text: Սեպտեմբերի 9, տարվա 252-րդ (253-րդ նահանջ տարիներում) օրն է։ Դեպքեր 9 - Տեւտոբուրգյան անտառի ճակատամարտ 1570 - թուրքերը գրավում են Նիկոսիան 1801 - Բաքուն մտցվում է ռուսական կայսրության կազմի մեջ 1850 - Կալիֆոռնիան դառնում է Միացյալ Նահանգների 31-րդ նահանգը 1922 - թուրքերի հաղթանակով ավարտվում է հույն-թուրքական պատերազմը 1923 - Միացյալ Նահանգներում ստեղծվում է NBC ազգային հեռուստընկերությունը 1932 - Իսպանիայի կառավարությունն ինքնավարություն է շնորհում Կատալոնիային 1948 - Կիմ Իր Սենը հայտարարում է Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետության ստեղծման մասին 1969 - Կանադայում ուժի մեջ է մտնում անգլերենի հետ հավասար ֆրանսերենի գործածության մասին օրենքը 1991 - Տաջիկիստանը անկախանում է Խորհրդային Միությունից։ 2009՝ ժամը 9։09։09-ին կատարվում է Դուբայի մետրոյի բացման արարողությունը Ծնունդներ 1585 - Կարդինալ Ռիշելիե, ֆրանսիացի նշանավոր պետական գործիչ, գրող (մ. 1642) 1828 - Լեւ Տոլստոյ Лев Николаевич Толстой ռուս գրող 1848 - Էլիա Միլոզեւիչ Elia Millozevich իտալացի աստղագետ 1871 - Իվան Գուբկին, ռուս խորհրդային երկրաբան 1885 - (Հին տոմարով) Ֆոմա Հարտման Фома Гартман ռուս կոմպոզիտոր եւ դիրիժոր 1911 - Լի Ջեյ Կոբբ Lee J. Cobb հրեական ծագումով ամերիկացի դերասան 1912 - Աբրահամ Աբրահամյան ռադիոտեխնիկայի գիտնական (մ. 1988 թ.) 1927 - Մարգո Մուրադյան, դերասանուհի 1933 - Էրիկ Հարությունյան, կոմպոզիտոր 1942 - Ռաֆայել Քոթանջյան, թատրոնի եւ կինոյի հայ նշանավոր դերասան 1952 - Արեգ Գրիգորյան, պետական եւ քաղաքական գործիչ 1960 - Հյու Գրանտ Hugh Grant անգլիացի դերասան եւ փրոդյուսեր 1966 - Ադամ Սենդլեր Adam Sandler ամերիկացի դերասան, սցենարիստ, փրոդյուսեր եւ երաժիշտ 1975 - Մայքլ Բուբլե Michael Steven Bublé իտալացի ծագումով կանադացի երգիչ, երգահան եւ դերասան 1985 - Լուկա Մոդրիչ Luka Modrić խորվաթ ֆուտբոլիստ, Ռեալ Մադրիդի խաղացող 1986 - Քեթի Տոպուրիա, երգչուհի 1987 - Ալեքսանդր Սոնգ Alex Song կամերունցի ֆուտբոլիիստ 1931 - Մաքսիմ Մարտիրոսյան, բալետի հայ խորհրդային արտիստ եւ բալետմայստեր Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1937 - Շուրա Առստամյան 1964 - Լիպարիտ Աղավելյան Մահեր 1087 - Վիլհելմ I Նվաճող, 1066 թվականից եղել է Անգլիայի թագավոր 1885՝ հայ կոմպոզիտոր, երաժշտագետ եւ մանկավարժ Նիկողոս Թաշչյան (ծն. 1841) 1898՝ ֆրանսիացի բանաստեղծ Սթեֆան Մալարմե 1901՝ ֆրանսիացի նկարիչ Տուլուզ-Լոտրեկ 1962՝ ավիաշարժիչների խորհրդային կոնստրուկտոր Վլադիմիր Կլիմով 1973՝ վրացի լեզվաբան Գեորգի Ծերեթելի 1976 - Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադիր Մաո Ցզե Դուն (ծն. 1893) Արցախի պատերազմում զոհված մարտիկներ՝ 1992 - Գարեգին Շառոյան (* 1953 թ. Ծալկայի շրջանում) 1992 - Դավիթ Գեւորգյան (* 1960 թ. Ջաջուռ գյուղում) 1993 - Արտակ Օհանյան (Գուսան) (* 1962 թ.Վարդենիկ գյուղում ) 2005՝ իտալացի լեզվաբան Ջուլիանո Բոնֆանտե 2011՝ քաղաքական եւ հասարակական գործիչ Գարեգին Ազարյան Տոներ Հյուսիսային Կորեա՝ Հանրապետության օր (1948) Տաջիկիստան՝ Անկախության օր (Սովետական Միությունից, 1991) Իզմիր, Թուրքիա՝ Անկախության օր (1922 թ. հույներից Աթաթուրքի բանակի կողմից գրավելու օրը) Քալիֆորնիա նահանգն ԱՄՆ կազմի մեջ մտնելու օր


source: wikipedia

text: Դեպքեր Ծնունդներ Մահեր 413 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվար Հունվարի 1 – Նորվեգիայի մայրաքաղաք Քրիստիանան անվանափոխվեց Օսլո. Հունվարի 3 – Բենիտո Մուսոլինիին որոշիչ ելույթ ունեցավ Իտալիայի Պատգամավորների պալատում։ Պատմաբանները գտնում են, որ այս ելույթը նրա դիկտատուրայի սկիզբն է։ Հունվարի 5 – Նելլի Թեյլո Ռոսսը դարձավ ԱՄՆ-ում առաջին նահանգապետը (Վայոմինգ)։ Հունվարի 25 – Կարլ Բրանտինգը հրաժարվեց Շվեդիայի վարչապետի պաշտոնից վատ առողջության պատճառով եւ նրան փոխարինեց առեւտրի նախարար Ռիկարդ Սանդլերը։ Հունիս Հունիսի 4 - Տպագրվեց «Պիոներ ղեկ» մանկապատանեկան պարբերականի առաջին համարը։ Այնուհետեւ կոչվել է «Պիոներ կանչ», ապա՝ «Կանչ»։ Հունիս 21 - Շիրակի ջրանցքի հանդիսավոր բացումը։ Հայֆիլմը նկարահանեց առաջին գեղարվեստական կինոնակրը՝ Նամուսը։ Հովհաննես Ադամյանը ստեղծեց գունավոր հեռուստացույցը Ծնունդներ Հունվարի 9- Օֆելիա Կարպի Համբարձումյան, հայ երգչուհի(հայ երգի թագուհի), ՀԽՍՀ ժող. արտիստուհի։ Մայիսի 23 - Զախարի Նարիմանով, հայ բժիշկ, առողջապահության գործի կազմակերպիչ Մայիսի 24 - Ալգիմանտաս Ստոշկուս, լիտվացի նկարիչ, մոնումենտալ արվեստի, վիտրաժի վարպետ, մանկավարժ Հունիսի 13 - Լեւոն Մանասերյան, հայ նկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Հունիսի 30 - Ֆիլիպ Ժակոտե, շվեյցարացի բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ Սեպտեմբերի 8 - Պիտեր Սելլերս, բրիտանացի դերասան, կատակերգու Վերա Սողոյան, հայ գեղանկարիչ։ Հունվարի 5 - Մարիամ Մարտիրոսյան, գյուղատնտեսական արտադրության առաջավոր, գյուղատնտես Մարտ 7 - Յուրի Բարսեղով, հայ դիվանագետ, Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ բազմաթիվ ուսումնասիրությունների հեղինակ (վ. 2008) Հուլիսի 13 - Սերո Աբրահամյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր Օգոստոսի 26 - Գուրգեն Առաքելյան, հայ արձակագիր, լրագրող, կինոսցենարիստ Սեպտեմբերի 7 - Աղասի Այվազյան, հայ արձակագիր, կինոսցենարիստ (վ. 2007) Սեպտեմբերի 17 - Հենրիկ Մարգարյան, հայ խորհրդային կինոռեժիսոր Սեպտեմբերի 25 - Խաչատուր Ավագյան, հայ թատերագետ, դրամատուրգ, երգիծաբան, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Հոկտեմբերի 13 - Մարգարետ Թետչեր Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ 1979 - 1990 թթ., պահպանողական կուսակցության առաջնորդ 1975-90 թթ., բարոնուհի (1992)։ Նոյեմբերի 20 - Մանիլո Սկոպինյո, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ Դեկտեմբերի 7 - Ռաֆայել Ավագյան, հայ թարգմանիչ Գառնիկ Ադդարյան - սփյուռքահայ բանաստեղծ, քաղաքական եւ հասարակական գործիչ (վ. 1987) Էռնեստ Բարսամյան - ամերիկահայ գիտնական, բժիշկ Հակոբ Կարապենց - հայ գրող, վիպասան (վ. 1994) Մահեր Փետրվարի 2 - Անտի Աարնե, ֆինն բանագետ (ծ. 1867): Մարտի 19 - Նարիման Նարիմանով, խորհրդային պետական եւ կուսակցական գործիչ, գրող, հրապարակախոս Մայիսի 14 - Հենրի Ռայդեր Հագարդ, անգլիացի գրող, բազմաթիվ արկածային եւ պատմական վեպերի հեղինակ Էրիկ Սատի, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Դեկտեմբեր 28 - Սերգեյ Եսենին, ռուս բանաստեղծ (ծ. 1895) 1925 Տարեթվեր


text: Սեպտեմբերի 10, տարվա 253-րդ (նահանջ տարիներին՝ 254-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 112 օր։ Դեպքեր 1823 - Պերուում Սիմոն Բոլիվարը հայտարարվում է ազատարար 1839 - Մոսկվայում դրվում է Քրիստոս Փրկիչ տաճարի հիմնաքարը 1875՝ ռուսական զորքը գրավեց Կոկանդը 1974 - Գվինեա Բիսաուն անկախություն է ստանում Պորտուգալիայից 1977՝ թունիսցի ներգաղթյալ Համիդա Ջանդուբին Hamida Djandoubi դառնում է գիլյոտինով մահապատժի ենթարկված վերջին եվրոպացին 2002՝ ավանդաբար չեզոք Շվեյցարիան դառնում է ՄԱԿ անդամ Ծնունդներ 1883 - Ներսես Ակինյան բանասեր, ձեռագրագետ եւ պատմաբան 1871 - Արմեն Արմենյան դերասան, ռեժիսոր 1890 - Ֆրանց Վերֆել Franz Viktor Werfel հրեա ազգության ավստրիացի գրող 1894 - Ալեքսանդր Դովժենկո ուկրաինացի սովետական սցենարիստ, ռեժիսոր եւ ֆիլմ արտադրող 1899 - Ավետիք Ղուրբանյան, բանաստեղծ եւ թարգմանիչ 1907 - Ալեքսեյ Սուքիասյան,հայ խորհրդային իրավաբան 1908 - Կարապետ Ավագյան, ջութակահար 1912՝ Հեռլուֆ Բիդստրուպ Herluf Bidstrup, դանիացի նկարիչ, ծաղրանկարիչ 1921 - Իոան Լիսով Joann Lõssov էստոնացի բասկետբոլիստ 1922 - Գարեգին Հարությունյան, պատմաբան 1933՝ Եվգենի Խրունով Евгений Ваильевич Хрунов սովետական տիեզերագնաց Կարլ Լագերֆելդ Karl Otto Lagerfeldt գերմանացի մոդելյոր, լրագրող եւ լուսանկարիչ 1935 - Ջակոմո Լոզի Giacomo Losi իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ 1956 - Արման Կիրակոսյան, դիվանագետ եւ պատմաբան Մահեր 1898՝ երկրաբան Անդրեաս Արծրունի 1956՝ ռուս արեւելագետ, ակադեմիկոս Վլադիմիր Գորդլեւսկի Տոներ Ինքնասպանությունների կանխարգելման համաշխարհային օր Ազգային օր՝ Ջիբրալթար (1967 թ. առաջին անգամ անցկացված ինքնիշխանության հանրաքվեի օրը) Կրոնական Սուրբ Շուշանիկի հիշատակի օր՝ Վրաց ուղղափառ եկեղեցի


text: Դեպքեր Ծնունդներ Մահեր Սեպտեմբեր 7 - Սուրբ Սահակ Պարթեւ, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս (ծ. 413) 493 Տարեթվեր


text: Սեպտեմբերի 12, տարվա 255-րդ (նահանջ տարիներին՝ 256-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 110 օր։ Դեպքեր 1683՝ Վիեննայի ճակատամարտը 1722՝ ռուսական զորքերը գրավում են Դերբենդը եւ Բաքուն 1890՝ անգլիացիները հիմնում են Սոլսբերի քաղաքը 1940 - Ֆրանսիայում գտնվող Լասկո քարանձավում հայտնաբերվում են նախամարդու արած նկարներ 1953 - Նիկիտա Խրուշչովն ընտրվում է Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցության առաջին քարտուղար 1980՝ Ահմեթ Քենան Էվրենն Ahmet Kenan Evren իրականացնում է ռազմական հեղաշրջում Թուրքիայում Ծնունդներ 1802 - Պողոս Հովնանյան, լեզվաբան, պատմաբան եւ մանկավարժ 1884 - Մարտին Կլեյն Martin Klein էստոնացի ըմբիշ 1892 - Վահրամ Փափազյան, թեթեւ աթլետ 1896 - Ասատուր Խուրշուդյան, իրավաբան, հեղափոխական շարժման մասնակից 1918՝ Ղազարոս Ավագյան, լեյտենանտ 1921 - Ստանիսլավ Լեմ Stanisław Lem լեհ ֆանտաստ գրող, փիլիսոփա եւ երգիծաբան 1927 - Մաթե Ալտերի Mathé Altéry ֆրանսիացի սոպրանո օպերային երգիչուհի եւ դերասանուհի 1944 - Բարրի Ուայթ Barry White ամերիկացի կոմպոզիտոր եւ երգիչ-երգահան 1945 - Մաուրիսիո Ալոնսո Ռոդրիգես Mauricio Alonso "Pipo" Rodríguez սալվադորցի ֆուտբոլիստ եւ մարզիչ 1949՝ Սամվել Սեւադա (Գրիգորյան) նկարիչ, լուսանկարիչ եւ բանաստեղծ Արմեն Դարբինյան, ՀՀ բանակի գեներալ-մայոր 1957 - Հանս Ցիմեր Hans Zimmer գերմանացի կոմպոզիտոր 1959 - Սոս Հայրապետյան, մականախաղի խորհրդային մարզիկ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1961 - Արտյոմ Բադալյան, օդաչու-բորտմեխանիկ 1965 - Միքայել Այվազյան 1962 - Դինո Մերլին Dino Merlin բոսնիացի երգիչ-երգահան, երաժիշտ եւ պրոդյուսեր 1973 - Փոլ Ուոքեր Paul Walker ամերիկացի դերասան եւ մոդել 1975՝ Ափարեսիդու Ֆերեյրա Էվանիլսոն Evanílson բրազիլացի ֆուտբոլիստ 1977՝ Թու Չեյնս, ամերիկացի ռեփեր 1980 - Յաո Մինգ չինացի բասկետբոլիստ, 1982 - Զորան Պլանինիչ Zoran Planinić, խորվաթ բասկետբոլիստ 1994 - Էլինա Սվիտոլինա Елiна Михайлiвна Свiтолiна ուկրաինացի թենիսիստուհի 1994 - RM,հարավկորեացի երգիչ, Bangtan Boys բոյ բենդի անդամ Մահեր 1764՝ ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Ժան Ֆիլիպ Ռամո 1894՝ հայ դերասան Գրիգոր Աբրահամյան 1907՝ վրացի իշխան, բանաստեղծ եւ ազգային գործիչ Իլյա Ճավճավաձե 1929՝ լատիշ բանաստեղծ, դրամատուրգ եւ հասարակական գործիչ Յան Ռայնիս 1932՝ հայազգի ռուսաստանցի խորհրդային ճարտարագետ եւ գյուտարար Հովհաննես Ադամյան 1948՝ անգլիացի հասարակական եւ քաղաքական գործիչ Նոել Բաքսթոն 1980 - Էմիլ Միրզաբեկյան, գիտության գործիչ, ֆիզիկոս 1981՝ իտալացի բանաստեղծ Էուջենիո Մոնտալե 1992՝ ամերիկացի դերասան Էնթոնի Փերքինս 2003՝ ամերիկացի քանթրի ոճի երգիչ Ջոնի Քեշ 2010՝ ֆրանսիացի կինոռեժիսոր Կլոդ Շաբրոլ Տոներ Ազգային տոն՝ Կանաչ Հրվանդան Ծրագրավորողի օր (նահանջ տարիներին)՝ Ռուսաստան (Տարվա 256րդ օրն է, որ հավասար է 28)


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվար–Հունիս Հունվարի 2 – Էռնստ Բառլախ, գերմանացի քանդակագործ, արվեստագետ եւ բանաստեղծ (վ. 1938) Հունվարի 8 – Պրիմո դե Ռիվերա, իսպանացի պետական գործիչ, գեներալ (վ. 1930) Հունվարի 13 - Բոգուսլավ Ադամովիչ, «Երիտասարդ Լեհաստան» շարժման լեհ արձակագիր, բանաստեղծ, նկարիչ։ (մ. 1944) Հունվարի 23 – Վիլյամ Մորգան, ամերիկացի վոլեյբոլ խաղի ստեղծող (վ. 1942) Փետրվարի 7 – Ալֆրեդ Ադլեր, ավստրիացի բժիշկ (վ. 1937) Հունիս–Դեկտեմբեր Երվանդ Դեմիրճյան, հայ գեղանկարիչ, Մարտի 28 - Գուիդո Բացցանի, իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ Ապրիլի 2 - Նարիման Նարիմանով, խորհրդային պետական եւ կուսակցական գործիչ, գրող, հրապարակախոս Ալբեր Սեշե, շվեյցարացի լեզվաբան Սերգեյ Սպասոկուկոցկի, խորհրդային վիրաբույժ Հուլիսի 10 - Վարդան Հացունի, հայ բանասեր, ազգագրագետ Սեպտեմբեր 12 - Եղիշե Թադեւոսյան, հայ տաղանդավոր նկարիչ (վ. 1936) Հոկտեմբեր 19 - Խնկո Ապեր (Աթաբեկ Խնկոյան ) հայ մանկագիր (վ. 1953) Հոկտեմբերի 22 - Իվան Բունին, ռուս արձակագիր, բանաստեղծ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (վ. 1935) Վլադիմիր Իլյիչ Լենին -քաղաքական եւ պետական գործիչ, մարքսիզմի տեսաբան, աշխարհում առաջին սոցիալիստական հեղափոխության առաջնորդը եւ առաջին բանվորագյուղացիական պետության ղեկավարը (վ.1924 թ.) Մահեր Սեպտեմբեր 23 - Պրոսպեր Մերիմե, ֆրանսիացի գրող (ծ. 1803) 1870 Տարեթվեր


text: Սեպտեմբերի 13, տարվա 256-րդ (նահանջ տարիներին՝ 257-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 109 օր։ Դեպքեր 1736 - Ռուսաստանում հիմնվում է Չելյաբինսկ քաղաքը 1906՝ առաջին ինքնաթիռի թռիչքը Եվրոպայում 1922՝ Զմյուռնիա (ներկայիս՝ Իզմիր) քաղաքի հույն եւ հայ բնակչության կոտորածը Լիբիայի Էլ-Ազիզիա բնակավայրում ստվերում գրանցվում է ամենաբարձր (ըստ Ցելսիուսի 57.7°) ջերմաստիճանը Ծնունդներ 1087 - Հովհաննես Բ Կոմնենոս Բյուզանդիայի կայսր 1118-1143 թթ. 1601 - Յան Բրեյգել Կրտսեր ֆլամանդցի նկարիչ 1819 - Կլարա Շուման գերմանացի երաժիշտ, կոմպոզիտոր եւ դաշնակահարուհի 1863 - Արթուր Հենդերսոն Arthur Henderson բրիտանացի պետական գործիչ 1874 - Առնոլդ Շյոնբերգ Arnold Schoenberg ամերիկացի կոմպոզիտոր եւ նկարիչ 1876՝ Շերվուդ Անդերսոն, ամերիկացի արձակագիր 1894 - Յուլիան Տուվիմ Julian Tuwim հրեական ծագումով լեհ բանաստեղծ 1903 - Կլոդետ Կոլբեր Claudette Colbert ֆրանսիական ծագումով ամերիկացի դերասան 1909 - Ջուզեպպե Վիանի Giuseppe Viani իտալացի ֆուտբոլիստ 1927 - Սմբատ Հովհաննիսյան, իրավաբան 1929 - Նիկոլայ Գյաուրով Николай Гяуров բուլղարացի օպերային բաս երգիչ 1954 - Ալեքսանդր Սադոյան, նկարիչ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1956 - Խաչիկ Սումբատյան, օդաչու 1960 - Արամ Ավետիսյան (զոհվել է 1994 թ. հունիսի 4-ին) 1962 - Արամ Թոփչյան, բանասեր եւ թարգմանիչ 1982 - Նենե Իլարիու Nenê Hilário բրազիլացի բասկետբոլիստ 1989 - Թոմաս Մյուլեր գերմանացի ֆուտբոլիստ 1990 - Ալբերտ Թադեւոսյան, հայ ֆուտբոլիստ Մահեր 1506՝ իտալացի նկարիչ Անդրեա Մանտենյա 1592 - Միշել դը Մոնտենը, ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա, էսսեիզմի հիմնադիր (ծ. 1533) 1872՝ գերմանացի փիլիսոփա Լյուդվիգ Ֆոյերբախ 1877՝ ֆրանսիացի պատմաբան եւ քաղաքական գործիչ Լուի-Ադոլֆ Տիեր 1913՝ հայ երգիծաբան-նովելիստ Առանձար 1963՝ վավերագրական ֆիլմերի հայ կինոռեժիսոր եւ սցենարիստ Վիլյամ Հայկազյան 1977՝ իրլանդա-լեհական ծագումով բրիտանացի, ապա՝ ամերիկացի ռեժիսոր Լեոպոլդ Ստոկովսկի խորհրդային ֆիզիկա-աշխարհագրագետ Ստանիսլավ Կալեսնիկ Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝ 1993 - Մաքսիմ Այվազյան 1996՝ ամերիկացի երաժիշտ, րեփեր եւ դերասան Թուփաք Շակուր 2006 - Յուրի Աղաբեկյան, զինվորական, մասնակցել է Արցախի պատերազմին Տոներ Ծրագրավորողի օր (ոչ նահանջ տարիներին)՝ Ռուսաստան Ծանոթագրություններ


