text: تجارت، بازرگانی یا دادوستد واگذاری مالکیت کالا و خدمات از کسی یا نهادی (فروشنده) به دیگری در برابرِ دریافت چیزی از خریدار است. رویهمرفته هرگونه کاری (که بتوان سنجید و اندازهگیری کرد) را که مردم در برابر کالا یا خدمتی، کالا یا خدمت یا بهای آن را واگذار نموده و هر دو به هنگام این کار راضی و خشنود باشند تجارت گفته میشود. تجارت دو بخش تجارت داخلی و تجارت خارجی را دربرمی گیرد. در روال امروزی به داد و ستد کالاها یا خدمات بازرگانی (تجارت) گفته میشود و برای بهتر داد و ستد کردن در زمان اندک نیاز به دادهها و آگاهیها سرپرستی کردن آن برای رسیدن به هدف است. بازرگانی سازوکاری است که هستهٔ سرمایهداری را میسازد. تاریخ تجارت پیش از تاریخ بازرگانی (تجارت) با آغاز رفت و آمدهای مردمان در زمان پیشاتاریخ آغاز شدهاست. بازرگانی هسته زندگی مردم پیش از تاریخ است، که کالا و خدمات را از یکدیگر قبل از نوآوری مدرن و ایجاد ارز مبادله میکردند. پیتر واتسون پیشینه بازرگانی را از حدود ۱۵۰٫۰۰۰ سال پیش میداند. باور بر این است که نخستین کالای بازرگانی که در دوره پیش از تاریخ پیدا شده، یافتههای باستان شناسان از دادوستد ابسیدین (شیشه آتشفشانی) از آناتولی به ایران و میانرودان و نیز سنگ آتشزنه در دوره پارینهسنگی است. ابسیدین نخستین کاربرد ابسیدین در خاور نزدیک در دوران پارینه سنگی زیرین و میانی است. بوسانکوات یکی از پژوهشگران است که تجارت سنگ را، در حفاری در سال ۱۹۰۱ یافتهاست. تجارت اولین بار در جنوب غرب آسیا آغاز شد. گمان میشود که از ابسیدین به عنوان یک ماده برای ظروف یا ابزار برش بکار گرفته میشد، هر چند از مواد دیگر به آسانی قابل تهیه تر بود، بهجای آن، کاربران ابسیدین از ثروتمندان در نظر گرفته شدهاند گروهی از قبیله که از آن برای وظایفشان بهره میبردند و به عنوان " مرد ثروتمند سنگ آتشزنه " نامیده میشدند. تجارت این ماده در اروپا در دوران نوسنگی در مدیترانه بود. در حدود ۱۲٬۰۰۰ سال قبل از میلاد شبکهای از آناتولی به عنوان منبع اصلی برای بازرگانی با شرق دریای مدیترانه، ایران و مصر بود (با توجه به مطالعه زارین در سال ۱۹۹۰). گسترش بازرگانی مواد بکار رفته برای ساخت جواهرات در مصر از سال ۳۰۰۰ قبل از میلاد خرید و فروش میشد. پیشگام جاده ابریشم یا همان جاده یشم هزاران سال پیش از این در سبزدشتهای اوراسیا پر رفت وآمد و شناخته شده بود. در دورانهایی پس از آن، راههای دور بازرگانی دیگری نزدیک به سه هزار سال پیش از میلاد پدیدار شد، زمانی که سومریها در بینالنهرین با تمدن هاراپا از دره سند دادوستد میکردند. فنیقیها، که بازرگانان دریا نام گذاشته شدهاند، در سراسر دریای مدیترانه، و تا بریتانیا در شمال برای منابع قلع برای ساخت برنز سفر میکردند. برای این خواسته، آنها بندرگاههای یونانی نشین بازرگانی به نام هسته بازرگانی را پایهگذاری کردند. شاهنشاهی هخامنشیان، در جایگاه نخستین فرمانروایی بزرگ دوران تاریخی، براستی شرق و غرب را به هم پیوند داد و جاده شاهی از خراسان بزرگ در شرق ایران به سارد در آناتولی شاهراهی بازرگانی بود که روند تاریخ را دگرگون کرده، الگویی برای فرمانروایان پس از خود در کار بازرگانی و فراهم کردن زیرساختهای آن و مایه آشنایی شرق و غرب گردید. از آغاز تمدن یونانی تا فروپاشی امپراتوری روم در سده پنجم میلادی، بازرگانی ادویه ارزشمند به اروپا از شرق دور، بازرگانی پر سودی از هند بود. امپراتوری روم نیز به گسترش و افزایش بازرگانی یاری نمود. آنان شبکه پایدار و امن حمل و نقل را به راه انداخته، کالاهای بازرگانی را بی واهمه از دزدی دریایی جابجا میکردند. فروپاشی امپراتوری روم و قرون وسطی، بستری ناپایدار برای اروپای غربی و فروپاشی شبکههای بازرگانی در جهان غرب را به ارمغان آورد. تجارت با این حال پیگیری شد و در میان پادشاهی آفریقا، شرق میانه، هند، چین و جنوب شرق آسیا شکوفایی یافت. بازرگانی برخی در غرب رخ داد. برای نمونه، رادانیستهای قرون وسطی یا گروهی از بازرگانان یهودی که بین مسیحیان اروپا و مسلمانان خاور نزدیک داد و ستد میکردند. قرون وسطی در طول قرون وسطی، آسیای مرکزی، مرکز اقتصادی جهان بود. سغدیان شرق و غرب را در مسیر تجارت تحت سلطه داشتند که به عنوان جاده ابریشم پس از قرن ۴ تا قرن ۸ میلادی، با سویاب و تالاس در میان مراکز اصلی خود در شمال شناخته شدهاند. آنها بازرگانان کاروان اصلی آسیای مرکزی بودند. از قرن ۸ تا ۱۱، وایکینگها و وارانجیانها در اسکاندیناوی سفرهای تجاری میکردند. وایکینگها به اروپای غربی سفر میکردند، در حالی که وارانجیانها به روسیه میرفتند. هانسیتیک اتحاد تجاری شهرستانهایی است که انحصار تجارت را در بیشتر شمال اروپا و منطقه بالتیک، بین قرن ۱۳ و ۱۷ در اختیار داشتند. تاریخچه کشف واسکو دا گاما پیشگام تجارت ادویه اروپا بود در سال ۱۴۹۸ او بعد از سفر در اطراف دماغه امید نیک در نوک جنوبی قاره آفریقا به کالیکات رسید. پیش از این، جریان ادویه از هند به اروپا توسط قدرتهای اسلامی، به ویژه مصر کنترل میشد. تجارت ادویه از اهمیت اقتصادی زیادی برخوردار بود و محرک تاریخچه کشف در اروپا بود. ادویه جات ترشی جات و برخی از کالاهای که با ارزشترین بودند، از جهان شرق به اروپا منتقل میشدند و گاهی اوقات رقیب طلا میشدند در قرن شانزده، هفده استان مرکز تجارت آزاد، با هیچ کنترل ارز، و دفاع از حرکت آزاد کالا بود. تجارت در هند شرقی توسط پرتغال در قرن ۱۶، هلند در قرن ۱۷، و بریتانیا در قرن ۱۸ تحت سلطه بود. امپراتوری اسپانیا روابط تجاری بهطور منظم در سراسر اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام را توسعه داده بود. آدام اسمیت در سال ۱۷۷۶، با چاپ مقاله