text: Ապրիլի 12, տարվա 102-րդ (նահանջ տարիներին՝ 103-րդ ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 263 օր։ ՏՈՆԵՐ ԵՎ ՀԻՇԱՐԺԱՆ ՕՐԵՐ • Լիբերիա-Ազգային ազատագրման օրը(1980) • Ղազախստան-Գիտության աշխատողների օրը • Ռուսաստան,Բելառուս-տիեզերագնացի օրը Դեպքեր 1606՝ անգլիական եւ շոտլանդական նավերը Union Jack-ն ընդունում են որպես միասնական դրոշ 1945 - Ֆրանկլին Ռուզվելտը մահանում է իր աշխատասենյակում 1961 - Յուրի Գագարինը կատարում է աշխարհում մարդու առաջին թռիչքը տիեզերք Ծնունդներ 1866 - Վրթանես Փափազյան, գրող եւ հրապարակախոս 1913 - Նար Հովհաննիսյան, հայ երգիչ 1920 - Կորյուն Խոդոյան, հայ ինժեներ-քիմիկոս 1933 - Մոնսերատ Կաբալյե, իսպանացի երգչուհի, 20-րդ դարի նշանավոր սոպրանո երգչուհիներից մեկը 1944 - Վլադիմիր Խաչատրյան, հայ օդաչու-հրամանատար 1946 - Ռուդիկ Պետրոսյան, հայ օդաչու-հրամանատար 1949 - Բագրատ Ալեքյան, գրող, լրագրող 1955 - Արամ Սիմոնյան, պատմագետ, հրապարակախոս 1956 - Էնդի Գարսիա ամերիկացի դերասան 1961 - Լիզա Ջերարդ ավստրալիացի երաժիշտ, երգչուհի եւ կինոերգահան 1964 - Կարեն Մարգարյան, հայ օդաչու 1975 - Արմեն Դանիելյան, հայ իրավաբան 1977 - Արսեն Սաֆարյան, հայ մարզիկ 1979 - Կլեր Դենս, ամերիկյան թատրոնի, կինոյի եւ հեռուստատեսության դերասանուհի 1979 - Ջենիֆեր Մորիսոն, ամերիկացի դերասանուհի, պրոդյուսեր 1984 - Էմմա Բեջանյան, հայ փոփ երգչուհի 1988 - Ռիկարդո Գաբրիել Ալվարես, արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող 1993 - Կոնստանտին Բազելյուկ, ռուս ֆուտբոլիստ Մահեր 1938 - Ֆեոդոր Շալյապին ռուս երգիչ (ծն. 2013) 1945 - Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտ, ԱՄՆ-ի 32-րդ նախագահը, միակն նախագահն է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ, ով ընտրվել է 2 անգամից ավելի (4 անգամ անընդմեջ) 1986 - Վալենտին Կատաեւ ռուս գրող, դրամատուրգ (ծն. 1897) 2002 - Կարեն Ղուլղազարյան, հայ գիտնական (ծ.1937) 2005 - Գեւորգ Արմենյան, հայ երաժիշտ, մանկավարժ Տոներ Տիեզերագնացության համաշխարհային օր։


source: wikipedia

text: Ապրիլի 13, տարվա 103-րդ (նահանջ տարիներին՝ 104-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում 262 օր։ Դեպքեր 1386 - Լենկ-Թեմուրի զորքը գրավում է Թավրիզը 1926 - Երեւանում ցուցադրվեց առաջին հայկական գեղարվեստական ֆիլմը՝ Նամուսը 1991 - Երեւանի գլխավոր հրապարակից հեռացվեց Լենինի արձանը 2005 - ՅուԹյուբում բեռնվել է առաջին ՝ Ես գազանանոցում տեսահոլովակը։ 2016 - Մյանմայում տեղի է ունեցել 6,9 ծավալով ուժգնությամբ երկրաշարժ։ Ծնունդներ 1519 - Եկատերինա Մեդիչի, Ֆրանսիայի թագուհի 1743 - Թոմաս Ջեֆերսոն Thomas Jefferson Միացյալ նահանգների 3-րդ նախագահը (մ.1826) 1906 - Սեմյուել Բեքեթ Samuel Beckett իրլ. ֆրանս. գրող, դրամատուրգ 1909 - Սուսաննա Խաչատրյան, խաղողագործ-սելեկցիոներ 1919 - Հրանտ Գրիգորյան, կոմպոզիտոր 1926 - Գրիգոր Աղասյան, հայ նկարիչ 1928 - Վերա Հակոբյան, հայ հաղորդավար, ասմունքող 1935 - Միխայիլ Գասպարով, ռուս գրականագետ, բանասեր 1939 - Շեյմաս Հինի Seamus Heaney իրլ. բանաստեղծ (մ.2013) 1948 - Միխայիլ Շուֆուտինսկի, ռուս էստրադային երգիչ 1963 - Գարրի Կասպարով (Վայնշթայն) Гарри Кимович Каспаров շախմատիստ 1984 - Անդերս Լինդեգոր Anders Lindegaard դան. ֆուտբոլիստ 1985 - Ty Dolla Sign, ամերիկացի երգիչ, երգերի հեղինակ, երաժշտական պրոդյուսեր եւ ռեփեր 1988 - Անդերսոն Լուիս դե Աբրեու Օլիվեյրա Anderson Luis de Abreu Oliveira բրազ. ֆուտբոլիստ 1994 - Անխելո Էնրիկես, չիլիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Մահեր 1695 - Ժան դը Լաֆոնտեն, ֆրանսիացի առակագիր, բանաստեղծ (ծ. 1621): 1889 - Գաբրիել Պատկանյան, պատմաբան եւ հրապարակախոս (ծն.1802) 1971 - Յուհան Սմուուլ Juhan Smuul էստ. գրող (ծն.1922) Տոներ ԱՄՆ՝ Թոմաս Ջեֆերսոնի ծննդյան օր Թաիլանդ՝ Սոնքրանի առաջին օրը Լաոս՝ Սոնքանի առաջին օրը


text: Ապրիլի 14, տարվա 104-րդ (նահանջ տարիներին՝ 105-րդ) օրն է Տարվա ավարտին մնում է 261 օր Դեպքեր 1849 - Հունգարիան Լայոշ Կոշութի գլխավորությամբ անկախություն է ձեռք բերում Ավստրիայից 1912՝ բրիտանական Տիտանիկ ուղեւորային նավը ժամը 11։40-ին բախվում է սառցաբեկորին (խորտակվել է հաջորդ օրը) 1927 - Շվեդիայում արտադրվում է առաջին Volvo ավտոմեքենան 1978 - վրացերենի կարգավիճակը փոխելու դեմ Թբիլիսիում տեղի են ունենում ցույցեր 1991 - Երեւանում հիմնվում է Հայաստանի ազգային պահպանողական կուսակցությունը Ծնունդներ 1860 - Լեո, հայ նշանավոր պատմաբան (մ. 1932) 1862 - Պյոտր Ստոլիպին, ռուս պետական գործիչ 1864 - Հովհաննես Հովհաննիսյան, հայ բանաստեղծ (մ. 1929) 1879 - Վահրամ Գայֆեճյան, հայ նկարիչ 1882 - Նադեժդա Կարդյան, հայ երգչուհի, մանկավարժ 1912 - Ռոբեր Դուանո Robert Doisneau ֆրանս. լուսանկարիչ (մ. 1994) 1914 - Լուիջի Բրունելլա, իտալացի ֆուտբոլիստ 1914 - Համո Սահյան, հայ բանաստեղծ։ 1915 - Նինա Հովսեփյան, հայ դերասանուհի 1925 - Ռոդ Սթայգեր Rod Steiger ամեր. դերասան (մ. 2002) 1931 - Թաթուլ Բոլորչյան, հայ բանաստեղծ 1933 - Բորիս Ստրուգացկի Борис Натанович Стругацкий ռուս գրող (մ. 2012) 1933 - Յուրի Հովհաննիսյան, ֆիզիկոս 1945 - Ռիչի Բլեքմոր Ritchie Blackmore անգլ. կիթառահար եւ երգիչ 1953 - Էրիկ Ցան, հոնկոնգցի դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ 1956 - Տիգրան Թորոսյան, հայ քաղաքական գործիչ 1957 - Հրաչիկ Նասիբյան, հայ պետական գործիչ 1973 - Էդրիան Բրոուդի Adrien Brody ամեր. դերասան 1977 - Սառա Միշել Գելար ամեր. դերասանուհի 1989 - Դաֆինա Զեքիրի, կոսովա-ալբանացի երգչուհի 1991 - Մարտին Մոնտոյա Տորալբո,իսպանացի ֆուտբոլ Մահեր 1682 - Ավակում Պետրովիչ Аввакум Петров ռուս հոգեւորական (ծն. 1620) 1759 - Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդել գերմ.-անգլ. երաժիշտ (ծն. 1685) 1917 - Լյուդվիկ Լազարուս Զամենհոֆ Ludwik Lazarus Zamenhof լեհ լեզվաբան, ստեղծել է Էսպերանտոն (ծն. 1859) 1930 - Վլադիմիր Մայակովսկի Владимир Маяковский ռուս բանաստեղծ (ծն. 1839) 1975 - Ֆրեդրիկ Մարչ Frederic March ամեր. դերասան (ծն. 1897) 1983 - Ջաննի Ռոդարի Gianni Rodari իտալ. լրագրող եւ գրող (ծն. 1920) 1992 - Արթուր Մկրտչյան, հայ քաղաքական եւ պետական գործիչ Տոներ


text: Ապրիլի 15, տարվա 105-րդ (106-րդ նահանջ տարիներում) օրն է Դեպքեր 1725 - Թուրքական զորքերը մոտենում են Սիսիանի եւ Ղափանի բարձունքներին 1764 - Էջմիածնի միաբան եւ Իզմիրի նախկին առաջնորդ Աբրահամ Վարդապետի ծախսերով Կ. Պոլսում Աստվածատուրի տպարանում առաջին անգամ հրատարակվեց Եղիշեն 1840 - Հայկական մարզի վերացմամբ կազմվում են Վրացա-իմերեթական նահանգը եւ Կասպիական մարզը 1896 - Առաջին ժամանակակից Օլիմպիական խաղերի փակման հանդիսավոր արարողություն, Աթենք, Հունաստան 1902 - Հիմնադրվեց Թիֆլիսի հայոց դրամատիկական ընկերությունը 1965 - Երեւանի պետական համալսարանի գլխավոր շենքի հանդիսավոր բացումը 1998 - Հյուսիսային Իռլանդիայի, Մեծ Բրիտանիայի Միացյալ Թագավորության եւ Իռլանդիայի Հանրապետության միջեւ ստորագրվեց «Ավագ Ուրբաթ» պայմանագիրը Ծնունդներ 1452 - Լեոնարդո դա Վինչի, ճարտարապետ, նկարիչ, քանդակագործ (վ. 1519) 1843 - Հենրի Ջեյմս, ամերիկացի գրող 1880 - Մաքս Վերտհայմեր, գերմանացի հոգեբան, գեշտաչղ հոգեբանության հիմնադիրներից եւ գլխավոր տեսաբանը 1890 - Դավիթ Վարդանյան, խորտակված Տիտանիկ շոգենավի ուղեւոր, 711 փրկված մարդկանցից մեկը 1894 - Նիկիտա Խրուշչով, ԽՄԿԿ առաջին քարտուղար, ԽՍՀՄ մինիստրների խորհրդի նախագահ (մ. 1971) 1899 - Վիվան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ (մ. 1960) 1901 - Ջո Դեւիս, անգլիացի բիլիարդիստ 1904 - Արշիլ Գորկի, ամերիկահայ նկարիչ (մ. 1948) 1908 - Լիտա Գրեյ, ամերիկացի դերասանուհի 1908 - Լեւոն Իսահակյան, հայ կինոռեժիսոր եւ դերասան 1908 - Ֆրեդերիկ Ֆեյդի, ֆրանսիացի հայագետ, Սուրբ Ղազարի ճեմարանի անդամ (1937) 1912 - Կիմ Իր Սեն, Հյուսիսային Կորեայի նախկին առաջնորդ 1928 - Միհրան Սոսոյան, հայ գրաֆիկ, մանկավարժ 1931 - Թոմաս Թրանսթրյոմեր, շվեդ բանաստեղծ, թարգմանիչ, 2011 թվականի գրականության Նոբելյան մրցանակակիր 1941 - Ռոման Բալայան, ռեժիսոր, սցենարիստ եւ պրոդյուսեր 1942 - Քենեթ Լեյ, ամերիկացի գործարար 1949 - Ալլա Պուգաչովա, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1985), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1991), պետական մրցանակի դափնեկիր, Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ (1995) 1959 - Հովիկ Կռնչոյան, հայ բորտմեխանիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից 1968 - Էդ Օ'Բրայեն, բրիտանացի երաժիշտ, Radiohead խմբի կիթառահարը 1979 - Կարեն Շենաս-Դեւիդ, կանադա-բրիտանական ծագումով դերասանուհի եւ երգչուհի 1982 - Թամարա Հակոբյան, հաղորդավար, լրագրող 1990 - Էմմա Վաթսոն, անգլիացի դերասանուհի եւ ֆոտոմոդել Մահեր 1888 - Մեթյու Առնոլդ, անգլիացի բանաստեղծ եւ արվեստի տեսաբան 1942 - Ռոբերտ Մուզիլ, ավստրիացի գրող (ծ. 1880) 1945 - Արսեն Հովհաննիսյան, հայ բանաստեղծ (ծ. 1908) 1957 - Արշավիր Խոնդկարյան, հայ թարգմանիչ (ծ. 1889) 1971 - Գուրգեն Բորյան, հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ, թարգմանիչ (ծ. 1915) 1932 - Վարդգես Պետրոսյան (օգոստոսի 9, 1932, Աշտարակ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 15, 1994, Երեւան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։ Տոներ • հաշվապահների նոր տարի


text: Ապրիլի 16, տարվա 106-րդ (նահանջ տարիներին՝ 107-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 259 օր։ Դեպքեր 1871 - Բեռլինը դառնում է Գերմանիայի մայրաքաղաք 1917 - Վլադիմիր Լենինը Շվեյցարիայի աքսորից վերադառնում է Պետրոգրադ 1944 - դաշնակից զորքերը ռմբակոծում են Բելգրադը, սպանելով 1100 մարդ 1990 - «Մահվան բժիշկ» Ջեք Գեւորգյանը կատարում է իր առաջին էվթանազիան 2001 - Հայաստանում ընդունվում է «Ոստիկանության մասին» օրենքը 2003 - տասը նոր երկիր դառնում է Եվրամիության անդամ Ծնունդներ 1822 - Կարլ Թեոդոր Ռոբերտ Լյուտեր, գերմանացի աստղագետ 1844 - Անատոլ Ֆրանս Anatole France, ֆրանս. լրագրող, գրող եւ բանաստեղծ (մ. 1924) 1852 - Նիկոլայ Վվեդենսկի, ռուս ֆիզիոլոգ, Պետերբուրգի ԴԱ թղթակից անդամ 1889 - Չարլի Չապլին, անգլիացի հռչակավոր ռեժիսոր, դերասան, հսկայական ավանդ է ունեցել կինեմատոգրաֆիայի զարգացման գործում (մ. 1977) 1927 - Բենեդիկտոս XVI, Հռոմի Պապ 1933 - Մարկիտոս, իսպանացի ֆուտբոլիստ, Պաշտպան 1933 - Գեորգի Միրզոեւ, հայկական արմատներով խորհրդային կոնստրուկտոր։ 1947 - Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար, Kareem Abdul-Jabbar, ամերիկացի բասկետբոլիստ 1965 - Մարտին Լոուրենս Martin Lawrence, ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր 1970 - Դերո Գոյ Dero Goi, գերմանացի երգիչ-երգահան 1971 - Սելենա Selena, ամերիկացի երգչուհի-երգահան 1978 - Իվան Ուրգանտ Иван Ургант, ռուսաստանցի հեռուստավար 1982 - Բորիս Դիաու, ֆրանսիացի բասկետբոլիստ 1973 - Էյքոն Akon, սենեգալցի երգիչ 1985 - Լուոլ Դենգ, սուդանցի եւ բրիտանացի բասկետբոլիստ Մահեր 69 - Օթոն, Հռոմի կայսր (ծն. 32) 1828 - Ֆրանցիսկո Գոյա Francisco Goya, իսպանացի նկարիչ (ծն. 1746) 1941 - Էմիլ Բեռնար, նկարիչ 1958 - Վաղարշակ Սրվանձտյան, երգահան (ծն. 1891) 1972 - Յասունարի Կավաբատա, ճապոնացի գրող(ծն. 1899) 1981 - Դեւիդ Լին David Lean, անգլիացի ռեժիսոր (ծն. 1908) 1985 - Աշոտ Աբրահամյան (լեզվաբան), հայ լեզվաբան 1988 - Հրանտ Հրահան, հայ գրող, արձակագիր 2012 - Էդուարդ Տեր-Ղազարյան, քանդակների վարպետ Տոներ Բուլղարիա՝ Առաջին սահմանադրության օր Դանիա, Գրենլանդիա՝ Մարգրեթ II թագուհու ծննդյան օր Հայաստան՝ Ոստիկանության աշխատողի օր


text: Ապրիլի 17, տարվա 107-րդ (նահանջ տարիներին՝ 108-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 258 օր։ Դեպքեր 69 - Վիտելիոսը դառնում է Հռոմի կայսր 1922 - Բեռլինում Արշավիր Շիրակյանը եւ Արամ Երկանյանը ահաբեկել են Բեհաեդդին Շաքիրին ու Ջեմալ Ազմիին 1971՝ ստեղծվում է Բանգլադեշի Ժողովրդական Հանրապետությունը 2018 - Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարում է Թավշյա հեղափոխության մեկնարկի մասին Ծնունդներ 1915 - Ռեգինա Ղազարյան, հայ նկարչուհի (մ. 1999) 1918 - Ուիլյամ Հոլդեն, ամերիկացի գրող (մ. 1981) 1932 - Կարեն Դեմիրճյան, հայ քաղաքական եւ պետական գործիչ (մ. 1999) 1959 - Շոն Բին, անգլիացի դերասան 1972 - Ջենիֆեր Գարներ, ամերիկացի դերասանուհի 1987 - Մեհդի Բենատիա, մարոկկացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Մահեր 1942 - Ժան Բատիստ Պերրեն ֆրանս. ֆիզիկոս 1975 - Վիգեն Խեչումյան, հայ արձակագիր 1993 - Շահեն Մեղրյան, Արցախի ազատամարտի մասնակից 2011 - Նիկոս Փափազոգլու, հույն երգիչ, երգահան, երաժիշտ 2014 - Գաբրիել Գարսիա Մարկես, կոլումբիացի վիպագիր Տոներ Հեմոֆիլիայի համաշխարհային օր Ամերիկյան Սամոա՝ Դրոշի օր Գաբոն՝ Կանանց օր Ճապոնիա՝ Երեխաների պաշտպանության օր Սիրիա՝ Անկախության օր


text: Ապրիլի 18, տարվա 108-րդ (նահանջ տարիներին՝ 109-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 257 օր։ Դեպքեր 1506 - Հռոմում դրվում է Սուրբ Պետրոսի տաճարի հիմնաքարը 1906 - երկրաշարժը եւ նրան հաջորդած հրդեհն ավերում են Սան Ֆրանցիսկոյի մեծ մասը 1915 - Ռոլան Գարոսի խփված ինքնաթիռը վայրէջք է կատարում գերմանացիների կողմում 1954 - Եգիպտոսում Գամալ Աբդել Նասերն անցնում է իշխանության գլուխ 1946՝ լուծարվում է Ազգերի լիգան Ծնունդներ 1858 - Ալեքսանդր Շիրվանզադե, հայ նշանավոր գրող, դրամատուրգ (մ. 1935) 1926 - Ջիմ Թորոսյան, հայ ճարտարապետ 1947 - Ջեյմս Վուդս, ամերիկացի դերասան եւ արտադրող 1953 - Ռիք Մորանիս, կանադացի դերասան, երգիչ, դրամատուրգ 1956 - Էրիկ Ռոբերտս, ամերիկացի դերասան 1967 - Մարիա Բելո, ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի 1970 - Սաադ Հարիրի, լիբանանցի քաղաքական գործիչ 1979 - Կարլ Վուլֆ, լիբանանա-կանադացի երգիչ-երգահան 1914 - Արշալույս Մարգարյան, հայ խորհրդային բանաստեղծուհի 1985 - Լուկաշ Ֆաբիանսկի, լեհ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ 1995 - Դիվոկ Օրիջի, բելգիացի ֆուտբոլիստ, Մահեր 1737 - Աբրահամ Գ Կրետացի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1734 թ-ից, պատմագիր 1898 - Գյուստավ Մորո,ֆրանսիացի նկարիչ, սիմվոլիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ 1949 - Լեոնարդ Բլումֆիլդ, լեզվաբան 1950 - Սերգեյ Խուդյակով (Արմենակ Խանփերյանց), Խորհրդային Միության ավիացիայի մարշալ, կարմիր բանակի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարի տեղակալ եւ շտաբի պետ (ծն. 1902) 1955 - Ալբերտ Այնշտայն, գերմանացի գիտնական (ծն. 1879) Տոներ Հուշարձանների եւ տեսարժան վայրերի միջազգային օր Զիմբաբվե՝ Անկախության օր Ուկրաինա՝ Պատմության եւ մշակույթի հուշարձանների օր Ռուսաստան՝ Ռուսաստանի ռազմական փառքի օր


