text: Օգոստոսի 15, տարվա 227-րդ (նահանջ տարիներին՝ 228-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 138 օր։ Դեպքեր 1185 - Թամար թագուհին օրհնում է Վարձիա քարանձավային քաղաքը 1248 - դրվում է Քյոլնի տաճարի հիմնաքարը Հիմնադրված քաղաքները՝ 1519 - Պանամա (Պանամա) 1537 - Ասունսյոն (Պարագվայ) 1540 - Արեքիպա (Պերու) 1877 - գյուտարար Թոմաս Էդիսոնն առաջին անգամ առաջարկեց հեռախոսով դիմելու համար գործածել Hello բառը 1914 - Պանամայի ջրանցքով անցնում է առաջին նավը 1935 - սվաստիկայով դրոշը Գերմանիայում հաստատվում է որպես պետական 1947 - Բրիտանական գաղութ Հնդկաստանը բաժանվում է երկու մասերի՝ բուն Հնդկաստան եւ Պակիստան 1948 - Կորեան 38-րդ զուգահեռականով բաժանվում է երկու մասերի՝ Հարավային եւ Հյուսիսային Կորեաների 1992 - Ադրբեջանում մտցվում է մանաթ փողի միավորը 1993 - Ադրբեջանում մտցվում է վերին մակարդակի .az դոմենը Ծնունդներ 1432 - Լուիջի Պուլչի, իտալացի բանաստեղծ-հումանիստ 1769 - Նապոլեոն Բոնապարտ Napoléon Bonaparte ֆրանսիացի զորավար, քաղաքական գործիչ 1771 - Վալթեր Սքոթ Walter Scott շոտլանդացի պատմավեպերի հեղինակ 1878 - Սիամանթո, արեւմտահայ բանաստեղծ (մ.1915) 1896 - Ֆաինա Ռանեւսկայա, ԽՍՀՄ դերասանուհի 1904 - Վեներա Հակոբյան, վրաստանցի հայ դերասանուհի 1911 Միքայել Մանուկյան, հայ խորհրդային մեխանիկ 1917 - Խալիմաթ Բայրամուկովա Байрамукьланы Халимат բանաստեղծ, արձակագիր 1920 - Մանուկ Բարիքյան, ջութակահար 1922 - Վահագն Դավթյան, բանաստեղծ (վ. 1996) 1922 - Աբել Սիմոնյան, հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր 1923 - Արթուր Այդինյան, հայ տենոր 1926 - Սերգեյ Կարապետյան, տնտեսագետ, հրապարակախոս 1931 - Միքայել Թարիվերդիեւ Микаэл Таривердиев հայազգի խորհրդային կոմպոզիտոր 1944 - Սիլվի Վարդան Sylvie Vartan ֆրանսիացի երգչուհի Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1954 - Արմո Առստամյան 1968 - Վազգեն Ազիզյան 1970 - Էնթոնի Անդերսոն Anthony Anderson ամերիկացի դերասան եւ գրող 1972 - Բեն Աֆլեք Ben Affleck ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, փրոդյուսեր եւ դրամատուրգ 1979 - Արամ Հակոբյան, ֆուտբոլիստ 1989՝ Բելինդա Պերեգրին Belinda Peregrín իսպանա-մեքսիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի Ջո Ջոնաս Joe Jonas ամերիկացի երգիչ, երգերի հեղինակ եւ դերասան 1990 - Ջենիֆեր Լոուրենս Jennifer Lawrence ամերիկացի դերասանուհի 1993 - Ալեքս Օքսլեյդ-Չեմբերլեն,անգլիացի ֆուտբոլիստ Մահեր 1118 - Բյուզանդիայի կայսր Ալեքսիոս Ա Կոմնենոս 1907 - հրեա ծագումով ավստրահունգարացի ջութակահար Յոզեֆ Յոախիմ 1925 - էստոնացի նկարիչ Կոնրադ Մյագի 1935 - Պոլ Սինյակ, ֆրանսիացի նկարիչ 1947 - գրականագետ եւ բանասեր Նիկոլ Աղբալյան 1967 - բելգիացի սյուրռեալիստ նկարիչ Ռենե Մագրիտ 1985 - կոմպոզիտոր Ռիչարդ Յարդումյան 1990՝ խորհրդային րոք երգիչ Վիկտոր Ցոյ էստոնացի խորհրդային երգիչ Տիյտ Կուուզիկ 1991 - սովետահայ դերասան, կինոռեժիսոր Ստեփան Կեւորկով Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝ 1992 - Բորիկ Ղազարյան 1993 - Ապրես Հովսեփյան 1996 - Հովիկ Աղաջանյան, տանկիստ 2007 - սովետահայ գրաֆիկայի վարպետ Ռուդոլֆ Խաչատրյան Տոներ Լեհաստան - Զինված ուժերի օր Ռումինիա - Նավատորմի օր Անկախության օր՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն (Ֆրանսիայից, 1960 թ.) Հնդկաստան՝ (Միացյալ Թագավորությունից 1947 թ.) Ազատագրման օր (Ճապոնիայից, 1945 թ.)՝ Հարավային Կորեա Հյուսիսային Կորեա Ճապոնիայի դեմ տարած հաղթանակի օր Պատերազմում զոհվածների հիշատակի արարողություն Օբոնի գլխավոր օր Ծանոթագրություններ


source: wikipedia

text: Օգոստոսի 16, տարվա 228-րդ (նահանջ տարիներին՝ 229-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 137 օր։ Դեպքեր 1960 - Կիպրոսն անկախանում է Միացյալ Թագավորությունից Ծնունդներ 1645 - Ժան դը Լաբրյուեր Jean de La Bruyère ֆրանսիացի փիլիսոփա 1795 - Հենրիխ Մարշներ Heinrich Marschner գերմանացի կոմպոզիտոր 1832 - Սրապիոն Հեքիմյան, թատերական եւ մշակութային գործիչ 1871 - Զաքարե Փալիաշվիլի, վրաց երաժշտագէտ 1886 - Վահան Չերազը, պոլսահայ մարզիկ, հայկական սկաուտական շարժման հիմնադիրներից 1888 - Լոուրենս Արաբացի Lawrence of Arabia բրիտանացի զինվորական եւ ճանապարհորդ 1919 - Գեորգի Առուստամյան, սպա 1928 - Արա Գյուլեր Ara Güler հայազգի լուսանկարիչ 1936 - Վլադիմիր Բաղիրով շախմատիստ, ինժեներ-մեխանիկ 1939 - Անդրաշ Բալցո ,հունգարացի հնգամարտիկ 1950 - Էլվինա Մակարյան, երգչուհի, երգահան 1954 - Ջեյմս Քեմերոն James Cameron կանադացի ռեժիսոր 1956 - Վահան Հովհաննիսյան, հայ քաղաքական գործիչ 1958 - Մադոննա Madonna ամերիկացի երգչուհի, դերասանուհի եւ ռեժիսոր 1984 - Հարություն Մերդինյան, հայ մարմնամարզիկ Մահեր 1949 - ամերիկացի գրող Մարգարետ Միտչել 1977 - ամերիկացի երգիչ Էլվիս Փրեսլի 1987 - խորհրդային դերասան եւ երգիչ Անդրեյ Միրոնով 2004 - պատմաբան Բաբկեն Առաքելյան Տոներ Վերածննդի օր՝ Դոմինիկյան Հանրապետություն Կրոնական Ամերթաթ (զրադաշտականություն)


text: Օգոստոսի 17, տարվա 229-րդ (նահանջ տարիներին՝ 230-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 136 օր։ Դեպքեր 1827 - Օշականի ճակատամարտը 1999 - Թուրքիայի Իզմիթ քաղաքի երկրաշարժից զոհվում ՝ ավելի քան 17000 մարդ Ծնունդներ 1686 - Նիկոլա Պորպորա Nicola Porpora իտալացի կոմպոզիտոր 1911 - Միխայիլ Բոտվիննիկ Михаил Ботвинник խորհրդային շախմատիստ 1926 - Հովհաննես Շարամբեյան, նկարիչ 1935 - Օլեգ Տաբակով,ռուս դերասան 1937՝ Արաքսի Սարյան, երաժշտագետ Նշան Հարությունյան, շինարար-ճարտարապետ 1942 - Մուսլիմ Մագոմաեւ, օպերային եւ էստրադային երգիչ 1943 - Ռոբերտ Դե Նիրո Robert De Niro ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր եւ դրամատուրգ 1949 - Մարիամ Հակոբյան, քանդակագործ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1951 - Սուրեն Առուստամյան 1960 - Շոն Փեն Sean Penn ամերիկացի դերասան եւ ռեժիսոր 1968 - Իսրայել Միլիտոսյան, ծանրորդ 1968 - Սարգիս Հովհաննիսյան,հայ ֆուտբոլիստ 1982 - Կոնստանտին Ենկոյան, հայ բժիշկ, կենսաքիմիկոս, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր 1986 - Ռուդի Գեյ Rudy Gay ամերիկացի բասկետբոլիստ Մահեր 1886 - Ալեքսանդր Բուտլերով, ռուս քիմիկոս 1954 - Սարգիս Թորոսյան, օսմանյան կայսերական զորքերի հրետանավոր 1988 - Հրաչյա Ղափլանյան, բեմադրող ռեժիսոր 1989 - Վիլեն Ասլանյան, ֆիզիկոս 2007 - Էդուարդ Իսաբեկյան, նկարիչ 2008 - Ֆրանկո Սենսի, իտալացի նավթային մագնատ 2011 - Հրաչ Բարթիկյան, բյուզանդագետ եւ հայագետ Տոներ Անտուն կենդանիների պաշտպանության միջազգային օր Անկախության օր՝ Գաբոն - Ֆրանսիայից, 1960 թ. Ինդոնեզիա - Ճապոնիայից, 1945 թ. Ծանոթագրություններ


text: Օգոստոսի 19, տարվա 231-րդ (նահանջ տարիներին՝ 232-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 134 օր։ Դեպքեր 1761 - Սանկտ Պետերբուրգում դրվում է Սբ. Իսահակի տաճարի հիմնաքարը 1944 - Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ. Փարիզի ազատագրումը Ծնունդներ 1830`Յուլիուս Մեյեր Julius Lothar Meyer գերմանացի քիմիկոս 1848 - Գյուստավ Կայբոտ Gustave Caillebotte ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստ նկարիչ 1856 - Նիկողայոս Տիգրանյան, հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար (վ. 1951)։ 1871 - Օրվիլ Ռայթ Orville Wright ամերիկացի օդաչու եւ գործարար 1881 - Ջորջե Էնեսկու George Enesco ռումինացի ջութակահար, դաշնակահար, կոմպոզիտոր եւ դիրիժոր 1883 - Կոկո Շանել, ֆրանսիացի աշխարհահռչակ մոդելյոր, (մ. 1771) 1927 - Էդուարդ Ավագյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ 1945 - Յան Գիլան, շոտլանդական ծագմամբ անգլիացի ռոք-վոկալիստ, Deep Purple լեգենդար ռոք-խմբի երգիչը 1946 - Բիլ Քլինթոն Bill Clinton Միացյալ Նահանգների 42րդ նախագահը 1951 - Ջոն Դիքոն, բրիտանացի բաս կիթառահար եւ երգահան (Քուին) 1969 - Nate Dogg ամերիկացի րեփեր եւ դերասան 1986 - Քրիստինա Փերրի Christina Perry ամերիկացի երգչուհի եւ երգերի հեղինակ Մահեր 14 - Հռոմի կայսրության հիմնադիր Օկտավիանոս Աւգոստոս կայսր 1662 - Բլեզ Պասկալ, ֆրանսիացի մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, գրականագետ եւ փիլիսոփա 1876 - Ջորջ Սմիթ, անգլիացի փորագրիչ 1905 - Ուիլյամ Բուգրո, ֆրանսիացի նկարիչ 1936 - Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկա, իսպանացի բանաստեղծ 1937 - Սահակ Տեր-Գաբրիելյան, խորհրդահայ կուսակցական եւ պետական գործիչ 1985 - Երեմ Վարդանյան, քանդակագործ 1986 - Գարեգին Բես, խորհրդահայ գրող 1994 - Ռոբերտ Ռոժդեստվենսկի, ռուս խորհրդային բանաստեղծ 2006 - Գեղամ Մալխասյան, հայ նկարիչ 2012 - Թոնի Սքոթ, ամերիկացի կինոռեժիսոր Տոներ Մարդասիրական օգնության համաշխարհային օր ԱՄՆ՝ Ազգային ավիացիայի օր Աֆղանստան՝ Անկախության օր


text: Օգոստոսի 20, տարվա 232-րդ (նահանջ տարիներին՝ 233-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 133 օր։ Դեպքեր 636՝ արաբների լիակատար հաղթանակով ավարտվում է վեց օր տեւած Յարմուք գետի ճակատամարտը 1925՝ բացվում է Հռոմի մետրոյի առաջին գիծը 1988՝ ավարտվում է 1980 թ.-ից ընթացող Իրանա-իրաքյան պատերազմը 1991 - Էստոնիան անկախացավ Սովետական Միությունից Ծնունդներ 1561 - Յակոպո Պերի Jacopo Peri իտալացի կոմպոզիտոր 1886 - Տիգրան Մուշեղյան, հայ նշանավոր ֆիզիոլոգ, 1973 թվականից ԵՊՀ ֆիզիոլոգիայի ամբիոնը կրում է նրա անունը (մ. 1935) 1890 - Հովարդ Ֆիլիպս Լավքրաֆտ ամերիկացի սարսափ ժանրի գրող 1900 - Գրիգոր Շլդյան, հայ նկարիչ (վ. 1985) 1935 - Ռոն Փոլ Ron Paul ամերիկացի բժիշկ, գրող եւ քաղաքական գործիչ 1964 - Ջուզեպպե Ջանինի, իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ 1974՝ Էմի Ադամս Amy Adams ամերիկացի դերասանուհի Մաքսիմ Վենգերով Максим Венгеров ջութակահար 1982 - Մեգան Օրի Meghan Ory կանադացի դերասանուհի 1983՝ Էնդրյու Գարֆիլդ Andrew Garfield ամերիկացի եւ բրիտանացի դերասան Յուրի Ժիրկով Юрий Жирков ռուս ֆուտբոլիստ 1992 - Դեմի Լովատո Demi Lovato ամերիկացի երգչուհի եւ դերասանուհի Մահեր 1974՝ Շահան Շահնուր, հայ գրող Ալիսա Կոոնեն, դերասանուհի 2007 - Էդուարդ Իսաբեկյան, հայ նշանավոր նկարիչ (ծ. 1914) 2008՝ Սերգեյ Մերգելյան, մաթեմատիկոս Խուա Գո Ֆեն, չին քաղաքական եւ պետական գործիչ Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝ 1994 - Հրանտ Անդրյան Տոներ Էստոնիա՝ Անկախությունը վերականգնելու օր Սենեգալ՝ Անկախության օր Ծանոթագրություններ


text: Օգոստոսի 21, տարվա 233-րդ (նահանջ տարիներին՝ 234-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 132 օր։ Դեպքեր 1888՝ ամերիկացի Ուիլյամ Բերոուզն արտոնագրում է գումարումներ կատարող առաջին մեքենան 1911 - Լուվրից գողացվում է «Մոնա Լիզա» նկարը 1959 - Հավայան կղզիներն ստանում են ԱՄՆ 50-րդ նահանգի կարգավիճակ 1991 - Լատվիան հայտարարում է Խորհրդային Միությունից անկախանալու մասին Ծնունդներ 1798 - Ժյուլ Միշլե Jules Michelet ֆրանսիացի պատմաբան 1862 - Էմիլիո Սալգարի Emilio Salgari իտալացի գրող 1915 - Ռաքուել Ռաստենի Raquel Rastenny դանիացի երգչուհի 1923 - Սուրեն Սաֆարյան հայ նկարիչ 1930 - Քրիստիան Լեգրան ֆրանսիացի հայազգի երգչուհի 1933 - Ջանեթ Բեյքեր Janet Baker անգլիացի մեցցո-սոպրանո 1936 - Ուիլթ Չեմբեռլեն Wilt Chamberlain ամերիկացի բասկետբոլիստ 1951՝ Գլեն Հյուզ Glenn Hughes անգլիացի բաս կիթառահար եւ վոկալիստ 1951 - Գարեգին Բ Ոսկեհատցի, Հայ Առաքելական Եկեղեցու 132-րդ Կաթողիկոս 1999-ից։ 1967 - Սերժ Թանգյան Serj Tankian ռոք երաժիշտ, երգահան 1973 - Սերգեյ Բրին Сергей Брин ամերիկացի համակարգչային մագնատ 1984 - Ալիզե Alizée ֆրանսիացի պարուհի 1988 - Ռոբերտ Լեւանդովսկի լեհ ֆուտբոլիստ, հարձակվող Մահեր 1142 - Պետրոս Աբելյար, միջնադարի ֆրանսիացի փիլիսոփա, աստվածաբան 1723 - Դիմիտրիե Կանտեմիր, պատմաբան, արեւելագետ 1838 - Ադելբերթ ֆոն Շամիսո, բանաստեղծ եւ բնախույզ 1940 - Լեւ Տրոցկի, ռուս քաղաքական գործիչ 1943 - Հենրիկ Պոնթոպիդան, դանիացի վիպասան 1957 - Մայտ Մետսանուրկ, էստոնացի գրող եւ դրամատուրգ 1991 - Վրույր Ղազարյան, հայ խորհրդային անասնաբույժ 2001 - Դավիթ Խզմալյան, հայազգի խորհրդային էներգետիկ 2002 - Միքայիլ Աբդուլաեւ, ադրբեջանցի նկարիչ 2017 - Պերճ Զեյթունցյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ Տոներ Ծանոթագրություններ


