text: کتایون ریاحی (زادهٔ ۱۰ دی ۱۳۴۰) بازیگر و نویسندهٔ اهلِ ایران است. او در ۱۳۸۰ برای بازی در شام آخر مورد تحسین منتقدان قرار گرفت و در ۱۳۸۷ زلیخا را در مجموعهٔ تلویزیونی یوسف پیامبر به تصویر کشید. زندگی و حرفه کتایون ریاحی در ۱۰ دی ۱۳۴۰ در تهران به دنیا آمد. او دارای یک فرزند به نام پوریا است که موسیقیدان و دارای تحصیلات آکادمیک در زمینه موسیقی است. برادر او علیرضا ریاحی از دیگر بازیگران سینما در ایران است. ریاحی با نویسندگی برای کودکان آغاز و با فیلم خبرچین به سینما آمد. اما فیلم در نیمه راه متوقف شد و او برای بازی در فیلم پاییزان انتخاب شد. در آن زمان در سینما چندان موفق نبود اما با بازی در مجموعه پدرسالار توانست خود را مطرح کند و حضور او در مجموعههای روزهای زندگی و بهویژه مجموعهٔ تلویزیونی پس از باران از او چهرهای شناختهشده ساخت. بازی ریاحی در مجموعههای پس از باران و شب دهم نیز چشمگیر بود. او پس از پنج سال دوری از سینما با بازی در شام آخر مهمترین بازی دوران بازیگری خود را به معرض نمایش گذاشت و برای بازی در همین فیلم نامزد جایزهٔ بهترین بازی نقش اول زن از بیستمین جشنواره فیلم فجر شد. این زن حرف نمیزند دیگر فیلمی بود که ریاحی در آن ایفای نقش کرد. او برای بازی در این فیلم هم نامزد جایزهٔ از هفتمین جشن خانه سینما شد. آخرین بازی او در سریال یوسف پیامبر در نقش زلیخا بود. ریاحی در خرداد ۱۳۸۸ طی یادداشتی به سایت سیمافیلم، کنارهگیری خود از دنیای بازیگری را اعلام کرد. فرجالله سلحشور کارگردان یوسف پیامبر در گفتگویی در این مورد گفت که او گفته: «دیگر نمیتوانم فضاهای موجود سینما را تحمل کنم و از حرفه بازیگری کنارهگیری کرد. چون در فیلم یوسف پیامبر مسائل معنوی، آرامش، احترام، حیا و حجاب مطرح بود و وی نمیتوانست صحنههای دیگر را تحمل کند، گفت: دیگر نمیخواهم کار کنم و میخواهم شیرینی سریال یوسف پیامبر در ذائقه من بماند.» در فروردین ۱۳۹۲ تصاویری از کنسرت ابی در لسآنجلس منتشر شد که نشان دهنده حضور بدون حجاب زنی در کنار ابی بود که شباهت زیادی با ریاحی داشت. انتشار این تصاویر با حاشیههایی از سوی سایتهای خبری، معاون اجتماعی پلیس و فرجالله سلحشور همراه بود. سلحشور پیش از تکذیب یا تأیید ریاحی، در مصاحبه با رسانهها گفت: «این اتفاق مطلب ما را تأیید میکند که در شرایط فعلی و با این جریان، عوامل سینمای ما نمیتوانند درست رفتار کنند و این سینماست که معمولاً سینماگرانش را در آلودگی و فساد خودش غرق میکند. حال فرقی ندارد که آن بازیگر «یوسف» باشد یا فرد دیگری». معاون اجتماعی نیروی انتظامی از برخورد با مسئله پوشش بازیگران سینما در خارج از کشور از طریق اینترپل گفت. در واکنش به این بحثها ریاحی انتساب این عکسها به خود را تکذیب کرد و گفت «متأسفم از اینکه در جامعه مترقی ایران، برخی از مردم از روی بیخبری و بیاطلاعی در صدد تخریب چهرههای شناخته شده هستند». همچنین برخی رسانهها مدعی شدند که این تصاویر متعلق به مهشید برومند، همسر دوم ابی است. ریاحی در ۱۵ تیر ۱۳۹۵، با حضور مهمان برنامه خندوانه به تلویزیون برگشت. ریاحی یکی از نخستین بازیگرانی بود که در شهریور ۱۴۰۱ در حمایت از مهسا امینی، دختر کشتهشده توسط گشت ارشاد، کشف حجاب کرد. او در جواب به محمدمهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد، که گفته بود کسانی که «حجابشان را برداشتهاند به فکر فعالیت دیگری باشند»، گفت «پیشنهاد میکنم شما فکر یه کار آبرومند برای خودت باش.» مأموران امنیتی قصد داشتند او را بازداشت کنند اما با ورود به خانهاش، ریاحی گریخته بود. برخی از وسایل شخصی او مانند لپ تاپش توسط مأموران ضبط شد. پس از آن خبری از ریاحی نبود و مدیر پیج اینستاگرام او گفت که جانش در خطر است. او در ۲۹ آبان در قزوین بازداشت شد. ریاحی در آذر ۱۴۰۱ با قرار وثیقه آزاد شد. کتابها ریاحی طی سال ۱۳۹۳، دو کتاب منتشر کرد. اولی با عنوان یک پنجره برای من با طرح جلدی از عباس کیارستمی و شامل هشت نمایشنامه است. به علاوه، در مقدمه این کتاب، بخشهای مختلف زندگی ریاحی شرح داده شدهاست. کتاب دوم او نیز یک داستان کودکانه باعنوان ماهی قرمز کوچولو است. کارنامهٔ هنری سینمایی مجموعه تلویزیونی جوایز افتخارات کسب شده برای فیلمهای سینمایی: افتخارات کسب شده برای مجموعههای تلویزیونی: منابع http://khorasanshomali.khorasannews.com/newspaper/BlockPrint/176751 پیوند به بیرون افراد زنده اهالی تهران بازداشتشدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران بازیگران زن اهل تهران بازیگران زن تلویزیونی اهل ایران بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران بازیگران زن فیلم اهل ایران زادگان ۱۳۴۰ زادگان ۱۹۶۱ (میلادی) نمایشنامهنویسان زن اهل ایران نمایشنامهنویسان سده ۱۴ اهل ایران نویسندگان زن اهل ایران


source: wikipedia

text: کومور با نام رسمی اتحاد قُمُر و ، مجمعالجزایری است که در جنوب شرقی آفریقا و آبهای اقیانوس هند و شرق سواحل موزامبیک و شمال غربی ماداگاسکار قرار دارد. مساحت آن به ۲۲۳۶ کیلومترمربع بالغ میگردد. این کشور عضو اتحادیه عرب است. نام این کشور قَمَر یا قُمُر تلفظ شده اما نام آن برگرفته از همان واژه عربی قمر به معنی ماه است. تاریخ ساکنان اولیه قمر از جزایر پولینزی بودند. این سرزمین در قرون قبل به تصرف مسلمانان درآمد و اهالی آن به اسلام گرویدند. اسلام برای اولین بار توسط مردمانی از سواحل خلیج فارس و از جمله تجار موسوم به شیرازی (یا شیرازیها) به مردمان این جزیره معرفی شد. از سال ۱۸۴۳م فرانسه این کشور را مستعمره خود نمود و در سال ۱۹۱۲ رسماً مستعمرهٔ آن شد و با ماداگاسکار که تحتالحمایه فرانسه بود، یکی گردید اما پس از چندی جدا شد و در سال ۱۹۷۱ به لحاظ اقتصادی خودمختار شد. در سال ۱۹۷۵ مجلس نمایندگان قمر بهطور یکجانبه استقلال قمر را اعلام نمود. کشورهای اروپای غربی، عربستان، عراق و کویت از سال ۱۹۷۹م با رژیم آن روابط سیاسی و بازرگانی برقرار نمودند و قمر که پس از کودتایی، از سازمان وحدت آفریقا خارج شده بود در این تاریخ به عضویت آن درآمد. این کشور در سال ۱۳۹۴ خورشیدی روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کرد. تقسیمات کشوری قمر از ۷ ناحیه تشکیل شده که به شکل فدرال اداره میشود. مرکز حکومت آن مورونی است که در جزیره قمر بزرگ قرار دارد. جغرافیا قمر از جزایر فعال آتشفشانی به وجود آمده و هماکنون کوه کارتالا با ۲۳۶۰ متر ارتفاع (بلندترین نقطه کشور) آتشفشانی فعال محسوب میشود. سه جزیره اصلی آن عبارتند از قمر بزرگ - که با ۱۱۵۰ کیلومتر مربع وسیعترین آنهاست - آنژوان و موئلی. چندین جزیره کوچک هم دارد. به سبب محصور بودن در آبهای اقیانوس هند و نزدیکی به خط استوا، آب و هوای گرم و مرطوب دارد. اقتصاد قمر پس از استقلال به خاطر قطع کمک فرانسویان به قحطی تهدید گردید که بر اثر کمکهای بینالمللی و دولتهای عربی، مردم از گرسنگی نجات یافتند. اقتصاد آن بر کشاورزی متکی است و برنج و سیب زمینی از محصولات مهم آن است. با این حال قمر واردکننده مواد غذایی است. صنایع آن عبارتاند از: وانیل سازی، عطرسازی، قایق سازی، زینتآلات و عتیقهجات. واحد پول آن فرانک سی اف آ (CfA.f) و برابر صد سانتیم است. مردم قمر ۷۹۰ هزار نفر سکنه دارد که ۳۰٪ آن در شهرها (۱۰٪ در مرکز حکومت) زندگی میکنند. رشد جمعیت ۳٪ و تراکم نسبی آن ۲۱۵ نفر در کیلومتر مربع میباشد. ترکیب کلی جمعیت از تیرههای آفریقائی است اما دو دسته مهاجر در آن سکونت دارند دسته اول مهاجران سواحل شرقی آفریقا، ماداگاسکار، ایران، اعراب و هندیها دسته دوم اروپائیها شامل پرتقالیها، هلندیها و فرانسویها، زبان رسمی عربی است اما زبان سواحیلی و فرانسوی هم در آن رایج است. ۹۹٪ مردم مسلمان هستند و اقلیتی مسیحی هم دارد. فرهنگ ازدواج دو نوع ازدواج در قمر رایج؛ ازدواج کمی و ازدواج بزرگ است. در ازدواج کمی، یک ازدواج ساده، صمیمی و ارزان و قانونی است. ازدواج بزرگ دارای مشخصههای بزرگ مانند؛ مهریه زیاد و دو هفته جشن عروسی است. ادامه سنت ازدواج بزرگ به دلیل هزینههای زیاد آن و فقر شدید قمر مورد انتقاد قرار گرفتهاست. رسانه Al-Watwan، روزنامه ملی متعلق به دولت قمر که در شهر مورونی منتشر شدهاست. رادیو و تلویزیون دولتی قمر خدمات ملی رادیویی-تلویزیونی هستند. آزادی بیان در رسانه آزادی بیان در این کشور مورد احترام است و در رسانه رادیویی بر اساس طنز اشاره دارد که به ارائه تفسیر سیاسی مستقل است. منابع بخشی از مطالب برگرفته از: تاریخ آفریقا - حسین الهی Anjouan.net http://en.wikipedia.org/wiki/Comoros پیوند به بیرون اتحادیه کشورهای عرب ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۵۰۳ (میلادی) ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۹۷۵ (میلادی) بنیانگذاریهای ۱۹۷۵ (میلادی) در آفریقا جزایر اتحاد قمر جزیرههای آفریقا جمهوریهای فدرال کانال موزامبیک کشورها و سرزمینهای سواحلیزبان کشورها و سرزمینهای عربیزبان کشورها و سرزمینهای فرانسویزبان کشورها در آفریقا کشورهای اقیانوس هند کشورهای توسعهنیافته کشورهای جزیرهای کوچک در حال توسعه کشورهای جزیرهای کشورهای عضو اتحادیه آفریقا کشورهای عضو اتحادیه عرب کشورهای عضو سازمان ملل متحد کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی کشورهای عضو فرانسهزبانی |}