text: Սեպտեմբերի 14, տարվա 257-րդ (նահանջ տարիներին՝ 258-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 108 օր։ Դեպքեր 81 - Տիտոսի մահից հետո նրա եղբայր Դոմիցիանոսը դառնում է Հռոմի կայսր 1752 - Բրիտանական կայսրությունը, բաց թողնելով տասնմեկ օր, անցնում է Գրիգորյան օրացույցի։ Նախորդ օրը եղել է սեպտեմբերի 2-ը 1958՝ Շահագործման է հանձնվում Կոտայքի ջրանցքը։ 1999 - Տոնգան, Նաուրուն եւ Կիրիբատին միանում են ՄԱԿ-ին 2003՝ երկրում անցկացված հանրաքվեի արդյունքներով Էստոնիան միանում է Եվրամիությանը Ծնունդներ 1760 - Լուիջի Քերուբինի ֆրանսիացի երգահան եւ երաժշտության տեսաբան (մ. 1842 թ.) 1862 - Մովսես Սիլիկյան ռազմական գործիչ (գնդակահարվել է 1937 թ.) 1864՝ (լորդ) Ռոբերտ Սեսիլ, բրիտանացի իրավաբան, դիվանագետ եւ քաղաքական գործիչ 1905 - գուսան Շահեն (մ. 1990 թ.) 1909 - Սերգո Պայազատ, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ եւ թարգմանիչ (մ. 1971) 1910 - Ռոլֆ Լիբերման, շվեյցարացի կոմպոզիտոր 1919 - Աբիգ Ավագյան, հայ արձակագիր (մ. 1983 թ.) 1920 - Գեւորգ Աբգարյան, հայ բանասեր, պատմաբան, գրականագետ (մ. 1998 թ.) 1920 - Խաչիկ Բաբայան, ֆիզիկոս 1936 - Ֆերիդ Մուրադ, ալբանական ծագումով ամերիկացի բժիշկ, դեղագետ 1947 - Սեմ Նիլ, հյուսիսիրլանդական ծնունդով նորզելանդացի դերասան 1957 - Կարապետ Ռուբինյան, քաղաքական եւ հասարակական գործիչ 1960 - Մելիսա Լեո, ամերիկացի դերասանուհի 1965՝ Դմիտրի Մեդվեդեւ, 2008-12 թթ. եղել է Ռուսաստանի 3-րդ նախագահը Լյովա Մնացականյան, գեներալ-մայոր Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1965 - Վաղինակ Աբրահամյան 1969 - Ֆրանչեսկո Անտոնիոլի, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարբասապահ 1973 - Էնդրյու Լինքոլն, անգլիացի դերասան («Քայլող մեռյալները») 1983 - Էմի Ուայնհաուս, անգլիացի երգչուհի-երգահան (մ. 2011 թ.) 1989 - Լի Ջոնգ Սուկ, հարավկորեացի մոդել, դերասան 1989 - Ջիմի Բատլեր, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ Մահեր 407 - Հովհան Ոսկեբերան, Կոստանդնուպոլսի պատրիարք, աստվածաբան 1321՝ (կամ՝ սեպտեմբերի 13-ին) իտալացի բանաստեղծ Դանթե Ալիգյերի 1851 - Ջեյմս Ֆենիմոր Կուպեր, ամերիկացի գրող 1887 - Ֆրիդրիխ Թեոդոր Ֆիշեր, գերմանացի փիլիսոփա (ծ. 1807 թ.) 1927 - Այսեդորա Դունկան, ամերիկացի բալերինա (ծ. 1878 թ.) 1937 - Թոմաշ Մասարիկ, չեխ սոցիոլոգ եւ փիլիսոփա, հասարակական եւ պետական գործիչ 1939 - Արմենակ Շահմուրադյան, օպերային երգիչ (ծ. 1878 թ.) 1957 - Արամ Եսայան,խորհրդային իրավաբան 1984 - Նոդար Դումբաձե, վրացի գրող (ծ. 1928 թ.) 1984 - Տիգրան Խաչատուրով, տնտեսագետ, ակադեմիկոս (ծ. 1906 թ.) Արցախի պատերազմում զոհվածներ 1992 - Արամ Ավանեսյան (* Մարտունիում 1966 թ.) 1994 - Սեյրան Խաթլամաջյան, նկարիչ եւ հասարակական գործիչ (ծ. 1937 թ.) 2009 - Պատրիկ Սուեյզի, ամերիկացի դերասան (ծ. 1952 թ.) 2011 - Ռուդոլֆ Լյուդվիգ Մյոսբաուեր, գերմանացի ֆիզիկոս 2012 - Արծվին Գրիգորյան, ճարտարապետ Տոներ Կրոնական Խաչվերաց (Քրիստոսի խաչափայտը պարսկական գերությունից Երուսաղեմ վերադարձնելու եւ Գողգոթայում կանգնեցնելու (վերացնելու) հիշատակի տոն) Հայ առաքելական եկեղեցի Ծանոթագրություններ


text: Սեպտեմբերի 15, տարվա 258-րդ (նահանջ տարիներին՝ 259-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 107 օր։ Դեպքեր 1812 - Նապոլեոնի բանակը մտնում է Մոսկվայի Կրեմլ 1821 - Գվատեմալան, Կոստա Ռիկան, Հոնդուրասը, Նիկարագուան եւ Սալվադորը միասին անկախություն հռչակեցին Իսպանիաից 1821 - Լիվերփուլի եւ Մանչեսթրի միջեւ բացվում է երկաթուղի Առաջին համաշխարհային պատերազմ՝ 1916՝ Սոմի ճակատամարտում առաջին անգամ օգտագործվում են տանկեր 1918՝ Սկսվում են Բաքվի հայ բնակչության համատարած ջարդերը 1935 - Նացիստական Գերմանիան ընդունում է նոր՝ սվաստիկայով դրոշը 1971՝ ստեղծվեց Greenpeace ընկերությունը 1975 - Ֆրանսիայի Կորսիկա դեպարտամենտը տրոհվում է երկու նորերի՝ Վերին եւ Հարավային Կորսիկաների 1981 - Վանուաթուն միանում է ՄԱԿ-ին 1997՝ սկսեց աշխատել Google որոնողական համակարգը 2000 - Սիդնեյում բացվեցին XXVII Օլիմպիական խաղերը 2007 - Պերուի Կարանկաս գյուղի մոտ երկնաքար ընկավ Ծնունդներ 1254 - Մարկո Պոլո Marco Polo իտալացի վաճառական եւ ճանապարհորդ 1613 - Ֆրանսուա դը Լարոշֆուկո François de La Rochefoucauld ֆրանսիացի նշանավոր գրող 1675 - Վախթանգ VI, գրող եւ օրենսդիր, եղել է Քարթլիի թագավոր 1711-14, 1716-24 թթ. 1789 - Ջեյմս Ֆենիմոր Կուպեր James Fenimore Cooper ամերիկացի վիպասան, 1822 - Հենրի Մորլի Henry Morley անգլիացի գրող եւ գրականագետ 1828 - Ալեքսանդր Բուտլերով Александр Михайлович Бутлеров ռուս քիմիկոս 1858 - Գրիգոր Խալաթյանց, հայագետ, պատմաբան եւ բանասեր 1889 - Ստեփան Զորյան, հայ խորհրդային արձակագիր 1890 - Ագաթա Քրիստի Agatha Christie անգլիացի գրող 1896 - Արման Կոթիկյան, դերասան 1899 - Այծեմնիկ Ուրարտու, քանդակագործ 1905 - Վարդան Աճեմյան, թատերական ռեժիսոր 1906 - Դմիտրի Նալբանդյան, խորհրդային նկարիչ, դիմանկարների վարպետ 1907 - Ալժափար Աբիշեւ Әлжаппар Әбішев ղազախ գրող 1917 - Բորիս Կաբուր էստոնացի խորհրդային գրող եւ թարգմանիչ 1922 - Գուննար Նորդալ Gunnar Nordahl շվեդ նախկին ֆուտբոլիստ 1941 - Ֆլորիան Ալբերտ հունգարացի ֆուտբոլիստ, հետագայում՝ մարզիչ 1945 - Ջեսսի Նորման Jessye Norman ամերիկացի ժամանակակից օպերային երգչուհի 1946 - Թոմի Լի Ջոնս Tommy Lee Jones ամերիկացի դերասան եւ ռեժիսոր 1954 - Հրանտ Դինք, հայազգի լրագրող 1961 - Խաչատուր Սուքիասյան, գործարար եւ քաղաքական գործիչ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1961 - Կամո Դանիելյան 1970 - Լեւ Շթայնբերգ Лев Петрович Штейнберг սովետական դիրիժոր եւ կոմպոզիտոր 1977 - Թոմ Հարդի Tom Hardy անգլիացի դերասան 1984՝ Ուելսի Արքայազն Հարրի Prince Harry of Wales Մահեր 668՝ (սպանվել է) Բյուզանդիայի կայսր Կոստանդ Բ 1926 - Ռուդոլֆ Քրիստոֆ Էյքեն,գերմանացի գրող եւ փիլիսոփա 1938՝ ամերիկացի գրող Թոմաս Վուլֆ 1945՝ ավստրիացի կոմպոզիտոր եւ դիրիժոր Անտոն Վեբերն ամերիկահայ ֆիզիկոս Հարրի Դաղլյան, եղել է այսպես կոչված, «Մանհաթենի նախագծի» մասնակիցներից 1960՝ ուրուգվայցի նախկին ֆուտբոլիստ եւ մարզիչ Էկտոր Կաստրո 1991՝ իսպանացի նախկին ֆուտբոլիստ եւ մարզիչ Լուիս Միրո 2008՝ բրիտանացի դաշնակահար, ստեղնաշարային գործիքներ նվագող Ռիչարդ Ռայթ 2011՝ չեխ կինոռեժիսոր եւ սցենարիստ Օտակար Վավրա 2013՝ ամերիկահայ գործարար եւ բարերար Ջերարդ Գաֆեսճյան Տոներ Ժողովրդավարության համաշխարհային օր Իսպանական մշակութային ժառանգության միամսյակի սկիզբը (տոնվում է մինչեւ հոկտեմբերի 15-ը) Անկախության օր՝ (Իսպանիայից՝ 1921 թ.) Գվատեմալա Կոստա Ռիկա Հոնդուրաս Նիկարագուա Սալվադոր Ծանոթագրություններ


text: Դեպքեր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության հիմնության թվականը։ Տրապիզոնում ստեղծվեց հնչակյան առաջին մասնաճյուղը Ծնունդներ Ապրիլի 6 - Ստեփան Քեչեկյան, հայ խորհրդային իրավաբան, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Լեւոն Էսաճանյան, ուսուցիչ, բանաստեղծ, մշակութային գործիչ Դեկտեմբերի 25 - Ալեքսանդր Հակոբյան (մեխանիկ), մեխանիկ։ ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիայի (1943), պրոֆեսոր (1937), ՀԽՍՀ գիտության եւ տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1940)։ Լեւոն Մանուչարյան, գեոդեզիստ Ապրիլի 15 - Դավիթ Վարդանյան, խորտակված Տիտանիկ շոգենավի ուղեւոր, 711 փրկված մարդկանցից մեկը Սեպտեմբեր 10 - Ֆրանց Վերֆել, ավստրիացի գրող եւ հումանիստ (վ. 1945) Սեպտեմբեր 15 - Ագաթա Քրիստի, անգլիացի գրող (վ. 1976) Նոյեմբեր 22 - Շառլ դե Գոլ, Ֆրանսիայի նախագահ (վ. 1970) Դեկտեմբերի 5 - Ֆրից Լանգ, գերմանացի ռեժիսոր, սցենարիստ, համր կինոյի մեծագույն վարպետ (վ. 1976) Մահեր Դեկտեմբերի 26 - Հենրիխ Շլիման, գերմանացի գործարար եւ հնագետ Հուլիսի 29 - Վինսենթ վան Գոգ, հոլանդացի նկարիչ, Պոստիմպրեսիոնիզմի եւ Էքսպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչ 1890 Տարեթվեր


text: Սեպտեմբերի 16-ը, տարվա 259-րդ (նահանջ տարիներին՝ 260-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 106 օր։ Դեպքեր 1963՝ կազմավորվում է Մալայզիա պետությունը 1970՝ հիմնադրվում է Սեւ սեպտեմբեր պաղեստինյան զինված կազմակերպությունը ՄԱԿ-ին միացած երկրները՝ 1975՝ Կանաչ Հրվանդանի կղզիներ Մոզամբիկ Սան Տոմե եւ Պրինսիպի 1980՝ Սենթ Վինսենթ եւ Գրենադիններ 1976՝ լողորդ Շավարշ Կարապետյանը Երեւանյան լիճն ընկած տրոլեյբուսից փրկում է 20 հոգու կյանք 1978 - Իրանի Թաբաս քաղաքում տեղի ունեցած երկրաշարժից զոհվում է շուրջ քսանհինգ հազար մարդ Ծնունդներ 16 - Հուլիա Դրուզիլլա Julia Drusilla Գերմանիկոս կայսեր դուստրը 1386 - Հենրի V, Henry V, Անգլիայի թագավոր (1413-1422) 1745՝ իշխան Միխայիլ Կուտուզով, ռուս զորավար 1822 - Ծերենց, հայ պատմավիպագիր, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ, բժիշկ 1858 - Էնդրյու Բոնար Լոու Andrew Bonar Law բրիտանացի քաղաքական գործիչ, վարչապետ 1885 - Կարեն Հորնի Karen Horney հոգեբան, հոգեթերապեւտ եւ հոգեվերլուծաբան 1887 - Նադիա Բուլանժե Nadia Boulanger ֆրանսիացի կոմպոզիտոր եւ դիրիժոր 1893 - Ալեքսանդր Կորդա Korda Sándor ազգությամբ հունգարացի, անգլիացի ֆիլմարտադրող եւ ռեժիսոր 1924 - Լորեն Բեքոլ Lauren Bacall ամերիկացի կինո- եւ թատրոնի դերասանուհի եւ մոդել 1931 - Արտաշես Քալանթարյան, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ, հրապարակախոս, լրագրող եւ երգիծաբան 1944 - Բաբկեն Արարքցյան, քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ 1991-98 թթ. 1952 - Միքի Ռուրկ Mickey Rourke ամերիկացի բռնցքամարտիկ, դերասան եւ ռեժիսոր Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1963 - Ալբերտ Ալավերդյան 1980 - Ռադոսլավ Զաբավնիկ Radoslav Zabavník սլովակ ֆուտբոլիստ, 1995 - Աարոն Գորդոն, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հարձակվող Մահեր 1847՝ անգլիացի կին գրող Գրեյս Ագիլեր 1943 - Հունան Ավետիսյան, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից 1973՝ պարագվայցի ռազմական եւ քաղաքական գործիչ Ռաֆայել Ֆրանկո 1977՝ հունական ծագումով ամերիկացի օպերային երգչուհի Մարիա Կալաս 1980՝ խորհրդային ռադիոֆիզիկոս Էմիլ Միրզաբեկյան Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1992՝ Ռոբերտ Աբրահամյան Տոներ Օզոնային շերտի պահպանման միջազգային օր Անկախության օր՝ Պապուա Նոր Գվինեա (Ավստրալիայից 1975 թ.) Մալայզիայի օր՝ Մալայզիա Ծանոթագրություններ


text: Դեպքեր Մարտի 31 - սկսվում է Քիոսի կոտորածը, որի ընթացքում օսմանյան զորքերը կոտորեցին Քիոս կղզու 20 000 հույն բնակիչ եւ 23 հազարին աքսորեցին։ Սեպտեմբերի 7 - Բրազիլիան հռչակում է Պորտուգալիայից իր անկախությունը։ Ծնունդներ Առնոլդ Մաթյու, անգլիացի բանաստեղծ, քննադատ Ապրիլի 16 - Ռոբերտ Լյուտեր, գերմանացի աստղագետ Դեկտեմբերի 27 - Լուի Պաստյոր, ֆրանսիացի միկրոբիոլոգ եւ քիմիկոս, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ Միդհաթ Փաշա Ահմեդ, թուրք քաղաքական եւ պետական գործիչ։ Ապրիլի 16 - Կարլ Թեոդոր Ռոբերտ Լյուտեր, գերմանացի աստղագետ Դեկտեմբերի 24 - Մեթյու Առնոլդ, անգլիացի բանաստեղծ եւ արվեստի տեսաբան։ Ստեփան Ասլանյան, հայ բանասեր, հասարակական-կրթական գործիչ։ Հունվարի 6՝ Հենրիխ Շլիման, գերմանացի հնէաբան (մահ. 1890) Ապրիլի 27՝ Ուլիսես Գրանթ (անգլերեն՝ Hiram Ulysses Grant) ԱՄՆ 18-րդ նախագահը (մ. 1885) Հուլիսի 20 - Գրեգոր Մենդել, Ժառանգության մասին գիտության հիմնադիր Օգոստոսի 12՝ Հենրիխ դ'Արեստ, գերմանացի աստղագետ (մ. 1875). Սեպտեմբեր 16՝ Ծերենց, հայ նշանավոր վիպասան, հրապարակախոս (մահ. 1888) Մահեր Հունվարի 24՝ Ալի Փաշա Թեփելենցի, Օսմանյան կայսրության եվրոպական մասի կառավարիչը (ծն. 1741) Հունիսի 25՝ Էրնսթ Թեոդոր Ամադեուս Հոֆման (գրական անունը՝ E.T.A. Hoffmann), գերմանացի գրող (ծն. 1776) Հուլիսի 8՝ Փերսի Բիշի Շելլի անգլերեն՝ Percy Bysshe Shelley, անգլիացի բանաստեղծ (ծն. 1792) Ծանոթագրություններ 1822 Տարեթվեր


text: Սեպտեմբերի 17-ը, տարվա 260-րդ (նահանջ տարիներին՝ 261-րդ ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 105 օր։ Դեպքեր 14 - Տիբերիոս Կլավդիոս Ներոնը դառնում է Հռոմի կայսր։ 1789՝ անգլիացի աստղագետ Ուիլիամ Հերշելը հայտնաբերում է Սատուրնի արբանյակ Միմասը 1871 - Ալպերում բացվում է 13 կիլոմետրանոց Մոն-Սենի թունելը 1959 - Կուբայից արտաքսվում է 131 հոգեւորական 1988 - Սեուլում սկսվում են XXIV Օլիմպիական խաղերը 1991 - Էստոնիան, Լատվիան, Լիտվան, Հարավային եւ Հյուսիսային Կորեաները դառնում են Միավորված ազգերի կազմակերպության անդամ։ Ծնունդներ 1826 - Բեռնարդ Ռիման, գերմանացի մաթեմատիկոս (մ. 1866) 1857 - Կոնստանտին Ցիոլկովսկի, ռուս գիտնական (մ. 1935) 1908 - Ռաֆայել Իսրայելյան, ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ 1917 - Յուրի Լյուբիմով, ռուս նշանավոր ռեժիսոր, դերասան, Տագանկայի թատրոնի հիմնադիր (մ. 2014) 1918 - Աշոտ Աբրահամյան (լեզվաբան), հայ լեզվաբան 1920 - Արտաշես Աբրահամյան, հայ բնանկարիչ 1925 - Հենրիկ Մարգարյան, հայ խորհրդային կինոռեժիսոր 1974 - Ռաշիդ Ուոլլաս, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ Մահեր 1964 - Ցոլակ Ամերիկյան, թատրոնի եւ կինոյի հայ դերասան, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (ծ. 1887) 1882 - Գեւորգ Դ, 1866-1882 թթ. Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1994 - Կարլ Փոփեր, ավստրիացի եւ բրիտանացի փիլիսոփա ու սոցիոլոգ (ծ. 1902) 1996 - Սպիրո Ագնյու ամերիկյան քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ 39-րդ փոխ-նախագահը (ծ. 1918)։ Տոներ Անգոլա՝ Հերոսների տոն ԱՄՆ՝ Սահմանադրության օր Աշխատանքային Ուկրաինա՝ Փրկարարների օր