text: Օգոստոսի 23, տարվա 235-րդ (նահանջ տարիներին՝ 236-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 130 օր։ Դեպքեր 79 - Վեզուվիուս լեռը ժայթքում է այն նույն օրը, երբ հռոմեացիները տոնում էին կրակի աստված Վուլկանի օրը 1071 - Մանազկերտի ճակատամարտում բյուզանդացիները պարտություն են կրում սելջուկներից 1839 - Միացյալ Թագավորությունը նվաճում է Հոնկոնգը 1939 - Խորհրդա-Գերմանական պայմանագիր կամ Մոլոտով-Ռիբենտրոպ պակտ, չհարձակման պայմանագիր Նացիստական Գերմանիայի եւ ԽՍՀՄ-ի միջեւ 1989 - Էստոնիայի, Լատվիայի եւ Լիտվայի երկու միլիոն բնակիչ ձեռք-ձեռքի տալով կազմում են Վիլնյուսից մինչեւ Տալլին ձգվող 600 կմ երկարության շղթա 1990 - Արեւելյան Գերմանիան եւ Արեւմտյան Գերմանիան հայտարարում են, որ միավորվելու են հոկտեմբերի 3-ին 1990 - Գերագույն խորհուրդը ընդունում է հռչակագիր անկախ պետականության հաստատման գործընթաց սկսելու մասին։ 1993՝ Galileo տիեզերական սարքը լուսանկարեց հետագայում Դաքթիլ անունն ստացած (243) Իդա աստերոիդի արբանյակը, որը դարձավ առաջին հայտնաբերված աստերոիդի արբանյակը Ծնունդներ 1864 - Էլեֆթերիոս Վենիզելոս Ἐλευθέριος Κυριάκου Βενιζέλος հույն քաղաքական գործիչ 1867 - Ալեքսեյ Դավիդով, ռուս կոմպոզիտոր, թավջութակահար, ավելի ուշ՝ արդյունաբերող եւ գործարար 1879 - Ալֆրեդ Կալնին, լատիշ ազգության սովետական կոմպոզիտոր 1900 - Էռնստ Կշենեկ Ernst Krenek կոմպոզիտոր 1904 - Ուիլյամ Փրիմրոուզ William Primrose շոտլանդացի ջութակահար 1904 - Սուրեն Քոչարյան, ասմունքող 1908՝ Արթյուր Ադամով Arthur Adamov հայազգի ֆրանսիացի արձակագիր եւ դրամատուրգ Թորգոմ Խաչատրյան, հայ սովետական մեխանիկ 1910 - Վաղարշակ Էլիբեկյան, նկարիչ 1912 - Ջին Քելլի Gene Kelly ամերիկացի պարող, երգիչ, դերասան եւ ռեժիսոր 1924 - Ռոբերտ Մերտոն Սոլոու Robert Merton Solow ամերիկացի տնտեսագետ 1938 - Արտավազդ Հովակիմյան բանաստեղծ 1943 - Ռաուլ Կուբաս Գրաու, Պարագվայի 49-րդ նախագահը 1950 - Լուիջի Դելների Luigi Delneri իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1950 - Թելման Ալթունյան 1953 - Սանտիլյանա, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող 1960 - Արտյոմ Առաքելյան 1954 - Սաշա Աֆյան, պետական գործիչ 1970 - Ռուբեն Բագրատունի, երաժիշտ 1971 - Տատյանա Դանիլյանց Татьяна Данильянц կինոռեժիսոր, լուսանկարիչ եւ բանաստեղծ 1978 - Ռոմիկ Խաչատրյան, ֆուտբոլիստ 1988՝ Ջերեմի Լին Jeremy Shu-How Lin ամերիկացի բասկետբոլիստ Միշա Ալոյան Михаи́л (Ми́ша) Алоя́н, եզդի ազգության ռուսաստանցի բռնցքամարտիկ 1994 - Ռոբերտո Բելլարոսա Roberto Bellarosa իտալական ծագումով բելգիացի երգիչ Մահեր 1806 - Շառլ Օգյուստեն Կուլոն, ֆրանսիացի ֆիզիկոս 1829 - Իվան Աբամելիք, ռուսական բանակի հրետանու գեներալ-մայոր 1846՝ գերմանական ծագումով ռուս գրող Վիլհելմ Կյուխելբեկեր 1861՝ գերմանացի արեւելագետ (իրանագետ, հայագետ) Ֆրիդրիխ Վինդիշման 1865 - Ֆերդինանդ Վալդմյուլլեր, ավստրիացի նկարիչ՝ 1934 - Վիկտոր Կապլան, ավստրիացի ինժեներ 1947՝ դերասանուհի Հասմիկ (Թագուհի Հակոբյան) 1956՝ նկարիչ Պետրոս Կոնտուրաջյան 1980՝ կոմպոզիտոր, ջութակահար եւ մանկավարժ Ցոլակ Բեքարյան Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝ 1993՝ Վարդգես Ալեքսանյան Մարգարիտա Սարգսյան Մհեր Ջուլհաճյան 2005՝ երգչուհի Բելլա Դարբինյան 2023` ռուս ռեստորատոր, օլիգարխ, ձեռնարկատեր, վարձկան, զորավար, հանցագործ Եվգենի Պրիգոժին Տոներ Ստրուկների առեւտրի եւ նրա վերացման զոհերի հիշատակի միջազգային օր Ստալինիզմի եւ նացիզմի զոհերի հիշատակի Եվրոպական օր ՝ Պետական դրոշի օր Ռումինիա՝ Ֆաշիստական օկուպացիայից ազատագրման օր Ումհլանգա՝ Սվազիլենդ Վուլկանալիա՝ Անտիկ Հռոմ Ծանոթագրություններ


text: Օգոստոսի 24, տարվա 236-րդ (նահանջ տարիներին՝ 237-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 129 օր։ Դեպքեր 79 - Վեզուվ հրաբխի ժայթքումը, որի հետեւանքով կործանվեց Պոմպեյը 410 - վեստգոթերը՝ Ալարիքի ղեկավարությամբ սկսեցին ավարի ենթարկել Հռոմը, ինչը տեւեց 3 օր 1456 - ավարտվեց Գուտենբերգի Աստվածաշնչի տպագրումը 1572 - Բարդուղիմեոսյան գիշեր. Ֆրանսիայի թագավոր Կառլոս VII-ի հրամանով համատարած կոտորածների են ենթարկվում Փարիզի հուգենոտները 1690 - Կալկաթա քաղաքի հիմնադրումը (Հնդկաստան) 1720 - Սարդինիայի թագավորության ստեղծումը 1814 - բրիտանական զորքերը ներխուժում են Վաշինգտոն եւ հրդեհում Սպիտակ Տունը 1821 - Կորդովայում (Մեքսիկա) ստորագրվում է Կորդովայի պայմանագիրը Մեքսիկայի ապստամբների եւ Իսպանիայի միջեւ, որի հետեւանքով հռչակվում է Մեքսիկայի անկախությունը Իսպանիայից 1914 - գերմանական զորքերը գրավում են Նամյուրը (Ֆրանսիա) 1929 - Թուրքիան եւ Պարսկաստանը ստորագրում են բարեկամության պայմանագիր 1939 - ստորագրվում է Մոլոտով-Ռիբբենտրոպ դաշնագիրը՝ սովետական եւ գերմանական արտաքին գործերի նախարարներ Վյաչեսլավ Մոլոտովի եւ Յոախիմ ֆոն Ռիբբենտրոպի կողմից 1944 - սկսվում է Փարիզի գրոհը դաշնակիցների զինյալ ուժերի կողմից 1954 - ԱՄՆ-ում արգելվում է Ամերիկյան կոմունիստական կուսակցությունը 1960 - Անտարկտիդայի Վոստոկ կայանում գրանցվում է աշխարհի ռեկորդ համարվող ամենացածր ջերմաստիճանը (−88 °C) 1968 - Ֆրանսիան փորձարկում է իր առաջին ջրածնային ռումբը, այդպիսով դառնալով աշխարհի 5-րդ միջուկային երկիրը 1991 - Միխայիլ Գորբաչովը հրաժարվում է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի ընդհանուր քարտուղարի պաշտոնից 1991 - Ուկրաինան հայտարարեց իր անկախությունը Սովետական Միությունից Ծնունդներ 1580`- Ջոն Թեյլոր, Անգլիա անգլիացի բանաստեղծ (վ. 1654) 1669 - Ալեսանդրո Մարչելո, վենետիկյան ազնվական, մաթեմատիկոս, բանաստեղծ 1750 - Լետիցիա Ռամոլինո, Նապոլեոն Բոնապարտի մայրը (վ. 1836) 1772 - Վիլհելմ I, Նիդերլանդների թագավոր (վ. 1840) 1817 - Ալեքսեյ Տոլստոյ, ռուս գրող (վ. 1875) 1837 - Թեոդոր Դյուբուա, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր (վ. 1924) 1865 - Ֆերդինանդ I, Ռումինիայի թագավոր (վ. 1927) 1899 - Խորխե Լուիս Բորխես, արգենտինացի գրող եւ բանաստեղծ 1902 - Ֆեռնան Բրոդել, ֆրանսիացի նշանավոր պատմաբան (մ. 1985) 1927 - Գարի Մարկովից, ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ Սան Դիեգոյի Կալիֆորնյան համալսարանում, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ ֆինանսական էկոնոմիկայի տեսության վերաբերյալ աշխատությունների համար 1929 - Յասեր Արաֆաթ, Պաղեստինի նախագահ 1939 - Իրինա Դրամբյան, արվեստաբան, արվեստագիտության դոկտոր, Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ 1947 - Պաուլո Կոելիո, բրազիլացի հայտնի գրող, արձակագիր, բանաստեղծ 1948 - Նանա Ջորջաձե, վրացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ, ուսուցիչ, Կաննի կինոփառատոնի հաղթող 1948 - Ժան Միշել Ժառ, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր, երաժիշտ, էլեկտրոնային երաժշտության հիմնադիրներից 1956 - Քեւին Դան,ամերիկացի կինոդերասան 1992 - Վարազդատ Հարոյան, հայ ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան Մահեր 79 - Պլինիոս Ավագ, հռոմեացի գրող (ծ. 23) 1042 - Միքայել V Կալաֆաթոս, Բյուզանդիայի կայսր (ծ. 1015) 1103 - Մագնուս III, Նորվեգիայի թագավոր (ծ. 1073) 1990 - Սերգեյ Դովլաթովը, հայ-հրեական ծագումով ռուս գրող (ծ. 1941) 1992 - Բեկոր Աշոտ, Արցախի հերոս, ազատամարտիկ (ծ. 1959) Տոներ ՝ Դրոշի օր ՝ Անկախության օր 🇦🇲Հայաստանի դրոշի հաստատում


text: Օգոստոսի 26, տարվա 238-րդ (նահանջ տարիներին՝ 239-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 127 օր։ Դեպքեր 1382՝ մոնղոլների Թոխթամիշ խանը զավթում է Մոսկվան 1847 - Միացյալ Նահանգներից եկած ներգաղթյալները հիմնում են սեւամորթ աֆրիկացիների առաջին անկախ Լիբերիա պետությունը 1883 - Ճավա եւ Սումատրա կղզիներում Կրակատաու հրաբխից առաջացած ցունամիի զոհ է դառնում 36 հազ. մարդ 1926՝ բացվում է Արզնիի առողջարանը 1944 - Շառլ դը Գոլը մտնում է Փարիզ 1977 - Քվեբեքի Ազգային Ժողովն ընդունում է «Ֆրանսերենի խարտիան» 1978՝ «Սոյուզ 31» տիեզերանավով թռչելով, Զիգմունդ Յենը Sigmund Jähn դառնում է առաջին գերմանացի տիեզերագնացը 2008 - Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւը ստորագրում է Աբխազիայի եւ Հարավային Օսիայի անկախությունը ճանաչող հրամանագիր Ծնունդներ 1743 - Անտուան Լորան Լավուազիե (ֆրանսերեն անունը՝ Antoine-Laurent de Lavoisier, Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո՝ Antoine Lavoisier) ազնվական ծագումով ֆրանսիացի քիմիկոս 1789 - Աբբաս-Միրզա, իրանցի պետական եւ ռազմական գործիչ, եղել է Ատրպատականի նահանգապետ 1805 - Մոդեստ Բոգդանովիչ, ռուսական ռազմական պատմաբան,գեներալ-լեյտենանտ 1880 - Գիյոմ Ապոլիներ Guillaume Apollinaire լեհական ծագումով ֆրանսիացի բանաստեղծ, գրող եւ թատերագիր 1914 - Խուլիո Կորտասար Julio Cortázar արգենտինացի գրող 1925 - Գուրգեն Առաքելյան, արձակագիր 1926 - Անահիտ Ցիցիկյան վիրտուոզ ջութակահարուհի 1935 - Ալբերտ Յավուրյան, կինոօպերատոր 1936 - Ժան Հակոբյան, կենսատեխնոլոգ 1938 - Միքայել Հովհաննիսյան, նկարիչ 1944 - Պատրիկ Դեւեջյան, ֆրանսիացի ականավոր քաղաքական գործիչ 1945 - Ռուբեն Աղուզումցյան, հոգեբան 1949 - Լեոն Ռեդբոուն (Ծնված՝ Տիգրան Կոպալեան Dikran Gobalian) ամերիկացի բլյուզ եւ ջազ նվագող եւ երգիչ 1964 - Մեհրիբան Ալիեւա Mehriban Arif qızı Əliyeva ադրբեջանցի հասարակական եւ քաղաքական գործիչ, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի կինը 1975 - Հայկ Դեմոյան, պատմաբան, Հայոց Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն 1976՝ (Ստեփանակերտում) Ալեքսանդր Աբրահամյան Արցախի պաշտպանության բանակի (ԱՊԲ) հրամանատար (մ. 2008 թ.) Զեմֆիրա Րամազանովա Земфира թաթարական ծագումով ռուսաստանցի րոք երգչուհի 1977 - Հրաչյա Պետրոսյանց, ռազմական փորձագետ, Արցախի պատերազմի մասնակից 1979 - Հակոբ Պապիկյան (հայտնի է նաեւ որպես Ժակ) հեռուստահաղորդավար 1980 - Քրիս Փայն Chris Pine ամերիկացի դերասան 1986 - Վահե Մեհրաբյան, ֆուտբոլիստ 1989 - Ջեյմս Հարդեն James Harden ամերիկացի բասկետբոլիստ Մահեր 1342 - Կիլիկյան Հայաստանի թագավոր Լեւոն Դ 1666 - հոլանդացի նկարիչ Ֆրանս Հալս 1850 - Ֆրանսիայի թագավոր Լուի Ֆիլիպ I 1892 - հայ գրող Ռափայել Պատկանյան 1910 - ամերիկացի փիլիսոփա եւ հոգեբան Վիլյամ Ջեյմս 1915 - Հայերի ցեղասպանության ժամանակ սպանված մտավորականներ՝ բանաստեղծ եւ գրական հասարակական գործիչ Դանիել Վարուժան բանաստեղծ, արձակագիր եւ բժիշկ Ռուբեն Սեւակ 1945 - հրեական ծագումով ավստրիացի գրող եւ հումանիստ Ֆրանց Վերֆել, գրել է «Մուսա լեռան քառասուն օրը» վեպը 1961 - Անդրեյ Բաղդասարով, հայ թերապեւտ, արյունաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ ՌԽՖՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ 1977 - հայ խորհրդային միջատաբան Գեդեոն Մարջանյան Արցախի պատերազմում զոհված մարտիկներ՝ 1994 - Գագիկ Անդրյան 2006 - Սիլվա Կապուտիկյան, հայ գրող ու բանաստեղծուհի, հասարակական գործիչ Տոներ ՝ Հերոսների օր ՝ Ապաշխարանքի օր ՝ Անկախության օր ՝ Անկախության օր ՝ Անկախության օր ՝ Զինված ուժերի օր Ծանոթագրություններ


text: Օգոստոսի 25, տարվա 237-րդ (նահանջ տարիներին՝ 238-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 128 օր։ Դեպքեր 1580 - Պորտուգալիայի միացումը Իսպանիային 1718՝ ֆրանսիացիները հիմնում են Նոր Օռլեան քաղաքը 1906՝ Ռուսաստանի վարչապետ Պյոտր Ստոլիպինի վրա կատարում է մահափորձ 1941՝ սովետական եւ բրիտանական զորքերը գրավում են Իրանը 1944՝ դաշնակիցների զորքերն ազատագրում են Փարիզը 1960՝ Հռոմում բացվում են 17-րդ Օլիմպիական խաղերը 1980 - Զիմբաբվեն դառնում է ՄԱԿ անդամ 1990 - Աբխազիայի Գերագույն խորհուրդը հայտարարում է Վրաստանից անկախանալու մասին 1991 - Բելառուսը հայտարարեց իր անկախությունը Սովետական Միությունից Ծնունդներ 1530 - Իվան IV Ահեղ, առաջին ռուս ցար 1624 - Ֆրանսուա դը Էստ դե Լա Շեզ François d'Aix de La Chaise ֆրանսիացի հոգեւորական 1744 - Յոհան Գոթֆրիդ Հերդեր Johann Gottfried Herder գերմանացի փիլիսոփա եւ բանաստեղծ 1836 - Ֆրենսիս Բրեթ Հարթ Francis Bret Harte ամերիկացի գրող եւ բանաստեղծ 1841 - Թեոդոր Կոխեր Emil Theodor Kocher շվեյցարացի ֆիզիկոս 1902 - Մուրադ Կոստանյան, դերասան 1918 - Լեոնարդ Բերնսթայն Leonard Bernstein ամերիկացի կոմպոզիտոր, դիրիժոր, դերասան եւ դաշնակահար 1930 - Շոն Քոնների Sean Connery շոտլանդացի դերասան 1931 - Գեւորգ Աղաջանյան, բանաստեղծ 1938 - Սվետլանա Տեր-Մինասովա ռուսաստանցի հայազգի լեզվաբան 1951 - Դավիթ Ավետիսյան, իրավաբան Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1962 - Արմեն Առաքելյան 1964 - Սավերիո Գուերա Saverio Guerra ամերիկացի դերասան 1966 - Դերեկ Շերինյան Derek Sherinian ստեղնաշարայինների ամերիկահայ երաժիշտ 1973՝ Հայկո (Հայկ Հակոբյան), փոփ երգիչ Ֆատիհ Ակին Fatih Akin ռեժիսոր, թատերագիր եւ պրոդյուսեր 1977 - Ռամիլ Սաֆարով Ramil Səfərov ադրբեջանցի մարդասպան 1987՝ Բլեյկ Լայվլի Blake Lively ամերիկացի դերասանուհի Յիֆեյ Լյու Liu Yifei չինական ծագումով ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի Ռոնա Նիշլիու Rona Nishliu կոսովոյի ալբանացի երգչուհի Մահեր 1227 - մոնղոլների կայսրության հիմնադիր Չինգիզ խան 1776՝ շոտլանդացի փիլիսոփա Դեյվիդ Հյում 1822՝ գերմանական ծագումով անգլիացի աստղագետ Ուիլիամ Հերշել 1840՝ գերմանացի արձակագիր, բանաստեղծ եւ թատերագիր Կարլ Իմերման 1867՝ անգլիացի ֆիզիկոս եւ քիմիկոս Մայքլ Ֆարադեյ 1882՝ էստոնացի բանաստեղծ, բանահավաք, բժիշկ Ֆրիդրիխ Կրեյցվալդ 1900՝ գերմանացի փիլիսոփա Ֆրիդրիխ Նիցշե (* 1844) 1907՝ ռումինացի գրող, բանասեր եւ հայագետ Բոգդան Պետրիչեյկու Հաշդեու 1908 ֆրանսիացի ֆիզիկոս Անտուան Անրի Բեքերել (* 1852) 1919՝ գերմանական ծագումով ռուս աստղագետ Վիկտոր Կնորրե 1936՝ 1938՝ ռուս գրող Ալեքսանդր Կուպրին 1967՝ ամերիկացի դերասան Պոլ Մունի 1985՝ գիտնական Ֆելիքս Պետրոսյան Արցախի պատերազմում զոհվածներ 1992՝ (Քյուրաթաղում, Հադրութի շրջան) Ալեքսանդր Ալեքսանյան (* 1975 թ. նույն տեղում) (Կիչանում, Մարտակերտի շրջան) Աբել Աղաջանյան (* 1975 թ. նույն տեղում) 1993՝ (Սարահարում) Սպարտակ Աղաջանյան (* 1967 թ. Վերինշենում) 2006 հայ գրող եւ բանաստեղծուհի Սիլվա Կապուտիկյան (* 1919) 2011՝ թարգմանիչ եւ լրագրող Արմեն Հովհաննիսյան 2012՝ ամերիկացի տիեզերագնաց Նիլ Արմստրոնգ Տոներ ՝ Անկախության օր ՝ Զինվորի օր Ծանոթագրություններ


text: Օգոստոսի 27, տարվա 239-րդ (նահանջ տարիներին՝ 240-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 126 օր։ Դեպքեր 1911 - Մոսկվայում հիմնադրվեց ԲԿՄԱ ֆուտբոլային ակումբը։ 1955 - Մեծ Բրիտանիայում լույս տեսավ Գինեսի ռեկորդների գրքի առաջին օրինակը 1982՝ հայ զինյալները Կանադայի Օտտավա քաղաքում սպանում են թուրք ռազմական դիվանագետ Աթիլա Ալթըքաթին 1991 - Մոլդովան հայտարարեց իր անկախությունը Սովետական Միությունից 2000 - Մոսկվայում գտնվող Օստանկինոյի աշտարակում ծագած հրդեհի զոհ է դառնում երեք մարդ 2003՝ վերջին 60 հազար տարիների ընթացքում Մարս մոլորակն անցնում է Երկրից ամենամոտ՝ 55 758 005 կմ հեռավորության վրա Պատերազմներ 1896 - Անգլա-զանզիբարյան՝ ըստ Գինեսի ռեկորդների գրքի պատմության մեջ ամենակարճատեւն է՝ 38 րոպե 1916 - Առաջին համաշխարհային՝ Ռումինիան պատերազմ է հայտարարում Ավստրա-Հունգարիային 1922 - Հույն-թուրքական՝ թուրքերի զորքը հույներից գրավում է Էգեյան Աֆյոն-Կարահիսար քաղաքը Ծնունդներ 1770 - Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգել գերմանացի փիլիսոփա 1856 - Իվան Ֆրանկո ուկրաինացի բանաստեղծ, տնտեսագետ, ազգագրագետ 1871 - Թեոդոր Դրայզեր ամերիկացի վիպասան եւ լրագրող 1875 - Մախլուտո զորավար 1884 - Ալեքսանդրե Աբաշելի, վրացի բանաստեղծ (մ. 1954) 1896 - Ֆաինա Ռանեւսկայա, դերասանուհի 1906 - Էդ Գեյն ամերիկացի մարդասպան եւ դիեր գողացող 1908 - Լինդոն Բ. Ջոնսոն Միացյալ Նահանգների 36-րդ նախագահը 1909 - Մորա Վալվերդե, կոմունիստական շարժման գործիչ 1910 - Մայր Թերեզա կաթոլիկ վանուհի 1930 - Վիկտոր Աբալակին, ռուս աստղագետ։ 1941 - Սեզարիա Էվորա երգչուհի (մ. 2011) 1945 - Մայմու Բերգ Maimu Berg էստոնացի կին գրող եւ քաղաքական գործիչ 1954 - Ալեքսանդրե Աբաշելի ალექსანდრე აბაშელი վրացի ֆանտաստ գրող Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1962 - Զագլիկում Մարտակերտի շրջան Սուրեն Անտոնյան (զ. 1994) 1967 - Բերդաշենում Անդրանիկ Մարգարյան (զ. 1994) 1969 - Մարտակերտում Վաչագան Ավագիմյան (զ. 1992) 1956 - Կոնստանտին Օրբելյան Կրտսեր, ռուսաստանցի դիրիժոր 1972 - Գրեյթ Քալի Dalip Singh Rana հնդիկ ըմբիշ 1981 - Մակսուել Կաբելինո Անդրադե Maxwell Cabellino Andrade բրազիլացի ֆուտբոլիստ 1984 - Սալլի Մունտարի Sulley Muntary գանացի ֆուտբոլիստ 1988 - Դօրիան ժամանակակից արձակագիր, բլոգեր Մահեր 1576 - «Վերածննդի» դարաշրջանի իտալացի նկարիչ Տիցիան 1963 - Դյու Բոյս Դյուբուա, ամերիկացի գրող, պատմաբան, սոցիոլոգ 1965 - ֆրանսիացի ճարտարապետ Լե Կորբյուզիե 1967՝ մենեջեր Բրայան Էփսթեյն 1974՝ նկարիչ Եփրեմ Սավայան 1975՝ պետական եւ կուսակցական աշխատող Պարգեւ Ղազարյան 1991՝ ռուս ռոք երաժիշտ Մայկ Նաումենկո Արցախի պատերազմում զոհված մարտիկներ՝ Վանյա Ավագիմյան 1994՝ քանդակագործ Դերենիկ Դանիելյան 1996՝ բանաստեղծ Վիկտոր Հովսեփյան 2007 - Մարկոս Գրիգորյան, ամերիկահայ նկարիչ, գորգագետ, հողարվեստի ուղղության հիմնադիր 2011՝ սովետական եւ ռուս դերասանուհի Իա Սավվինա Տոներ Մոլդովա՝ Անկախության օր Ծանոթագրություններ


