեն Գեւորգյանը պայքարելու է ոչ միայն իր, այլեւ աղջկա` Անահիտ Գեւորգյանի անունն ընդգրկելու ԲՀԿ ցուցակում։ Աղջկա նախընտրական ծախսերը հոգալու է` վաճառելով Դավիթաշենի իր շուկան։ Նախընտրական ցուցակները կազմելիս Գագիկ Ծառուկյանը որոշել է ղեկավարվել «ով ավելի շատ ձայն կբերի» սկզբունքով։ Առջեւում են ԲՀԿ մեծահարուստները` Սամվել Բալասանյան, Մուրադ Գուլոյան, Մխիթար Հարությունյան, ովքեր արդեն սկսել են քողարկված ընտրարշավը24։ Երեւանի նախկին քաղաքապետ Գագիկ Բեգլարյանին պատվիրվել է պատգամավորության թեկնածու առաջադրվել։ Ըստ «Ժամանակ» թերթի, քրեական աշխարհի հետ նրա կապերն ու հեղինակությունը, ծառայեցվելով ի նպաստ ՀՀԿ-ի, կչեզոքացնի «...քրեական աշխարհում ոչ պակաս հեղինակություն ունեցող... «Բարգավաճ Հայաստանի» հնարավորությունները»։ Մինչդեռ Արեւմուտքի պահանջով ՀՀ հաջորդ խորհրդարանում չպետք է լինեն բիզնես կապերով կամ այլ կերպ քրեական տարրերին առնչված, սերտաճած պատգամավորներ։ Հակառակ դրան, ՀՀԿ-ում եւ ԲՀԿ-ում քրեական անցյալով եւ այժմ նրանց առնչվող պատգամավորների պակաս չկա25։ Ուրիշ ինչպիսին էր լինելու ի ծնե ախտաժետ, քրեակերտ, մականունավոր այդ մարմինը։ «Մաքս գրուպի» նախագահ, պատգամավոր Խաչիկ Մանուկյանը (ՀՀԿ), «ժամանակավրեպ» համարելով գործարարներին ապագա խորհրդարանից դուրս մղելու մասին խոսելը, լրագրողի հարցին պատասխանել է նրբաբանորեն. «...կարող ա՞ մենք էս երկրի կույր աղիքն ենք...Ընդհանրապես ընտրող մարդիկ են որոշում դաշտում, մենք մոռանում ենք, որ ոչ մեկ մեզ չի բերում, դա ընտրություն ա, ընտրում ա ժողովուրդը, մենք կարող ա ցանկություն ունենանք, բայց ժողովուրդը ուրիշ որոշում կայացնի»26։ Սրանք սոսկ առանձին անուններ են, լիակատար խայտառակությունը երեւան կգա հաջորդ ընտրություններից հետո։ Այդ «ժողովուրդը» ինչո՞վ կտարբերվի կանաչ դաշտերի խոտաճարակներից, ապականված ընտրա-«դաշտում» նորից առավելությունը նման թեկնածուների տալու դեպքում։ Գումարելիների տեղափոխությունից գումարը չի փոխվում։ Հուսալ, թե հաջորդ Աժ-ում վիճակը համեմատաբար կբարվոքվի, թե մեծամասնությունում կհայտնվեն ոչ թե քարե կացինավոր, այլ ժողովրդի շահերը, կամքը, ինքնիշխանությունն արտահայտող պատգամավորներ, կնշանակի հուսահատորեն թյուր պատկերացում ունենալ Ազատ-անկախ-վայրենաբարո, Ազատ-անկախ-քցողական Հանրա-տգետ-«պետության» մասին։ Ինչքան էլ հաջողվի թափանցիկ ու օրինավոր ընտրություններ անցկացնել, արդյունքն էականորեն տարբեր չի լինելու, քանզի խնդիրը միայն ընտրյալները չեն, նաեւ, ու որոշիչն ընտրողներն են։ Օրինակնե՞ր, խնդրեմ։ Սեւանի ափին վերջապես գործել սկսեց երկու անվճար լողափ. «Լողափերի աշխատակիցները պատմում են, որ շատերն ուտելիքի մնացորդները թափում են շուրջը, ջարդում են արտաքնոցները, փչացնում խաղահրապարակները եւ նույնիսկ հանդերձարաններից օգտվելուց խնդիրներ են առաջացնում... հանրային լողափերում գոնե առայժմ... գեղեցիկ է ու հարմարավետ։ Մնում է միայն, որ մեր քաղաքացիներն ի վերջո սովորեն հանրային վայրերը սեփական տան պես պահել»։ Չեն սովորի։ Միակ միջոցն օրենքի ողջ ուժով ու հետեւողականորեն նրանց զսպելն է։ Հարցրեք Կալիֆորնիայի հայերին, թե փողոցներում, էլ չասենք` ֆրիվեյում մի թղթի կտոր գցելու համար ինչ տուգանք պիտի վճարվի։ Չկարողանաս վճարել, ձրի կաշխատեցնեն, փողոցները մաքրել տալով կփակեն տուգանքը։ Խորհրդային տարիներին, նույն Սեւանի թերակղզու սրբատեղիում «հավատացյալները» մատաղացու ոչխարների փորոտիքը մյուս ավելորդություններով նետում էին ժայռերից վար, եկեղեցիների շուրջը թափթփված էին մորթված թռչունների մնացորդներ ու ամեն տեսակ աղբ։ Աղբը` գարշահոտով ու ճանճերով, լճի ափերից բացի, տարածված էր հայրենի բնության բոլոր մասերում։ Անթիվ-անհամար ջարդված շշերի մնացորդներից բոլոր ջրափերին բազմաթիվ մարդկանց ոտքեր էին արյունակալում։ Փշրում, այլանդակում, ոչնչացնում, աղտոտում էին ինչ պատահեր, ինչ սեփականը չէր։ Ավետիս Ահարոնյանի «Շվեյցարական գյուղում» կարդացեք հայկական գյուղի աղբյուրի շուրջը տարածված ապականության նկարագրությունը` համոզվելու, որ այդպես եղել է եւ ցարական ժամանակներում։ Հայաստանի քաղաքներում կգտնվե՞ր մի սաղ-սալամաթ շքամուտք, մի վերելակ, որը ծխախոտով վառած-մրոտած, որի մեջ թքած, միզած չլինեին։ Կգտնվե՞ր մի ջարդուխուրդ չեղած հեռախոսախցիկ, չկտրտված փափուկ աթոռներով հասարակական փոխադրամիջոց։ Բանը հասավ նույնիսկ «Ռոսիա» նորակառույց, շքեղ կինոթատրոնին, որի հատուկ պատվերով պատրաստած աթոռներն առաջին իսկ օրերին նույն բախտին արժանացան։ 1920-ին Հերհերի ձորում թուրքերը կոտորել են Ալեքսանդրապոլի (Գյումրի) եւ շրջակա գյուղերի մոտ 5 հազար բնակչի։ Ի հիշատակ անմեղ զոհերի այնտեղ կանգնեցված է 3 աղբյուրով համեստ հուշարձան։ «Ջարդի ձոր» անունը ստացած այդ վայրում Հայաստանի տարբեր շրջաններից բազմաթիվ խմբեր են գալիս քեֆ-ուրախության։ Տարածքը լեփլեցուն է դատարկ շշերով, կերակրի մնացորդներով, այլազան աղբակույտերով։ Ահա այսպես «հարգում» են նրանց հիշատակը, տրորում ու աղբով ծածկում նրանց աճյունները։ Սրանք Մարսից իջածներ չեն, վաչկատուն, անուղեղ, վայրագ, արյունռուշտ նվաճողներ, օտար ցեղեր չեն։ Սա մեր հայ ժողովրդի մի ահագին զանգվածն է։ Սրանց համար չկա ոչ մի սրբություն, ոչ մի բարոյականություն, ոչ մի հայրենասիրություն, ոչ մի ազգային պատմություն ու մշակույթ, ոչ մի Խաչատուր Աբովյան, ոչ մի Ավետիս Ահարոնյան, ոչ մի Գարեգին Նժդեհ... Սիրում ենք, լիակատար իրավունքով, նշավակել հայկական բազմահազար հուշարձաններ ոչնչացրած բարբարոս ցեղերին։ Իսկ ինչպե՞ս են վարվել եւ վարվում այսօր Հայաստանի բազում հուշարձանների հետ տեղական բարբարոսները։ Շատ ենք կրկնում հայտնի արտահայտությունը եւ չենք ուզում մի լրացում էլ անել. իսկ «այստեղո՞վ ովքեր են անցել...»