text: Ապրիլի 19, տարվա 109-րդ (նահանջ տարիներին՝ 110-րդ ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 256 օր։ Դեպքեր 2005՝ Հռոմի 265-րդ պապ է ընտրվում Յոզեֆ Րաթցինգերը 2011 - Ֆիդել Կաստրոն հրաժարվում է 45 տարի զբաղեցրած պաշտոնից Ծնունդներ 1793 - Ֆերդինանդ I (Ավստրիա), Ավստրիայի կայսր (մ.1875) 1881 - Վալենտին Վոլկով,խորհրդային նկարիչ 1902 - Վենիամին Կավերին, ռուս գրող (մ. 1989) 1932 - Ֆեռնանդո Բոտերո, կոլումբիացի նկարիչ, քանդակագործ 1942 - Աբրահամ Տերյան, բանասեր, հայագետ 1960 - Արա Գեւորգյան, հայ երգահան, երաժիշտ 1965 - Նատալի Դեսսե, ֆրանսիացի երգչուհի (սոպրանո) 1969 - Ժուժա Պոլգար, հունգարացի, ապա ամերիկյան շախմատիստուհի 1971 - Արայիկ Խանդոյան, Արցախյան պատերազմի ազատամարտիկ, (մ.հոկտեմբերի 9, 2018) 1972 - Ռիվալդո, բրազիլացի ֆուտբոլիստ 1978 - Ջեյմս Ֆրանկո, ամերիկյան դերասան եւ պրոդյուսեր 1979 - Քեյթ Հադսոն, ամերիկացի դերասանուհի 1987 - Մարիա Շարապովա, ռուս թենիսիտուհի 1987 - Ջո Հարտ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ 1992 - Լուկա Անտեյ, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Մահեր 1588 - Պաոլո Վերոնեզե, նկարիչ 1728 - Հովհան-Թովմաս Յոսեֆովիչ, լեհահայ պատմագիր 1824 - Ջորջ Բայրոն, անգլա-շոտլանդացի բանաստեղծ 1882 - Չարլզ Դարվին, անգլիացի կենսաբան 1906 - Պիեռ Կյուրի, ֆրանսիացի ֆիզիկոս 1911 - Ալեքսանդր Մանթաշյանց, գործարար, մեկենաս 1958 - Հայկանուշ Դանիելյան, երգչուհի 2000 - Գրիգոր Խանջյան, նկարիչ 2002 - Գիորգի Մելիքիշվիլի, վրացի պատմաբան 2014 - Հրանտ Վարդանյան գործարար, բարերար Տոներ Վենեսուելա՝ Անկախության օր (1810) Սիերա Լեոնե՝ Հանրապետության օր (1971) Ծանոթագրություններ


text: Ապրիլի 20, տարվա 110-րդ (նահանջ տարիներին՝ 111-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 255 օր։ Դեպքեր 1902 - Մարի եւ Պյեռ Կյուրիներն առաջին անգամ ստանում են մաքուր ռադիում 1972 - Ջոն Յանգի հրամանատարությամբ «Ապոլոն 16» տիեզերանավը կատարում է Լուսնէջք Ծնունդներ 1808 - Նապոլեոն III, Ֆրանսիայի 1-ին նախագահը (մ. 1873) 1820 - Ճանիկ Արամյան, հայ բանասեր, տպագրիչ, վիմագրիչ, բառարանագիր, հրապարակախոս, արվեստագետ։ Ստեղծել Արամյան տպատառատեսակը։ 1872 - Արշակ Ներսիսյան (Սեպուհ), հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի։ (մ.1940 թ) 1884 - Դանիել Վարուժան, հայ բանաստեղծ (վ. 1915) 1889 - Ադոլֆ Հիտլեր, Գերմանիայի կանցլեր (վ.1945) 1937 - Սեյրան Խաթլամաջյան, հայ գեղանկարիչ, գրաֆիկ 1949 - Ջեսիկա Լենգ, ամերիկացի դերասանուհի 1964 - Էնդի Սերքիս, հայկական ծագումով անգլիացի դերասան, կինոռեժիսոր 1972 - Ժելյկո Յոքսիմովիչ, սերբ երգիչ 1989 - Սերգեյ Զենյով, էստոնացի ֆուտբոլիստ 1990 - Լու Հան, չինացի երգիչ, դերասան Մահեր 1912 - Բրեմ Սթոքեր, իռլանդացի գրող (ծն. 1847) 1918 - Կարլ Ֆերդինանդ Բրաուն, գերմանացի ֆիզիկոս (ծն. 1850) 1939 - Ուիլյամ Միտչել Ռամզի, շոտլանդացի հնագետ, պատմաբան, հայագետ (ծն. 1851)։ 1942 - Լուիջի Բարբեսինո, իտալացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ 1952 - Անդրանիկ Թերզյան, հայ բանաստեղծ (ծն. 1927) 1979 - Սամվել Մանասյան, քանդակագործ 2011 - Գեորգի Յարալյան, հայ հայտնի ծաղրանկարիչ (ծն. 1927) 2018`Avicii,Շվեդ Դիջեյ (Ծն. 1989) Տոներ Ուրուգվայ՝ 33-ի արշավախմբի օր Չինաստան - Չինարենի օր Ռուսաստան՝ Դոնորի ազգային օր Սիերա Լեոնե՝ Հանրապետության օր Վենեսուելա՝ Անկախություն հռչակելու օր Հայաստան՝ հաշվապահների նոր տարի


text: Ապրիլի 21, տարվա 111-րդ (նահանջ տարիներին՝ 112-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 254 օր։ Դեպքեր մ.թ.ա. 753 - Ռոմուլոսը եւ Ռեմոսը հիմնադրեցին Հռոմ քաղաքը 1863թ - Բահայի հավատի հիմնադիր Բահաուլլան Բաղդատի մոտակայքում գտնվող Ռիզվան այգում հռչակեց նոր համաշխարհային կրոնի ստեղծման մասին։ 1963թ - առաջին անգամ ընտրվել է Արդարության Համաշխարհային Տունը՝ ամենաերիտասարդ համաշխարհային կրոնի՝ Բահայի հավատի ղեկավար մարմինը։ 2019 - Վլադիմիր Զելենսկին հաղթում է Ուկրաինայի նախագահական ընտրություններում։ Ծնունդներ 1729 - Եկատերինա II, Ռուսաստանի կայսրուհի (վ. 1796) 1816 - Շառլոթ Բրոնտե, անգլիացի վիպասան եւ բանաստեղծուհի (վ. 1855) 1828 - Հիպոլիտ Ադոլֆ Տեն, ֆրանսիացի փիլիսոփա, գրող, գեղագետ, գրաքննադատ, պատմաբան (վ. 1893) 1866 - Ջալալ Տեր-Գրիգորյան, հայ մանկավարժ, թարգմանիչ, լրագրող (վ. 1940) 1894 - Յուրի Իլյայի Յուրովսկի (Սարուխանով, Սարուխանյան), դերասան, ռեժիսոր (վ. 1959) 1915 - Էնթոնի Քուին, ամերիկացի դերասան, գրող եւ նկարիչ (վ. 2001) 1926 - Եղիսաբեթ II, Մեծ Բրիտանիայի իշխող թագուհի 1941 - Ռոբերտ Վաղարշակի Էլիբեկյան, գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1977), ՀՀ ժողովրդական նկարիչ (2008) 1948 - Վալմար, հայ գեղանկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ (2006) 1965 - Թաթուլ Կրպեյան, ՀՀ ազգային հերոս 1988 - Ռոբբի Ամելլ, կանադացի դերասան Մահեր 1109 - Անսելմ Քենթրբերցի, միջնադարյան կաթոլիկ աստվածաբան, սքոլաստիկական ուղղության հիմնադիրներից մեկը, փիլիսոփա, Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս (ծնվ. 1033) 1142 - Պիեռ Աբելար, ֆրանսիացի փիլիսոփա, սքոլաստ, աստվածաբան եւ բանաստեղծ (ծնվ. 1079) 1699 - Ժան Բատիստ Ռասին, ֆրանսիացի դրամատուրգ (ծնվ. 1639) 1882 - Վասիլե Կոնտա, հայազգի ռումին փիլիսոփա, պետական, քաղաքական գործիչ, իրավագետ (ծնվ. 1845) 1910 - Մարկ Տվեն, ամերիկացի գրող (ծնվ. 1835) 1915 - Ադել Հյուգո, Վիկտոր Հյուգոյի եւ Ադելի դուստրը 1939 - Իվան Գուբկին, ռուս խորհրդային երկրաբան, խորհրդային նավթային երկրաբանության հիմնադիր, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս 1969 - Ցական Պետրոսի Շողենց, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, լրագրող (ծնվ. 1909) 1994 - Վահագն Վարդեւանյան,Արցախի հերոս, ազատամարտիկ 1994 - Էդմոնդ Քյոսայան, հայ նշանավոր կինոռեժիսոր (ծն. 1936) 1996 - Ջոխար Դուդաեւ, չեչեն զինվորական եւ քաղաքական գործիչ (ծնվ. 1944) 1997 - Անդրես Ռոդրիգես, պարագվայական ռազմական եւ քաղաքական գործիչ (ծնվ. 1923) 2009 - Վիվիան Մեյեր, Ամերիկացի լուսանկարչուհհի, որ հայտնի է դարձել միայն իր մահից հետո Տոներ Ծանոթագրություններ


text: Ապրիլի 22, տարվա 112-րդ (նահանջ տարիներին՝ 113-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 253 օր։ Դեպքեր Ծնունդներ 1658 - Ջուզեպպե Տորելլի, իտալացի ջութակահար եւ կոմպոզիտոր (մ. 1709) 1707 - Հենրի Ֆիլդինգ, անգլիացի գրող եւ դրամատուրգ (մ. 1754) 1724 - Իմանուիլ Կանտ, գերմանացի փիլիսոփա (մ. 1804) 1870 - Վլադիմիր Իլյիչ Լենին, ռուս բոլշեւիկ հեղափոխական 1881 - Ալեքսանդր Կերենսկի, ռուս քաղաքական գործիչ (մ. 1970) 1899 - Վլադիմիր Նաբոկով, ռուս գրող (վ. 1977) 1904 - Ռոբերտ Օպենհեյմեր, ամերիկացի ֆիզիկոս (մ. 1967) 1909 - Ռիտա Լեւի-Մոնտալչինի, իտալացի նյարդաբան (մ. 2012) 1912՝ Քեթլին Ֆերրիեր, անգլիացի երգչուհի (մ. 1953) Կանետո Սինդո, ճապոնացի ռեժիսոր (մ. 2012) 1937 - Ջեք Նիկոլսոն, ամերիկացի կինոդերասան 1974 - Շավո Օդաջյան, ամերիկահայ բաս նվագող (System of a Down) 1982 - Կակա, բրազիլացի ֆուտբոլիստ 1987 - Դավիդ Լուիզ, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Մահեր 1850 - Ֆրիդրիխ Ռոբերտ Ֆելման, էստոնացի բանասեր, գրող եւ ֆիզիկոս (ծն. 1798) 1899 - Յոհան Կյոլեր, էստոնացի նկարիչ 1989 - Էմիլիո Սեգրե, իտալական ծագումով ամերիկացի ֆիզիկոս (ծն. 1905) 1994 - Ռիչարդ Նիքսոն, ամերիկացի քաղաքական գործիչ, իրավաբան, ԱՄՆ 37-րդ նախագահ (ծն. 1913) Տոներ Մայր Երկրի Օր - Հայտնաբերման օր - Իզաբելա թագուհու օր Երկիր մոլորկի միջազգային օր - Միացյալ ազգերի կազմակերպության հիշարժան օր


text: Ապրիլի 23, տարվա 113-րդ (նահանջ տարիներին՝ 114-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 252 օր։ Դեպքեր 1948 - իսրայելցիներն արաբներից գրավում են Հայֆա նավահանգիստը 1992 - Պեկինում բացվում է ՄաքԴոնալդս ընկերության ամենախոշոր ռեստորանը՝ 700 տեղով 2018 - Սերժ Սարգսյանը հրաժարական է տալիս Հայաստանի վարչապետի պաշտոնից Ծնունդներ 1564 - Ուիլյամ Շեքսպիր, անգլիացի մեծանուն գրող, դրամատուրգ (մահացել է նույն օրը 1616) 1858 - Մաքս Պլանկ, գերմանացի ֆիզիկոս (մ. 1947) 1891 - Սերգեյ Պրոկոֆեւ, ռուս դաշնակահար (մ. 1953) 1917 - Գեորգի Վիցին, ռուս սիրված դերասան (մ. 2001) 1963 - Միչել, իսպանացի ֆուտբոլիստ Մահեր 303՝ Սուրբ Գեւորգ, հռոմեացի զինվոր եւ նահատակ (ծն. 275) 1616՝ Վիլյամ Շեքսպիր՝ անգլիացի գրող եւ դրամատուրգ (ծն. 1564) Միգել դե Սերվանտես, իսպանացի գրող (ծն. 1547) 1850 - Ուիլյամ Վորդսվորթ, անգլիացի բանաստեղծ (ծն. 1770) 1990 - Փոլեթ Գոդար, ամերիկացի դերասանուհի (ծն. 1910) 1998 - Կոնստանտինոս Կարամանլիս, հույն պետական եւ քաղաքական գործիչ 2001 - Հարություն Սարկիսով, հայ խորհրդային անասնաբույժ, մանրէաբան 2007 - Բորիս Ելցին, Ռուսաստանի Դաշնության առաջին նախագահ (ծն. 1931) 2018 - Նվեր Հովհաննիսյան, ազատարմարտիկ, Արցախյան եւ Քառօրյա պատերազմների մասնակից (ծն. 1972) Տոներ եւ հիշատակի օրեր Գրքի համաշխարհային օր Անգլերենի օր ՝ Գերմանական գարեջրի օր ՝ Սան-Խորդի (Սուրբ Գեւորգի օր)


text: Ապրիլի 26, տարվա 116-րդ (նահանջ տարիներին՝ 117-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 249 օր։ Դեպքեր 1933 - Նացիստական Գերմանիայում ստեղծվում է Գեստապո գաղտնի պետական ոստիկանությունը 1944 - Գեորգիոս Պապանդրեուն դառնում է Կահիրեում գտնվող Հունաստանի վտարանդի կառավարության վարչապետը 1945 - Խորհրդային զորքերը գերմանացիներին դուրս են մղում Չեխոսլովակիայի Բրնո քաղաքից 1966՝ 7.6 մագնիտուդով երկրաշարժն ավերում է Տաշքենդը։ Պաշտոնական տվյալներով զոհվել է 8 մարդ։ 1986 - Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի է ունենում վթար եւ ռադիացիայի արտահոսք 1989 - Բանգլադեշում պտտահողմի հետեւանքով զոհվում է 1300 մարդ։ 2000 - Անդորրայի ֆուտբոլի հավաքականը տանում է իր պատմության մեջ առաջին հաղթանակը (Բելարուսից՝ 2։ 0)։ 2002 - Գերմանիայի Էրֆուրտ քաղաքում զինված անձն իրականացնում է զանգվածային սպանություն, սպանելով 16 հոգու եւ ինքնասպան լինելով Ծնունդներ 121 - Մարկոս Ավրելիոս, Հռոմի կայսր 1856 - Հենրի Մորգենթաու, ամերիկյան դիվանագետ 1860 - Լեո, հայ նշանավոր պատմաբան 1872 - Լյուդմիլա Պոդյավորինսկա, չեխոսլովակյան գրող։ 1949 - Կառլոս Բիանկի,արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ 1967 - Ջեթ Լի չին մարտարվեստի դերասան։ 1989 - Տե Սոնգ, հարավկորեացի դերասան, երգիչ Մահեր 1976՝ Անդրեյ Գրեչկո, խորհրդային ռազմական գործիչ 1994 - Մասուտացու Օյամա, կարատեի հիմնադիր վարպետ Տոներ Մտավոր սեփականության համաշխարհային օր Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Ապրիլի 26-ի ծնունդներ


text: Ապրիլի 25, տարվա 115-րդ (նահանջ տարիներին՝ 116-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 250 օր։ Դեպքեր 775 – Մեծ Հայքի Բագրեւանդ գավառի Արձնի գյուղում, Արածանիի ափին տեղի ունեցավ Արձնիի ճակատամարտը, հայկական եւ արաբական զորքերի միջեւ։ 1134՝ առաջին անգամ հիշատակվում է Զագրեբ քաղաքի անունը 1719 - Լոնդոնում լույս է տեսնում Դանիել Դեֆոյի Ռոբինզոն Կրուզո վեպը 1804 - Իմերեթի թագավորությունը մտնում է Ռուսական կայսրության ենթակայության տակ 2005՝ Բուլղարիան եւ Ռումինիան ստորագրում են Եվրամիությանը միանալու համաձայնագիրը 2007 - Բորիս Ելցինի թաղումը իրականացվում է Ռուս ուղղափառ եկեղեցու կանոններով Ծնունդներ 2008 - Մնացական Մանուկյան, հայ ամենաերիտասարդ Գիտնական 1900 - Վոլֆգանգ Պաուլի, ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից 1903 - Անդրեյ Կոլմոգորով ռուս մաթեմատիկոս (մ. 1987) 1907 - Գուսան Աշոտ, հայ նշանավոր գուսան (մ. 1989) 1917 - Էլլա Ֆիցջերալդ Ella Fitzgerald ամերիկացի երգչուհի (մ. 1996) 1940 - Ալ Պաչինո Al Pacino ամեր. դերասան եւ ռեժիսոր 1947 - Ջեֆրի Դեման Jeffrey DeMunn ամերիկացի դերասան 1947 - Յոհան Կրոյֆ, հոլանդացի նշանավոր ֆուտբոլիստ, բոլոր ժամանակների լավագույն ֆուտբոլիստներից մեկը 1969 - Ռենե Զելվեգեր ամերիկացի դերասանուհի 1976 - Թիմ Դանքան Tim Duncan ամերիկացի բասկետբոլիստ 1993 - Ռաֆայել Վարան ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ Մահեր 775 - Սմբատ Է Բագրատունի, Հայոց սպարապետ (753-775), Հայոց իշխան (770-775) 775 - Սահակ Բագրատունի, իշխան 775 - Մուշեղ Զ Մամիկոնյան, զորավար 775 - Սամուել Բ Մամիկոնյան, տանուտեր իշխան 775 - Դաշույն Վահան (Գնունի), իշխան 1690 - Դավիդ Կրտսեր Տենիրս, ֆլամանդացի նկարիչ 1744 - Անդերս Ցելսիուս Anders Celsius շվեդ աստղագետ (* 1701) 1770 - Ժան Անտուան Նոլլե, ֆրանսիացի հոգեւորական (աբբա) եւ ֆիզիկոս 1888 - Րաֆֆի, հայ գրականության դասական (* 1835) 1911 - Էմիլիո Սալգարի Emilio Salgari իտալացի գրող (* 1862) 1995 - Ջինջեր Ռոջերս Ginger Rogers ամեր. դերասանուհի, երգչուհի, պարուհի (* 1911) Տոներ ԴՆԹ-ի օր Մալարիայի դեմ պայքարի օր Ազատագրության օր , Ֆաշիզմից ու գերմանական շրջափակումից ազատագրվելու օր Այլ Ապրիլի 25 (ֆուտբոլային ակումբ) (4.25체육단), հյուսիսկորեական ֆուտբոլային ակումբ Ծանոթագրություններ