text: Օգոստոսի 28, տարվա 240-րդ (նահանջ տարիներին՝ 241-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 125 օր։ Դեպքեր 1521՝ օսմանյան թուրքերը գրավում են Բելգրադը 1789 - Ուիլիամ Հերշելը հայտնաբերում է Սատուրնի Էնկելադուս արբանյակը 1859 - Հյուսիսափայլի լույսն այնքան ուժեղ է դառնում, որ տեսանելի է ԱՄՆ, Եվրոպայի որոշ տարածքներում եւ, նույնիսկ, Ճապոնիայում 1910 - Չեռնոգորիան հայտարարում է Օսմանյան կայսրությունից լիակատար անկախության մասին 1916 - Առաջին համաշխարհային պատերազմ՝ Գերմանիան պատերազմ է հայտարարում Ռումինիային Իտալիան պատերազմ է հայտարարում Գերմանիային 1924 - Վրաստանում հաստատված սովետական իշխանության դեմ տեղի է ունենում ապստամբություն, որը ձախողվում է 1990 - Իրաքը հայտարարում է Քուվեյթն իր նոր նահանգ 1991 - Միխայիլ Գորբաչովը հրաժարական է տալիս ԽՍՀՄ կոմունիստական առաջնորդի իր պաշտոնից 2004 - Սինգապուրում կայացավ ֆիլատելիայի պատմության մեջ առաջին առաջնությունը Ծնունդներ 1749 - Յոհան Վոլֆգանգ Գյոթե Johann Wofgang von Goethe գերմանացի գրող (մ. 1832) 1867 - Ումբերտո Ջորդանո Umberto Jordano իտալացի կոմպոզիտոր 1885՝ Եկատերինա Դուրյան-Արմենյան, դերասանուհի 1888 - Գուիդո Արա իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ 1899 - Անդրեյ Պլատոնով Андрей Платонов ռուս գրող 1903 - Բրունո Բետլհեյմ Bruno Bettelheim ամերիկացի մանկական հոգեբան եւ գրող 1904 - Վեներա Հակոբյան, դերասանուհի 1905 - Վախթանգ Վռոնսկի,խորհրդային բալետմեյստեր 1906 - Ասատուր Մարգարյան, հայ խորհրդային պտղաբույծ 1916 - Գերիտ Ֆիշեր Gerrit Fischer հոլանդացի ֆուտբոլիստ 1930 - Բեն Գազզարա Ben Gazzara իտալական ծագումով ամերիկացի դերասան 1936 - Գրիգոր Գրիգորյան, ճարտարապետ 1939 - Արտաշես Յավրյան, գրող (մ.2009 թ.) 1945 - Ալյոշա Աբրահամյան, նախկին ֆուտբոլիստ 1947 - Ռոլես Աղաջանյան (մ.2014 թ.) 1959 - Բրայան Թոմփսոն Brian Thompson ամերիկացի դերասան 1962 - Դեյվիդ Ֆինչեր David Fincher ամերիկացի ռեժիսոր 1969 - Ջեք Բլեք Jack Black ամերիկացի դերասան, գրող եւ փրոդյուսեր 1973 - Արմեն Շահգելդյան, ֆուտբոլիստ 1982 - Կարո Փարիզյան, ընդհանուր մենամարտերի ամերիկահայ մարզիկ 1986 - Գիլադ Շալիթ իսրայելցի լրագրող եւ զինվոր 1990 - Բոյան Կրկիչ Бојан Кркић սերբ ազգության իսպանացի ֆուտբոլիստ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1958 - Գենադի Անանյան 1967 - Ալեքսեյ Առստամյան Մահեր 430 - Օգոստինոս Երանելին, կաթոլիկ եկեղեցու քարոզիչ եւ աստվածաբան (* 354 թ.) 1978 - Սողոմոն Սողոմոնյան, հայ գրականագետ (* 1907 թ.) 2000 - Հրաչիկ Փանոյան, հոգեբույժ 2010 - Վարուժան Նալբանդյան, արձակագիր (* 1929 թ. Կահիրեում) 2020 - Չեդվիկ Բոուզման, ամերիկացի դերասան Տոներ Ծանոթագրություններ


text: Օգոստոսի 29, տարվա 241-րդ (նահանջ տարիներին՝ 242-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 124 օր։ Դեպքեր 1541 - օսմանյան զորքերը գրավում են հունգարական թագավորության մայրաքաղաք Բուդան 1831 - Մայքլ Ֆարադեյը բացահայտում է էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի երեւույթը 1907 - Քվեբեքում փլուզվում է կառուցվող կամուրջը, զոհվում է 75 աշխատող 1941 - նացիստական Գերմանիան գրավում է Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինը 2004 - XXVII Ամառային Օլիմպիական խաղերի փակմանը արարողությունը Աթենքում, Հունաստան Ծնունդներ 1619 - Ժան Բատիստ Կոլբեր Jean-Baptiste Colbert ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ 1632 - Ջոն Լոկ John Locke բրիտանացի մանկավարժ եւ փիլիսոփա 1780 - Դոմինիկ Էնգր Jean-Auguste-Dominique Ingres ֆրանսիացի նկարիչ 1862 - Մորիս Մետերլինկ Maurice Maeterlink բելգիացի թատերագիր, բանաստեղծ եւ էսեների հեղինակ 1897 - Լեւոն Գենչ, խորհրդային շրջանի հայ նկարիչ 1899 - Ստեփան Թարյան (Թարխարարյան), բեմանկարիչ եւ քանդակագործ (մ. 1954 թ.) 1915 - Ինգրիդ Բերգման Ingrid Bergman շվեդ դերասանուհի 1928 - Չարլզ Գրեյ Charles Gray անգլիացի դերասան 1935 - Ուիլյամ Ֆրիդքին William Friedkin ամերիկացի ռեժիսոր եւ փրոդյուսեր 1946 - Բոբ Բիմոն Bob Beamon ամերիկացի թեթեւաթլետ 1951 - Հարություն Մովսիսյան, դերասան 1958 - Մայքլ Ջեքսոն Michael Jackson ամերիկացի երգիչ (մ. 2009)։ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1961 - Վալերի Աղաջանյան 1965 - Կարինե Մինասյան, պետական գործիչ 1982 - Կառլոս Դելֆինո Carlos Delfino արգենտինա-իտալացի բասկետբոլիստ 1990 - Նիքոլ Անդերսոն Nicole Gale Anderson ամերիկացի դերասանուհի 1993 - Լիամ Փեյն Երգիչ Մահեր 886 - Բյուզանդիայի հայազգի կայսր Բարսեղ Ա 1780 - Ժակ Ժերմեն Սուֆլո, ֆրանսիացի ճարտարապետ 1904 - օսմանյան 33-րդ սուլթան (1876-1904 թթ.) Մուրադ V 1938 - ֆրանսիացի բանասեր Ժոզեֆ Բեդիե 1953 - դերասան, ռեժիսոր Տիգրան Շամիրխանյան 1959 - դերասան Լեւոն Զոհրաբյան (* 1894 թ.) 1966 - եգիպտացի աստվածաբան, փիլիսոփա եւ գրող Սայիդ Կութուբ 1982 - շվեդ դերասանուհի Ինգրիդ Բերգման Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1990 - Երեւանում սպանված ազատամարտիկներ՝ Գեղազնիկ Միքայելյան Վիտյա Այվազյան Տոներ Ծանոթագրություններ


text: Օգոստոսի 30, տարվա 242-րդ (նահանջ տարիներին՝ 243-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 123 օր։ Դեպքեր 1700 - Ռուսաստանի եւ Շվեդիայի միջեւ սկսեց Հյուսիսային պատերազմը Ծնունդներ 1871 - Էռնեստ Ռեզերֆորդ, անգլիացի ֆիզիկոս, միջուկային ֆիզիկայի հիմնադիր 1940 - Լեւոն Ադյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ 1950 - Ռոբերտ Սահակյանց, հայ անիմացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր, սցենարիստ, մուլտիպլիկատոր 1953 - Ռոբերտ Փերիշ, ամերիկացի բասկետբոլիստ, Փառքի սրահի պատվավոր անդամ 1960 - Հասան Նասրալլահ, Հեզբոլլահ կուսակցության գլխավոր քարտուղար 1960 - Բակո Սահակյան, Արցախի նախկին նախագահ 1995 - Էլեն Սարգսյան, հայ դերասանուհի Մահեր 1896 - Ալեքսեյ Լոբանով-Ռոստովսկի, ռուս դիվանագետ, իշխան 1908 - Մուրացան, հայ գրող (ծ. 1854) 1980` Խաչատուր Չալխուշյան, ռուսաստանցի հայ ճարտարապետ 1994 - Բաբկեն Քոլոզյան, նկարիչ, մանկավարժ 1997 - Ֆրունզե Դովլաթյան, կինոռեժիսոր, սցենարիստ եւ դերասան (ծ. 1927) 1998 - Թելման Գեւորգյան (ճարտարապետ), հայ ճարտարապետ 1999 - Քրիստափոր Իվանյան, հայ ռազմական գործիչ, Արցախի հերոս 2013 - Շեյմաս Հինի, իռլանդացի բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Տոներ Հիշարժան օրեր ` Բռնի անհետացման զոհերի միջազգային օր։ Ազգային տոներ ` Սահմանադրության օր։ ` Հաղթանակի օր։ ` Հանրապետության օր։ Մասնագիտական տոներ ` Արխիվային աշխատակցի օր։