تحقیق در ماهیت و علل ثروت ملل، این سیاست موازنه بازرگانی کشور را مورد انتقاد قرار داد. و استدلال کرد که ملتها میتوانند از تخصص اقتصادی فقط به عنوان شرکتهای زیادی بهرهمند شوند. از آنجا که تقسیم کار به اندازه بازار محدود میشد، او گفت که کشورها با دسترسی به بازارهای بزرگتر قادر به تقسیم کار مؤثر تر و در نتیجه سازنده تر خواهند بود. اسمیت گفت: که او کنترل واردات و صادرات را در نظر گرفته که به تجارت ملتها به عنوان یک کل به نفع صنایع خاص آسیب میرساند. در سال ۱۷۹۹، کمپانی هند شرق هلندی، که قبلاً بزرگترین شرکت جهان بود تا حدی به دلیل افزایش تجارت آزاد رقابتی، ورشکسته شد. تاریخچه خرد در سال ۱۸۱۷، دیوید ریکاردو، جیمز میل و رابرت تورنز نشان دادند که بهرهمندی از تجارت آزاد صنعتی ضعیف و قوی، در نظریه مزیت نسبی معروف است. در اصول اقتصاد سیاسی و مالیات نظریه ریکاردو هنوز هم عجیب در نظر گرفته شده و در اقتصادهای پیشرفته کاربرد دارد. هنگامی که یک تولیدکننده کالا را تولید و آن را به یک کشور ناکارآمد میفرستد که قادر به تولید مؤثر تر آن نیست، به نفع هر دو کشور است. تعالی تجارت آزاد در درجه اول بر مزیت ملی در اواسط قرن ۱۹ است. که محاسبه شده بود که آیا هر کشور خاص برای باز کردن مرزهای خود به واردات از آن بهرهمند میشود؟ جان استوارت میل، نشان داد که یک کشور با قدرت قیمتگذاری انحصاری در بازار بینالمللی میتواند از نظر تجارت از طریق حفظ تعرفهها و پاسخ به این روابط متقابل در سیاست تجاری ممکن است. ریکاردو و دیگران قبلاً پیشنهاد دادند. این به عنوان مدرک علیه دکترین جهانی تجارت آزاد ارائه شدهاست، که اعتقاد بر این بود که بیشتر مازاد اقتصادی تجارت به یک کشور، به جای سیاستهای کاملاً رایگان تجارت است. این سناریو در عرض چند سال در صنعت توسعه یافته توسط ترویج این نظریه که دولت «وظیفه» حمایت از صنایع جوان را دارد، هر چند تنها برای یک زمان برای آنها به منظور توسعه ظرفیت کامل بود. این سیاست در بسیاری از کشورها باعث به صنعتی کردن و از رقابت خارج کردن صادرکنندگان انگلیسی شد. میلتون فریدمن بعد ادامه داد: این اندیشه، نشان از آن دارد که شرایط چند تعرفهای به نفع کشور میزبان است، اما هرگز برای جهان بزرگ نیست. قرن بیستم رکود بزرگ اقتصادی از سال ۱۹۲۹ تا اواخر ۱۹۳۰ وجود داشت. در طی این مدت، افت بزرگ در تجارت و سایر شاخصهای اقتصادی دیده شد. عدم وجود تجارت آزاد توسط بسیاری به عنوان یک عامل اصلی رکود در نظر گرفته شد. فقط در طول جنگ جهانی دوم رکود اقتصادی در ایالات متحده به پایان رسید. همچنین در طول جنگ، در سال ۱۹۴۴، ۴۴ کشور توافقنامه برتون وودز را، برای جلوگیری از موانع تجاری ملی امضا کردند، برای جلوگیری از رکود. که راه اندازی قوانین و نهادها برای تنظیم اقتصاد سیاسی بینالملل بود: صندوق بینالمللی پول و بانک بینالمللی بازسازی و توسعه را ادامه دادند (که بعدها به بانک جهانی و بانک تسویه بینالمللی تقسیم شدهاست). این سازمانها در سال ۱۹۴۶ عملیاتی شدند پس از آنکه کشورها به اندازه کافی این توافقنامه را به تصویب رساندند. در سال ۱۹۴۷، ۲۳ کشور با توافقنامه عمومی تعرفه و تجارت برای ترویج تجارت آزاد موافقت کردند. تجارت آزاد تجارت آزاد بیشتر، در اواخر قرن ۲۰ و اوایل ۲۰۰۰وجود داشت. اتحادیه اروپا در ۱۹۹۲ موانع تجارت داخلی در کالا و کار را برداشت. ۱ ژانویه، ۱۹۹۴ موافقتنامه تجارت آزاد آمریکای شمالی (NAFTA) تصویب شد. سال ۱۹۹۴ موافقتنامه GATT در مراکش سازمان تجارت جهانی را ایجاد کرد. در ۱ ژانویه ۱۹۹۵ سازمان تجارت جهانی برای تسهیل تجارت آزاد، توسط حکم متقابل مورد علاقه ملتها و تجارت میان تمام امضاء کنندگان ایجاد شد. EC اتحادیه اروپا، که اتحادیه اقتصادی (EMU) در سال ۲۰۰۲ بود، از طریق معرفی یورو، و ایجاد این یک بازار واقعی بین ۱۳ کشور عضو، از تاریخ ۱ ژانویه، ۲۰۰۷ تشکیل شد. سال ۲۰۰۵، توافقنامه تجارت آزاد آمریکای مرکزی، شامل ایالات متحده و جمهوری دومینیکن به امضاء رسید. حمایت گرایی حمایت گرایی سیاستهای محدودکننده و منع تجارت بین کشورها و در تضاد با سیاستهای تجارت آزاد است. این سیاست اغلب به صورت تعرفهها و سهمیهٔ محدودکننده انجام میشود. سیاستهای حمایت گرایی به ویژه در ۱۹۳۰، بین رکود اقتصادی و شروع جنگ جهانی دوم رایج بود. دین آموزههای مسلمانان آنها را تشویق به تجارت (و محکوم کردن ربا) مینماید. تجارت در جامعه مزایایی دارد ولی تجارت غلط و بدون رعایت مؤلفههای دینی غنی را غنی تر و فقیر را فقیر تر میسازد. چنانچه تقلب و غش در معامله یکی اسباب بطلان معامله مطرح شدهاست و رعایت انصاف به عنوان یکی از مؤلفههای دینی برای رعایت حال تمام خریداران مورد تأکید دین اسلام است. آموزههای یهودی مسیحی معامله گران را برای جلوگیری از افزایش تقلب تشویق میکند. توسعه پول اولین نمونه از پول، اشیاء با ارزش بود. این پول کالا نامیده میشد و شامل هر کالای بهطور معمول در دسترس است که ارزش ذاتی دارد، نمونههای تاریخی آن عبارتند از: خوک، صدفهای نادر، دندان نهنگ، و (اغلب) گاو. در قرون وسطی در بابل، نان به عنوان شکل اولیه پول مورد استفاده قرار گرفت. در مکزیک دانههای کاکائو پول بودند. نرخ ارز به عنوان پول استاندارد برای تسهیل مبادله گستردهتر کالاها و خدمات معرفی شده بود. این اولین مرحله از ارز است، که در آن فلزات با ارزش ذخیره شده، و نمادها به نمایندگی از کالاها مورد استفاده قرار گرفت، تشکیل اساس تجارت از ۱۵۰۰ سال پیش بود. نمونههایی از سکهها از اولین جوامع در مقیاس بزرگ، اگر چه در ابتدا اینها توده بینام و نشان از فلزات گرانبها بودند. اسپارت باستان برای دلسرد کردن شهروندان خود از درگیر شدن در تجارت