text: Ապրիլի 28, տարվա 118-րդ (նահանջ տարիներին՝ 119-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 247 օր։ Դեպքեր 1788 - Մերիլենդը դառնում է ԱՄՆ 7-րդ նահանգը 1852՝ ռուս գրող Իվան Տուրգենեւը ձերբակալվեց Գոգոլի հիշատակին տպագրված հոդվածի համար 1920՝ Խորհրդային կարգերի հաստատումը Ադրբեջանում 1923 - Լոնդոնում բացվում է «Ուեմբլի» մարզադաշտը 1952 - Դուայթ Էյզենհաուերը նշանակվում է ՆԱՏՕի գերագույն հրամանատար 2000 - Ադրբեջանը, Վրաստանը եւ Թուրքիան ստորագրում են նավթամուղ կառուցելու համաձայնագիր Ծնունդներ 1878 - Լայոնել Բերիմոր Lionel Barrymore (մ. 1954) 1889 - Արուս Ոսկանյան, հայ նշանավոր դերասանուհի (մ. 1943) 1893 - Մարտիրոս Վեսպեր (Դաբաղյան), հայ գրող (մ. 1977) 1903 - Թադեւոս Սարյան, կինոյի եւ թատրոնի հայ դերասան (մ. 1974) 1906 - Կուրտ Գյոդել չեխ-ամերիկյան մաթեմատիկոս (մ. 1978) 1913 - Անդրեյ Սեւեռնի, խորհրդային աստղագետ 1927 - Մարիա Սարկիսովա, հայ խորհրդային ֆիտոֆիզիոլոգ 1937 - Սադդամ Հուսեյն Իրաքի 5-րդ նախագահը (մ. 2006) 1948 - Թերրի Փրաթչեթ Terry Pratchett անգլիացի գրող 1974 - Պենելոպե Կրուս, իսպանացի հայտնի դերասանուհի 1980 - Ջոշ Հովարդ Josh Howard ամերիկացի բասկետբոլիստ 1981 - Ջեսիկա Ալբա Jessica Alba ամեր. դերասանուհի եւ մոդել 1982 - Քրիս Քեյման Chris Kaman ամերիկացի բասկետբոլիստ 1988 - Խուան Մատա Juan Manuel Mata իսպանացի ֆուտբոլիստ 1990 - Անահիտ Կիրակոսյան հայ դերասանուհի, հաղորդավարուհի, երգչուհի Մահեր 1945 - Բենիտո Մուսոլինի Benito Mussolini Իտալիայի 27-րդ վարչապետը (* 1883) Տոներ Աշխատանքի անվտանգության համաշխարհային օր Հիշատակի օր Աշխատավայրում զոհված աշխատողների հիշատակի օր Ծանոթագրություններ


text: Ապրիլի 29, տարվա 119-րդ (նահանջ տարիներին՝ 120-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 246 օր։ Դեպքեր 2011 - Արքայազն Ուիլյամի եւ Քեյթ Միդլթոնի պսակադրության արարողությունը Ծնունդներ 257 - Գրիգոր Լուսավորիչ, հայ եկեղեցական-քաղաքական գործիչ (մ. 326) 1818 - Ալեքսանդր II, ռուս կայսր (մ. 1881) 1907 - Ֆրեդ Ցինեման Fred Zinnemann, ամեր. ռեժիսոր (մ. 1997) 1957 - Դանիել Դեյ-Լուիս, անգլիացի դերասան, Օսկարի եռակի դափնեկիր 1970՝ Անդրե Աղասի Andre Agassi, հայ, ասորի եւ ֆրանս. ծագումով ամերիկացի թենիսիստ Ումա Թուրման Uma Thurman, ամեր. դերասանուհի 1974 - Անգգուն Anggun ինդոնեզ. ծագումով ֆրանս. երգչուհի-երգահան 1980 - Մագդալենա Տուլ Magdalena Tul, լեհ երգչուհի-երգահան Մահեր 1771 - Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլի,ռուս ճարտարապետ 1980 - Ալֆրեդ Հիչքոք Alfred Hitchcock, անգլաամերիկացի ռեժիսոր (* 1899) 2000 - Ֆամ Վան Դոնգ Phạm Văn Đồng. Վյետնամի 2-րդ վարչապետը (* 1906) Տոներ Պարի համաշխարհային օր ՝ Թագուհու ծննդյան օր ՝ Շյովայի օր Ծանոթագրություններ


text: Մայիսի 3, տարվա 123-րդ (նահանջ տարիներին՝ 124-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 242 օր։ Դեպքեր 1491 - պորտուգալացի միսիոներները մկրտում են Կոնգոյի միապետ Նքուվու Նզինգային, նրան շնորհելով Ժուան I անունը 1802 - բացվում է Տարտուի համալսարանը 1837 - Հունաստանում հիմնադրվում է Աթենքի համալսարանը 1957 - Կարաչայները վերադառնում են իրենց պատմական հայրենիք 2003 - Մոնղոլիայում նշում են Չինգիզ խանի ծննդյան օրը Աղետներ եւ վթարներ 1999 – փոթորիկն ավերում է Օկլահոմա Սիթի քաղաքը, զոհերի թիվը կազմում 36 մարդ, հասցված տնտեսական վնասը՝ մեկ միլիարդ դոլլարից ավելի 2002 – Հնդկաստանում ռազմական ՄիԳ-21-ը մխրճվում է բանկի շենքի մեջ, զոհվում է ութ մարդ 2006 – Երեւանից Սոչի թռչող «Արմավիա» ընկերության Airbus A320 օդանավն ընկնում է Սեւ ծովը։ Զոհվում են օդանավում գտնվող բոլոր 105 ուղեւորներն ու անձնակազմի 8 անդամները։ Ծնունդներ 612 - Կոստանդին Գ, Բյուզանդիայի կայսր (մ. 641) 1469 - Նիկոլո Մաքիավելի, իտալացի պատմաբան եւ փիլիսոփա (մ. 1527) 1859 - Նիկոդեմոս Ամատունի, իշխան, հասարակական գործիչ 1888 - Բելա Բոնդի, ամերիկացի դերասանուհի (մ. 1981) 1893 - Արամ Մանուչարյան, կուսակցական եւ պետական աշխատող]] 1898 - Գոլդա Մայեր גּוֹלְדָּה מֵאִיר Իսրայելի 4-րդ վարչապետը (մ. 1978) 1902 - Ալֆրեդ Կաստլեր ֆրանսիացի ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր (մ. 1984) 1933 - Ջեյմս Բրաուն ամերիկացի երգիչ-երգահան, դերասան (մ. 2006) 1962 - Սլավա Ստեփանյան, դերասան, բեմադրիչ, դրամատուրգ 1965 - Մանուել Սանչիս, իսպանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան 1975 - Քրիստինա Հենդրիքս ամերիկացի դերասանուհի Մահեր 1481 - Մեհմեդ II օսմանյան սուլթան (ծն. 2006) 1856 - Ադոլֆ Ադան Adolphe Adan ֆրանսիացի կոմպոզիտոր (ծն. 1803) 1957 - Գրիգոր Ղափանցյան, հայագետ Տոներ Համաշխարհային՝ Արեգակ օր Լռության օր Մամուլի ազատության օր Ազատության օր՝ Անկախության օր՝ Սահմանադրության օր՝ ՝ Նշվում է 1947 թվականից եւ տոնվում է «Ոսկի շաբաթ» պետական տոնակատարությունների ընթացքում։ Ծանոթագրություններ


text: Մայիսի 4, տարվա 124-րդ (նահանջ տարիներին՝ 125-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 241 օր։ Դեպքեր 1783 - անգլիացի աստղագետ Ուիլյամ Հերշելը Լուսնի վրա նկատում է կարմիր բռնկում 1838 - արվեստագետների խումբը Տարաս Շեւչենկոյին դուրս է գնում ճորտի վիճակից 1913 - Երեւանում բացվեց հեռախոսային ցանցը 1924 - Փարիզում ավարտվեցին օլիմպիական խաղերը 1979 - Մարգարետ Թետչերը դառնում է Միացյալ Թագավորության առաջին կին վարչապետը 2002 - Նիգերիայի Կանո քաղաքի մոտ BAC 1-11 ինքնաթիռի վթարից զոհվում է 149 մարդ Ծնունդներ 1881 - Ալեքսանդր Կերենսկի, 1917 թ. Ռուսաստանի 10-րդ վարչապետը (մ. 1970) 1904 - Եղիշե Մարտիկյան, հայ խորհրդային արվեստաբան–նկարիչ 1923 - Բորիս Ստուկալին, խորհրդային պետական եւ կուսակցական գործիչ 1928 - Հոսնի Մուբարաք, Եգիպտոսի 4-րդ վարչապետը 1929 - Օդրի Հեփբերն, անգլիացի դերասանուհի եւ երգչուհի (մ. 1993) 1940 - Վլադիմիր Աթանյան, հայ խեցեգործ, ձեւավորող 1975 - Էնդի Խաչատրյան, ամերիկահայ ռոք-երաժիշտ եւ դիջեյ։ 1979 - Կարեն Խուրշուդյան, հայ բանաստեղծ, գրական, ազգային եւ հասարակական գործիչ, թարգմանիչ։ 1987 - Սեսկ Ֆաբրեգաս, իսպանացի ֆուտբոլիստ 1987 - Նաստյա Կամենսկիխ, ուկրաինացի երգչուհի, մոդել, դերասանուհի, հաղորդավարուհի։ 1987 - Դենիս Դորոխով, ռուս դերասան, հաղորդավար 2002 - Անաստասիա Պետրիկ, ուկրաինացի փոքրիկ երգչուհի Մահեր 1933 - Սպիրիդոն Մելիքյան, հայ կոմպոզիտոր, խմբավար 1955 - Ջորջե Էնեսկու George Enescu, ռումինացի դաշնակահար, կոմպոզիտոր 1963 - Աուգուստ Յակոբսոն August Jakobson, էստոնացի գրող 1991 - Մուշեղ Մխոյան, հայ ազատամարտիկ 1992 - Պավել Սարգսյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից Տոներ Աստղային պատերազմների օր ՝ Անկախության հռչակագրի օր ՝ Կանաչապատման օր Ծանոթագրություններ


text: Մայիսի 6, տարվա 126-րդ (նահանջ տարիներին՝ 127-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 239 օր։ Դեպքեր 319` Առաքյալի հավասար սուրբ Նինոն կնքեց Վրաստանի արքա Միրիանին եւ նրա պաշտոնյաներին։ Ուղղափառությունը դարձավ Վրաստանի պաշտոնական կրոն։ 1833` ԱՄՆ-ում արտադրվեց առաջին պողպատե գութանը։ 1835` լույս տեսավ ամերիկյան «Նյու Յորք հերալդ» թերթի առաջին համարը։ 1840` շրջանառության մեջ մտավ առաջին փոստային նամականիշը՝ Սեւ պեննին։ 1872 - Անգլիայում հիմնադրվեց Ֆուտբոլի գավաթը։ 1908 - Ռայթ եղբայրները երեք տարվա ընդմիջումից հետո նորից սկսեցին թռչել։ 1910 - Գեւորգ V-ը դարձավ Մեծ Բրիտանիայի, Միացյալ Թագավորության եւ Հյուսիսային Իռլանդիայի արքան։ 1914 - Բրիտանիայի լորդերի պալատում մերժվեց կանանց ընտրության իրավունք տալու նախագահը։ 1918` ավարտվեց Դոմինիոնի աստղաֆիզիկական աստղադիտարանի կառուցումը Վիկտորիա քաղաքում (Բրիտանական Կոլումբիա, Կանադա)։ 1937 - Նյու Յորքի մոտ Լեյկհորսթում աղետի ենթարկվեց գերմանական «Հինդերբուրգ» դիրիժաբլը։ 1940 - Ջոն Սթեյնբեքը Պուլիտցերյան մրցանակ ստացավ «Ցասումի ողկույզներ» վեպի համար։ 1941 - Ստալինը դարձավ Ժողկոմխորհի նախագահ։ 1950` 18 ամյա Էլիզաբեթ Թեյլորն առաջին անգամ ամուսնացավ։ 1994 - Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Եղիսաբեթ II-ը եւ Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Միտերանը մասնակցեցին Ֆրանսիան եւ Անգլիան կապող Լա Մանշ նեղուցի տակով անցնող թունելի հանդիսավոր բացմանը։ 2012 - ՀՀ 5-րդ գումարման Ազգային ժողովի ընտրություններ Ծնունդներ 1856 - Զիգմունդ Ֆրեյդ, բժիշկ, հոգեբան եւ հոգեբույժ, հոգեվերլուծության հիմնադիր 1856 - Ռոբերտ Էդվին Պիրի, Արկտիկայի ամերիկացի հետազոտող 1868 - Գաստոն Լեռու, ֆրանսիացի գրող 1870 - Ամադեո Ջանինի, ամերիկացի բանկիր 1871 - Ֆրանսուա Օգյուստ Վիկտոր Գրինյար, ֆրանսիացի քիմիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր 1889 - Սթենլի Արթուր Մորիսոն, անգլիացի հրատարակիչ, տպագրիչ, պատմաբան եւ տպագրության տեսաբան 1903 - Վահրամ Ալազան (Գաբուզյան), հայ գրող 1904 - Մաքս Մալլոուեն, անգլիացի հնագետ 1915 - Օրսոն Ուելս, ամերիկացի ռեժիսոր, դերասան 1929 - Ջոն Կիրակոսյան, հայազգի պատմաբան, քաղաքական գործիչ 1948 - Լեւոն Վարդանյան, քանդակագործ 1961 - Ջորջ Քլունի, ամերիկացի դերասան։ 1983 - Դանիել Ալվես, բրազիլացի ֆուտբոլիստ 1986 - Դրիես Մերտենս, բելգիացի ֆուտբոլիստ 1987 - Ակսել Վիտցել, բելգիացի ֆուտբոլիստ Մահեր 1912 - Եփրեմ Խան, հայ ֆիդայի, ազգային ազատագրական շարժման գործիչ (ծ. 1868) 1940 - Ալեքսանդր Աբելյան, հայ դրամատուրգ, թատերական գործիչ։ 1959 - Վաղարշ Վաղարշյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ, թատերական գործիչ (ծ. 1894) 1991 - Համլետ Քոչարյան, հայ ազատամարտիկ, հրամանատար։ Տոներ


text: Մայիսի 8, տարվա 128-րդ (նահանջ տարիներին՝ 129-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 237 օր։ Դեպքեր 1713 - Ռուսաստանի մայրաքաղաքը Մոսկվայից տեղափոխվում է Սանկտ Պետերբուրգ 1845՝ ֆրանսիական բանակի զինվորներն սպանում են հարյուրավոր ալժիրցի քաղաքացիական անձանց 1886՝ առաջին անգամ արտադրվում է Ջոն Փեմբերթոնի John C. Pemberton ստեղծած Կոկա-Կոլա ըմպելիքը 1984 - Սովետական Միությունը հայտարարում է Լոս Անջելեսի XXIII ամառային օլիմպիական խաղերը բոյկոտելու մասին 1992՝ սկսվում է Շուշիի ազատագրումը 2018՝ Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխության հետեւանքով Հայաստանի վարչապետ է ընտրվում Նիկոլ Փաշինյանը Ծնունդներ 1851 - Եղիա Տեմիրճիպաշյան, արեւմտահայ գրող, փիլիսոփա 1884 - Հարրի Թրումեն ԱՄՆ Harry S. Truman 33-րդ նախագահը 1905 - Դորի Ամիրբեկյան, դերասան 1914 - Ռոմեն Գարի Romain Gary լիտվացի հրեա դիվանագետ, վիպասան եւ օդաչու 1926 - Էդուարդ Արեւշատյան 1960 - Ֆրանկո Բարեզի, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան 1970 - Լուիս Էնրիկե, իսպանացի նախկին ֆուտբոլիստ 1975 - Էնրիկե Իգլեսիաս Enrique Iglesias իսպանացի երգիչ-երգահան, դերասան 1978 - Ջոզի Մարան Josie Maran ամերիկացի մոդել եւ դերասանուհի 1981 - Մանվել Գամբուրյան Manny Gamburyan ամերիկացի հայազգի մարտարվեստի վարպետ 1993 - Դավիթ Մարիկյան, հայ ֆուտբոլիստ Մահեր 1880 - Գյուստավ Ֆլոբեր, ֆրանսիացի գրող 1903 - Պոլ Գոգեն, ֆրանսիացի պոստիմպրեսիոնիստ նկարիչ, քանդակագործ (ծն. 1848) 1918 - Շիմոն Հոլոշի, հայազգի հունգարացի նկարիչ 1970 - Սեդրակ Բարխուդարյան, պատմագետ 1980 - Գարուշ Խաժակյան, դերասան 1981 - Ֆաբլուխ Հարությունյան, ֆիզիկոս 1987 - Մարտին Մազմանյան, հայ կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ 1992 - Շուշիի ազատագրման ժամանակ զոհված ազատամարտիկներ. Աշոտ Ադամյան Արմեն Ամիրբարյան Ալեքսանդր Առստամյան Հմայակ Առստամյան Տոներ Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի համաշխարհային օր Հաղթանակի օր (Եվրոպա, Ամերիկա) Հայաստան՝ Երկրապահի օր Ծանոթագրություններ


text: Մայիսի 9, տարվա 129-րդ (նահանջ տարիներին՝ 130-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 236 օր։ Դեպքեր 1936 - Բենիտո Մուսոլինին հայտարարում է Եթովպիան Իտալիային միացնելու մասին 1987 - Վարշավայում վթարի է ենթարկվում ԻԼ-62Մ օդանավը, զոհվում են օդանավի բոլոր 183 մարդիկ 1992՝ հայկական զորամիավորումներն ավարտում են Շուշիի ազատագրումը 1998՝ եվրատեսության երգի մրցույթում «Դիվա» երգով հաղթում է Իսրայելցի նախկինում տղամարդ երգչուհի Դանա Ինթերնեշնլը Ծնունդներ 1740 - Ջովանի Պաիզիելլո, իտալացի կոմպոզիտոր 1922 - Սուրեն Ազիզյան, հայ նկարիչ 1924 - Բուլատ Օկուջավա, հայ-վրացական արմատներով ռուսաստանցի բանաստեղծ 1936 - Գլենդա Ջեքսոն, անգլիացի դերասանուհի եւ քաղաքական գործիչ 1939 - Արամայիս Հովսեփյան, փիլիսոփա 1942 Գայանե Խաչատրյան, նկարչուհի Սուրեն Այվազյան, Արցախյան ազատամարտի մասնակից 1945 Յուպ Հայնկես, գերմանացի ֆուտբոլիստ Ռուզաննա Լիսիցյան երգչուհի, Պավել Լիսիցյանի դուստրը Պոբեդիկ Աղաջանյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1950 - Լուչանո Սպինոզի, իտալացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ 1954 - Վազգեն Բադալյան, բռնցքամարտի մարզիչ, ոստիկանության գնդապետ, նկարիչ 1955՝ Իվան (Վանիկ) Լալայան՝ ջոկատի հրամանատար 1957 - Լերմոնտ Ոսկանյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1963 - Ավետիս Օհանյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1971 - Արամայիս Առստամյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1979 - Ռոզարիո Դոուսոն, ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի 1984 - Վահան Պողոսյան, Վանաձորում ծնված ռոք-երաժիշտ Մահեր 1267 - Կոնստանդին Ա Բարձրաբերդցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1805 - Ֆրիդրիխ Շիլլեր Christoph Friedrich von Shiller գերմանացի բանաստեղծ 1850 - Ժոզեֆ Լուի Գեյ-Լյուսակ Joseph Louis Gay-Lussac ֆրանսիացի ֆիզիկոս եւ քիմիկոս 1943 - Ռուբեն Օրբելի, հնէաբան 1994 - Մարտակերտի շրջանի պաշտպանության ժամանակ զոհված մարտիկներ՝ Սասուն Աղամալյան Անդրանիկ Մարգարյան Տոներ Ռուսաստան - Հայրենական Մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի օր Ռումինիա՝ Անկախության օր (Օսմանյան կայսրությունից՝ 1877 թ.) ԱՄՆ - Հնդկացիների օր Ծանոթագրություններ


text: Մայիսի 12, տարվա 132-րդ (նահանջ տարիներին՝ 133-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 233 օր։ Դեպքեր 1986՝ ամերիկյան NBC-ն սկսում է հանդես գալիս ներկայումս հայտնի սիրամարգինշանով 2006՝ իրանական թերթում ադրբեջաներենը ծաղրող նկարի տպագրության պատճառով տեղի են ունենում ազերիների զանգվածային ցույցեր 2008՝ Չինաստանի Սիչուան նահանգում տեղի ունեցած 8.0 մագնիտուդով երկրաշարժից զոհվում է 69 000 մարդ Ծնունդներ 1823 - Ջոն Ռասել Հայնդ John Russel Hind անգլիացի աստղագետ 1842 - Ժյուլ Մասանէ Jules Massenet ֆրանսիացի կոմպոզիտոր 1886 - Նշան Գրիգորյան Neshan Krekorian Տիտանիկ նավի 711 փրկվածներից մեկը 1907 - Քեթրին Հեփբորն Katherine Hepburn ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի 1913 - Թադեւոս Աղեկյան ռուսաստանցի հայազգի աստղագետ 1921 - Էդուարդ Միրզոյան, կոմպոզիտոր 1933 - Անդրեյ Վոզնեսենսկի ռուս պոետ 1938 - Այազ Մութալիբով Ayaz Niyazi oğlu Mütəllibov 1990-92 թթ. Ադրբեջանի առաջին նախագահը 1941՝ Ռուդոլֆ Վաթինյան, կինոօպերատոր Սերգեյ Գրիգորյանց սովետական այլախոհ 1959 - Վինգ Ռեյմս Ving Rhames ամերիկացի գրող 1968 - Իվան Ավանեսյան, ԱՊ մասնակից 1988 - Մարսելո Վիեյրա Marcelo Vieira բրազիլացի ֆուտբոլիստ 1997 - Ֆրենկի դե Յոնգ Frenkie de Jong հոլանդացի ֆուտբոլիստ Մահեր 1700 - Ջոն Դրայդեն John Dryden անգլիացի բանաստեղծ 1753 - Մինաս Ա Ակնեցի Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1845 - Ավգուստ Վիլհելմ Շլեգել August Wilhelm Schlegel գերմանացի պատմաբան, գրաքննադատ, բանաստեղծ եւ թարգմանիչ 1884 - Բեդրժիխ Սմետանա Bedřich Smetana չեխ կոմպոզիտոր 1889 - Զարմայր Մսերյան, հրապարակախոս, խմբագիր 1894 - Էգնատե Նինոշվիլի ეგნატე ნინოშვილი վրացի արձակագիր 1990 - Անդրեյ Կիրիլենկո (քաղաքական գործիչ), խորհրդային պետական, կուսակցական գործիչ 1994 - Էրիկ Էրիկսոն Erik Homburger Erikson ամերիկացի հոգեբան 2008 - Իրենա Սենդլեր Irena Sendlerowa լեհական դիմադրության շարժման մասնակից 2014 - Սվետլանա Գրիգորյան հայ դերասանուհի Տոներ Բուժքույրերի միջազգային օր