text: Սեպտեմբերի 18, տարվա 261-րդ (նահանջ տարիներին՝ 262-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 104 օր։ Դեպքեր 1810 - Չիլին ձեռք է բերում անկախություն։ 2014՝ տեղի է ունենում Շոտլանդիայի անկախության հանրաքվեն Ծնունդներ 53 - Տրայանոս, Հռոմի կայսր 1709 - Սեմյուել Ջոնսոն, անգլիացի գրող (մ. 1784) 1819 - Լեոն Ֆուկո, ֆրանսիացի ֆիզիկոս (մ. 1868) 1895 - Գրիգոր-Պետրոս Աղաջանյան, Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հայազգի գործիչ, կուրիալ կարդինալ, Հայ Կաթողիկե եկեղեցու կաթողիկոս-պատրիարք (մ. 1971) 1905 - Գրետա Գարբո, շվեդական ծագումով, ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի (մ. 1990) 1907 - Էդվին ՄաքՄիլան, ամերիկացի ֆիզիկոս եւ քիմիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր, (մ. 1888) 1908 - Վիկտոր Համբարձումյան, հայ աստղագետ եւ աստղաֆիզիկոս (մ. 1996) 1918 - Լեւոն Ազարյան,արվեստաբան, արվեստագիտության թեկնածու (1959) 1961 - Բերնար Վերբեր, ֆրանսիացի գրող, շվեյցարացի միլիոնատեր 1971՝ Լենս Արմսթրոնգ, ամերիկացի նախկին խճուղային հեծանվորդ 1976 - Ռոնալդո, բրազիլացի ճանաչված ֆուտբոլիստ Մահեր 1783 - Լեոնարդ Էյլեր (ծն. 1707), նշանավոր մաթեմատիկոս; 1909՝ Օգյուստ Շուազի, ֆրանսիացի ինժեներ, ճարտարապետության պատմաբան եւ տեսաբան 1911՝ Պյոտր Ստոլիպին, Ռուսական կայսրության պետական գործիչ 1939՝ Էմին Տեր-Գրիգորյան,հայ դրամատուրգ, մշակութային գործիչ 1961 - Դագ Համմարշոլդ (ծն. 1905), ՄԱԿ գլխավոր քարտուղար 1953—1961 թթ. 1967 - Ջոն Կոկրոֆտ (ծն. 1897), անգլիացի ֆիզիկոս, 1951 թ. Նոբելյան մրցանակակիր; 1970 - Ջիմի Հենդրիքս (ծն. 1942), ամերիկացի գիթարահար, երգիչ եւ կոմպոզիտոր։ 2001՝ Վիլհելմ Մաթեւոսյան,հայ արվեստաբան Տոներ Ազգային Ադրբեջան՝ Ազգային երաժշտության օր Չիլի՝ 1810 թ-ի առաջին կառավարության հիշատակի օր Հայաստան՝ Աստղագիտության օր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Մայիսի 27 - Կամո, հայ բոլշեւիկ հեղափոխական գործիչ, ՌՍԴԲԿ անդամ։ Մուստաֆա Սուբխի, Թուրքիայի կոմունիստական կուսակցության (ԹԿԿ) հիմնադիրներից Հունվար 30 - Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտ, ԱՄՆ-ի 32-րդ նախագահ (վ. 1945) Փետրվար 14 - Հայկանուշ Մառք, բանասեր (վ. 1966) Ապրիլի 14 - Նադեժդա Կարդյան, հայ երգչուհի, մանկավարժ Հունիս 25 - Լեւոն Օրբելի, հայ ֆիզիոլոգ (վ. 1958) Դեկտեմբեր 3 - Սուրեն Սպանդարյան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, լրագրող, գրաքննադատ (վ. 1916) Վիրիջինս Վուլֆ-անգլիացի վիպասան Մահեր Հուլիսի 27 - Մոդեստ Բոգդանովիչ, ռուսական ռազմական պատմաբան, գեներալ–լեյտենանտ Ֆրիդրիխ Վյոլեր, գերմանացի քիմիկոս, ժամանակակից օրգանական քիմիայի հիմնադիրներից Հունվար 9 - Հովսեփ Գաթրճյանը, պատմաբան, հայագետ (ծ. 1820)։ Մարտի 24 - Հենրի Լոնգֆելլո, ամերիկացի բանաստեղծ (ծ. 1807)։ Ապրիլի 19 - Չարլզ Դարվին, անգլիացի բնագետ եւ ճանապարհորդ, էվոլյուցիոն տեսության հիմնադիր Սեպտեմբեր 17 - Գեւորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս։ Դեկտեմբերի 6 - Գեւորգ Դ Կոնստանդնուպոլսեցի (Քերեստեճյան), Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1866-ից։ Հաջորդել է Մատթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցուն։ 1882 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Սեպտեմբեր 18 - Չիլին անկախացավ Ծնունդներ Հոկտեմբերի 10 - Ժոզեֆ Ագուստին Շաո, բասկ հայտնի գիտնական, ազգագրագետ, հրապարակախոս, արձակագիր, հասարակական, քաղաքական գործիչ Մահեր 1810 Տարեթվեր


text: Սեպտեմբերի 19, տարվա 262-րդ ( նահանջ տարիներին՝ 263-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 103 օր։ Դեպքեր 1982 - Սքոթ Ֆալմանն առաջին անգամ Քարնեգի-Մելոն համալսարանում ցուցադրում է եւ ժպիտիկները։ Ծնունդներ 86 - Անտոնինոս Պիոս, Հռոմի կայսր (մ. 161) 866 - Լեւոն VI Իմաստասեր, Բյուզանդիայի կայսր (մ. 912) 1551 - Հենրի III Վալուա (մ. 1589) 1802 - Լայոշ Կոշութ, հունգարացի իրավաբան եւ քաղաքական գործիչ 1869 - Երվանդ Օտյան, արեւմտահայ գրող-երգիծաբան (մ. 1926) 1883 - Ռոմանոս Մելիքյան, հայ կոմպոզիտոր (մ. 1935) 1886 - Ահարոն Տատուրյան, բանաստեղծ (մ. 1965) 1911 - Վիլյամ Գոլդինգ, անգլիացի գրող, Նոբելյան մրցանակակիր (մ. 1993) 1920 - Կարեն Խաչատրյան, հայազգի կոմպոզիտոր (մ. 2011) 1934 - Բրայան Էփսթեյն, անգլիացի մենեջեր (մ. 1967) 1948 - Ջերեմի Այրոնս, դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր 1972 - Աշոտ Նադանյան, շախմատի միջազգային վարպետ 1974 - Կարինա Ազնավուրյան, ռուսահայ սուսերամարտիկ, Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն 1993 - Սամվել Տեր-Սահակյան, հայ շախմատիստ Արցախի 44 օրյա պատերազմի մասնակիցներ՝ 1999 - Գրիգոր Թագվորյան, (զոհվել է 2020, Ջրականի շրջանում) Մահեր 1710 - Օլե Ռյոմեր (ծն. 1644), դանիացի աստղագետ 1843 - Գյուստավ Կորիոլիս (ծն. 1792), ֆրանսիացի ֆիզիկոս 1931 - Դեվիդ Սթար Ջորդան,առաջատար ձկնաբան 1935 - Կոնստանտին Ցիոլկովսկի (ծն. 1857), ռուս գիտնական։ 1992 - Նահապետ Տոնոյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս։ 2019 - Շառլ Ժերար ( Նուբար Աճեմյան), (ծն. 1922թ.), ֆրանսահայ դերասան, սցենարիստ, ռեժիսոր։ Տոներ Ազգային Սենթ Քիթս եւ Նեւիս՝ Մեծ Բրիտանիայից անկախանալու օր Սլովակիա՝ Առաջին ազգային խորհրդի հիշատակման օր Չիլի՝ Ազգային բանակի օր


text: Սեպտեմբերի 20, տարվա 263-րդ (նահանջ տարիներին՝ 264-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 102 օր։ Դեպքեր 1066`Ֆուլֆոդի ճակատամարտը։ 1258՝ օծվեց Սոլսբերիի տաճարը 1378՝ Ուրբանուս VI-ը եւ Կլեմենտ VII-ը միաժամանակ ընտրվեցին Հռոմի պապ 1519 - Ֆեռնան Մագելանն սկսում է շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը 1792՝ Ֆրանսիայում թույլատրվեց ամուսնալուծություւնը 1854՝ ճակատամարտ Ալմայում Ծնունդներ 1853 - Չուլալոնգքորն, Թայլանդի թագավոր 1908 - Վազգեն Առաջին, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս 1910 - Քրիստափոր Թափալցյան, հայ արձակագիր 1934 - Սոֆի Լորեն, իտալա-շվեյցարացի երգչուհի, դերասանուհի 1954՝ Զավեն Բեկյան, հայ բանաստեղծ 1969 - Նարեկ Ավետիսյան, հայ նկարիչ Մահեր 1918 - Ստեփան Շահումյան, հայ քաղաքական գործիչ, հեղափոխական 1957 - Յան Սիբելիուս, ֆինն կոմպոզիտոր 1957՝ Նադեժդա Կարդյան, հայ երգչուհի, մանկավարժ 1971 - Յորգոս Սեֆերիս, հույն նշանավոր բանաստեղծ 1975 - Ալեքսի Լեժե Սեն-Ժոն Պերս, ֆրանսիացի բանաստեղծ, դիվանագետ 1979 - Լյուդվիգ Սվոբոդա, Չեխոսլովակիայի 8-րդ նախագահը 1984 - Ալեքսանդր Շաքարյան, հայ նկարիչ Տոներ Ազգային Թաիլանդ՝ Երիտասարդության օր Հարավային Կորեա՝ Երախտագիտության օր Հարավային Օսիա՝ Անկախության օր Ճապոնիա՝ Օդի տոն Վենեսուելա, Պերու, Ուրուգվայ՝ Մտքի ազատ արտահայտման օր


text: Սեպտեմբերի 22, տարվա 265-րդ (նահանջ տարիներին՝ 266-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 100 օր։ Դեպքեր 1869 - կայանում է Ռիխարդ Վագների «Հռենոսի ոսկին» Das Rheingold օպերայի առաջին ներկայացումը։ 1921 - Ազգերի լիգա են ընդունվում Էստոնիան, Լատվիան, Լիթվանիան։ 1944 - Կարմիր բանակը նացիստներից ազատագրում է Տալլինը։ 1945 - ԱՄՆ նախագահ Հարրի Թրումենն ընդունում է պատերազմական հարցերով քարտուղար Սթիմսոնի «Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ» բնութագրումը։ 1960 - Մալին անկախանում է Ֆրանսիայից։ 2000 - Բիլ Գեյթսի գլխավորած Մայքրոսոֆթ ընկերությունը մեկ օրում կորցնում է $ 22 միլիարդ։ Ծնունդներ 1694 - Ֆիլիպ Դորմեր Սթենհոփ Չեսթերֆիլդ, անգլիացի պետական գործիչ, դիվանագետ եւ գրող (մահ. 1773) 1791 - Մայքլ Ֆարադեյ Michael Faraday, անգլիացի ֆիզիկոս եւ քիմիկոս (մ.1867) 1882 - Վիլհելմ Կեյտել, գերմանացի ֆելդմարշալ (մ.1946) 1895 - Պոլ Մունի, ուկր. ծագումով ամեր. դերասան (մ.1967) 1932 - Մարտեն Ստեկելենբուրգ, հոլանդացի ֆուտբոլիստ 1958 - Անդրեա Բոչելլի, իտալ. երգիչ-երգահան 1964 - Վահրամ Սահակյան, հայ գրող, բանաստեղծ, թատերագիր, դերասան 1987՝ Միհրան Ծառուկյան՝ հայ փոփ երգիչ, հեռուստադերասան Թոմ Ֆելթոն, անգլիացի դերասան եւ երգիչ Մահեր 1520 - Սելիմ I, օսմանյան սուլթան (ծ. 1465) 1795 - Սայաթ-Նովա, հայ բանաստեղծ-աշուղ (ծ. 1722)։ 1914 - Ալեն-Ֆուրնիե, ֆրանսիացի գրող (ծ. 1886)։ 1960 - Արմեն Գուլակյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ, թատերական գործիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (ծ. 1899) 1964 - Ամինե Ավդալ, հայաստանցի քուրդ գրող (ծ. 1906)։ 2007 - Մարսել Մարսո Marcel Marceau, ֆրանս. դերասան (ծ. 1923) Տոներ Առանց ավտոմեքենաների օր Ազգային Բուլղարիա՝ Անկախության օր Էստոնիա, Լատվիա, Լիտվա՝ Բալթյան միասնության օր Մալի՝ Անկախության օր Նորվեգիա՝ Մերթա արքայադստեր օր Ուկրաինա՝ Պարտիզանական փառքի օր


text: Սեպտեմբերի 23, տարվա 266-րդ (նահանջ տարիներին՝ 267-րդ ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 99 օր։ Նախորդ օրվա հետ միասին աշնանային գիշերահավասարի երկու օրերից մեկն է։ Դեպքեր 1915 - Ռոլան Գարոսը դառնում է առաջինը, ով թռչելով 7 ժամ 53 րոպեում հատում է Միջերկրական ծովը։ Ծնունդներ մ.թ.ա. 63 - Օկտավիանոս Օգոստոս, Հռոմի կայսր (մ.14) 1215 - Խուբիլայ՝ մոնղոլների խան (մ.1294) 1865 - Ստեփան Լիսիցյան, ազգագրագետ, հասարակական գործիչ, պատմաբան, աշխարհագրագետ, բանասեր, մանկավարժ, թարգմանիչ, հրատարակիչ, պրոֆեսոր (1941), ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1945) 1866 - Ալեքսեյ Սեւերցով,խորհրդային կենսաբան, կենդանիների էվոլյուցիոն մորֆոլոգիայի հիմնադիրը 1920 - Ալեքսանդր Հարությունյան, խորհրդային հայ կոմպոզիտոր եւ դաշնակահար 1930 - Ռեյ Չարլզ Ray Charles, ամեր. երգիչ-երգահան, դաշնակահար, դերասան (մ.2007) 1938 - Ռոմի Շնայդեր Romy Schneider, ավստրիա-ֆրանս. երգչուհի, դերասանուհի (մ.1982) 1943 - Խուլիո Իգլեսիաս Julio Iglesias, իսպանացի երգիչ-երգահան 1969 - Պատրիկ Ֆիորի Patrick Fiori, հայկական ծագումով ֆրանս. երգիչ-երգահան 1970 - Անի Դիֆրանկո Ani DiFranco, ամերիկյան երգչուհի-երգահան, գիթառահար 1979 - Ֆաբիո Սիմպլիսիո, բրազիլիացի ֆուտբոլիստ Մահեր 1835 - Վինչենցո Բելլինի, իտալացի կոմպոզիտոր (ծն. 1801) 1870 - Պրոսպեր Մերիմե Prosper Mérimée, ֆրանս. գրող եւ պատմաբան (ծն. 1803) 1873 - Ժան Շակորնակ Jean Chacornac, ֆրանս. աստղագետ (ծն. 1823) 1877 - Ուրբեն Լե Վերյե, Urbain Le Verrier, ֆրանս. մաթեմատիկոս (ծն. 1811) 1902 - Իվան Մուշկետով, ռուս երկրաբան եւ աշխարհագրագետ 1939 - Զիգմունդ Ֆրոյդ, Sigmund Freud, չեխ-անգլ. նյարդահոգեբան (ծն. 1856) 1973 - Պաբլո Ներուդա, Pablo Neruda, չիլիացի բանաստեղծ եւ դիվանագետ, Նոբելյան մրցանակակիր (ծն. 1904) 1985 - Արֆո Պետրոսյան, հայ գրականագետ (ծ. 1909) 2012 - Պավել Գրաչով, Павел Грачев, ռուս գեներալ (ծն. 1948) Տոներ


text: Փետրվար 29 վաթսուներորդ օրն է նահանջ տարում, 306 օր է մնում մինչեւ տարվա վերջ։ Այս օրն չորս տարին մեկ է տեղի ունենում։ Դեպքեր 1288 - Շոտլանդիան հայտարարում է, այս օրվա ընթացքում կանայք կարող են տղամարդկանց առաջարկություն անել։ 1504 - Քրիստափոր Կոլումբոսը օգտագործում է լուսնի խավարումը վախեցնելու համար թշնամաբար տրամադրված Ճամայկայի հնդկացիներին։ 1956 - Պակիստանը հանրապետություն հռչակվեց։ Ծնունդներ 1792 - Ջոակինո Ռոսինի, իտալացի կոմպոզիտոր՝ «Սեւիլյան սափրիչ» օպերայի հեղինակը։ 1860 - Հերման Հոլերիթ, IBM- ընկերության հիմնադիրներից մեկը (վ. 1929) 1886 - Միքայել Թումանյան,հայ խորհրդային բուսաբույծ, գիտության վաստակավոր գործիչ 1892 - Հրանտ Հրահան, հայ գրող, արձակագիր 1928 - Թորոս Թորանյան, սիրիահայ գրող, հրապարակախոս 1936 - Գրիգոր Կիրակոսյան, հայ անվանի տնտեսագետ 1976 - Արթուր Ջանիբեկյան, հայ պրոդյուսեր Մահեր 1976 - Ռաֆայել Նանուշյան, հայ գծանկարիչ Տոներ Ծանոթագրություններ Փետրվար Օրեր Ժամանակ


text: Սեպտեմբերի 24, տարվա 267-րդ (նահանջ տարիներին՝ 268-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 98 օր։ Դեպքեր 1801՝ Արեւելյան Վրաստանը միանում է Ռուսաստանին։ 1948 - Հոնդա մեքենաների միության հիմնադրումը։ 1957 - Բարսելոնում բացվում է Եվրոպայի ամենամեծ՝ Կամպ Նոու մարզադաշտը։ 1968 - Սվազիլենդը դառնում է ՄԱԿ անդամ։ 1973 - Գվինեա Բիսաուն անկախանում է Պորտուգալիայից։ Ծնունդներ 1878 - Եղիշե Թադեւոսյան գեղանկարիչ, մահացել է 1936 թ., Թիֆլիսում 1896 - Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդ Francis Scott Fitzgerald, ամեր. գրող եւ բանաստեղծ (մ. 1940) 1902 - Ռուհոլլա Խոմեինի Իրանի հոգեւոր առաջնորդ, Իրանի 1-ին գերագույն առաջնորդը (մ. 1989) 1911 - Կոնստանտին Չերնենկո, ռուս քաղաքական գործիչ (մ. 1985) 1923 - Էդվարդ Ջրբաշյան, հայ գրականագետ (մ. 1999)։ 1924 - Լեւոն Կոջոյան, հայ նկարիչ 1940 - Արիկ Ալեքսանյան, հայ ֆիզիկոս (մ. 2006) Մահեր 768 - Պիպին Կարճահասակ Pippin der Jüngere, ֆրանկների թագավոր (ծն. 714) 1541 - Պարացելս, գերմ. շվեյց. ֆիզիկոս, բուսաբան, քիմիկոս (ծն. 1493) 1802 - Ալեքսանդր Ռադիշչեւ Александр Радищев, ռուս գրող եւ քննադատ (ծն. 1749) 2009 - Ռոբերտ Սահակյանց, հայ անիմացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր, սցենարիստ, մուլտիպլիկատոր Տոներ Գվինեա Բիսաու՝ Անկախության օր Կամբոջա՝ Սահմանադրության օր Հարավային Կորեա, Հյուսիսային Կորեա՝ Բերքի օր Պերու՝ Զինված ուժերի օր Արտաքին հղումներ BBC: Այս օրը Այս օրը Կանադայում