خارجی سکه از آهن ضرب کرد. روند کنونی دور دوحه دور دوحه مذاکرات سازمان تجارت جهانی با هدف کاهش موانع تجارت در سراسر جهان، با تمرکز بر تجارت عادلانه تر برای کشورهای در حال توسعهاست. مذاکرات برای از بین بردن شکاف بین غنی کشورهای توسعه یافته، به نمایندگی از G20، و کشورهای عمده در حال توسعه صورت گرفتهاست. یارانههای کشاورزی مهمترین مسئلهاست که بر اساس سختترین مذاکرهها توافق شدهاست. در مقابل، توافق زیادی در تسهیل تجارت و ظرفیتسازی وجود دارد. دور دوحه در دوحه، قطر، آغاز شد و مذاکرات پس از آن در: کانکون، مکزیک، ژنو، سوئیس و پاریس، فرانسه و هنگ کنگ ادامه یافت. چین از حدود ۱۹۷۸، دولت جمهوری خلق چین (PRC) آزمایش در اصلاحات اقتصادی را آغاز کرد. در مقایسه با سبک قبلی اقتصاد برنامهریزی متمرکز شوروی، اقدامات جدید به تدریج محدودیتهای اعمال شده بر روی کشاورزی، توزیع کشاورزی و چند سال بعد، شرکتهای شهری و کاری را دربرداشت. رویکرد بازار محور ناکارآمدی و تحریک سرمایهگذاریهای خصوصی، به ویژه کشاورزان را کاهش میدهد، که منجر به افزایش بهرهوری و خروجی میگردد. یکی از ویژگیها استقرار چهار (بعد از پنج) در مناطق ویژه اقتصادی واقع در امتداد سواحل جنوب شرقی بود. اصلاحات نشان داد که موفقیت چشمگیری در افزایش خروجی، تنوع، کیفیت، قیمت و تقاضا است. در شرایط واقعی، اقتصاد در اندازه بین ۱۹۷۸ و ۱۹۸۶، دو برابر شد و دوباره در سال ۱۹۹۴ دو برابر شد، و دوباره در سال ۲۰۰۳انجام شد. به صورت واقعی سرانه، دو برابر از پایه ۱۹۷۸، در سال ۱۹۸۷، ۱۹۹۶ و ۲۰۰۶ صورت گرفت. سال ۲۰۰۸، اقتصاد ۱۶٫۷ برابر اندازه آن در سال ۱۹۷۸ بود، و ۱۲٫۱ برابر سطح قبلی سرانه بود. پیشرفت تجارت بینالمللی حتی با سرعت بیشتری بهطور متوسط هر ۴٫۵ سال، دو برابر شدهاست. مجموع تجارت دو طرفه در ژانویه سال ۱۹۹۸ که از سطح تجارت تمام سال ۱۹۷۸ و سهماهه اول سال ۲۰۰۹، بیش از سطح تجارت تمام سال ۱۹۹۸ بود. در سال ۲۰۰۸، تجارت دو جانبه چین بالغ بر ۲٬۵۶ تریلیون دلار آمریکا است. در سال 1991 PRC به گروه انجمن همکاریهای اقتصادی آسیا و اقیانوس آرام، پیوست. در سال ۲۰۰۱، نیز به سازمان تجارت جهانی پیوست. تجارت جهانی بازرگانی بین المللی، دادوستد کالا و خدمات در سراسر مرزهای کشورها است. در بیشتر کشورها، نشان دهنده بخش بزرگی از تولید ناخالص داخلی است. با آنکه که بازرگانی جهانی در سراسر تاریخ (جاده یشم، جاده ابریشم، جاده کهربا) برپا بودهاست، ارزش اقتصادی، اجتماعی، سیاسی آن در همین چند سده، بیشتر به دنبال انبوهساز شدن، ترابری پیشرفته، جهانی شدن، شرکتهای چند ملیتی، و صادرات افزایش یافتهاست. در واقع، شاید مایه پیشرفت روزافزون بازرگانی جهانی همین است که بیشتر منظور از اصطلاح «جهانی شدن» است. نشانه پیشرفت در بازرگانی را میتوان در ناسازگاری میان کشورهایی مانند کره جنوبی، که راهبرد انبوهسازی صادرات گرا، و هند، که راهبرد بسته تری دارد در تاریخ دید (گرچه هند باز کردن اقتصاد خود را از سال ۲۰۰۵ آغاز کردهاست). کره جنوبی بسیار بهتر از ترازهای اقتصادی هند در بیش از پنجاه سال گذشته کارکرد داشتهاست، اگرچه پیروزی آن نیز با پشتوانه نهادهای دولتی کارساز است. مصوبات بازرگانی تحریم، مرزبندی بازرگانی با یک کشور ویژه است که گاهی به آن برای کیفر آن کشور برای برخی از کارها به کار گرفته میشود. تحریم، یک گونه سختگیرانه از مرزبندی زورگویانه، و بستن راه بازرگانی یک کشور دیگر است. برای نمونه، آمریکا تحریم در برابر کوبا را برای بیش از ۴۰ سال دنبال کردهاست. موانع بازرگانی اگر چه بیشتر جاها، مرزبندیهای بازرگانی در میان کشورها هست، بازرگانی جهانی با سهمیه و مرزبندیهای دولتی برنامهریزی و با تعرفه مشمول مالیات است. تعرفه بیشتر بر واردات است، اما گاهی پیش میآید که کشورها دیگر کشورها را به پرداخت تعرفه یا یارانههای صادراتی را وادار کنند. همه اینها موانع تجاری نامیده میشوند. اگر دولت موانع (بازدارندههای) بازرگانی را کنار بگذارد، یکی از زمینههای بازرگانی آزاد هست. دولتی که راهبردهای پشتیبانی از فراوردههای داخلی را پیاده میکند موانع بازرگانی را پدیدمیآورد. دسترسیِ برابر جنبش بازرگانیِ برابر، همچنین به نام جنبش برابری بازرگانی شناخته شده و به گسترش بهرهگیری از نیروی کار، استانداردهای زیستمحیطی و اجتماعی برای ساخت کالاها، به ویژه برای بازیگران اقتصادی از جهان سوم و جهانی دوم میپردازد، چنین باورهایی این گفتمان را آغاز کرد که آیا بازرگانی باید به نام حقوق بشر برنامهریزی شود؛ واردات از بنگاهی که خودخواسته استانداردهای تجارت منصفانه را دنبال کرده یا دولتها که آنها را از راه آمیزه ای از کار و قانون تجارت به کار میبندند. راهبردهای بازرگانیِ برابر به گونه گستردهای گوناگون است، مانند قدغن بودن یکسان کالاهای ساخته شده با بهرهگیری از نیروی کار بردهها با کمترین دستمزد، مانند آنهایی که در ۱۹۸۰ قهوه فراوری میکردند. سازمانهای غیردولتی نیز نقش بزرگی را در گسترش استانداردهای بازرگانیِ برابر با کارکردی همچون بازرسان خودگردان برای سازگاری با باید و نبایدهای وابسته به این دیدگاه بازی میکنند. تجارت الکترونیک این نوع از تجارت که به روش آنلاین است و به معنی داد و ستد الکترونیک است. در تجارت الکترونیک برترین و چالشبرانگیزترین نکته ای که باید به آن نگاه شود، امنیت است که در این نوع از تجارت بسیار سرنوشت ساز است. تجارت خانه تجارت خانه یک لغت قدیمی است که برای اشاره به مکانهایی که در آن عمل تجارت صورت میگیرد استفاده میشود. دکانها و مغازهها به مانند مغازههای بازار بزرگ تهران صورتهای قدیمی تر و مقیاس کوچک تجرات خانهها و هلدینگها نمونههای بزرگ مقیاس این تجارتخانهها اند. بهطور مثال میتوان از شرکتهای رفاه، افق کوروش، صبا تأمین، کانی اپال و اتکا نام برد. منابع (Covers sea-trading over the whole world from ancient times.) اقتصاد بازرگانی بینالمللی راههای بازرگانی واژگان اقتصادی __بیفهرست__ __بیبخش__ __بینمایه__ __بیپیوندبخش__