text: Մայիսի 13, տարվա 133-րդ (նահանջ տարիներին՝ 134-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 232 օր։ ծիծաղելու աշխարհի ռեկորդ 13,05,2021 1830 - Էկվադորը դուրս եկավ Մեծ Կոլումբիայի կազմից եւ հռչակեց իրեն հանրապետություն։ 1836՝ սկսվեցին Ռուսաստանի առաջին երկաթգծի կառուցման աշխատանքները 1907 - Երեւանում գործարկվեց առաջին հիդրոէլեկտրակայանը 1913` Ֆաթիմայում՝ Պորտուգալիայում, երեւացել է Մարիամ Աստվածամոր տեսիլքը 1930՝ սպանվեց վերջին վայրի պարկավոր գայլը 1950՝ տեղի ունեցավ առաջին «Ֆորմուլա 1» ավտոմրցաշարը Ծնունդներ 1840 - Ալֆոնս Դոդե Alphonse Daudet ֆրանսիացի գրող, թատերագիր 1908 - Էուգեն Կապպ Eugen Kapp էստոնացի կոմպոզիտոր 1930 - Լիդա Թադեւոսյան, երկրաբան 1936 - Հովիկ Հախվերդյան, ռեժիսոր, Լեւոն Հախվերդյանի եղբայրը 1961 - Դենիս Ռոդման Dennis Keith Rodman ամերիկացի բասկետբոլիստ 1960 - Ներսես Աղաջանյան, Արցախյան պատերազմ մասնակից 1964 - Ռոնի Քոլմեն Ronnie Coleman ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բոդիբիլդեր Ալեքսանդր Ռիբակ Aleqsander Rybak նորվեգացի երգիչ, երգահան, ջութակահար եւ դերասան Ռոբերտ Փեթինսոն Robert Pattinson անգլիացի դերասան, մոդել եւ երգիչ 1987 - Անտոնիո Ադան, իսպանացի ֆուտբոլիստ Մահեր 1832 - Ժորժ Կյուվիե Georges Cuvier ֆրանսիացի բնագետ 1930 - Ֆրիտյոֆ Նանսեն Fridtjof Wedel-Jarlsberg Nansen նորվեգացի բեւեռախույզ 1956 - Ալեքսանդր Ֆադեեւ ռուս գրող 1961 - Գերի Կուպեր Gary Cooper ամերիկացի դերասան 1982 - Կարա Կարաեւ Qara Əbülfəz oğlu Qarayev ադրբեջանցի կոմպոզիտոր 2010 - Փոլ Գարաբեդյան Paul Garabedian կիրառական մաթեմատիկոս Տոներ Բրազիլիա՝ Ստրկության վերացման օր Ծանոթագրություններ


text: Մայիսի 14, տարվա 134-րդ (նահանջ տարիներին՝ 135-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 231 օր։ Դեպքեր 1509 - Անյադելոյի ճակատամարտում ֆրանսիական զորքերը հաղթում են վենետիկցիներին։ 1643 - Լյուդովիկոս XIV-ը դարձավ Ֆրանսիայի եւ Նավարայի թագավոր։ 1900 - Փարիզում 2-րդ ամառային օլիմպիական խաղերի բացումը։ 1938 - Չիլին դուրս է գալիս Ազգերի լիգայից։ 1939 - 5 տարեկան պերուացի Լինա Մեդինան երեխա ունեցավ, դառնալով բժշկության պատմության ամենաերիտասարդ մայրը։ 1948 - Դավիդ Բեն-Գուրիոնը հայտարարեց Իսրայելի անկախությունը։ 1962 - Աթենքում տեղի ունեցավ Խուան Կառլոս I-ի եւ Սոֆիա Հունացու ամուսնության արարողությունը։ 1963 - Քուվեյթը դարձավ ՄԱԿ անդամ։ 2009 - հայտնի բրիտանական Ջեթրո Թալ ռոք խումբը համերգ տվեց Երեւանում։ 2011 - Ադրբեջանը Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում 221 միավորով հաղթանակ տոնեց։ Ծնունդներ 1316 - Կառլոս IV, Սրբազան Հռոմի կայսր։ 1727 - Թոմաս Գեյնսբորո Thomas Gainsborough անգլիացի նկարիչ։ 1885 - Օտտո Կլեմպերեր, գերմանացի դիրիժոր։ 1904 - Անդրանիկ Ղազարյան, ռազմական գործիչ։ 1907 - Միքայել Թավրիզյան, հայ նշանավոր դիրիժոր։ 1923 - Սուրեն Շահբազյան, կինոօպերատոր եւ ռեժիսոր։ 1940 - Ռոբերտ Մավիսակալյան, լրագրող, հաղորդավար եւ հրապարակախոս։ 1941 - Տարիել Հակոբյան, քանդակագործ։ 1946 - Երվանդ Զախարյան, քաղաքական եւ տնտեսական գործիչ։ 1952 - Ռոբերտ Զեմեկիս, ամերիկացի նշանավոր օսկարակիր ռեժիսոր։ 1956 - Կամո Արզումանյան, հայ դերասան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2003)։ 1959 - Պատրիկ Բրուել Patrick Bruel ֆրանսիացի դերասան եւ երգիչ։ 1964 - Արմեն Այվազյան, պատմաբան եւ քաղաքագետ։ 1969՝ Քեյթ Բլանշետ, ավստրալիացի դերասանուհի։ Ֆրենսիս Քուրքջյան, ֆրանսահայ օծանելիքագործ; 1986՝ Ալյոշա (Альоша) ուկրաինացի երգչուհի։ Սարբել (Sarbel) հույն անգլիացի երգիչ։ 1997 - Մանվել Գեւորգյան, հայ զինվոր, Ապրիլյան պատերազմի մասնակից։ Մահեր 1610 - Հենրի IV, Ֆրանսիայի թագավոր։ 1632 - Մովսես Գ Տաթեւացի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս (ծ.1583): 1761 - Թոմաս Սիմպսոն Thomas Simpson անգլիացի մաթեմատիկոս։ 1884 - Աստղիկ (Ամպեր Գանթարճյան) դերասանուհի (ծ. 1852): 1925 - Հենրի Ռայդեր Հագարդ Henry Rider Haggard անգլիացի արձակագիր, իրավաբան։ 1953 - Թամար Աբակելիա, վրացի նկարչուհի, քանդակագործ (ծ. 1905): 1961 - Նադեժդա Օբուխովա, ռուս խորհրդային երգչուհի (մեցցոսոպրանո) 1970 - Ֆրիդրիխ Փերլզ Friedrich Salomon Perls (նաեւ՝ Ֆրից Փերլզ), հրեական ծագումով գերմանացի հոգեբույժ։ 1971 - Ալեքսանդր Հակոբյան, մեխանիկ։ 1972 - Ալեքսանդր Կորնեյչուկ ուկրաինացի սովետական գրող։ 1980 - Հյու Գրիֆիտ, թատրոնի եւ կինոյի բրիտանացի դերասան (ծնվ. 1912): 1998 - Ֆրենկ Սինատրա, ամերիկացի հանրահայտ երգիչ եւ դերասան (ծնվ. 1915): 2013 - Արսեն Չիլինգարյան, ֆուտբոլիստ եւ ֆուտբոլի մարզիչ։ Տոներ Վրաստան՝ Թամարոբա, Թամար թագուհու օր։ Ֆիլիպիններ՝ Սահմանադրության օր։ Ծանոթագրություններ


text: Մայիսի 15, տարվա 135-րդ (նահանջ տարիներին՝ 136-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 230 օր։ Դեպքեր 1811 - Պարագվայը հռչակեց իր անկախությունը Իսպանիայից 1904 - ռուսական «Ամուր» ականակիր նավը խորտակեց ճապոնական «Խացուսե» եւ «Յասիմա» հածանավերը 1905 - հիմնվեց ամերիկյան Լաս Վեգաս քաղաքը 1919 - Հույն-թուրքական պատերազմների ժամանակ հունական զորքերը ազատագրեցին Զմյուռնիա քաղաքը 1928 - «Խենթ ինքնաթիռ» մուլտֆիլմում առաջին անգամ հանդես եկավ սիրված մուլտհերոս Միկի Մաուսի կերպարը 1935 - շահագործման հանձնվեց Մոսկվայի մետրոպոլիտենը, որն ունի մոտ 300 կմ երկարություն 1940 - ստեղծվեց ՄաքԴոնալդս ընկերությունը 2005 - հայտնաբերվեց Պլուտոնի արբանյակ Նիկտան Ծնունդներ 1567 - Կլաուդիո Մոնտեվերդի, իտալացի նշանավոր երգահան, վիոլահար եւ երգիչ 1848 - Վիկտոր Վասնեցով, ռուս նկարիչ 1859 - Պյեռ Կյուրի, ֆրանսիացի ֆիզիկոս, Ֆրանսիայի ԳԱ անդամ (1905) 1904 - Արման Մանուկյան, ամերիկացի հայազգի նկարիչ, որը հայտնի է իր Հավայան կղզիների բնանկարներով 1911 - Մաքս Ֆրիշ, շվեյցարացի գրող 1918 - Երջանիկ Առաքելյան, հայ բանաստեղծ (վ. 1981) 1925 - Վարդգես Բաբայան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող 1935 - Գալուստ Գալստյան, հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1949 - Աշոտ Ղազարյան, հայ սիրված կատակերգու դերասան 1953 - Փիրս Բրոսնան, իռլանդացի դերասան եւ պրոդյուսեր 1960 - Ռիմաս Կուրտինայտիս, լիտվացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլի մարզիչ, նախկին բասկետբոլիստ 1963 - Ներսիկ Իսպիրյան, հայ երգիչ, երգահան 1981 - Պատրիս Էվրա, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Մահեր 1446 - Թովմա Մեծոփեցի, հայ պատմիչ, եկեղեցական ու մշակութային գործիչ (ծն. 1378) 1886 - Էմիլի Դիքինսոն, ամերիկացի բանասեղծ 1916 - Քեռի, ֆիդայի 1920 - Օվի Սեւումյան, հայ դերասան 1926 - Մուհամմեդ VI, Օսմանյան կայսրության վերջին սուլթանը, Աբդուլ Մեջիդի որդին 1935 - Կազիմիր Մալեւիչ, ռուս նկարիչ, ռուսական ավանգարդի դրոշակակիր, կոնստրուկտիվիտ, սուպրեմատիզմի հիմնադիր 1946 - Գրիգոր Ավետյան, հայ դերասան, ՀՍՍՀ ժողովրդական արտիստ 1998 - Գեւորգ Աբգարյան, հայ բանասեր, պատմաբան, գրականագետ, ձեռագրագետ, աղբյուրագետ, թարգմանիչ 2000 - Գրիգորի Գորին, ռուս դրամատուրգ, արձակագիր, գրող-երգիծաբան, սցենարիստ 2002 - Վազգեն Գեւորգյան, հայ գրականագետ, թարգմանիչ (ծ. 1923): Տոներ Պարսկերենի օր Ընտանիքի միջազգային օր


text: Մայիսի 16, տարվա 136-րդ (նահանջ տարիներին՝ 137-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 229 օր։ Դեպքեր 1152 - Հենրի II Պլանտագենետը ամուսնացավ Էլեանորա Ակվիտանուհու հետ։ 1888 - Բեռլինում ցուցադրվեց առաջին ձայնապնակը։ 1919 - հիմնադրվել է Երեւանի պետական համալսարանը 1920 - Ժաննա դ'Արկը կաթոլիկ եկեղեցու կողմից դասվեց սրբերի շարքին։ 1929 - տեղի ունեցավ Օսկարի 1-ին մրցանակաբաշխությունը։ 1944 - ֆաշիստական գերմանական զորքերը գրավեց Վարշավան, ավարտելով այնտեղ բարձրացված ապստամբությունը, արդյունքում մահացավ մոտ 15 000 լեհ։ 1960 - ԱՄՆ-ում տեղի ունեցավ առաջին լազերի ցուցադրումը։ 2007 - Նիկոլա Սարկոզին դարձավ Ֆրանսիայի նախագահ։ 2011 - Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում 221 միավորով հաղթեց Ադրբեջանը։ Ծնունդներ 1905 - Հենրի Ֆոնդա, ամերիկացի դերասան, Օսկարի եւ Ոսկե Գլոբուսի դափնեկիր (մահ. 1982 թ.)։ 1923 - Մերտոն Միլլեր, ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ ֆինանսական էկոնոմիկայի տեսության վերաբերյալ աշխատությունների համար (1990)։ 1931 - Վույադին Բոշկով,հարավսլավացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ 1945 - Մասիմո Մորատտի, իտալական ամենախոշոր գործարարներից մեկը, Իտալական Ինտեր Միլան ակումբի սեփականատերը 1948 - Ռուզան Ասատրյան,հայ բանաստեղծուհի, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ 1972 - Մխիթար Չիլինգարյան Արցախի պատերազմի մասնակից 1983 - Նենսի Աջրամ, լիբանանցի երգչուհի 1986 - Մեգան Ֆոքս, ամերիկյան դերասանուհի եւ մոդել 1990 - Թոմաս Սանգստեր,բրիտանացի դերասան, բաս կիթառահար 1885 - Գառնիկ Քալաշյան, հայ բանաստեղծ Մահեր 1703 - Շարլ Պերրո, ֆրանսիացի գրող, բազմաթիվ հանրաճանաչ հեքիաթների հեղինակ 1964 - Վահրամ Թերզիբաշյան, հայ թատերագետ, գրականագետ (ծ. 1899)։ 1971 - Գրիգոր-Պետրոս Աղաջանյան, Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հայազգի գործիչ, կուրիալ կարդինալ 1977 - Հատիկ Ազիզյան,հայ լրագրող, պատմաբան 1982 - Էդմունդ Ուիլյամ Գոսսե, անգլիացի բանաստեղծ եւ գրականագետ 1987 - Ալեքսանդր Հակոբյան (քիմիկոս), հայ քիմիկոս, օրգանիկ 2007 - Գոհար Գասպարյան, հայ օպերային հռչակավոր երգչուհի, նրան անվանել են «հայկական սոխակ» (ծն. 1924 թ.)։ Տոներ Հայաստանում՝ Ուսանողների եւ երիտասարդների օր (ՀՀ կառավարության 2014-ի հունվարի 16-ի որոշման համաձայն)


text: Մայիսի 7, տարվա 137-րդ (նահանջ տարիներին՝ 138-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 228 օր։ Դեպքեր 352 - Լիբերիոսը դառնում է Հռոմի պապ (մինչեւ՝ 366 թ.)։ 1395 - ձիավարության վթարի հետեւանքով մահանում է Հունգարիայի իշխող թագուհի Մարիան` թողնելով գահը իր ամուսնուն` Սիգիզմունդ Լյուքսեմբուրգցուն։ 1639 - Իրաքի սահմանագլխին գտնվող Զեհաբ կամ Զոհաբ գյուղի մոտ Թուրքիայի եւ Պարսկաստանի միջեւ կնքվում է հաշտության պայմանագիր, որով ավարտվում են թուրք-պարսկական երկարատեւ պատերազմները։ 1642 - հիմնվեց կանադական Մոնրեալ քաղաքը։ 1718 - անգլիացի իրավաբան Ջեյմս Պակլը արտոնագրեց աշխարհում առաջին գնդացիրը։ 1814 - կարճ ժամանակով անկախացած Նորվեգիայում ընդունվում է ներկայումս գործող սահմանադրությունը։ 1858 - Մատթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցին ընտրվեց Ամենայն հայոց կաթողիկոս։ 1890 - Հռոմում տեղի ունեցավ Պիետրո Մասկանիի Գեղջկական ասպետություն օպերայի պրեմիերան։ 1916 - Մեծ Բրիտանիան առաջին պետությունը դարձավ, որն անցավ ամառային ժամանակի։ 1978 - Շվեյցարիայում Չառլի Չապլինի մարմինը երկրորդ անգամ հուղարկավորեցին մոտ 2 մ հաստությամբ բետոնի տակ Ծնունդներ 1895 - Սմբատ Դանիելյան, հայ զինվորական գործիչ, գվարդիայի գնդապետ (1940), դիվիզիայի հրամանատար։ 1899 - Անիտա Կոնտի (Կարագոշյան), ազգությամբ հայ, ֆրանսիացի բնախույզ, առաջին կին օվկիանոսագետը։ 1904 - Ժան Գաբեն, ֆրանսիացի թատրոնի եւ կինոյի հայտնի դերասան, Պատվավոր լեգեոնի շքանշանակիր։ 1917 - Անդրանիկ Մանուկյան, Խորհրդային Միության հերոս (փետրվարի 27, 1945), գվարդիայի կապիտան։ 1946 - Գալինա Ստարավոյտովա, ռուս քաղաքական եւ պետական գործիչ, միջազգային հարաբերությունների մասնագետ, իրավապաշտպան, պատմական գիտությունների թեկնածու։ 1979 - Արմեն Օհանյան (արձակագիր), հայ արձակագիր, հրապարակախոս։ 1991 - Քրիստինե Մանգասարյան, հայ ֆուտբոլիստ։ Մահեր 1910 - Դիմիտրի Պուտնիկովիչ, սերբ մանկավարժ, գրող։ 1966 - Վահրամ Ալազան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, գրական-հասարակական գործիչ։ 1978 - Արմին Վեգներ, գերմանացի գրող, մարդասեր։ 2010 - Մուխրան Մաճավարիանի, վրացի բանաստեղծ։ Տոներ


text: Մայիսի 18, տարվա 138-րդ (նահանջ տարիներին՝ 139-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 227 օր։ Դեպքեր 1972 - Ուկրաինայի Խարկով քաղաքից Մոսկվա թռչող ԱՆ-10 ինքնաթիռը վթարի ենթարկվեց եւ մահացան ինքնաթիռում գտնվող բոլոր 122 մարդիկ։ 1980 - Վաշինգտոն նահանգում Սենտ Հելենս (Սուրբ Հեղինե) հրաբուխի ժայթքման հետեւանքով մահացան 57 մարդ։ Այս դեպքի հետ կապված ամերիկահայ երգահան Ալան Հովհաննեսը գրել է «Սուրբ Հեղինեի լեռը» սիմֆոնիան։ 1992 - Արցախի պաշտպանության բանակը ազատագրեց Քաշաթաղի շրջանի Բերձոր քաղաքը եւ Բերձորի միջանցքը։ 1944 - Ուկրաինայում բնակվող Ղրիմի թաթարները խորհրդային բանակի ճնշմամբ քշվեցին Կենտրոնական Ասիա Ծնունդներ 1897 - Գուրգեն Ջանիբեկյան, դերասան (վ. 1978) 1897 - Ֆրենկ Կապրա, ամերիկացի ռեժիսոր (վ. 1991) 1920 - Հովհաննես Պողոս II, Հռոմի Պապ (վ. 2005) 1920 - Ռիկարդո Կառվալյու, Պորտուգալացի ֆուտբոլիստ 1975 - Ջոն Հիգգինս,շոտլանդացի հայտնի պրոֆեսիոնալ սնուկերիստ, աշխարհի քառակի չեմպիոն՝ 1998, 2007, 2009, եւ 2011 թվականներին 1992 - Ֆեռնանդո Պաչեկո, իսպանացի ֆուտբոլիստ, դարպասպահ Մահեր 1799 - Պիեռ Բոմարշե, ֆրանսիացի նշանավոր թատերգակ եւ հրապարակախոս (ծն. 1732 թ.)։ 1981 - Վիլյամ Սարոյան, ամերիկահայ մեծանուն գրող (ծն. 1908 թ.)։ Տոներ Թանգարանների միջազգային օր