։ Ո՞ւմ է ընտրելու այս զանգվածը. օրինաչափորեն իր նմաններին կամ իրենից ավելի արատավորներին։ Մի՞թե այս ընտրողներն իրենց ընտրյալներով օրուգիշեր երազում են Արեւմուտքից ժողովրդավարություն ներմուծել եւ հանուն դրա էլ պատրաստ են վազել Եվրադատարան` այնտեղ սեփական տան աղբը վերամշակելու, արդարություն վերականգնելու, կարգուկանոն հաստատելու, օրինավոր քաղաքացինե՞ր դաստիարակելու։ Որպեսզի պատկերացնենք` ուր ենք հասել, պետք է շրջենք այն երկրներով, սկսած «բարեկամ» Թուրքիայից, որտեղ այսպես կոչված «հնագույն մասնագիտությամբ» դրամ են վաստակում հաճախ դեռատի հայ կանանց բազում խմբեր, ու վերադառնալով տուն` տեսնենք մայթերին շարված մեր ազատ-անկախ Հանրապետության քաղաքացիների երկսեռ զավակներին։ Ասացեք, խնդրեմ, որեւէ ժուկով-ժամանակներում հայ կինը, էլ չասենք` հայ տղան, հայ երեխաներն այսքան ստորացվել ու պղծվե՞լ են սեփական հայրենիքում ու այնտեղից այսպես առատորեն «արտահանվե՞լ» են որպես շահաբեր ապրանք։ Հաշվեք կորուստները, տեսեք ինչով են զբաղված այդ աղջիկներն ու տղաները, որ պիտի ընտանիք կազմեին եւ երեխաներ պարգեւեին օրեցօր դատարկվող հայրենիքին։ Դատապարտում ենք թուրք-ադրբեջանական ոճրագործներին ոչ միայն ցեղասպանվածների, այլեւ նրանց չծնված զավակների համար։ Իսկ անկախությունից հետո պոռնկացված աղջիկներից ու տղաներից չծնվածների համար ո՞ւմ ենք դատապարտելու։ Ո՞ւմ ենք դատապարտելու բոլորի աչքի առաջ պղծված անչափահասների համար։ Ո՞ւմ ենք դատապարտելու հայոց բանակում հայ զինվորների կրակոցներով, դաժանագույն ծեծով սպանված հայ զինվորների համար (ոչ պաշտոնական տվյալներով` 1994-ից զոհվել է 1500 երիտասարդ)։ Այդպես «հերոսաբար» հաշիվներ են մաքրվում եւ քաղաքացիական բնակչության շարքերում. հայերը բռնաբարում, ծեծում, ջարդում, հասցնում են խելագարության, կոտորում են հայերին։ Կարո՞ղ եք փաստել, թե հայոց պատմության ո՞ր շրջանում է ազգակիցների ձեռքով կամ դրդումով այնքան ոճիրներ կատարվել, որքան ազատ-անկախության 20 տարիներին։ Եվ քանի-քանիսը` անպատիժ։ Ավելացնենք, անկախության առաջին տարիներից, ՀՀՇ-ական իշխանությունները պետական կազմակերպված ահաբեկչություն սանձազերծեցին սեփական ազգաբնակչության դեմ` ՆԳ նախարար Վանո Սիրադեղյանի անմիջական ղեկավարությամբ, որին զոհ գնացին ոչ միայն մի շարք նշանավոր մարդիկ, այլեւ հասարակ քաղաքացիներ։ Մանկապիղծ Սերոբ Տեր-Պողոսյանի մասին տուժող, 16-ը օրերս լրացրած տղայի մայրը լրագրողին ասել է. «Այդ մարդը ոչ միայն ինձ համար, այլեւ Ախթալայի, Այրումի, ամեն տեղի համար... ինձ համար մի հատ Աստված մարդ է եղել... Ես Սերոբ Տեր-Պողոսյանի մեջ մեղք չեմ տեսնում... թեկուզ դրա համար ինձ կախեն էլ, սպանեն էլ»։ Այնքան այլանդակություն տեսանք ու լսեցինք, որ նման երեւույթներից ցնցվելու կարողությունն էլ ենք կորցրել։ Երկրի «տերերը» «երեւանյան «էլիտար» շրջանակներում վաղուց անուններով խոսում են հայտնի օլիգարխների եւ բարձրաստիճան պաշտոնյաների մասին, ովքեր երկար տարիներ զվարճանում են բացառապես կույս աղջիկների հետ, եւ նույնիսկ մրցություն կա, թե այս ընթացքում ով քանի կույս աղջկա հետ է պառկել»27։ Ուրեմն, ո՞ւմ կընտրեն, դիցուք, Ախթալայի եւ Այրումի բնակիչները, եթե ոչ իրենց երեխաներին պղծած «աստծուն» կամ նման մեկին։ Ո՞ւմ կընտրեն պղծված կույսերն ու նրանց հարազատները... Բարձր ինտելեկտի ու կուլտուրայի, բարձր բարոյականության, փորձառու, հեռատես, կազմակերպական, կառավարման բարձր կարողությունների անհատները տեղ կունենա՞ն այս «պետությունում», երբ շարքային ազնիվ մարդիկ տեղ չունեն։ Ի՞նչն է առավել անխնա հալածվածը, եթե ոչ առաքինությունը. թեեւ հավատով չեմ առաջնորդվում, սակայն ստիպված եմ հարցնել. հավատո՞ւմ եք։ Ես, գոնե առաջիկայում, չեմ հավատում։ Հաջորդ ընտրություններից առաջ, հավատացյալները թող աղոթեն, որ գոնե սրանցից ավելի վատ Աժ պատգամավորություն եւ ավելի վատ ՀՀ նախագահ չունենանք։ Խորհրդային Հայաստանի 1978-ի Սահմանադրությունը ԳԽ դեպուտատներին հետ կանչելու իրավունք էր վերապահում։ ՀՀ Սահմանադրությունն ընտրողներին զրկել է նաեւ դրանից։ Աժ կանոնակարգով պատգամավորի լիազորությունները կարող են դադարեցվել միայն գործընկերների փակ քվեարկությամբ։ Բայց նրանց մաֆիական կապերը նման բան թույլ չեն տա։ Նրանք, այո, «էս երկրի կույր աղիքն են», կործանման ահռելի վտանգ։ Քանի դեռ թարախակալած «կույր աղիքը» չի պայթել, ազգի առողջ ուժերը կտրելու-դեն են նետելու այն։ Ի վերին Երուսաղեմը նրանց, միայն նրանց գլխին երգել տալու համար։ 14«Ասպարեզ», 31 մարտի: Apr 27, 2012 21:57 Fatal error: Uncaught Error: Call to undefined function mysql_query() in /home2/louyswor/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php:219 Stack trace: #0 /home2/louyswor/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php(249): ckrating_get_rating('19675') #1 /home2/louyswor/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php(380): ckrating_display_content() #2 /home2/louyswor/public_html/wp-includes/class-wp-hook.php(300): ckrating_display_filter('<p>\_xD5\_x87\_xD5\_xB6\_xD5\_xB8\_xD6\_x80\_xD5\_xB0\_xD5\_xA1...') #3 /home2/louyswor/public_html/wp-includes/plugin.php(203): WP_Hook->apply_filters('<p>\_xD5\_x87\_xD5\_xB6\_xD5\_xB8\_xD6\_x80\_xD5\_xB0\_xD5\_xA1...', Array) #4 /home2/louyswor/public_html/wp-includes/comment-template.php(995): apply_filters('comment_text', '\_xD5\_x87\_xD5\_xB6\_xD5\_xB8\_xD6\_x80\_xD5\_xB0\_xD5\_xA1\_xD5\_xAF\_xD5...', Object(WP_Comment), Array) #5 /home2/louyswor/public_html/wp-content/themes/News/comments.php(41): comment_text() #6 /home2/louyswor/public_html/wp-includes/comment-t in /home2/louyswor/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 219