text: مِصر با نام رسمی جمهوری عربی مصر کشوری فراقارهای در قارههای آفریقا و آسیا است. بخش بزرگ مصر در شمال شرقی آفریقا است، شبهجزیره سینا هم که در آسیای غربی قرار گرفته بخشی از قلمرو این کشور است. مصر در جنوب دریای مدیترانه و غرب دریای سرخ قرار گرفته و از غرب با لیبی (۱٬۱۱۵ کیلومتر)، از جنوب با سودان (۱۲۷۶ کیلومتر) و از سوی شبه جزیره سینا با اسرائیل (۲۰۸ کیلومتر) و در نوار غزه با فلسطین (۱۳ کیلومتر) مرز زمینی دارد. طول خطوط ساحلی مصر حدود ۲٬۴۵۰ کیلومتر است. مصر با جمعیت ۱۰۲ میلیون نفر ۱۴امین کشور پرجمعیت در جهان، پرجمعیتترین کشور در خاورمیانه، و بعد از نیجریه و اتیوپی، سومین کشور پرجمعیت در قاره آفریقا است. اکثر جمعیت آن در حاشیه رود نیل زندگی میکنند. کرانههای رود نیل منطقهای است که ۴۰ هزار کیلومتر مربع یعنی حدود یک بیست و پنجم این کشور و تنها زمینهای بارور آن را تشکیل میدهد. بخش عمدهٔ این کشور که در مجموع ۱ میلیون کیلومتر مربع وسعت دارد، از بیابان تشکیل شده و جمعیت پراکندهای را در خود جای دادهاست. حدود نیمی از جمعیت مصر شهرنشین هستند که بیشتر آنان در دو شهر بزرگ قاهره و اسکندریه، دیگر شهرهای دلتای نیل و حومه آنها زندگی میکنند. مصر یکی از قدیمیترین تمدنهای بشری بوده و آثار باستانی متعدد موجود در این کشور که مهمترین آنها اهرام سهگانه است گردشگران زیادی را جذب این کشور میکند. حدود ۱۲٪ نیروی کار مصر در بخش گردشگری و شهرهای تفریحی ساحل دریای سرخ فعالیت دارند. اقتصاد مصر یکی از متنوعترین منابع درآمدی را در کشورهای خاورمیانه داراست و بخشهای گردشگری، کشاورزی، صنعت و خدمات هر یک به نسبتی تقریباً مساوی در تولید داخلی این کشور سهم دارند. مصر در ۱۹۵۲ با کودتای بدون خونریزی افسران جوان ارتش علیه فاروق یکم پادشاه کشور صاحب حکومت جمهوری شد. انقلاب سال ۲۰۱۱ مصر به حکومت سی ساله حسنی مبارک در این کشور پایان داد و قانون اساسی جدیدی در این کشور تدوین شد. پس از استعفای حسنی مبارک قدرت در اختیار شورای عالی نظامی مصر به رهبری فرمانده ارتش محمد حسین طنطاوی بود و دولت منتخب این شورا اداره کشور را برعهده داشت، اما در جریان انتخابات ریاست جمهوری مصر در هفده ژوئن ۲۰۱۲ محمد مرسی به عنوان رئیسجمهور انتخاب شد. او چهارمین رئیسجمهور مصر و اولین رئیسجمهور انقلاب مصر بود که در شبانگاه سوم ژوئیه ۲۰۱۳ در جریان کودتای ۲۰۱۳ مصر به وسیله ارتش از کار برکنار شده و عدلی منصور، رئیس دادگاه قانون اساسی مصر به عنوان رئیسجمهور دولت انتقالی برای برگزاری انتخابات زودهنگام تعیین شد. چندی بعد منصور، حازم ببلاوی را به عنوان نخستوزیر، دولت موقت برای تشکیل کابینه معرفی نمود. در انتخابات جدید مصر که یازده ماه پس از سرنگونی محمد مرسی برگزار شد عبدالفتاح سیسی وزیر دفاع سابق مصر به عنوان رئیسجمهور جدید مصر برگزیده شد. مصر از دیدگاه سیاسی و فرهنگی یکی از مهمترین کشورها در جهان عرب و خاورمیانه است، از چهرههای شاخص علم و فرهنگ مصر میتوان به احمد حسن زویل برندهٔ جایزه نوبل شیمی و نجیب محفوظ برندهٔ جایزه نوبل ادبیات اشاره کرد همچنین تعداد زیادی شهروند مصری به ریاست سازمانهای بینالمللی ملی و منطقهای رسیدهاند همچون پطرس غالی دبیرکل سازمان ملل متحد از ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۷، محمد البرادعی دبیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب و...؛ دانشگاه الازهر مهمترین مرکز مذهبی جهان اسلام در این کشور قرار دارد. نام نام مصر از ریشهٔ سامی است و با نامهای دیگر زبانهای سامی برای مصر از جمله מִצְרַיִם (میتزراییم) عبری همریشه است. نام مصر به معنی «دو تنگه» است و به جدایی میان دو دودمان بخشهای شمالی و جنوبی مصر اشاره دارد. واژهٔ مصر در اصل خود معانی شهر، تمدن، کلانشهر، زمین، و مرز هم میدادهاست. مصریها سرزمین خود را «کی مِسْت» مینامیدند که به معنی سیاه است، زیرا زمینهای مصر را زمین سیاه و اراضی کویرها را زمین سرخ میدانستند. اسم مصر که در اغلب السنهٔ اروپایی «اِگیپت» یا «اِژیپت» است و فقط در تلفظ آن جزئی اختلافی بین زبانهای مختلف اروپایی هست، از لفظ «خی کُپتا» است: فینیقیها منفیس را چنین مینامیدند و از فینیقیها این لفظ به اروپا سرایت کرد. «خی کُپتا» هم از لغت مصری «خاتْکاپْتا» آمده که به معنی «معبد روح پتا» است. تاریخ تمدن در منطقه کنونی مصر که در کناره رود نیل شکل گرفته در زمره کهنترین تمدنها بهشمار میآید که از حدود ۴ هزار سال پیش از میلاد موجود است. مصر باستان سرزمین فرعونها بود و آثار تاریخی برجستهای چون اهرام سهگانه و نیایشگاه بزرگ را از آن دوران به یادگار دارد. در اسطورههای سامی محل برآمدن پیامبرانی مانند یوسف و موسی را در همان دوران و در سرزمین مصر آوردهاند. مصر در دوره ایرانی دولت قدیم مصر در سال ۵۲۴ پ. م به دست ایرانیها سقوط کرد. این کشور در روزگار هخامنشی و همچنین در دوران ساسانی (در عهد خسرو پرویز و به مدت ده سال) بخشی از شاهنشاهی ایران بود. حضور هخامنشیان در مصر به دوران کمبوجیه پسر کوروش بازمیگردد. او در سال ۵۲۵ پ. م، در لشکرکشی به مصر توانست مقابل فرعون پسامتیک سوم از دودمان بیست و ششم مصر پیروز شود و آن کشور را به یکی از ساتراپیهای هخامنشی تبدیل کند، این ساتراپی قسمتی از کشور لیبی را نیز شامل میشد. در سال ۳۳۲ پ. م اسکندر مقدونی این سرزمین را تصرف نمود و تا سال بعد دودمان بطلمیوسی که از جانشینان اسکندر بودند، بر آن حکمفرما بودند. مملکت عربی در سال ۶۴۱ میلادی (۱۹ هجری قمری) در زمان خلیفه دوم، عمر، عربهای مسلمان این کشور را تسخیر کردند. مصریها که از تسلط سیاسی و فرهنگی بیزانسیها ناخرسند بودند، هنگام ورود اعراب در برابر آنها ایستادگی نکردند و والیان مصر که از طرف خلفا برای اداره مصر اعزام میشدند، با «اهل ذمه» و به ویژه ساکنان اصلی مصر یعنی «قبطیها» بر اساس عهدنامهها و پیمانها رفتار میکردند. شرایط پیمانها به گونهای بود که موجب استحکام روابط اعراب فاتح با بومیان مصر میشد. پس از فتح مصر، تعداد زیادی عرب و مسلمان به این سرزمین وارد شدند. با آمدن قبایل عربی به مصر و افزایش تماس دو گروه مسلمان و قِبطیها، زمینههای پذیرش فرهنگ اسلامی در مصر فراهم شد. شماری از مصریها تا پایان حکومت سفیانیان، مسلمان و عرب شده بودند، اما این روند، در دورههای بعدی و طی دو قرن پس از اسلام بهطور تدریجی صورت گرفت تا سرانجام مصر یک مملکت عربی شد. روند عربی شدن زبان مصریها چندی به طول انجامید و کاربرد زبان عربی در این منطقه از سده نهم میلادی به اینسو شدت گرفت. سیاست فرمانروایان عرب حاکم بر مصر این بود که با وجود ناآشنا بودن مردم مصر با زبان عربی این فرمانروایان از همان آغاز تمامی نوشتههای رسمی را به عربی صادر کردند. این حاکمان ولی، علاقه زیادی به مسلمان کردن مردم مصر نشان نمیدادند. با این حال، مسلمان شدن مردم مصر با عربزبان شدن آنها همراه نبود و اسلامیسازی مصر سدهها پس از عربزبان شدن آنها به انجام رسید. با اینکه زبان عربی از سده نهم میلادی در مصر گسترش یافت دین اسلام تنها در سده چهاردهم تبدیل به دین اکثریت مصریها شد. دوره عثمانی مصر همواره از سرزمینهای مهم برای حکومت اسلامی بوده و تا سال ۱۵۱۷ میلادی که دولت عثمانی بر مصر تسلط یافت در دست خلفای اموی و عباسی و فاطمی بود. در سال ۱۷۹۸ ناپلئون بناپارت به مصر لشکرکشی کرد و در سال ۱۸۰۵ میلادی محمدعلی پاشا از طرف دولت عثمانی حاکم آنجا شده و دودمان جدید مصر را تشکیل داد. سلطنت مصر برای مدتها مصر تحتالحمایه بریتانیای کبیر بود ولی پس از جنگ جهانی اول بر اثر فشار مردم، استقلال مصر را اعلام کرد. در جنگ جهانی دوم طی سالهای ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۳ با اینکه مصر بیطرفی خود را اعلام کرده بود اما سرزمینهای غربی آن در حاشیه دریای مدیترانه از صحنه نبردهای سنگین بین ارتش آلمان و ارتش بریتانیا بود و با آنکه آلمانیها فاصله چندانی با کانال سوئز نداشتند، اما در منطقهای به نام العلمین شکست خوردند و همین شکست نقطه آغاز شکستهای دیگر آنها شد. مصر در سال ۱۹۴۵ به عضویت سازمان ملل متحد درآمد. در سال ۱۹۵۶ جمال عبدالناصر به ریاست جمهوری فرانسه به مصر حمله کردند، اما با پشتیبانی شوروی و بیطرفی آمریکا، بدون نتیجه خاتمه یافت. در طی سالهای بعد دو جنگ دیگر نیز بین مصر و دیگر کشورهای عربی با اسرائیل رخ داد. (۱۹۶۷ و ۱۹۷۳) جنگ ششروزه جنگ ششروزه ۱۹۶۷ نبردی بود که از ۵ ژوئن تا ۱۰ ژوئن ۱۹۶۷ میان اسرائیل و کشورهای عربی مصر، سوریه و اردن رخ داده و با پیروزی مطلق اسرائیل به پایان رسید. این نبرد نقطه اوج بحرانی بود که از تاریخ ۱۵ مه تا ۱۲ ژوئن ۱۹۶۷ به درازا انجامید و در آن اسرائیل با شکست ارتش چند کشور عربی قسمتی از خاک آنها را تصرف کرد. این جنگ با حمله هوایی ناگهانی اسرائیل به پایگاههای هوایی مصر در ۵ ژوئن ۱۹۶۷ آغاز شد و اسرائیل طی ۶ روز موفق شد تا نوار غزه و صحرای سینا را از کنترل مصر، شرق اورشلیم و کرانه باختری رود اردن را از کنترل اردن و بلندیهای جولان را از کنترل سوریه خارج کند. کشورهای عربی همچون عراق، عربستان سعودی، تونس، سودان، مراکش، الجزایر، لیبی و کویت نیز به اسرائیل اعلام جنگ داده و با اعزام نیروهای کمکی به یاری اردن، مصر و سوریه شتافتند. نتایج این جنگ در ساخت ژئوپلیتیک منطقه تأثیرگذار بودهاست. بهار عربی در کشور مصر در سال ۲۰۱۱ طی انقلابی حسنی مبارک رئیسجمهور این کشور برکنار شد و محمد مرسی با انتخابات جایگزین او شد. در سال ۲۰۱۳ ارتش در راستای اعتراضات مردمی علیه محمد مرسی کودتا کرد و دولت وی را سرنگون نمود. در انتخاباتی که چند ماه بعد برگزار شد، عبدالفتاح