text: Մայիսի 21, տարվա 141-րդ (նահանջ տարիներին՝ 142-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 224 օր։ Դեպքեր 1864՝ ռուս-չերքեզական պատերազմի ավարտը 1904 - Փարիզում հիմնվում է ՖԻՖԱ-ն՝ Ֆուտբոլի միջազգային դաշնությունը 1916 - Մեծ Բրիտանիայում մտցվում է «ամառային» ժամանակ 1944 - Իսլանդիան հանրաքվեով անջատվում է Դանիայից 1990՝ Եմենի դեմոկրատական հանրապետության եւ Հյուսիսային Եմենի միավորումով ստեղծվում է Եմենի հանրապետությունը 1991 - Մադրասում ինքնասպան ահաբեկչուհու ռումբի պայթյունից զոհվում է Հնդկաստանի նախկին վարչապետ Ռաջիվ Գանդին 2006 - Չեռնոգորիայում անցկացվում է անկախության հանրաքվե Ծնունդներ 1471 - Ալբրեխտ Դյուրեր, գերմանացի նկարիչ, Վերածննդի ժամանակաշրջանի ամենանշանավոր նկարիչներից մեկը (մ. 1528) 1688 - Ալեքսանդր Փոփ Alexander Pope անգլիացի բանաստեղծ 1759 - Ժոզեֆ Ֆուշե ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ 1792 - Գյուստավ Կորիոլիս Gaspard-Gustave Coriolis ֆրանսիացի մաթեմատիկոս եւ ճարտարագետ 1898 - Արմանդ Համմեր Armand Hammer ամերիկացի ֆիզիկոս եւ գործարար 1921 - Անդրեյ Սախարով Андрей Сахаров ֆիզիկոս, այլախոհ 1922 - Արմեն Աթայան, նկարիչ 1928 - Աբրահամ Ալիքյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ 1937 - Սոֆիկո Ճիաուրելի სოფიკო ჭიაურელი վրաց դերասանուհի 1940 - Թոնի Շերիդան Tony Sheridan անգլիացի երգիչ եւ կիթառահար 1947 - Սեդա Ազնավուր Seda Aznavour երգչուհի 1948 - Վարդան Հակոբյան, բանաստեղծ 1967 - Քրիս Բենուա Chris Benoit կանադաամերիկացի ըմբիշ 1994 - Թոմ Դեյլի Tomas Daley բրիտանացի ջրացատկորդ Մահեր 1639 - Թոմազո Կամպանելա Tommaso Campanella իտալացի փիլիսոփա եւ գրող 1917 - Մկրտիչ Աճեմյան, բանաստեղծ 1937 - Նիկողայոս Մամիկոնյան, արձակագիր 1959 - Իրակլի Ծերեթելի ირაკლი წერეთელი Ռուսաստանի եւ Վրաստանի քաղաքական գործիչ 1962 - Հմայակ Հարությունյան, բժիշկ, քիթկոկորդականջաբան 1967 - Բարսեղ Կանաչյան կոմպոզիտոր 1969 - Սիմոն Վրացյան, Հայաստանի առաջին հանրապետություն չորրորդ վարչապետ (ծ. 1882) 1972 - Ժամսարանգիյն Սամբու, մոնղոլական քաղաքական եւ պետական գործիչ 1973 - Իվան Կոնեւ, խորհրդային զորավար 1978 - Նշան Գրիգորյան Neshan Krekorian Տիտանիկ նավի փրկված 711 ուղեւորներից մեկն է 1980 - Իդա Կամինսկա Ida Kamińska լեհ-հրեական դերասանուհի Տոներ Տիեզերքի համաշխարհային օր Չերնոգորիա՝ Անկախության օր Ծանոթագրություններ


text: Մայիսի 22, տարվա 142-րդ (նահանջ տարիներին՝ 143-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 223 օր։ Դեպքեր 1992 - Բոսնիա եւ Հերցեգովինան, Խորվաթիան եւ Սլովենիան միանում են ՄԱԿ-ին Ծնունդներ 1812 - Գաբրիել Այվազյան, հասարակական եւ կրոնական գործիչ 1813 - Ռիխարդ Վագներ, գերմանացի կոմպոզիտոր 1833 - Ֆելիքս Բրաքմոն, ֆրանսիացի նկարիչ եւ օֆորտի վարպետ 1844 - Մերի Կեսսետ, ամերիկացի նկարչուհի 1846 - Գլիկերիա Ֆեդոտովա, ռուս դերասանուհի 1859 - Արթուր Կոնան Դոյլ շոտլանդացի ֆիզիկոս եւ գրող 1907՝ Գուրգեն Ալեմշահ, կոմպոզիտոր (վ. 1947) Լոուրենս Օլիվիե, անգլիացի դերասան եւ ռեժիսոր 1922 - Շանթ Հերթեւցյան, նկարիչ 1923 - Էդուարդ Աբրահամյան, կոմպոզիտոր 1924 - Շառլ Ազնավուր, ֆրանսահայ շանսոնյե եւ դերասան 1929 - Արմեն Խոստիկյան, դերասան 1939 - Արկադի Տեր-Թադեւոսյան, ռազմական գործիչ 1950 - Լավրենտի Միրզոյան, լեզվաբան 1959 - Անդրես Լուրե, էստոնացի փիլիսոփա, թարգմանիչ, հետազոտող 1960 - Հասմիկ Պողոսյան, պետական գործիչ 1960 - Գագիկ Ղազանչյան,հայ նկարիչ 1981 - Բրայան Դենիելսոն ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբիշ 1985 - Քրիս Սալվատոր, ամերիկացի դերասան, երգիչ-երգահան եւ մոդել 1987 - Նովակ Ջոկովիչ, սերբ թենիսիստ 1987 - Արթուրո Վիդալ, չիլիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մահեր 1802 - Մարթա Վաշինգտոն , ԱՄՆ առաջին տիկին 1885 - Վիկտոր Հյուգո ֆրանսիացի գրող Տոներ Կենսաբազմազանության միջազգային օր Միացյալ Եմենի հանրապետության կազմավորման օր Շրի Լանկա՝ Հանրապետության օր


text: Մայիսի 23, տարվա 143-րդ (նահանջ տարիներին՝ 144-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 222 օր։ Դեպքեր 1953 - Լիտվայում մեկ օրում երկրից արտաքսվում է կոլտնտեսություն մտնել չցանկացող 37 հազար գյուղացի 2004 - Փարիզի Շարլ դը Գոլ օդանավակայանի տերմինալի տանիքի փլուզումից զոհվում է չորս մարդ Ծնունդներ 1707 - Կարլ Լինեյ Carl Linné շվեդ բուսաբան, կենդանաբան, ֆիզիկոս 1799 - Թոմաս Հուդ Thomas Hood անգլիացի բանաստեղծ 1844 1844- Աբդուլ-Բահա, Բահայի հավատի մեկնաբան, Հավատի հիմնադրի՝ Բահաուլլայի որդին 1883 - Դուգլաս Ֆերբենքս Douglas Fairbanks ամերիկացի դերասան 1908 - Արամ Ղարիբյան, հայ նկարիչ, քանդակագործ 1925 - Զախարի Նարիմանով, հայ բժիշկ, առողջապահության գործի կազմակերպիչ 1932 - Գեւորգ Աճեմյան, գրող, հրապարակախոս, ASALA-ի հիմնադիր 1937 - Ռոբերտ Հարությունյան, մեխանիկայի մասնագետ 1938 - Վահրիճ Բախչանյան, նկարիչ, գրականագետ 1947 - Արամ Սաթյան, կոմպոզիտոր 1951 - Անատոլի Կարպով Анатолий Карпов ռուս շախմատիստ 1987 - Բրեյ Ուայաթ Bray Wyatt ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբիշ 1991 - Լենա Մայեր-Լանդրութ Lena Meyer-Landrut գերմանացի երգիչ-երգահան Մահեր 1857 - Օգյուստեն Լուի Կոշի Augustin Louis Cauchy ֆրանսիացի մաթեմատիկոս 1878 - Կղեմես Սիպիլյան, հայ դրամագետ 1893 - Ֆելիքս Նեւ, բելգիացի արեւելագետ, հայագետ 1906 - Հենրիկ Իբսեն Henrik Ibsen նորվեգացի թատերագիր 1945 - Հայնրիխ Հիմլեր Heinrich Himmler Երրորդ Ռայխի քաղաքական եւ ռազմական գործիչ 1960 - Սողոմոն Թեհլիրյան, վրիժառու հերոս 1993 - Լուիջի Բրունելլա Luigi Brunella իտալացի ֆուտբոլիստ 1999 - Օուեն Հարթ Owen James Hart կանադացի ըմբիշ Տոներ Կրիաների պաշտպանության համաշխարհային օր


text: Մայիսի 24, տարվա 144-րդ (նահանջ տարիներին՝ 145-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնացել է 221 օր։ Դեպքեր 1956 - շվեյցարական Լուգանոյում անցկացվում է Եվրատեսիլի երգի առաջին մրցույթը 1982 - Իրանա-իրաքյան պատերազմ. իրանական բանակն ազատագրում է իրաքցիների օկուպացրած Խորամշահր քաղաքը 2003՝ Երեւանում բացվեց Հովհաննես Բաղրամյանի հուշարձանը 2007 - Ռուսաստանի Նովոկուզնեցկի ածխահանքում տեղի ունեցած պայթյունից զոհվում է 38 մարդ Ծնունդներ 1819 - Վիկտորիա, Մեծ Բրիտանիայի թագուհի 1883 - Վիկտոր Հեսս Victor Hess, ավստրիացի ֆիզիկոս 1897 - Ջոն Կոկրոֆտ Sir John Cockcroft, անգլիացի ֆիզիկոս 1905 - Միխայիլ Շոլոխով Михаил Шолохов, ռուս արձակագիր 1923 - Հակոբ Հակոբյան, հայ նշանավոր նկարիչ (մ. 2013) 1925 - Ալգիմանտաս Ստոշկուս, լիտվացի նկարիչ 1936՝ Արամայիս Սահակյան, գրող, երգիծաբան եւ հրապարակախոս Սեմի Մոլխո סמי מולכו, հրեա գրող եւ ռեժիսոր 1940 - Իոսիֆ Բրոդսկի Иосиф Бродский, հրեա ծագումով ռուս գրող 1941 - Բոբ Դիլան Bob Dilan, ամերիկացի երաժիշտ, երգիչ-երգահան 1947 - Ռուբեն Ահարոնյան (լատիշերեն՝ Rubens Agaronjans), ջութակահար 1964 - Վաչագան Աղասյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1972՝ Մհեր Աբրահամյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից Ժիրայր Ազիզյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1973 - Ռուսլանա Руслана Лижичко, ուկրաինացի երգչուհի, պարուհի եւ դերասանուհի 1979 - Թրեյսի Մակգրեյդի Tracy McGrady, ամերիկացի բասկետբոլիստ 1984 - Դմիտրի Կրուգլով Dmitri Kruglov, էստոնացի ֆուտբոլիստ Մահեր 641 - Հերակլիոս-Կոստանդին Գ, Բյուզանդիայի կայսր 1377 - Օլգերդ Algirdas, Լիտվայի մեծ իշխան 1543 - Նիկոլայ Կոպեռնիկոս, հանճարեղ լեհ աստղագետ եւ մաթեմատիկոս 1889 - Վարդան Գոլոշյան, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ 1948 - Ժակ Ֆեյդեր Jacques Feyder, ֆրանսիացի ռեժիսոր 1972 - Պարույր Հովհաննիսյան, անասնաբույժ 2000 - Օլեգ Եֆրեմով, ռուս խորհրդային դերասան եւ ռեժիսոր Արցախի պատերազմում զոհվածներ 1993 - Ստեփանակերտում Սամվել Աղայան (* 1960 թ.) 1994 - Մարտակերտում Կամո Ալավերդյան Տոներ Ռուսաստան՝ Սլավոնական գրերի եւ մշակույթի օր Էրիթրեա՝ Անկախության օր Կանադա - Վիկտորիա թագուհու ծննդյան օր


text: Մայիսի 25, տարվա 145-րդ (նահանջ տարիներին՝ 146-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 220 օր։ Դեպքեր 1935 - Ջեսսի Օուենսը սահմանում է թեթեւ աթլետիկայի չորս համաշխարհային ռեկորդ 1953 - Ատոմային հրետանու փորձարկում ԱՄՆ-ի Նեւադա նահանգում 1968 - Սարդարապատի ճակատամարտին նվիրված հուշարձանի բացումը 1985 - Բանգլադեշում արեւադարձային ցիկլոնի գրոհի զոհ է դառնում ավելի քան 10 000 մարդ 2011 - Օփրա Ուինֆրին հեռարձակում է քսանհինգ տարվա The Oprah Winfrey Show շոուի վերջին հաղորդումը Ծնունդներ 1803 - Ռալֆ Ուոլդո Էմերսոն Ralph Waldo Emerson ամերիկացի էսեիստ, փիլիսոփա եւ բանաստեղծ 1857 - Սիրանույշ, դերասանուհի 1910 - Խաչիկ Դաշտենց, հայ գրող, արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ, բանասեր 1935 - Արծվին Գրիգորյան, ճարտարապետ 1939 - Յան Մաքկելեն Ian McKellen անգլիացի գրող 1941 - Օլեգ Դալ Олег Даль ռուս դերասան 1951 - Վաչագան Սարգսյան, գրող եւ թարգմանիչ 1953 - Եվա Էնսլեր Eve Ensler ամերիկացի թատերագիր 1959 - Վլադիմիր Ֆրանց Vladimír Franz չեխ նկարիչ, երգահան 1966 - Վարուժան Աբրահամյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1968 - Ռուբեն Վարդանյան ռուսաստանցի հայազգի գործարար 1971 - Քրիստինա Օրբակայտե Кристина Орбакайте ռուսաստանցի երգչուհի 1977 - Ալբերտո Դել Ռիո Alberto Del Rio մեքսիկաամերիկացի ըմբիշ 1984 - Էմմա Մարոնե Emma Marone իտալացի փոփ ռոք երգչուհի 1989 - Ալյոնա Մուն Aliona Munteanu մոլդովացի երգչուհի 1990 - Բո Դալաս Bo Dallas ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ Մահեր 1681 - Պեդրո Կալդերոն դե լա Բարկա իսպանացի թատերագիր եւ բանաստեղծ 1911 - Վասիլի Կլյուչեւսկի Василий Ключевский ռուս պատմաբան 1912 - Ալեքսանդր Խախանաշվիլի ალექსანდრე ხახანაშვილი վրացի բանասեր, պատմաբան եւ հնագետ Տոներ Աֆրիկայի օր


text: Մայիսի 28, տարվա 148-րդ (նահանջ տարիներին՝ 149-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 217 օր։ Դեպքեր 1864՝ բացվել է Լա Պերլա թատրոնը։ 1877՝ Ռուսական զորքերը մտնում են Ալաշկերտ 1905՝ Ցուշիմայի ճակատամարտում ռուսական նավատորմը կործանիչ պարտություն է կրում ճապոնացիներից 1918՝ Հայաստանի անկախության հռչակումը 1993՝ Մոնակոն դառնում է ՄԱԿ 182-րդ անդամ Էրիթրեան դառնում է ՄԱԿ անդամ Ծնունդներ 1878 - Նիկոլայ Մադաթով, ճարտարապետ 1903 - Էզրաս Հասրաթյան, ֆիզիոլոգ, ՀԳԱ թղթակից անդամ, ակադեմիկոս 1908 - Յան Ֆլեմինգ, անգլիացի գրող եւ լրագրող 1913 - Տիխոն Խրեննիկով, ռուս խորհրդային կոմպոզիտոր 1915 - Սարգիս Հակոբյան, կենսաբան 1926 - Տատյանա Հովսեփյան, ակնաբան 1943 - Ելենա Սուլիոտիս Έλενα Σουλιώτη օպերային սոպրանո երգչուհի 1947 - Արմո Գալստյան, Արցախյան ազատամարտի մասնակից 1956 - Ալբերտ Բազեյան, քաղաքական եւ պետական գործիչ 1959 - Շարլ Բերբերյան ֆրանսահայ անիմատոր 1961 - Գեղամ Գաբրիելյան, օդաչու 1968 - Քայլի Մինոուգ, ավստրալիացի երգչուհի եւ դերասանուհ Մահեր 1805 - Լուիջի Բոկերինի Luigi Boccherini իտալացի թավջութակահար 1849 - Էնն Բրոնտե, անգլիացի գրող եւ պոետ 1916 - Իվան Ֆրանկո Iван Франко ուկրաինացի գրող եւ բանաստեղծ 1937 - Ալֆրեդ Ադլեր Alfred Adler ավստրիացի բժիշկ 1989 - Խաչիկ Հրաչյան, բանաստեղծ 2012 - Միքայել Ապրեսյան Արցախյան պատերազմի հերոս Տոներ Հայաստանի առաջին հանրապետության հռչակման օր (1918 թ.) Ֆիլիպիններ՝ Դրոշի օր Հանրապետության օր՝ Ադրբեջան Նեպալ Ծանոթագրություններ


text: Մայիսի 30, տարվա 150-րդ (նահանջ տարիներին՝ 151-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 215 օր։ Դեպքեր 1631՝ լույս է տեսնում ֆրանսիական La Gazette առաջին թերթը 1814 - Նապոլեոն Բոնապարտն աքսորվում է Էլբա կղզի 1953 - ԽՍՀՄ-ը հրաժարվում է Թուրքիայի, մասնավորապես՝ Կարս քաղաքի նկատմամբ ունեցած տարածքային պահանջներից Ծնունդներ 1220 - Ալեքսանդր Նեւսկի Александр Невский ռուս ուղղափառ եկեղեցու սուրբ 1896 - Հովարդ Հոուքս Howard Hawks ամերիկացի ռեժիսոր եւ թատերագիր 1908 - Աբգար Հովհաննիսյան, խորհրդային պատմաբան 1912 - Հյու Գրիֆիտ, թատրոնի եւ կինոյի բրիտանացի դերասան ( մահ. 1980) 1913 - Արա Բեքարյան, նկարիչ 1934 - Ալեքսեյ Լեոնով Алексей Леонов ռուս գեներալ եւ տիեզերագնաց 1937 - Ալեքսանդր Դեմյանենկո Александр Демьяненко խորհրդային դերասան 1948 - Խոսրով Հարությունյան պետական գործիչ 1956 - Սլավիկ Ալթունյան, ԱՊ մասնակից 1964 - Մարկ Շեպարդ,անգլիացի դերասան եւ երաժիշտ 1974 - Սի Լո Գրին CeeLo Green ամերիկացի երգիչ, րեփեր եւ դերասան 1980 - Սթիվեն Ջերարդ Steven Gerrard անգլիացի ֆուտբոլիստ Մահեր 1431 - Ժաննա դ'Արկ Jeanne d'Arc Ֆրանսիայի ազգային հերոս 1593 - Քրիստոֆեր Մարլո Christopher Marlowe անգլիացի բանաստեղծ 1640 - Պիտեր Պաուլ Ռուբենս Pieter Paul Rubens ֆլամանդցի նկարիչ 1744 - Ալեքսանդր Փոփ Alexander Pope անգլիացի բանաստեղծ 1770 - Ֆրանսուա Բուշե ֆրանսիացի նկարիչ 1778 - Վոլտեր Voltaire ֆրանսիացի բանաստեղծ, արձակագիր, երգիծաբան, պատմաբան եւ իրավաբան 1960 - Բորիս Պաստեռնակ Борис Пасернак ռուս պոետ եւ գրող 1966 - Վյայնյո Աալտոնեն, ֆինն քանդակագործ (ծնվ. 1894) 1994 - Արմեն Զարյան, հայ ճարտարապետ, գրող Կոստան Զարյանի որդին (ծ. 1914) 1994 - Ագոստինո Դի Բարտոլոմեյ Agostino Di Bartolomei եղել է իտալացի ֆուտբոլիստ Տոներ Խորվաթիա՝ Անկախության օր Իսպանիա - Կանարյան կղզիների օր Կաթոլիկ եկեղեցու սուրբ Ժաննա դ'Արկի օր