Դատավորների բարձր աշխատավարձը կնպաստի՞ արդյոք կոռուպցիայի նվազմանը - CIVILNET Comments Off on Դատավորների բարձր աշխատավարձը կնպաստի՞ արդյոք կոռուպցիայի նվազմանը Ազգային ժողովը մայիսի 31-ին ընդունեց Պետական պաշտոններ զբաղեցրած անձանց սոցիալական երաշխիքների մասին ՀՀ օրենքում եւ ՀՀ քննչական կոմիտեի մասին օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքի նախագծերի փաթեթը։ Փոփոխված օրենքով նախատեսվում է, որ մինչեւ 2017-ի հուլիսի 1-ը 20 տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող եւ 65 տարին լրացած դատախազները եւ քննիչները պետք է անցնեն թոշակի նախկին՝ ամսական 423.000 դրամ թոշակով: Հետայսու մինչեւ 1974 թ. ծնված դատախազներն ու քննիչները թոշակ կստանան մինչեւ 2014թ. օրենսդրական փոփոխություններով նախատեսված փոփոխությունների դրույքաչափով։ 2014թ. օրենսդրական փոփոխություններով նախատեվում էր 2017թ. հուլիսի 1-ից հետո դատախազների, քննիչների կենսաթոշակը 423 հազար դրամից իջեցնել 227 հազար դրամի: Որքանո՞վ այս օրենքները կնպաստեն կոռուպցիայի հաղթահարմանը. ՍիվիլՆեթը թեմայի շուրջ զրուցել է Ազգային ժողովի ԵԼՔ խմբակցության պատգամավոր Արտակ Զեյնալյանի եւ «Թրանսփարենթի Ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի» ծրագրերի ղեկավար Վարուժան Հոկտանյանի հետ։ Ազգային ժողովի ԵԼՔ խմբակցության պատգամավոր Արտակ Զեյնալյանը ՍիվիլՆեթի հետ զրույցում փոփոխված օրենքն անվանեց սխալների մասնակի ուղղում, քանի որ 2014 թ. քննիչների եւ դատախազների կենսաթոշակի մասին օրենսդրական փոփոխությունը, ըստ նրա, ոտնահարում էր նրանց սեփականության իրավունքը՝ խախտելով արդար դատավարության սկզբունքի տրամաբանությունը։ «Դատախազների, քննիչների, դատավորների բարձր աշխատավարձը եւ դրա հետ անմիջականորեն փոխկապակցված բարձր կենսաթոշակը արդար դատաքննության իրավունքի երաշխիքներից է՝ որպես սոցիալական բաղադրատարր։ Դա մի գործոն է, որը կանխագելում է կոռուպցիան, ապահովում ու երաշխավորում է այդ սուբյեկտների անկախությունը, անկողմնակալությունը եւ անաչառությունը»,- ասաց Զեյնալյանն ու հավելեց, որ այդ պաշտոնը զբաղեցնող մարդիկ պետք է ազատ լինեն սոցիալական խնդիրներ լուծելու հոգսից՝ չմտածելով կենսաթոշակի անցնելուց հետո իրենց վիճակի մասին։ «Երբ Սահմանադրության մեջ գրված է, որ ապահավում է արդար դատաքննության իրավունքը, դրա մեջ մտնում է նաեւ բարձր աշխատավարձն ու բարձր կենսաթոշակը»,- ասաց Զեյնալյանը։ 2014-ի փոփոխություններով օրենսդիրը սահմանել էր, որ այն պաշտոնյանները, որոնք կունենան քսան տարվա ստաժ եւ եթե պաշտոնաթող լինեն մինչեւ 2017 թ. հուլիսի 1-ը, ապա կստանան արդար դատաքննության իրավունքի հարիր կենսաթոշակը, իսկ այն անձինք, որոնք պաշտոնաթող կլինեն հուլիսի 1-ից հետո, կստանան կիսով չափ պակաս կենսաթոշակ։ Փոփոխված օրենքը քսան եւ ավելի տարվա աշխատանքային ստաժ ունեցող դատավորների, դատախազների ու քննիչների՝ երկարամյա կենսաթոշակի անցնելու ժամկետը երկարաձգում է: Այսինքն՝ վերջիններս մինչեւ 2017-ի հուլիսի 1-ի փոխարեն հնարավորություն կունենան երկարամյա կենսաթոշակի անցնելու համար դիմել նաեւ 2017-ի հուլիսի 1-ից հետո: Արտակ Զեյնալյանը նշում է, որ 2014-ի «Պետական պաշտոններ զբաղեցրած անձանց սոցիալական երաշխիքների մասին» օրենքը խնդրային էր երկու ասպեկտով, քանի որ բարձր կենսաթոշակ ստանալու ակնկալիքով հնարավոր էր, որ բազմաթիվ կադրեր, որոնք դեռ չեն հասել կենսաթոշակային տարիքի, դիմում գրեին եւ հեռանային: «Երկրորդ ասպեկտը հետեւյալն է. նրանք կանգնում էին իրենց ստացած ունեցվածքը կորցնելու վտանգի առաջ։ 2014-ի օրենսդիրի որոշումը սեփականազրկման ակտ էր, եւ Սահմանադրական դատարանը բազմաթիվ որոշումներ ունի, որով այդպիսի օրենսդրական որոշումները ճանաչել է Սահմանադրությանը հակասող եւ անվավեր»,- ասաց Զեյնալյանը՝ նշելով, որ կան սեփականազրկման առանձին ընթացակարգեր, որով սահմանվում է, որ միայն հանուն հասարակության եւ հանուն հանրային շահի կարելի է մարդուն զրկել սեփականությունից։ Զեյնալյանն ասաց նաեւ, թե ինչու դեմ քվեարկեցին նախագծին։ «Սա վերաբերմունք էր այն ընթացակարգերին, որով այս օրենքի նախագիծը մտավ խորհրդարան քննարկման, սա վերաբերմունք էր նրան, որ այս սխալների ուղղման օրենքով չուղղվեց մյուսների նկատմամբ թույլ տրված սխալը։ Սա քաղաքական ակցիա էր, քանի որ չափազանց կարեւոր օրինագիծ էր՝ նման հապճեպությամբ քննարկվելու համար»,- ասաց Արտակ Զեյնալյանը։ Հարցին՝ հնարավոր է արդյոք նմանատիպ օրենսդրական նախաձեռնություներով ապահովել արդար դատավարության իրավունքը Հայաստանում, Արտակ Զեյնալյանը պատասխանեց, որ նմանատիպ օրենքները չափազանց կարեւոր բաղադրատարրեր են, սակայն անհրաժեշտ է համընդհանուր մթնոլորտ, երբ իշխանությունն արտահայտի ժողովրդի իրական կամքը՝ որոշումներ կայացնելով ժողովրդի անունից եւ հանուն ժողովրդի։ Տնտեսական եւ քաղաքական առկա մոդելը որեւէ բարեփոխում կվերածի չարեփոխման «Թրանսփարենթի Ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի» ծրագրերի ղեկավար Վարուժան Հոկտանյանը կարծում է, որ կոռուպցիայի դեմ պայքարում շեշտադրումը միայն աշխատավարձի կամ կենսաթոշակի վրա դնելը արդյունավետ չէ, եթե չկան վերահսկման մեխանիզմներ։ «Ես հակված չեմ ժխտելու, թե աշխատավարձը կոռուպցիայի