text: Դեպքեր Ծնունդներ Ապրիլի 5 - Ուոլտեր Հյուսթոն, կանադա-ամերիկյան դերասան Նոյեմբերի 8 - Ալեքսանդր Ֆերսման, ռուս երկրաքիմիկոս եւ հանքաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս Սարգիս Մանուկյան, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից Ապրիլ 30 Յարոսլավ Հաշեկ, չեխ գրող-երգիծաբան, դրամատուրգ (վ. 1923) Հուլիս 3 - Ֆրանց Կաֆկա, չեխ գրող (վ. 1924) Հոկտեմբեր 1 - Ռոմանոս Մելիքյան, երգահան, երաժշտագետ եւ մանկավարժ (վ. 1935) Հոկտեմբերի 22 - Դմիտրի Մոոր, խորհրդային նկարիչ Դեկտեմբեր 13 - Հակոբ Կոջոյան, հայ նկարիչ, գեղարվեստի եւ գրաֆիկայի վարպետ (վ.1959) Հակոբ Օշական - արեւմտահայ գրող (վ. 1948) Մայիս 31 - Դրաստամատ Կանայան, հայ ֆիդայի, զորավար, քաղաքական գործիչ (վ. 1956) Մահեր Մարտի 14 - Կառլ Մարքս, գերմանացի փիլիսոփա, տնտեսագետ, համայնավար, Մարքսիզմի հիմնադիրը Լոնգե Մարքս, միջազգային սոցիալիստական շարժման գործիչ Մարտի 11 - Ալեքսանդր Գորչակով, ռուս դիվանագետ եւ պետական գործիչ Միդհաթ Փաշա Ահմեդ, թուրք քաղաքական եւ պետական գործիչ։ 1883 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվար 1 - Գարեգին Նժդեհ, Գարեգին Եղիշեի Տեր-Հարությունյան, հայ պետական, ռազմական գործիչ, քաղաքագետ-իմաստասեր, ժամանակավորապես դաշնակցական գործիչ (վ. 1955) Հունվար 3 - Հայկ Գյուլիքեխվյան, հայ գրականագետ, փիլիսոփա, հասարակական գործիչ, պրոֆեսոր (վ. 1951) Հունիսի 13 - Հայկ Շեքերջյան, հայկական ծագմամբ ամերիկյան ռազմական գործիչ, բրիգադային գեներալ Հունվար - Միսաք Մեծարենց, հայ բանաստեղծ (վ. 1908)* Մարտի 6 - Նադեժդա Օբուխովա, ռուս խորհրդային երգչուհի (մեցցոսոպրանո) Փետրվարի 29 - Միքայել Թումանյան, հայ խորհրդային բուսաբույծ, գիտության վաստակավոր գործիչ Հուլիսի 30 - Գեորգի Վերեյսկի, խորհրդային նկարիչ Սեպտեմբեր 19 - Ահարոն Ծատուրյան, բանաստեղծ (վ. 1965) Հոկտեմբերի 3 - Ալեն-Ֆուրնիե, ֆրանսիացի արձակագիր (վ. 1914)։ Նոյեմբերի 17 - Արտաշես Բաբալյան, բժիշկ, Առաջին Հանրապետության սոցիալական ապահովության նախարար (վ. 1959) Նոյեմբերի 24 - Արտաշես Կարինյան, խորհրդային կուսակցական ու պետական գործիչ, գրականագետ, պատմաբան Ահարոն Տատուրյան, հայ բանաստեղծ Գրիգոր Այգունի Հաճնլյան, ջութակահար, մանկավարժ Հրաչյա Շիրինյան, Անդրկովկասում հեղափոխական շարժման մասնակից Ալեքսեյ Սվիրին, ռուս խորհրդային արվեստաբան Մահեր Ադեմար Բառե դը Սեն-Վենան, մեխանիկայի բնագավառի ֆրանսիացի գիտնական 1886 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Մարտ 3 - Ալեքսանդր Մանթաշյան, հայ մեծ բարերար, խոշոր նավթարդյունաբերող (վ. 1911) Մայիսի 20 - Ալեքսանդր Վոեյկով, ռուս աշխարհագրագետ եւ կլիմայագետ, Ռուսաստանում կլիմայագիտության հիմնադիր Հուլիսի 26 - Ալֆրեդ Մարշալ, անգլիացի տնտեսագետ տնտեսագիտության նեոսդասական տեսության հիմնադիր, ներկայացնում է քեմբրիջյան տնտեսական դպրոցը Օգոստոսի 13 - Ալբեր Սորել, ֆրանսիացի պատմաբան Սեպտեմբեր 22 - Ալեքսանդր Երիցյան, պատմաբան (վ. 1902) Դեկտեմբերի 9 - Պյոտր Կրոպոտկին, ռուս մանր բուրժուական հեղափոխական, անարխիզմի տեսաբան, աշխարհագրագետ-երկրաբան Մահեր Հովհաննես Ը Կարբեցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1831-ից։ Հաջորդել է Եփրեմ Ա Ձորագեղցուն։ Մարտ 23 - Ստենդալ, ֆրանսիացի գրող, ռեալիստական վեպի հիմնադիրներից (ծ. 1783) 1842 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվարի 4 - Լերմոնտ Մովսիսյան, հայ ռադիոֆիզիկոս, ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Օգոստոսի 1 - Մուրազ Սարգսյան, հայ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ Օգոստոսի 9 - Ալեքսանդր Կովալենկո, ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, պաշտպան Հոկտեմբերի 22 - Կատրին Դենյով, ֆրանսիացի աշխարհահռչակ դերասանուհի, Ֆրանսիայի ամենագեղեցիկ կանանցից Մկրտիչ Թումանյան, Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Հունվարի 23 - Ֆերդինանտ Առաքելյան, քանդակագործ Փետրվար 25 - Ջորջ Հարրիսոն, անգլիացի ռոք-երաժիշտ (վ. 2001) Հունիսի 15 - Ջոնի Հալիդեյ, ֆրանսացի երգիչ Հուլիսի 28 - Ռիչարդ Ռայթ, անգլիացի ռոք-երաժիշտ (վ. 2008) Օգոստոս 13 - Ազատ Գասպարյան, հայ դերասան Հոկտեմբերի 6 - Օտտավիո Բիանկի, իտալացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ Դեկտեմբերի 8 - Ջիմ Մորիսոն, ամերիկացի երգիչ, պոետ, երգերի հեղինակ, դերասան Արա Շիրազ - Հայ քանդակագործ Մահեր Հունվարի 13 - Նեյյիրե Նեյիր, թատրոնի եւ կինոյի թուրք դերասանուհի Հունվարի 26 - Նիկոլայ Վավիլով, Խորհրդային խոշոր գիտնական, ակադեմիկոս, գենետիկ, բուսաբան, աշխարհագրագետ Հոկտեմբերի 12 - Մաքս Վերտհայմեր, գերմանացի հոգեբան, գեշտաչղ հոգեբանության հիմնադիրներից եւ գլխավոր տեսաբանը Հարություն Թումանյան, հայ գրող Ապրիլի 30 - Հանս Օտտո Հարրի Եսպերսեն, դանիացի լեզվաբան Դեկտեմբերի 7 - Ռութ Բելվիլ, լոնդոնցի կին գործարար, որն իր հաճախորդներին ժամանակ էր վաճառում Լեւոն Տեր-Հովսեփյան, բանվոր հեղափոխական, Հարավային Կովկասում հեղափոխական շարժումների մասնակից Սերգեյ Սպասոկուկոցկի, խորհրդային վիրաբույժ Դավիթ Օքրոյանց, հայ նկարիչ, մանկավարժ Մարգարիտ Աթաբեկյան, հայ գրականագետ, թարգմանիչ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու։ Սեպտեմբեր 23 - Լիպարիտ Նազարյանց, հրապարակագիր, բանաստեղծ եւ դաշնակցական գործիչ Սեպտեմբերի 16 - Հունան Ավետիսյան, հայազգի խորհրդային զինվոր, մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի կազմում։ Զապել Եսայան - հայ գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր (ծ. 1878) 1943 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Երեւանի Նորք թաղամասում բացվում է ծխական դպրոց Ծնունդներ Մայիսի 20 - Արշակ Ագապյան, հայ գյուղագիր, մանկավարժ, հրապարակախոս Գաբրիել Կաֆյան, ազգային-ազատագրական, շարժման գործիչ Մարիա Զանկովեցկայա, ուկրաինացի խորհրդային դերասանուհի, թատերական գործիչ Հուլիսի 16 - Հանս Օտտո Հարրի Եսպերսեն, դանիացի լեզվաբան Սեպտեմբերի 6 - Ջեյմս Գոսլենդ, շոտլանդացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Մակո Սափարովա-Աբաշիձե, վրացական թատրոնի հայազգի դերասանուհի Ապրիլի 26 - Լեո, հայ նշանավոր պատմաբան, հասարակական գործիչ, հրապարակախոս եւ գրող, հրատարակել է «Մուրճ» թերթը Հունվար 31 - Ատրպետ, հայ գրող, հասարակական գործիչ, հրատարակիչ (վ. 1937) Փետրվարի 27 - Վարդգես Սուրենյանց, նկարիչ, թարգմանիչ եւ արվեստի տեսաբան (վ. 1921) Փետրվար 29 - Հերման Հոլերիթ, IBM-ի հիմնադիր (վ.1929) Ապրիլ 14 - Լեո (Առաքել Գրիգորի Բաբախանյան), հայ նշանավոր պատմաբան, հասարակական գործիչ, հրապարակախոս եւ գրող (վ. 1932) Իսահակ Լեւիտան-ռուս նկարիչ (վ.1900) Էմմա Նաթ - աշխարհում առաջին կին հեռախոսավարուհին Մահեր Վիլհելմինա Շրյոդեր-Դեւրիենտ, գերմանացի երգչուհի (սոպրանո) Ալեքսանդր Մարտինով, ռուս դերասան Սեպտեմբեր 21 - Արթուր Շոպենհաուեր, գերմանացի փիլիսոփա, գրող (ծ. 1788) 1860 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվարի 30 - Փետրվարի 8 - Շվեյցարական Սանկտ Մորից քաղաքում անցկացվեցին V Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը։ Սեպտեմբեր 24 - Հոնդա մեքենաների միությունը հիմնադրվեց Դեկտեմբերի 11 -ընդունվեց Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը։ Ծնունդներ Հունվարի 10 - Միշա Մայսկի, հրեա թավջութակահար Փետրվարի 5 - Սվեն Յորան Էրիքսոն, շվեդ ֆուտբոլային մարզիչ Փետրվարի 19 - Թոնի Այոմի, անգլիացի կիթառահար, երգահան, նշանավոր Բլեք Սաբաթ խմբի հիմնադիր եւ միակ անփոփոխ անդամ Փետրվարի 28 - Ստիվեն Չու, ամերիկացի ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր Մարտի 20 - Նիկոս Փափազոգլու, հույն երգիչ, երգահան, երաժիշտ (մ. 2011) Ապրիլի 8 - Գալուստ Սահակյան, Հայաստանի պետական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ։ Ապրիլի 13 - Միխայիլ Շուֆուտինսկի, ռուս էստրադային երգիչ Մայիսի 6 - Լեւոն Վարդանյան, քանդակագործ Մայիսի 16 - Ռուզան Ասատրյան, հայ բանաստեղծուհի, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ Հունիսի 19 - Խաչատուր Ազիզյան, հայ նկարիչ Հունիսի 22 - Վարուժան Վարդանյան, նկարիչ Հուլիսի 1 - Նորայր Կարգանյան, հայ քանդակագործ, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2009) Հուլիսի 7 - Լուիս Էստրադա (ֆուտբոլիստ), մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Հուլիս 13 - Կատրին Բրեյան, ֆրանսիացի կինոռեժիսոր, վիպասան Օգոստոսի 24 - Նանա Ջորջաձե, վրացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ, ուսուցիչ, Կաննի կինոփառատոնի հաղթող Օգոստոսի 28 - Ժան Միշել Ժառ, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր, երաժիշտ Նոյեմբերի 9 - Սերգեյ Բոնդարենկո, ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, խաղացել է կիսապաշտպանության եւ պաշտպանության դիրքերում Մահեր Մարտի 23 - Նիկոլայ Բերդյաեւ, ռուս փիլիսոփա, սոցիոլոգ, ինքնատիպ քաղաքական մտածող Եղիա Գասպարյան, հայ նկարիչ եւ գրող Ապրիլ 4 - Վահան Թեքեյան, հայ ժողովրդական բանաստեղծ (ծ. 1878) Ապրիլի 24 - Յազեպ Վիտոլ, լատվիացի կոմպոզիտոր, ուսուցիչ, երաժշտական քննադատ Հակոբ Օշական - արեւմտահայ գրող (ծ. 1883) Հոկտեմբերի 13 - Սեմուել Հինդս, ամերիկացի դերասան (ծնվ. 1875)։ Արշիլ Գորկի - Հայ նշանավոր նկարիչ (ծ. 1904 թ.) 1948 Տարեթվեր


text: Սեպտեմբերի 26, տարվա 269-րդ (նահանջ տարիներին՝ 270-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 96 օր։ Դեպքեր 1724 - Երեւանի գրավումը թուրքական բանակի կողմից։ 1880 - Ֆրենսիս Դրեյքն ավարտում է շուրջերկրյա նավագնացությունը։ 1950՝ ՄԱԿ-ի զորքերը Հյուս. Կորեայից ետ են գրավում Սեուլը։ Ինդոնեզիան դառնում է ՄԱԿ անդամ Ծնունդներ 1869՝ Կոմիտաս (Սողոմոն Սողոմոնյան) (մ. 1935) հայ երգահան, երգիչ 1877 - Ալֆրեդ Դենի Կորտո (Alfred Cortot) (մ. 1962) շվեյց. դաշնակահար 1888 - Թոմաս Սթեռնս Էլիոթ, անգլո-ամերիկյան բանաստեղծ, արվեստի տեսաբան, մշակույթի պատմաբան (մ. 1965) 1890 - Լեոն Մելիքսեթ-Բեկը, հայ աղբյուրագետ, հնագետ, բանասեր, թարգմանիչ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (մ. 1968) 1891 - Շարլ Մյունշ (մ. 1968) ֆրանսիացի դիրիժոր եւ ջութակահար 1897 - Պողոս VI (մ. 1978) Paulus VI, Հռոմի պապ (1963-1978) 1898 - Ջորջ Գերշվին (մ. 1937) (George Gershwin) ամերիկացի կոմպոզիտոր 1944 - Անդրաշ Ադորյան, հունգարական ծագումով դանիացի ֆլեյտահար 1952 - Արամ Իսաբեկյան, հայ նկարիչ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ 1962 - Մելիսա Սյու Անդերսոն () ամերիկացի դերասանուհի 1967 - Պարունակ Զելվեյան, հայ բժիշկ, գիտնական 1981 - Սերենա Ուիլյամս (Serena Williams) ամերիկացի թենիսիտուհի Մահեր 1868՝ գերմանացի մաթեմատիկոս եւ աստղագետ Ավգուստ Մյոբիուս 1945 - Բելա Բարտոկ, հունգարացի երգահան, դաշնակահար եւ երաժշտագետ-ֆոլկլորիստ (ծ. 1881) 1954 - Գեւորգ Զ Նորնախիջեւանցի 1973՝ իտալացի դերասանուհի Աննա Մանյանի 1990՝ իտալացի գրող Ալբերտո Մորավիա 1998 - Սերո Խանզադյան,հայ գրող, արձակագիր 2008՝ ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր եւ գործարար Փոլ Նյուման 2013՝ թատրոնի եւ կինոյի հայ անվանի դերասան Սոս Սարգսյան Տոներ Եվրամիություն Դրոշի օր՝ Էկվադոր Հեղափոխության օր Նոր Զելանդիա Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ BBC: Այս օրը Այս օրը Կանադայում


text: Սեպտեմբերի 27, տարվա 270-րդ (նահանջ տարիներին՝ 271-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 95 օր։ Դեպքեր 1590 - Ուրբան VII-ը մահանում է պապ ընտրվելուց ընդամենը 13 օր անց 1777 - Փենսիլվանիայի Լանկաստեր քաղաքը մեկ օրով դառնում է ԱՄՆ մայրաքաղաք 1821 - Մեքսիկան ձեռք է բերում իր անկախությունը Իսպանիայից 1821 - Ժան Ֆրանսուա Շամպոլյոնը հայտարարում է, որ վերծանել է Ռոզետայի քարը 1829 - Ֆրիդրիխ Պարրոտի գլխավորած արշավախումբը Խաչատուր Աբովյանի ուղեկցությամբ առաջինը հաղթահարեց Արարատի գագաթը 1959 - Հոնսյու կղզում թայֆունի զոհ է դառնում 5000 մարդ 1998 - Ստեղծվեց Գուգլ վեբ կայքը 2003 - Գործարկվում է SMART-1 արբանյակը 2020 - Ադրբեջանը լայնածավալ պատերազմ սկսեց Արցախի Հանրապետության դեմ, որը շարունակվեց 44 օր։ Ծնունդներ 1818 - Ադոլֆ Վիլհելմ Հերման Կոլբե, գերմանացի քիմիկոս 1872 - Լեոպոլդ Սուլերժիցկի, ռուս ռեժիսոր, գրականագետ 1913 - Ալբերթ Էլլիս (Albert Ellis), ամերիկացի հոգեբան (մ. 2007) 1931 - Ֆրեդի Քուին (Freddy Quinn), ավստրիացի երգիչ, դերասան 1950 - Հենրի Գարուկյան, հայ նկարիչ 1958 - Իրվին Ուելշ (Irvine Welsh), շոտլանտացի գրող եւ դրամատուրգ 1972 - Գվինեթ Փելթրոու (Gwyneth Paltrow), ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի 1976 - Ֆրանչեսկո Տոտտի (Francesco Totti), իտալացի ֆուտբոլիստ 1978 - Անի Լորակ (Анi Лорак), ուկրաինացի երգչուհի 1982 - Լիլ Ուեյն, ամերիկացի ռեփեր 1984 - Ավրիլ Լավին (Avril Lavigne), կանադացի երգիչ, երգահան 1992 - Գրանիտ Ջակա, շվեյցարացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մահեր 1891 - Իվան Գոնչարով, ռուս գրող 1914 - Նիկոլ Դուման, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի 1917 - Էդգար Դեգա (Edgar Degas), ֆրանս. նկարիչ (ծն. 1834) 1976 - Արտավազդ Մխիթարյան, հայ սովետական մեխանիկ 2005 - Վիկտոր Իսրաելյան, հայ խորհրդային դիվանագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր (ծ. 1919) ՄԱԿ անդամ դարձած երկրներ 1961՝ Սիերա Լեոնե 2002՝ Արեւելյան Թիմոր Տոներ Զբոսաշրջության համաշխարհային օր Մեքսիկա՝ Անկախության պատերազմի ավարտի օր Արտաքին հղումներ BBC: Այս օրը Այս օրը Կանադայում


text: Սեպտեմբերի 28, տարվա 271-րդ (նահանջ տարիներին՝ 272-րդ ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 94 օր։ Դեպքեր մ.թ.ա. 48 - Պոմպեոս զորավարն սպանվում է Եգիպտոսում 1874 - Էջմիածնում բացվեց Գեւորգյան ճեմարանը 1970 - Կահիրեում սրտի կաթվածից մահանում է Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերը ՄԱԿ-ին միացած երկրներ 1950 - Ինդոնեզիա 1960 - Մալի, Սենեգալ Ծնունդներ մ.թ.ա. 551 - Կոնֆուցիոս, չինացի փիլիսոփա, աշխարհի մեծագույն փիլիսոփաներից մեկը (մ. 479) 616 - Ջիվանշիր, Աղվանքի թագավոր (մ. 683) 1803 - Պրոսպեր Մերիմե ֆրանս. հնէապատմաբան, գրող (մ. 1870) 1841 - Ժորժ Կլեմանսո Georges Clemenceau ֆրանս. լրագրող, ֆիզիկոս 1900 - Ջովաննի Դեյնի, իտալացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ 1924 - Մարչելլո Մաստրոյանի Marcello Mastroianni իտալաֆրանս. դերասան (մ. 1996) 1928 - Նիկոլայ Ռիժկով, ռուս պետական եւ կուսակցական գործիչ, հայ ժողովրդի մեծ բարեկամ, ՀՀ ազգային հերոս 1934 - Բրիժիտ Բարդո Brigitte Bardot ֆրանս. դերասանուհի եւ երգչուհի 1968 - Նաոմի Ուոթս Naomi Watts անգլ. դերասանուհի 1972 - Դիտա ֆոն Տիզ Dita Von Teese ամեր. պարուհի, մոդել, դերասանուհի 1982 - Նոլվեն Լերուա Nolwenn Leroy ֆրանս. երգչուհի-երգահան 1984 - Մաթյո Վալբուենա Mathieu Valbuena ֆրանս. ֆուտբոլիստ 1986 - Անդրես Գուարդադո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ 1987 - Հիլարի Դաֆֆ Hilary Duff ամեր. երգչուհի-երգահան եւ դերասանուհի Մահեր 1895 - Լուի Պաստյոր Louis Pasteur ֆրանս. քիմիկոս, կենսաբան (ծն. 1822)։ 1914 - Ստեվան Մոկրանյաց,սերբ կոմպոզիտոր, բանահավաք, դիրիժոր, մանկավարժ 1947 - Գարեգին Լեւոնյան, հայ արվեստաբան, գրականագետ (ծն. 1872)։ 1953 - Էդվին Հաբլ Edwin Hubble ամեր. աստղագետ (ծն. 1889)։ 1956 - Օստապ Վիշնյա,ուկրաինացի խորհրդային գրող-երգիծաբան 1970 - Գամալ Աբդել Նասեր Եգիպտոսի 2-րդ նախագահը (ծն. 1918)։ 2003 - Էլիա Կազան Elia Kazan հույն ծագումով ամեր. դերասան, ռեժիսոր, արտադրող, դրամատուրգ Տոներ Սրտի համաշխարհային օր Կատաղություն հիվանդության դեմ պայքարի համաշխարհային օր Չեխիա՝ Չեխական պետականության օր Չինաստան՝ Ուսուցչի օր Ռուսաստան՝ Ատոմային արդյունաբերության աշխատողի օր Արտաքին հղումներ BBC: Այս օրը Այս օրը Կանադայում