text: Դեպքեր Հունվարի 26 - Հնդկաստանը հռչակվեց անկախ ժողովրդավարական հանրապետություն։ Հունիսի 25 - Հյուսիսային Կորեան հարձակվեց Հարավային Կորեայի վրա, եւ սկսվեց Կորեական պատերազմը։ Ծնունդներ Հունվարի 1 - Դավիթ Հակոբյան, թերապեւտ, քաղաքական գործիչ Հունվարի 5 - Վասիլի Աթաջանյան, պետական, քաղաքական գործիչ Հունվարի 21 - Վլադիմիր Եպիսկոպոսյան, հայ դերասան։ ՌԴ վաստակավոր արտիստ (2002) Հունվարի 21 - Անխել-Մարիա Վիլյար, իսպանացի ֆուտբոլիստ եւ սպորտային պաշտոնյա Մարտի 10 - Տիգրանուհի Տեր֊Մարկոսյան հայ դերասանուհի,ռեժիսոր, թարգմանիչ Մարտի 31 - Անդրաշ Ադորյան, հունգարացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1973), մարզիչ, շախմատային տեսաբան։ Մայիսի 9 - Լուչանո Սպինոզի, իտալացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ Հունիսի 8 - Վարդան Միլիտոսյան, հայ ծանրորդ, օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր (1976) Հուլիսի 7 - Կարինե Սարգսյան, Հաղորդավարուհի Օգոստոսի 12 - Լենա Անթառանյան, հայ բանաստեղծուհի Օգոստոսի 23 - Լուիջի Դելների, իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ Օգոստոսի 30 - Ռոբերտ Սահակյանց, հայ անիմացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր, սցենարիստ, մուլտիպլիկատոր Սեպտեմբերի 7 - Բորիս Դանիելյան, վիրաբույժ-ուրոլոզ։ ՊԲ բժշկական ծառայության փոխգնդապետ Հոկտեմբերի 4 - Արզուման Այվազյան, հայ բանաստեղծ Հոկտեմբերի 28 - Վեհարի Արտավազդի Սաքանյան, բժիշկ, մոլեկուլային կենսաբան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1987), պրոֆեսոր (1989)։ Հայաստանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա արտասահմանյան անդամ (28.11.2008)։ Հոկտեմբերի 31 - Զահա Հադիդ, իրաքցի ճարտարապետ Դեկտեմբերի 23 - Վիսենտե դել Բոսկե, իսպանացի ֆուտբոլիստ եւ մարզի Կամո Նիգարյան, հայ նկարիչ, դիզայներ, լուսանկարիչ Սեպտեմբերի 21 - Էդուարդ Շախիկյան, հայ քանդակագործ, երգիչ Սեպտեմբերի 27 - Հենրի Գարուկյան, հայ նկարիչ Մահեր Փետրվար 7 - Սարգիս Երկանյան, նկարիչ Փետրվար 10 - Արմեն Տիգրանյան, հայ երգահան (ծ. 1879) Փետրվարի 17 - Տիգրան Փոլատ, հայ գեղանկարիչ, գրաֆիկ Ապրիլի 7 - Ուոլտեր Հյուսթոն, կանադա-ամերիկյան դերասան Հուլիսի 24 - Միքայել Թումանյան, հայ խորհրդային բուսաբույծ, գիտության վաստակավոր գործիչ Օգոստոս 4 - Եվփիմե Ավետիսյան, արձակագիր (ծ.1872) 1950 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվարի 12 – Ընդունվեց ՄԱԿ-ի Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու եւ դրա համար պատժի մասին կոնվենցիան Ծնունդներ Հունվար 29 - Գեղամ Գրիգորյան, Օպերային երգիչ, Երեւանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի եւ բալետի պետական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Մարտ 2 - Արա Երնջակյան, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ, Երեւանի Կամերային թատրոնի հիմնադիր, գեղարվեստական ղեկավար եւ տնօրեն, դրամատուրգ Մարտի 4 - Քրիս Ռի, երգիչ, երաժիշտ, դերասան Մարտի 24 - Արմեն Աթաբեկյան, վիրաբույժ, Հայաստանի ռազմաբժշկական ծառայության կազմակերպիչներից Ապրիլի 30 - Կարապետ Անդրանիկյան, հայ մանրէաբան Մայիսի 25 - Վաչագան Սարգսյան, գրող, թարգմանիչ, հրատարակիչ, խմբագիր, «9-րդ հրաշալիք» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր Օգոստոսի 6 - Ռոբերտ Եսայան, հայ նկարիչ, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ներկայացուցիչ Օգոստոսի 21 - Գարեգին Բ Ոսկեհատցի, Հայ Առաքելական Եկեղեցու 132-րդ Կաթողիկոս 1999 թվականից։ Հոկտեմբերի 15 - Ռաֆայել Վահանյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր, այդ կոչմանն արժանացած հայաստանցի առաջին շախմատիստը Մահեր Մարտի 2 - Լյուդմիլա Պոդյավորինսկա, չեխոսլովակյան գրող։ Մարտի 5 - Բորիս Ապրելեւ, ռուս ծովային սպա, գրող Դովլաթ Ղարանֆելյան, հայ նկարիչ-գորգագործ Օգոստոսի 12 - Երվանդ Շահազիզ, հայ խորհրդային գրականագետ, պատմաբան, ազգագրագետ, մանկավարժ Արամ Անտոնյան, հայ պատմաբան, հրապարակագիր։ Հուլիսի 11 - Առնոլդ Շյոնբերգ, ավստրիացի կոմպոզիտոր, երաժշտական տեսաբան, գրող, նկարիչ, գյուտարար Լյուդվիգ Վիգենշտայն, ավստրիացի տրամաբան եւ փիլիսոփա, վերլուծական փիլիսոփայության հիմնադիրներից Փետրվար 19 - Անդրե Ժիդ, ֆրանսիացի գրող, դրամատուրգ, բանաստեղծ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ. 1869) Սեպտեմբեր 29 - Հայկ Գյուլիքեւխյան, հայ գրականագետ, փիլիսոփա, հասարակական գործիչ, պրոֆեսոր (ծ. 1886) Նոյեմբերի 5 - Ագրիպինա Վագանովա, խորհրդային բալետի արտիստուհի, բալետմայստեր եւ մանկավարժ Նոյեմբեր 29 - Լեւոն Շանթ, գրող եւ մանկավարժ (ծ. 1869) 1951 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Փետրվարի 14 - 25 - Նորվեգիայի մայրաքաղաքում՝ Օսլոյում անցկացվեցին VI Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը։ Ծնունդներ Հունվարի 1 - Նելսոն Ալեքսանյան, հայ թարգմանիչ, լրագրող, հրապարակախոս Հունվարի 20 - Իրինա Ալեգրովա, ռուս բեմային երգչուհի Հունվարի 25 - Ավետիք Ավետիսյան, հայ նկարիչ Փետրվարի 2 - Փակ Կըն Հյե, Հարավային Կորեայի ներկայիս՝ 11-րդ նախագահ Փետրվարի 22 - Ջեյմս Բաղյան, հայազգի առաջին տիեզերագնաց Մարտի 18 - Հենրիկ Վարդենիկցի, նկարիչ Մայիսի 11 - Շոհրե Աղդաշլու, ամերիկացի դերասանուհի իրանական արմատներով Հունիսի 4 - Բրոնիսլավ Կոմորովսկի, լեհ քաղաքական գործիչ, Լեհաստանի 5-րդ նախագահ Հունիսի 7 - Օրհան Փամուկ, թուրք գրող Օգոստոսի 8 - Յոստայն Գորդեր, նորվեգացի գրող, մանկագիր Սեպտեմբերի 3 - Հակոբ Մովսես, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ Հոկտեմբերի 7 - Վլադիմիր Պուտին, Ռուսաստանի նախագահ Հոկտեմբերի 25 - Սամիր Ջաաջաա, լիբանանցի քաղաքական գործիչ Նոյեմբերի 5 - Օլեգ Բլոխին, ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող եւ գլխավոր մարզիչ Նոյեմբերի 26 - Վահե Աղաբեկյանց, հայ գործարար եւ քաղաքական գործիչ Տաթեւիկ Ղափլանյան - Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ, Հրաչյա Ղափլանյանի դուստրը (վ. 2010) Մահեր Փետրվար 4 - Հակոբ Մանանդյան, պատմաբան, բանասեր, աղբյուրագետ, ակադեմիկոս, (ծ. 1873) Մարտի 1 - Դովլաթ Գարանֆիլյան, նկարիչ, գորգագործ Մարտ 11 - Վարդիթեր Ֆելեկյան, դերասանուհի Ապրիլի 20 - Անդրանիկ Թերզյան, հայ բանաստեղծ (ծ. 1927)։ Դեկտեմբերի 4 - Կարեն Հորնի, hայտնի հոգեբան, հոգեթերապեեւտ եւ հոգեվերլուծաբան Դեկտեմբեր 24 - Անտոն Գագելի, հրապարագիր 1952 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Մարտի 3 - Բացվեց հայոց հին ձեռագրերի ամենամեծ պահոցը՝ Մատենադարանը (ճարտարապետ՝ Մարկ Գրիգորյան)։ Մատենադարանի ֆոնդերում պահվում են 13 հազարից ավելի կտոր հին ձեռագրեր եւ 100 հազարից ավելի արխիվային փաստաթղթեր։ Մայիսի 25 - Ատոմային հրետանու փորձարկում ԱՄՆ-ի, Նեւադա նահանգում։ Ծնունդներ Հունվարի 1 - Դերենիկ Դումանյան, ՀՀ առողջապահության նախարար (2012-2014), ՀՀԿ գործադիր մարմնի անդամ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Հունվարի 5 - Զառա Տոնիկյան, էստրադային ջազ երգչուհի Հունվարի 30 - Սթիվեն Զաիլյան, հայ ամերիկյան սցենարիստ, կինոռեժիսոր Փետրվարի 14 - Աշոտ Ադամյան, թատրոնի եւ կինոյի հայ դերասան, բեմադրիչ Փետրվարի 19 - Քրիստինա Ֆերնանդես դե Քիրշներ, Արգենտինայի նախագահ Մարտ 28 - Արմեն Շեկոյան, հայ ժամանակակից գրող, բանաստեղծ եւ լրագրող Ապրիլի 14 - Էրիկ Ցան, հոնկոնգցի դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ Մայիսի 11 - Աուրելիո Անդրեացցոլի, իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ Մայիսի 19 - Շավարշ Կարապետյան, 11-անգամ աշխարհի ռեկորդակիր, 17-անգամ աշխարհի չեմպիոն, 13-անգամ Եվրոպայի չեմպիոն, ԽՍՀՄ յոթակի չեմպիոն ջրասուզալող սպորտաձեւում Հունիսի 15 - Սի Ցզինպին, Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար, եւ Չինաստանի կենտրոնական ռազմական խորհրդի նախագահ Հուլիսի 3 - Միքայել Գրիգորյան, հայ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ։ Օգոստոսի 2 - Արմեն Սաղաթելյան, Երկրաբան Օգոստոսի 9 - Ժան Տիրոլ, ֆրանսիացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակակիր (2014 թ.) Օգոստոսի 23 - Սանտիլյանա, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Օգոստոսի 13 - Սեյրան Շահսուվարյան, հայ ռեժիսոր, քաղաքական եւ ռազմական գործիչ Մահեր Հունվար Հունվար 2 - Գուչիո Գուչի, Գուչիի հիմնադիր (ծ. 1881)։ Հունվար 9 - Պետրոս Պալթազար, դերասան (ծ. 1866)։ Փետրվար Փետրվարի 8 - Հովիկ Մելիքյան, հայ արձակագիր, գրականագետ, պրոֆեսոր։ Փետրվարի 25 – Սերգեյ Վինոգրադսկի, ռուս գիտնական (ծ. 1856) Մարտ Մարտի 5 Սերգեյ Պրոկոֆեւ, ռուս կոմպոզիտոր (ծ. 1891) Իոսիֆ Ստալին, ԽՍՀՄ առաջնորդ (ծ. 1878) Մարտի 14 – Կլեմենտ Գոտվալդ, Չեխոսլովակիայի 5-րդ նախագահ (ծ. 1896) Մարտի 23 – Օսկար Լուտս Էստոնացի գրող (ծ. 1887) Մարտի 24 – Մարիա Թեքցի Բրիտանիայի թագավոր Գեորգ V-ի կին (ծ. 1867) Ապրիլ Ապրիլ 9 - Հանս Ռայխենբախ, գերմանացի փիլիսոփա (ծ. 1891)։ Ապրիլ 16 - Հրաչյա Աճառյան, հայ լեզվաբան, բանասեր, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (ծ. 1876)։ Ապրիլ 20 - Էրիխ Վայտներտ, գերմանացի գրող, կոմունիստ (ծ. 1890)։ Ապրիլ 29 - Կիկի դը Մոնպառնաս, ֆրանսիացի երգչուհի (ծ. 1901)։ Մայիս Մայիսի 1 - Էվերեթ Շին, ամերիկացի նկարիչ (ծ. 1876)։ Մայիսի 14 - Թամար Աբակելիա, վրացի նկարչուհի, քանդակագործ (ծ. 1905)։ Մայիսի 16 - Ջանգո Ռեյնհարդ, բելգիացի ջազմեն (ծ. 1910)։ Մայիսի 31 - Վլադիմիր Տատլին, խորհրդային նկարիչ եւ քանդակագործ (ծ. 1885)։ Նոյեմբեր Նոյեմբերի 8 - Իվան Բունին, ռուս արձակագիր, բանաստեղծ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ. 1870)։ Ռաֆայել Մանուկյան, կրկեսի հայ արտիստ, էկվիլիբրիստ։ Հարություն Տիրիդյան (Տիրիթ), հայ գեղանկարիչ։ 1953 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հուլիս 17 - Դիսնեյլենդի բացումը Կալիֆոռնիայում Ծնունդներ Հունվարի 1 - Արմենակ Վարդանյան, հայ քանդակագործ։ ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Հունվարի 5 - Կարինե Գլոյան, դիզայներ-նկարչուհի Հունվարի 6 - Ռոուեն Ատկինսոն, բրիտանացի դերասան, կատակերգու Հունվարի 18 - Քեւին Քոսթներ, ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր եւ երաժիշտ Փետրվարի 24 - Սթիվ Ջոբս, ամերիկացի գործարար, ճարտարագետ, գյուտարա, Էփլ (Apple) կորպորացիայի հիմնադիրն էր եւ գլխավոր տնօրենը Մարտի 25 - Մանիկ Աճեմյան, հայ բանաստեղծ, լրագրող Հունիսի 6 - Սեմ Սայմոն, ամերիկյան հեռուստասեյաին պրոդյուսեր, դերասան եւ սցենարիստ Վահե Բերբերյան, հայ երգիծաբան Հունվարի 10 - Ֆրանկո Տանկրեդի, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ, զբաղվել է նաեւ մարզչական կարիերայով Փետրվարի 17 - չինացի հանրահայտ գրող, Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Մո Յանը Փետրվարի 24 - Ալեն Պրոստ, ֆրանսիացի մրցարշավորդ Մարտի 13 - Բրունո Կոնտի, իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ Ապրիլի 8 - Ագոստինո Դի Բարտոլոմեյ, իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Ապրիլի 12 - Արամ Սիմոնյան, Երեւանի պետական համալսարանի ներկայիս ռեկտոր, պատմագետ, հրապարակախոս։ Մայիսի 19 - Ջեյմս Գոսլինգ, Օրաքլ ընկերության համահիմնադիրներից Հունիսի 8 - Խոսե Անտոնիո Կամաչո, իսպանացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ Հունիսի 21 - Միշել Պլատինի, ֆրանսիացի նախկին ֆուտբոլիստ եւ մարզիչ, 2007 թ.-ից՝ ՈՒԵՖԱ-ի նախագահ Հոկտեմբեր 12 - Սերժ Վենտուրինի, ֆրանսիացի բանաստեղծ Դեկտեմբեր 1 - Սերժ Ավետիքյան, ֆրանսահայ կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր Դեկտեմբեր 26 - Վիգեն Չալդրանյան, հայ կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր Դեկտեմբերի 12 - Սարգիս Գարուկյան, հայ նկարիչ Խորեն Հովհաննիսյան - հայ ֆուտբոլիստ (կիսապաշտպան), միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, ՀՀ վաստակավոր մարզիչ Մահեր Մարտ 13 - Արտաշես Աբեղյան, դոկտոր Ապրիլի 10 - Պիեռ Տեյար դը Շարդեն, ֆրանսիացի փիլիսոփա, աստվածաբան (ծ. 1811)։ Ապրիլ 18 - Ալբերտ Այնշտայն, գերմանացի գիտնական (ծ. 1879)։ Հուլիսի 20 - Գալուստ Գյուլբենկյան, հայ գործարար եւ բարեգործ (ծ.1869) Նոյեմբերի 20 - Հակոբ Արամյան, հայ արձակագիր (ծ. 1908)։ Դեկտեմբեր 21 -Գարեգին Նժդեհ, հայ պետական, ռազմական գործիչ եւ քաղաքագետ-իմաստասեր (ծ. 1886)։ Դեկտեմբերի 21 - Գարեգին Եղիշեի Տեր-Հարությունյան, Սպարապետ 1955 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Սեպտեմբերի 24-Բարսելոնա ֆուտբոլային ակումբի մարզադաշտի՝ Կամպ Նոուի բացումը։ Ծնունդներ Հունվարի 10 - Հայկազ Նավասարդյան, Արտաշես Շահինյանի անվան ֆիզիկամաթեմատիկական դպրոցի տնօրեն Փետրվարի 5 - Ֆլորա Մարտիրոսյան, հայ երգչուհի, Հայաստանի ժողովրդական արտիստուհի (վ. 2012) Մարտի 9 - Արամ Մանուկյան (ՀՀՇ), պետական գործիչ, ներկայում ընդդմադիր, ՀՀՇ վարչության նախագահ, «Հայ ազգային կոնգրես» ՀԱԿ ընդդիմադիր կուսակցության փոխնախագահ Մարտի 11 - Վիկտոր Ռանխել, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ Ապրիլի 14 - Հրաչիկ Նասիբյան, հայ պետական գործիչ Մայիսի 7 - Արա Ղեւոնդյան, հայ նկարիչ Հունիսի 13 - Ռինատ Դասաեւ, ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ Հունիսի 15 - Թենի Վարդանյան, հայ նկարչուհի, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ (2010) Հուլիսի 4 - Դմիտրի Նազարով, Դերասան, հաղորդավար Օգոստոսի 22 - Սթիվ Դեւիս, անգլիացի սնուկերիստ Սեպտեմբերի 6 - Վահան Ամատունի, հայ լրագրող, լուսանկարիչ Սեպտեմբերի 26 - Կլաուս Աուգենտալեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ է, խաղացել է պաշտպանի դիրքում, Նոյեմբերի 3 - Դոլֆ Լունդգրեն, դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ, մարտարվեստային վարպետ։ Նոյեմբեր 25 - Մոնթե Մելքոնյան, հրամանատար (վ. 1993) Նոյեմբերի 28 - Պիտր Յարվելեյդ, պատմաբան, իրավագետ Դեկտեմբերի 10 - Մայքլ Կլարկ Դունկան, ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր Դեկտեմբերի 10 - Դավիթ Պետրոսյան, բանաստեղծ, գրականագետ, մամուլի պատմաբան Դեկտեմբերի 15 - Նիկոլայ Գրիգորյան, հայ լրագրող, Հայաստանի պետական գործիչ, Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարարության փրկարար ծառայության տնօրենի տեղակալ Արտո Թունջբոյաջյան - ավանգարդ ֆոլկ ոճում ստեղծագործող եւ կատարող, ճանաչված հայ երգիչ Մահեր Ապրիլի 4 - Արշավիր Շահխաթունի, դերասան, կինոդերասան, սպա, Երեւանի զինվորական պարետ Սեպտեմբերի 14 - Արամ Եսայան, խորհրդային իրավաբան Դեկտեմբերի 14 - Յոզեֆ Լադա, չեխ նկարիչ եւ գրող Դեկտեմբերի 19 - Նուցի Ագոնց, ծագումով հայ ռումինացի նկարչուհի Պաուլ Վալդեն, քիմիկոս Սերգեյ Մարտիկյան, խորհրդային կուսակցական եւ պետական գործիչ Ապրիլ 4 - Աշոտ Շաղաթունի, դերասան (ծ. 1882)։ Ապրիլի 15 - Արշավիր Խոնդկարյան, հայ թարգմանիչ (ծ. 1889)։ Մայիս 3 - Գրիգոր Ղափանցյան, հայագետ Սեպտեմբերի 20 - Նադեժդա Կարդյան, հայ երգչուհի, մանկավարժ Հոկտեմբեր 17 - Ավետիք Իսահակյան, գրող (ծ. 1875) 1957 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվար Հունվարի 1 Հիմնադրվել է Եվրոպական տնտեսական համագործակցությունը (ԵՏՀ)։ Բացվեց Քարֆուրի առաջին խանութը Անսիում։ Հունվարի 4 – Սպուտնիկ 1 (տիեզերք էր բարձրացել 1957 թվականի հոկտեմբերի 4-ին) ընկավ երկրի վրա իր ուղեծրից ը բռնկվեց։ Հունվարի 8 – 14 տարեկան Բոբբի Ֆիշերը դարձավ ԱՄՆ շախմատի չեմպիոն։ Հունվարի 31 – Առաջին հաջող ամերիկյան տիեզերանավ Էքսպլորեր 1-ը դուրս եկավ երկրի ուղեծիր։ Փետրվար Փետրվարի 1 – Եգիպտոսը եւ Սիրիան միավորվեցին որպես Միացյալ Արաբական Հանրապետություն։ Փետրվարի 5 Ջամալ Աբդել Նասերը դարձավ Միացյալ Արաբական Հանրապետության նախագահի առաջին թեկնածուն. Փետրվարի 6 – Մանչեսթեր Յունայթեդի յոթ ֆուտբոլիստներ 14 այլ անձանց հետ զոհվեցին Մյունխենի ավիավթարից Արեւմտյան Գերմանիայում, ովքեր վերադառնում էին Եվրոպական գավաթի խաղից, որը տեղի էր ունեցել Հարավսլավիայում։ 23 մարդ փրկվեց, սակայն նրանցից չորսը` այդ թվում մարզիչ Մեթ Բեսբին եւ ֆուտբոլիստներ Ջոննի Բերրին եւ Դունկան Էդվարդսը ծանր վիրավորվեցին։ Բեսբին եւ Բերրին ապաքինվեցին, սակայն Բերրին այլեւ ֆուտբոլ չխաղաց։ Էդվարդսը մահացավ նույն օրը ավելի ուշ։ Փետրվարի 14 – Հաշեմիտ թագավորություններ Իրաքը եւ Հորդանան միացան Արաբական ֆեդերացիայի ներքո իրաքի թագավոր Ֆայսալ II-ի գլխավորությամբ։ Սեպտեմբեր 14 - Շահագործման է հանձնվում Կոտայքի ջրանցքը։ Դեկտեմբերի 3 - Երեւանի կայարանամերձ հրապարակում տեղի ունեցավ «Սասունցի Դավիթ» արձանի հանդիսավոր բացումը։ Դեկտեմբերի 6 - Հայաստանի Գերագույն խորհրդի հրամանագրով Միկոյանի շրջանը եւ համանուն ավանը վերանվանվեց Եղեգնաձոր։ Ծնունդներ Հունվար Հունվարի 1 - Ալբերտ Հակոբյան, հայ գեղանկարիչ Հունվարի 4 - Մեթ Ֆրյուեր, ամերիակա-կանադական հեռուստա եւ կինոդերասան Հունվարի 5 - Մոնիկա Գուերիտորե, թատրոնի, կինոյի եւ հեռուստատեսության իտալացի դերասանուհի Հունվարի 8 - Բեթսի Դեւոս, ամերիկացի քաղաքական գործիչ, միլիարդատեր Հունվարի 9 - Մեհմեդ Ալի Աղջա, թուրք ծայրահեղական, ահաբեկիչ Հունվարի 12 - Քրիստիան Ամանպուր, բրիտանացի եւ իրանցի լրագրող Հունվարի 15 - Բորիս Տադիչ, Սերբիայի նախագահ (2004-2012) Հունվար 19 - Կարեն Քոչարյան, հայ հեռուստահաղորդավար, հեռուստալրագրող, ռեժիսոր, շոումեն, համերգավար Հունվարի 24 - Հովիկ Աբրահամյան, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին նախկին նախագահ, ՀՀ նախկին վարչապետ Հունվարի 26 Անիտա Բեյքեր, ամերիկացի սոուլ-ջազ երգչուհի Էլեն Դեջեներես, ամերիկացի դերասանուհի, հեռուստահաղորդավարուհի Փետրվար Փետրվար 8 - Մարինա Սիլվա, բրազիլացի քաղաքական գործիչ Փետրվար 14 - Սմբատ Լպուտյան, հայ շախմատիստ, համաշխարհային օլիմպիադայի հաղթող Փետրվար 16 - Անդրեյ Բալ, խորհրդային եւ ուկրաինացի ֆուտբոլիստ (վ. 2014) Փետրվարի 21 Հրաչիկ Թավադյան, ՀՀ մարզական գործիչ, Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի կենտրոնական տան տնօրեն Ջեք Կոուլման, ամերիկացի դերասան եւ սցենարիստ Մարտ Մարտի 8 - Գեղամ Մալխասյան, հայ նկարիչ Մարտի 10 - Շերոն Սթոուն, ամերիկացի դերասանուհի եւ մոդել Մարտի 21 - Գարի Օլդմեն, դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ, օպերատոր Ապրիլ Ապրիլ 21 - Անդրանիկ Մադադյան, ամերիկայում ապրող պարսկահայ երգիչ Մայիս Մայիսի 5 - Գարիկ Մանուկյան, հայ նկարիչ Օգոստոս Օգոստոսի 29 - Մայքլ Ջեքսոն, ամերիկացի երգիչ (մ. 2009 թ.) Սեպտեմբեր Սեպտեմբերի 22 - Վազգեն Ասատրյան, հայ երաժիշտ, կոնտրաբասահար, բաս կիթառահար, հարվածային գործիքներ նվագող, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2014) Հոկտեմբեր Հոկտեմբերի 26 - Լեւոն Ալթունյան, հայ բժիշկ Նոյմեբեր Նոյեմբերի 4 - Էդուարդ Ազարյան, ԽՍՀՄ քառակի չեմպիոն, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1980) Դեկտեմբեր Դեկտեմբերի 11 - Էվեր Էռնանդես, սալվադորցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Դեկտեմբեր 28 - Արտակ Ղուլյան, հայ ճարտարապետ Մահեր Հարություն Աթոյան, հայ նկարիչ Օգոստոսի 12 - Ղազար Տեր-Ղազարյան, հայ խորհրդային քիմիկոս, ֆիզիկոս, գիտությունների դոկտոր (1906), պրոֆեսոր (1935) Դեկտեմբերի 15 - Վոլֆգանգ Պաուլի, ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից Արշակ Սաֆրաստյան, պատմաբան, հայագետ, դիվանագետ, լրագրող եւ ազգային հասարակական գործիչ (ծ. 1958) Ազատ Մանուկյան, հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, մանկավարժ եւ խմբավար Հունվար 18 - Աշոտ Սաթյան, երաժշտագետ (ծ. 1906) Մարտ 26 - Ազատ Վշտունի, բանաստեղծ (ծ. 1894) Ապրիլ 8 - Գառնիկ Կիզալյան, պատմագետ (ծ. 1893) Ապրիլ 16 - Վաղարշակ Սրվանձտյան, երգահան Ապրիլ 19 - Հայկանուշ Դանիելյան, երգչուհի (ծ. 1893) Մայիս 13 - Զարուհի Պահրին, բանասեր (ծ. 1880) Դեկտեմբեր 9 - Լեւոն Օրբելի, ֆիզիոլոգ (ծ. 1882) 1958 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հունվարի 6-ից 9-ը տեղի է ունեցել ՀԳՄ 4-րդ համագումարը։ Ծնունդներ Հունվարի 1 - Սեյրան Բաղդասարյան, քաղաքական գործիչ Հունվարի 5 - Ահարոն Չիլինգարյան, հայ տնտեսագետ, ՀՀ պետական գործիչ Փետրվարի 16 - Արթուր Մկրտչյան, Արցախի քաղաքական եւ պետական գործիչ, ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի առաջին նախագահ, ազգագրագետ Մարտ 5 - Վազգեն Սարգսյան, Հայաստանի վարչապետ (վ. 1999) Մարտի 7 - Լուչանո Սպալետտի, իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ Մարտի 24 - Սեպուհ Չուլջյան, Հայաստանյաց Առաքելական եկեղեցու Գուգարաց թեմի առաջնորդ։ Ապրիլի 15 - Հովիկ Կռնչոյան, հայ բորտմեխանիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից Մայիսի 22 - Անդրես Լուրե, էստոնացի փիլիսոփա, թարգմանիչ, հետազոտող Հունիսի 2 - Ռինեկե Դեյքստրա, նիդերլանդացի լուսանկարիչ եւ վիդեոարտիստ Հունիսի 10 - Արիս Արսենի, հայ բանաստեղծ Հունիսի 10 - Կառլո Անչելոտտի, իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ Նոյեմբերի 7 - Ալեշանդրե Գիմարաես, բրազիլացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ Նոյեմբերի 16 - Արթուր Անդրանիկյան, հայ բանաստեղծ, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու Մահեր Մարտի 17 - Գալակտիոն Տաբիձե, վրացի խորհրդային գրող Վիլեն Գալստյան, բալետի հայ արտիստ, պարուսույց, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Մարտի 15 - Շալվա Դադիանի, վրացի խորհրդային գրող, դրամատուրգ, թատերական գործիչ Հրաչյա Շիրինյան, Հարավային Կովկասում հեղափոխական շարժման մասնակից Փետրվարի 26 - Վերդի, հայ աշուղագետ Արամ Բակալյան, նկարիչ Ջորջ Մարշալ, ԱՄՆ պետական եւ զինվորական գործիչ Հունվար 5 - Կարո Հալաբյան, խորհրդային ճարտարապետության գործիչ, ակադեմիկոս, արվեստի վաստակավոր գործիչ (ծ.1897) Մարտ 13 - Աշոտ Տեր-Մկրտչյան, մաթեմատիկոս Ապրիլ 24 - Հակոբ Կոջոյան, հայ նկարիչ, գեղարվեստի եւ գրաֆիկայի վարպետ (ծ.1883) Մայիս 6 - Վաղարշ Վաղարշյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ, թատերական գործիչ (ծ. 1894) Օգոստոսի 1 - Արտաշես Բաբալյան, բժիշկ, Առաջին Հանրապետության սոցիալական ապահովության նախարար (ծ. 1886) Նոյեմբերի 13 - Արիս Շաքլյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1947 թվականից (ծ. 1900) 1959 Տարեթվեր