سیسی به عنوان رئیسجمهور مصر انتخاب شد. پایتختهای پیشین مصر منف: (۳۱۰۰ پ. م - ۲۱۸۰ پ. م) نخستین پایتخت مصر اهناسیا: (۲۱۸۰ پ. م - ۲۰۶۰ پ. م) ممفیس، تیب یا طیبه :(۲۰۶۰ پ. م - ۱۷۸۵ پ. م) بار اول پایتختی اواریس :(۱۷۸۵ پ. م - ۱۵۸۰ پ. م) تبس: (۱۵۸۰ پ. م - ۱۰۸۵ پ. م) بار اول پایتختی تنیس :(۱۰۸۵ پ. م - ۹۴۵ پ. م) تبس: (۹۴۵ پ. م - ۶۳۳ پ. م) بار دوم پایتختی صالحجر :(۶۳۳ پ. م - ۳۳۲ پ. م) اسکندریه :(۳۳۲ پ. م - ۶۴۱ بعد از میلاد) فُسطاط: (۶۴۱ ب. م - ۷۵۰ ب. م) بار اول پایتختی عسکر: (۷۵۰–۸۶۸ ب. م) قطائع: (۸۶۸–۹۰۵ ب. م) فسطاط (۹۰۵–۹۶۹ ب. م) بار دوم پایتختی قاهره: (۹۶۹ ب. م - تا امروز) پایتخت کنونی تقسیمات کشوری کشور مصر به ۲۷ استان بخش میشود: ۱- استان دقهلیه ۲- استان بحرالاحمر ۳- استان بحیره ۴- استان فیوم ۵- استان غربیه ۶- استان اسکندریه ۷- استان اسماعیلیه ۸- استان اقصر ۹- استان جیزه ۱۰- استان منوفیه ۱۱- استان منیا ۱۲- استان قاهره ۱۳- استان قلیوبیه ۱۴- استان وادیالجدید ۱۵- استان شرقی ۱۶- استان سوئز ۱۷- استان اسوان ۱۸- استان اسیوط ۱۹- استان بنیسویف ۲۰- استان پورتسعید ۲۱- استان دمیاط ۲۲- استان سینای جنوبی ۲۳- استان کفرالشیخ ۲۴- استان مطروح ۲۵- استان قنا ۲۶- استان سینای شمالی ۲۷- استان سوهاج چگالی جمعیت در بیشتر این استانها هزار نفر در کیلومتر مربع است درحالیکه در سه استان بزرگ مصر تراکم جمعیت تنها ۲ نفر در کیلومتر مربع است. مردم شاخصهای اصلی میانگین سنی در مصر ۲۴/۶ سال است. امید به زندگی برای مردان ۷۲٫۵ و برای زنان ۷۵٫۵ سال است. ۴۳٪ جمعیت ساکن مناطق شهری هستند. قبیلههای مصر تیرهها و قبیلههای ساکن مصر از این قرارند: تیرههای طواره ترابین مزینه اولاد سعید جبالیه علیقات صوالحه تیرههای تیاهه همچنین میتوان به زاغه نشینان اشواعیت اشاره کرد. تبار بر اساس ژنتیک بر اساس بررسیهای ژنتیک ۶۸ درصد مردم مصر از تبار بومیان آفریقای شمالی، ۱۷ درصد تبار عرب، ۴ درصد یهودی تبار، ۳ درصد تبار آفریقای شرقی، ۳ درصد تباری از آسیای کوچک (شامل تمام اقوام بومی باستان قبل از ترکها بهویژه یونانیها) و ۳ درصد از تبار جنوب اروپا و دو درصد از سایر تبارهای اقلیت هستند. جغرافیا مصر، سرزمین و کشوری است در شمال و شمال شرقی قاره آفریقا که مساحت آن ۱٬۰۱۰٬۴۰۸ کیلومتر مربع بوده و از دیدگاه وسعت بیست و هشتمین کشور جهان محسوب میشود. در شمال مصر دریای مدیترانه و در شرق آن دریای سرخ قرار دارد. از سمت جنوب با سودان و از سوی غرب با کشور لیبی همسایه است. البته از ناحیه صحرای سینا به اسرائیل نیز مرتبط میشود. پایتخت مصر شهر قاهره است و از دیگر شهرهای مهم آن میتوان به اسکندریه، اسوان، جیزه، فیوم و پورت سعید اشاره کرد. شهرهایی مانند سلوم، بردیا، سیدی برانی، مطروح و العلمین نیز به سبب وقایعی که طی جنگ جهانی دوم در آنها به وقوع پیوست مشهور شدهاند. در شرق و شمال شرقی این کشور شبه جزیرهای است که شبه جزیره سینا خوانده میشود و تا پیش از سده نوزدهم در قسمتی به خاک مصر پیوسته بود. اما در سده بیستم کانالی حفر کردند که آن را از خاک مصر جدا کرد و دریای سرخ را به دریای مدیترانه پیوند داد. نام آن، کانال سوئز است که ۱۶۸ کیلومتر طول دارد و چون مسیر ارتباطی میان سه قاره اروپا، آسیا و آفریقا به حساب میآید، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. سرزمین مصر به سه قسمت تقسیم میشود: ۱. صحرای شرقی یا عربی. ۲. شبه جزیره سینا و زمینهای نیل. ۳. صحرای غربی. مصر آخرین کشوری است که رود نیل از آن میگذرد و سپس به دریای مدیترانه میریزد. به این خاطر در محل پیوستن آن به دریا، دلتای نیل بهوجود آمده که سرزمین اصلی کشاورزی این کشور است. در اطراف این رود نیز کشاورزی رونق بسیار دارد بهطوریکه تنها نقاط آباد مصر سواحل نیل است. شهرها بزرگترین شهرهای مصر: سیاست رئیسجمهورهای مصر جمال عبدالناصر جمال عبد الناصر (۱۵ ژانویه ۱۹۱۸ (میلادی) - ۲۸ سپتامبر ۱۹۷۰) از ۱۹۵۴ تا تاریخ مرگش سال ۱۹۷۰ رهبر مصر بود. جمال عبدالناصر به لحاظ روحیه ناسیونالیستی خود در بین عربها مشهور میباشد. نهضت پانعربیسم ناصر که بعد از او پایه گذارشد، در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ طرفداران زیادی داشت و هنوز هم بعد از سالها از مرگ او بین عربهای طرفدار دارد. از اقدامات مهم سیاسی او میتوان به جنگ شش روزه عربها و اسرائیل و توافقنامه کانال سوئز نام برد. جمال عبد الناصر بر اثر سکته قلبی فوت کرد. وی یکی از کسانی بود که نام خلیج فارس را به نام خلیج عربی خواند و دستور داد تا در تمام مدارس و ادارات مصر، از عنوان «خلیج عربی» استفاده کنند و در نقشههای چاپ آن کشور از این نام استفاده شود. محمد انور السادات محمد انور السادات سیاستمدار و نظامی مصری و برنده جایزه صلح نوبل، سومین رئیسجمهوری مصر بود. وی سمت رئیسجمهوری کشور مصر را از تاریخ ۱۵ اکتبر ۱۹۷۰ تا روز به قتل رسیدنش به دست جهاد اسلامی در تاریخ ۶ اکتبر ۱۹۸۱ به عهده داشت. حسنی مبارک مُحَمَّد حُسنی سید مُبارَک (زاده ۴ مه ۱۹۲۸) از ۱۴ اکتبر ۱۹۸۱ تا فوریه ۲۰۱۱ (۲۲ بهمن ۱۳۸۹) چهارمین رئیسجمهوری جمهوری عربی مصر بود. مبارک پس از ترقی در نیروی هوایی مصر تا مقام «نایب رئیسجمهور» بالا رفت و پس از ترور انور سادات در ۶ اکتبر ۱۹۸۱ به ریاست جمهوری رسید. طبق قانون سال ۱۹۷۱ مصر مبارک کنترل کامل کشور را بر عهده داشت و قبل از قیام مردم مصر به عنوان رئیسجمهور مصر از قدرتمندترین حاکمان منطقه بهشمار میرفت. اما در پی اعتراضات گسترده مردم مصر؛ حسنی مبارک در تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ (۲۲ بهمن ۱۳۸۹) از ریاست جمهوری مصر استعفا داد. حکومت را به ارتش واگذار کرد و به شرم الشیخ رفت. محمد مرسی محمد مرسی رئیس حزب آزادی و عدالت از احزاب اخوان المسلمین است که در جریان انتخابات ریاست جمهوری ۱۷ ژوئن ۲۰۱۲ پیروز گردید. او به عنوان نخستین رئیسجمهور پس از انقلاب مصر و پنجمین رئیسجمهور دائمی مصر بودهاست. در ژوئن ۲۰۱۳ موج جدیدی از اعتراضات در مصر شکل گرفته و مخالفان در سالگرد تحلیف مرسی خواستار کنارهگیری مرسی از قدرت شدند. با شکلگیری اعتراضات محمد البرادعی رهبری مخالفان را در دست گرفته و چند تن از اعضای کابینه مرسی از جمله نخستوزیر استعفا کردند. او در سوم ژوئیه ۲۰۱۳ و در نتیجهٔ کودتای ۲۰۱۳ مصر، توسط بیانیهٔ مشترک ارتش مصر، محمد البرادعی، شیخ الازهر و پاپ مسیحیان قبطی مصر از قدرت برکنار شد، بیانیه مذکور را عبدالفتاح سیسی قرائت نمود. ارتش مصر، عدلی منصور، رئیس دادگاه قانون اساسی مصر را به عنوان سرپرست ریاست جمهوری برای دوره انتقالی معرفی کرد. منصور طی چندین روز پس از عزل مرسی، حازم الببلاوی را به عنوان نخستوزیر دولت موقت تعیین کرد. عبدالفتاح سیسی پس از چندین ماه فعالیت دولت موقت عدلی منصور، در انتخابات ریاستجمهوری مصر (۲۰۱۴)، عبدالفتاح سیسی که نقشی کلیدی در کودتای ۲۰۱۳ مصر داشت، در رقابت با حمدین صباحی پیروز شده و رئیسجمهور مصر گردید. جشنها و عیدها در مصر سالگردها و جشنهای دینی آغاز سال هجری، یکم ماه محرم، هجرت محمد، پیامبر اسلام از مکه به مدینه زادروز محمد بن عبدالله، ۱۲ ماه ربیعالاول. آیینهای عید فطر، پایان ماه رمضان. عید فطر. ۳–۱ ماه شَوال. عید قربان. نهم ذیالحجه. تعطیلات رسمی در جمهوری مصر روز آزادی صحرای سینا: ۲۵ آوریل روز کارگر: یکم ماه مه. شمالنسیم: دوم ماه مه. جشن بهاری. انقلاب ۲۳ ژوئیه: بیستوسوم ژوئیه. روز نیروهای مسلح: ششم اکتبر. زادروز عیسی مسیح: ۷ ژانویه. جشنهای مصر روز آغاز طغیان آب روز نیل (به عربی: وفاء النیل)، از جشنهای فرعونی. جشن حنابندان برای عروسها جشن هفت سالگی کودکان. آغاز سال میلادی: یکم ژانویه. جشن نوروز (جشن نیروز یا همان نوروز نزد قبطیان) اعتقادات مذهبی هرودوت میگوید: «در میان انواع بشر، مردم مصر از همه بیشتر پایبند دین و مذهب بودهاند.» این مردم در طی دورهٔ تاریخ خود از آغاز تاکنون انواع اعتقادات و اعمال مذهبی خود را که فهم آن امروز مشکل است، در مدتی بیش از سه هزار سال عمل میکردند. هر شهری خدایانی جداگانه میپرستیدند. آن شهری که معتبرتر میشد، بر شان خداوندانش افزوده میشد. هماکنون مذهب کشور مصر اسلام (اهل سنت) میباشد بطوریکه ۸۰٪ جمعیت مصر را شامل میشوند که از این رقم ۴۰٪ شافعی، ۲۵٪ مالکی و ۱۵٪ حنفی میباشند و پیروان مذاهب گوناگون در تمام مصر پراکنده هستند و اختصاص به منطقهٔ خاصی ندارند، همچنین ۱۵٪ جمعیت مصر مسیحی قبطی و ۵٪ نیز شیعهٔ اسماعیلی و اثنیعشری هستند. جستارهای وابسته جمهوری مصر (۵۸-۱۹۵۳) اعتراضات ۲۰۱۳–۲۰۱۲ مصر مصر باستان تیم ملی فوتبال مصر فهرست شرکتهای هواپیمایی مصر ویکیپدیای مصری فهرست شهرهای مصر پانویس منابع از جمله: اطلس کامل گیتاشناسی؛ لغتنامه دهخدا؛ تاریخ جنگ جهانی دوم ج ۲ (در دانشنامه رشد). آفریقای شمالی اتحادیه کشورهای عرب ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۹۲۲ (میلادی) بنیانگذاریهای ۱۹۲۲ (میلادی) در آسیا بنیانگذاریهای ۱۹۲۲ (میلادی) در آفریقا بنیانگذاریهای ۱۹۲۲ (میلادی) در مصر جمهوریهای عربی غرب آسیا کشورها در آسیا کشورها در آفریقا کشورها و سرزمینهای عربیزبان کشورهای اسلامی کشورهای جاده ابریشم کشورهای خاور نزدیک کشورهای خاورمیانه کشورهای ساحلی مدیترانه کشورهای شمال آفریقا کشورهای صحرایی کشورهای عضو اتحادیه آفریقا کشورهای عضو اتحادیه عرب کشورهای عضو اتحادیه مدیترانه کشورهای عضو سازمان ملل متحد کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی کشورهای عضو فرانسهزبانی کشورهای عضو گروه پانزده کشورهای غرب آسیا کشورهای فراقارهای گروه هشت کشور اسلامی در حال توسعه مدیترانه شرقی