text: Սեպտեմբերի 29, տարվա 272-րդ (նահանջ տարիներին՝ 273-րդ ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 93 օր։ Դեպքեր 1885՝ Անգլիայի Բլեքփուլում սկսում է գործել առաջին էլեկտրական տրամվայը 1911 - Իտալիան պատերազմ է հայտարարում Օսմանյան կայսրությանը 1979 - Հովհաննես Պողոս II-ը դառնում է Իռլանդիա այցելություն կատարած առաջին պապը 2004 - (4179) Տուտատիս աստերոիդն անցնում է Երկիրից չորս լուսնային հեռավորության վրա Ծնունդներ մ.թ.ա. 106 - Գնեոս Պոմպեոս, Հռոմի կայսր (մ. մ.թ.ա. 48) 1547 - Միգել դե Սերվանտես Miguel de Cervantes իսպ. գրող (մ. 1616) 1571 - Կարավաջո Caravaggio իտալ. նկարիչ (մ. 1610) 1703 - Ֆրանսուա Բուշե ֆրանս. նկարիչ (մ. 1770) 1758 - Հորացիո Նելսոն, անգլիացի ծովակալ, դերկոմս եւ փոխծովակալ 1864 - Միգել դե Ունամունո Miguel de Unamuno իսպ. փիլիսոփա, գրող (մ. 1936) 1899 - Լասլո Բիրո արգենտինացի գյուտարար (մ. 1985) 1901 - Էնրիկո Ֆերմի Enrico Fermi իտալացի ֆիզիկոս (մ. 1954) 1913 - Սթենլի Կրամեր Stanley Kramer ամեր. ռեժիսոր, արտադրող (մ. 2001) 1928 - Լուչանո Տեսսարի, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարպասպահ եւ գլխավոր մարզիչ 1936 - Սիլվիո Բերլուսկոնի Silvio Berlusconi իտալ. գործարար, Իտալիայի 50-րդ վարչապետը 1961 - Ջուլիա Գիլարդ Julia Gillard Ավստրալիայի 27-րդ վարչապետը 1972 - Ռոբերտ Վեբ Robert Webb անգլ. կոմիկ 1976 - Անդրեյ Շեւչենկո Андрiй Миколайович Шевченко ուկր. ֆուտբոլիստ 1984 - Պեր Մերտեզակեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ 1989 - Անդրեա Պոլի Andrea Poli իտալ. ֆուտբոլիստ 1991 - Ադեմ Լյայիչ սերբ ֆուտբոլիստ Մահեր 1530 - Անդրեա դել Սարտո, իտալացի նկարիչ 1902 - Էմիլ Զոլա ֆրանս. լրագրող, գրող (ծն. 1840)։ 1913 - Ռուդոլֆ Դիզել Rudolf Diesel գերմ. ճարտարագետ 1929 - Հովհաննես Հովհաննիսյան, հայ բանաստեղծ (ծ. 1864)։ 1930 - Իլյա Ռեպին ուկր.-ռուս նկարիչ (ծ. 1844)։ 1951 - Հայկ Գյուլիքեւխյան, հայ գրականագետ, փիլիսոփա (ծ. 1886)։ 2001 - Վարդան Մուսախանյան իրավաբան 2010 - Թոնի Քերթիս Tony Curtis ամեր. դերասան, երգիչ (ծ. 1925)։ 2012 - Էբե Կամարգու Hebe Camargu բրազ. երգիչ եւ դերասան (ծն. 1929)։ 2014 - Դավիթ Հակոբյան, թերապեւտ, քաղաքական գործիչ 2015 - Ժան Տեր-Մերկերյան, ֆրանսահայ ջութակահար 2020թ.՝ Դավիթ Առուշանյան, Արցախի Հանրապետության ազգային հերոս Տոներ Սուրճի համաշխարհային օր


text: Սեպտեմբերի 30, տարվա 273-րդ (նահանջ տարիներին՝ 274-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 92 օր։ Դեպքեր 1895 - Մադագասկարը անցնում է Ֆրանսիայի ենթակայության տակ 1941՝ գերմանական նացիստներն իրականացնում են Բաբիյ Յարի կոտորածը ՄԱԿ-ին միացած երկրներ 1947 - Պակիստան, Յեմեն Ծնունդներ 1207 - Ռումի, պարսից բանաստեղծ 1895 - Լյուիս Մայլսթոուն Lewis Milestone մոլդ.-ամեր. ռեժիսոր, դրամատուրգ (մ. 1980) 1898 - Ռենե Ադոր ֆրանս.-ամեր. դերասանուհի (մ. 1933) 1908 - Դավիդ Օյստրախ ուկրաինացի թավջութակահար (մ. 1974) 1919 - Գեւորգ Էմին, հայ բանաստեղծ (մ. 1998) 1925 - Հենրիկ Մալյան, հայ ճանաչված կինոռեժիսոր, սցենարիստ (մ. 1988) 1930 - Սվետլանա Գրիգորյան, հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական դերասանուհի։ 1931 - Ջանսուղ Չարկվիանի, վրացի բանաստեղծ։ 1933 - Միշել Աուն Michel Aoun լիբանանցի գեներալ 1962 - Ֆրենկ Ռայկարդ Frank Rijkaard հոլանդ. ֆուտբոլիստ 1964 - Մոնիկա Բելուչի, իտալացի դերասանուհի 1975 - Մարիոն Քոտիար Marion Cotillard ֆրանս. ամեր. դերասանուհի եւ երգչուհի Մահեր 1897 - Թերեզ Լիզյոացի, միանձնուհի, Կաթոլիկ Սուրբ, չորս կանանցից մեկը պատմության մեջ, ով արժանացել է Եկեղեցու դոկտորի կոչմանը 1985 - Բենիամին Մարգարյան, հայ խորհրդային աստղագետ, Միջազգային աստղագիտական միության «Գալակտիկաներ» հանձնաժողովի նախագահ (ծ. 1913) 1989 - Թոմսոն Վիրջիլ, ամերիկյան կոմպոզիտոր եւ երաժշտական քննադատ 2003 - Ռոբերտ Քարդաշյան ամերիկացի իրավաբան (ծն. 1944) Տոներ Թարգմանության համաշխարհային օր։ Ուկրաինա՝ Որդեգրման օր