text: Նոյեմբերի 29, տարվա 333-րդ (նահանջ տարիներին՝ 334-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 32 օր։ Դեպքեր 1920 - Հայհեղկոմը Հայաստանում հռչակեց խորհրդային կարգեր - Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն։ 1925` Հիմնադրվել է Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանը։ 1956 - Հայաստանի Հանրային Հեռուստատեսության առաջին եթերը։ 1967 - Երեւանում տեղի ունեցավ Ծիծեռնակաբերդի բարձունքի վրա կառուցված 1915 թ. Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան-կոթողի բացումը։ Ծնունդներ 1797 - Գաետանո Դոնիցետի, իտալացի երգահան (մ. 1848) 1895 - Ուիլյամ Տաբմեն, Լիբերիայի պետական եւ քաղաքական գործիչ 1909 - Վարազդատ Հարությունյանը, հայ նշանավոր ճարտարապետ, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (մ. 2008) 1911 - Ռուբեն Աղաբաբյան, հայ բանաստեղծ, ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր (վ. 1970)։ 1917 - Կոստանդին Մարության, հայ խորհրդային շինարար 1919 - Համբարձում Համբարձումյան, հրետանու գեներալ-լեյտենանտ։ 1921 - Ռաֆայել Արամյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ (վ. 1978)։ 1924 - Մարուսյա Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային դերասանուհի 1932 - Ժակ Շիրակ, Ֆրանսիայի նախագահ։ 1947 - Սերգեյ Սեինյան, օրթոպեդ, ուռուցքաբան 1968 - Ռալֆ Սուքե,— գերմանացի փուլիստ։ 1973 - Ռայան Գիգզ, ուելսցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մահեր 1942 - Մաքսիմ Կոնչալովսկի՝ սովետական թերապեւտ, ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ 1951 - Լեւոն Շանթ, գրող եւ մանկավարժ (ծ. 1869) 1978 - Վարսիկ Աթանեսյան, հայ խորհրդային պետական կուսակցական աշխատող 2001 - Ջորջ Հարրիսոն, անգլիացի ռոք-երաժիշտ (ծ. 1943)


text: Դեկտեմբերի 24, տարվա 358-րդ (359-րդ նահանջ տարիներում) օրն է։ Դեպքեր 1905` հիմնադրվել է Սան Պաուլու նահանգի պատկերասրահը Ծնունդներ 1822 - Մեթյու Առնոլդ, անգլիացի բանաստեղծ եւ արվեստի տեսաբան։ 1868 - Էմանուել Լասկեր, գերմանացի նշանավոր շախմատիստ, շախմատի աշխարհի 3-րդ չեմպիոն (մ. 1941) 1895 - Գուրգեն Յանիկյան, հայ գրող եւ ճարտարագետ, հայկական նորագույն զինյալ ազատագրական պայքարի հերոս։ 1906 - Ջեյմս Հադլեյ Չեյզ, անգլիացի դետեկտիվ ժանրի գրող (վ. 1985)։ 1919 - Մեհենդակ Մելիքյան, հայ սովետական փիլիսոփա 1961 - Իլհամ Ալիեւ, Ադրբեջանի նախագահ։ 1968 - Պետրոս Պետրոսյան, գեղանկարիչ 1981 - Դիմա Բիլան, ռուս ճանաչված երգիչ, Եվրատեսիլի հաղթող 1991 - Լուի Թոմլինսոն, անգլիացի երգահան, դերասան եւ One Direction հայտնի խմբի անդամ Մահեր 1940 - Գասպար Ոսկանյան,խորհրդային ռազմական գործիչ, քաղաքացիական պատերազմի հերոս 1952 - Անտոն Գազել, հրապարակագիր 1974 - Իդա Քար (Քարամյան), հայ լուսանկարիչ (ծ. 1908) 1982 - Լուի Արագոն, ֆրանսիացի գրող եւ քաղաքական գործիչ էր 1997 - Տոսիրո Միֆունե, ճապոնացի դերասան, հայտնի է առավելապես Ակիրա Կուրոսավայի ֆիլմերից* 2013 - Ամեդեո Ամադեի, իտալացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ


text: Դեպքեր Հունվար 13 - Սկսեց հրատարակվել Երուսաղեմի հայկական պատրիարքարանի պաշտոնական օրգան «Սիոն» պարբերականը Ծնունդներ Շխենանց Սիմոն, հայ քաղաքական, կուսակցական գործիչ, լրագրող, Սեպտեմբերի 23 - Ստեփան Լիսիցյան, ազգագրագետ, հասարակական գործիչ, պատմաբան, աշխարհագրագետ, բանասեր, մանկավարժ, թարգմանիչ, հրատարակիչ, պրոֆեսոր (1941), ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1945) Էդուարդ Վիլդե, էստոնացի գրող Փետրվար 4 - Վասիլի Ղորղանյան, երաժշտագետ (վ. 1934) Փետրվար 25 - Անդրանիկ Օզանյան, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ եւ զորավար (վ. 1927) Մարտ 3 - Փանոս Թերլեմեզյան, նկարիչ (վ. 1941) Մարտ 17 - Մանուկ Աբեղյան, լեզվաբան, գրականագետ (վ. 1944) Ապրիլ 28 - Ալեքսանդր Ծատուրյան, բանաստեղծ եւ թարգմանիչ (վ. 1917) Սեպտեմբերի 11 - Յան Ռայնիս, լատիշ բանաստեղծ, դրամատուրգ, հասարակական գործիչ Նոյեմբերի 7 - Հովհաննես Աբելյան, դերասան (վ. 1936) Դեկտեմբերի 30 - Ռեդյարդ Կիպլինգ, անգլիացի հայտնի գրող, բանաստեղծ եւ արձակագիր (մահ. 1936) Մահեր Օգոստոսի 22 - Մատթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցի, ամենայն հայոց կաթողիկոս 1858-1865 թթ.։ Հաջորդել է Ներսես Ե Աշտարակեցուն Օգոստոսի 23 - Ֆերդինանդ Վալդմյուլլեր, ավստրիացի նկարիչ, Վիեննայի Գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր 1865 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Աշխարհի բնակչությունը համարվում է, որ եղել է մոտ մեկ միլիարդ։ Բնակչությունը բաժանված էր ըստ տարածաշրջանների հետեւյալ կերպ. Աֆրիկա. 107,000,000 Ասիա. 635,000,000 Չինաստան. 300–400,000,000 Եվրոպա. 203,000,000 Լատինական Ամերիկա. 24,000,000 Հյուսիսային Ամերիկա. 7,000,000 Օկեանիա. 2,000,000 Ծնունդներ Ֆրիդրիխ Վյոլեր, գերմանացի քիմիկոս, ժամանակակից օրգանական քիմիայի հիմնադիրներից Ապրիլ 13 - Կարապետ Փափազյան, կոմպոզիտոր եւ դիրիժոր Մահեր Սեպտեմբերի 26 - Սալավաթ Յուլաեւ, բաշկիրական ազգային հերոս, Ե. Ի. Պուգաչովի զինակիցը 1773-1775 թվականների գյուղացիական պատերազմի ժամանակ, բանաստեղծ 1800 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հյուսիսգերմանական միության ստեղծում Ավստրո-պրուսական պատերազմ Գայանյան օրիորդաց ուսումնարանի հիմնում (Երեւան) Ծնունդներ Հունվարի 13 - Գասպար Մալլարյան, գրականագետ, թարգմանիչ, բանաստեղծ, մանկավարժ Հակոբ Տաշյան, անվանի հայագետ, Մխիթարյանների Վիեննայի դպրոցի ականավոր գործիչներից։ Կարապետ Տեր-Մկրտչյան, հայ պատմաբան, բանասեր, եկեղեցական գործի Հուլիսի 5 - Գեւորգ Դ Կոնստանդնուպոլսեցի (Քերեստեճյան), Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1866 թ.-ից։ Հաջորդել է Մատթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցուն։ Սեպտեմբերի 23 - Ալեքսեյ Սեւերցով, խորհրդային կենսաբան, կենդանիների էվոլյուցիոն մորֆոլոգիայի հիմնադիրը Էրիկ Սատի, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Թոմաս Մորգան, ամերիկացի կենսաբան, գենետիկայի հիմնադիրներից, ԱՄՆ-ի ազգային ԳԱ պրեզիդենտ (1927-1931 թթ.) Վրթանես Փափազյան, հայ մտավորական, գրող, հասարակական-քաղաքական-մշակութային գործիչ, գրաքննադատ, խմբագիր, գրականության պատմաբան, ուսուցիչ եւ թարգմանիչ Հունվար 4 - Ավետիս Ահարոնյան, հայ գրող (վ. 1949) Ապրիլ 13 - Վրթանես Փափազյան, գրող եւ հրապարակախոս (վ. 1920) Հոկտեմբեր 1 - Արշակ Ֆեթվաճյան, հայ նկարիչ (վ. 1947) Մայիսի 29 - Հակոբ Հակոբյան, հայ բանաստեղծ (վ. 1935) Մահեր Մարտ 31 - Միքայել Նալբանդյան, հեղափոխական-դեմոկրատ (ծ. 1829 թ.) Արսեն Բագրատունի - գրող, Մխիթարյան միաբանությունից (ծ. 1790 թ.) 1866 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ճապոնիան դարձավ սահմանադրական միապետություն։ Ծնունդներ Արփիար Տեր-Մարգարյան, խմբագիր, մանկավարժ, արձակագիր։ Մայիսի 13 - Հովհաննես Մելիք-Փաշաեւ, հայ խորհրդային ինժեներ-էներգետիկ։ Նոյեմբերի 13 - Օստապ Վիշնյա, ուկրաինացի խորհրդային գրող-երգիծաբան Նոյեմբերի 14 - Ջավահարլալ Ներու, հնդկական ազգային ազատագրական պայքարի եւ Հնդկական ազգային կոնգրեսի առաջնորդը, Հնդկաստանի անկախումից առաջին վարչապետը Արամ Կոջոյան, հայ գեղանկարիչ Հունիսի 26 - Աղասի Շահինյան, Հարավային Կովկասում եւ Հյուսիսային Կովկասում հեղափոխական շարժումների մասնակից Հուլիսի 27 - Օտո Սկուլմե, լատվիացի խորհրդային նկարիչ Լյուդվիգ Վիգենշտայն, ավստրիացի տրամաբան եւ փիլիսոփա, վերլուծական փիլիսոփայության հիմնադիրներից Մարտի 1 - Հովհաննես Թադեւոսյան, հայ նկարիչ, Ուզբեկական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Շուշանիկ Մանուչարյանց, խորհրդային կուսակցական աշխատող Մարտի 1 - Արշավիր Խոնդկարյան, հայ թարգմանիչ (մ. 1957)։ Ապրիլ 20 - Ադոլֆ Հիտլեր, գերմանացի կանցլեր (վ.1945) Սեպտեմբեր 15 - Ստեփան Զորյան (Առաքելյան), հայ գրող, ակադեմիկոս (ծ. 1967) Ապրիլ 16 - Չարլի Չապլին, Անգլիացի նշանավոր կինոդերասան, սցենարիստ, երգահան եւ ռեժիսոր։ Մահեր Միշել Էժեն Շեւրո, ֆրանսիացի քիմիկոս-օրգանիկ Պետրոս Շանյան, հասարակական գործիչ, մանկավարժ Մկրտիչ Սանասարյան, հայ մեծահարուստ, բարերար Ապրիլ 13 - Գաբրիել Պատկանյան, պատմաբան եւ հրապարակախոս (ծ.1802) Մայիսի 12 - Զարմայր Մսերյան, հրապարակախոս, խմբագիր Հունիս 15 - Երվանդ Քոչար, նկարիչ եւ ճարտարապետ (վ. 1979) 1889 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Մատթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցի, ամենայն հայոց կաթողիկոս 1858-1865 թթ.։ Հաջորդել է Ներսես Ե Աշտարակեցուն Փետրվար 26 - Գաբրիել Պատկանյան, պատմաբան եւ հրապարակախոս (վ. 1889) Փետրվար 26 - Վիկտոր Հյուգո, ֆրանսիացի հռչակավոր գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, քաղաքական գործիչ (վ. 1885) Հուլիս 24 - Ալեքսանդր Դյումա, ֆրանսիացի գրող (վ. 1870) Մահեր 1802 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հուլիսի 20 - Տիեզերագնաց Նիլ Արմստրոնգն առաջին քայլերն է կատարում Լուսնի վրա՝ լինելով առաջին մարդը պատմությունում։ Հունվարի 3 - Միխայել Շումախեր, գերմանացի ավտոմրցարշավորդ Հունվարի 7 - Լուիս Գարսիա Պոստիգո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Հունվարի 18 - Դեյվ Բատիստա, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբիշ Հունվարի 19 - Պրեդրագ Միատովիչ, հարավսլավացի նախկին ֆուտբոլիստ եւ Ռեալ Մադրիդի նախկին սպորտային տնօրեն Փետրվարի 1 - Գաբրիել Բատիստուտա, արգենտինացի ֆուտբոլիստ Փետրվարի 13 - Ջոյս դիԴոնատո, ամերիկացի օպերային երգչուհի Մարտի 1 - Խավիեր Բարդեմ, իսպանացի դերասան Ապրիլի 6 - Փոլ Ռադ, ամերիկացի դերասան Ապրիլի 28 - Ռենե Զելվեգեր, ամերիկացի դերասանուհի, պրոդյուսեր Մայիսի 14 - Քեյթ Բլանշետ, ավստրալիացի դերասանուհի Մայիսի 19 - Աբրահամ Ռուսսո, փոփ երգիչ Մայիսի 26 - Անժելիկա Վարում, ռուս եւ խորհրդային էստրադային երգչուհի, դերասանուհի, ՌԴ վաստակավոր արտիստ (2011) Հունիսի 15 - Այս Քյուբ, ամերիկացի ռեփեր, կինոդերասան Հունիսի 15 - Օլիվեր Կան, Դարպասապահ ֆուտբոլ Հուլիսի 30 - Սայմոն Բեյքեր, ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր եւ պրոդյուսեր է Հուլիսի 31 - Դավիթ Սիրավյան, հայ նկարիչ Հուլիսի 31 - Անտոնիո Կոնտե, իտալացի ֆուտբոլիստ եւ գլխավոր մարզիչ Վարդան Սեդրակյան- էպոսագետ, հՀ նախագահի թեկնածու Ծնունդներ Փետրվարի 18 - Լիլիթ Սողոմոնյան, հայ նկարիչ Ապրիլի 19 - Ժուժա Պոլգար, հունգարացի, ապա ամերիկյան շախմատիստուհի, գրոսմայստեր (1991), աշխարհի ութերորդ չեմպիոնուհին (1996-1999)։ Մայիսի 1 - Ուես Անդերսոն, ռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր Օգոստոսի 6 - Արմեն Մարտիրոսյան, հայ եռացատկորդ։ Փակ մարզասրահում Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1996), 1996 թվականի Ուսանողական խաղերի արծաթե մեդալակիր։ Մահեր Հունվարի 6 - Ջուզեպպե Վիանի, իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ եւ մարզիչ, ով հանդես է եկել իտալական մի շարք ակումբներում, հատկապես աչքի է ընկել Ինտերում եւ Լացիոյում Ապրիլի 6 - Բորիս Ստեչկին, հիդրոաերոմեխանիկայի եւ ջերմատեխնիկայի բնագավառի խորհրդային գիտնական Մայիսի 10 - Խորխե Սալամեա, կոլումբիացի գրող, պետական եւ հասարակական գործիչ Հունիսի 6 - Արա Սարգսյան, հայ քանդակագործ, մանկավարժ Սեպտեմբերի 1 - Հակոբ Սալախյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու Լեւոն Թյությունջյան, հայ գծանկարիչ Շուշանիկ Մանուչարյանց, խորհրդային կուսակցական աշխատող Մայիս 19 - Արսեն Երկաթ, բանաստեղծ Հունիսի 15 - Սարգիս Աբրահամյան, հայ արձակագիր, մանկավարժ, մշակությանի գործիչ (ծ. 1915) Հունիսի 22 - Ջուդի Գառլենդ, ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի։ (ծնվ. 1922) Հուլիս 11 - Նաիրի Զարյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, հրապարակագիր եւ թարգմանիչ (ծ. 1900) Հուլիսի 16 - Գուրգեն Մահարի, գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, գրականագետ (ծ. 1903) Հոկտեմբերի 27 - Կորյուն Ազրոյան, հայ արձակագիր, գրաքննադատ, լրագրող (ծ. 1903) Դեկտեմբեր 15 - Կոստան Զարյան, արձակագիր, բանաստեղծ, գրականագետ 1969 Տարեթվեր