text: بِنغازی یا بنغازی نام دومین شهر پرجمعیت لیبی و بندری در شرق آن کشور است. شهر بنغازی بر کرانه خلیج سیدرا واقع شدهاست. تاریخچه بندر امروزی بنغازی در فاصله کمی از جنوب غربی یک شهر کهن یونان به نام برنیس قرار گرفتهاست که بدست برادر شاه سیرن بنیاد شده بود. منطقه سیرن و بخشهایی از شمال آفریقا در روزگاران باستان صحنه کشاکش نظامی میان شاهنشاهی ایران و یونانیان بود. نام امروزی این بندر از نام یکی از بزرگان محل به نام غازی (سیدی غازی) گرفته شدهاست که پیرامون سال ۱۴۵۰ میلادی درگذشت. پس از او نام این شهر به بنیغازی و سپس به بنغازی دیگرگون شد. بنغازی و نقش آن در پیروزی انقلاب ١٧ فوریه لیبی در تظاهراتی که با الهام گرفتن از قیامهای مصر و تونس در لیبی نیز آغاز شد و رو به گسترش نهاد، شهر بنغازی دومین شهر بزرگ لیبی خاستگاه اولین ناآرامیها و اعتراضات برای براندازی رژیم ۴۲ ساله سرهنگ قذافی بود. وسعت تظاهرات معترضان به قدری گسترش پیدا کرد که پلیس ضد شورش در این شهر حکومت نظامی اعلام کرد. و دولت لیبی با قطع کامل و سراسری اینترنت و برق و همچنین فرودگاه بنغازی سعی در خاموش کردن معترضان داشت. در ۵ روز نخست بنا به گزارش سازمان دیده بان حقوق بشر دست کم ۱۰۴ نفر کشته شدند. در بنغازی معترضان کنترل بخشهای مهمی را به دست گرفتند و تودهای از نیروهای امنیتی نیز به مردم پیوستند. مخالفین حکومت لیبی در این شهر دولت انتقالی تشکیل دادند. پانویس پیوند به بیرون http://lexicorient.com/e.o/benghazi.htm بنغازی ۵۲۵ (پیش از میلاد) استانهای لیبی استعمارهای دوره باستان در لیبی برقه بلدیههای لیبی بنیانگذاریها در سده ۶ (پیش از میلاد) در آفریقا بنیانگذاریهای ۵۲۵ (پیش از میلاد) شهرهای بندری در لیبی شهرهای لیبی محوطههای باستانشناختی یونان باستان در لیبی محوطههای رومی در لیبی مناطق مسکونی بنیانگذاریشده در سده ۶ (پیش از میلاد) مناطق مسکونی در بنغازی ناحیهها در لیبی