text: Դեպքեր Սեպտեմբեր 27 - Մեքսիկան անկախացավ Իսպանիայից Ծնունդներ Ապրիլ 9 - Շառլ Բոդլեր, ֆրանսիացի բանաստեղծ, արվեստաբան (վ.1867) հոկտեմբերի 30-Ֆեոդոր Դոստոեւսկի, ռուս մեծ գրող, գրականագետ, փիլիսոփա (վ.1881) Մահեր Փետրվարի 23 - Ջոն Քիթս, անգլիացի ռոմանտիկ բանաստեղծ Մայիս 5 - Նապոլեոն Բոնապարտ, Ֆրանսիայի կայսր 1804 - 1815, զորավար եւ պետական գործիչ (ծ. 1769)։ 1821 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվար 1 - Ջիվան Գասպարյան, հայ դուդուկահար, կոմպոզիտոր։ Հունվարի 5 - Ստեփան Շալաեւ, խորհրդային պետական գործիչ Փետրվար 7 - Էդգար Էլբակյան, թատրոնի եւ կինոյի դերասան, հանրապետության ժողովրդական արտիստ (վ. 1988) Փետրվար 11 - Ալբերտ Ազարյան, հայ մարմնամարզիկ, օլիմպիական խաղերի չեմպիոն Փետրվարի 15 - Սպարտակ Սաֆյան, հայ նկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Մարտի 8 - Էբե Կամարգու, բրազիլիացի դերասանուհի, երգչուհի եւ հաղորդավարուհի։ Մարտի 21 - Յուրի Մուշկետիկ, ուկրաինացի գրող (վ. 2019)։ Ապրիլի 2 - Մուխրան Մաճավարիանի, վրացի բանաստեղծ (վ. 2010)։ Մայիսի 4 - Օդրի Հեփբերն, բրիտանացի եւ ամերիկացի դերասանուհի, պարուհի, ֆոտոմոդել, նորաձեւության աստղ եւ հումանիստ (վ.1993)։ Մայիս 22 - Արմեն Խոստիկյան, հայ դերասան, կատակերգու (վ. 2003)։ Հունիս 17 - Տիգրան Պետրոսյան, շախմատի աշխարհի կրկնակի չեմպիոն (վ. 1984) Հուլիսի 30 - Սուրեն Նազարյան, հայ քանդակագործ, ՀՀ ժողովրդական նկարիչ (1980)։ Օգոստոս 24 - Յասեր Արաֆաթ, Պաղեստինի նախագահ (վ. 2004) Հոկտեմբերի 15 - Միլորադ Պավիչ, հարավսլավացի եւ սերբ բանաստեղծ, արձակագիր, պոստմոդերնիզմի եւ մոգական ռեալիզմի ներկայացուցիչ, թարգմանիչ եւ 17-19--րդ դարերի սերբական գրականության պատմագիր։ Հոկտեմբեր 24 - Սոս Սարգսյան, հայ անվանի դերասան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (վ. 2013) Նոյեմբերի 10 - Ռուբեն Ադալյան (նկարիչ), հայ նկարիչ, ՀՀ ժողովրդական նկարիչ։ Դեկտեմբերի 29 - Յուրգեն Էյլերս, գերմանացի ֆիզիկոս Հրանուշ Հակոբյան (քանդակագործ), հայ քանդակագործ։ Պապին Ղանդիլյան, հայ բնագետ (վ.2001)։ Մահեր Սեպտեմբերի 12 - Յան Ռայնիս, լատիշ բանաստեղծ, դրամատուրգ, հասարակական գործիչ Սեպտեմբերի 28 - Հովհաննես Հովհաննիսյան, բանաստեղծ (ծ. 1864) 1929 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվարի 2 - Թերեզ Լիզյոացի, միանձնուհի, Կաթոլիկ Սուրբ, չորս կանանցից մեկը պատմության մեջ, որը արժանացել է Եկեղեցու դոկտորի կոչմանը Հունվարի 14 - Պյոտր Սեմյոնով-Տյան-Շանսկի, ռուս աշխարհագրագետ, վիճակագիր, հասարակական գործիչ Հունվարի 23 - Միխայիլ Պրիշվին, խոսքի խիստ ինքնատիպ, տաղանդավոր ու անկրկնելի վարպետ Խորեն Ա Տփղիսեցի, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս (1932-1938)։ Հաջորդել է Գեւորգ Ե Սուրենյանցին Միխայիլ Սումգին, խորհրդային գիտնական, սառցույցագիտության հիմնադիրներից Մայիս 17 - Անրի Բարբյուս, ֆրանսիացի գրող, լրագրող, հասարակական գործիչ (վ. 1935) Նոյեմբեր 22 - Հակոբ Մանանդյան, հայ պատմաբան, բանասեր, աղբյուրագետ, ակադեմիկոս (վ. 1952) Նիկոլ Աղբալյան - հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրականագետ, մանկավարժ, ՀՀԴ կուսակցության անդամ (վ. 1947) Ռուբեն Որբերյան - արեւմտահայ բանաստեղծ (վ. 1931) Մահեր Հունիս 27 - Ֆյոդոր Տյուտչեւ, ռուս բանաստեղծ (ծ.1803) Օգոստոս 2 - Մսեր Մսերյանց, բանասեր, կղերա-աղայական հոսանքի ներկայացուցիչ (ծ. 1808) Հոկտեմբերի 6 - Ֆեոդոր Վասիլեւ, ռուս նկարիչ 1873 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Մարտ 6 - Երեւանում հիմնադրվեց առաջին կարի ֆաբրիկան Օգոստոս 26 - Բացվում է Արզնի առողջարանը Հայֆիլմ կինոստուդիան նկարահանում է Զարե կինոնկարը։ Պրեմիերան Երեւանում՝ նոյեմբերի 9-ին, Մոսկվայում՝ 1927 թվականի հունվարի 31-ին Ծնունդներ Հունվարի 5 - Հենրիկ Մելիքյան, հայ խորհրդային պատմաբան Հունվարի 5 - Գեորգի Նալբանդյան, անասեր-լեզվաբան, արեւելագետ, մանկավարժ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1973) Փետրվարի 1 - Վիվիան Մեյեր, Ամերիկացի լուսանկարչուհհի, ով հայտնի է դարձել միայն իր մահից հետո Մարտի 8 - Լադո Մրելաշվիլի, վրացի գրող Մարտ 10 - Արամ Քաթանյան, հանրապետության ժողովրդական արտիստ, դիրիժոր Մարտի 21 - Միքայել Հայրապետյան, հայ վիրաբույժ-ուռուցքաբան Մարտի 22 - Մարտին Միքայելյան, հայ ճարտարապետ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1968)։ Մարտի 25 - Արչիլ Գոմիաշվիլի, վրացի խորհրդային եւ ռուսական թատրոնի եւ կինոյի դերասան, գործարար, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1966 թ.): Մարտի 27 - Գեորգի Սահակյան, Հայ կինոդերասան, Իոսիֆ Ստալինի նմանակը Մարտի 31 - Կիմ Արզումանյան, ռեժիսոր,բեմադրիչ, Ապրիլի 2 - Էդգար Հիլզենրաթ, գերմանացի գրող Ապրիլի 13 - Գրիգոր Աղասյան, հայ նկարիչ Ապրիլի 18 - Ջիմ Թորոսյան, հայ ճարտարապետ, ակադեմիկոս Օգոստոսի 13 - Ֆիդել Կաստրո, Կուբայի նախագահ Օգոստոսի 25 - Ալբերտ Պապիկյան, հայ նկարիչ, ՌԴ վաստակավոր նկարիչ (1971) Օգոստոսի 26 - Անահիտ Ցիցիկյան, հայ ջութակահարուհի (վ. 1999) Հոկտեմբերի 7 - Մարտունի Պողոսյան, հայ ճարտարագետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր Հոկտեմբերի 16 - Զարեհ Խրախունի, հայ բանաստեղծ Նոյեմբերի 14 - Մարկ Արյան, երգիչ, երգահան, բանաստեղծ, գործարար Դեկտեմբեր 23 - Մետաքսե, հայ բանաստեղծուհի, գրող, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ, Հայաստանի գրողների միության նախագահության անդամ, Արցախյան շարժման ակտիվ մասնակից Մահեր Հունվարի 12 - Զաբել, հայ դերասանուհի Մարտի 17 - Ալեքսեյ Բրուսիլով, ռուս եւ խորհրդային զորահրամանատար եւ ռազմական գործիչ, ընդհանուր հեծելազորի գեներալ Հունիսի 14 - Մերի Կեսսետ, ամերիկացի նկարչուհի Հուլիսի 23 - Վիկտոր Վասնեցով, ռուս նկարիչ Սեպտեմբերի 15 - Ռուդոլֆ Քրիստոֆ Էյքեն, գերմանացի գրող եւ փիլիսոփա Հոկտեմբեր 3 - Երվանդ Օտյան, հայ գրող-երգիծաբան, լրագրող, հրապարակագիր (ծ. 1869) Հոկտեմբերի 9 - Վասիլի Աբաշիձե, վրացի դերասան 1926 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Օգոստոս 28 - Տոյոտա գործարանը ստեղծվեց Ծնունդներ Հունվարի 1 - Գեւորգ Առաքելյան, հայ նկարիչ Ապրիլի 1 - Վալենտին Չեռնիկով, ԽՍՀՄ սուսերամարտիկ, աշխարհի չեմպիոն (1961), սուսերամարտի թիմային մրցույթների Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր (1960)։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1958) Ապրիլի 4 - Լայոշ Պորտիշ, հունգարացի շախմատիստ, գրոսմայստեր։ Մայիսի 11 - Գեորգի Շենգելայա, վրացի դերասան եւ կինոռեժիսոր Նոյեմբերի 10 - Էդուարդ Զոհրաբյան, հայ արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Լեւոն Բարսեղյան, իսկական անդամ, ՀՀ ԲԳԱ իսկական անդամ, Բնական գիտությունների եվրոպական ասոցիացիայի իսկական անդամ, Ակնաբույժների համաշխարհային ասոցիացիայի անդամ Հունվարի 7 - Լավրենտի Բարսեղյան, հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր Մարտի 4 - Էդուարդ Բաբայան, թերապեւտ Տիգրան Դաքեսյան, հայ գեղանկարիչ Փետրվարի 21 - Միքայել Վարտանով, վավերագրական կինոյի վարպետ Մարտ 4 - Ռուդոլֆ Խաչատրյան, հայ վաստակավոր նկարիչ Մարտի 6 - Վալենտինա Տերեշկովա, խորհրդային տիեզերագնաց, աշխարհի առաջին կին տիեզերագնացը Ապրիլի 10 - Հենրիկ Անասյան, հայ կոմպոզիտոր, դիրիժոր, գրող, հասարակական գործիչ Ապրիլի 20 - Սեյրան Խաթլամաջյան, հայ գեղանկարիչ, գրաֆիկ Մայիսի 23 - Ռոբերտ Հարությունյան, Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա արտասահմանյան անդամ, ֆիզիկական մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Հունիս 1 - Լուսինե Զաքարյան, հայ երգչուհի (վ. 1992) Լորիս Ճգնավորյան-Հայ կոմպոզիտոր Հունիսի 5 - Գուժ Մանուկյան, դերասան Հունիսի 8 - Բրյուս Մակկենդելս, ամերիկացի տիեզերագնաց, ռազմաօդային ուժերի օդաչու, աշխատել է ՆԱՍԱ-յում Օգոստոսի 3 - Վան Սողոմոնյան, հայ նկարիչ, խեցեգործ։ Հոկտեմբերի 17 - Կառլոս Աբովյան, հայ նկարիչ Նոյեմբերի 11 - Բոբի Չարլթոն, անգլիացի ֆուտբոլիստ Նոյեմբերի 13 - Լորիս Ճգնավորյան, ժամականակից իրանահայ դիրիժոր եւ կոմպոզիտոր, ծնվել է Իրանում 1937 թ Նոյեմբերի 30 - Խեսուս դել Մուրո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Դեկտեմբերի 26 - Պերճ Ստեփանյան, հայ բանասեր, ԵՊՀ հրատարակչության տնօրեն (1998-2014) Մահեր Հունիսի 28 - Ամատունի Ամատունի, հայ խորհրդային պետական եւ կուսակցական աշխատող Դեկտեմբերի 3 - Աթիլա Յոժեֆ, հունգարացի բանաստեղծ Դեկտեմբերի 10 - Քրիստափոր Արարատյան, Ականավոր հայ ռազմական գործիչ, Սարդարապատի ճակատամարտում հրետանու հրամանատար, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության երկրորդ պաշտպանության նախարար Պողոս Ղուկասյան, հայ հանրային գործիչ, նավթարդյունաբերող, ճարտարագետ, ֆինանսիստ Իվան Վարդանյան, դիվիզիային զինվորական կոմիսար Ավիս Նուրիջանյան, հեղափոխական, կուսակցական ու պետական գործիչ Ակսել Բակունց, հայ խորհրդային արձակագիր, գրականագետ, կինոսցենարիստ, թարգմանիչ, գյուղատնտես, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից Ավիս Նուրիջանյան, հեղափոխական, կուսակցական ու պետական գործիչ Ասատուր Տեր-Վարդանյան, Անդրկովկասում խորհրդային իշխանության հաստատման, Ռուսաստանում երեք հեղափոխությունների մասնակից Արամ Մանուչարյան, կուսակցական եւ պետական աշխատող Մայիսի 27 - Ատրպետ, (Սարգիս Մուբայաջյան), հայ գրող, հասարակական գործիչ, հրատարակիչ (ծ. 1860) Հունիսի 12 - Ավգուստ Կորկ, խորհրդային ռազմական գործիչ, բանակի 2-րդ կարգի հրամանատար Հուլիս 11 - Ջորջ Գերշվին, ամերիկյան կոմպոզիտոր (ծ. 1898) Հուլիս 18 - Ակսել Բակունց, հայ արձակագիր, գրականագետ, կինոսցենարիստ, թարգմանիչ, գյուղատնտես, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (ծ. 1899) Հոկտեմբերի 7 - Գեւորգ Ասատուր, հայ բանասեր, մանկավարժ, թարգմանիչ (ծ. 1868) Նոյեմբերի 27 - Եղիշե Չարենց, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ (ծ. 1897) Դեկտեմբերի 11 - Գայ, Հայկ Բժշկյանց, ռազմական գործիչ, քաղաքացիական պատերազմի հերոս (ծ. 1887) (անթիվ) - Հովհաննես Հակոբյան, պատմաբան, հրապարակախոս (ծ. 1876) 1937 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Պետրոս Շանյան, հասարակական գործիչ, մանկավարժ Հունվարի 8 - Արշակ Տեր-Ղուկասով, հայազգի ռուսական զորավար, գեներալ-լեյտենանտ (մահ. 1881) Հունիսի 20 - Ժակ Օֆենբախ ֆրանսիացի երգահան եւ թավջութակահար, ֆրանսիական օպերետ ժանրի ստեղծողներից մեկը (մահ. 1880) Հոկտեմբերի 20 - Բաբ, Բահայի հավատի հիմնադիր Մահեր 1819 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունիսի 19 - ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգում տեղի ունեցավ բեյսբոլի առաջին խաղը։ Ծնունդներ Հունվարի 5 - Ռուդոլֆ Քրիստոֆ Էյքեն, գերմանացի գրող եւ փիլիսոփա Հունվար 10 - Սերովբե Դերվիշյանը, հայ լեզվաբան, հնդեվրոպաբան Մարտ 20 - Ջիվանի, աշուղ, ժողովրդական երգիչ (վ.1909) Հունիս 3 (15) – Իվան Ռոմանի Թարխանով, Թիֆլիս, նշանավոր բժիշկ, ֆիզիոլոգ, հոգեբան, Ռուսաստանի ԳԱ ակադեմիկոս Մահեր Փետրվարի 11 - Սուքիաս Սոմալյան, հայ բանասեր, բառարանագիր, թարգմանիչ Գրիգոր Մանուչարյանց, հայ ազատագրական շարժման գործիչ, արքեպիսկոպոս 1846 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվարի 11 - Երեւանում հիմնադրվեց «Գիրք» հրատարակչական ընկերությունը՝ Մարտիրոս Սարյանի ղեկավարությամբ Հունվարի 25 - Փետրվարի 5 - Ֆրանսիական Շամոնի քաղաքում անցկացվեցին առաջին Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը Հունվարի 24 - Իտալիայում արգելվել է ցանկացած արհեստակցական միություն բացի ֆաշիստականից Հունվարի 25 - Կնքվում է հաշտության պայմանագիր Ֆրանսիայի եւ Չեխոսլովակիայի միջեւ Փետրվարի 19 - Պարսկաստանում գահընկեց է լինում Ահմադ Շահը Մարտի 3 - Գերմանիան ընկերական պայմանագիր է կնքում Թուրքիայի հետ Մարտ 15 - Գործարկվում է Երեւանի բամբակազտիչ գործարանը։ Օգոստոսի 24 - Ալբանիան հանրապետություն է ճանաչվում Հալիֆի տիտղոսը այդ ժամանակից ոչ մի մարդ չի կրում Ծնունդներ Մայիսի 2 - Մկրտիչ Սարգսյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր Հոկտեմբերի 3 - Գրիգոր Մկրտչյան (ռեժիսոր), հայ ռեժիսոր Հունվար 3 - Ստեփան Ալաջաջյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (վ. 2010) Հունվար 9 - Սերգեյ Փարաջանով, կինոռեժիսոր (վ. 1990) Հունվարի 15 - Ալեքսանդր Մարգարյան, հայ խորհրդային լեզվաբան Հունվարի 17 - Ռաֆայել Նանուշյան, հայ գծանկարիչ։ Հունվարի 20 - Մանյա Ղազարյան (արվեստաբան), արվեստաբան։ Հունվար 24 - Պարույր Սեւակ, հայ ականավոր բանաստեղծ, գրող, գրականագետ (վ. 1971) Ապրիլի 3 - Մառլոն Բրանդո, ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր Ապրիլի 29 - Վալենտին Պոդպոմոգով, բեմադրող նկարիչ, նկարիչ (վ. 1998) Մարտի 19 - Վարդուհի Վարդերեսյան, հայ դերասանուհի։ Մարտի 18 - Լեւոն Խաչերյան, լեզվաբան, հայագետ (վ. 2007) Մայիսի 10 - Զահրատ, արեւմտահայ բանաստեղծ (վ. 2007) Մայիսի 22 - Շառլ Ազնավուր, ֆրանսահայ երգիչ Հունիսի 12 - Ջորջ Հերբերտ Վոկեր Բուշ, ԱՄՆ-ի 41-րդ նախագահ Հունվարի 21 - Բեննի Հիլլ, դերասան, սցենարիստ Հունիսի 25 - Սիդնի Լյումետ, ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ Օգոստոսի 10 - Երվանդ Մանարյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ Սեպտեմբերի 28 - Մարչելլո Մաստրոյանի, իտալացի դերասան, պրոդյուսեր Սեպտեմբերի 21 - Համիլկար Կաբրալ, Կանաչ հրվանդանի կղզիների ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ Սեպտեմբերի 24 - Լեւոն Կոջոյան, հայ նկարիչ Նոյեմբերի 29 - Մարուսյա Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային դերասանուհի Դեկտեմբերի 14 - Գոհար Գասպարյան, հայ օպերային արվեստի մեծագույն վարպետ, օպերային երգչուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (վ. 2007): Դեկտեմբերի 15 - Աննա Կալանդաձե, վրաց բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի (վ. 2008): Կարապետ Գալստյան, հայ քանդակագործ Սուրեն Սարգսյան, Խորհրդային Միության հերոս, գվարդիայի սերժանտ Մահեր Հունվար 21 - Վլադիմիր Լենին, հեղափոխական (ծ. 1870) Մարտ 16 - Երանուհի Գարագաշյան, հայ դերասանուհի (ծ. 1848) Ապրիլ 9 - Մատթեոս Զարիֆյան, հայ բանաստեղծ, արեւմտահայ պոեզիայի վերջին ներկայացուցիչ (ծ. 1894) Հուլիսի 13 - Ալֆրեդ Մարշալ, անգլիացի տնտեսագետ տնտեսագիտության նեոսդասական տեսության հիմնադիր, ներկայացնում է քեմբրիջյան տնտեսական դպրոցը Հոկտեմբեր 12 - Անատոլ Ֆրանս, ֆրանսիացի գրող, գրաքննադատ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ. 1844) 1924 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվար Հունվարի 5 – Սկսվեց Ոսկե դարպասներ կամուրջի շինարարությունը Սան Ֆրանցիսկոյում։ Հունվարի 12 - Գործարկվում է Երեւանի առաջին տրամվայը Հունվարի 20 - Բացվեց Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի եւ բալետի պետական ակադեմիական թատրոնը Հունվարի 24 - Շահագործման հանձնվեց Երեւանի ծխախոտի ֆաբրիկան Ծնունդներ Հունվարի 1 - Լեւոն Կուկուլյան, հայ դերասան։ ՌԴ ժողովրդական արտիստ (2006) Հունվարի 5 - Գարրի Ռաշիդյան, մանրէաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1999) Հունվարի 30 - Գաբրիել Մոլոյան, հայ հասարակական գործիչ, Նոր սերունդ մշակութային միության հիմնադիր Մարտի 11 - Սանդրա Միլո, իտալացի դերասանուհի, հեռուստահաղորդավարուհի։ Ապրիլի 6 - Ստանիսլավ Լյուբշին, սովետական եւ ռուսական թատրոնի եւ կինոյի դերասան, կինոռեժիսոր։ ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Ապրիլի 14 - Յուրի Հովհաննիսյան, ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1981), ՌԳԱ ակադեմիկոս (1997, թղթակից անդամ՝ 1990 թվականից) Ապրիլի 16 - Գեորգի Միրզոեւ, հայկական արմատներով խորհրդային կոնստրուկտոր, Հուլիսի 24 - Վազգեն Սեմերջյան, հայ սրտաբան Սեպտեմբերի 30 - Միշել Աուն, Լիբանանի Նախագահ Սաբիր Ստեփանյան, ՀԽՍՀ հասարակական-պետական գործիչ, տնտեսության գործիչ, երկրաբան Մարտի 23 - Գուստավո Ջանիոնի, իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ Ապրիլի 1 - Բարսեղ Թուղլաճյան - հայ բանասեր, բառարանագիր Ապրիլի 16 - Մարկիտոս, իսպանացի ֆուտբոլիստ, Պաշտպան Օգոստոսի 1 - Զորայր Խալափյան, գրող, արձակագիր եւ դրամատուրգ (վ. 2008) Հոկտեմբերի 21 - Ֆրանսիսկո Խենտո, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Հոկտեմբերի 28 - Գարինչա, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Նոյեմբերի 16 - Զավեն Ավետիսյան, հայ գրականագետ Դեկտեմբերի 18 - Ելենա Ալեքսանյան, հայ գրականագետ, քննադատ, թարգմանչուհի Հունվարի 17 - Դալիդա, իտալական ծագմամբ ֆրանսիական երգչուհի եւ դերասանուհի Մահեր Հունվարի 5 - Քալվին Քուլիջ, ԱՄՆ-ի 30-րդ նախագահ (1923-1929) Փետրվարի 3 - Հակոբ Տաշյան, անվանի հայագետ, Մխիթարյանների Վիեննայի դպրոցի ականավոր գործիչներից։ Հոկտեմբերի 6 - Զաքարե Փալիաշվիլի, վրացական ազգային պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմնադիրների Էդուարդ Վիլդե, էստոնացի գրող Փետրվարի 4 - Արչիբալդ Հենրի Սեյս, անգլիացի արեւելագետ։ Խեթագիտության հիմնադիրներից Մայիսի 4 - Սպիրիդոն Մելիքյան, հայ կոմպոզիտոր, խմբավար Հուլիս 13 - Նար Դոս, հայ գրող (ծ. 1867) Հոկտեմբերի 12 - Ջոզեֆ Լինդսեյ, շոտլանդացի նախկին ֆուտբոլիստ 1933 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվար 17 - Երեւանում բացվեց գրողների տունը Մարտ 3 - Բացվեց Համազգային ճեմարանը Երեւանի Պետական Համալսարանից առանձնացավ բժշկական ֆակուլտետը՝ վերանվանվելով Երեւանի Բժշկական Ինստիտուտ։ Ծնունդներ Հունվարի 14 - Էդգար Հովհաննիսյան, երգահան Փետրվարի 11 - Խաչիկ Միրիջանյան, հայ քանդակագործ Փետրվարի 18 - Ալեքսանդր Ազատյան, հայ նկարիչ, գոբելենագործ Մարտի 8 - Ալբերտ Խաչատուրով, խորհրդային, ուզբեկ, թատերական ռեժիսոր, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, Ուզբեկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1957)։ Մարտի 11 - Ռուզան Քյուրքչյան, հայ քանդակագործ Ապրիլի 1 - Խորեն Աբրահամյան, դերասան եւ ռեժիսոր (վ. 2004) Մայիսի 1 - Վլադիմիր Աբրահամյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող։ Հունիսի 11 - Մորիս Փոցխիշվիլի, վրացի բանաստեղծ (վ. 1997): Հունիսի 16 - Շավարշ Մարգարյան, հայ խորհրդային տնտեսագետ Հուլիսի 4 - Մհեր Մկրտչյան, հայ դերասան (վ. 1993) Հուլիսի 9 - Արտաշես Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային բանասեր, պատմաբան Հուլիսի 16 - Հրաչ Սաֆարյան, հայ բանաստեղծ Օգոստոսի 7 - Թողրուլ Նարիմանբեկով, ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ Օգոստոսի 8 - Ջերրի Թարխանյան, հայ բասկետբոլի մարզիչ Օգոստոսի 21 - Քրիստիան Լեգրան, հայ ֆրանսիական էստրադայի երգչուհի։ Օգոստոսի 27 - Վիկտոր Աբալակին, ռուս աստղագետ։ Սեպտեմբերի 30 - Սվետլանա Գրիգորյան, հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական դերասանուհի։ Նոյեմբերի 3 - Ցուտոմու Սեկի, ճապոնացի աստղագետ Նոյեմբերի 22 - Կիմ Երիցյան, հայ դերասան (վ. 2010) Դեկտեմբերի 29 - Սոֆի Ավագյան, հայ թարգմանչուհի Մահեր Հունվարի 5 - Լյուդվիգ Կլայզեն, գերմանացի քիմիկոս-օրգանիկ Գաբրիել Կաֆյան, ազգային-ազատագրական, շարժման գործիչ Օնիկ Ստեփանյան, հայ դերասան Ֆրիտյոֆ Նանսեն, նորվեգացի հետախույզ, գիտնական, դիվանագետ եւ ականավոր հումանիստ (ծ. 1861) 1930 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվարի 11՝ առաջին անգամ Ֆրեդրիք Բենթինգը Թորոնթոյում շաքարախտի դեմ հաջողությամբ փորձարկում է ինսուլինը։ Հունվարի 24՝ Քրիստիան Ք. Նելսոնն արտոնագրում է «Էսկիմո» պաղպաղակը։ Հունվարի 26՝ իտալական զորքերն օկուպացնում են Միսրաթան, սկսվում է Լիբիայի գրավումը։ Հունվար 26 - Երեւանում բացվեց առաջին պետական դրամատիկ թատրոնը Փետրվարի 6՝ Պիոս XI պապը (իտալերեն անունը՝ Ambrogio Damiano Achille Ratti) հաջորդում է Բենդիկտոս XV-ին որպես Հռոմի 259րդ պապ։ Մարտի 18՝ Բրիտանական Հնդկաստանում ապստամբության կոչերի համար Մահաթմա Գանդին դատապարտվում է վեց տարվա ազատազրկության։ Ապրիլի 3՝ Իոսիֆ Ստալինը նշանակվում է Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի Գլխավոր քարտուղար։ Մայիսի 12՝ Վիրջինիա նահանգում ընկնում է 20 տոննանոց երկնաքար։ Սեպտեմբերի 9՝ Երկրորդ հույն-թուրքական պատերազմ. թուրքական զինուժը Իզմիրից դուրս է մղում հունական զորքերին; Սեպտեմբերի 13-14՝ մեծ հրդեհը ավերում է Իզմիրի մեծ մասը։ Հոկտեմբերի 30՝ Բենիտո Մուսոլինին 39 տարեկանում դառնում է Իտալիայի ամենաերիտասարդ վարչապետը։ Նոյեմբերի 1՝ վերջին սուլթան Մեհմեթ VI-ի հրաժարականով վերանում է Օսմանյան կայսրությունը։ Նոյեմբեր 7 - Երեւանում բացվում է պետական հանրային գրադարանը Դեկտեմբերի 30՝ Ռուսաստանը, Ուկրաինան, Բելառուսիան եւ Անդրկովկասը միասին ստեղծում են Խորհրդային Միությունը։ Այն, ի վերջո, կազմալուծվում է 1991 թվականին։ Ծնունդներ Հունվարի 15 - Սոկրատ Աքմաքչյան, թատերական գործիչ, ռեժիսոր Հունվարի 19 - Եժի Կավալերովիչ, ծագումով հայ լեհական կինոռեժիսոր, դրամատուրգ (վ. 2007) Հունվարի 22 - Սուրեն Աղաբաբյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (վ. 1986) Հունվարի 22 - Սուրեն Բարդուղի Աղաբաբյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Փետրվարի 7 - Մկրտիչ Սեդրակյան, նկարիչ Փետրվարի 8 - Յուրի Ավերբախ, շախմատային կոմպոզիտոր, միջազգային կարգի մրցավար (1969), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1965), ԽՍՀՄ չեմպիոն (1954) Մարտի 9 - Ռաֆայել Իշխանյան, լեզվաբան, գրականագետ, մատենագետ Մարտի 25 - Ադիբեկ Գրիգորյան, հայ քանդակագործ Ապրիլի 3 - Լավինիա Բաժբեուկ-Մելիքյան, հայ գեղանկարչուհի (վ. 2005) Մայիսի 9 - Սուրեն Ազիզյան, հայ նկարիչ Մայիսի 19 - Օհան Դուրյան, հայ հայտնի դիրիժոր (վ. 2011) Հունիսի 10 - Ջուդի Գառլենդ, ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի։ (վ. 1969) Օգոստոսի 2- Գաբրիել Արկալիյան, հայկական ծագումով հունգարացի դերասան, Հունգարիայի ժողովրդական արտիստ (վ. 2006) Օգոստոսի 15 - Աբել Սիմոնյան, հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր (վ. 1994) Օգոստոսի 15- Վահագն Դավթյան, հայ բանաստեղծ (վ. 1996) Օգոստոսի 22 - Իվրի Գիտլիս, հրեա ջութակահար Սեպտեմբերի 1 - Հակոբ Սալախյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու Հոկտեմբերի 14 - Վաչագան Վլասով, խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր Հոկտեմբերի 20 - Խուան Կառլոս Լորենցո, արգենտինացի նախկին ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ Հոկտեմբերի 30 - Ցոլակ Բեքարյան, հայ կոմպոզիտոր, ջութակահար, մանկավարժ (վ. 1980) Դեկտեմբերի 2 - Էմիլ Միրզաբեկյան, գիտության գործիչ, ֆիզիկոս Լուիջի Սքուարցինա, իտալացի ռեժիսոր եւ դրամատուրգ Վահէ Օշական- սփյուռքահայ բանաստեղծ, արձակագիր (վ. 2000) Մահեր Մարտի 1 - Ռաֆայել Մորենո Արանզադի, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Հուլիսի 14 - Կամո, հայ բոլշեւիկ հեղափոխական գործիչ, ՌՍԴԲԿ անդամ։ Օգոստոսի 4 - Էնվեր փաշա, թուրք պետական եւ ռազմական գործիչ, Օսմանյան Թուրքիայի Ռազմական գործերի նախարարը (1913-1918 թթ.) եւ երիտթուրքական «Միություն եւ առաջադիմություն» կուսակցության ղեկավարներից Սեպտեմբերի 16 - Նիկոլայ Վվեդենսկի, ռուս ֆիզիոլոգ, Պետերբուրգի ԴԱ թղթակից անդամ Ջեյմս Բրայս, դերկոմս, անգլիական պետական, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Բրիտանիայի ակադեմիայի անդամ, իրավաբան, պատմաբան Սոս Մելիք, հայ նկարիչ Անդրեյ Մարկով, ռուս մաթեմատիկոս Նոբելյան մրցանակներ Ֆիզիկա՝ Նիլս Բոր Քիմիա՝ Ֆրենսիս Ուիլյամ Ասթոն (անգլերեն՝ Francis William Aston) Բժշկագիտություն եւ բնագիտություն՝ Արչիբալդ Հիլ (անգլերեն՝ Achibald Hill), Օթո Ֆրից Մեյերհոֆ (գերմաներեն՝ Otto Fritz Meyerhof) Գրականություն՝ Խասինթո Բենավենթե (իսպաներեն՝ Jacinto Benavente Martinez) Խաղաղություն՝ Ֆրիթյոֆ Նանսեն Ծանոթագրություններ 1922 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվարի 21՝ Թոմաս «Քարե պատ» Ջեքսոն, ամերիկացի գեներալ Փետրվարի 17 - Կղեմես Սիպիլյան, հայ դրամագետ Դեկտեմբերի 30 - Ալեքսեյ Լոբանով-Ռոստովսկի, ռուս դիվանագետ, իշխան Մահեր Հունվար 29 - Ստեփանոս Ադոնց, ակադեմիկոս (ծ. 1740) Ապրիլ 19 - Ջորջ Բայրոն, անգլիացի բանաստեղծ (ծ. 1788) 1824 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվար-Մարտ Հունվարի 3 – Առաջին անգամ օգտագործվեց Կալիֆոռնիայի Լիկի աստղադիտարանի 91 սանտիմետրանոց աստղադիտակը։ Հունվարի 13 – Ազգային աշխարհագրական կազմակերպությունը հիմնադրվեց Վաշինգտոն ԿՇ-ում։ Փետրվարի 6 – Գիլիս Բիլդտը դարձավ Շվեդիայի վարչապետ (1888–1889). Ծնունդներ Հունվար 6 - Վահրամ Փափազյան, նշանավոր դերասան, գրող (վ. 1968) Փետրվարի 18 - Բորիս Ապրելեւ, ռուս ծովային սպա, գրող Հուլիսի 6 - Գրիգոր Չուբարյան, հայ իրավաբան, հասարակական, քաղաքական գործիչ Նոյեմբերի 9 - Ժան Մոնե, Ածխի եւ պողպատի եվրոպական համայնքի նախագահ Նոյեմբերի 19 - Խոսե Ռաուլ Կապաբլանկա, եղել է աշխարհի ուժեղագույն շախմատիստներից մեկը 1910-1930 թվականներին, բազմաթիվ միջազգային մրցությունների հաղթող Իվան Վարդանյան, դիվիզիային զինվորական կոմիսար Օգոստոսի 28 - Գուիդո Արա, իտալացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ Դեկտեմբերի 10 - Արմենակ Սալմասլյան, հայ մատենագետ Լյուդմիլ Ստոյանով, բուլղար գրող, հասարակական գործիչ Բալա Մելիքյան, հայ թառահար Փետրվար 9 - Երվանդ Կողբետլյանց, ռուսահայ մաթեմատիկոս, երկրաֆիզիկոս եւ գյուտարար (վ. 1974) Մարտ - Մարիետա Շահինյան, գրող Հոկտեմբեր 24 - Լեռ Կամսար, գրող, երգիծաբան (վ. 1965) Մահեր Առնոլդ Մաթյու, անգլիացի բանաստեղծ, քննադատ Փետրվար 17 - Ծերենց, հայ նշանավոր վիպասան, հրապարակախոս (ծ. 1822) Ապրիլի 15 - Մեթյու Առնոլդ, անգլիացի բանաստեղծ եւ արվեստի տեսաբան։ Ապրիլ 25 - Րաֆֆի, հայ գրականության դասական (ծ. 1835) Դեկտեմբերի 12 - Կոմս Միքայել Լորիս-Մելիքով, Ռուսաստանի Կայսրության պետական գործիչ, հեծելազորի գեներալ, Ցարի շքախմբի համհարզ-գեներալ (ծ. 1825) 1888 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվարի 8 – Ձեւավորվեց ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցությունը։ Թուրքմենչայի պայմանագիր Արեւելյան Հայաստանի միացումը Ռուսական կայսրությանը Ծնունդներ Պետկո Ռաչեւ Սլավեյկով, բուլղար բանաստեղծ, լուսավորիչ, հասարակական քաղաքական գործիչ Փետրվար 8 - Ժյուլ Վեռն, ֆրանսիացի գրող (վ. 1905) Օգոստոս 18 - Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան, արեւմտահայ բանաստեղծ (վ. 1868) Օգոստոս 18 - Լեւ Տոլստոյ, ռուս նշանավոր գրող, մտավորական (վ. 1910 թ.) Մահեր Ապրիլ 16 - Ֆրանցիսկո Գոյա, իսպանացի հայտնի գեղանկարիչ, Իսպանիայի պալատական դիմանկարիչ, (ծ. 1746) Հուլիսի 9 - Գիլբերտ Սթյուարտ, ամերիկացի գեղանկարիչ 1828 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հարություն Տիրիդյան (Տիրիթ), հայ գեղանկարիչ։ Ապրիլի 4 - Գրիգոր Շարաբաբչյան, հայ բեմանկարիչ Ասատուր Տեր-Վարդանյան, Անդրկովկասում խորհրդային իշխանության հաստատման աջակից Փետրվար 11 - Աշխարհբեկ Քալանթար, հայագետ, հնագետ, եւ պատմաբան (վ. 1942) Մարտի 15 - Վերդի, հայ աշուղագետ Ապրիլ 20 - Դանիել Վարուժան, հայ բանաստեղծ, գրական հասարակական գործիչ (վ. 1915) Ռուբեն Սեւակ-հայ բանաստեղծ (վ.1915 թ.) Մահեր Նոյեմբերի 25 - Ադոլֆ Վիլհելմ Հերման Կոլբե, գերմանացի քիմիկոս Միխայ Տանչիչ, հունգարացի հեղափոխական դեմոկրատ Հունվարի 18 - Գրեգոր Մենդել, Ժառանգության մասին գիտության հիմնադիր 1884 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Փետրվարի 6 - Փետրվարի 16 - Գերմանական Գառմիշ Պարտենկիրխեն քաղաքում անցկացվեցին չորրորդ Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը Ծնունդներ Հունվարի 5 - Ռաֆայել Սահակյան, հայ բանաստեղծ Հունվարի 5 - Պավել Արսենով, հայ, խորհրդային դերասան եւ ռեժիսոր Հունվարի 27 - Բարի Բերիշ, ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատել է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Հունիսի 19 - Ռուդոլֆ Մուրադյան, ֆիզիկոս-տեսաբան։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1970), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Օգոստոսի 7 - Էրիկ Մամիջանյան, հայ խորհրդային ֆիզիկոս Օգոստոսի 16 - Վլադիմիր Բաղիրով (Բաղիրյան), ԽՍՀՄ-ը, այնուհետեւ Լատվիան ներկայացրած հայազգի շախմատիստ, գրոսմայստեր, ինժեներ-մեխանիկ Սեպտեմբերի 14 - Ֆերիդ Մուրադ, ալբանական ծագումով ամերիկացի բժիշկ, դեղագետ Հոկտեմբերի 2 - Ֆրիդ Սողոյան, հայ քանդակագործ, նկարիչ Դորենց Սահակյան, հայ նկարիչ՝ կիրառական արվեստի գծով Փետրվարի 29 - Գրիգոր Կիրակոսյան, հայ անվանի տնտեսագետ Մարտի 10 - Մարտին Պետրոսյան, հայ նկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ (1976) Մարտի 30 - Նորայր Ադալյան, հայ արձակագիր, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր։ Հուլիսի 12 - Կարլեն Աբրահամյան, հայ արձակագիր Հուլիսի 13 - Ալիսիա Կիրակոսյան, հայ բանաստեղծուհի Հուլիսի 30 - Նորայր Ադալյան, հայ արձակագիր, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Օգոստոսի 7 - Էրիկ Արտաշեսի Մամիջանյան, ծնվել է 1936 թվականի օգոստոսի 7-ին, Կիսլովոդսկում, հայ խորհրդային ֆիզիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր, հայ խորհրդային ֆիզիկոս։ Դեկտեմբեր 14 - Տիգրան Լեւոնյան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ, երգիչ, ռեժիսոր (վ. 2004) Հրանտ Մաթեւոսյան - հայ գրող (վ. 2003 թ.) Մահեր Հունվարի 18 - Ռեդյարդ Կիպլինգ, անգլիացի հայտնի գրող, բանաստեղծ եւ արձակագիր (ծնվ. 1865) Փետրվար 20 - Ալեքսանդր Թամանյան, ճարտարապետ (ծ. 1878) Հուլիսի 27 - Արշակ Հարությունյան, հայ դերասան, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ Օգոստոսի 16 - Պետեր Յենսեն, գերմանացի արեւելագետ, Մարբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր։ Դեկտեմբերի 19 - Ալեքսեյ Սեւերցով, խորհրդային կենսաբան, կենդանիների էվոլյուցիոն մորֆոլոգիայի հիմնադիրը Հովհաննես Աբելյան - դերասան (ծ. 1865) 1936 Տարեթվեր