դեմ պայքարում նշանակություն չունի, սակայն ասել, որ կոռուպցիոն ռիսկերը պայմանավորված են միայն աշխատավարձով, շատ մեծ սխալ է։ Եթե ահմանվի շատ բարձ աշխատավարձ, եւ չլինեն վերահսկողական մեխանիզմներ, ապա համակարգը կմնա նույն կոռուպցիոն մակարդակում»,- ասաց Հոկտանյանը։ Ըստ նրա՝ սխալ է նաեւ այն մոտեցումը, թե միայն վերահսկողական մեխանիզմների հաստատմամբ կամ ուժեղացմամաբ հանարավոր է արմատախիլ անել կոռուպցիան. «Ես հիշում եմ մինչեւ Սաակաշվիլին Վրաստանում Շեւարդնաձեի ժամանակ շատ ճոխ ձեւով ներկայացրին, թե ինչպես են բարձրացրել դատախազների աշխատավարձը, սակայն կոռուպցիայի մակարդակը դրանից չիջավ։ Աշխավարձի բարձրացումը այնպիսի երկրներում, որտեղ կոռուպցիան բարձր մակարդակի է, ըստ կոռուպցիայի ընկալման տարբեր համաթվերի, չի կարող գործուն մեխանիզմ լինել կոռուպցիայի դեմ պայքարում»։ Հոկտանյանը կարծում է, որ Պետական պաշտոններ զբաղեցրած անձանց սոցիալական երաշխիքների մասին ՀՀ օրենքում եւ ՀՀ քննչական կոմիտեի մասին օրենքում կատարված փոփոխությունների պատճառը կադրային սղությունն է. «Չնայած մեր կազմակերպությունը հատուկ չի ուսումնասիրել, սակայն մասնավոր տեղեկատվական հոսքերից կա տպավորություն, որ կա կադրային խնդիր։ Այդ ոլորտն այլեւս գրավիչ չէ երիտասարդների համար. մի մասը նախընտրում է փաստաբան դառնալ, մի մասը գնում է այլ երկիր»,- ասաց Հոկտանյանը՝ հավելելով, որ կոռուպցիայի մեջ մեղադրել միայն իրավապահներին, շատ անարդար կլինի, քանի որ այդ խնդիրը համատարած է. «Կոռումապացված է դատական համակարգը, կոռումպացված է հանրային ծառայությունների ոլորտը, մասնավորապես՝ քաղծառայողները, եւ սա գալիս է քաղաքական կամքի բացակայությունից։ Չկա քաղաքական կամք, եւ սպասել, որ կլինեն վերահսկողության կառույցներ, մեխանիզմներ, միամիտ է»,- ասաց Հոկտանյանը։ Դատաիրավական ոլորտն այլեւս գրավիչ չէ երիտասարդների համար. մի մասը նախընտրում է փաստաբան դառնալ, մի մասը գնում է այլ երկիր Այնուամենայնիվ, Հոկտանյանի կարծիքով կոռուպցիայի դեմ պայքարում քաղաքական կամքը ածանցյալ է, եւ կոռուպցիան երկրում պայմանավորված է քաղաքական ու տնտեսական առկա համակարգով։ «Այսպիսի տնտեսական եւ քաղաքական մոդելով, որը ծնում է կոռուպցիայի բարձր մակարդակ, որեւէ բարեփոխում կվերածվի չարեփոխման, իսկ խնդիրները կմնան նույնը։ Քանի դեռ ունենք այսպիսի օլիգարխիկ, մոնոպոլիզացված քաղաքական եւ բիզնես վերնախավերի սերտաճած համակարգ, այս ամենը պարզապես կունենա իմիտացիայի բնույթ»,- ասաց Վարուժան Հոկտանյանը։ «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլի» Կոռուպցիայի ընկալման գլոբալ համաթվի վարկանիշում 2016-ին Հայաստանի կոռուպցիայի ընկալման համաթիվը եղել է 33, եւ նա 176 երկրների շարքում զբաղեցրել է 113-ից 115-րդ տեղերը: 2015թ. Հայաստանի կոռուպցիայի ընկալման համաթիվ 35 էր, եւ նա 168 երկրների շարքում 95-ից 98-րդ տեղերում էր:


Lurer.com | Վրաստանում օտարերկրացի զբոսաշրջիկներին տեղափոխող միկրոավտոբուսն ընկել է ժայռից. կան զոհեր Վրաստանում օտարերկրացի զբոսաշրջիկներին տեղափոխող միկրոավտոբուսն ընկել է ժայռից. կան զոհեր Աշխարհ 29 Դեկտեմբեր, 2021 23:59 Վրաստանի Ժինվալի ջրամբարի մոտ օտարերկրացի զբոսաշրջիկներին տեղափոխող միկրոավտոբուսի ժայռից ընկնելու հետեւանքով մի քանի մարդ է զոհվել եւ վիրավորվել, դեկտեմբերի 29-ին հայտնել է «Ռուսթավի-2» հեռուստաընկերությունը։ Հեռուստաալիքի տվյալներով՝ առնվազն երեք մարդ է զոհվել, հինգը՝ վիրավորվել։ Երկուսը տեղում մահացել են, եւս մեկ տուժած մահացել է հիվանդանոցում։ Բոլոր ուղեւորները եղել են Գուդաուրի լեռնադահուկային հանգստավայր մեկնող զբոսաշրջիկներ։ Հեռուստաալիքը նշում է, որ զոհվածներն ու վիրավորները Մոլդովայի քաղաքացիներ են։ Այս թեմայով Կառավարության 11 հոգանոց պատվիրակությունը կմենի Վրաստան Հանգագործները տիրացել են ավելի քան 13,3 մլն դոլարի Ընդդիմությունը պետական հեղաշրջման փորձ է անում. Վրաստանի իշխանություններն անհանգստացած են Հայ եւ ադրբեջանցի 11 փորձագետներից կազմված խումբը հանդիպում է անցկացրել Վրաստանի Կաչրետի քաղաքում Վրաստանը 1 տարով կարգելի ցորենի եւ գարու արտահանումը Ադրբեջանը, Թուրքիան եւ Վրաստանը համատեղ զորավարժություններ կանցկացնեն Վրաստանի հարավում 43-ամյա հայ կինը 14-րդ երեխային է լույս աշխարհ բերել Թբիլիսիում սպանվել է Silk Road Group-ի հիմնադիրներից մեկը Սկանդալ` Վրաստանի եւ Ուկրաինայի միջեւ. Ղարիբաշվիլին մեղադրանքներ է հնչեցրել Կիեւի հասցեին «Թբիլիսիի մայդանն սկսվում է այսօր». բազմահազարանոց ցույց` Վրաստանում (տեսանյութ)


Այս իրավիճակին կարող է վերջ դնել միայն Ռոբերտ Քոչարյանը, ով ունի փորձ, իրական առաջնորդ է, եւ ում ընկալում են նաեւ արտաքին աշխարհում. Կորյուն Գրիգորյան 14:50 - 11/Ապրիլի/2021 «Երիտասարդ դեմոկրատների ազգային լիգա» ՀԿ նախագահ Կորյուն Գրիգորյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է. Զգացել եք, որ նման հուսահատ վիճակ երբեք չի եղել։ Մենք պարզապես հետեւում ենք նրան, թե ինչպես է կործանում երկիրը սուտ խոստումներով եւ զրպարտություններով իշխանության եկած խունտան։ Գլխավոր չարիքը լավ գիտի, որ մարդիկ երազում են անհոգ կյանքի մասին եւ նա անդադար հեքիաթներ է պատմում, թե ինչքան լավ են ապրելու մարդիկ ապագայում, սակայն հարց է առաջ գալիս. Այդ մարդիկ կենդանի կլինե՞ն դեռ վաղը։ Ունենք գնաճ, գործազրկություն, կյանքը ոչինչով չի լավացել այս երեք տարիների ընթացքում, սակայն բազմաթիվ են բացասական երեւույթները։ Սա կործանումն է մեր երկրի, որին գրեթե հիպնոսի տակ հետեւում է Հայ ժողովուրդը։ Այս իրավիճակին կարող է վերջ դնել միայն Ռոբերտ Քոչարյանը, ով ունի փորձ, իրական առաջնորդ է եւ ում ընկալում են նաեւ արտաքին աշխարհում։ Այս առումով Ռոբերտ Քոչարյանը չունի այլընտրանք։ Կամ մենք կընտրենք Ռոբերտ Քոչարյանին կամ կընտրենք մեր երկրի վերջնական կործանումը։