text: Մայիսի 31, տարվա 151-րդ (նահանջ տարիներին՝ 152-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 214 օր։ Դեպքեր 1859 - Լոնդոնում գործարկվում է Բիգ Բեն աշտարակի ժամացույցը 1961 - Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունն անկախություն է ստանում Միացյալ Թագավորությունից 2002 - Ճապոնիայում եւ Հրվ. Կորեայում մեկնարկում է Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը Երկրաշարժներ 526 - Անտիոքում տեղի ունեցած երկրաշարժից զոհվում է 250 000 մարդ Ծնունդներ 1754 - Անդրեա Ապիանի Andrea Appiani իտալացի նորդասական նկարիչ (մ. 1817) 1819 - Ուոլթ Ուիթմեն Walt Whitman ամերիկացի բանաստեղծ եւ գրող 1869 - Վարդան Մախոխյան, ծովանկարիչ 1883 - Դրաստամատ Կանայան, (Դրո) քաղաքական եւ ռազմական գործիչ 1892 - Կոնստանտին Պաուստովսկի Константин Паустовский ռուս բանաստեղծ եւ գրող 1903 - Էզրաս Հասրաթյան, ֆիզիոլոգ, ՀԳԱ թղթակից անդամ, ակադեմիկոս 1910 - Նորա Ադամյան, ռուսալեզու հայ արձակագիր եւ թարգմանչուհի 1911 - Մորիս Ալլե,ֆրանսիացի տնտեսագետ 1929 - Մենահեմ Գոլան מנחם גולן հրեա պրոդյուսեր եւ ռեժիսոր 1930 - Քլինթ Իսթվուդ Clint Eastwood դերասան եւ ռեժիսոր 1946 - Լուսիկ Ագուլեցի, նկարչուհի, ազգագրագետ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2014 թ.) 1954 - Միքայել Պողոսյան, դերասան, սցենարիստ, ռեժիսոր, երգիչ եւ պրոդյուսեր 1955 - Թոմի Էմանուէլ Tommy Emmanuel ավստրալիացի վիրտուոզ կիթառահար 1976 - Քոլին Ֆարել Colin Farrel իրլանդացի դերասան 1977 - Հրանտ Անդրյան ԱՊ մասնակից 1981 - Դանիելե Բոներա Daniele Bonera իտալացի ֆուտբոլիստ 1983 - Արթուր Հովակիմյան, երաժիշտ 1989 - Մարկո Ռոյս Marco Reus գերմանացի ֆուտբոլիստ 1991 - Ազիլիա Բենքս Azelina Banks ամերիկացի րեփեր եւ երգչուհի Մահեր 1594՝ իտալացի նկարիչ Տինտորետտո 1740 - Պրուսիայի թագավոր Ֆրիդրիխ Վիլհելմ I 1809 - Յոզեֆ Հայդն, ավստրիացի կոմպոզիտոր 1832 - Գալուա Էվարիստ, Ֆրանսիացի տաղանդավոր մաթեմատիկոս (ծ. 1811) 2001 - Առլեն Ֆրենսիս, ամերիկահայ դերասանուհի (ծ. 1908) 2005 - Արչիլ Գոմիաշվիլի,վրացի խորհրդային եւ ռուսական դերասան (1966)։ Տոներ Ծխախոտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր Թուրքմենստան՝ Թուրքմենական խալիի օր Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն՝ Հանրապետության օր


text: Դեպքեր Հունվարի 31 - Զարե գեղարվեստական կինոնկարի մոսկովյան պրեմիերա։ Հուլիսի 22 - Իտալական «Ռոմա» ֆուտբոլային ակումբի հիմնադրում։ Նոյեմբերի 25 - Չար ոգի գեղարվեստական կինոնկարի երեւանյան պրեմիերա։ Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանվում են Խասփուշ եւ Ղուլը կինոնկարները։ Ծնունդներ Հունվարի 1 - Ռաֆայել Մանգասարյան, հայ խորհրդային դիրիժոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Հունվարի 1 - Վեռնոն Սմիթ, ամերիկացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ Փետրվարի 1 - Լուսին Ամարա (Ամարղանյան), ամերիկահայ անվանի օպերային երգիչ, միջազգային մրցույթների դափնեկիր։ Մարտի 6 - Գաբրիել Գարսիա Մարկես, կոլումբիացի վիպագիր, կարճ պատմվածքների հեղինակ, սցենարիստ եւ լրագրող Մարտի 7 - Էդգար Էլբակյան, Թատրոնի եւ կինոյի հայ դերասան Մարտի 8 - Գեդիմինաս Յակուբոնիս, լիտվացի խորհրդային քանդակագործ Մարտի 8 - Հրանտ Օգանեսով, հայ խորհրդային պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1982)։ Ապրիլի 28 - Մարիա Սարկիսովա, հայ խորհրդային ֆիտոֆիզիոլոգ Մայիսի 19 - Յուսուֆ Իդրիս, եգիպտացի արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս, կինոսցենարիստ։ Մայիս 27 - Ֆրունզե Դովլաթյան, հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան (վ. 1997)։ Հուլիսի 27 - Մարգարիտա Սաենկո, խորհրդային թատերական քննադատ, լրագրող եւ դրամատուրգ Օգոստոսի 19 - Էդուարդ Ավագյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ Օգոստոսի 24 - Գարի Մարկովից, ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ Սան Դիեգոյի Կալիֆորնյան համալսարանում, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ ֆինանսական էկոնոմիկայի տեսության վերաբերյալ աշխատությունների համար Հոկտեմբերի 1 - Օլեգ Եֆրեմով, ռուս խորհրդային դերասան եւ ռեժիսոր։ Հոկտեմբերի 7 - Էդուարդ Աբալյան, հայ դերասան, կինոռեժիսոր (վ. 1987)։ Նոյեմբերի 18 - Էլդար Ռյազանով, խորհրդային, ռուսաստանցի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, բանաստեղծ, դրամատուրգ, մանկավարժ Նոյեմբերի 28 - Սուրեն Առաքելյան, հայ ռեժիսոր Հոկտեմբեր 7- Սարգիս Վահագն, հայ արձակագիր, վիպագիր, թատերագիր, գրադատ Նոյեմբերի 17 - Առաքել Առաքելյան, գեղանկարիչ Դեկտեմբերի 25 - Ռամ Նարայան, հնդիկ երաժիշտ Վարդիթեր Կարապետյան, հայ նկարիչ։ Մահեր Ապրիլ 15 - Գաստոն Լեռու, ֆրանսիացի դետեկտիվ ժանրի ճանաչված գրող, (ծ. 1868) Կառլ Յանսեն, գերմանացի քանդակագործ Մարտի 8 - Մանուել Գոնդրա, Պարագվայի նախագահ 1910 թ. նոյեմբերի 25-ից 1911 թ. հունվարի 11-ը եւ 1920 թ. օգոստոսի 15-ից 1921 թ. հոկտեմբերի 31-ը Պետրոս Հայկազունի, հայ հասարակական գործիչ, մանկավարժ Մարտի 23 - Պյոտր Մելիքիշվիլի, խորհրդային քիմիկոս Մայիս 30 - Սարգիս Մուբայաջյան, գրող Օգոստոս 30 - Անդրանիկ Օզանյան, հայ ազգային -ազատագրական շարժման գործիչ եւ զորավար (ծ. 1865) Նոյեմբեր 24 - Շուշանիկ Կուրղինյան, հայ բանաստեղծուհի (ծ. 1876) 1927 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Մայիս 28 - Ռուսական զորքերը մտնում են Ալաշկերտ Ծնունդներ Մարգար Ժամհարյան, հայ ֆիդայի, վրիժառու, ռազմական գործիչ։ Աղասի Մարտիրոսյան, Հյուսիսային Կովկասում եւ Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման համար պայքարի մասնակից Փետրվար 8 - Ստեփան Քափանակյան, հայ ռեժիսոր, թարգմանիչ (վ. 1944) Փետրվար 18 - Դերենիկ Դեմիրճյան, հայ գրող, հրապարակախոս (վ. 1956) Փետրվարի 26 - Միքայել Մանվելյան, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից Հունիսի 20 - Արշակ Աթայան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ (վ. 1938) Սեպտեմբեր 8 - Առանձար ( Գոյումճյան Միսաք ), հայ երգիծաբան-նովելիստ (վ. 1913) Մահեր 1877 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Փետրվարի 6 - 18 - Ֆրանսիայի Գրենոբլ քաղաքում անցկացվեցին X Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը։ Մայիս 25 - Սարդարապատի նվիրված հուշարձանի բացումը Ծնունդներ Հունվարի 5 - Լեյլա Մեսխի, խորհրդային նախկին պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհի Հունիսի 24 - Բորիս Գելֆանդ, իսրայելցի, նախկինում՝ խորհրդային եւ բելառուսցի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1989) Թոմ Դեսանտո, ամերիկացի կինոպրոդյուսեր եւ սցենարիստ Հունվարի 2 - Քյուբա Գուդինգ Կրտսեր, ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր Մարտ 9 - Յուրի Ջորկաեւ, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ Մարտի 30 - Սելին Դիոն, կանադացի երգչուհի Ապրիլի 1 - Ջուլիա Բուտրոս, լիբանանցի րգչուհի Ապրիլի 15 - Էդ Օ'Բրայեն, բրիտանացի երաժիշտ, Radiohead խմբի կիթառահարը Օգոստոսի 5 - Մարին Լը Պեն, ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ Օգոստոսի 9 - Հաց բերողը, հայ քանդակագործ, փայտի փորագրող, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, Էրեբունու ոստիկանական զորամասը գրաված «Սասնա Ծռերի» անդամներին սնունդ հասցրած անձ Օգոստոսի 17 - Սարգիս Հովհաննիսյան, հայ ֆուտբոլիստ, խաղացել է պաշտպանի եւ կիսապաշտպանի դիրքերում Սեպտեմբերի 7 - Մարսել Դեսայի, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Հոկտեմբերի 29 - Վարդան Խաչատրյան (ֆուտբոլիստ), հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան Նոյեմբեր 27 - Մայքլ Վարդան, ամերիկահայ դերասան Նոյեմբերի 29 - Ռալֆ Սուքե, — գերմանացի փուլիստ։ Դեկտեմբերի 24 - Պետրոս Պետրոսյան, գեղանկարիչ Մահեր Մարտի 27 - Յուրի Գագարին, ԽՍՀՄ No 1 տիեզերագնաց-օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս, պետական բարձրագույն պարգեւների ասպետ, Ռուսաստանի եւ արտասահմանի շատ քաղաքների պատվավոր քաղաքացիրոս, պետական բարձրագույն պարգեւների ասպետ, Ռուսաստանի եւ արտասահմանի շատ քաղաքների պատվավոր քաղաքացի: Հեղինե Մելիք-Հայկազյան, հայ գրող, մանկավարժ Իշտվան Դոբի, հունգարացի քաղաքական եւ պետական գործիչ Հունիս 5 - Վահրամ Փափազյան, նշանավոր դերասան, գրող (ծ. 1888) Հոկտեմբեր 3 - Արման Կոթիկյան, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (ծ. 1896) Նոյեմբերի 6 - Շարլ Մյունե, ֆրանսիացի դիրիժոր եւ ջութակահար։ (ծ. 1891) 1968 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Փետրվարի 18 - 28 - Ամերիկյան Սքվո-Վելլի քաղաքում անցկացվեցին VIII Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը։ Հունիս 30 - Կոնգոն անկախացավ Բելգիայից Հուլիս 1 - Սոմալին անկախացավ Միավորված Թագավորությունից Օգոստոս 3 - Նիգերն անկախացավ Ֆրանսիայից Ծնունդներ Հունվարի 19 - Մաուրո Տասսոտտի, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ Հունվարի 21 - Դմիտրի Խառատյան, խորհրդային եւ ռուս դերասան, ՌԴ վաստակավոր արտիստ (2000), Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ (2008) Հունվարի 29 - Տիգրան Սարգսյան, հայ քաղաքական եւ պետական գործիչ, ԱՄՆ-ում Հայաստանի արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Մարտի 16 - Ժորա Դավթյան, բորտմեխանիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից Ապրիլի 1 - Էդուարդ Գրիգորյան (գրող), հայ ժամանակակից գրող, արվեստագետ, դերասան Ապրիլի 9 - Մանվել Եղիազարյան, հայ ազատամարտիկ, քաղաքական գործիչ։ Ապրիլի 19 - Արա Գեւորգյան, հայ երգահան, երաժիշտ Մայիսի 8 - Ֆրանկո Բարեզի, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Մայիսի 22 - Գագիկ Ղազանչյան, հայ նկարիչ Հունիսի 15 - Ռինատ Դասաեւ, ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ Հունիսի 16 - Նվեր Մխիթարյան, հայ ճարտարագետ, շինարար, տեխնոլոգ, ձեռնարկատեր, քաղաքական գործիչ Հուլիսի 16 - Սերգեյ Թովմասյան, Հայ դերասան Հուլիս 19 - Ատոմ Էգոյան, կանադահայ կինոռեժիսոր Օգոստոսի 30 - Հասան Նասրալլահ, Հեզբոլլահ կուսակցության գլխավոր քարտուղար Սեպտեմբերի 9 - Հյու Գրանտ, դերասան Հոկտեմբերի 30 - Դիեգո Մարադոնա, Արգենտինացի հայտնի ֆուտբոլիստ Դեկտեմբերի 8 - Արմեն Աթանյան, քանդակագործ, նկարիչ Դեկտեմբերի 11 - Բենխամին Գալինդո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Դեկտեմբերի 12 - Բենխամին Գալինդո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ Մահեր Հունվարի 4 - Ալբեր Կամյու, ֆրանսիացի նշանավոր արձակագիր, թատերագիր, թատերգակ, էսսեիստ, փիլիսոփա, էկզիստենցիալիզմի ներկայացուցիչ, 1957 թվականի գրականության Նոբելյան մրցանակակիր։ (ծնվ. 1913) Հունվարի 25 - Ստեֆան Մոկուլսկի, խորհրդային թատերագետ եւ գրականագետ Հունիսի 9 - Վիվան, (Անուշավան Մարգարի Ջիդեջյան), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից (ծնվ. 1899) Նոյեմբերի 23 - Աղասի Մարտիրոսյան, Հյուսիսային Կովկասում եւ Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման համար պայքարի մասնակից Հրանտ Մանվելյան, հայ խորհրդային ռեժիսոր եւ դերասան Արտաշես Մկրտչի Մամիջանյան, հայ խորհրդային ճարտարապետ Մայիս 23 - Սողոմոն Թեհլիրյան, հերոս (ծնվ.1896) Ապրիլի 24 - Մաքս Լաուե, գերմանացի ֆիզիկոս (ծնվ. 1879) Սեպտեմբեր 22 - Արմեն Գուլակյան, հայ ռեժիսոր, թատերական գործիչ, դրամատուրգ, դերասան (ծնվ. 1899) 1960 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվար 4 - Յուտան դարձավ ԱՄՆ-ի 45-րդ նահանգը։ Փետրվար Մարտ Ապրիլ 6 - 15 - Հունաստանի մայրաքաղաքում անցկացվեցին Առաջին ժամանակակից Օլիմպիական խաղերը։ Մայիս Հունիս Հուլիս Օգոստոս օգոստոսի 14 - Հայկական հարցի վրա ուշադրություն հրավիրելու նպատակով 31 զինված հայեր Բաբկեն Սյունիի եւ Արմեն Գարոյի գլխավորությամբ գրավում են Կոստանդնուպոլիսի օսմայան բանկը Սեպտեմբեր Հոկտեմբեր Նոյեմբեր Դեկտեմբեր Առանց հստակ ամսաթվի Լոնդոնի պատգամավորական ժողովում արեւմտահայ թեւը ստացավ «վերակազմյալ հնչակյաններ» անունը։ Ծնունդներ Ապրիլ 2 - Սողոմոն Թեհլերյան, հերոս (վ. 1960) Բաղդասար Այվազյան, հայ նկարիչ, ճարտարապետ։ Հունիսի 3 - Ռաֆայել Մանվելյան, հայ խորհրդային բժիշկ, ինֆեկցիոնիստ Հուլիսի 26 - Ստեֆան Մոկուլսկի, խորհրդային թատերագետ եւ գրականագետ Օգոստոսի 15 - Ֆաինա Ռանեւսկայա, ԽՍՀՄ դերասանուհի Օգոստոսի 27 - Ֆաինա Ռանեւսկայա, ԽՍՀՄ դերասանուհի Սեպտեմբերի 5 - Սիրարփի Տեր-Ներսիսյան, հայ բյուզանդագետ, արվեստաբան, հայագետ Հոկտեմբերի 7 - Պաուլինիո Ալկանտարա, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Նոյեմբերի 25 - Թոմսոն Վիրջիլ, ամերիկյան կոմպոզիտոր եւ երաժշտական քննադատ Դեկտեմբերի 3 - Ավիս Նուրիջանյան, հեղափոխական, կուսակցական ու պետական գործիչ Մայսուրյան Նիկոլայ Ալեքսանդրի, հայ խորհրդային բուսաբույծ Արման Կոթիկյան - ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (վ. 1968) Մահեր Հունվար 8 - Պոլ Վեռլեն, ֆրանսիացի բանաստեղծ (ծ. 1844) Օգոստոսի 30 - Ալեքսեյ Լոբանով-Ռոստովսկի, ռուս դիվանագետ, իշխան Դեկտեմբերի 26 - Էմիլ Դյուբուա Ռեյմոն, գերմանացի Ֆիզիոլոգ եւ փիլիսոփա, Բեռլինի ԳԱ անդամ (1851) եւ համալսարանի պրոֆեսոր (1855 թվականից) 1896 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Օգոստոսի 29 - Ջոն Լոկ, բրիտանացի մանկավարժ եւ փիլիսոփա, էմպիրիզմի եւ ազատականության ներկայացուցիչ։ Հոկտեմբերի 31 - Յան Վերմեեր, բարոկկո դարաշրջանի հոլանդացի հռչակավոր գեղանկարիչ, հոլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի ներկայացուցիչ։ Նոյեմբերի 24 - Բենեդիկտ Սպինոզա, հոլանդացի փիլիսոփա, աթեիստ։ Մահեր Մայիս 14 - Մովսես Գ Տաթեւացի, կաթողիկոս (ծ.1583) 1632 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվարի 3 - Լուիս Կարլոս Պրեստես, բրազիլական եւ միջազգային բանվորական շարժման գործիչ։ Հունվարի 31 - Արամ Աբրահամյան, հայ ուրոլոգ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1950), գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1959), ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1959), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1969) Փետրվարի 3 - Ալվար Աալտո, ֆինն ճարտարապետ, դիզայներ (վ. 1976): Փետրվարի 13 - Շավարշ Նարդունի, գրականագետ եւ քննադատ (վ. 1968)։ Մարտի 21 - Սեդրակ Բարխուդարյան, հայ հնագետ, պատմաբան, վիմագրագետ։ Հունիսի 22 - Էրիխ Մարիա Ռեմարկ, գերմանացի արձակագիր (վ. 1970, սեպտեմբեր 25)։ Հուլիսի 15 - Վարսենիկ Աղասյան, հայ բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, մանկագիր, թարգմանիչ (վ. 1974)։ Սեպտեմբերի 26 - Ջորջ Գերշվին, ամերիկյան կոմպոզիտոր (վ. 1937)։ Դեկտեմբերի 29 - Սիկեյրոս, մեքսիկացի նկարիչ, մեքսիկական մոնումենտալ գեղանկարչության դպրոցի հիմնադիրներից։ Իշտվան Դոբի, հունգարացի քաղաքական եւ պետական գործիչ։ Ալեքսանդր Սարուխան, գրաֆիկ, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։ Մահեր Մարտի 8 - Իվան Շիշկին, ռուս նկարիչ, ռեալիստական բնանկարի վարպետ։ Ապրիլի 18 - Գյուստավ Մորո, ֆրանսիացի նկարիչ, սիմվոլիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Էվելինգ Մարքս, անգլիական եւ միջազգային բանվորական շարժման գործիչ Հունվարի 14 - Լուիս Քերոլ, անգլիացի գրող (ծնվ. 1832) Մարտ 23 - Տիգրան Չուխաջյան, հայ երգահան, խմբավար եւ մանկավարժ (ծ. 1836) Մայիս 13 - Ֆրիդրիխ Մուլլեր, գերմանացի հայագետ (ծ. 1834) Հուլիս 30 - Օտտօ ֆոն Բիսմարկ, Գերմանիայի կանցլերը (ծ. 1815) Հուլիսի 30 - Օտտո ֆոն Բիսմարկ, Գերմանական կայսրության առաջին կանցլերը 1871-ից մինչեւ 1890 թ. Սեպտեմբեր 10 - Անդրեաս Արծրունի, նշանավոր գիտնական (ծ. 1847) 1898 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Փետրվար 21 - Ֆրիդրիխ Մուլլեր, գերմանացի հայագետ (վ.1898) Մահեր Սահակ Մելիք-Աղամալյան, հասարակական գործիչ 1834 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվարի 21 - Հայաստանում վերացվել են քաղաքացիական աստիճանները եւ դասերը։ Հայաստանի ամբողջ բնակչության համար սահմանվել է մեկ ընդհանուր կոչում՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի։ Հունվար 23 - Երեւանի Ժողովրդական համալսարանի հանդիսավոր բացում, որը 1923 թվականին վերանվանվեց Պետական համալսարան Մարտի 4՝ ԱՄՆ 29-րդ նախագահ է դառնում Ուորեն Հարդինգը, փոխարինելով Վուդրո Վիլսոնին; Աբխազիայում հաստատվում են խորհրդային կարգեր; Մարտի 10՝ Քութայիսում հաստատվում են խորհրդային կարգեր; Մարտի 11՝ թուրքական զորքերը գրավում են Բաթումը; Մարտի 16՝ Մոսկվայում Խորհրդային Միության եւ Թուրքիայի միջեւ կնքվում է պայմանագիր; Մարտի 14՝ Սկսվում է Կարմիր բանակի ընդհանուր հարձակումը Երեւանի վրա, որն ապրիլի սկզբին ավարտվեց բանակի հաղթանակով Մարտի 15՝ Սողոմոն Թեհլիրյանը Բեռլինում տապալում է Թալեաթ փաշային՝ հայկական ցեղասպանության հիմնական ոճրագործին։ Ապրիլի 24՝ լույս է տեսնում ՀԿ(բ)Կ Էջմիածնի գավկոմի «Կարմիր գյուղացի» շաբաթաթերթի առաջին համարը։ Հունիսի 16՝ Աջարիայում հաստատվում են խորհրդային կարգեր; Հունիսի 24՝ Ազգերի լիգայի խորհուրդը մերժում է Ալանդյան կղզիների վերաբերյալ Շվեդիայի հավակնությունները եւ դրանք ճանաչեց որպես Ֆինլանդիայի տարածքի անքակտելի մաս; Հուլիսի 29՝ Ադոլֆ Հիտլերը դառնում է Ազգային-սոցիալիստական բանվորական կուսակցության (NSDAP) նախագահ։ Օգոստոսի 23՝ Երկրորդ հույն-թուրքական պատերազմ. Սակարյայի ճակատամարտի սկիզբը; Օգոստոսի 26՝ ազգայնականների կողմից Գերմանիայի ֆինանսների նախարար Մաթհիաս Էրցբերգերի սպանությունը։ Հոկտեմբերի 13 - Կնքվում է Կարսի պայմանագիրը մի կողմից Թուրքիայի, մյուս կողմից՝ Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության, Ադրբեջանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության եւ Վրաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության՝ բոլշեւիկյան Ռուսաստանի մասնակցությամբ։ Ծնունդներ Հունվարի 17 - Սեպուհ Թումյան, հայ բժիշկ, վնասվածքաբան-օրթոպեդ Հունվարի 22՝ Առնո Բաբաջանյան, կոմպոզիտոր (մ. 1983) Հունվարի 30 - Իվան Շամյակին, բելառուս խորհրդային գրող եւ պետական գործիչ Ապրիլի 1 - Անդրե Ստիլ, ֆրանսիացի գրող, հրապարակախոս Մայիսի 12՝ Էդուարդ Միրզոյան, կոմպոզիտոր (մ. 2012) Մայիսի 21՝ Անդրեյ Սախարով, ֆիզիկոս, ակադեմիկոս եւ քաղաքական գործիչ, այլախոհ, ջրածնային ռումբի համահեղինակ, խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (մ. 1989) Հուլիսի 26 - Ամեդեո Ամադեի, իտալացի ֆուտբոլիատ եւ գլխավոր մարզիչ Օգոստոսի 1՝ Լիլի Չուգասզյան, օպերային երգչուհի (վ. 2012) Օգոստոսի 12 - Գրիգոր Քեշիշյան, (տոհմական ազգանունը՝ Աջապահյան), հայ արձակագիր, թարգմանիչ (վ. 1980) Հոկտեմբերի 4 - Ալեքսանդր Քեմուրջյան, հայ ականավոր գիտնական, ինժեներ-կոնստրուկտոր, գյուտարար (վ. 2003) Նոյեմբերի 14 - Ռուբեն Մելիք, սփյուռքահայ անվանի բանաստեղծ Նոյեմբերի 29 - Ռաֆայել Արամյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ (վ. 1978) Դեկտեմբերի 1 - Լուսիկ Կարապետյան, հայ գրականագետ (վ. 2009) Մահեր Փետրվարի 8 - Պյոտր Կրոպոտկին, ռուս մանր բուրժուական հեղափոխական, անարխիզմի տեսաբան, աշխարհագրագետ-երկրաբան Հունվարի 28 - Մուստաֆա Սուբխի, Թուրքիայի կոմունիստական կուսակցության (ԹԿԿ) հիմնադիրներից Փետրվարի 27 - Կառլ Մենգեր, ավստրիական տնտեսագետ, Տնտեսագիտության տեսության ավստրիական դպրոցի հիմնադի Ապրիլի 6 - Վարդգես Սուրենյանց, հայ նկարիչ, ազգային պատմանկարչության հիմնադիր (ծն. 1860) Օգոստոսի 2 - Էնրիկո Կարուզո, իտալացի օպերային երգիչ, տենոր (ծն. 1873) Օգոստոսի 7 - Ալեքսանդր Բլոկ, ռուս բանաստեղծ (ծն. 1880) Դեկտեմբերի 6 - Քամիլ Սեն-Սանս, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր (ծն. 1835) Դանիել Բեկ-Փիրումյան - հայ նշանավոր ռազմական գործիչ (ծն. 1861) Նոբելյան մրցանակներ Ֆիզիկա՝ Ալբերտ Այնշտայն Քիմիա՝ Ֆրեդերիք Սոդե Բժշկագիտություն եւ բնագիտություն՝ Գրականություն՝ Անատոլ Ֆրանս Խաղաղություն՝ 1921 Տարեթվեր