text: Դեպքեր հոկտեմբերի 31- լույս տեսավ «Աշտարակ» շրջանային թերթը։ դեկտեմբերի 11 - Վեստմինստերյան ստատուտ, 1931, անգլիական պառլամենտի ակտը (1931 թվականի դեկտեմբերի 11-ին), որով սահմանվել են դոմինիոնների իրավական դրությունն եւ փոխհարաբերությունները Մեծ Բրիտանիայի հետ Ծնունդներ Հունվարի 1 - Սերգեյ Ադյան, մաթեմատիկոս, ՌԳԴԱ ակադեմիկոս Հունվարի 1 - Վիլհելմ Մաթեւոսյան, հայ արվեստաբան Հունվարի 8 - Սերգեյ Մատինյան, հայ խորհրդային ֆիզիկոս Հունվարի 31 - Ռաֆայել Աթոյան, նկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Մարտ 2 - Միխայիլ Գորբաչով, ԽՍՀՄ առաջին եւ վերջին նախագահ։ Մարտի 22 - Բարտոն Ռիխտեր, ամերիկացի ֆիզիկոս Մարտի 29 - Ալեքսեյ Գուբարեւ, տիեզերագնաց-օդաչու, փոխգնդապետ, Խորհրդային Միության հերոս Ապրիլի 14 - Թաթուլ Բոլորչյան, հայ բանաստեղծ Ապրիլի 15 - Թոմաս Թրանսթրյոմեր, շվեդ բանաստեղծ, թարգմանիչ, հոգեբան, դաշնակահար, 2011 թվականի գրականության Նոբելյան մրցանակակիր Մայիսի 16 - Վույադին Բոշկով, հարավսլավացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ։ Հունիսի 14 - Լենա Փաշինյան, դերասանուհի Օգոստոսի 15 - Միքայել Թարիվերդիեւ, ազգությամբ հայ ճանաչված երգահան (վ. 1996) Օգոստոսի 25 - Գեւորգ Աղաջանյան, հայ բանաստեղծ, լրագրող։ Սեպտեմբերի 5 - Լեոնարդ Սարգսյան, հայ դերասան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Սեպտեմբերի 9 - Մաքսիմ Մարտիրոսյան, բալետի հայ խորհրդային արտիստ եւ բալետմայստեր Սեպտեմբերի 30 - Ջանսուղ Չարկվիանի, վրացի բանաստեղծ։ Վաչե Ավագյան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Վիկտոր Բալայան, հայ արձակագիր, լրագրող, թարգմանիչ։ Թամազ Ճիլաձե, վրացի արձակագիր, դրամատուրգ։ Ալբերտ Շարուրյան, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Ջոն Ռոբերտ Շրիֆեր, ամերիկացի ֆիզիկոս։ Մահեր Փետրվարի 19 - Թովմաս Նազարբեկյան, հայ ռազմական գործիչ, ռուսական բանակի գեներալ-մայոր, Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության գեներալ-լեյտենանտ, զորատեսակի գեներալ (բանակի գեներալ), սպարապետ։ Փետրվար 24 - Երվանդ Լալայան, ազգագրագետ (ծ. 1864) Մայիսի 10 - Արման Մանուկյան, ամերիկացի հայազգի նկարիչ, որը հայտնի է իր Հավայան կղզիների բնանկարներով Օգոստոսի 3 - Օլգա Մայսուրյան, հայ դերասանուհի Սեպտեմբերի 19 - Դեվիդ Սթար Ջորդան, առաջատար ձկնաբան, մանկավարժ, եվգենիստ, խաղաղության ակտիվիստ Ռուբեն Որբերյան - արեւմտահայ բանաստեղծ (ծ. 1873) 1931 Տարեթվեր