Lurer.com | Սյունիքի մարզպետը Տեղի համայնքապետի ժ/պ է նշանակել իր հարազատ քրոջ որդուն. Հոխիկյան Սյունիքի մարզպետը Տեղի համայնքապետի ժ/պ է նշանակել իր հարազատ քրոջ որդուն. Հոխիկյան Բլոգոսֆերա 2 Հոկտեմբեր, 2021 13:21 Նաիրի Հոխիկյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Սյունիքի մարզի Տեղ համայնքում հոկտեմբերի 17-ին տեղի կունենա ՏԻՄ ընտրություն, որի անցկացումից մոտ 1 ամիս առաջ տուն է ուղարկվել գործող համայնքապետ Արթուր (Ներսես) Շադունցը։ Վերջերս էլ ինձ զանգել էր մարզպետի մոտ մարդկանցից մեկը, թե էդ խեղճ մարդը իր քրոջ տղաների ձեռքը Սյունիքում կրակն է ընկել։ Թե նրանք նոր Սուրիկ Խաչատրյան են դարձել, էդ մարդը ի՞նչ անի։ Այս թեմայով Ի՞նչ էր ուզում անել ու ի՞նչ արեց Ազատագրական շարժումը մեկ շաբաթում Թուրքիայի այրվող անտառները մեզնից հեռու են մոտ 1000կմ, հետեւաբար դրանց բացասական հետեւանքները առաջինը հենց մենք ենք զգալու. Նաիրի Հոխիկյան ԱԱԾ-ն առգրավել է լրագրող Նաիրի Հոխիկյանի հեռախոսը Նաիրի Հոխիկյանը ներկայացրել է Լապշինի հետ կապված խոսակցության փաստերը (տեսանյութ) «Հրապարակում եմ մի փոքր հատված Լապշինի խոսքից, թե ինչ վախեր ունի, որ չի խոսում». Նաիրի Հոխիկյան (տեսանյութ)


Շիրակ Թորոսյանը՝ ակունքն իմաստության. «ՉԻ» 16.01.2014 14:16 «Չորրորդ իշխանությունը» լուր-մեկնաբանություն խորագրի ներքո գրում է. ԱԺ հանրապետական պատգամավոր Շիրակ Թորոսյանը, պարզվում է, տեղյակ չէ, որ 2013 թ. գազն ու էլեկտրաէներգիան թանկացել են: «Թանկացել է մե... Եթե այսպես շարունակվի, եկող տարի տնտեսություն ընդհանրապես չի լինելու. «ՉԻ» 15.01.2014 09:37 Բանից պարզվում է՝ թեեւ 2013-ին Հայաստանի տնտեսությունը համարյա չի աճել, բայց հարկերն ու տուրքերն աճել են մոտ 15 տոկոսով, իսկ միայն հարկային մուտքերը նախորդ տարվա համեմատ ավելացել են միանգամից 33 տոկ... Մեքենա կայանելը դառնում է անհնար. «ՉԻ» 14.01.2014 09:47 Վարորդները շարունակում են մնալ անորոշության մեջ։ Ձյան տեղումների պատճառով մայրաքաղաքում փակվել ու անտեսանելի են դարձել վճարովի ավտոկայանատեղերի կարմիր գծանշանները։ Այսպիսով, վարորդները մեքենան կայ... Թոքաբորբով հիվանդ զինվորին զորամասի բուժկետում ծեծել են. «ՉԻ» 14.01.2014 09:27 Երեկ հայտնի է դարձել, որ օրերս ԼՂՀ Քարվաճառի տարածքում գտնվող Չոփռլուի զորամասում միջադեպ է տեղի ունեցել՝ ինչի հետեւանքով երեկ գիշերը ժամը 03:30-ի սահմաններում ծայրահեղ ծանր վիճակով Երեւանի ՊՆ Կենտրո... «Տարոն Մարգարյանի ատենախոսություն» արտահայտությունը հիվանդ երեւակայության արդյունքն է. «ՉԻ» 11.01.2014 12:12 «ՉԻ»-ն իր լուր-մեկնաբանություն խորագրի ներքո գրում է. «Կնոպկա» սեղմողների եւ պատգամավորների աշխատավարձը այս տարի կդառնա 661.400 դրամ. «ՉԻ» 11.01.2014 11:11 Ինչպես հայտնի է, նախորդ տարվա վերջին ՀՀ կառավարությունը օրենքի նախագիծ բերեց ԱԺ, որով նախատեսվում էր պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաների աշխատավարձերի բարձրացում արդեն այս տարվանից: Այս մասին գրում է... Մրցապայքար Արմավիրի մարզպետի աթոռին տիրանալու համար. «ՉԻ» 10.01.2014 10:25 «Արմավիրի մարզպետ Աշոտ Ղահրամանյանը կենսաթոշակի անցնելու կապակցությամբ 2014 թվականին հրաժեշտ է տալու մարզպետի պաշտոնին։ «ՉԻ» տեղեկություններով Արմավիրի մարզպետի աթոռին տիրանալու համար մրցապայքարի մ... Միակ բանը, որ հետաքրքրում է վարչապետին, փողն է. Մամուլ 17.12.2013 11:51 Փայլակ Հայրապետյանն արդեն երկրորդ անգամ է սխալվում: Առաջին անգամ սխալվել է՝ գործ բռնելով Տիգրան Սարգսյանի հետ, հիմա էլ սխալվում է՝ կարծելով, թե Տիգրան Սարգսյանին հետաքրքրում է իր անունը մաքրելը: Մի... Ախքավճար՝ ազգային անվտանգության շահերից ելնելով. Մամուլ 06.12.2013 13:29 ՉԻ»-ն «լուր-մեկնաբանություն» խորագրի ներքո գրում է. Մամուլի տեղեկությունների համաձայն՝ վերջերս Ազգային անվտանգության խորհուրդը Աշտարակի ձորում բյուջեի հաշվին ինչ-որ կերուխում է կազմակերպել՝ դրա հա... Ճիշտ կլիներ, եթե Պուտինի մեկնելուց հետո Սերժ Սարգսյանին նույնպես «հավաքեին». Մամուլ 06.12.2013 13:03 ՉԻ»-ն «լուր-մեկնաբանություն» խորագրի ներքո գրում է. Բանից պարզվում է՝ Պուտինի այցից առաջ Գյումրիի դրամատիկական թատրոնի առջեւ ոչ միայն արհեստական գազոն էին փռել, այլեւ եղեւնիներ տնկել: Երեկ եւ՛ «գազոնն... Ռուսական ընկերությունը առաջարկում էր ավտոկայանատեղիների սպասարկումը իրականացնել շահույթի 1 տոկոսով . Մամուլ 04.12.2013 09:14 Ամենակարեւորն այն է, որ ռուսական ընկերությունը պահանջել է շահույթի 1 տոկոսը, իսկ մնացած 99 տոկոսը նա համաձայնել է մուտք անել ՀՀ բյուջե։... Եթե ԱԺ-ի դիմաց` մկներ, ապա նախագահականի դիմաց՝ թմրանյութ. Մամուլ 28.11.2013 11:35 «Չորրորդ իշխանություն» թերթը իր «լուր-մեկնաբանություն» խորագրի ներքո գրում է. Կոնգրեսի ակտիվիստները դիմելու են Վճռաբեկ դատարան՝ պահանջելով արդարացնել իրենց. Մամուլ 23.11.2013 09:18 Հայ ազգային կոնգրեսի երիտասարդ ակտիվիստներ Տիգրան Առաքելյանի, Սարգիս Գեւորգյանի, Դավիթ Քիրամիջյանի եւ Արտակ Կարապետյանի գործով պաշտպանական կողմը այսօր դիմելու է Վճռաբեկ դատարան՝ պահանջելով արդարացնել... Սերժ Սարգսյանը կառավարության շենքից թաքունի մեջ հետեւել է բողոքի ակցիային. Մամուլ 22.11.2013 08:49 Միայն կարող ենք ենթադրել, որ Սարգսյանը եկել էր շենք, հարմար դիրքավորվել սենյակներից մեկում, որտեղից