text: Դեկտեմբերի 15, տարվա 349-րդ (նահանջ տարիներին՝ 350-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 16 օր։ Դեպքեր 1985 - Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի փոխնախագահ, Ժ. Դուկրոն 35 պատգամավորների անունից հանդես եկավ, պահանջելով հատուկ օրենք ընդունել եւ ճանաչել «1915 թ. ցեղասպանությունը, որին զոհ դարձավ հայ ժողովուրդը»։ Ծնունդներ 37 - Ներոն, Հռոմի կայսր (մ. 68) 1610 - Դավիդ Կրտսեր Տենիրս, ֆլամանդացի նկարիչ 1852 - Անտուան Անրի Բեքերել, ֆրանսիացի ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր (վ. 1908) 1858 - Յոհաննես Լեփսիուսը, գերմանացի հոգեւորական եւ հասարակական գործիչ (վ. 1926)։ 1859 - Լյուդվիգ Լազար Զամենհոֆ, լեհ ակնաբույժ, լեզվաբան։ 1895 - Կարո Զաքարյան, հայ կոմպոզիտոր եւ խմբավար 1899 - Գաբրիել Էլ-Ռեգիստան, հայազգի խորհրդային լրագրող, գրող, ԽՍՀՄ օրհներգի խոսքերի համահեղինակ 1916 - Վիգեն Խեչումյան, հայ արձակագիր (վ. 1975)։ 1923 - Ինգե Կելլեր, թատրոնի, կիոնոյի եւ հեռուստատեսության գերմանացի դերասանուհի 1924 - Հովհաննես Բադալյան, հայ ճանաչված երգիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, հայ երգարվեստի երախտավոր (մ. 2001) 1924 - Աննա Կալանդաձե, վրաց բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի (վ. 2008): 1929 - Արման Մանարյան, հայ կինոռեժիսոր («Տժվժիկ») 1934 - Հենրիխ Վարդանյան, հայ երկրաբան 1957 - Նիկոլայ Գրիգորյան, հայ լրագրող, Հայաստանի պետական գործիչ, Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարարության փրկարար ծառայության տնօրենի տեղակալ 1986 - Կեյլոր Նավաս, կոստառիկացի ֆուտբոլիստ, որպես դարպասապահ հանդես է գալիս Կոստա-Ռիկայի ազգային հավաքականում Մահեր 1675 - Յան Վերմեեր, բարոկկո դարաշրջանի հոլանդացի հռչակավոր գեղանկարիչ, հոլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի ներկայացուցիչ։ 1915 - Տիգրան Արփիարյան, հրապարակախոս։ 1958 - Վոլֆգանգ Պաուլի, ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից 1966 - Ուոլթ Դիսնեյ, ամերիկացի ֆիլմարտադրող, ռեժիսոր, կինոսցենարիստ 1969 - Կոստան Զարյան, բանաստեղծ, արձակագիր, գրականագետ (ծ. 1885)։ 2012 - Պետրոս Պետրոսյան, գեղանկարիչ Պետական տոներ ` Դատարանում աշխատողների օր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվարի 5 - Գուրգեն Միքայելյան, բանաստեղծ, թատերագիր Փետրվարի 7 - Ռոջեր Գոմես, կոստառիկացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Մարտի 8 - Կարին Մենսա, ջազային երգչուհի Կաբո Վերդեից, Ապրիլի 16 - Մարտին Լոուրենս, գերմանացի դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ Մայիսի 3 - Մանուել Սանչիս, իսպանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Հունիսի 15 - Անուշ Եղիազարյան, հայ նկարչուհի, գոբելենագործ Հուլիսի 31 - Ջոան Ռոուլինգ, անգլիացի գրող, առավելապես հայտնի է Ջեյ Քեյ Ռոուլինգ գրական անվամբ Օգոստոսի 7 - Ժոսլեն Անգլոմա, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Նոյեմբերի 30 - Ալդաիր, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Սեպտեմբեր 14 - Դմիտրի Մեդվեդեւ, ռուս պետական եւ քաղաքական գործիչ, Ռուսաստանի վարչապետը 2012-ից Մահեր Հունվարի 8 - Բորիս Բառնետ, խորհրդային կինոռեժիսոր եւ դերասան Ահարոն Տատուրյան, հայ բանաստեղծ Հունվար 24 - Չերչիլ Ուինսթոն, քաղաքագետ (ծ. 1874) Մարտի 11 - Գեւորգ Աբով, բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, գրականագետ (ծ. 1897) Ապրիլ 27 - Համո Բեկնազարյան, հայ նշանավոր կինոռեժիսոր, Հայֆիլմ կինոստուդիայի հիմնադիր (ծ. 1892) Մայիս 2 - Հրաչյա Քոչար, հայ արձակագիր, հրապարակախոս, (ծ. 1910) Հունիսի 5 - Էլինոր Ֆարջոն, անգլիացի մանկագիր Նոյեմբեր 22 - Լեռ Կամսար, գրող, երգիծաբան (ծ.1889) Գեւորգ Աբով, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, գրականագետ, պրոֆեսոր։ 1965 Տարեթվեր


text: Նոյեմբերի 22, տարվա 326-րդ (նահանջ տարիներին՝ 327-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 39 օր։ Դեպքեր 1928 - Փարիզում առաջին անգամ ներկայացվում է Մորիս Ռավելի "Բոլերո" բալետը 1942 - Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ՝ Ստալինգրադի ճակատամարտ՝ 1993 - Հայաստանում շրջանառության մեջ է դրվել ազգային դրամական միավորը՝ դրամը Ծնունդներ 1787 - Ռասմուս Ռասկ (մ. 1823) Rasmus Rask դանիացի լեզվաբան եւ բանասեր 1861 - Դանիել Բեկ-Փիրումյան (մ. 1921) հայ ռազմական գործիչ 1869 - Անդրե Ժիդ (մ. 1951) ֆրանսիացի գրող եւ դրամատուրգ 1873 - Հակոբ Մանանդյան (մ. 1952), հայ պատմաբան, բանասեր եւ աղբիւրագետ 1881 - Էնվեր փաշա (սպանվել է 1922), թուրք քաղաքական գործիչ 1897 - Աստղիկ Երամյան, հայ խորհրդային դերասանուհի 1902 - Հայկ Աբաղյանց (մ. 1964) հայազգի խորհրդային ջերմատեխնիկ 1903 - Հենրի Գաբրիելյան (մ. 1981), փիլիսոփա 1907 - Գուիդո Մազետտի (մ. 1993) Guido Masetti իտալացի ֆուտբոլիստ, դարբասապահ 1909 - Դավիթ Խզմալյան (մ. 2001) հայ խորհրդային էներգետիկ 1913 - Բենջամին Բրիթեն (մ. 1976) Benjamin Britten անգլիացի կոմպոզիտոր, դիրիժոր եւ դաշնակահար 1927 - Նորայր Աղաջանյան, նկարիչ 1929 - Սեւակ Արզումանյան (մ. 2004) հայ գրականագետ 1930 - Կիմ Երիցյան (մ. 2010) դերասան 1942 - Լեոնիդ Ազգալդյան (զ. 1992), հայ ֆիզիկոս եւ ռազմական գործիչ 1945 - Ռուբեն Սարգսյան (մ. 2013) կոմպոզիտոր 1948 - Վիկտոր Հովհաննիսյան, նկարիչ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1956 - Ռոմա Սիմոնյան 1972 - Յուրի Աղաջանյան 1973 - Նունե Աթայան, բուժքույր 1962 - Վիկտոր Պելեւին ռուս ֆանտաստ գրող 1982՝ Չարլին Չոյ Charline Choi կանադայա-հոնգքոնգցի երգչուհի եւ դերասանուհի Հայկ Գյոլչանյան, Ռուսաստանում ապրող հայազգի հնչյունավորող ռեժիսոր 1984 - Սքարլեթ Յոհանսոն Scarlett Johansson ամերիկացի դերասանուհի, մոդել եւ երգչուհի 1987 - Մարուան Ֆելաինի Marouane Fellaini բելգիացի ֆուտբոլիստ 1989 - Քրիս Սմոլինգ Chris Smalling անգլիացի ֆուտբոլիստ Մահեր 1880՝ կանադաամերիկացի աստղագետ Ջեյմս Վոթսոն 1901՝ հայ բանասեր եւ պատմաբան Ղեւոնդ Ալիշան 1924 - նիդերլանդացի գրող Հերման Հեյերմանս 1965՝ երգիծաբան գրող Լեռ Կամսար 1968՝ մշակույթի գործիչ Տիգրան Խրլոպյան Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝ 1992՝ Ռոբերտ Անանյան Վաչագան Ավագիմյան Մհեր Ադամյան 1997 - Հրաչյա Հովհաննիսյան (բանաստեղծ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր 2001՝ ամերիկացի գործարար կին Մերի Քեյ Էշ 2003 - Մարիո Բեկարիա,իտալացի քաղաքական գործիչ Տոներ Անկախության օր՝ Լիբանան (Ֆրանսիայից, 1943 թ.) Սուրինամ Ալբանական այբուբենի օր՝ Ալբանիա եւ ալբանացիների սփյուռք Ծանոթագրություններ


text: Դեպքեր Ապրիլի 21 - առաջին անգամ ընտրվել է Արդարության Համաշխարհային Տունը՝ ամենաերիտասարդ համաշխարհային կրոնի՝ Բահայի հավատի ղեկավար մարմինը Հունիսի 16 - Վալենտինա Տերեշկովա, խորհրդային տիեզերագնաց, աշխարհի առաջին կին տիեզերագնացը թռավ տիեզերք Ծնունդներ Հունվարի 1 - Արշակ Քոչինյան, հայ բանաստեղծ, Հայաստանի գրողների միության անդամ (2007 թ.-ից) Հունվարի 9 - Սամվել Փիլոյան, թատրոնի եւ կինոյի հայ դերասան։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2014) Հունվարի 20 - Անաստաս Փիրուզյան, հայ մաշկաբան, բժիշկ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Հունվարի 21 - Հակիմ Օլաջուվոն, նիգերիացի նախկին բասկետբոլիստ Հունվարի 23 - Ժոզե Մոուրինյո, պորտուգալացի նախկին ֆուտբոլիստ, մարզիչ Հունվարի 20 - Ինգեբորգա Դապկունայտե, թատրոնի եւ կինոյի լիտվացի դերասանուհի, Լիտվական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1989) Հունվարի 28 - Արթուր Բախտամյան, հայ հաղորդավար, ռեժիսոր, սցենարիստ, լրագրող Փետրվարի 15 - Սուսաննա Հարությունյան, հայ արձակագիր Փետրվարի 16 - Արա Կարագյան, թատրոնի եւ կինոյի հայ դերասան Փետրվարի 18 - Միշել Տեր-Զաքարյան, ֆրանսահայ նախկին ֆուտբոլիստ եւ մարզիչ Փետրվարի 25 - Արմեն Մարտիրոսյան, հայ երգահան, կոմպոզիտոր, պրոդյուսեր Մարտի 6 - Արամ Հովհաննիսյան, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր Մարտի 9 - Ռուբեն Հայրապետյան, հայ գործարար, Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախկին նախագահ (2002-2018) Մարտի 11 - Արման Մելիքյան, հայ քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, Արցախի արտաքին գործերի նախկին նախարար Մարտի 23 - Միչել, Իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մարտի 28 - Սոնա Հովհաննիսյան, հայ դիրիժոր, խմբավար, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2010) Մարտի 30 - Դմիտրի Գրոմով, ուկրաինացի ֆանտաստ գրող Ապրիլի 8 - Տիգրան Խզմալյան, հայ ռեժիսոր, սցենարիստ, Հայաստանի եվրոպական կուսակցության համանախագահ Ապրիլի 13 - Գարրի Կասպարով, հայ-հրեական ծագումով շախմատիստ, գրոսմայստեր Ապրիլի 18 - Հմայակ Բադալյան, հայ բժիշկ-ռեանիմատոլոգ, թունաբան, բժշկական գիտությունների դոկտոր Ապրիլի 23 - Միչել (ֆուտբոլիստ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մայիսի 7 - Հովհաննես Երանյան, հայ արձակագիր, Հայաստանի գրողների միության անդամ (2003 թ.-ից) Մայիսի 10 - Արայիկ Գրիգորյան, հայ քաղաքական գործիչ, ձեռնարկատեր, «Ավշարի գինու գործարան»-ի նախագահ Մայիսի 14 - Լիլիթ Եփրեմյան, հայ երաժշտագետ, հոգեբան, սոցիոլոգ, ցեղասպանագետ, լրագրող, թարգմանիչ Մայիսի 15 - Ներսիկ Իսպիրյան, հայ երգիչ, երգահան, առավելապես հայտնի է իր հայրենասիրական կատարումների համար Մայիսի 25 - Մայք Մայերս, կանադացի դերասան, կատակերգու, սցենարիստ եւ ֆիլմերի պրոդյուսեր Մայիսի 29 - Դեբորա Բլոք, բրազիլացի դերասանուհի, մոդել Հունիսի 3 - Փոլ Խլեբնիկով, ռուսական ծագմամբ ամերիկացի լրագրող եւ հրապարակախոս (մ. 2004 թ.) Հունիսի 15 - Հելեն Հանտ, ամերիկացի դերասանուհի Հունիսի 19 - Բագրատ Ենոքյան, հայ դեղագետ-քիմիկոս, քիմիական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Հունիսի 26 - Միխայիլ Խոդորկովսկի, ռուս գործարար, հասարակական եւ քաղաքական գործիչ, քննադատ, հրապարակախոս Հուլիսի 1 - Մանուկ Հախվերդյան, թատրոնի եւ կինոյի հայ դերասան Հուլիսի 2 - Հարություն Հարությունյան, հայ լրագրող, արձակագիր, հասարակական գործիչ Հուլիսի 3 - Արմեն Գեւորգյան, հայ երգիչ, երաժիշտ (մ. 2019 թ.) Հուլիսի 17 - Նունե Բադալյան, հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2014) Հուլիսի 22 - Էմիլիո Բուտրագենիո, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Օգոստոսի 6 - Արմինե Հովհաննիսյան, հայ հասարակական գործիչ, դիվանագետ, իրավաբան Օգոստոսի 9 - Ուիթնի Հյուսթոն, ամերիկյան երգչուհի եւ դերասանուհի (մ. 2012 թ.) Արարատ Զուրաբյան, հայ քաղաքական եւ պետական գործիչ, ՀՀՇ կուսակցության նախագահ Օգոստոսի 14 - Կարեն Կարապետյան, ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ վարչապետ (2016-2018), Երեւանի նախկին քաղաքապետ (2010-2011) Օգոստոսի 22 - Թորի Ամոս, ամերիկացի երգչուհի եւ դաշնակահարուհի Օգոստոսի 27 - Արթուր Գրիգորյան, հայ լրագրող, ռեժիսոր, Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության թղթակից (1998-2019) Օգոստոս 28, Պատրիկ Մալաքյան, հայազգի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, Մարսելի հայկական բարեգործական ընդհանուր միության նախագահ Սեպտեմբեր 5 - Աննա Էլբակյան, հայ դերասանուհի Նոյեմբերի 10 - Միխայիլ Եֆրեմով, թատրոնի եւ կինոյի խորհրդային եւ ռուս դերասան, թատերական ռեժիսոր, հեռուստահաղորդավար, ՌԴ վաստակավոր արտիստ (1995) Նոյեմբերի 14 - Լոլիտա Միլյավսկայա, ռուսական էստրադային երգչուհի, դերասանուհի, հեռուստահաղորդավարուհի, ռեժիսոր Նոյեմբերի 27 - Մարկ Հոպլամազյան, ազգությամբ հայ ամերիկացի գործարար, «Hyatt» հյուրանոցներ ընկերության նախագահ եւ գործադիր տնօրեն Վլադիմիր Մաշկով, թատրոնի եւ կինոյի խորհրդային եւ ռուս դերասան, ռեժիսոր, ՌԴ ժողովրդական արտիստ (2010) Դեկտեմբերի 9 - Զուրաբ Ժվանիա, վրացի քաղաքական եւ հասարակական գործիչ (մ. 2005 թ.) Դեկտեմբերի 23 - Վիոլետ Գրիգորյան, հայ բանաստեղծ, էսսեիստ Դեկտեմբերի 26 - Լարս Ուլրիխ, ամերիկացի թմբկահար, պրոդյուսեր եւ արտիստ Մահեր Հունվարի 7 - Լիդիա Դուռնովո, ռուս արվեստաբան, վերականգնող նկարիչ Օգոստոսի 27 - Դյու Բոյս Դյուբուա, ամերիկացի գրող, պատմաբան, սոցիոլոգ Սեպտեմբերի 13 - Վիլյամ Հայկազյան, հայ կինոռեժիսոր եւ սցենարիստ Դեկտեմբերի 26 - Հովհաննես Մարգարյան, հայ ճարտարապետ (ծ. 1901 թ.) Միքայել Մանուչարյան, բանվոր-հեղափոխական Ծանոթագրություններ 1963 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվարի 1 - Արմեն Խաչատուրյան, Հայաստանի պետական գործիչ Փետրվարի 22 - Սթիվ Իրվին, հայտնի ավստալացի բնագետ, հեռուստալրագրող եւ բնության մասին բազմաթիվ կինոնկարների հեղինակ Մարտի 2 - Ջոն Բոն Ջովի, երգիչ, դերասան Մարտի 20 - Կարինե Աշուղյան, հայ բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, հրապարակախոս Մայիսի 3 - Սլավա Ստեփանյան, Դերասան, բեմադրիչ, դրամատուրգ Հոկտեմբերի 16 - Աշոտ Ադամյան (բժիշկ), վնասվածքաբան-օրթոպեդ Նոյեմբերի 28 - Լիլիթ Գալստյան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ է, քաղաքագետ, լեզվաբան, թարգմանչ, խմբագիր, հրապարակախոս Մահեր Հունվարի 27 - Հրանտ Գրիգորյան, կոմպոզիտոր Հունիս 7 - Արշակ Ալպոյաճյան, բանասեր եւ հայագետ (ծ.1879) Նոյեմբերի 6 - Գրիգոր Չուբարյան, հայ իրավաբան, հասարակական, քաղաքական գործիչ Դեկտեմբերի 19 - Գեորգի Վերեյսկի, խորհրդային նկարիչ 1962 Տարեթվեր