text: خلیج سِرت (در عربی خلیج سِرت) نام خلیجی از دریای مدیترانه است که در شمال کشور لیبی قرار گرفتهاست. آن را «سرت بزرگ» یا «سرت بزرگتر» هم مینامند (در مقایسه با «سرت کوچک» در کشور تونس). مشخصات درازای این خلیج از شهر بنغازی در شرق تا شهر مصراته در غرب ۸۰۰ کیلومتر است. در سالهای ۱۹۸۱ و همچنین ۱۹۸۶ میلادی جنگی هوایی میان هواپیماهای آمریکایی و لیبیایی بر فراز این خلیج درگرفت. در آن نبردها هواپیماهای آمریکایی به دستور رونالد ریگان خانه شخصی معمر قذافی، رئیسجمهور لیبی را در بنغازی منهدم کردند و فرزندش را کشتند. خلیج سرت در مسیر شاهراههای صادرات نفت لیبی به ویژه از بندر سرت قرار دارد. لیبی هر از گاه ادعای مالکیت کامل بر این خلیج را ابراز میکند، ولی برخی کشورهای دیگر بر همان استاندارد مالکیت نوار ۱۲ کیلومتری به موازات کرانه را تأکید میورزند. منابع ویکیپدیای انگلیسی. خلیج سرت بلدیههای لیبی بنغازی خلیجها لیبی