source: wikipedia

text: سازوکار یا مِکانیسم دستگاهی برای تبدیل نیروهای ورودی به نیروهای خروجی مورد نظر است. همچنین مکانیسم، روالی است که برای انجام هدفی بر پا میشود. این روال با پارههای تشکیلدهندهاش را معمولاً به گونهای جایگذاری میکنند که مجموعهٔ پدید آمده، کمابیش خودبهخود و تکراری کار مورد نظر را انجام دهد. مکانیسم به زبان ساده به مجموعه ای از اجزا گفته شود که حرکت را تبدیل یا منتقل کنند، یا باعث حرکت یک جسم شوند. روشها مکانیزمها بهطور کلی از یکی از روشهای زیر کمک میگیرند: حرکت قطعات: چرخدنده، تسمه، زنجیر، بادامک، پیرو و بازو ... سیستم اصطکاکی: ترمز و کلاچ ... ساختار اجزا: قاب، بست، بیرینگ، فنر و کاسهنمد ... المانهای مخصوص: پین، خار و هزار خار ... جستارهای وابسته دنباله چرخدنده رابط مکانیکی کار مجازی پانویس منابع سازوکارها سینماتیک


text: روال به زنجیرهای از کنشها، وظایف، گامها، محاسبات، تصمیمها و دیگر فرایندها گفته میشود که پس از انجام در ترتیب و چیدمان مشخص، نتیجه، فراورده یا دستاورد مشخصی را فراهم میکند. هر بار که یک روال را دنبال میکنیم، اگر شرایط دروندادی همان باشد بایستی هر بار همان نتیجه بارهای پیش بدست آید. به روالهایی که در جایی نوشته یا ثبت میشوند کاردستور (دستورالعمل) یا راهنمای کار نیز گفته میشود. برای نمونه برای پختن یک کیک میتوان یک روال در نظر گرفت با گامهای زیر: باز کردن جعبه خمیر آماده. در هم آمیختن خمیر. از پیش گرم کردن فر. درون تاون گذاردن کیک. بیرون آوردن کیک پس از پخت. تعریف روال در واژگان پزشکی در علم پزشکی به آن عمل (انگلیسی: procedure) میگویند که انواع مختلفی دارد مثل عمل جراحی (انگلیسی: surgery procedure). جستارهای وابسته زیرروال ارتباطات فنی برنامهنویسی فناوری


text: فر آشپزی (در پارسی باستان: فِرن) یا تاوَن گونهای کوره یا اجاق دربسته برای گرمایش، پختوپز یا خشک کردن است. کاربرد اصلی آن در آشپزخانهها و کوزهگری است. فر گازی و فر برقی دو نوع مدرن فر میباشند. تاونی که برای حرارت دادن یا در کارهای صنعتی از آنها استفاده میشود کوره یا تاون صنعتی نامیده میشوند. تاون معمولی یکی از لوازم آشپزی است؛ که معمولاً برای پختن، داغ کردن، کبابی کردن، سرخ کردن یا گرم کردن خوراک و غذا بکار میرود. از تاون معمولاً برای درست کردن گوشت، نانهای پخته، کیک یا دسرها بهره میگیرند. امروزه فرهای كانوكشن كه حرارت را با توجه به فنهای كه داخل فر تعبيه شده است به سمت غذا هدايت كرده و در زمان و دماي كمتری عمل پخت را انجام ميدهد. ریشهشناسی واژه «تاون» از ترکیب تاو (تاب) و -َن (پسوند اسم ابزارساز) ساخته شده است و از برابرنهادههای فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. واژگان کهن سوزن، روزن، نهنبن، پرویزن، میهن و واژه نوساخته پوشن نیز به همین روش ساخته شدهاند. نگارخانه جستارهای وابسته تنور دیگ فر گازی فر برقی برشته کن (تستر) برشتار (تسترآون) اجاق مایکروویو چراغک (وارمر) کباب پز زودپز آرام پز پلوپز منابع Wikipedia contributors، "Oven،" Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Oven&oldid=207744649 ابزارهای پختوپز شومینه


text: اجاق میکروویو یا مایکروویو یا تندپز، گونهای اجاق است که از راه تابش الکترومغناطیسی ریزموج، و به جنبش درآوردن مولکولهای آب و دیگر مولکولهای قطبیده، غذا را گرم کرده، سبب میشود که غذا در زمان کوتاهی بپزد. طرز کار دستگاه فرکانس امواج مایکروویو از امواج مرئی کمتر است، پس انرژی کمتری دارند. دلیل گرمشدن مواد غذایی با امواج مایکروویو این است که مولکولهای مواد هم مانند بقیه اجسام، فرکانس طبیعی (فرکانس رزونانس) دارند. فرکانس طبیعی آنها، فرکانس ارتعاشات نامنظم (کاتورهای) آنهاست. هنگامی که فرکانس امواج در محدوده فرکانس طبیعی مولکول باشد، میتوانند دامنه جنبش مولکولهای قطبی را نیز بیشتر کنند و به شدت نوسان مولکولها اضافه کنند. این نوسانهای کوچک، میتوانند تبدیل به نوسانهای بزرگتر شوند. در جدول زیر، فرکانس طبیعی چند مولکول دو اتمی آمدهاست. این فرکانسها همگی در محدوده امواج فروسرخاند. امواج الکترومغناطیس، در واقع از یک جفت موج الکتریکی و مغناطیسی عمود برهم تشکیل شدهاند. مولکول آب یک مولکول قطبی است. دلیل قطبی بودنش این است که اتم اکسیژن الکترونگاتیوی بیشتری دارد. یعنی الکترونها را بیشتر جذب میکند و برای همین، هر مولکول آب، یک قطب مثبت و یک قطب منفی دارد. وقتی یک مولکول قطبی در یک میدان الکتریکی قرار میگیرد، تمایل دارد که در جهت میدان سمتگیری کند. حالا اگر این میدان به صورت موج باشد، دائماً جهت مولکول عوض میشود. فرکانس امواج اجاق مایکروویو، ۲٫۴۵ گیگاهرتز (۲٫۴۵×۱۰۹ Hz) است. این فرکانس به فرکانس طبیعی مولکولهای آب نزدیک است. در نتیجه مولکولهای آب در اجاق، دائماً در حال تغییر جهتاند. این تغییر جهت باعث شکسته شدن پیوند بین مولکولها میشود. دست آخر انرژی موج، به انرژی گرمایی تبدیل میشود و بنابراین، آب موجود در غذا گرم، و در نتیجه غذا گرم میشود. فلزات این امواج را بازمیتابانند؛ بنابراین درون اجاق مایکروویو، امواج دائماً در حال رفت و برگشت هستند و غذا را درون آن گرم میکنند. برای همین، غذاهای آبکی بیشتر گرم میشوند ولی ظروف پلاستیکی و شیشهای اصلاً گرم نمیشوند (مگر اینکه بر اثر رسانایی گرمایی، از راه غذا