հետեւում էր, թե ինչ է կատարվում դրսում:... «Կենսաթոշակների կուտակային հիմնադրամի մասին» օրենքի իրական տեքստը 20.11.2013 15:46 Սույն օրենքի ընդունումը ոչ միայն վերջ կդնի անհարկի քաղաքական եւ քաղաքացիական շահարկումներին, այլեւ հերթական անշրջելի քայլը կլինի Հայաստանի հետագա ժողովրդավարացման ճանապարհին: Եւ այսպես.... «Անվանական ստուգումներ»՝ ընտրակաշառք բաշխողների շրջանակում. Մամուլ 12.11.2013 09:11 «ՉԻ» տեղեկություններով՝ երեկ արդեն Արարատում սկսվել էին հետընտրական «ռազբորկաները»։ Բա ուրիշ ո՞ւմ կասկածեն, եթե ոչ ՕԵԿ-ին. Մամուլ 08.11.2013 10:28 «ՉԻ»-ն իր լուր մեկնաբանություն խորագրի ներքո գրում է. Հ1-ում աշխատանքից հեռացրել են ռուս պրոդյուսերին ու ռեժիսորին. Մամուլ 08.11.2013 08:49 «Ըստ որոշ տեղեկությունների, նրանք երկու մլն դրամ արժողությամբ անոնս են նկարահանել Հանրայինի համար, որը, սակայն, շատ անորակ է եղել»,–գրում է թերթը։... Փոստանջյանը գործարք է առաջարկել Հովիկ Աբրահամյանին. Մամուլ 26.10.2013 09:34 Փոստանջյանը Աբրահամյանին ասել է, թե առաջարկում է վերցնել մնացած բոլոր պատվիրակություններում «Ժառանգության» հասանելիք քվոտան եւ դրա դիմաց՝ թողնել իրեն մնալ ԵԽԽՎ պատվիրակության կազմում։... Վոլեյբոլիստները գոնե «տոպկել» կսովորեն. Մամուլ 22.10.2013 11:30


ԵԱ. Պայքարի մեջ մտած 5 հայ ազատ ոճայիններից 2-ը կպայքարեն մեդալների համար - VNews Ուրբաթ, 4 Մայիսի, 2018 | Ըմբշամարտ » ԵԱ. Պայքարի մեջ մտած 5 հայ ազատ ոճայիններից 2-ը կպայքարեն մեդալների համար Կասպիսկում ընթացող ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնության 5-րդ օրը մրցագորգ են դուրս եկել 55կգ, 65կգ, 70կգ, 79կգ, 92կգ եւ 97կգ քաշային կարգի հայ ազատ ոճայինները։ Առաջնության առաջին օրը այդքան էլ հաջող չի ստացվել մեր ըմբիշների համար։ 57 կգ քաշային կարգում Միհրան Ջաբուրյանը նախնական գոտեմարտում 10-0 հաշվով առավելության հասավ ռումինացի Անդրեյ Դուկովի նկատմամբ, սակայն արդեն քառորդ եզրափակչում նույն հաշվով ցավալի պարտություն կրեց Ադրբեջանը ներկայացնող Գիորգի Էդիեշերաշվիլուից։ Էդիշերաշվիլուին հաղթահարեց կիսաեզրափակիչ ագելքն ու հայ մարզիկը հնարավորություն է ստացել սփոփիչ գոտեմարտ անցկացնելու։ 65 կգ քաշային կարգում Վալոդյա Ֆրանգուլյանի առաջին մրցակիցը Եվրոպայի, աշխարհի եւ Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն Վլադիմիր Խինչիգաշվիլին էր, ումից էլ նա կրեց իր 3-0 հաշվով պարտությունը։ Վրացի մարզիկը հաջորդ գոտեմարտը պարտվեց ռուս Իլաս Բեկբուլաթովին, ու այդպիսով Ֆրանգուլյանը դուրս մնաց պայքարից։ 70 կգ քաշային կարգում բավականին լավ հանդես եկավ Վալտեր Մարգարյանը, ով 1/16-րդ եզրափակչում 10-0 հաշվով առավելության հասավ Մաքսիմիլիան Աուսերլեյնթերի(Ավստրիա) նկատմամբ, իսկ քառորդ եզրափակչում, չնայած 9-6 հաշվով պարտությանը, Մոհամեդ Կուրբանալիեւի հետ լավ գոտեմարտ անցկացրեց։ Մարգարյանը եւս սփոփիչ գոտեմարտ կանցկացնի։ 79կգ քաշային կարգում Վարուժան Կաջոյանը 10-0 հաշվով առավելության հասնելով ֆինն Հենրի Սելենիուսի նկատմամբ, պարտվեց քառորդ եզրափակչում ադրբեջանցի Ջաբրաիլ Հասանովին, որը հետագայում դուրս մնաց պայքարից։ 97 կգ քաշային կարգում Գեորգի Կետոեւը պարտություն կրեց ադրբեջանցի Նուրմագոմեդ Գաջիեւից 3-0 հաշվով։ Ադրբեջանցի մարզիկը պարտություն կրեց կիսաեզրափակչում՝Կետոեւին առանց մեդալային հույսի թողնելով։ Այսպիսով, մրցումային 6-րդ օրը սփոփիչ գոտեմարտեր կանցկացնեն 57կգ Միհրան Ջաբուրյանն ու 70կգ Վալտեր Մարգարյանը։ Ըմբշամարտ 10 Մարտի, 13:56 Ազատ ոճային ըմբիշների կազմը առաջին վարկանիշային մրցաշարի համար Ըմբշամարտ 16 Փետրվարի, 17:33 Հաբեթնակ Կուրղինյան. «Տղաները մեծ ներուժ ունեն, բայց դեռ աշխատելու տեղ կա» Ըմբշամարտ 15 Փետրվարի, 21:37 Միհրան Ջաբուրյանը պարտվեց բրոնզե մեդալի համար գոտեմարտում (տեսանյութ) Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 20:08 Միհրան Ջաբուրյանը պարտվեց կիսաեզրափակիչում ու կպայքարի բրոնզե մեդալի համար Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 18:22 Միհրան Ջաբուրյանը Եվրոպայի առաջնության կիսաեզրափակիչում է Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 17:29 ԵԱ. Ջաբուրյանը հաղթականով մեկնարկեց, Հովսեփյանն ու Ավագյանը պարտվեցին Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 16:10 Եվրոպայի առաջնություն. Ֆրանգուլյանն ու Մխեյանը պարտվեցին (լուսանկարներ) Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 11:52 Եվրոպայի առաջնություն. 5 ազատ ոճային սկսում է պայքարը Ըմբշամարտ 9 Հունվարի, 20:18 Թախթիի Գավաթ. Արսեն Հարությունյանը՝ արծաթե մեդալակիր Ըմբշամարտ 7 Հունվարի, 14:39 Թախթիի գավաթին կմասնակցի ազատ ոճային 16 ըմբիշ Ըմբշամարտ 26 Նոյեմբերի, 18:47 Ազատ ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի առաջնություն. բոլոր չեմպիոններն ու մրցանակակիրները Ըմբշամարտ 20 Սեպտեմբերի, 13:09 Նուրսուլթան 2019. Հայաստանի երկու ներկայացուցիչներն էլ պարտություն կրեցին Ըմբշամարտ 19 Սեպտեմբերի, 18:23 Նուրսուլթան 2019. Հայտնի են հայ ըմբիշների մրցակիցները Ըմբշամարտ 24 Հուլիսի, 19:41 Հաբեթնակ Կուրղինյան. «Գոհ եմ մեր թիմի արդյունքներից Ստեփան Սարգսյանի անվան մրցաշարում» Ըմբշամարտ 24 Հուլիսի, 16:07 2 արծաթե մեդալ, 6 բրոնզե. Ավարտվեց Ստեփան Սարգսյանի անվան միջազգային մրցաշարը (ֆոտոշարք) Ըմբշամարտ 24 Հուլիսի, 14:19 Արսեն Հարությունյանն ու Միհրան Ջաբուրյանը պարտվեցին եզրափակիչում 30 Հոկտեմբերի, 13:59 - Ֆուտբոլ «Գուցե ես հիմար եմ ու ոչինչ չեմ հասկանում». Կլոպը՝ Պրեմիեր լիգայի օրացույցի մասին 30 Հոկտեմբերի, 12:43 - MMA / UFC 30 Հոկտեմբերի, 12:22 - MMA / UFC Գեղարդ Մուսասին վերադարձեց չեմպիոնական գոտին ու նշեց հաղթանակը հայոց եռագույնով (տեսանյութ) 30 Հոկտեմբերի, 12:03 - Ֆուտբոլ 30 Հոկտեմբերի, 11:50 - Ֆուտբոլ