text: Իրադարձություններ Ապրիլի 12 - Յուրի Գագարինի թռիչքը տիեզերք։ Ծնունդներ Հունվարի 2 - Արամ Սարգսյան, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ վարչապետ (1999-2000) Նիլ Դաջեն, բրիտանացի դերասան Հունվարի 3 - Գագիկ Արշակյան, ՀՀ պետական ծառայող, «Նիգ-Ապարան» ՀԲՀԿ պատվո անդամ Հունվարի 4 - Արտաշես Էմին, հայ թարգմանիչ, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1991 թ.-ից), ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2015) Հունվարի 18 - Հրազդան Թոքմաջյան, հայ գեղանկարիչ, բեմանկարիչ, արվեստաբան Հունվարի 20 - Վարդան Ղուկասյան, հայ գործարար, պետական գործիչ, ուսուցիչ, տնտեսագետ, Գյումրիի նախկին քաղաքապետ (1999-2012) Հունվարի 21 - Վլադիկ Խաչատրյան, պաշտպանության բանակի գեներալ-մայոր Հունվարի 27 - Հրաչյա Պապինյան, հայ լրագրող, ռեժիսոր Հունվարի 30 - Լյու Գան, չինացի գիտնական եւ քաղաքական ակտիվիստ Փետրվարի 4 - Արարատ Գյուլբանգյան, հայ արձակագիր, Հայաստանի գրողների միության անդամ Փետրվարի 7 - Գեւորգ Բոյաջյան, հայ մանկաբույժ, ռեանիմատոլոգ-անեսթեզիոլոգ Փետրվարի 10 - Արթուր Էլբակյան, հայ հեռուստահաղորդավար, հեռուստատեսային պրոդյուսեր, դերասան Փետրվարի 11 - Քերի Լոուել, ամերիկացի դերասան, նախկին մոդել Փետրվարի 12 - Գենադի Ալիբաբայան, հայ տնտեսագետ Փետրվարի 14 - Հրաչյա Հարությունյան, դերասան Փետրվարի 16 - Էնդի Թեյլոր, բրիտանացի երաժիշտ (կիթառահար), երգիչ Փետրվարի 18 - Արմին Լաշետ, գերմանացի քաղաքական գործիչ Փետրվարի 25 - Սուրեն Աբրահամյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, Հայաստանի գրողների միության անդամ (2007 թ.-ից) Փետրվարի 27 - Քարլա Կարապետյան, հայազգի ռեժիսոր, լրագրող, փաստավավերագրական ֆիլմերի հեղինակ Մարտի 1 - Թադեւոս Տոնոյան, հայ բանաստեղծ, լեզվաբան, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Մարտի 4 - Նոնա Ոսկանյան, հայ երաժշտագետ, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ (2009 թ.-ից) Մարտի 15 - Անդրեյ Բրեժնեւ, խորհրդային տնտեսագետ եւ ռուս քաղաքական գործիչ (մ. 2018 թ.) Մարտի 16 - Մանուկ Վարդանյան, հայ ճարտարապետ, ՀՀ պետական եւ քաղաքական գործիչ Մարտի 19 - Արթուր Բենջամին, ամերիկացի մաթեմատիկոս, կոմբինատորիկայի ոլորտի մասնագետ Մարտի 20 - Ռոմիկ Մանուկյան, հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, ազատամարտիկ, քաղաքական եւ պետական գործիչ, Շիրակի նախկին մարզպետ (2003-2007), ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավոր, ՀՅԴ անդամ Մարտի 28 - Արսեն Արծրունի, հայ հոգեբան, հանրային գործիչ, ուսուցիչ, հոդվածագիր, իրավապաշտպան, ՀՅԴ կուսակցության անդամ Մարտի 31 - Լեոն Գոստիշա, սլովենացի շախմատիստ Ապրիլի 4 - Գյուրդիր Էլիասոն, իսլանդացի գրող եւ թարգմանիչ Ապրիլի 7 - Մանոհլա Դարգիս, ամերիկացի կինոքննադատ Ապրիլի 8 - Արմեն Մխիթարյան, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր Ապրիլի 10 - Դավիթ Քեոսայան, ռուսաստանցի հայ դերասան, սցենարիստ եւ պրոդյուսեր (մ. 2022 թ.) Ապրիլի 11 - Ռուստամ Գասպարյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան առաջին եւ երրորդ պատերազմների մասնակից, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր, Արցախի հերոս (2020 թ., հետմահու), (մ. 2020 թ.) Ապրիլի 12 - Լիզա Ջերարդ, ավստրալիացի երաժիշտ, երգչուհի եւ կինոերգահան Գարեգին Ազարյան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախկին նախագահ (2003-2011) (մ. 2011 թ.) Ապրիլի 14 - Ռոբերտ Կարլայլ, շոտլանդացի դերասան, ռեժիսոր Սպրիլի 23 - Ջորջ Լոպես, ամերիկացի դերասան Ապրիլի 26 - Գալինա Բելյաեւա, խորհրդային եւ ռուսական թատրոնի եւ կինոյի դերասանուհի, ՌԴ վաստակավոր արտիստ (2003) Ապրիլի 30 - Այզեա Թոմաս, ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, բասկետբոլային մարզիչ Մայիսի 2 - Մանվել Ղազարյան, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր Մայիսի 3 - Լեյլա Զանա, քուրդ իրավապաշտպան եւ քաղաքական գործիչ Մայիսի 4 - Ջեյ Էսթոն, անգլիացի երգչուհի եւ կոմպոզիտոր Մայիսի 13 - Վալենտին Թոդերկան, թատրոնի եւ կինոյի մոլդովացի դերասան, պրոդյուսեր, սցենարիստ եւ ռեժիսոր Մայիսի 17 - Վարդգես Դավթյան, հայ հոգեբույժ, արձակագիր, էսսեիստ Էնյա, իռլանդացի երգչուհի, ֆիլմերի երաժշտության հեղինակ Մայիսի 22 - Արթուր Սաքունց, հայ իրավապաշտպան, լրագրող, քիմիկոս, Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի նախագահ Մայիսի 24 - Աբդուլա Արիպով, ուզբեկ պետական գործիչ, Ուզբեկստանի 4-րդ վարչապետ (2016 թ. դեկտեմբերի 14-ից) Մայիսի 28 - Գեղամ Գաբրիելյան, հայ օդաչու-հրամանատար Մայիսի 31 - Լիա Թոմփսոն, ամերիկացի դերասանուհի եւ ռեժիսոր Հունիսի 2 - Էդուարդ Զորիկյան, հայ բանաստեղծ, երգահան, սցենարիստ, բեմադրիչ Հունիսի 4 - Տիգրան Դավթյան, ՀՀ պետական գործիչ, Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպությունում ՀՀ պաշտոնական ներկայացուցիչ Էդվարդ Սանդոյան, ՀՀ պետական-հասարակական գործիչ, պրոֆեսոր, ՀՀ Ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախկին նախարար (1998-1999) Դանի Կույատե, կինոռեժիսոր Հունիսի 5 - Վահե Խաչատրյան, հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, կոմպոզիտոր Կարեն Կավալերյան, հայազգի երգահան, Եվրատեսիլ երգի մրցույթի համար գրած ամենաշատ երգերի հեղինակներից մեկը Հունիսի 8 - Կալեն Էսպերյան, ամերիկահայ օպերային երգչուհի (լիրիկական սոպրանո) Հունիսի 12 - Ալբեր Էլբազ, իսրայելցի նորաձեւության դիզայներ (մ. 2021 թ.) Հունիսի 15 - Վահրամ Բաղդասարյան, ՀՀ պետական եւ քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի «Հանրապետական» (ՀՀԿ) խմբակցության նախկին ղեկավար Հունիսի 17 - Դենի Լեւան, ֆրանսիացի դերասան Հունիսի 18 - Նարինե Կռոյան, հայ արձակագիր Տիգրան Լիլոյան, հայ լրագրող, դասախոս, թարգմանիչ, Հայաստանում Ռուսաստանի լրատվական-հեռագրական գործակալության (ԻՏԱՌ-ՏԱՍՍ) ներկայացուցչության ղեկավար (1991-2018), ՀՀ վաստակավոր լրագրող (2008) Հունիսի 22 - Դանա Առնոլդ, բրիտանացի արվեստագետ եւ ճարտարապետության պատմաբան Հունիսի 24 - Իեն Գլեն, թատրոնի, կինոյի եւ հեռուստատեսության շոտլանդացի դերասան Հուլիսի 1 - Արքայադուստր Դիանա, Արքայազն Չարլզի կինը (1981-1996 թթ.), մինչ 1996 թ.՝ Ուելսի արքայադուստր (մ. 1997 թ.) Հուլիսի 2 - Արթուր Դարբինյան, հայ դերասան Հուլիսի 6 - Ջիվան Աբրահամյան, հայ ռազմական գործիչ, ազատամարտիկ, Հայաստանի ազգային հերոս (1996 թ., հետմահու), (մ. 1991 թ.) Հուլիսի 9 - Էդուարդ Գրիգորյան, հայ արդարադատության գործիչ, իրավաբան, ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի նախկին պետ (2018-2019) Հուլիսի 15 - Կարինե Աթայան, Արցախի Հանրապետության առողջապահության նախկին նախարար Ժան-Քրիստոֆ Գրանժե, ֆրանսիացի գրող եւ սցենարիստ Հուլիսի 17 - Արտաշես Ալեքսանյան, հայ թատրոնի եւ կինոյի դերասան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2017) Հուլիսի 20 - Ժաննա Աբրահամյան, հայ արձակագիր, մանկագիր, բանաստեղծուհի, Հայաստանի գրողների միության անդամ (2007 թ.-ից) Հուլիսի 26 - Ֆրեդերիկ Դավթյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2004) Օգոստոսի 4 - Բարաք Օբամա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 44-րդ նախագահ (2009-2017) Լիանա Ալեքսանյան, հայ բժիշկ, թերապեւտ, բժշկական գիտությունների դոկտոր (2001), պրոֆեսոր (2002) Օգոստոսի 7 - Դեյվիդ Այքեր, ամերիկացի խմբագիր, գրող, աստղագիտությունն ու տիեզերքը հանրայնացնող գործիչ Օգոստոսի 10 - Արամ Գաբրելյանով, հայազգի լրագրող, հրատարակիչ, «Lifenews» լրատվական հեռուստաալիքի սեփականատեր, «News Media» հրատարակչական տան գլխավոր տնօրեն եւ նախագահ, «Բալթիական մեդիախումբ» հոլդինգի նախագահ Oգոստոսի 12 - Վահան Տեր-Ղեւոնդյան, հայ արեւելագետ, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի տնօրեն (2018 թ. մարտի 6-ից), պատմական գիտությունների դոկտոր (2017)։ Օգոստոսի 13 - Մկրտիչ Գինոսյան, հայ օրթոպեդ-ինժեներ, ՀՀ գլխավոր օրթոպեդ-ինժեներ (մ. 2020 թ.) Օգոստոսի 14 - Յուրի Սարգսյան, հայ ծանրամարտիկ (կիսաթեթեւ քաշ), Միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1979), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1982)։ Օգոստոսի 15 - Մանվել Ավետիսյան, խորհրդային հայ բռնցքամարտիկ, ԽՍՀՄ կրկնակի չեմպիոն (1985, 1986) Օգոստոսի 24 - Արմեն Երկաթ, հայ օպերային երգիչ, բեմադրիչ Օգոստոսի 31 - Ռուզաննա Մելյան, հայ լրագրող, հաղորդավարուհի Սեպտեմբերի 1 - Սերգեյ Գովորուխին - ռուս կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր եւ գրող (մ. 2011 թ.) Սեպտեմբերի 2 - Քրիստ Մանարյան, հայ դրամատուրգ, երգահան, սցենարիստ Հասմիկ Պապյան, հայ օպերային երգչուհի, սոպրանո, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2004) Սեպտեմբերի 3 - Գարեգին Գաբրիելյան, ՀՀ ռազմական գործիչ Էրկին Օնգարբաեւ, ղազախ գիտնական-իրավագետ, Ղազախստանի բարձրագույն կրթության եւ գիտության ականավոր գործիչ Սեպտեմբերի 9 - Արթուր Դիլանյան, խորհրդային եւ հայկական կինոյի ու թատրոնի դերասան, ռեժիսոր (մ. 2021 թ.) Սեպտեմբերի 15 - Վահագն Մովսիսյան, ՀՀ պետական գործիչ, դիվանագետ (մ. 2008 թ.) Սեպտեմբերի 18 - Ջեյմս Գանդոլֆինի, ամերիկացի դերասան, «Ոսկե գլոբուս» եւ «Էմմի» մրցանակաբաշխությունների դափնեկիր Սեպտեմբերի 24 - Նաիրա Գյուրջինյան, հայ երաժշտագետ, խմբավար, մանկավարժ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2014) Սեպտեմբերի 29 - Ջուլիա Գիլարդ, ավստրալիացի քաղաքական գործիչ, Ավստրալիայի վարչապետ (2010-2013) Հոկտեմբերի 11 - Արթուր Արիստակիսյան, խորհրդային հայ ռեժիսոր, սցենարիստ, օպերատոր Հոկտեմբերի 14 - Այզեք Միզրահի, ամերիկացի հագուստի դիզայներ, հեռուստահաղորդավար եւ «Liz Claiborne»-ի նախկին ստեղծագործական տնօրեն Հոկտեմբերի 16 - Մարկ Լեւի, ֆրանսիացի գրող Հոկտեմբերի 20 - Իան Ռաշ, ուելսցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Հոկտեմբերի 21 - Իշխան Զաքարյան, ՀՀ պետական եւ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության վերահսկիչ պալատի նախագահ (2007-2017) Հոկտեմբերի 25 - Գեորգի Դերլուգյան, խորհրդահայ եւ ամերիկացի սոցիոլոգ, հրապարակախոս Նոյեմբերի 2 - Քեթրին Դոն Լանգ, կանադացի փոփ եւ քանթրի երաժշտության հեղինակ եւ կատարող Նոյեմբերի 7 - Վարդան Այվազյան, ՀՀ պետական եւ քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախկին նախագահ Ռուզան Գասպարյան, հայ դերասանուհի Նոյեմբերի 8 - Խորեն Գասպարյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, Հայաստանի գրողների միության անդամ (2002 թ.-ից) Նոյեմբերի 9 - Արշակ Նազարյան, հայ քանդակագործ Նոյեմբերի 11 - Արթուր Կիրակոսյան, հայ հեռուստահաղորդավար, լրագրող եւ մեկնաբան Նոյեմբերի 14 - Սամվել Առաքելյան, հայ թատրոնի եւ կինոյի դերասան Նոյեմբերի 19 - Երվանդ Մարգարյան, հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Նոյեմբերի 21 - Մարգո Մանասյան, հայ նկարչուհի, նկարչության մեջ «Ասեղնագործ գեղանկարներ» ուղղության հիմնադիր Դեկտեմբերի 3 - Մովսես Գորգիսյան, հայ քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս, Հայաստանի ազգային հերոս (մ. 1990 թ.) Դեկտեմբերի 4 - Ան Լինդե, շվեդ քաղաքական գործիչ, Շվեդիայի արտգործնախարար (2019-2022) Դեկտեմբերի 10 - Զարուհի Արեւշատյան, հայ բանասեր, լրագրող, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր Դեկտեմբերի 17 - Նաիրա Մուրադյան, հայ անիմացիայի ռեժիսոր, նկարիչ Դեկտեմբերի 18 - Դեննի Թարխանյան, ամերիկահայ քաղաքական գործիչ եւ բիզնեսմեն Դեկտեմբերի 19 - Ռոբերտ Բեգլարյան, իրանահայ քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, Իրանի Իսլամական Հանրապետության խորհրդարանի պատգամավոր Դեկտեմբերի 24 - Աշոտ Ալեքսանյան, հայ գրականագետ, բանաստեղծ, էսսեիստ, թարգմանիչ, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1996 թ.-ից) Իլհամ Ալիեւ, Ադրբեջանի նախագահ Դեկտեմբերի 26 - Տարոն Մուրադյան, հայ նկարիչ Դեկտեմբերի 27 - Լեյա Նես, իսրայելացի քաղաքական գործիչ, Քնեսեթի պատգամավոր Մահեր Հունվարի 4 - Էրվին Շրյոդինգեր, ավստրիացի ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի ստեղծողներից։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1933) Հակոբ Գույումճյան, հայ գրող, հասարակական գործիչ Փետրվար 2 - Հովսեփ Օրբելի, հայ գիտնական-ակադեմիկոս, հասարակական գործիչ եւ արեւելագետ (ծ. 1887) Փետրվարի 28 - Անդրեյ Մոսկվին, խորհրդային կինոօպերատոր, Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1935), խորհրդային օպերատորական դպրոցի խոշորագույն վարպետներից Մարտի 19 - Էդգար Տեր-Ղազարյան, հայ խորհրդային քիմիկոս-տեխնոլոգ, ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1960) Մայիսի 14 - Նադեժդա Օբուխովա, ռուս խորհրդային երգչուհի (մեցցոսոպրանո) Նոյեմբերի 6 - Հրաչյա Ներսիսյան՝ դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (ծ .1895) Նոբելյան մրցանակներ Ֆիզիկա՝ Ռոբերտ Հոֆստեդտեր, Ռուդոլֆ Մյոսբաուեր Քիմիա՝ Մելվին Քալվին Բժշկագիտություն եւ բնագիտություն՝ Դյորդ ֆոն Բեքեշի Գրականություն՝ Իվո Անդրիչ Խաղաղություն՝ Դագ Համարշոլդ (հետմահու) 1961 Տարեթվեր


text: Նահանջ տարի, այն տարին է, որը պարունակում է ավել օր, շաբաթ կամ ամիս, որ պահպանի օրացույցային տարին։ Փետրվար ամիսն ունի 29 օր նահանջ տարիներին, ոչ թե՝ 28: Նահանջ տարին կրկնվում է չորս տարին մեկ։ Ըստ Գրիգորյան օրացույցի՝ նահանջ տարիների թիվը կրճատվում էր այնպես, որ տարվա տեւողությունը դառնա 365.2425 (հուլյան տարուց 10.8 րոպե պակաս) եւ դրանով մեծ ճշտությամբ համապատասխանում էր իրական տարվա տեւողությանը, այնպես որ արդեն հազարամյակների ընթացքում որեւէ փոփոխության կարիք չի լինի։ Այդ նպատակով Հռոմի պապ Գրիգորիոս XIII-ը 1582 թվականին իրականացրեց ռեֆորմ։ Ըստ այդ ռեֆորմի, ամեն 400 տարվա մեջ ոչ թե 100 նահանջ տարի է լինում, այլ 97։ Որոշվեց, որ յուրաքանչյուր 4-ի վրա չբաժանվող հարյուրամյակը այդուհետ չի համարվում նահանջ տարի։ Նախկինի նման, նահանջ տարին բաժանվում է 4-ի, բայց բացառություն է արվում այն տարիների համար, որոնք 100-ի բաժանվող են։ Այդ տարիները նահանջ տարի են միայն, եթե նաեւ բաժանվում են 400-ի։ Նահանջ տարում ավելանում է լրացուցիչ օր՝ փետրվարի 29-ը։ Այսպիսով, նահանջ տարիներ չեն եղել 1700, 1800 եւ 1900 թվականները, իսկ 1600 եւ 2000 թվականները նահանջ տարիներ են։ Նահանջ տարիներ չեն լինելու նաեւ 2100, 2200 եւ 2300 թվականները։ 2016 թվականը նահանջ տարի էր։ Հաջորդ նահանջ տարին այս 2020 թվականին է, մյուսը կլինի 2024 թվականին։ Տես նաեւ Գրիգորյան օրացույց Հրեական օրացույց Հուլյան օրացույց Կոորդինացիոն վայրկյան ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի առաջնություն, որն անցկացվում է նահանջ տարիներին Ծանոթագրություններ Նահանջ տարի Հուլյան տոմար Գրիգորյան օրացույց


text: Դեպքեր Ծնունդներ Մայիսի 10 - Պերես Գալդոս, իսպանացի գրող Ներսես Ե Աշտարակեցի, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ Հաջորդել է Հովհաննես Ը Կարբեցուն։ Ապրիլի 15 - Հենրի Ջեյմս, ամերիկացի գրող Հունիսի 15 - Էդվարդ Գրիգ, նշանավոր նորվեգացի երգահան, երաժշտական գործիչ եւ խմբավար Օգոստոս 6 - Հակոբ Պարոնյան, հայ գրող-երգիծաբան, լրագրող (վ. 1891) Մահեր 1843 Տարեթվեր


text: '''Սեպտեմբերի 1 կարտոֆիլի մի օր որը տեղի է ունենում 4 տարին մեկ անգամ Դեպքեր 570` Կնքվում է հայ-բյուզանդական դաշինքը։ 1387 - Լենկ-Թեմուրի զորքը պաշարում է եւ գրավում Վանի բերդը 1850 - Թիֆլիսում սկսում է հրատարակվել «Արարատ» շաբաթաթերթը՝ Գաբրիել Պատկանյանի խմբագրությամբ։ 1860` Կ. Պոլսում հիմնվեց «Համազգային ընկերությունը»՝ Միքայել Նալբանդյանի ակտիվ մասնակցությամբ։ 1861` Կ. Պոլսում Գ. Երանյանի, Ն. Թաշճյանի եւ Տ. Չուխաջյանի խմբագրությամբ սկսում է հրատարակվել «Քնար հայկական» երաժշտական կիսամսյա հանդեսը։ 1868 - Երեւանի գիմնազիայի բացումը։ 1886` Կ. Պոլսի Ղալաթիա թաղամասում Մինաս Չերազի տեսչությամբ բացվեց Կենտրոնական վարժարանը։ 1920` Բաքվում բացվում է Արեւելքի ժողովուրդների առաջին համագումարը, որին մասնակցում են նաեւ հայ ներկայացուցիչները։ 1939 - Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը։ 1958` ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության նախարարությանն առընթեր կազմակերպվում է հողագործության եւ ագրոքիմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտ։ 1966` Խորհրդային Հայաստանը խնդրագրեր ուղարկեց Մոսկվայի կենտրոնական իշխանություններին՝ Արցախը Հայաստանին վերադարձնելու պահանջով։ 1997 - ԼՂՀ-ում կայացած նախագահական ընտրություններում հաղթեց ԼՂՀ արտգործնախարար Արկադի Ղուկասյանը։ Ծնունդներ 1868 - Ելիզավետպոլի (Գանձակ) Բանանց գյուղում ծնվեց հեղափոխական Մելիք Մելիքյանը (Դեդուշկա), (սպանվեց 1918, Բաքվում)։ 1905 - Թամար Աբակելիա, վրացի նկարչուհի, քանդակագործ (վ. 1953)։ 1922 - Հակոբ Սալախյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (մ. 1969) 1929 - Սերգեյ Աղաջանյան, կոմպոզիտոր, դիրիժոր 1971 - Մարկ Սաղաթելյան, հայ դերասան, շոումեն եւ հաղորդավար 1981 - Տիգրան Քոթանջյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր 1989 - Դանիել Սթարիջ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող 1993 - Ֆեդերիկո Բարբա, իտալացի ֆուտբոլիստ 1997 - Չոն Չոնգուկ, կորեացի երգիչ, վոկալիստ Մահեր 1557` Ժակ Քարտիե, ֆրանսիացի ծովագնաց, ճանապարհորդ (ծ. 1491) 1715` Լյուդովիկոս XIV, Ֆրանսիայի եւ Նավարայի թագավոր 1643 թ. մայիսի 14-ից (ծ. 1638) 1969 - Հակոբ Սալախյան,հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու 1970 - Ֆրանսուա Մորիակ,ֆրանսիացի արձակագիր, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1933), գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1952) 2001 - Թըրք Վեն Լեյք, հայազգի ամերիկացի կոմպոզիտոր, գործիքավորող եւ ջազային կիթառիստ 2003 - Էռնեստ Հարությունյան,կենդանաբան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր Տոներ , , , , , , , - Գիտելիքի օր։


text: Սեպտեմբերի 2, տարվա 245-րդ (նահանջ տարիներին՝ 246-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 120 օր։ Դեպքեր 1752 - Մեծ Բրիտանիան մնացած Արեւմտյան Եվրոպայից մոտ երկու հարյուրամյակ հետո անցնում է Գրիգորյան օրացույցի 1806 - Շվեյցարիայում սողանքն ավերում է Գոլդաու գյուղը, մահանում է 457 մարդ Ետխորհրդային տարածք 1991 - Արցախը հայտարարեց իր անկախությունը Սովետական Միությունից 1996 - Ուկրաինայում մտցվում է գրիվնա անունով նոր դրամական միջոցը Ծնունդներ 1873 - Ավետիս Թերզիբաշյան, հասարակական-քաղաքական գործիչ 1904 - Աուգուստ Յակոբսոն , էստոնացի գրող եւ քաղաքական գործիչ 1916 - Տաթեւիկ Սազանդարյան, օպերային մեցցո-սոպրանո երգչուհի 1926՝ Եվգենի Լեոնով, ռուս սովետական կինո- եւ թատրոնի դերասան, Մարլեն Խաչատրյան, ֆիզիկոս 1940 - Վարոս Շահմուրադյան, նկարիչ (մ. 1977 թ.) 1961՝ Կառլոս Վալդեռամա, կոլումբիացի ֆուտբոլիստ Հասմիկ Պապյան, օպերային սոպրանո երգչուհի 1964 - Կիանու Ռիվզ Բեյրութում ծնված, հավայան, չինական, իրլանդական եւ պորտուգալական ծագումով կանադացի կինոդերասան 1965 - Լեննոքս Լյուիս անգլա-կանադացի բռնցքամարտիկ 1966 - Սալմա Հայեկ, մեքսիկա-ամերիկացի դերասանուհի, ռեժիսոր եւ պրոդյուսեր 1980 - Արամ Անանյան, պատմաբան 1984 - Դոնաթան (Վիթոլդ Չամարա), լեհ երաժիշտ 1986 - Հրայր Մկոյան, ֆուտբոլիստ 1989 - Ալեշանդրե Պատո, բրազիլացի ֆուտբոլիստ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1940 - Յուրիկ Աղաջանյան 1957 - Յուրի Աղաբեկյան 1964 - Ալեքսան Ասատրյան 2010 - Ղազարյան Արսեն, հայ ամենալավ մարդ Մահեր 1965 - Յոհաննես Բոբրովսկի, գերմանացի բանաստեղծ 1969 - Հո Շի Մին, Վիետնամի նախագահ (1951-69 թթ.) 1973 - Ջոն Թոլքին, անգլիացի գրող 1997 - Արթուր Այդինյան, հայ օպերային երգիչ, տենոր, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ 1997 - Վիկտոր Ֆրանկլ, ավստրիացի հոգեբույժ, հոգեբան, նեւրոլոգ, լոգոթերիապիայի հիմնադիրը (ծ. 1905) 2013 - Լեւոն Անանյան, լրագրող եւ թարգմանիչ Տոներ Անկախության օր՝ Արցախ Վիետնամ Ժողովրդավարության օր՝ Տիբեթ Ծանոթագրություններ