گرم شوند). امواج مایکروویو را وسیلهای به نام مگنترون تولید میکند. برای اینکه این امواج به همه جای غذا برسند، ظرف غذا معمولاً بر روی یک پای چرخان میچرخد. در مدلهای قدیمی تر هم از یک پروانه فلزی برای پخش کردن امواج استفاده میشد. بدون چرخاندن غذا یا پخش کردن امواج، همه جای غذا گرم نمیشود. امواج درون اجاق مایکروویو، امواج ایستا (standing wave) هستند. چون طول موج این امواج حدود ۱۲٫۲۵ سانتیمتر است، هر ۶٫۱۲۵ سانتیمتر، دامنهٔ امواج تقریباً برابر صفر است (گرههای موج ایستا). پس مولکولهای مواد غذایی در این نقاط تحت تأثیر امواج قرار نگرفته، گرم نمیشوند. با قرار دادن لایه یکنواختی از پنیر کف اجاق، بدون میز چرخان، میتوان این نقاط را دید. در واقع نقاطی که پنیر ذوب نشده، این نقاط هستند. مزایای استفاده از اجاق مایکروویو اجاق مایکروویو برای یخزدایی مواد غذایی یخزده مثل انواع گوشت و سبزیجات مطلوب است که در عرض چند دقیقه انجام میشود. برتری دیگر پخت با اجاق مایکروویو حفظ عطر طبیعی غذاست که باعث میشود نمک یا شکر بیش از مقدار لازم به غذا افزوده نشود. اجاق مایکروویو غذا را با رطوبت خودش میپزد بنابراین لازم نیست چربی اضافی یعنی کره یا روغن به آن افزوده شود. اجاق مایکروویو غذا را در زمان کوتاه بدون افزودن آب یا چربی میپزد؛ از طرفی همه انرژی در اجاق مایکروویو صرف پختوپز میشود و برای گرم کردن ظرف یا طبقات فر هدر نمیرود بنابراین اجاق مایکروویو وسیلهای سازگار با مصرف بهینه انرژی است. معایب استفاده از اجاق مایکروویو زمان پخت غذا در اجاق مایکروویو کوتاه است و میکروبهایی که احتمالاً در غذا وجود دارند از بین نمیروند. همچنین این دستگاه نیاز به نگهداری و تمیز شدن مداوم دارد زیرا مواد غذایی که درون اجاق مایکروویو برای گرم شدن قرار میگیرد بر اثر حرارت، روغن یا آب موجود در آنها به دیوارههای دستگاه میچسبد لذا بهتر است هر چند وقت یکبار با یک پارچه نمدار داخل آن تمیز شود. مخترع پرسی لی بارون اسپنسر مخترع اجاق مایکروویو بود که ۹ ژوئیه سال ۱۸۹۴ در شهر هولند ایالت مِین آمریکا زاده شد و در ۸ سپتامبر ۱۹۷۰ در ۷۶ سالگی درگذشت. باورهای اشتباه اجاق مایکروویو غذا را کاملاً از درون نمیپزد. امواج مایکروویو تنها تا عمق کمی درون غذا نفوذ میکنند و حرارت چندانی در عمق بیش از سطح غذا در آن ایجاد نمیشود. برای مثال، عمق نفوذ امواج (Penetration depth) در گوشت حدود ۱سانتیمتر در بسامدهای رایج این دستگاهها است. تولید جرقه با انگور توسط امواج مایکروویو محققان در کانادا دریافتند که انگور به عنوان تشدید کننده تابش مایکروویو عمل میکند. یعنی انگورها این انرژی را به دام میاندازند، سپس انرژی در یک لحظه متلاشی میشود. با تصویربرداری از گرما، تیم نشان داد که انرژی به دام افتاده یک نقطه داغ در مرکز انگور را تشکیل میدهد. اما اگر دو انگور در کنار یکدیگر بنشینند، آن نقطه داغ در جایی که انگور لمس میشود شکل میگیرد. نمکهای موجود در پوست انگور اکنون به صورت الکتریکی یا یونیزه شده میشوند. با آزاد شدن یونهای نمکی، شعلهور پلاسما ایجاد میشود. جستارهای وابسته اختراعها در ایالات متحده (۱۸۹۰–۱۹۴۵) وسایل آشپزی فر یا مایکروویو؟ کدام بهتر است؟ منابع ابزارهای پختوپز اختراعهای آمریکایی اختراعهای سده ۲۰ (میلادی) تأثیرات تابش فناوری مایکروویو معرفیشدههای ۱۹۴۵ (میلادی) ویکیسازی رباتیک وسایل خانگی


text: نگهداری از خانه، دربرگیرندهٔ کارهایی مانندِ آشپزی، شستوشو، نگهداری از کودکان، باغبانی و همچنین خرید میباشد. این کارها میتوانند بهدستِ سرپرستانِ خانواده، فرزند یا کارگر خانگی انجام شوند. تاریخچه قبل از شهرنشینی، کار در خانه سختتر از امروز بود. ورود آب لوله کشی گرم و سرد به درون خانهها بسیاری از اموری را که مستلزم صرف وقت زیاد بود حذفکرد؛ پیش از آن آب نیز میبایست به خانه حمل شده و هرگاه آب گرم مورد نیاز بود در آنجا گرم شود. کابلکشی و لولهکشی برق و گاز، بخاریهای زغالی و چوبی را منسوخ کرد، و کارهایی مانند خرد کردن منظم چوب، حمل زغالسنگ و تمیز کردن دایمی بخاری؛ از بین رفتند. وسایلی که باعث صرفهجویی در کار میشوند مانند جاروبرقی، وسایل شستوشو و وسایل آشپزی کار سخت را کاهشدادند. پس از انقلاب صنعتی، بعد خانواده کاهش یافت و زمان کمتری صرف مراقبت از کودکان میشد. با وجود این آمارها نشان میدهند که مقدار زمان متوسطی که زنان در بریتانیا صرف امور خانگی میکنند؛ به شدت افزایش یافتهاست. آمارهای مشابه نشان میدهد که وسایل خانگی برخی از کارهای سنگینتر را حذف کردهاند، اما به جای آنها مسایل جدیدی به وجود آمدهاند. زمانی که صرف نگهداری از کودکان، خرید برای رفع نیازمندیهای خانه و تهیه غذا میشود؛ افزایش قابل توجهی یافتهاند. در اروپا، زنان متأهل بسیاری در بیرون از خانه شاغل هستند که معمولاً کمتر از دیگر زنان کار خانگی انجام میدهند. کار خانگی اهمیت زیادی برای اقتصاد جامعه دارد و کار خانه بین ۲۵ تا ۴۰ درصد ثروت ایجاد شده در کشورهای صنعتی را دربرمیگیرد. کار خانگی با ارائه خدمات رایگان که بسیاری از جمعیت شاغل به آنها وابستهاست، بقیه اقتصاد را تقویت میکند. بر اساس آمارهای سال ۲۰۰۰ میلادی؛ ۳۷٪ زنان ایالات متحده آمریکا، ۳/۴۶ درصد زنان کانادا و ۶۳درصد زنان ایران خانهدار هستند. نگرش جامعهشناسان از دیدگاه جامعهشناسی، خانهداری از نمودهای تقسیم کار جنسیتی (تقسیم کار بر اساس جنسیت) است. در تقسیم کار جنسیتی از زنان و مردان انتظار میرود فقط به دسته خاصی از کارها که از قبل تعیین شدهاست و به اختیار خود شخدیدگاه جامعهشناسی، خانهداری از نمودهای تقسیم کار جنسیتی (تقسیم کار بر اساس جنسیت) است. در تقسیم کار جنسیتی از زنان و مردان انتظار میرود فقط به دسته خاصی از کارها که از قبل تعیین شدهاست و به اختیار خود شخص نیست بپردازند. در این تقسیمبندی، زنان مسئول کارهای خانه و خانهداری، و بزرگ کردن بچهها شمرده میشوند که کار بدون درآمد است. در نتیجه از نظر مالی وابسته به مردان میشوند و دسترسی به پولی که از آنِ خود بدانند نخواهند داشت.