text: Դեպքեր մարտի 3 - 1877-1878 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմում թուրքերը պարտություն կրեցին։ մարտի 3 - Կնքվեց Սան Ստեֆանոյի պայմանագիրը։ հուլիսի 13 - Կայացավ Բեռլինի վեհաժողովը։ Ծնունդներ Լեւոն Տեր-Հովսեփյան, բանվոր հեղափոխական, Հարավային Կովկասում հեղափոխական շարժումների մասնակից Արամ Բակալյան, նկարիչ Հունվարի 6 – Կարլ Սենդբերգ, Ամերիկացի բանաստեղծ եւ պատմաբան (վ. 1967) Հունվար 21 - Վահան Թեքեյան, հայ ժողովրդական բանաստեղծ (վ. 1948) Հունվար 30 -Անտոն Տամսաարե, էստոնացի գրող (վ. 1940) Փետրվար 3 - Զապել Եսայան, հայ գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր (վ. 1943) Մարտ 4 - Ալեքսանդր Թամանյան, ճարտարապետ, ակադեմիկոս (վ. 1936) Մարտի 7 - Բորիս Կուստոդիեւ խորհրդային նկարիչ եւ դիզայներ (վ. 1927) Մարտի 16 - Ռեզա շահ Փահլավի Իրանի շահ (վ. 1944) Ապրիլի 1 - Արազի (Մովսես Հարությունյան), հայ գրող (վ. 1964) Հոկտեմբեր 13 - Ստեփան Շահումյան, հայ քաղաքական գործիչ, հեղափոխական (վ. 1918) Օգոստոս 15-Սիամանթո - արեւմտահայ բանաստեղծ, բանասեր (վ. 1915) Դեկտեմբերի 3 -Ազատ Մանուկյան, հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, մանկավարժ եւ խմբավար (վ. 1958) Մահեր Վիկտոր Էմանուիլ II, Սարդինիայի թագավոր 1849—1861-ին եւ միավորված Իտալիայի առաջին թագավորը 1861-1878 թվականներին Մայիսի 23 - Կղեմես Սիպիլյան, հայ դրամագետ 1878 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվար–Մարտ Հունվարի 8 – Վաշինգտոն ԿՇ-ում Աֆրոամերիկացի տղամարդկանց տրվեց ընտրելու իրավունք։ Հունվարի 11 – Բենիտո Խուարեսը նորից դարձավ Մեքսիկայի նախագահ։ Հունվարի 30 – Ճապոնիայի Կոմեյ կայսրը հանկարծամահ եղավ 36 տարեկանում` թողնելով 14 ամյա որդուն Մեյձի կայսրին որպես ժառանգորդ։ Հունվարի 31 – Մարոնիական կաթոլիկ եկեղեցու ազգայնական առաջնորդ Յուսուֆ Բեյ Կարամը լքեց Լիբանանը ֆրանսկանա նավով եւ տեղափոխվեց Ալժիր։ Ծնունդներ Էլիկում Բաբայանց, հայազգի ռուսաստանցի մինցմեյստեր, լեռնային ճարտարագետ, հասարակական գործիչ Մարտ 1 - Նար-Դոս, հայ գրող (վ. 1933): Օգոստոսի 23 - Ալեքսեյ Դավիդով, ռուս կոմպոզիտոր, թավջութակահար, ավելի ուշ՝ կառավարիչ, արդյունաբերող եւ գործարար։ Դեկտեմբերի 5 - Անտի Աարնե, ֆինն բանագետ (վ. 1925): Մահեր Հունվարի 14 - Վիկտոր Կուզեն, ֆրանսիացի իդեալիստ փիլիսոփա, քաղաքական գործիչ Օգոստոսի 31 - Շառլ Բոդլեր, ֆրանսիացի բանաստեղծ, արվեստաբան (ծ.1821) Ծանոթագրություններ 1867 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվար Հունվարի 1 – Իտալական Տրիպոլի եւ Կիրենաիկա գաղութները միավորվեցին եւ դարձան Լիբիա։ Հունվարի 4 – Դրայ Տորտուգաս ազգային պարկը հիմնադրվեց Ֆլորիդայում։ Հունվարի 7 – Իտալիայի վարչապետ Բենիտո Մուսոլինիին եւ Ֆրանսիայի արտաքին գործերին նախարար Պիեռ Լավալը ստորագրեցին մի համաձայնագիր, որով յուրաքանչյուր կողմ համաձայնվում էր չհակառակվել մյուսի գաղութարարական պահանջներին։ Հունվարի 11 – Ամելիա Իրհարթը դարձավ առաջինը, ով միայնակ թռչեց Հավայան կղզիներից Կալիֆոռնիա։ Հունվարի 13 – Սաարի ավազանի տարածաշրջանում անցկացված հանրաքվեն ցույց տվեց, որ ընտրողների 90,3%-ը ցանկանում է միանալ Գերմանիային։ Հունվարի 16 – ՀԴԲ սպանեց Բարկեր ավազակախմբին, ներառյալ Մայրիկ Բարկերին։ Հունվարի 19 – Coopers Inc.-ը վաճառեց աշխարհում առաջին տղամարդկանց բրիֆները Չիկագոյում։ Հունվարի 28 – Իսլանդիայում օրինականացվեց աբորտը բժշկական եղանակով։ Հայֆիլմը նկարահանեց առաջին հնչյունային ֆիլմը՝ Պեպոն։ Պրեմիերան՝ հունիսի 15-ին։ ՀԽՍՀ Քեշիշքենդ ավանը (այժմ՝ Եղեգնաձոր) վերանվանվեց Միկոյան, Խորհրդային Միության ականավոր քաղաքական գործիչ Անաստաս Միկոյանի պատվին։ Հիմնադրվել է ԽՍՀՄ ԳԱ հայաստանյան մասնաճյուղը։ Ծնունդներ Հունվարի 15 - Լուիջի Ռադիչե, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ Հունվարի 18 - Փարավոն Ադամյան, վիրաբույժ-ուռուցքաբան Փետրվարի 9 - Էռնեստ Հարությունյան, կենդանաբան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր Փետրվար 10 - Զորի Բալայան, գրող, լրագրող Փետրվար 12 - Հրանտ Մաթեւոսյան, անվանի գրող, արձակագիր, կինոսցենարիստ (վ. 2002) Մարտի 8 - Արսեն Մելիքյան, ճարտարապետ Մարտի 8 - Ֆրանց Սիմոնյան, հայ քանդակագործ։ Մարտի 8 - Արսեն Մելիքյան (ճարտարապետ), ճարտարապետ Մարտի 10 - Խորեն Պալյան, շարականագետ, գրաբարի դասախոս, խմբավար, երգիչ (վ. 2007) Մարտի 10 - Արամ Նանասյան, տեղեկագիտական տեխնոլոգիաների բնագավառի հայ գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1979), պրոֆեսոր (1991) Մարտի 15 - Լեոնիդ Ենգիբարյան, կրկեսի, էստրադայի եւ կինոյի հայ դերասան (վ. 1972) Ապրիլի 13 - Միխայիլ Գասպարով, ռուս գրականագետ, բանասեր, անտիկ գրականության եւ ռուսական պոեզիայի պատմաբան, թարգմանիչ Մայիսի 25 - Արծվին Գրիգորյան, հայ ճարտարապետ Հունիսի 21 - Ֆրանսուազ Սագան, ֆրանսիացի կին գրող Հունիսի 24 - Ռոբերտ Դաունի Ավագ, ամերիկացի ռեժիսոր եւ դերասան, նաեւ սցենարիստ, պրոդյուսեր, օպերատոր Օգոստոսի 17 - Օլեգ Տաբակով, ռուս դերասան, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1977, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1988), ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1967) Սեպտեմբերի 10 - Ջակոմո Լոզի, իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ, ով հանդես է եկել իտալական Ռոմայում եւ Իտալիայի ազգային հավաքականում Սեպտեմբերի 11 Արվո Պերտ - էստոնացի կոմպոզիտոր Հոկտեմբերի 3 - Արմեն Ջիգարխանյան, կինոյի եւ թատրոնի հայ դերասան Հոկտեմբերի 5 - Ժան Տեր-Մերկերյան, ֆրանսահայ ջութակահար, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (1971)։ Նոյեմբերի 3 - Սերո Անտոնյան, հայ բանաստեղծ Մահեր Մայիսի 29 - Յոսեփ Սուկ, չեխ ջութակահար եւ կոմպոզիտոր Օգոստոսի 15 - Պոլ Սինյակ, ֆրանսիացի նկարիչ Հոկտեմբերի 10 - Հովհաննես Մելիք-Փաշաեւ, հայ խորհրդային ինժեներ-էներգետիկ։ Դեկտեմբերի 30 - Լեւոն Էսաճանյան, ուսուցիչ, բանաստեղծ,,մշակութային գործիչ Փիլիպոս Վարազդարյան, հայ հրատարակիչ, մշակութային գործիչ Նոյեմբերի 19 - Աննա Ելիզարովա-Ուլյանովա, ռուս հեղափոխական, խորհրդային պետական եւ կուսակցական գործիչ, Վլադիմիր Իլիչ Լենինի քույրը եւ զինակիցը Բալա Մելիքյան, հայ թառահար Մարտ 30 - Ռոմանոս Մելիքյան, երգահան, երաժշտագետ եւ մանկավարժ (ծ. 1883) Օգոստոս 7 - Ալեքսանդր Շիրվանզադե, գրող, դրամատուրգ (ծ. 1858) Օգոստոս 30 - Անրի Բարբյուս, ֆրանսիացի գրող, լրագրող, հասարակական գործիչ (ծ. 1873) Սեպտեմբեր 19 - Կոնստանտին Ցիալկովսկի, Ռուսաստանի եւ խորհրդային հրթիռ նախագծող գիտնական՝ տիեզերագնացության տեսության պիոներ (ծ. 1857) Հոկտեմբեր 8 - Խնկո Ապեր, (Աթաբեկ Խնկոյան), հայ մանկագիր (ծ. 1870) 1935 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Փետրվարի 4 - Փետրվարի 15 - Ամերիկյան Լեյք Փլեսիդ քաղաքում անցկացվեցին երրորդ Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը Ծնունդներ Հունվարի 29 - Հրաչյա Անդրեասյան, ռազմական գործիչ։ ՀՀ բանակի գեներալ-լեյտենանտ Փետրվարի 18 - Վիլեն Ասլանյան, ֆիզիկոս։ ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր՝ (1975) Փետրվար 24 - Միշել Լեգրան, ազգությամբ հայ ֆրանսիական կոմպոզիտոր, դաշնակահար, դիրիժոր, երգիչ Մարտի 7 - Կարապետ Եղիազարյան, հայ նկարիչ, գոբելենագործ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ (1983) Մարտի 8 - Մեդեա Աբրահամյան, թավջութակահարուհի Մարտ 24 - Վլադիմիր Ենգիբարյան, աշխարհահռչակ բռնցքամարտիկ, Եվրոպայի աշխարհի եւ օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, միջազգային կարգի մրցավար Ապրիլի 1 - Ժորժ Կառվարենց, կոմպոզիտոր, կինոկոմպոզիտոր Ապրիլի 4 - Անդրեյ Տարկովսկի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, ռեժիսոր, սցենարիստ Ապրիլի 19 - Ֆեռնանդո Բոտերո, կոլումբիացի նկարիչ եւ քանդակագործ Մայիսի 23 - Գեւորգ Աճեմյան, հայ գրող, հրապարակախոս, Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի հիմնադիր (վ. 1998) Հունիսի 6 - Դեւիդ Սկոտ, ամերիկացի տիեզերագնաց-օդաչու, ռազմաօդային ուժերի գնդապետ Հուլիսի 16 - Վիլեն Նիկողոսյան, մանրէաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1998), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Հունիսի 19- Սուրեն Գյանջումյան, պարուսույց, ՀՀ մշակույթի վաստակ. գործիչ, Երեւանի պատվավոր քաղաքացի, ՀՀ ժողովրդական արտիստ։ Մահացել է՝ 2019 թվականին։ Օգոստոսի 9 - Վարդգես Պետրոսյան-հայ գրող Նոյեմբեր 29 - Ժակ Շիրակ, Ֆրանսիայի նախագահ Ապրիլի 17 - Կարեն Դեմիրճյան, հայ քաղաքական եւ պետական գործիչ (վ. 1999) Ժորժ Կառավարենց-Հունահայ կոմպոզիտոր (վ.1993) Դեկտեմբերի 11 - Արման Քուչուկյան, ՀԽՍՀ եւ ՀՀ գիտության գործիչ, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996)։ Մահեր Փետրվարի 28 - Գիյոմ Բիգուրդան, , ֆրանսիացի աստղագետ, գիտության պատմաբան եւ օդերեւութաբան Մայիսի 11 - Ֆելիքս Բոա, իսպանացի ճանապարհային ինժեներ Հուլիսի 6 - Քենեթ Գրեհեմ, բրիտանացի արձակագիր, որին համաշխարհային հռչակ է բերել «Քամին ուռիների մեջ» գիրքը Ալեքսանդր Ստոպանի, խորհրդային կուսակցական եւ պետական գործիչ Հունիս 10 - Սիրանույշ (Մերոպե Գանթարճյան), դերասանուհի, հայ բեմի տաղանդավոր դեմքերից եւ հայ թատերական մշակույթի գագաթներից մեկը (ծ. 1857) Հոկտեմբերի 3 - Մաքսիմելիան Ֆրանց Յոզեֆ Կորնելիուս Վոլֆ, գերմանացի աստղագետ, աստղալուսանկարչության առաջին օգտագործողը Նոյեմբերի 14 - Լեո (Առաքել Գրիգորի Բաբախանյան), հայ նշանավոր պատմաբան, հասարակական գործիչ, հրապարակախոս եւ գրող (ծ. 1860) 1932 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվար Հունվարի 1 – Հիմնադրվեց Հեռահաղորդակցության միջազգային միություն։ Հունվարի 7 – Ֆլեշ Գորդոն կոմիկս ստրիպը առաջին անգամ հրատարակվեց Միացյալ Նահանգներում Հունվարի 15 – 8.0 մագնիտուտով երկրաշարժ տեղի ունեցավ Նեպալում եւ Բիհարում` խլելով 6-ից 10 հազար մարդու կյանք։ Հունվարի 20 – Հիմնադրվեց ճապոնական Fujifilm ընկերությունը։ Հունվարի 26 – Նացիստական Գերմանիան եւ Լեհաստանի երկրորդ հանրապետությունը ստորագրեցին 10-ամյա Գերմանա-լեհական չհարձակման պակտը։ Հունվարի 30 – Նացիստական Գերմանիայում դաշնային պետությունների քաղաքական իշխանությունը լուծարվեց համաձայն «Ռայխի վերակառուցման մասին օրենքի» (Gesetz über den Neuaufbau des Reiches): Օգոստոս Օգոստոսի 1-ից 5-ը տեղի է ունեցել ՀԳՄ 1-ին համագումարը։ Նոյեմբեր Նոյեմբեր 29 - Տեղի է ունենում Երեւան-Քանաքեռ երկաթգծի հանդիսավոր բացումը Ծնունդներ Մարտի 9 - Յուրի Գագարին, ԽՍՀՄ No 1 տիեզերագնաց-օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս, պետական բարձրագույն պարգեւների ասպետ, Ռուսաստանի եւ արտասահմանի շատ քաղաքների պատվավոր քաղաքացիրոս, պետական բարձրագույն պարգեւների ասպետ, Ռուսաստանի եւ արտասահմանի շատ քաղաքների պատվավոր քաղաքացի: Հունիսի 14 - Գուրգեն Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային քիմիկոս Հունիսի 22 - Գառնիկ Անանյան, հայ գրականագետ, հրապարակախոս (վ. 2007)։ Հունիսի 23 - Թելման Գեւորգյան (ճարտարապետ), հայ ճարտարապետ Հուլիսի 14 - Ժիրայր Անանյան, հայ դրամատուրգ (վ. 2004)։ Յուրի Գագարին-ռուս տիեզերագնաց (վ, 1968 թ, ) Դեկտեմբերի 15 - Հենրիխ Վարդանյան, հայ խորհրդային երկրաբան Մահեր Հունվարի 1 - Յակով Վասերման, գերմանացի գրող Հոկտեմբերի 4 - Մարիա Զանկովեցկայա, ուկրաինացի խորհրդային դերասանուհի, թատերական գործիչ Մարիա Զանկովեցկայա, ուկրաինացի խորհրդային դերասանուհի, թատերական գործիչ Հուլիս 19 - Սիպիլ, (Զաբել Հովհաննեսի Խանջյան), հայ գրող, մանկավարժ, հասարակական գործիչ ծ.1863) Օգոստոսի 23 - Վիկտոր Կապլան, ավստրիացի ինժեներ, հիդրոտուրբինների կոնստրուկտոր Բագրատ Այվազյան - հայ գրող, «Աշոտ Երկաթ» վեպի հեղինակ (ծ.1862) 1934 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Մարտ 18 - Երեւանում սկսեց երթեւեկել առաջին տրոլեյբուսը Ծնունդներ Հունվարի 5 - Գայանե Ներսիսյան, հայ երգչուհի, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ Հունվարի 5 - Ռոբերտ Խաչատրյան, հայ ազատամարտիկ Հունվարի 21 - Չիոնգ Տան Շանգ, վիետնամցի քաղաքական-պետական գործիչ՝ Վիետնամի Նախագահ 2011 թվականի հուլիսի 25-ից Մարտ 3 - Արթուր Մեսչյան, հայ ճարտարապետ, երգահան, երգիչ Մարտի 8 - Անտոնելլո Վենդիտտի, իտալացի փոփ երգիչ Մարտի 22 - Ջոն Թոշակ, ուելսցի ֆուտբոլիստ եւ մարզիչ Ապրիլի 12 - Բագրատ Ալեքյան, գրող, լրագրող Ապրիլի 15 - Ալլա Պուգաչովա, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1985), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1991), պետական մրցանակի դափնեկիր, Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ (1995) Ապրիլի 26 - Կառլոս Բիանկի, արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Մայիսի 2 - Ալեն Թերզյան, ֆրանսահայ անվանի կինոգործիչ Մայիսի 15 - Աշոտ Ղազարյան, դերասան, կատակերգու, երգիչ Վրեժ Իսրայելյան - Հայ արձակագիր Պարույր Հայրիկյան - Հայաստանի Նախագահի թեկնածու Հունիսի 15 - Լեւոն Բլբուլյան, գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, հրապարակախոս Հունիսի 15 - Սամվել Հակոբյան (երկրաֆիզիկոս), հայ երկրաֆիզիկոս Հուլիսի 20 - Սամվել Ղազարյան, քանդակագործ, նկարիչ-ձեւավորող Օգոստոսի 4 - Աբաս Աբասով, ադրբեջանցի պետական, քաղաքական գործիչ է Սեպտեմբերի 12 - Սամվել Սեւադա, գեղանկարիչ, լուսանկարիչ, բանաստեղծ Հոկտեմբերի 8 - Սիգուրնի Ուիվեր, ամերիկացի դերասանուհի Ոսկե Գլոբուս մրցանակի դափնեկիր Նոյեմբերի 16 - Արտաշես Թումանյան, Հայաստանի պետական գործիչ, դիվանագետ, Իրանում Հայաստանի արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Մահեր Հունվարի 15 - Յակոբ Կյունցլեր, շվեյցարիացի, Հայկական ցեղասպանության ականատես Մելքոն Քեպապչյան, հայ գեղանկարիչ Փետրվարի 6 - Արռաքել Սարուխան, հայ պատմաբան, բանասեր, գրող, հասարակական գործիչ Մելքոն Քեպապչյան, հայ գեղանկարիչ Հունվարի 19 - Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչ, ռուս խորհրդային գրող Երվանդ Մանվելյան, հայ մանրէաբան, հասարակական գործիչ Ապրիլի 18 - Լեոնարդ Բլումֆիլդ, լեզվաբանության հիմնադիրներից մեկը, ամերիկյան լեզվաբանական ընկերության նախագահ (1935-ից) 1949 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հնչակյան կուսակցության հիմնադրումը Ժնեւում Թաիրյանի օղու, սպիրտի եւ գինու գործարանի հիմնում (Երեւան) Ծնունդներ Հունվարի 21 - Հակոբ Անտոնյան, հայ բանաստեղծ, հրապարակախոս, թարգմանիչ Օգոստոսի 12 - Էրվին Շրյոդինգեր, ավստրիացի ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի ստեղծողներից։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1933) Հոկտեմբերի 28 - Թագուհի Շահնազարյան, Դաշնակահար Նոյեմբերի 25 - Նիկոլայ Վավիլով, Խորհրդային խոշոր գիտնական, ակադեմիկոս, գենետիկ, բուսաբան, աշխարհագրագետ Դեկտեմբերի 17 - Յոզեֆ Լադա, չեխ նկարիչ եւ գրող Յուրի Շումսկի, ուկրաինացի խորհրդային դերասան Գասպար Ոսկանյան, խորհրդային ռազմական գործիչ, քաղաքացիական պատերազմի հերոս Փետրվար 6 - Գայ, Հայկ Բժշկյանց, ռազմական գործիչ, քաղաքացիական պատերազմի հերոս (վ.1937) Փետրվար 17 - Գրիգոր Ղափանցյան, հայ լեզվաբան-հայագետ (վ.1956) Մարտ 20 - Հովսեփ Օրբելի, խորհրդային ականավոր գիտնական (վ. 1961) Ապրիլի 1 - Լեոնարդ Բլումֆիլդ, լեզվաբանություն|լեզվաբանության]] հիմնադիրներից մեկը, ամերիկյան լեզվաբանական ընկերության նախագահ (1935-ից) Մայիսի 31 - Ալեքսի Լեժե Սեն-Ժոն Պերս, ֆրանսիացի բանաստեղծ, դիվանագետ Հուլիս 7 - Մարկ Շագալ, եվրոպացի նկարիչ (վ. 1985) Օգոստոսի 3 - Ավգուստ Կորկ, խորհրդային ռազմական գործիչ, բանակի 2-րդ կարգի հրամանատար Հոկտեմբեր 5 - Ցոլակ Ամերիկյան, հայ դերասան ( վ. 1964) Արմեն Օհանյան - հայ պարուհի, դերասանուհի, գրող, թարգմանչուհի, գրականագետ (վ. 1976) Մահեր Նոյեմբերի 19 - Էմմա Լազարուս, ամերիկացի գրող եւ բանաստեղծուհի 1887 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Մահեր Մարտ 29 - Նահապետ Քուչակ, աշուղ-երգիչ (ծ. անթիվ) 1592 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ապրիլի 22՝ Միացյալ Նահանգներում ընդունվում է օրենք, ըստ որի այսուհետ բոլոր դրամների վրա արվում է In God We Trust գրությունը։ Ծնունդներ Հունվարի 1 - Ստեփան Եգիզարով, հայ օպերային երգիչ (բաս - բարիտոն) Ապրիլ 14 - Հովհաննես Հովհաննիսյան, բանաստեղծ (վ. 1929) Հունիս 11 - Ռիխարդ Շտրաուս, գերմանացի կոմպոզիտոր (վ. 1949) Օգոստոսի 14 - Աննա Ելիզարովա-Ուլյանովա, ռուս հեղափոխական, խորհրդային պետական եւ կուսակցական գործիչ, Վլադիմիր Իլիչ Լենինի քույրը եւ զինակիցը Դեկտեմբերի 3 - Լեւոն Մանվելյան, հայ գրող Աղբյուր Սերոբ (վ. 1899) Հրայր Դժոխք (վ. 1904՝ Սասունի գոյամարտում) Մկրտիչ Ավետիսյան- (վ.1896 ) Մահեր 1864 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Ապրիլ 15 - Լեոնարդո դա Վինչի, վերածննդի իտալացի գեղանկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապետ, երաժիշտ, եւ գրող մաթեմտիկոս, մեխանիկ, քաղաքագետ եւ գյուտարար (վ. 1519) Մահեր 1452 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Սեպտեմբերի 29 - Մյունխենի համաձայնագիր, Չեխոսլովակիայի անդամահատման վերաբերյալ համաձայնագիր, ստորագրել են Մյունխենում՝ Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, ֆաշիստական Գերմանիայի եւ ֆաշիստական Իտալիայի ղեկավարները։ Ծնունդներ Հունվարի 1 - Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան (բժիշկ), հայ զինվորական բժիշկ, հոգեբույժ, առողջապահության կազմակերպիչ Հունվարի 6 - Ադրիանո Չելենտանո, իտալացի երգիչ, երգահան, կինոդերասան, կատակերգու, կինոռեժիսոր, հեռուստահաղորդավար եւ հասարակական գործիչ Հունվարի 21 - Ֆելիքս Դանիելյան, հայ կենդանաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (2002) Հունվարի 21 - Գեւորգ Եղիազարյան (տնտեսագետ), հայ տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1971)։ ՌՍՖՍՌ գիտության վաստակավոր գործիչ (1980) Փետրվար 5 - Լեւոն Հակոբյան, քիմիկոս (վ. 1999 ) Փետրվարի 20 - Միքայել Ախտյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ Փետրվար 22 - Արտավազդ Փելեշյան, արտիստ, ռեժիսոր։ Մարտի 8 - Իոսիֆ Սիսակյան, հայ ֆիզիկոս Մարտի 14 - Իսիդորո Դիաս, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մարտի 15 - Կիմ Աղաբեկյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Մարտի 26 - Անտոնիո Տրեբիչիանի, իտալացի ֆուտբոլայի մարզիչ, մարզել է իտալական Ռոման Մայիսի 19 - Իգոր Տեր-Հովհաննիսյան, հայ խորհրդային մարզիկ (հեռացատկորդ) Մայիսի 27 - Իգոր Զայցեւ, խորհրդային եւ ռուսաստանցի շախմատիստ, գրոսմայստեր, շախմատային տեսաբան, գրող Հուլիս 18 - Պերճ Զեյթունցյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ եւ թարգմանիչ։ Հուլիսի 27 - Հակոբ Իշխանյան, քանդակագործ, գրաֆիկ Հոկտեմբերի 12 - Ներսես Հովհաննիսյան, հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Մահեր Ստեփան Եգիզարով, հայ օպերային երգիչ (բաս - բարիտոն) Երվանդ Դեմիրճյան, Խորհրդային Հայաստա Հովհաննես Տեր-Միրաքյան, հայ մանկավարժ-մեթոդիստ Մարտի 4 - Գուիդո Բացցանի, իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ Մարտի 6 - Խորեն Ա Տփղիսեցի, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս (1932-1938)։ Հաջորդել է Գեւորգ Ե Սուրենյանցին Սարգիս Մանուկյան, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից Մարտ 7 - Շերամ (գուսան) հայ գուսան–երգահան, ժամանակակից գուսանական երգարվեստի սկզբնավորող (ծ. 1857) Դեկտեմբերի 27 - Օսիպ Մանդելշտամ, ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ եւ գրականագետ։ Օգոստոս - Արշակ Աթայան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ, ՍՍՀՄ գրողների միության անդամ (ծ. 1877) Օգոստոսի 7 - Կոնստանտին Ստանիսլավսկի, ռուս դերասան, ռեժիսոր, թատրոնի ռեֆորմիստ (ծ. 1863) Նոյեմբերի 10 - Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրք, Թուրքիայի հանրապետության հիմնադիր (ծ. 1881) 1938 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Փետրվարի 3 - Փետրվարի 12 - Պլանավորված էր անցկացնել V Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը Ճապոնիայի Սապպորո քաղաքում։ Հոկտեմբեր 6 - Բացվում է Երեւանի բուսաբանական այգին Նոյեմբեր 24 - Երեւանի կենդանաբանական այգին հիմնադրվեց Երեւանում հիմնվել է Նաիրիտ գործարանը։ Հրաչյա Աճառյանի կողմից Երեւանի պետական համալսարանում հիմնադրվում է արեւելյան բանասաիրության ամբիոն Ծնունդներ Հունվարի 1 - Ռուբեն Հովնաթանյան, հայ նկարիչ Փետրվարի 15 - Անահիտ Բայանդուր, հայ թարգմանչուհի (վ. 2011) Հունվարի 3 - Յուրի Մանուկյան, հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցության նախկին առաջին քարտուղար Հունվարի 15 - Մելանյա Աստվածատրյան, մանկավարժ, մանկավարժական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Փետրվարի 23 - Ծովինար Բեքարյան, գեղանկարիչ Փետրվարի 23 - Երվանդ Պետրոսյան, հայ բանաստեղծ Մարտի 4 - Ռաֆայել Համբարձումյան, ֆիզիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր Մարտի 28 - Վերա Ասլանյան, հայ թարգմանչուհի Մայիսի 4 - Վլադիմիր Աթանյան, հայ խեցեգործ, ձեւավորող, նկարիչ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1985) Հունիսի 13 - Գոյկո Միտիչ, դերասան, ռեժիսոր, կասկադյոր Հուլիս 7 - Ռինգո Սթար, անգլիացի ռոք-երաժիշտ Հուլիսի 15 - Խոսե Սարուխան Կերմեզ, մեքսիկացի կենսաբան Հուլիս 24 - Արեւշատ Ավագյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, նկարիչ Օգոստոս 30 - Լեւոն Ադյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ Հոկտեմբեր 9 - Ջոն Լենոն, անգլիացի ռոք-երաժիշտ (վ. 1980) Դեկտեմբեր 21 - Նվարդ Ավագյան, հայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, լրագրող Ռազմիկ Դավոյան - Հայ գրող Մահեր Փետրվարի 15 - Լուի Դարտիժ դի Ֆուրնե, ֆրանսիացի փոխծովակալ Մայիսի 6 - Ալեքսանդր Աբելյան, հայ դրամատուրգ, թատերական գործիչ։ Նեւիլ Չեմբեռլեն, Մեծ Բրիտանիայի պետական գործիչ, պահպանողական կուսակցության ղեկավարներից Մարտի 5 - Ալեքսեյ Դավիդով, ռուս կոմպոզիտոր, թավջութակահար, ավելի ուշ՝ կառավարիչ, արդյունաբերող եւ գործարար Դեկտեմբերի 24 - Գասպար Ոսկանյան, խորհրդային ռազմական գործիչ, քաղաքացիական պատերազմի հերոս Անտոն Տամսաարե, էստոնացի գրող Դեկտեմբերի 12 - Մակո Սափարովա-Աբաշիձե, վրացական թատրոնի հայազգի դերասանուհի Իսահակ Մանասյան - Խորհրդային Միության հերոս (7.4.1940)։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։ Մայիս 19 - Սեմա, (Գեղամ Աթմաճյան), հայ գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, խմբագիր (ծ. 1910) Օգոստոսի 24 - Սմբատ Մելիք-Ստեփանյան, հայ հասարակական, քաղաքական, տնտեսական գործիչ Դեկտեմբեր 13 - Ստեփան Աղաջանյան, հայ դասական գեղանկարիչ եւ ԽՍՀՄ-ի ժողովրդական նկարիչ (ծ. 1863) 1940 Տարեթվեր