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվարի 1 - Շանդոր Պետեֆի, հունգարացի բանաստեղծ, հեղափոխական դեմոկրատ Հունվարի 5 - Խոսե Մարիա Իգլեսիաս, մեքսիկացի փաստաբան, պրոֆեսոր, ժուրնալիստ եւ պետական գործիչ Մարտի 8 - Դյուլա Անդրաշի Ավագ, կոմս, հունգարական քաղաքական հասարակական գործիչ Օգոստոս 11 - Մանվել Քաջունի, պատմաբան, աշխարհագետ, եւ բանասեր (վ. 1904) Մահեր 1823 Տարեթվեր


text: Սեպտեմբերի 3, տարվա 246-րդ (նահանջ տարիներին՝ 247-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 119 օր։ Դեպքեր 301՝ ստեղծվեց մինչեւ հիմա գոյություն ունեցող՝ Եվրոպայի հնագույն Սան Մարինո պետությունը 863 - Լալակաոնի ճակատամարտում Բյուզանդիան հաղթանակ է տանում արաբների դեմ 1783 - Մեծ Բրիտանիան ճանաչում է Միացյալ Նահանգների անկախությունը 1804՝ Ռուսական զորքերը վերացնում են Երեւանի բերդի պաշարումը եւ վերադառնում Վրաստան 1826՝ գեներալ Վալերիան Մադաթովի հրամանատարությամբ ռուսական բանակը պարսիկների դեմ հաղթանակ է տանում Շամխորի ճակատամարտում 1967՝ H օր. Շվեդիան անցնում է աջակողմյան երթեւեկության 2008 - Նիկարագուան ճանաչում է Աբխազիայի եւ Հարավային Օսիայի անկախությունը 2009 - Լոս Անջելեսում տեղի է ունենում Մայքլ Ջեքսոնի հուղարկավորությունը Ծնունդներ 1941 - Սերգեյ Դովլաթով հայկական եւ հրեական ծագումով ռուսաստանցի, 1979 թ.-ից՝ ամերիկացի գրող 1947 - Լեւոն Իշտոյան նախկին սովետական ֆուտբոլիստ 1952 - Հակոբ Մովսես, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ 1961 - Գարեգին Գաբրիելյան, ռազմական գործիչ 1963 - Մալքոլմ Գլադուել Malcolm Gladwell կանադացի լրագրող, գրող, հրապարակախոս 1965 - Չառլի Շին Charlie Sheen ամերիկացի դերասան 1967 - Տարոն Աճեմօղլու, թուրքահայ նշանավոր տնտեսագետ 1983՝ Գաբրիել Սարգսյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր Ռոման Ամոյան, եզդի ազգության հայաստանցի ըմբիշ 1988 - Ժերոմ Բոատենգ, գերմանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1953 - Սերգեյ Աբրահամյան 1970 - Ռաֆիկ Ավանեսյան Մահեր 1658՝ (Նոր տոմարով՝ սեպտեմբերի 13-ին անգլիացի պետական գործիչ եւ զորավար Օլիվեր Կրոմվել 1877՝ ֆրանսիացի պատմաբան եւ պետական գործիչ Լուի-Ադոլֆ Տիեր, 1871-73 թթ. եղել է Ֆրանսիայի նախագահ 1883՝ (Նոր տոմարով) ռուս գրող, հրապարակախոս, թատերագիր եւ թարգմանիչ Իվան Տուրգենեւ 1968՝ աղբյուրագետ, հնագետ, բանասեր եւ թարգմանիչ Լեոն Մելիքսեթ-Բեկ 1972՝ դերասանուհի Նինա Մանուչարյան 1991՝ իտալական ծագումով ամերիկացի ռեժիսոր Ֆրենկ Կապրա Արցախի պատերազմում զոհված մարտիկներ՝ 1992 - Կարեն Առաքելյան 2004 - Անդրե Ստիլ, ֆրանսիացի գրող, հրապարակախոս 2012 - Մայքլ Կլարկ Դունկան, ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր Տոներ Ծանոթագրություններ


text: Դեպքեր Հունվարի 1 Բրիտանական ածուխի հանքերը ազգայնացվեցին. Նիգերիան ստացավ սահմանափակ ինքնավարություն 1960 թվականի անկախությունից առաջ։ Հունիսի 24 - Ամերիկացի օդաչու Քենեթե Առնոլդը Վաշինգտոնի մերձակայքում տեսավ 9 թռչող օբյեկտ։ Օգոստոսի 14 - Պակիստանը անկախացավ Միավորված Թագավորությունից։ Օգոստոսի 15 - Բրիտանական գաղութ Հնդկաստանը բաժանվեց երկու դոմինիոնի։ Ծնունդներ Փետրվարի 24 - Սվետլանա Սարգսյան, նկարչուհի Փետրվարի 27 - Գիդոն Կրեմեր, լատվիացի ջութակահար Մարտի 8 - Ֆլորենտինո Պերես, իսպանացի բիզնեսմեն եւ Ռեալ Մադրիդի ներկայիս նախագահը Մարտի 10 - Հեղինե Հովհաննիսյան, ազատամարտիկ Ապրիլի 16 - Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար, նշանավոր ամերիկացի բասկետբոլիստ, բասկետբոլի պատմության 50 լավագույն բասկետբոլիստներից մեկը Հունիսի 2 - Զավեն Սարգսյան, հայ լուսանկարիչ, Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանի տնօրեն Հունիսի 10 - Ռուբեն Անգալադյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, մշակութաբան, փիլիսոփա։ Հունիսի 15 - Գրիգոր Ազիզյան, հայ ճարտարագետ-շինարար Հուլիսի 30 - Առնոլդ Շվարցենեգեր, ծագումով ավստրիացի ամերիկյան դերասան, բոդիբիլդինգի մարզիկ, քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամ։ Օգոստոսի 11 - Արկադի Անդրեասյան, հայ կիսապաշտպան Հոկտեմբերի 24 - Արմեն Տեր-Կյուրեղյան, Միացյալ Նահանգների Կալիֆոռնիական համալսարանի քաղաքացիական ճարտարագիտության պրոֆեսոր, Հայաստանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, պրոֆեսոր Նոյեմբերի 27 - Ալբերտ Սոխիկյան, հայ ճարտարապետ, քանդակագործ, նկարիչ Նոյեմբերի 29 - Սերգեյ Սեինյան, օրթոպեդ, ուռուցքաբան Մահեր Հունվարի 4 - Ստեփան Լիսիցյան, ազգագրագետ, հասարակական գործիչ, պատմաբան, աշխարհագրագետ, բանասեր, մանկավարժ, թարգմանիչ, հրատարակիչ, պրոֆեսոր (1941), ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1945) Մարտի 18 - Էդգար Շահին, հայ նկարիչ, ֆրանսիական Պատվո լեգեոնի ասպետ եւ շքանշանակիր, Հայաստանի նկարիչների միության պատվավոր անդամ Հուլիսի 31 - Համո Օհանջանյան, դաշնակցական, հեղափոխ (ծ. 1873)։ Օգոստոսի 15 - Նիկոլ Աղբալյան, հայ գրականագետ եւ բանասեր (ծ. 1873)։ դեկտեմբերի 14 - Գուրգեն Միքայելի Ալեմշահ, հայ կոմպոզիտոր, խմբավար եւ դիրիժոր (ծնվ. 1907)։ հոկտեմբերի 7 - Արշակ Ֆեթվաճյան, հայ նկարիչ (ծնվ. 1866)։ 1947 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Օգոստոս 17 - Օշականի ճակատամարտը Օգոստոս 17 - Երեւանի բերդի գրավում Ծնունդներ Դեկտեմբերի 4 - Գարեգին Զաբհանալյան, գրականության պատմաբան, մատենագետ, թարգմանիչ Մահեր Մարտի 5 - Պիեռ Սիմոն Լապլաս, ֆրանսիացի ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս, աստղագետ Լապլասը ստեղծել է հավանականությունների տեսությունը։ (ծն. 1749) Մարտ 26 - Լուդվիգ վան Բեթհովեն, գերմանացի կոմպոզիտոր (ծ. 1770) 1827 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Հաստատվում է Երեւանի առաջին հատակագիծը Ծնունդներ Հունվարի 9 - Ստեվան Մոկրանյաց, սերբ կոմպոզիտոր, բանահավաք, դիրիժոր, մանկավարժ Մարտի 2 - Լուի Դարտիժ դի Ֆուրնե, ֆրանսիացի փոխծովակալ Հունիսի 22 - Հենրի Ռայդեր Հագարդ, անգլիացի գրող, բազմաթիվ արկածային եւ պատմական վեպերի հեղինակ Ադիբ Իսհակ, սիրիացի հայ լրագրող, հրապարակախոս, գրող Հունվարի 13 - Երվանդ Շահազիզ, հայ խորհրդային գրականագետ, պատմաբան, ազգագրագետ, մանկավարժ Հովհաննես Տեր-Միրաքյան, հայ մանկավարժ-մեթոդիստ Ապրիլի 26 - Հենրի Մորգենթաու, ամերիկյան դիվանագետ, ԱՄՆ դեսպանը Օսմանյան կայսրությունյում (1913 - 1916 թթ.) Անդրեյ Մարկով, ռուս մաթեմատիկոս Փետրվար 2 - Մակար Եկմալյան, հայ կոմպոզիտոր (վ. 1905) Օգոստոս 19 - Նիկողայոս Տիգրանյան, հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար (վ. 1951) Մահեր Նոյեմբերի 9 - Էթիեն Կաբե, ֆրանսիացի հրապարակախոս, գրող 1856 Տարեթվեր


text: Սեպտեմբերի 4, տարվա 247-րդ (նահանջ տարիներին՝ 248-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 118 օր։ Դեպքեր 1781՝ իսպանացի 44 վերաբնակիչներ հիմնեցին Լոս Անջելես քաղաքը 1842՝ 284 տարվա ընդմիջումից հետո վերսկսվում է Քյոլնի տաճարի շինարարությունը 1870 - Ֆրանսիայում հաստատվում է երրորդ հանրապետությունը 1944 - Ֆինլանդիան դադարեցնում է Խորհրդային Միության հետ սկսված պատերազմը 1985 - Իսրայելում շրջանառության մեջ է մտցվում նոր շեքելը 1991՝ Կիեւի Գերագույն ռադայի շենքի վրա առաջին անգամ բարձրացվում է կապույտ-դեղին դրոշը 1998 - Սթենֆորդի համալսարանի ուսանողներ Լարրի Փեյջն ու Սերգեյ Բրինը հիմնում են Գուգլը Ծնունդներ 1768 - Ֆրանսուա-Ռընե դը Շատոբրիան François-René de Chateaubriand ֆրանսիացի գրող, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ եւ պատմաբան 1824 - Անտոն Բրուքներ Anton Bruckner ավստրիացի կոմպոզիտոր 1928 - Կարլեն Աբգարյան տեխնիկական կիբերնետիկայի գծով սովետական գիտնական (մ.1995) 1947 - Վիկտոր Հովսեփյան, բանաստեղծ եւ արձակագիր 1948 - Մայքլ Բերրիման Michael John Berryman ամերիկացի դերասան 1950 - Օֆելյա Պետրոսյան, կրթական համակարգի գործիչ 1955 - Աշոտ Բլեյան, մանկավարժ, հասարակական գործիչ 1969 - Գիորգի Մարգվելաշվիլի გიორგი მარგველაშვილი վրացի ակադեմիկոս եւ քաղաքական գործիչ, 2013 թ. նոյեմբերի 17-ից Վրաստանի նախագահն է 1980՝ Դավիթ Գարեթ, ջութակահար 1981՝ Բիյոնսե Նոուլզ Beyoncé Giselle Knowles ամերիկացի երգչուհի, դերասանուհի եւ պարուհի 1983 - Մարգիտ Ռյուտել Margit Rüütel էստոնացի թենիսիստ 1984 - Վալերի Ալեքսանյան, ֆուտբոլիստ, Իրանի «Րահ Ահան» եւ Հայաստանի հավաքականի խաղացող 1985 - Ռաուլ Ալբիոլ Raúl Albiol Tortajad իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Նապոլիի» եւ Իսպանիայի հավաքականի խաղացող Մահեր 1829 - ռուսական բանակի հայազգի գեներալ. իշխան Վալերիան Մադաթով 1880 - պարագվայցի դիվանագետ, քաղաքական գործիչ Կանդիդո Բարեյրո, 1878-80 թթ. եղել է Պարագվայի նախագահ 1907 - նորվեգացի երգահան, դաշնակահար եւ խմբավար Էդվարդ Գրիգ 1946 - սովետահայ դերասան եւ ռեժիսոր Արշակ Բուրջալյան 1985 - ուկրաինացի այլախոհ, քաղբանտարկյալ Վասիլ Ստուս, Ուկրաինայի հերոս 1989 - Ժորժ Սիմենոն, բելգիացի գրող (ծ. 1903) 1997 - անգլիացի գիտնական-հոգեբան Հանս Յուրգեն Այզենկ (ծնվ. 1916) 2006 - ավստրալիացի բնախույզ, հեռուստալրագրող Սթիվ Իրվին 2011 - ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր Սիդնի Լյումետ Տոներ Հայաստանում նշվում է արտակարգ իրավիճակների աշխատողի օր։


text: Սեպտեմբերի 7, տարվա 250-րդ (նահանջ տարիներին՝ 251-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 115 օր։ Դեպքեր 1812՝ Մոսկվայի մոտ տեղի է ունենում մեկ օր տեւած ճակատամարտերից ամենաարյունալի Բորոդինոյի ճակատամարտը, որն ավարտվում է ֆրանսիացիների հաղթանակով 1911՝ ֆրանսիացի բանաստեղծ Գիյոմ Ապոլիները ձերբակալվում է Լուվրից Մոնա Լիզայի նկարը գողանալու կասկածանքով 1940՝ Կրայովայի համաձայնագրով Ռումինիան Բուլղարիային է զիջում Հարավային Դոբրուջան 1953 - Նիկիտա Խրուշչովն ընտրվում է Սովետական Միության Կոմունիստական կուսակցության առաջին քարտուղար 1988՝ Սոյուզ-ՏՄ-5 տիեզերանավով երկիր վերադարձած Աբդուլ Ահադ Մոմանդը դառնում է առաջին աֆղանցի տիեզերագնացը Ծնունդներ 1829 - Ֆրիդրիխ Կեկուլե գերմանացի քիմիկոս 1870 - Ալեքսանդր Կուպրին ռուս գրող, օդաչու եւ ճանապարհորդ 1881- Նիկոլ Գալանդերյան, հայ կոմպոզիտոր, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործի (մահ. 1944) 1887 - Սարգիս Բարխուդարյան, հայ խորհրդային կոմպոզիտոր 1890 - Ալեքսանդր Կուպրին, ռուս նշանավոր գրող (մ. 1938) 1902 - Մուրադ Կոստանյան, կինոդերասան 1909 - Էլիա Կազան, ծագումով հույն, թատրոնի եւ կինոյի ամերիկացի նշանավոր ռեժիսոր, սցենարիստ եւ պրոդյուսեր, Օսկարի եռակի եւ Ոսկե Գլոբուսի քառակի դափնեկիր (մ. 2003) 1925 - Աղասի Այվազյան, արձակագիր, կինոսցենարիստ, հրապարակախոս 1928 - Ժորա Հարությունյան, դրամատուրգ 1950 - Բորիս Դանիելյան, վիրաբույժ-ուրոլոզ 1955 - Լեւոն Լաճիկյան, արվեստաբան եւ նկարիչ։ 1957 - Լեւան Ջաղարյան, ռուսաստանցի դիվանագետ 1968 - Մարսել Դեսայի գանայական ծագումով ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 1971 - Կամո Աբրահամյան, զոհվել է 1992 թ. Նախիջեւանիկում Մահեր 439 - Սահակ Ա Պարթեւ, Հայոց կաթողիկոս (ծ. 348) 1783 - Լեոնարդ Էյլեր, շվեյցարացի հայտնի մաթեմատիկոս (ծ. 1707) 1910 - Ալեքսանդր Նելիդով, ռուս դիվանագետ 1955 - Ֆեոդոր Ֆեդորովսկի, ռուս բեմանկարիչ 1956 - Օտտո Շմիդտ, խորհրդային մաթեմատիկոս, աշխարհագրագետ, աստղագետ եւ բնախույզ 1979 - Այվր Րիչրդս, անգլիացի գրականագետ, լեզվաբան եւ բանաստեղծ 1990 - Էրիխ Կոզիոլ, գերմանացի տնտեսագետ 1991 - Էդվին ՄաքՄիլան, ամերիկացի ֆիզիկոս եւ քիմիկոս 2011՝ Նադեժդա Տրոյան, խորհրդային հետախույզ Ալեքսանդր Բարսեղյան, հայազգի ուկրաինացի ռեժիսոր 2018 - Մաք Միլլեր, ամերիկացի ռեփեր Տոներ Խաղալիք զենքերը ոչնչացնելու համաշխարհային օր Բրազիլիա` Անկախության օր (Պորտուգալիայից, 1822 թ.) Մոզամբիկ` Հաղթանակի օր Պակիստան` Օդուժի օր


text: 301 թվական, ոչ նահանջ տարի, սկսում է երեքշաբթի օրով ըստ Գրիգորյան օրացույցի։ Սա մեր թվարկության 301 թվականն է, 1–ին տարին IV դարի։ Դեպքեր Հայոց Տրդատ Գ արքայի օրոք եւ Գրգոր Ա Պարթեւ Լուսավորչի ջանքերով քրիստոնեությունը Հայաստանում հռչակվեց պետական կրոն։ Սեպտեմբեր 3՝ Ստեղծվեց Սան Մարինո պետությունը։ Հռիփսիմյաց կույսերի նահատակությունը Վաղարշապատում Ծնունդներ Մահեր 301 Տարեթվեր


text: Դեպքեր Սեպտեմբեր 4 - Լոս Անջելես քաղաքը ստեղծվեց Ծնունդներ Մահեր 1781 Տարեթվեր