Սովորություններ, որ նպաստում են հիվանդանալուն - Sotskiy.am Սովորություններ, որ նպաստում են հիվանդանալուն Ջանալով հեռու մնալ մանրէներից ու միջանցիկ քամուց՝ հավելյալ ապահովագրում ենք մեզ եւ մեր շուրջն ստեղծում տաքուկ միջավայր։ Այս բարի մտադրությունները հաճախ հակառակ ազդեցությունն են ունենում. առողջությունն ամրապնդելու փոխարեն նպաստում են դիմադրողականության անկմանն անգամ տաք եղանակներին։ Մարդու օրգանիզմը խելացի մեխանիզմ է, որ հմտորեն կարգավորում եւ կազմակերպում է իր բոլոր համակարգերի աշխատանքը։ Լավ իմունային համակարգն առողջության բանալին է։ Հենց այն է պաշտպանում մեզ վարակներից ու վնասակար մանրէներից։ Թույլ դիմադրողական համակարգը մեր սխալ գործողությունների արդյունքն է։ Փորձենք հասկանալ, թե մեր ո՞ր սովորություններն են ի զորու վնասել մեր առողջությանը։ 1.\tՎատատեսական տրամադրվածություն Հոգեբանները պնդում են, որ հոգեկան եւ ֆիզիկական առողջությունը սերտորեն կապված են։ Բացասական մտքերն ու սեփական ուժերի հանդեպ հավատի բացակայությունը մեզ զրկում են սթրեսադիմացկունությունից եւ խոցելի դարձնում տարատեսակ հիվանդությունների հանդեպ։ Մարդիկ, ովքեր խտացնում են գույներն ու բարդացնում ամեն բան, ավելի հաճախ են հիվանդանում, քան նրանք, ովքեր թեթեւ են նայում կյանքին։ Ի՞նչ անել։ Լավատեսորեն նայեք երեւույթներին ու իրավիճակներին, փնտրեք միայն լավը։ Փորձեք հավատալ, որ բաժակն այնուամենայնիվ կիսով չափ լիքն է։ Դրական տրամադրվածությունը կբարձրացնի կյանքի որակը եւ կբարելավի ֆիզիկական ու հոգեկան վիճակը։ 2.\tԴեղորայքի չարաշահում Այսօր ակտիվորեն գովազդվում են դեղամիջոցներ, որոնք իբրեւ թե ակնթարթորեն ամրացնում են դիմադրողական համակարգը։ Այո, ժամանակակից մի շարք դեղամիջոցներ իսկապես ընդունակ են խթանելու դիմադրողական համակարգը եւ արագ ոտքի կանգնեցնելու, բայց ի՞նչ գնով։ Այդպիսի դեղամիջոցների պատեհ-անպատեհ օգտագործումը քայքայում է իմունիտետը։ Սկզբում ձեզ առույգացած ու լավ եք զգում, սակայն հետագայում չեք դիմանում անգամ սովորական մրսածությանը։ Ի՞նչ անել։ Մի դարձեք գովազդի զոհը եւ մի զբաղվեք ինքնաբուժությամբ։ Հիվանդանալու դեպքում խորհրդակցեք բժշկի հետ՝ չսպասելով, որ դանակը հասնի ոսկորին։ 3.\tՀրաժարում սառն ըմպելիքներից Բազմաթիվ մարդիկ, ովքեր կոկորդի քրոնիկական հիվանդություն կամ ստամոքսաղիքային տրակտի խնդիրներ ունեն, իսպառ հրաժարվում են սառն ըմպելիքներից։ Իզուր։ Միայն տաք ըմպելիքներ օգտագործելուց մեկ ամիս անց օրգանիզմն արդեն խիստ զգայուն է դառնում ցածր ջերմաստիճանի հանդեպ եւ չի կարողանում դիմակայել սառնությանը։ Արդյունքում ավելի հաճախ եք տանջվում մրսածությունից։ Ի՞նչ անել։ Մի խուսափեք սառն ըմպելիքներից։ Սառը ջուրը կոփում է օրգանիզմը։ Միայն թե չափը չանցնեք, աստիճանաբար վարժվեք սառը ջուր խմելուն. սկզբնական շրջանում սենյակային ջերմաստիճանի ջրին սառույցի մեկ հատիկ ավելացրեք, հետո՝ երկու, մեկ շաբաթ անց սկսեք սառնարանի ջուր խմել, բայց կում-կում։ Բազմաթիվ երկարակյաց մարդիկ աղբյուրի սառը ջուր են խմում քաղցած ժամանակ։ Հենց սառը ջուրն է մաքրում օրգանիզմը թունավոր նյութերից, իսկ այ տաք ջուրը, ընդհակառակը, արագ ներծծվում է աղիների մեջ՝ նվազեցնելով ֆերմենտավորումը եւ արգելակում օրգանիզմի մաքրման գործընթացը։ Կարդացեք՝ Ինչպե՞ս վարժվել շատ ջուր խմելուն 4.\tԱնձնական հիգիենայի կանոնների խախտում Դեռեւս վաղ տարիքից են սովորեցնում ուտելուց առաջ եւ դրսից տուն գալուց հետո լվանալ ձեռքերը։ Ավաղ, երբ մեծանում ենք, հաճախ ենք խախտում հիգիենայի տարրական կանոնները։ Ձեռքերը լվանալը տարատեսակ հիվանդություններից ու վարակներից պաշտպանվելու ամենապարզ ու ամենալավ միջոցն է։ Ի՞նչ անել։ Ուտելուց առաջ, ինչպես նաեւ դրսից տուն վերադառնալուց հետո անպայման լվացվեք։ կարեւոր չէ, թե որքան ժամանակ եք անցկացրել դրսում, մանէներն ամենուրեք են, հատկապես հասարակական օգտագործման վայրերում։ Միայն թե չափը չանցնեք։ Պետք չէ ամեն անգամ լվացվել հակամանրէային օճառով, քանի որ այն ի զորու է ոչնչացնել ինչպես վնասակար, այնպես էլ օրգանիզմին անհրաժեշտ մանրէները՝ նվազեցնելով մաշկի բնական պաշտպանական ռեակցիան։ 5.\tՔնել տոթ, չօդափոխված սենյակում Օրգանիզմի դիմադրողականությունը բարձրացնելու համար իմունաբանները խորհուրդ են տալիս քնել լավ օդափոխված սենյակում։ Առողջ քնի համար սենյակի ջերմաստիճանը պետք է լինի 16 - 20 °C, իսկ խոնավությունը մոտ 50%։ Բարձր ջերմաստիճանը հանգեցնում է օդի չորացման, ինչը գրգռում է քթըմպանի լորձաթաղանքը եւ մեզ խոցելի դարձնում մրսածության հետեւանքով առաջացող հիվանդությունների հանդեպ։ Ի՞նչ անել։ Ամեն օր քնելուց առաջ հինգից տասը րոպե օդափոխեք սենյակը եւ հնարավորության դեպքում օդը խոնավացնող սարք միացրեք։ Ամռանը քնեք՝ բաց թողնելով պատուհանը։ Ձմռանը գիշերվա ընթացքում իջեցրեք ջեռուցման համակարգը, սակայն այնպես արեք, որ ջերմաստիճանը չսառի, քանի որ կհանգեցնի մկանների լարվածության՝ թույլ չտալով ամբողջովին թուլանալ եւ լիարժեք հանգստանալ։ Գարեջուր. օգտակար եւ վնասակար հատկությունները Ջրի ճիշտ քանակությունը 01.07.2019Կաթնաշոռի օգտակար եւ վնասակար հատկությունները 02.05.2016Դաշտան ամսվա ընթացքում երկու անգամ 25.02.2014Հղիության 6-րդ շաբաթ 04.12.2019 Ոչ բոլոր կանայք են օրգազմ զգում.... 4648 05.12.2019 Քինոա. օգտակար եւ վնասակար հատկությունները 637