text: شهر مِصراته مرکز استان مصراته بر کرانه غربی خلیج سیدرا در کشور لیبی قرار گرفتهاست. فاصله شهر مصراته تا طرابلس، پایتخت لیبی ۲۰۰ کیلومتر است و مصراته همرا حومه با جمعیت ۵۵۰ هزار نفری سومین شهر لیبی بشمار میآید. تاریخچه بنیادگذاری یکجانشینی در محل این شهر را از ۳۰۰۰ سال پیش و توسط فنیقیها دانستهاند. رومیان به آن نام توبارتیس داده بودند و بندر آن در سده بیستم بدست ایتالیائیان ساخته شد. منابع ویکیبیدیا contributors، «مصراتة،» ویکیبیدیا، الموسوعة الحرة، بلندا و جایگاه مصراته استان طرابلس بلدیههای لیبی شهرهای بندری در لیبی محوطههای رومی در لیبی مناطق مسکونی بنیانگذاریشده در سده ۷ (میلادی) مناطق مسکونی در استان مصراته مناطق مسکونی در لیبی


text: سبها نام یکی از استانهای کشور لیبی است جغرافیا استان سبها در مرکز لیبی و در میان صحرای بزرگ آفریقا قرار گرفته است. مرکز این استان هم شهر سَبها با ۴۰،۰۰۰ نفر جمعیت است. شهر سبها واحهای است که در میانه بیابانی به نام بیابان فزان قرار گرفته و دارای یک دانشگاه به نام «دانشگاه سبها»ست. تاریخچه معمر قذافی، رئیسجمهور لیبی بخشی از جوانی خود را در این شهر گذراند. آمریکاییها مدعی وجود یک کارخانه زیرزمینی تولید جنگافزار شیمیایی به نام فارما ۲۰۰ (Pharma 200) در منطقه سبها هستند. احتمال دارد که امام موسی صدر اینجا زندانی باشد. منابع ویکیپدیاهای انگلیسی و عربی. سبها فزان ناحیهها در لیبی


text: فِزّان نام ناحیهای بیابانی است در جنوب غربی لیبی. در شمال فزان، دره الشاطی و در غرب آن وادی اروان قرار گرفته است. ناحیه فزان از سوی جنوب غربی به کوههای اکاکوس و تدرارت محدود میشود. در این مناطق صحرایی مخازن انبوه آب زیرزمینی کشف شده که لیبی با اجرای طرح رود بزرگ دستساز قصد بهرهبرداری از آنها و انتقال آن آب به پایتخت را دارد. نام لاتین این منطقه فازانیا بود. منابع فزان


text: طرح رود بزرگ دستساز (نامهای دیگر: پروژه رودخانه مصنوعی بزرگ، پروژه رودخانه عظیم ساخت بشر، و غیره) شبکهای از لولههای عظیم آب است که سفرههای بزرگ آب زیرزمینی لیبی را به مناطق مختلف این کشور وصل میکند. این پروژه شبکهای از لولهها و کانالهای آب به طول ۲۸۲۰ کیلومتر است که از بیش از ۱۳۰۰ چاه آب، که بیشترشان عمقی بیش از ۵۰۰ متر دارند تشکیل شده و روزانه ۶٬۵۰۰٬۰۰۰ متر مکعب آب را به شهرهای طرابلس، بنغازی، سرت و دیگر شهرها منتقل میکند. معمر قذافی رهبر سابق لیبی، آن را هشتمین عجایب جهانی توصیف کرده بود. نگارخانه منابع Wikipedia contributors, "Great Manmade River," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Great_Manmade_River&oldid=188134386 معمر قذافی این پروژه را هشتمین سازه عجایب جهان نام گذاری کردهاست. آب و فاضلاب در لیبی اقتصاد لیبی انتقال میانحوضهای جغرافیای لیبی لیبی معمر قذافی مهندسی عمران


text: عجایب هفتگانه، به هفت اثر برتر معماری و مجسمهسازی دوران باستان گفته میشود. این هفت اثر ظاهراً اولین بار توسط یک فنیقیایی یونانیالاصل به نام انتیپاتر صیدایی در قرن دوم پیش از میلاد در یک کتاب ثبت شدهاست، اگر چه این کار به افراد دیگری همچون فیلو اهل بیزانتیوم، استرابون، هرودوت و دیودور سیسیلی نیز نسبت داده شدهاست. انتیپاتر صیدایی در شعری در سال ۱۴۰ پیش از میلاد چنین سرودهاست: «پیش از این به چشم خود دیدهام دیوار بابل پر عظمت را که گذرگاه ارابه هاست، و نیز مجسمه زئوس را بر کرانهٔ آلفوس، باغهای معلق و کولسوس آفتاب را، اُبهت اهرام سر به آسمان ساییده و آرامگاه بیکران ماسول را؛ ولی آن زمان که نظاره میکردم خانهٔ آرتمیس را بنا شده بر ابرها، نبوغ آن همه اعجاز در نظرم رنگ باخت و با خود اندیشیدم: پس از المپ، خورشید چیزی به این عظمت ندیدهاست، هرگز.» به هر حال آنچه مسلم است این است که وی در زمانی میزیسته که تمام این شاهکارهای هنری سالم و موجود بودهاند و او نمیخواست ویرانهها را به هم عصران خود معرفی کند. نکتهٔ دیگر در مورد این آثار انتخاب عدد هفت برای تعداد آنهاست. دلیل این امر هم مقدس بودن این عدد است. عدد هفت چه در گذشته و چه در حال، برای انسان محترم و مقدس بوده بهطوریکه تقریباً در هر گونه تقسیمبندی به این عدد توجه شدهاست. تاریخچه فهرست تهیه فهرست کامل عجایب هفتگانه در اصل حدود سده دوم پیش از میلاد کامل شدهاست و اولین اشاره به تهیه این مجموعه مکتوب در کتاب تاریخ هرودوت آمدهاست که به سده ۵ پیش از میلاد مربوط میگردد. چندین دهه بعد از آن، تاریخنگاران یونانی دربارهٔ بزرگترین بناهای تاریخی دوران خود شروع به نوشتن کردند. از جمله کالیماکوس (Callimachus) - که در ۳۰۵ تا ۲۴۰ قبل از میلاد میزیست - سر کتابدار کتابخانه اسکندریه، «مجموعهای از عجایب جهان» را تهیه کرد. امروزه، تنها چیزی که دربارهٔ این مجموعه میدانیم، همین عنوان آن است و بس، به این دلیل که این کتاب نیز در آتشسوزی بزرگ کتابخانه اسکندریه از بین رفت. فهرست نهایی عجایب هفتگانه در قرون وسطی تکمیل شد. این فهرست شامل چشمگیرترین بناهای تاریخی جهان باستان بود که از بعضی، شواهد بسیار اندکی در دست بود و تعدادی نیز اصلاً باقی نمانده بودند. آثار کندهکاری هنرمند هلندی مارتن ون هیمسکرک (Marten Van Heemskerck) و کتاب تاریخ معماری یوهان فیشر ون ارلاخ (Johann Fischer von Erlach) از قدیمیترین منابعی هستند که در آن به این فهرست عجایب هفتگانه اشاره شدهاست. فهرست اروپایی از زمانهای بسیار قدیم تاکنون، فهرستهای متعدد و متفاوتی از عجایب هفتگانه به نگارش درآمدهاست. فهرست اروپا-محور مذکور بدین قرار است: نظرها دربارهٔ عجایب هفتگانه شواهد باستانشناسی از بسیاری از اسرار تاریخی که قرنها عجایب هفتگانه را احاطه کرده بودند، پرده برداشتهاست. عجایب هفتگانه برای سازندگانشان نمادهایی از مذهب، اسطورهشناسی، هنر، قدرت و علم بودند و برای ما، آنها شواهدی از توانایی انسان هستند. بر اساس تحقیقات بهروز از آوار بهجای مانده در زیر اقیانوس مشخص شده فانوس اسکندریه بهصورت مارپیچی نبودهاست. جستارهای وابسته عجایب هفتگانه جدید منابع کتاب عجایب هفتگانه جهان نوشته هانس رایشهارت ترجمه بهروز بیضایی تاریخ باستان تاریخچه ساختوساز ساختمانها و سازههای قدیمی عجایب هفتگانه فناوری باستان فهرستهای فرهنگی میراث جهانی یونسکو