text: Հունիսի 1, տարվա 152-րդ (նահանջ տարիներին՝ 153-րդ) օրն է։ Ամռան առաջին օրացուցային օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 213 օր։ Դեպքեր 1533 - Աննա Բոլեյնը դառնում է Անգլիայի թագուհի 1796 - Թենեսին դառնում է ԱՄՆ 16-րդ նահանգը 1974 - Անգլիայի Ֆլիքսբորո քաղաքի քիմիական գործարանում տեղի ունեցած պայթյունի զոհ է դառնում 28 հոգի 1980՝ իր հեռարձակումներն է սկսում CNN (Cable News Network) շուրջօրյա նորությունների հեռուստականալը 2001՝ ինքնասպան ահաբեկիչը Թել Ավիվի դելֆինարիումում սպանում է 21 հոգու 2009 - Ռիո դե Ժանեյրոյից Փարիզ թռչող օդանավն ընկնում է Ատլանտյան օվկիանոս, զոհվում են բոլոր 228 ուղեւորներն ու անձնակազմի անդամները Ծնունդներ 1789 - Խաչատուր Լազարյան, ազգային-ազատագրական եւ մշակույթի գործիչ 1804 - Միխայիլ Գլինկա, ռուս կոմպոզիտոր 1851 - Պետրոս Դուրյան, հայ բանաստեղծ 1907 - Ֆրենկ Ուիթլ, անգլիացի գյուտարար 1908 - Արշավիր Հակոբյան, հայ պատմաբան 1926 - Մերիլին Մոնրո Marilyn Monroe ամերիկացի մոդել 1935 - Նորման Ֆոսթեր Norman Foster բրիտանացի ճարտարապետ 1937 Լուսինե Զաքարյան, հայ երգչուհի Մորգան Ֆրիման Morgan Freeman ամերիկացի դերասան 1947 - Ռոն Վուդ, անգլիացի երաժիշտ, երգահան (Ռոլինգ Սթոունզ) 1948՝ Աշոտ Գրիգորյան, ճարտարապետ Նորայր Կարգանյան, քանդակագործ 1953 - Դեյվիդ Բերկովից, ամերիկացի սերիական մարդասպան 1958 - Հիրոշի Մորի ճապոնացի աստղագետ 1963 - Լուիս Ալմագրո, իրավաբան, դիվանագետ 1962 - Արտակ Օհանյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս 1965 - Վարդան Բախշյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս 1966 - Աբել Բալբո, արգենտինացի ֆուտբոլիստ 1974՝ Ալանիս Մորիսեթ, կանադա-ամերիկացի երգիչ-երգահան, դերասանուհի Վրեժ Աղաբեկյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1975 - Նիկոլ Փաշինյան, լրագրող, քաղաքական գործիչ, ՀՀ 16-րդ վարչապետ 1988 - Միխալ Դյուրիշ, սլովակ ֆուտբոլիստ Մահեր 193 - Դիդիուս Հուլիանուս, հռոմի կայսր։ (ծնվ. 133) 1736 - Ահմեդ III,Օսմանյան կայսրության սուլթան 1703 - 1730 թթ. 1942՝ հայ բեմանկարիչ Գրիգոր Շարբաբչյան 1968՝ ամերիկացի կույր եւ խուլ գրող եւ ուսուցչուհի Հելեն Քելլեր 1987՝ հնդիկ ռեժիսոր, սցենարիստ եւ գրող Խոջա Ահմադ Աբբաս 1998 - Արցախյան պատերազմի մասնակից Համլետ Հայրապետյան 2010՝ ռուս սովետական բանաստեղծ, ճարտարապետ եւ նկարիչ Անդրեյ Վոզնեսենսկի Տոներ Երեխաների համաշխարհային օր (1949 թվականից), Չինաստան՝ Երեխայի օր, Մոնղոլիա՝ Մոր ու երեխայի օր, Պալաու՝ Նախագահի օր, Ռուսաստան՝ Հյուսիսային նավատորմի օր Սամոա՝ Անկախության օր, Թունիս՝ Հաղթանակի օր (Սահմանադրության օր)։ Ծանոթագրություններ


text: Հունիսի 3, տարվա 154-րդ (նահանջ տարիներն՝ 155-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 211 օր։ Դեպքեր 1539 - Ֆլորիդան հայտարարվում է Իսպանիայի տարածք 1892 - Ջոն Հոլդինգը հիմնադրում է "Լիվերպուլ" ֆուտբոլային ակումբը 1980՝ համակարգիչների խափանման պատճառով ԱՄՆ-ում սխալմամբ ազդարարվում է Խորհրդային Միության միջուկային հարձակման մասին 1985 - Վատիկանի եւ Իտալիայի միջեւ կնքված համաձայնագրով կաթոլիկությունը դադարում է պետական կրոն լինելուց 1991 - Ճապոնիայում Ունզեն հրաբխի ժայթքումից զոհվում է 43 մարդ, հիմնականում՝ լրագրողներ Ծնունդներ 1896 - Ռաֆայել Մանվելյան, հայ խորհրդային բժիշկ, ինֆեկցիոնիստ 1726 - Ջեյմս Հաթոն, շոտլանդացի երկրաբան եւ բնագետ 1804 - Ռիչարդ Կոբդեն, անգլիացի քաղաքական գործիչ 1837 - Պերճ Պռոշյան, հայ վիպասան 1854 - Լեոշ Յանաչեկ, չեխ երգահան 1910 - Փոլեթ Գոդար, ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի 1911 - Ալեքսանդր Արաքսմանյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ 1925 - Թոնի Քերթիս, ամերիկացի դերասան 1931 - Ռաուլ Կաստրո Ռուս, Կուբայի 17-րդ վարչապետը 1933 - Հովհաննես Հովհաննիսյան, սովետական բժիշկ, ակադեմիկոս 1936 - Հենրիկ Հովհաննիսյան, արվեստաբան 1949 - Թոմաս ԴիԲենեդետտո, ամերիկացի ձեռնարկատեր 1986՝ Ալ Հորֆորդ, դոմինիկցի բասկետբոլիստ Ռաֆայել Նադալ, իսպանացի թենիսիստ Մահեր 1826՝ ռուս պատմաբան Նիկոլայ Կարամզին 1875՝ ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Ժորժ Բիզե 1891՝ դերասան, բանաստեղծ եւ նկարիչ Պետրոս Ադամյան 1899՝ ավստրիացի կոմպոզիտոր Յոհան Շտրաուս (որդի) 1919՝ բանասեր, բժիշկ եւ հասարակական գործիչ Սմբատ Գաբրիելյան 1924՝ չեխ փիլիսոփա Ֆրանց Կաֆկա 1946 - սովետական պետական գործիչ Միխայիլ Կալինին 1977՝ կապիտան Կոնստանտին Խաջիեւ 1987՝ իսպանացի կիթառահար Անդրես Սեգովիա 1989 - Իրանի հոգեւոր առաջնորդ Ռուհոլլա Խոմեինի 1992 - Արցախյան պատերազմի մասնակից Արարատ Առուստամյան 1994 - Աբել Սիմոնյան,հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր 2000 - Մերտոն Միլլեր, ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ 2001՝ ամերիկացի դերասան Էնթոնի Քուին 2011՝ ամերիկահայ բժիշկ Ջեք Գեւորգյան Տոներ Ավստրալիա՝ Մաբոյի օր Նամիբիա՝ Նամիբիայի զինված ուժերի օր, Ուգանդա՝ Նահատակների օր, Չեռնոգորիա՝ Անկախության օր Ծանոթագրություններ


text: Հունիսի 5, տարվա 156-րդ (նահանջ տարիներին՝ 157-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 209 օր։ Դեպքեր 1873՝ Անգլիայի ճնշման տակ փակվում է աշխարհի ամենամեծ՝ Զանզիբարի ստրուկների շուկան Ծնունդներ 1723 - Ադամ Սմիթ Adam Smith շոտլանդացի բարոյագետ եւ տնտեսագետ 1818 - Գեւորգ Ախվերդյան,հայ բանասեր, բժիշկ, տնտեսագետ, հասարակական գործիչ 1858 - Ալեքսանդր Աբելյան,հայ դրամատուրգ, թատերական գործիչ 1898 - Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկա Federico García Lorca իսպանացի բանաստեղծ 1907 - Արաքսյա Գյուլզադյան, երգչուհի 1926 - Գուրգեն Դալիբալթայան, գեներալ-գնդապետ 1937 - Գուժ Մանուկյան, դերասան 1941 - Մարթա Արգերիխ Martha Argerich արգենտինացի դաշնակահարուհի 1949 - Քեն Ֆոլլեթ Ken Follett ուելսցի գրող 1961 - Կարեն Կավալերյան ռուսաստանցի հայազգի բանաստեղծ 1962 - Սամվել Դավթյան, Արցախի պատերազմի մասնակից 1971 - Մարկ Ուոլբերգ Mark Wahlberg ամերիկացի դերասան 1975՝ Գուրգեն Առաքելյան, Արցախի պատերազմի մասնակից Ժիդրունաս Իլգաուսկաս Žydrūnas Ilgauskas լիթվանաամերիկացի բասկետբոլիստ Տիգրան Նալբանդյան, շախմատիստ 1998 - Յուլիա Լիպնիցկայա Юлия Липницкая ռուս գեղասահորդուհի Մահեր 1816 - Ջովանի Պաիզիելլո, իտալացի կոմպոզիտոր 1826 - Կարլ Մարիա ֆոն Վեբեր, գերմանացի կոմպոզիտոր եւ դիրիժոր 1906 - Էդուարդ ֆոն Հարտման, գերմանացի փիլիսոփա 1910 - Օ. Հենրի ամերիկացի գրող 1919 - Մանուել Ֆրանկո, իրավաբան, 1916-19 թթ. եղել է Պարագվայի նախագահը 1965 - Էլինոր Ֆարջոն, անգլիացի մանկագիր 1968 - Վահրամ Փափազյան, մեծանուն դերասան 1977 - Թորգոմ Չորեքչյան, քանդակագործ 1985 - Ռոմանոս Սարգսյան, նկարիչ, պրոֆեսոր 1990 - Վասիլի Կուզնեցով, սովետական պետական գործիչ 2004 - Ռոնալդ Ռեյգան, ԱՄՆ 40-րդ նախագահ 2012 - Ռեյ Բրեդբերի, ամերիկացի ֆանտաստ գրող Տոներ Շրջակա միջավայրի համաշխարհային օր, Իռլանդիա՝ Հունիսյան տոն, Սեյշելյան կղզիներ՝ Ազատագրման օր, Ճամայկա՝ Ճամայկայի օր, Նոր Զելանդիա՝ Ծառատունկի օր, Սուրինամ՝ Ազատության օր,


text: Հունիսի 7, տարվա 158-րդ (նահանջ տարիներին՝ 159-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 207 օր։ Դեպքեր 1494 - Իսպանիան եւ Պորտուգալիան կնքում են Տորդեսիլյասի պայմանագիրը 1654 - Ֆրանսիայում թագադրվում է Լուի XIV-ը 1724 - թուրքական ստվար բանակը գրավում է Երեւանը 1905 - Նորվեգիայի իշխանությունը լուծարում է Շվեդիայի հետ կազմած միությունը Ծնունդներ 1683 - Պաղտասար Դպիր, հայ բանաստեղծ, երաժիշտ, գիտնական, հրատարակիչ 1848 - Պոլ Գոգեն, ֆրանսիացի նկարիչ 1879 - Արշակ Ալպոյաճյան, բանասեր եւ հայագետ 1896 - Ռոբերտ Մալիկեն, ամերիկացի ֆիզիկոս 1905 - Ջեյմս Բրեդդոկ, ամերիկացի բռնցքամարտիկ 1914՝ Գեւորգ Ժուսգալյան, ԱՄՆ բանակի սպա Խոջա Ահմադ Աբբաս, հնդիկ կինոռեժիսոր 1917 - Անդրեյ Մանուչարով, խորհրդային փորձարկող օդաչու 1922 - Բոբ Մարտին, ավստրիացի երգիչ 1942 - Դեննիս Միդոուս, ամերիկացի գիտնական 1952 - Լիամ Նիսոն, իրլանդաամերիկացի դերասան 1952 - Օրհան Փամուկ, չերքեզական ծագումով թուրք գրող, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, հայտնի է Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ ունեցած իր հայամետ դիրքորոշմամբ 1956 - Ռազմիկ Գրիգորյան, քիմիկոս 1959 - Ստեփան Դեմիրճյան, քաղաքական գործիչ 1970 - Կաֆու, բրազիլացի ֆուտբոլիստ 1972 - Ստեփան Ստեփանյան, օդաչու, ԱՊ մասնակից 1975 - Ալեն Այվերսոն, ամերիկացի բասկետբոլիստ 1985 - Մարգարիտա Մատուլյան, քանդակագործուհի 1990 - Իգի Ազալիա, ավստրալիացի ռեփեր եւ երգահան 1991 - Էմիլի Ռատակովսկի, ամերիկացի մոդել եւ դերասանուհի Մահեր 1843 - Ֆրիդրիխ Հյոլդեռլին, գերմանացի բանաստեղծ 1927 - Խոսե Պեդրո Մոնտերո, բժիշկ 1954 - Ալան Թյուրինգ, անգլիացի մաթեմատիկոս 1987՝ Սամվել Գրիգորյան, բանաստեղծ Հմայակ Հախնազարյան, գեներալ-մայոր 1993 - Դրաժեն Պետրովիչ, խորվաթ բասկետբոլիստ 1999 - Լենդրուշ Խուրշուդյան, պատմաբան 2012 - Արսեն Փանոսյան, փայտի վրա փորագրող 2002 - Սարգիս Սարգսյան, քանդակագործ Տոներ Իսպանիա՝ Հանրապետության օր, Մալթա՝ Նահատակների օր, Նորվեգիա՝ Անկախության հռչակման օր, Պերու՝ Դրոշի օր,


text: Հունիսի 8, տարվա 159-րդ (նահանջ տարիներին՝ 160-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 206 օր։ Դեպքեր 68 - Հռոմի Սենատը Գալբային հռչակում է Հռոմի կայսր 1191՝ Անգլիայի թագավոր Ռիչարդ I Առյուծասիրտը հասնում է Պաղեստին 1815 - Լեհաստանը միացվում է Ռուսական կայսրությունը 1912 - Լոս Անջելեսում հիմնվում է Universal կինոստուդիան 1949 - Լոնդոնում 25 հազար օրինակով լույս է տեսնում Ջորջ Օրվելի «1984» վեպը 1964 - Իսլանդիան դառնում է ՄԱԿ անդամ Ծնունդներ 1810 - Ռոբերտ Շուման Robert Schumann գերմանացի կոմպոզիտոր 1837 - Իվան Կրամսկոյ Иван Крамской ռուս նկարիչ 1867 - Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթ Frank Lloyd Wright ամերիկացի ճարտարապետ 1902 - Արամ Մերանգուլյան, հայ կոմպոզիտոր, դիրիժոր, թառահար, մանկավարժ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ 1908 - Աշոտ Մամաջանյան, նկարիչ 1920 - Իվան Կոժեդուբ Иван Кожедуб աս օդաչու 1926 - Ազատ Համբարյան, պատմաբան 1933 - Ջոն Ռիվրզ Joan Rivers ամերիկացի դերասանուհի եւ գրող 1937 - Բրյուս Մակկենդելս Bruce McCandless ամերիկացի աստղագնաց 1941 - Արա Շիրազ, քանդակագործ 1946 - Ռաֆայել Նահապետյան, գրող 1951 - Բոնի Թայլեր Bonnie Tyler, բրիտանացի երգչուհի 1955 - Խոսե Անտոնիո Կամաչո, իսպանացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ 1977 - Թոմազո Ալբինոնի Tommaso Albinoni իտալացի կոմպոզիտոր 1977 - Քանյե Ուեսթ Kanye Omar West, ամերիկացի ռեփ եւ հիփ-հոփ երգիչ 1982 - Ռազմիկ Ամյան, երգիչ 1984 - Խավիեր Մասկերանո Javier Mascherano, արգենտինացի ֆուտբոլիստ 1988 - Դավիթ Սարգսյան, քանդակագործ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ 1948 - Մելսիկ Աբրահամյան 1958 - Աշոտ Չիլինգարյան, օդաչու Մահեր 632 - Մուհամեդ, իսլամի հիմնադիր մարգարե 1768 - Իոհան Իոհաիմ Վինկելման Johann Joachim Winckelmann գերմանացի հնագետ 1876 - Ժորժ Սանդ George Sand ֆրանսիացի կին գրող 1908 - Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակով Николай Римский-Корсаков ռուս կոմպոզիտոր 1952 - Սերգեյ Մերկուրով, հունահայ քանդակագործ 1954 - Արշակ Չոպանյան, բանաստեղծ եւ գրական քննադատ 1964 - Կամսար Առաքելյան, պատմաբան Տոներ Օվկիանոսների միջազգային օր Ծանոթագրություններ