[۱] بتی فریدان در کتاب پژوهشی مشهور خود، راز و رمز زنانه، به «مشکلی که نامی ندارد»، افسردگی پنهان زنانی که خانهدار و بدون شغل خارج از خانه هستند پرداختهاست. آن اکلی نیز در کتابهای مهم خود زنِ خانهدار و جامعهشناسی خانهداری، برای بار اول خانهداری را به عنوان مسئلهای مهم و به عنوان «کار» مطرح کرد. بهطور مداوم جامعهشناسان بیشتری به این موضوع پرداختند. آنتونی گیدنز کارخانگی را «کار بیمزدی که بدون پرداخت مستقیم و خارج از حوزه یک شغل خاص انجام میگیرد» تعریف میکند. به گفته فاکس هاردینگ «در خارج از بازار بخش اعظم کارهای مراقبتی و وظایف خانگی به عهده زنان است. به کوتاهی آنکه: الگوی غالب، شامل یک «نان آور» است و به زنان نقشهای تدبیر منزل و پرورش کودکان محول میشود که فرض بر این است که با طبیعت آنها تناسب دارد؛ بنابراین فعالیتهای آنها در مراکز کاری محدوداست. موضوعی که تمایزگذاری بین مردان کارگر و زنان مراقبتکننده را منعکس میکند.» دلفی دربارهٔ کار خانهداری نوشتهاست «کارگر نیروی کار خود را میفروشد در حالی که زن متأهل نیروی کارش را به رایگان واگذار میکند. حق انحصاری و نپرداختن مزد با هم ارتباط نزدیک دارند عرصه کار خانگی در چهار چوب رابطه شخصی و عام (ازدواج) در اصل نوعی بردگی است.» گرایشهای گوناگون فمینیسم دیدگاههای گوناگونی به خانهداری دارند. مثلاً فمینیسم رادیکال آن را «کاری در خدمت مردان و در راستای حفظ منافع مردان» دانسته، فمینیسم مارکسیستی خانهداری را کاری رایگان در خدمت منافع سرمایهداری و بازتولید نیروی کار میداند، و فمینیسم سوسیالیستی آن را «کاری که هم مردان و هم سرمایهداری از آن منتفع میشوند» میداند. اما همه این گرایشها خانهداری را کاری واقعی میدانند. خانهداری در ایران خانهداری در ایران، بهطور سنتی از وظایف زنان بودهاست و در زبان فارسی برای زنی که در کار و پیشه خانهداری مهارت دارد واژه کدبانو به کار برده میشود. در تحقیقی که دربارهٔ کارهای خانهداری در تهران سال ۱۳۸۶ انجام شد، مواردی شامل: نظافت روزانه منزل، نظافت کلی منزل، ظرفشویی، آشپزی، رسیدگی به درس بچهها، گردش و تفریح بردن بچهها، مراقبت از فرزندان هنگام بیماری، توجه به شستن و مرتب کردن لباس بچهها، خریدهای روزانه، تعمیرات جزئی (تعویض لامپ، سرویس کولر و تعمیر سشوار)، پذیرایی از مهمانان، جمع کردن میز غذا یا سفره، و شستن سرویسهای بهداشتی بررسی شده و نتیجه نشان میداد زنان بار اصلی کارهای خانه را بر دوش دارند. در سال ۱۳۸۶ مجلس جمهوری اسلامی ایران خواستار محاسبه ارزش اقتصادی فعالیتهای خانگی زنان شد. بر اساس این مصوبه، ارزش کار خانگی زنان میبایست در تولید ناخالص داخلی محاسبه گردد. مجلس شورای اسلامی همچنین برای حمایت کردن از کار خانگی پیشنهاد کرد که زنان خانهدار تحت پوشش بیمه قرار بگیرند. نظرسنجیهای دانشگاه شهید بهشتی، نشان داد که زنان خانهدار بهترین وسایل آگاهسازی جامعه از ارزش کار خانگی را تلویزیون، روزنامهها و رادیو دانستهاند. نگرش اسلام به اداره امور خانه مراد از کار درون منزل عمدتاً سه امر «همسرداری»، «فرزندداری» و «خانهداری» است. از لحاظ شرع اسلام نمیتوان زنان را به فعالیتهای درون خانه مجبور نمود و این امر از وظایف آنان نیست. بلکه حتی تهیهٔ غذا، رعایت نوع غذا، از نظر فقهی در زمرهٔ وظایف مردان است. برای نمونه روحالله خمینی مینویسد: «اگر غذایی با مزاج زن متناسب باشد یا زن به خوردن آن عادت داشته باشد، به گونهای که ترک آن موجب ضرر او گردد بر مرد واجب است آن غذا را برای زن تهیه نماید» وی همچنین در بارهٔ اینکه آیا زن میتواند مثلاً غذا نپزد یا خانه را مرتب نکند و آیا مرد میتواند او را به این امور مجبور نماید پاسخ دادهاست: «مرد حق ندارد زن خود را مجبور به کار خانه کند» جستارهای وابسته خانهداری خانهدار مرد خانهدار پانویس منابع معصومی سید مسعود، احکام روابط زن و شوهر و مسائل اجتماعی آنان صص۵–۶۴ contributors، «Homemaker،» Wikipedia، The Free EncyclopediaWikiped* Wikipedia contributors، «Household management،» Wikipedia، The Free Encyclopedia* ازدواج اقتصاد اقتصاد خانه پیشههای خدمات و نگهداری شخصی جامعهشناسی خانواده کار تمیزکردن پیشهها فرزندپروری پیشههای غیر رسمی


text: تاریخ علم رشته و شاخهای از تاریخ است که به بررسی چند و چون تغییر درک انسان از دانش و علم و فناوری در درازای هزارهها میپردازد؛ و اینکه چگونه این درک، دستیابی به پیشرفت علمی نوین را برای ما ممکن ساختهاست. از جمله زمینههای پژوهش در این رشته میتوان به تأثیرات فرهنگی، اقتصادی، و سیاسی بر علم و دانش و فناوری اشارهکرد. نوآوریهای دانش و فناوری در بسیاری از نقاط جهان پیشینه دارند و هند، ایران، یونان، چین و مصر در این زمینه سهم بسزایی دارند. تاریخ علم دانشی است در راستای بررسی و بیان چگونگی وقایع علمی و نیز، تبیین چرایی وقوع آنها. در اینکه علم و دانش بعلت عجین بودن با نطق بشری عمری تقریباً به اندازه نوع بشر دارد شکی نیست. خاستگاه علم بشر مطابق با حضور او در هر نقطهٔ کره زمین بودهاست. اما آنچه میتوانیم به آن استناد کنیم مکتوباتی است که تاریخ ثبت بسیاری از وقایع علمی را از سدههای ۶ قبل از میلاد مسیح در مناطق مصر و بابل و در میان فنیقیها گزارش مینماید. ما به منظور نظم دهی به مطالعات تاریخی، بررسی