text: دهدیوان، روستایی در بخش فامنین استان همدان در ۸۰ کیلومتری جاده همدان به ساوه. جمعیت جمعیت این روستا بنا به گفته اهالی سالمند روستا ۳۰ خانواراست.بنا به گفته اهالی باقیمانده در روستا و افراد مهاجرت کننده به شهر، علت اصلی کاهش جمعیت روستاها نبود آب کشاورزی دائمی و نبود کشتزار کافی برای کشاورزان میباشد. اشتغال کار اصلی مردم این روستا کشاورزی و دامداری به شیوه سنتی میباشد . کشت عمده آن گندم و جو دیمی و آبی میباشد .چون این روستا در حاشیه رودخانه قره چای واقع است آب کشاورزی آن از رودخانه مذکور تأمین میگردد. دارای یک رشته قنات است که برای مصرف آب شرب مردم و مازاد آن برای کشاورزی استفاده میشود. البته از دیر باز برای شخم زدن زمین و درو و آبیاری از ماشین آلات کشاورزی (تراکتور و کمباین موتور پمپهای دیزل ) در حد مطلوب بهره برداری می نمایند. ولی برای برداشت علوفه (یونجه) در فضای کوچک از ابزارآلات دستی و مکانیکی استفاده می نمایند. جغرافیا از شمال به روستاهای آجرلو و میدان تیر نیروی هوایی پایگاه شکاری شهید نوژه از جنوب به روستاهای عمرآباد و چاه بهار از شرق به روستای صادق لو از غرب به روستای زرق مشرف میباشد دیرینگی این روستا تاکنون در طول تاریخ چندین بار از سکنه خالی و پر شدهاست. در این روستا یکی از تپههای باستانی سازمان برید در میان یونجه زارها در جنوب روستا خود نمایی میکند. نخستین پل سنگی روی رودخانه قره چای در سال ۱۳۴۵هجری شمسی برای ارتباط روستاهای دهدیوان وعمرآباد بنا گردید. بنای یک قلعه قدیمی در جنوب شرقی روستا خود نمایی میکند که به تازگی به ثبت آثار ملی رسیده است و توسط خانهای زمان گذشته که مالک روستا بودهاند بنا گردیده است و هماکنون یکی از اهالی روستا در آن ساکن میباشد . زبان گویش اصلی مردم روستا ترکی آذری است.در گذشته به این روستا مهاجران روستاهای منطقه فراهان استان مرکزی مخصوصا روستای تلخاب آمده اند ودراین روستا ساکن شده اند وزبانشان ترکی آذری شده است. رده؛ روستاهای استان همدان روستاهای شهرستان فامنین


text: رشته مروارید (به کردی سورانی: رشتهٔ مرواری) نام کتابی کردی است نوشتهٔ علاءالدین سجادی. که شامل ضربالمثلها، جوک و قصههای کوتاه است. منابع رشتهٔ مروارید، علاءالدین سجادی، انتشارات افخمزاده، ۲۰۰ صفحه - وزیری (شومیز) - چاپ ۱ سال ۱۳۷۳–۲۰۰۰ نسخه - ۲۰۰۰ ریال رشتهٔ مروارید، علاءالدین سجادی، انتشارات محمدی، سقز ۱۳۷۴–۴ جلد رشتهٔ مروارید، علاءالدین سجادی، انتشارات "نامعلوم " , ۸۷۲ صفحه، ۱۳۸۸- کامل در ۱ جلد کتابهای کردی


text: بمباران گوگلی (یا بمباران پیوندها)، در اصل بمباران کردن موتور جستجو توسط پیوندهایی (لینکهایی) است که به یک صفحهٔ خاص و با عبارتی خاص فرستاده میشوند؛ به ترتیبی که جستجو بر اساس آن عبارت، کاربر جستجوگر را در اولین مورد به صفحهٔ پیوند داده شده هدایت کند. اصولاً موتورهای جستجو بر اساس پیوندهایی که به صفحات داده میشوند، کار میکنند. پایهٔ موتورهای جستجو طوری بنا شدهاست که پیوندهای موجود در وبلاگها و سایتها را یافته و بر اساس تعداد آن پیوندها به آن صفحه رتبه میدهند. بدیهی است هر چه تعداد پیوندهای داده شده به آن صفحه (البته بر اساس ترکیب روی پیوند) بیشتر باشد، این رتبه بهتر خواهد بود. بر اساس چنین الگوریتمی در موتورهای جستجو و با انگیزههای متعدد، بمبهای اینترنتی توسط گروهی از تولیدکنندگان محتوا اعم از وبلاگها و وبگاهها که در زمینهای مشترک هستند، ساخته میشوند. دستهبندی بمبهای تفننی: همانطور که از نامش پیداست این بمبها برای شوخی و طنز ایجاد میشوند و هدف آن شوخی با فرد، شرکت یا هر چیز دیگری است. بمبهای شخصی: بمباران گوگل با نام افراد که، در این مورد با جستجوی افراد بر اساس نام یک فرد، صفحهٔ شخصی وی رتبه اول را کسب میکند. بمبهای پولی: در این مورد فرد با ارائه پول به موتورهای جستجو صفحه مورد نظر خود را در رتبه اول قرار میدهد. این کار با مسئلهٔ تبلیغات در موتورهای جستجو متفاوت است. بمبهای دادگستر: در این حالت انگیزههای متعددی از قبیل کمک به یک فرد، اعتراض یا هر انگیزهٔ مشابهی برای ساخت یک بمب گوگلی وجود دارد. پارازیتاندازی فرهنگی تکنیکهای بازاریابی روشهای کارزار سیاسی زبان عامیانه اینترنت سانسور گوگل نوواژههای دهه ۲۰۰۰ (میلادی) هرزهنگاره بهینهسازی موتور جستجو کلاه مشکی


text: موتور جستجو یا جویشگر، در فرهنگ رایانه، به طور عمومی به برنامهای گفته میشود که کلمات کلیدی را در یک سند یا بانک اطلاعاتی جستجو میکند. در اینترنت به برنامهای گفته میشود که کلمات کلیدی موجود در فایلها و سندهای وب جهانی، گروههای خبری، منوهای گوفر و آرشیوهای FTP را جستجو میکند. جویشگرهای زیادی وجود دارند که امروزه از معروفترین و پراستفادهترین آنها میتوان به google و یاهو! جستجو اشاره کرد. منابع تاریخ اینترنت بازیابی اطلاعات موتورهای جستجوگر اینترنت واژگان اینترنت سامانههای بازیابی اطلاعات