text: Հունիսի 9, տարվա 160-րդ (նահանջ տարիներին՝ 161-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 205 օր։ Դեպքեր 53 - Ներոնն ամուսնանում է Կլավդիոս կայսրի դուստր Կլաւդիա Օկտավիայի հետ 1534 - Ժակ Քարտիեն հայտնաբերում է Սբ.Լաւրենտիոսի գետը 1873՝ բացումից 16 օր անց Լոնդոնում հրդեհից ամբողջովին այրվում է Ալեքսանդրա պալատը 1967 - Վեցօրյա պատերազմում Իսրայելը Սիրիայից գրավում է Գոլանի բարձունքները Ծնունդներ 1672 - Պետրոս Մեծ Петр Алексеевич ռուս կայսր 1775 - Ֆրիդրիխ Գրոտեֆենդ Georg Friedrich Grotefend գերմանացի լեզվաբան 1810 - Օտտո Նիկոլաի Otto Nikolai գերմանացի կոմպոզիտոր եւ դիրիժոր 1812 - Յոհան Գալլե Johann Gottfried Galle գերմանացի աստղագետ 1840 - Ակակի Ծերեթելի აკაკი წერეთელი վրացի գրող եւ բանաստեղծ 1925 - Սպարտակ Հովհաննիսյան, կենսաֆիզիկոս 1941 - Ջոն Լորդ John Lord անգլիացի երգիչ եւ երաժիշտ 1945 - Ֆաինա Մելնիկ հայաստանցի սկավառականետորդ եւ գունդ հրող Հասմիկ Ավետիսյան, նկարչուհի Ջոնի Դեփ Johnny Depp ամերիկացի դերասան, երգիչ եւ ռեժիսոր 1978՝ Մեթյու Բելամի Matthew Bellamy անգլիացի երգիչ, կիթառահար Միրոսլավ Կլոզե Miroslav Klose գերմանացի ֆուտբոլիստ Այլին Խաչատուրյան, լիբանանահայ երգչուհի 1980 - Մարցին Վասիլեւսկի Marcin Wasilewski լեհ ֆուտբոլիստ 1981 - Նատալի Փորտման נָטַלִי הֶרְשְלַג Natalie Portman իսրայելա-ամերիկացի դերասանուհի 1982 - Քեմբրիջի դքսուհի Քեյթ Միդլթոն Catherine Elizabeth, Duchess of Cambridge 1984 - Վեսլի Սնեյդեր Wesley Sneijder հոլանդացի ֆուտբոլիստ 1988 - Տիգրան Գեւորգի Մարտիրոսյան, ծանրամարտիկ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ 1960 - Կարեն Աբրահամյան Մահեր 68 - Ներոն, (Ինքնասպանություն) Հռոմի կայսր 1290 - Բեատրիչե, Դանթե Ալիգիերիի սիրեցյալը 1870 - Չարլզ Դիքենս, անգլիացի գրող 1917՝ թատերական գործիչ եւ իրավաբան Միքայել Ջաբար 1933 - Էմիլ Դիլոն, իրլանդացի գիտնական 1960 - Վիվան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ 1961՝ նկարիչ Միքայել Արուտչյան 1976 - Դավիթ Մալյան, հայ հանրաճանաչ դերասան (ծ. 1904) 1984 - Էդուարդ Սարապյան, ճարտարապետ 2008 - Կարեն Ասրյան, շախմատիստ 2022 - Մեթ Զիմերման, կանադացի դերասան Արցախի պատերազմում զոհվածներ 1992 - Վլադիմիր Բալայան 1993 - Մարտիկ Ավագյան Տոներ Հավատարմագրման միջազգային օր Ուրուգվայ՝ Հարավամերիկյան ֆուտբոլի օր Իտալիա՝ Հին հռոմեական Վեստալիայի տոն , Օկլահոմա՝ Տարեցների օր, Ուգանդա՝ Ազգային հերոսների օր։ Ալանդյան կղզիներ՝ Ինքնավարության օր Ծանոթագրություններ


text: Հունիսի 11, տարվա 162-րդ (նահանջ տարիներին՝ 163-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 203 օր։ Դեպքեր 1125 - Աազազի ճակատամարտում խաչակիրները պարտության են մատնում սելջուկներին 2010 - Ղրղզստանի Օշի մարզում գիշերային անկարգություններից զոհվում է 26 մարդ Ծնունդներ 1908 - Ռոլֆ Հակոբ, ծագումով հայ գերմանական դիրիժոր 1835 - Ալեքսանդր Նելիդով ռուս դիվանագետ 1861 - Ֆեռնան Կուրտի ֆրանսիացի աստղագետ 1864 - Ռիխարդ Շտրաուս Richard Strauss գերմանացի կոմպոզիտոր 1876 - Ալֆրեդ Կրյոբեր Alfred L. Kroeber ամերիկացի մարդաբան 1910 - Ժակ Իվ Կուստո, ֆրանսիացի հանրահայտ օվկիանոսագետ եւ ճանապարհորդ (մ. 1997) 1913 - Արմենակ Սարգսյանց,հայ խորհրդային ճարտարագետ 1922 - Միխալիս Կակոյանիս Μιχάλης Κακογιάννης հույն կինոռեժիսոր, սցենարիստ եւ փրոդյուսեր։ 1930 - Մորիս Փոցխիշվիլի, վրացի բանաստեղծ (վ. 1997): 1933 - Ջին Ուայլդեր Gene Wilder ամերիկացի դերասան 1943 - Ալեքսանդր Վարպետյան ֆրանսահայ հայագետ 1961 - Օգսեն Միրզոյան սովետահայ ծանրամարտիկ 1964 - Ալեքսան Բաբայան (Բաբունց), քանդակագործ 1972 - Ամալ Սաադ-Ղորայեբ լիբանանցի գրող եւ քաղաքական վերլուծաբան 1988՝ Քլեր Հոլթ ավստրալիացի դերասանուհի Խեսուս Ֆերնանդես, իսպանացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ 1989 - Լորենցո Արիաուդո, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Մահեր 1774 - Խաչատուր Լազարյան, հասարակական գործիչ 1897 - Տհիտ Կուանգ Դիկ, վիետնամամցի բուդդայական կրոնավոր (Ինքնահրկիզվել է) 1979 - Ջոն Ուեյն, ամերիկացի դերասան 1998 - Գեւորգ Էմին, հայ գրող, բանաստեղծ 2010 - Ռոնալդ Նիմ, ամերիկացի օպերատոր, սցենարիստ եւ պրոդյուսեր Տոներ ՝ Արքայազն Հենրիկի ծննդյան օրը, Կաթոլիկություն — Սուրբ Բառնաբաս առաքյալի օր։ Ծանոթագրություններ


text: Հունիսի 12, տարվա 163-րդ (նահանջ տարիներին՝ 164-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 202 օր։ Դեպքեր 1867 - Կազմվեց Ավստրո-Հունգարիայի կայսրությունը 1990 - Ռուսաստանի անկախության հռչակումը երկրի խորհրդարանի կողմից 1991 - Բորիս Ելցինն ընտրվում է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Ծնունդներ 1915 - Դեյվիդ Ռոքֆելլեր, ամերիկացի բանկիր 1924 - Ջորջ Հերբերտ Վոկեր Բուշ, ԱՄՆ-ի 41րդ նախագահ 1930 - Սեպուհ Աբգարյան, դիրիժոր, կոմպոզիտոր, ռադիոհաղորդավար 1939 - Գեւորգ Քիլիմջյան, արդի հայ պատմաբան 1951 - Անդրանիկ Մարգարյան, Հայաստանի վարչապետ (վ. 2007) 1971 - Մարկ Հենրի, ամերիկացի ռեստլեր, պաուերլեֆտլեր եւ ծանր ատլետիկայով զբաղվող մարզիկ։ 1981 - Ադրիանա Լիմա, բրազիլիացի մոդել Մահեր 816 - Լեւոն III, Հռոմի պապ 1937 - Միխայիլ Տուխաչեւսկի, Սովետական Միության Մարշալ (ծ. 1893) 1937 - Ավգուստ Կորկ, խորհրդային ռազմական գործիչ, բանակի 2-րդ կարգի հրամանատար 1990 - Մուշեղ Իշխան, բանաստեղծ (ծ. 1914) 1992 - Յուրա Պողոսյան, Հայաստանի ազգային հերոս (ծ. 1961) 1993 - Մոնթե Մելքոնյան, հրամանատար (ծ. 1957) 1997 - Բուլատ Օկուջավա, սովետական բանաստեղծ, երգահան եւ երգիչ (ծ. 1924) 2003 - Գրեգորի Փեք, ամերիկացի դերասան (ծ. 1916) 2014 - Սարգիս Խարբերդցի, հայազգի թուրք թենիսիստ, մարզիչ Տոներ - Ռուսաստանի օր, - Սիրահարների օր, - Խաղաղության օր, - Անկախության օր, - Հելսինկիի օր, - Արժույթի շուկայի աշխատողի օր։


text: Հունիսի 13, տարվա 164-րդ (նահանջ տարիներին՝ 165-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 201 օր։ Դեպքեր Ծնունդներ 1773 - Թոմաս Յունգ, անգլիացի բազմաշնորհ գիտնական 1799 - Էռնո Քիշ Kiss Ernő, հունգարահայ սպա 1816 - Ֆելիքս Նեւ, բելգիացի արեւելագետ, հայագետ 1886 - Հայկ Շեքերջյան, հայկական ծագմամբ ամերիկյան ռազմական գործիչ 1831 - Ջեյմս Մաքսվել, շոտլանդացի ֆիզիկոս 1865 - Ուիլյամ Բաթլեր Յեյթս, իրլանդացի բանաստեղծ 1899 - Ակսել Բակունց, արձակագիր 1924 - Ժակ դը Մորգան, ֆրանսիացի հնագետ եւ պատմաբան 1931 - Իրվին Յալոմ ամերիկացի հոգեբույժ 1940 - Գոյկո Միտիչ, դերասան, ռեժիսոր, կասկադյոր 1941 - Էվելինա Շահիրյան, դերասանուհի 1944 - Բան Կի Մուն 반기문 հարավկորեացի դիվանագետ, ՄԱԿ-ի 8-րդ գլխավոր քարտուղարը 1951 - Փիթեր Բալաքյան, ամերիկահայ գրող 1956 - Յուրի Վարդանյան, սովետահայ ծանրամարտիկ 1957 - Ռինատ Դասաեւ, ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ 1962 - Սեյրան Ազիզյան, մասնակցել է Արցախի պատերազմին 1966 - Գրիգորի Պերելման, ռուս մաթեմատիկոս 1980՝ Ֆլորան Մալուդա Florent Malouda, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ Խուան Կառլոս Նավարո Juan Carlos Navarro, իսպանացի բասկետբոլիստ 1981 - Քրիս Էվանս Chris Evans, ամերիկացի դերասան եւ ռեժիսոր 1986 - Կեյսուկե Հոնդա, ճապոնացի ֆուտբոլիստ Մահեր 1705 - Նահապետ Ա Եդեսացի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1902 - Աբդ ալ-Ռահման ալ-Քաուաքիբի, արաբ փիլիսոփա, գրող եւ հրապարակախոս 1969 - Արա Սարգսյան, հայ քանդակագործ 1992 - Արցախի պատերազմի մասնակից Արայիկ Առուստամյան 2016 - Օֆելյա Համբարձումյան, հայ երգչուհի Տոներ Տիբեթ՝ Բոլոր սրբերի օր, ՝ Սուրբ Անտոնիի օր։ Ծանոթագրություններ


text: Հունիսի 14, տարվա 165-րդ (նահանջ տարիներին՝ 166-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 200 օր։ Դեպքեր 1777 - ԱՄՆ սենատը երիզներով եւ աստղերով դրոշն ընդունում է որպես Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դրոշ 1869՝ հիմնվեց Բաքվի Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոցը 1900 - Հավայան կղզիները հայտարարվում են ԱՄՆ տարածք 1941 - Էստոնիայից, Լիտվայից, Լատվիայից, Ուկրաինայից, Բելառուսից, Մոլդովայից կատարվում է 55.300 մարդու արտաքսում 1949 - Հայաստանից արտաքսվում է մոտ 13.000 հոգի 1967 - Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը փորձարկում է իր առաջին ջրածնային ռումբը 1985՝ ստորագրվեց Շենգենյան համաձայնությունը Ծնունդներ 1931 - Լենա Փաշինյան,դերասանուհի 1934 - Գուրգեն Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային քիմիկոս 1712 - Սայաթ-Նովա, հայ բանաստեղծ-աշուղ (մահ. 1795) 1811 - Հարիեթ Բիչըր Սթոու Harriet Beecher Stowe ամերիկացի կին գրող 1845 - Անտոնիո Մասեո Antonio Maceo Grajales Կուբայի ազգային-ազատագրական շարժման մասնակից 1856 - Անդրեյ Մարկով Андрей Марков ռուս մաթեմատիկոս 1912՝ Արշալույս Գաբրիելյան, երկրաբան Եվգենի Ֆեյնբերգ Евгений Фейнберг ռուսաստանցի ֆիզիկայի տեսաբան 1925 - Անդրեյ Միքայելյան Андрей Микаэлян ռադիոօպտիկայի գիտնական 1928 - Չե Գեվարա Ernesto Guevara մարքսիստ հեղափոխական 1969 - Շտեֆֆի Գրաֆ Steffi Graf գերմանացի թենիսիստուհի 2010-Հովհաննիսյան Սարգիս (մահկանացու) Արցախի պատերազմի մասնակիցներ 1952 - Մկրտիչ Թորոսյան 1972 - Սլավիկ Աբրահամյան Մահեր 767 - Աբու Հանիֆա, արաբ իրավագետ եւ աստվածաբան 1920 - Մաքս Վեբեր, գերմանացի սոցիոլոգ, փիլիսոփա, պատմաբան եւ քաղաքական տնտեսագետ 1926 - Մերի Կեսսետ, ամերիկացի նկարչուհի 1927 - Ջերոմ Կլապկա Ջերոմ, անգլիացի հումորիստ գրող 1933 - Իսահակ Լալայանց, քաղաքական գործիչ 1936 - Գիլբերտ Կիտ Չեսթերտոն, անգլիացի գրող 1986 - Խորխե Լուիս Բորխես, արգենտինացի գրող 1991 - Կարեն Մարգարյան, հայ օդաչու 2013 - Վրեժ Իսրայելյան, արձակագիր Տոներ Արյան դոնորի համաշխարհային օր ԱՄՆ՝ Դրոշի օր Հայաստան` Բռնադատվածների հիշատակի օր Էստոնիա, Լատվիա` Կոմունիստական ռեժիմի զոհերի հիշատակի օր Լիտվա` Սգո եւ հուսո օր Ռուսաստան` Միգրացիոն ծառայության աշխատողների օր


text: Հունիսի 15, տարվա 166-րդ (նահանջ տարիներին՝ 167-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 199 օր։ Դեպքեր 1389 - Տեղի ունեցավ Կոսովոյի ճակատամարտը Սերբիայի եւ Բոսնիայի թագավորությունների միացյալ զորքի եւ թուրքերի միջեւ։ 1935 - Առաջին անգամ ցուցադրվեց Հայֆիլմի նկարահանած առաջին հնչյունային ֆիլմը՝ Պեպոն։ 1954 - Ստեղծվեց Եվրոպական ֆուտբոլային ասոցիացիաների միությունը՝ ՈՒԵՖԱ-ն։ 2006 - Ընդունվեց Հայաստանի Հանրապետության զինանշանի մասին նոր օրենքը։ Ծնունդներ 1798 - Ալեքսանդր Գորչակով, ռուս դիվանագետ եւ պետական գործիչ 1843 - Էդվարդ Գրիգ, նորվեգացի կոմպոզիտոր (վ. 1907) 1899 - Երվանդ Քոչար, հայ խորհրդային նկարիչ-արձանագործ 1902 - Էրիկ Էրիկսոն, եղել է հոգեբան հոգեվերլուծության եւ հոգեբանության զարգացման բնագավառներում 1912 - Գագիկ Հովակիմյան, հայ կենսաքիմիկոս 1918 - Թըրք Վեն Լեյք, հայազգի ամերիկացի կոմպոզիտոր, գործիքավորող եւ ջազային կիթառիստ 1922 - Իլմար Կուլամ, էստոնացի խորհրդային բասկետբոլիստ, բասկետբոլի կենտրոնական եւ մարզիչ։ 1943 - Ջոնի Հալիդեյ, ֆրանսացի երգիչ 1947 - Գրիգոր Ազիզյան, հայ ճարտարագետ-շինարար 1949 - Լեւոն Բլբուլյան, գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, հրապարակախոս 1949 - Սամվել Հակոբյան (երկրաֆիզիկոս), հայ երկրաֆիզիկոս 1953 - Սի Ցզինպին, Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար, եւ Չինաստանի կենտրոնական ռազմական խորհրդի նախագահ 1954 - Ջեյմս Բելուշի, Դերասան, Սցենարիստ, Պրոդյուսեր, Ռեժիսոր, Կոմպոզիտոր 1957 - Թենի Վարդանյան,հայ նկարչուհի, Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարիչ (2010) 1960 - Օլիվեր Կան, ֆուտբոլիստ, դարպասապահ 1963 - Հելեն Հանտ, ամերիկացի դերասանուհի 1964 - Թոուհիդի Թաբարի, պարսիկ վայելչագիր եւ նկարիչ 1965 - Անուշ Եղիազարյան, հայ նկարչուհի, գոբելենագործ 1966 - Ռոբերտ Անանյան, Արցախի պատերազմի մասնակից 1969 - Այս Քյուբ, ամերիկացի ռեփեր, դերասան, պրոդյուսեր, սցենարիստ եւ կինոռեժիսոր 1970 - Լուսինե Գեւորգյան, հայ ռեժիսոր, պրոդյուսոր, սցենարիստ 1973 - Նիլ Պատրիկ Հարիս, դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, իլյուզիոնիստ 1973 - Բրայան Օսթին Գրին,ամերիկացի դերասան 1977 - Լուիզա Ղամբարյան, հայ դերասանուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2014) Մահեր 1969 - Սարգիս Աբրահամյան, հայ արձակագիր, մանկավարժ, մշակութային գործիչ (ծնվ. 1915) 1975 - Վաղինակ Բեքարյան, հայ մանկավարժ, բանաստեղծ 1978 - Արաքս (Արաքս Մուրադի Ավետիսյան), արձակագիր, մանկագիր (ծնվ. 1903) 1996 - Էլլա Ֆիցջերալդ, ամերիկացի հայտնի ջազային երգչուհի (ծնվ. 1917 թ.) Տոներ Հայաստանի պետական խորհրդանիշների օրն է։ Ադրբեջանում Ազգային փրկության օրն է։ Կիանուին ուրախացնելու օր։ (ոչ պաշտոնական)


text: Հունիսի 16, տարվա 167-րդ (նահանջ տարիներին՝ 168-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 198 օր։ Դեպքեր 1846 - Հռոմի պապ ձեռնադրվեց Պիոս 9-րդը, ով դարձավ ամենաերկար կառավարածը՝ Հռոմի պապերից 1894 - Սորբոնի համալսարանում Պիեռ դե Կուբերտենի նախաձեռնությամբ սկսվեց առաջին Օլիմպիական կոնգրեսը 1930 - ԽՍՀՄ-ն անցավ դեկրետային ժամանակի։ 1963 - Տիեզերք թռավ առաջին կին տիեզերագնացը՝ Վալենտինա Տերեշկովա։ 1999 - Ամերիկյան կինոակադեմիան հրապարակեց Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկը Ծնունդներ 1313 - Ջովաննի Բոկաչչո, իտալացի գրող եւ բանաստեղծ, հումանիստ, վաղ Վերածննդի դարաշրջանի գրականության ներկայացուցիչ։ 1612 - Մուրադ IV, օսմանյան սուլթան 1723 - Ադամ Սմիթ, անգլիացի նշանավոր տնտեսագետ 1754 - Սալավաթ Յուլաեւ, բաշկիրական ազգային հերոս, Ե. Ի. Պուգաչովի զինակիցը 1773-1775 թվականի գյուղացիական պատերազմի ժամանակ, բանաստեղծ 1861 - Արթուր Բեմբրիջ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան 1920 - Մնացական Թարյան, հայ գրող 1923 - Ղուկաս Չուբարյան, հայ քանդակագործ 1930 - Շավարշ Մարգարյան, հայ խորհրդային տնտեսագետ 1937 - Էրիկ Սիգալ, ամերիկացի գրող, սցենարիստ 1960 - Նվեր Մխիթարյան, հայ ճարտարագետ, շինարար, տեխնոլոգ, ձեռնարկատեր, քաղաքական գործիչ 1971 - 2Pac, ամերիկացի երաժիշտ, ռեփեր 1986 - Ուրբի Էմանուելսոն,հոլանդացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մահեր 2010 - Վարուժան Վարդանյան, նկարիչ Տոներ ՝ «Բլոմսդեյ»