خود را به پنج دوره اساسی پیشرفت علمی تقسیم مینماییم. این دورهها خود به دورههای دیگری منقسم میشوند که عبارتاند از: ۱) دوره یونیانیان - اسکندرانی ۲) دوره میانه ۳)دوره انقلاب علمی در سده ۱۷ ۴)دوره مادیگرایی در سده ۱۹ ۵) دوره نوین ده نظریه انقلابی در تاریخ علم ۱۰. نظریه اطلاعات: کلود شانن ۱۹۴۸ ۹. نظریه بازیها: جان فون نویمان و اسکار مورگنشترن ۱۹۴۴ ۸. نظریه اکسیژنی احتراق: آنتوان لاوازیه ۱۷۷۰ ۷. نظریه تکتونیک صفحهای: آلفرد وگنر ۱۹۱۲؛ توزو ویلسون ۱۹۶۰ ۶. نظریه مکانیک آماری: جیمز کلرک ماکسول، لودویگ بولتزمان، ویلارد گیبس، اواخر قرن ۱۹ ۵. نظریه نسبیت خاص: اینشتین ۱۹۰۵ ۴. نظریه نسبیت عام: اینشتین ۱۹۱۵ ۳. نظریه کوانتومی: ماکس پلانک، نیلز بوهر، ورنر هایزنبرگ، اروین شرودینگر، ماکس بورن، آلبرت اینشتین، پل دیراک، ولفگانگ پائولی ۱۹۰۰–۱۹۲۶ ۲. نظریه فرگشت با گزینش طبیعی: چارلز داروین ۱۸۵۹ ۱. نظریه خورشید مرکزی: کوپرنیک ۱۵۴۳ جستارهای وابسته نظام نوآوری فناورانه دانش علم فلسفه فلسفهٔ علم تاریخ فناوری پانویس تاریخ علم مطالعات علم


text: دولت در علم سیاست، دستگاهی سیاسی اجباری با حکومتی متمرکز است که انحصار استفادهٔ درست از اجبار و زور درون یک قلمرو جغرافیایی معین را حفظ میکند. مفهوم دولت در معانی دیگری نیز به کار برده میشود. بسیاری از نویسندگان مفاهیم «دولت» و «حکومت» را به یک معنا به کار میبرند و در زبان عامیانه و رسانهها دولت معمولاً به معنی قوه مجریه یا هیئت وزیران است که این کاربرد از واژه دولت تنها به بخشی از حکومت اشاره دارد. گاهی نیز دولت به بخشی از حکومت اشاره دارد که شامل نهادهای مذهبی و نهادهای مدنی نمیشود؛ مثلاً کاربرد واژه دولت در اصطلاح سازمانهای غیردولتی به این مفهوم از دولت اشاره دارد. دولتها ممکن است دارای قدرت سیاسی و حاکمیت کامل باشند که در این صورت کشور مستقل نامیده میشوند؛ ولی گاهی ایالتهایی که در یک جمهوری فدرال گرد هم آمدهاند، مثلاً در ایالات متحده آمریکا، نیز دولت نامیده میشوند. بعضی از دولتها هم تابع و دستنشاندهٔ حکومتی دیگر هستند؛ مثل فرانسه ویشی که تابع آلمان نازی بود اما خود را دولت میخواند. انواع دولت: الف) دولت مرکزی: تنها شخصی است که در خزانه حساب شخصی دارد و عموماً جهت ساخت و گسترش و ترمیم پایهٔ پولی کشور از آن استفاده میکند؛ مثلاً الماس خریداری کرده و در خزانه به امانت میگذارد. ب) دولت کاراکترال: مرجع برگزاری آزمون استخدامی ادارات و موسسات دولتی بهشمار میآید و با دقّت زیادی مسئول محتوای پولی اداری است. نکته:محتوای پولی اداری، مرز یک کشور و کشور دیگر از لحاظ اداری است. ج) دولت فدرال:مسئول آمایش یک سرزمین را دولت فدرال گویند. تبصره:قضّات فدرال را هم تأیید صلاحیت میکند. د) دولت رادیکال:متولّی امور اجرائی اداری کشور است و دولت لیبرال از او مجوّز میگیرد. ه) دولت لیبرال:مسئولیّتهای ویژه را برعهده دارد و سازمان فدرال یک کشور اداره میکند. دولت ملّی:امور سازمانی از جمله سازمانهای قضائی را ساماندهی میکند. یادآوری: سازمانهای فدرال را برعهده نمیگیرد. مشکلات تعریف هیچ اجماعی دانشگاهی بر روی یک تعریف فراگیر و درخور از دولت وجود ندارد. واژه دولت اشاره دارد به دستهای از نظریههای متفاوت ولی مرتبط دربارهٔ پدیده سیاست که اغلب با یکدیگر هم پوشیهایی دارند. ارائه تعریف از این واژه میتواند بخشی از درگیریهای ایدئولوژیک در نظر گرفته شود، چرا که تعریفهای گوناگون به نظریههای متعددی منجر میشود که پایه و اساس دولت اند و در نتیجه راهکارهای مختلف سیاسی را معتبر خواهند شمرد. رایجترین تعریف از دولت از ماکس وبر است، که توضیح میدهد دولت یک سازمان سیاسی اجباری و دارای دولتی مرکزی است و سعی در برقراری انحصار قدرت قانونگذاری برای خود در داخل یک قلمرو مشخص دارد. دستهبندیهای عمومی از نهادهای دولت شامل دیوان سالاران اداری، نظام حقوقی و سازمانهای نظامی یا مذهبی است. بر طبق واژهنامه انگلیسی آکسفورد، دولت الف. یک اجتماعی سازمان یافته سیاسی است که دارای یک دولت، یک رفاه عمومی و یک ملت است. چنین اجتماعی میتواند دربردارنده بخشهای مختلف یک جمهوری فدرال باشد، به ویژه در ایالات متحده آمریکا. انواع دولت دولتها ممکن است به عنوان مقتدر دستهبندی شوند و این دسته آن دولتهایی اند که به دولت دیگری وابسته نبوده و موضع اعمال حاکمیت آن نیستند. دیگر دولتهایی نیز هستند که ممکن است زیر سیطره یک قدرت بیگانه قرار گرفته باشند. بسیاری از دولتها، دولتهای فدرال اند که در اتحادیه فدرال مشارکت میجویند. یک دولت فدرالی قلمرویی است که تحت قانون اساسی شکل گرفته و با اجتماعات متعدد یک فدراسیون را تشکیل میدهد. چنین دولتهایی از دولتهای دارای اقتدار متمایزند چرا که در این حالت این دولتها، بخشی از قدرت خود در حاکمیت را به دولت فدرال منتقل کردهاند. دولت و حکومت مفهوم حکومت میتواند متمایز از مفهوم دولت باشد. حکومت گروهی مشخص از مردم، دیوان سالاران اداری، است که وظیفه اداره کردن کارهای دولتها را در دورهای که به آنها اختصاص دارد بر عهده دارند. با این اوصاف میتوان گفت که حکومتها ابزاری اند که قدرت دولت از طریق آنها به کار بسته میشود. دولتها را حکومتهای مختلفی که از پی هم میآیند، اداره میکنند. هر حکومتی که از پی حکومت دیگر میآید از بدنهای از افراد متخصص تشکیل شده که انحصار تصمیمگیریهای سیاسی را در دست دارند و به دست سازمانهای حکومتی از دیگر اعضای جامعه جدا شدهاند. کارکرد آنها اجرایی کردن قوانین موجود، تصویب قوانین جدید و داوری اختلافها به صورت انحصاری است. در بعضی از جوامع، این گروه از مردم به صورت دائمی بر سر کار میآیند یا از طبقه پادشاهی بوده