2016-ի պարտության պատճառն անտարբերությունն էր, կոռուպցիան եւ հովանավորչությունը. Անդրանիկ Քոչարյան — Echo.am 2016-ի պարտության պատճառն անտարբերությունն էր, կոռուպցիան եւ հովանավորչությունը. Անդրանիկ Քոչարյան 2016-ի պարտության պատճառն անտարբերությունն էր, կոռուպցիան եւ հովանավորչությունը. Անդրանիկ Քոչարյան։ 2016-ի պարտության պատճառն անտարբերությունն էր, կոռուպցիան եւ հովանավորչությունը. Անդրանիկ Քոչարյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ


Համավարակի ավարտին այլ գործընթացներ կհետեւեն, որից անմասն չի մնա նաեւ Արսեն Թորոսյանը. ԼՀԿ-ն՝ նախարարի հետ «փոխհրաձգության» մասին Համավարակի ավարտին այլ գործընթացներ կհետեւեն, որից անմասն չի մնա նաեւ Արսեն Թորոսյանը. ԼՀԿ-ն՝ նախարարի հետ «փոխհրաձգության» մասին 18:07 - 4/Հունիսի/2020 Արդեն մի քանի օր է հեռահար «փոխհրաձգության» մեջ են Առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանն ու «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունը։ Երեւանի ավագանու «Լույս» խմբակցության ղեկավար Դավիթ Խաժակյանն ArmDaily.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ ԼՀԿ-ի տարբեր ներկայացուցիչներ արձանագրել են, որ համավարակի կանխարգելման դեմ պայքարը այս կառավարությունը՝ Արսեն Թորոսյանի անմիջական ներգրավվածությամբ ձախողել է,տապալել է.«Եվ մենք պնդել ենք, որ այն թվերը, որոնք կան այսօր, պայմանավորված են նրանով, որ Արսեն Թորոսյանն անլրջացրել է համավարակի դեմ մարդկանց ընկալումներն ի սկզբանե, եւ կարելի է արձանագրել, որ այն պահից, երբ երկրում ընթանում էր քարոզարշավ համաշխարհային պանդեմիայի պայմաններում, Արսեն Թորոսյանի պաշտոնավարումն այդ պահից դարձել էր ֆիկտիվ։ Մենք կարող ենք ասել, որ ըստ էության, այդ պահից մենք առողջապահության նախարար չունեինք»։ Խաժակյանի խոսքով՝ իրենց այդ գնահատականից հետո, Արսեն Թորոսյանը «սրտնեղել է» եւ գրառում է կատարել ֆեյսբուքյան իր էջում. «Ֆիքսենք, որ այս ընթացքում, նա տարբեր գրառումներով անդրադառնում է տարբեր ուժերի՝ իր հիմնական գործը թողած եւ շարունակում է,ըստ էության, այն անլրջությունը, որը բերել է երկիրն այս իրավիճակին։ Շարունակելու բան չկա, Արսեն Թորոսյանի գնահատականը մեր հասարակությունը իր մեջ ունի, համավարակի ավարտին էլ այլ գործընթացներ կհետեւեն, որից անմասն չի մնա նաեւ Արսեն Թորոսյանը»։ ԼՀԿ խմբակցության պատգամավոր Անի Սամսոնյանը եւս հաստատեց, որ դա պայմանավորված է իրենց՝ վերջերս տված Թորոսյանի գնահատականով. «Այն, որ մենք ասել ենք, որ ճիշտ չեն մոտեցել համավարակին։ Հիշում եք, թե ինչպես էին արձագանքում համավարակին թե՛ վարչապետը, թե՛ նախարարը այն դեպքում, երբ աշխարհում միջոցառումներ էին իրականցնում, մեզ մոտ դրա վրա ծիծաղում էին, ծիծաղում էին երկրի վարչապետի ու առողջապահության նախարարի դեմքով։ Եվ մենք արձանագրեցինք, որ այն վիճակը, որ այսօր մարդիկ այլեւս չեն լսում, չեն հավատում իշխանություններին եւ նրանց հորդորներին, դա գալիս է նրանից, որ հենց սկզբից իրավիճակը գնահատվել է անլուրջ եւ մարդկանց տրվել է հակասական, միմյանցից տարբերվող հորդորներ։ Հիմա մենք, գնահատելով ընդհանուր իրավիճակը, ասում ենք,որ առողջապահության նախարարի մեղքը կա սրանում, դա նրա ոչ կոմպետենտության, նրա անլուրջ եւ ցինիզմով լեցուն գործունեության հետեւանքն է։ Առողջապահության նախարարաը որոշել է, որ մեր մեղադրանքները՝ ուղղված իրեն, վկայում են այն մասին, որ մենք փորում ենք մեր գերեզմանը։ Ես պետք է ասեմ, որ նախարարից առաջ իրենից ավելի հեռատես տղերքն են ասել, որ մենք փորում ենք մեր գերեզմանը, հետո ժամանակի ընթացքում ամոթից ձայները կտրել են։ Եվ ես վստահ եմ, որ Արսեն Թորոսյանը եւս ամոթից իր ձայնը կկտրի եւ կնստի իր տեղը, որովհետեւ իրավիճակն այնպիսին է, որ մենք տալիս ենք օբյեկտիվ գնահատական եւ դա տեսնում են բոլորը։ Նրա անլուրջ վերաբերմունքը ոչ միայն տեսնում ենք մենք, այլեւ՝ հանրությունը։ Ցավալին այն է, որ այսքանից հետո պարոն նախարարը դեռ չի ուզում լրջանալ։ Նրա պահվածքն ընդհանրապես համարժեք չէ տիրող իրավիճակին»։ Դիտարկմանը՝ հնարավոր է Թորոսյանին անվստահություն հայտնելու գործընթաց սկսեն, պատգամավորը նշեց. «Մենք այս պահին նրան անվստահություն հայտնելու գործընթացի իմաստ չենք տեսնում այն բանի համար, որ իրավիճակն այնպիսին է, որ այս պահին նախարարի փոխելը կարող է ավելի շատ վնասել, քան օգուտ տալ, քանի որ այս իշխանության կադրային բանկը սպառված է,քաղաքական ռեսուրսը սպառված է եւ ըստ էության, եթե պատկերացնենք, որ նախարար Թորոսյանը կգնա ,միգուցե նրանից հետո ավելի վատ մեկը գա, քանի որ մեր կարծիքով՝ կառավարությունը չունի համարժեք եւ ադեկվատ կադրային ռեսուրս։ Բայց հարցի մյուս ամենակարեւոր կողմն այն է, որ այն ինչ այս ընթացքում եփել է պարոն Թորոսյանը, ինքն էլ պիտի այդ իրավիճակին տա հանգուցալուծում, պիտի լրջանա եւ շտկի իրավիճակը»։


1or.am | էդ խոսքի արժեքը հասկացողը՝ լռությունն էլ կհասկանա. Նազենի Հովհաննիսյան էդ խոսքի արժեքը հասկացողը՝ լռությունն էլ կհասկանա. Նազենի Հովհաննիսյան ՖՈՏՈ\t 14 Փետրվար, 2021 17:50 Հաղորդավարուհի, դերասանուհի Նազենի Հովհաննիսյանն իր Instagram-ում նոր լուսանկար է հրապարակել, կից գրել. «Խոսքը... երբեմն էնքան կարեւոր է ժամանակին լսել խոսքը, որը կյանքի է վերադարձնում եւ հույս տալիս: Խոսքը, որը կարող է լինել անգամ անծանոթ մի մարդուց, օգտատերից կամ հազար տարվա ընկերոջիցդ. մի բառ, կես միտք թեկուզ, բայց ՏԵՂԻՆ ասված ու շնչող: Շունչ տվող ու շնչող խոսքը... էդ խոսքի արժեքը հասկացողը՝ լռությունն էլ կհասկանա, չասածդ էլ կլսի, մտածածդ էլ կտեսնի»։