text: در نظریه اعداد، قضیه آخر فِرما (که برخی مواقع از آن به حدس فِرما هم یاد شدهاست، بهخصوص در متون قدیمی تر) بیان میدارد که هیچ سه عدد صحیح مثبتی چون ، و وجود ندارند چنانکه در معادله برای هر عدد صحیح صدق کنند. این که حالات بینهایت جواب دارند، از زمان باستان شناخته شده بود. این گزاره ابتدا توسط پیر دو فرما در ۱۶۳۷ در حاشیه کتاب حساب دیوفانتوس حدس زده شد؛ فرما اضافه کرد که اثباتی برای آن دارد، اما به دلیل بزرگ بودن بیش از حد در این حاشیه نمیگنجد. با این حال اوایل در مورد آن مشکوک بودند، چون انتشارش توسط پسرش و بدون موافقت پدر و بعد از مرگ او صورت گرفته بود. بعد از ۳۵۸ سال تلاش ریاضیدانان، اولین اثبات موفق در ۱۹۹۴ توسط اندرو وایلز منتشر شد و بهطور رسمی در ۱۹۹۵ منتشر شد؛ این اثبات در اهدای جایزه آبل به وایلز در ۲۰۱۶ به عنوان «پیشرفت محیرالعقول» توصیف شد. همچنین در آن بخش اعظم قضیه مدولاریتی اثبات شده و رهیافتهای سراسر نوینی را به سوی چندین مسئله دیگر و تکنیکهای بالابری (لیفتینگ) مدولاریتی باز کرد. این مسئله حل نشده انگیزه بخش توسعه نظریه جبری اعداد در قرن نوزدهم میلادی و اثبات قضیه مدولاریتی در قرن بیستم بود. این مسئله در میان معروفترین قضایای تاریخ ریاضیات است و تا قبل از اثبات شدنش در رکوردهای جهانی کتاب گینس به عنوان «سختترین مسئله ریاضی» شناخته میشد، بخشی از این توصیف به دلیل اثباتهای متعدد ناموفقی بوده که سعی در حل آن داشتند. مرور کلی منشأ فیثاغورثی معادله فیثاغورثی بینهایت جواب صحیح مثبت برای و دارد. این جوابها را سه تاییهای فیثاغورثی گویند (کوچکترین آنها ۳، ۴، ۵ است). در حدود ۱۶۳۷، فرما در حاشیه کتابش نوشت که معادله برای های بزرگتر از ۲ هیچ جواب صحیح مثبتی ندارد. گرچه که او ادعا کرد که اثبات عمومی برای حدسش دارد، ولی جزئیاتی از آن بعد از مرگش باقی نگذاشت. این ادعا به عنوان قضیه آخر فرما شناخته میشود و برای سه و نیم قرن حل نشده باقی ماند. این ادعا در نهایت تبدیل به یکی از معروفترین مسائل حل نشده ریاضیات شد. تلاشها برای اثبات آن موجب پیشرفتهای اساسی در نظریه جبری اعداد گشت و در طی زمان، قضیه آخر فرما به عنوان مسئله حل نشده ریاضیات معروف شد. پیشرفتهای پی در پی تا حل کامل بررسی و اثبات حالت خاص توسط خود فرما، کافی بود تا مشخص شود که اگر حدس او برای یک توان مثل غلط باشد آنگاه برای یک کوچکتر هم غلط خواهد بود، لذا تنها مقادیر اول نیاز به بررسی بیشتر داشتند. در طی دو قرن بعد (۱۶۳۷–۱۸۳۹)، این حدس تنها برای اعداد اول ۳، ۵ و ۷ اثبات شد، اگرچه که سوفی ژرمن رهیافتی را ابداع و اثبات کرد که به کلاس عمدهای از اعداد اول مرتبط میشد، ارنست کومر رهیافت وی را توسعه داد تا شامل کل اعداد اول منظم شد، او اعداد اول غیر منظم را از تحلیل خود خارج کرد. دیگر ریاضیدانان براساس کارهای کومر و با استفاده از مطالعات محاسباتی پیشرفته با کمک رایانهها، توانستند اثبات مورد نظر را به توانهای تمام اعداد اول کوچکتر از ۴ میلیون بسط دهند، اما اثباتی برای تمام توانها دست نیافتنی مینمود (یعنی ریاضیدانان عموماً اثبات حالت کلی را غیرممکن، بسیار سخت، یا بر اساس دانش موجود دست نیافتنی میشمردند). حدود ۱۹۵۵، ریاضیدانان ژاپنی گورو شیمورا و یوتاکا تانیاما احتمال دادند که ارتباطی بین خمهای بیضوی و فرمهای مدولار، دو قلمرو کاملاً متفاوت ریاضیات، وجود داشته باشد. در آن زمان حدس این دو، به نام حدس تانیاما-شیمورا شناخته میشد (در نهایت به نام قضیه مدولاریتی شناخته شد)، این حدس خود هویتی مستقل داشت و ظاهراً هیچ ارتباطی هم با قضیه آخر فرما پیدا نمیکرد. حدس تانیاما-شیمورا به خودی خود طور گسترده مهم تلقی میشد اما (همچون قضیه آخر فرما) اثبات آن عمدتاً کاملاً دست نیافتنی مینمود. در ۱۹۸۴، گرهارد فری متوجه یک ارتباط ظاهری بین این دو مسئله شد، مسائلی که پیش از آن غیر مرتبط و حل نشده بودند. فری بهطور اجمالی نشان داد که میتوان این ارتباط را اثبات نمود. اثبات کامل ارتباط نزدیک این دو مسئله در ۱۹۸۶ توسط کن ریبت، بر اساس اثباتی جزئی از ژان پیر سره انجام شده بود. او (ژان پیر سر) تمام قسمتها به جز قسمتی که به نام «حدس اپسیلون» شناخته میشد را اثبات کرده بود (مقالات مربوط به قضیه ریبت و خم فری را ببینید). مقالات فری، سره و ریبت نشان دادند که اگر بتوان قضیه مدولاریتی را حداقل برای دسته نیمه-پایا از خمهای بیضوی اثبات کرد، آنگاه بهطور خودکار اثباتی برای قضیه آخر فرما نیز حاصل خواهد شد. این ارتباط بدین صورت توصیف گشت: هر راه حلی که با قضیه آخر فرما تناقض داشته باشد، میتواند با قضیه مدولاریتی هم دچار تناقض شود؛ بنابراین اگر قضیه مدولاریتی درست باشد، آنگاه طبق تعریف هیچ راه حلی که با قضیه آخر فرما در تناقض باشد وجود نخواهد داشت، لذا قضیه آخر فرما هم درست خواهد بود. گرچه که هردو مسئله هولناک بودند و در آن زمان بهطور گسترده اثباتشان به عنوان «کاملاً دست نیافتنی» تلقی میشد، این ارتباط اولین مسیری بود که توسط آن، قضیه آخر فرما میتوانست توسعه یافته و برای تمام اعداد، نه فقط بخش خاصی از اعداد، اثبات شود. همچنین چیزی که در انتخاب یک موضوع تحقیقاتی برای محققان مهم بود، این حقیقت بود که برعکس قضیه آخر فرما، قضیه مدولاریتی یک حوزه فعال تحقیقاتی بود که همگان طالب اثباتی از آن بودند، نه فقط به خاطر جنبه تاریخی اش، لذا این نکته وقت گذاشتن روی قضیه مدولاریتی را برای محققان از نظر حرفهای توجیه مینمود. با این حال، عقیده عموم این بود که چنین ارتباطی نشان دهندهٔ غیر عملی بودن اثبات حدس تانیاما-شیمورا نیز میباشد. یکی از صحبتهایی که اغلب شنیده میشد، چیزی بود شبیه صحبت ریاضیدانی به نام جان کوتس:«من خودم خیلی بد بین بودم که ارتباط زیبایی بین قضیه آخر فرما و حدس تانیاما-شیمورا عملاً منجر به چیزی شود، چون باید اعتراف کنم که فکر نمیکردم حدس تانیاما شیمورا برای اثبات دست یافتنی باشد. گرچه که این مسئله زیبا بود، اما به نظر میرسید که اثبات آن در عمل غیر ممکن باشد. باید اقرار کنم که احتمالاً فکر میکردم در طول زندگانی ام اثبات نمیشود.»زمانی که شنیده شد ریبت، درستی ارتباط فری را اثبات کرده، ریاضیدان انگلیسی اندرو وایلز که از زمان بچگی افسون قضیه آخر فرما بود و پشتوانهای از کار با خمهای بیضوی و زمینههای مرتبط داشت، تصمیم گرفت تا سعی بر اثبات حدس تانیاما-شیمورا به عنوان راهی برای اثبات قضیه آخر فرما کند. در ۱۹۹۳، بعد از شش سال کار مخفی بر روی مسئله، وایلز در اثبات آن به اندازه کافی موفق شد. مقاله وایلز از نظر اندازه و حیطه موضوعی وسیع بود. یک نقص در بخشی از مقاله اصلی او طی اولین داوری همتای مقاله اش، موجب شد اندرو وایلز یک سال دیگر با شاگرد قدیمی اش ریچارد تیلور برای حل آن تلاش کند. در نتیجه، اثبات نهایی در ۱۹۹۵ همراه با مقالهای ضمیمهای منتشر شد، مقاله ضمیمهای نشان میداد که گامهای اصلاحی معتبر هستند. دستاورد وایلز بهطور گسترده در رسانههای عمومی گزارش شد و در کتابها و برنامههای تلویزیونی معروف شد. بخشهای باقیماندهٔ حدس تانیاما-شیمورا اکنون اثبات شده و به قضیه مدولاریتی معروف است که پس از مقاله وایلز توسط دیگر ریاضیدانان براساس کار وایلز بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ اثبات شد. از وایلز به خاطر اثباتش قدردانی شد و جوایز متعددی از جمله جایزه ۲۰۱۶ آبل را نصیبش کرد. صورتهای معادل قضیه راههای مختلفی برای بیان قضیه آخر فرما وجود دارند که از نظر ریاضیاتی با مسئله اصلی معادلند. به منظور بیانشان، ما از نمادهای ریاضیاتی استفاده میکنیم: فرض کنید مجموعه اعداد طبیعی باشد و مجموعه اعداد صحیح و مجموعه اعداد گویای باشد که و عضو بوده به گونهای که . در ادامه ما به حلی از که در آن یکی از یا صفر باشند حل بدیهی میگوییم. یک حل که در آن تمام سه متغیر نا-صفر باشند را حل نابدیهی نامیم. جهت مقایسه، ابتدا از فرمول اصلی شروع میکنیم. حکم اصلی: فرض کنید و ، معادله هیچ جوابی ندارد. حکم معادل 1: ، که در آن عدد صحیح است، هیچ جواب غیر بدیهی ندارد. معادل بودن این حکم هنگامی که زوج باشد واضح است. اگر فرد بود و تمام سه عدد منفی بودند، آنگاه میتوانیم را با برای بدست آوردن جوابی در جایگزین کنیم. اگر دوتا از آنها منفی باشند، این دوتا باید یا باشند، در این صورت اگر مثلاً منفی بودند و مثبت بود، آنگاه آنها را به صورت مینویسیم که منجر به جوابی در میشود؛ در حالت دیگر به روش مشابه عمل میکنیم. حال اگر تنها یکی از آنها منفی بود، باید عدد منفی یکی از یا باشد. اگر منفی بود، و و مثبت بودند، آنگاه میتوان معادله را به صورت نوشت، که مجدداً منجر به حل آن در میشود؛ اگر منفی بود، طبق تقارن باز به همان نتیجه اخیر میرسیم. حکم معادل 2: ، که در آن عدد صحیح است، هیچ جواب نا-بدیهی ندارد. به این علت که توانهای و برابر (با ) است، چنانکه اگر جوابی در داشته باشد، آنگاه آن جواب را میتوان در مخرج مشترک مناسبی ضرب کرد تا جوابی در بدست آید که در نتیجه جوابی در خواهد بود. حکم معادل 3: ، که در آن عدد صحیح است، هیچ جواب نا-بدیهی ندارد. جواب نابدیهی برای منجر به جواب نابدیهی برای خواهد شد. برعکس، جواب برای منجر به جواب نابدیهی برای خواهد شد. فرمولبندی اخیر بهطور خاص ثمر بخش و مفید است، چرا که مسئله اصلی رویه سه بعدی را به مسئله خم دو بعدی تقلیل میدهد. علاوه بر این، امکان آن را میدهد تا به جای حلقه روی میدان کار شود؛ میدانها ساختار خاص تری نسبت به حلقهها هستند و امکان تحلیل عمیقتر و بهتری را فراهم میآورند. حکم معادل ۴ - ارتباط با خمهای بیضوی: اگر جواب نا-بدیهی برای بوده و عدد اول فردی باشد آنگاه (خم فری (Frey)) یک خم بیضوی خواهد بود. بررسی این خم بیضوی بر اساس قضیه ریبت (Ribet) نشان میدهد که این خم فرم پیمانهای (مدولار) ندارد. با این حال، اثبات اندرو وایلز نشان میدهد که هر معادله به فرم فرم پیمانهای دارد؛ لذا هر جواب نابدیهی به معادله (که در آن یک عدد اول فرد است) منجر به تناقض میگردد، که به نوبه خود اثبات میکند که هیچ جواب نابدیهی وجود ندارد. به بیان دیگر، هر جوابی که بتواند قضیه آخر فرما را دچار تناقض کند میتواند برای ایجاد تناقض در قضیه پیمانهای (مدولاریتی) هم استفاده گردد. بنابر این اگر قضیه پیمانهای درست بود، آنگاه میتوان نتیجه گرفت که قضیه آخر فرما هم میتواند برقرار باشد. همانطور که توصیف شد، کشف این حکم معادل اخیر برای حل قضیه آخر فرما حیاتی بود، چرا که طریقی ایجاد میکرد که بوسیله آن میتوانستند به مسئله با بررسی همه اعداد به صورت یک جا «حمله» کنند. تاریخچه ریاضیاتی فیثاغورث و دیوفانتوس سه تاییهای فیثاغورثی در زمانهای باستانی، میدانستند که مثلثی با نسبت اضلاع دارای زاویه قائمه است. این نکته در ترسیم و بعدها در [هندسه] به کار گرفته شد. همچنین آن را به عنوان مثالی از قاعده کلی میشناختند که بنابر آن قاعده، اگر در هر مثلثی، مربع دو ضلع آن را با هم جمع کنند ()، مقدار حاصل برابر با مجذور ضلع سوم شود ()، در آن صورت آن مثلث هم یک مثلث قائم الزاویه خواهد بود. اکنون به این قاعده قضیه فیثاغورث میگویند و اعداد سهگانهای که در این شرایط صدق کند را سه تاییهای فیثاغورثی گویند، هردوی اینها به افتخار فیثاغورث یونان باستان نامگذاری شدهاست. مثالهایی از سه تاییهای فیثاغورثی شامل (۳، ۴، ۵) و (۵، ۱۲، ۱۳) میباشد. بینهایت از چنین سه تاییهایی وجود دارد، و روشهایی برای تولید چنین سه تاییهایی وجود دارند که توسط فرهنگهای مختلف مورد مطالعه قرار گرفتهاند، اولین کسانی که به مطالعه آنها پرداختهاند بابلیها بوده و سپس ریاضیدانان یونان باستان، چینیها، و هندیها به مطالعهشان پرداختند. از نظر ریاضیاتی، تعریف سه تاییهای فیثاغورثی به صورت مجموعه اعداد صحیح () میباشد که در معادله صدق میکنند. معادلات سیالهای معادله فرما، با جوابهای صحیح مثبت، مثالی از یک معادله سیالهای (یا دیوفانتینی) است، که به افتخار ریاضیدان قرن سوم میلادی از اسکندریه، دیوفانتوس، نامیده شدهاست. او کسی بود که این گونه معادلات را مطالعه کرده و روشهایی برای حل برخی از انواع معادلات سیالهای (دیوفانتینی) توسعه داد. یک نمونه از چنین مسائلی یافتن دو عدد صحیح و است چنانکه جمعشان، و جمع مربعاتشان به ترتیب برابر دو عدد داده شده و باشد: اثر اصلی دیوفانوس، Arithmetica است، که تنها بخشی از آن باقی ماندهاست. حدس فرما از قضیه آخرش هنگام خواندن ویرایش جدیدی از Arithmetica به او الهام شد، نسخهای که فرما از آن میخواند ترجمهای به لاتین بود که در ۱۶۲۱ توسط کلاود باشت منتشر شده بود. معادلات سیالهای برای هزاران سال مطالعه شدهاند. به عنوان مثال، حل معادله سیالهای مربعی توسط سه تاییهای فیثاغورثی، ابتدا توسط بابلیها (۱۸۰۰ قبل از میلاد) حل شد. حل معادلات سیالهای خطی چون را میتوان با استفاده از الگوریتم اقلیدسی (قرن پنجم قبل از میلاد) بدست آورد. بسیاری از معادلات سیالهای از نقطه نظر جبری فرمی شبیه به معادله قضیه آخر فرما دارند، چرا که آنها هیچ جملهای که از ضرب چند متغیر دیگر حاصل شده باشند را در خود نداشته، و بدین طریق ویژگی دو متغیر مختلف با هم ترکیب نمیشوند. به عنوان مثال، مشخص شده که بینهایت عدد صحیح و وجود دارند چنانکه که در آن و اعداد طبیعی متباین اند. حدس فرما مسئله II.8 از Arithmetica میپرسد که چگونه میتوان یک عدد مربعی را به دو عدد مربعی دیگر جدا کرد؛ به بیان دیگر، برای یک عدد گویای داده شده چون ، اعداد گویای و را چنان پیدا کنید که . دیوفانتوس نشان داد که چگونه میتوان این مسئله از جمع مربعات را برای حل کرد (جواب و است). حدود ۱۶۳۷، فرما آخرین قضیه اش را در حاشیه نسخهای که از Arithmetica داشت، کنار مسئله جمع مربعات دیوفانتوس نوشت: بعد از مرگ فرما در ۱۶۶۵، فرزندش کلمنت-ساموئل فرما ویرایش جدیدی از آن کتاب را همراه با توضیحات پدرش در ۱۶۷۰ ایجاد نمود. گرچه که یادداشت حاشیه کتاب در آن زمان قضیه نبود (یعنی حکم ریاضیاتی بود بدون این که اثباتی برای آن موجود باشد)، به مرور زمان آن یادداشت به قضیه آخر فرما شهرت یافت، چرا که آخرین قضیه از قضایای ادعایی فرما بود که اثبات نشده باقی ماند. معلوم نیست که آیا فرما واقعاً برای تمام توانهای اثبات قابل قبولی یافته بود یا نه، اما به نظر نمیرسد که چنین اثباتی را یافته باشد. تنها یک اثبات مرتبط با آن توسط او باقی مانده، این اثبات مربوط به حالت است که در ادامه بدان میپردازیم. در حالی که فرما حالتهای و را به عنوان چالشی برای همتایان ریاضیدان خود چون مارین مرسن، بلیز پاسکال و جان والیس ارائه نمود، هیچگاه حالت کلی را مطرح نکرد. به علاوه، در سی سال آخر زندگی اش، فرما هیچگاه مجدداً در مورد «اثبات واقعاً شگفت انگیز» ش از حالت کلی چیزی ننوشت و هیچگاه آن را نیز منتشر نکرد. ون در پورتن معتقد است که چیزی که مهم است عدم وجود اثبات نیست، بلکه عدم چالش به معنای این است که فرما متوجه شده بود که اثباتی ندارد؛ او به نقل قول ویل اشاره میکند آنجا که او گفت فرما باید کمی خود را نسبت به ایدهای غیرقابل حصول فریب داده باشد. فنونی که فرما ممکن است از آن در چنان «اثبات شگفت انگیزی» استفاده کرده باشد شناخته شدهاند. اثبات تیلور و وایلز بر اساس فنون قرن بیستمی بنا نهاده شدهاست. بر اساس دانش ریاضیات موجود در آن زمان، اثبات فرما باید در مقایسه با این فنون مدرن مقدماتی و ساده بوده باشد. در حالی که حدس بزرگ هاروی فریدمن دلالت بر این دارد که هر قضیه قابل اثباتی (شامل آخرین قضیه فرما هم میشود) را میتوان صرفاً با استفاده از 'حساب تابع مقدماتی' اثبات کرد، چنین اثباتی تنها از جنبه فنی ساده خواهد بود ولی ممکن است شامل میلیونها مرحله باشد و لذا برای اثباتی که فرما پیدا کرده بود بیش از حد حجیم است. اثبات توانهای خاص توان = ۴ تنها یک اثبات مرتبط با قضیه آخر از فرما باقی ماندهاست که در آن او از تکنیک نزول نامتناهی استفاده کرده تا نشان دهد مساحت یک مثلث قائم الزاویه با اضلاع صحیح هیچگاه نمیتواند برابر مربع یک عدد صحیح باشد. اثبات او معادل این است که نشان دهیم معادله: هیچ جواب اولیهای (هیچ جواب دو به دو متباین) در اعداد صحیح ندارد. در مقابل، این قضیه آخر فرما را در حالت اثبات میکند چرا که را میتوان به صورت نوشت. سپس این افراد اثباتهای دیگری برای حالت ارائه نمودند: فرنیکل دو بسی (۱۶۷۶)، لئونارد اویلر (۱۷۳۸)، کاوسلر (۱۸۰۲)، پیتر بارلو (۱۸۱۱)، آدرین-ماری لژاندر (۱۸۳۰)، شوپیس (۱۸۲۵)، اولری ترکوئم (۱۸۴۶)، جوزف برتراند (۱۸۵۱)، ویکتور لبگ (۱۸۵۳، ۱۸۵۹، ۱۸۶۲)، تئوفیل پپین (۱۸۸۳)، تافلماخر (۱۸۹۳)، دیوید هیلبرت (۱۸۹۷)، بندز (۱۹۰۱)، گمبیولی (۱۹۰۱)، لیئوپولد کرونکر (۱۹۰۱)، بنگ (۱۹۰۵)، سومر (۱۹۰۷)، بوتاری (۱۹۰۸)، کارل ریشلیک (۱۹۱۰)، نوتژورن (۱۹۱۲)، رابرت کارمایکل (۱۹۱۳)، هانکوک (۱۹۳۱)، ورانسینو (۱۹۶۶)، گرنت و پرلا (۱۹۹۹)، باربارا (۲۰۰۷)، و دولان (۲۰۱۱). یادداشتها منابع کتابشناسی برای مطالعه بیشتر قضیه آخر فرما حدسهایی که اثبات شدهاند علم در ۱۶۳۷ (میلادی) قضیه فیثاغورس قضیهها در نظریه اعداد معرفیشدههای ۱۶۳۷ (میلادی)