و از طریق وراثتی زمام امور را در دست میگیرند. در دیگر جوامع، برای نمونه دموکراسیها، نقشهای سیاسی بر جای خود باقی میمانند ولی اشخاص متفاوت در زمانهای مختلف تصدی آنها را بر عهده خواهند داشت. دولت و دولت-ملت دولت هم چنین میتواند از مفهومی به نام ملت نیز متمایز باشد که به یک منطقه گسترده جغرافیایی اشاره دارد و مردمی که در آن محدوده به زندگی و کار مشغول اند و هویتی مشخص از در کنار هم بودن و با هم زندگی کردن دارند. دولت و جامعه مدنی در اندیشههای کلاسیک، دولت هم با جامعه سیاسی و هم جامعه مدنی معرفی شدهاست. چرا که در آن دوره، جامعه مدنی را هم جزئی از اجتماعات سیاسی در نظر میگرفتند، در حالی که در اندیشههای مدرن میان دولت-ملت به عنوان یک جامعه سیاسی و جامعه مدنی به عنوان نوعی از جامعه اقتصادی تمایز قائل شدهاند. بنابراین، در اندیشههای مدرن دولت با جامعه مدنی در تضاد است. انسان علیه دولت فیلسوف، جامعهشناس، زیستشناس و نویسنده انگلیسی، هربرت اسپنسر در کتاب خویش با نام انسان علیه دولت دربارهٔ بسیاری از ابعاد دولت که در تعارض با ویژگیهای انسان است، قلم راندهاست. در این کتاب وی با جزئیات به تحلیل دانشگاهی شکسپیر میپردازد و فضای سردی را که حاصل ارتباط میان دولت و مردمی که در آن زندگی میکنند است، را به رشته تحریر درمیآورد. آنتونیو گرامشی معتقد بوده که جامعه مدنی مرکز نخستین فعالیت سیاسی است چرا که این محمل جایی است که در آن تمام اطلاعات هویتی، درگیریهای نظری، فعالیتهای روشنفکران و ساختن یک هژمونی، شکل میگیرند و امکان وقوع مییابند و آن جامعه مدنی پیوند ارتباطی میان فضای سیاسی و اقتصادی بود. جمع تمام این فعالیتهای جامعه مدنی چیزی بود که گرامشی آن را جامعه سیاسی مینامید، و آن را از ملتی که دولت را به عنوان جامعه خویش برمیگزینند، متمایز میدانست. وی میگفت که سیاست یک روند یک طرفه برای اداره سیاسی جامعه نیست بلکه سیاست فعالیتهای سازمانهای مدنی است که فعالیتهای احزاب سیاسی و نهادهای دولتی را مقید و مشروط میکند. لوئیس آلتوسر بحث میکند که سازمانهای مدنی از جمله کلیسا، مدارس و خانواده در بازتولید ارتباطات اجتماعی بخشی از دستگاه نظری دولت میباشند که مکمل دستگاه سرکوب دولت اند (مانند نیروهای پلیسی و نظامی). یورگن هابرماس از فضای عمومی حرف میزد که به زعم وی هم از فضای سیاسی و هم از فضای اقتصادی متمایز بود. با توجه به نقشی که بسیاری از گروههای اجتماعی در توسعه سیاست عمومی دارند و رابطه سنگینی که میان دیوان سالاری دولتی و دیگر نهادها وجود دارد، تعریف و تشریح مرزهای دولت به شدت سخت شدهاست. خصوصیسازی، ملی سازی و ایجاد نهادهای جدید دیگر نیز باعث تغییر مرزهای دولت در ارتباط با جامعه شدهاند. در اغلب موارد طبیعت سازمانهای شبه مستقل نامشخص و ناشفاف است، و این امر باعث شده تا بحثی در میان دانشمندان علم سیاست در بگیرد که باید چنین سازمانهایی را بخشی از دولت در نظر بگیرند یا بخشی از جامعه مدنی. از همین روست که شماری از دانشمندان علم سیاست ترجیح میدهند تا از شبکههای سیاسی و اداره نامتمرکز در جوامع مدرن حرف بزنند تا این که بخواهند مدافع دیوان سالاریهای دولتی و اداره مستقیم دولت باشند. نظریههای کارکرد دولت بیشتر نظریههای سیاسی را میتوان تقریباً در دو دسته طبقهبندی کرد. نخستین دسته به عنوان نظریههای لیبرال یا محافظه کار شناخته میشوند که از عنصر سرمایهداری بهره میجویند، و بر روی کارکرد دولت در یک جامعه سرمایهدار متمرکزند. این دسته از نظریات به دولت به عنوان یک ماهیت خنثی نسبت به جامعه و اقتصاد مینگرند و معتقدند دولت نقشی در تنظیم روابط و فعالیتها در این حیطهها ندارد. در طرف مقابل، نظریههای مارکسیستی قرار میگیرند که سیاست را به عنوان پدیدهای در نظر میگیرند که به شدت با روابط اقتصادی در هم آمیختهاست، و بر ارتباط میان قدرت اقتصادی و قدرت سیاسی تأکید دارند. آنها حکومت را همچون وسیلهای میبینند که در وهله نخست درصدد خدمت به طبقههای برتر جامعه است. آنارشیسم یا هرج و مرج گرایی آنارشیسم فلسفهای سیاسی است که دولت را پدیدهای غیراخلاقی در نظر میگیرد و به جای آن در صدد برقراری جامعه بدون دولت یا آنارشی است. آنارشیستها بر این باورند که دولت بهطور سنتی ابزاری است برای چیرگی بر مردم و سرکوب ایشان و این ربطی به این که چه کسی بر سر کار و در مصدر امور است ندارد. برخلاف مارکسیستها، آنارشیستها معتقدند که تصرف انقلابی قدرت دولت نباید یک هدف سیاسی باشد. ایشان اعتقاد دارند که به جای آن، دستگاههای دولتی باید بهطور کامل از کار بیفتند و به جای آن دستهای از روابط اجتماعی جدید ایجاد شوند که به هیچ وجه بر پایه قدرت دولت نباشند. بسیاری از مسیحیان آنارشیست هم چون جاکوس الول دولت و قدرت سیاسی را به عنوان جانور هیولا صفت در کتاب مکاشفه انجیل تفسیر کردهاند. مارکسیسم مارکس و انگلس در این که هدف غایی کمونیستها داشتن یک جامعه بی طبقه است که در آن دولت محو شده باشد، آشکارا نظرات خود را ابراز کردهاند. دیدگاههای ایشان از طریق مجموعه کارهای گردآمده مارکس و انگلس یکجا شدهاست و در این کارها انواع دولتهای قدیم یا زمان خویش را از نظر تاکتیکی و تحلیلی مورد بررسی قرار دادهاند که البته در این کارها اثری از انواع سوسیالیستی دولت که در آینده پدید آمد، نیست؛ و در این تحلیلها بیش از همه به این موضوع توجه داشتهاند که کدام یک از این دولتها مورد نظر مارکسیستها باید باشد و کدام یک تهدیدی است برای بقای ایشان. تا جایی که فهمیدنی است هیچ انگاره یکتایی برای تشریح نظریه مارکسیستی دربارهٔ دولت وجود ندارد، بلکه به جای آن بسیاری از ایدههای متفاوت مارکسیستی وجود دارد که سعی در تعریف دولت با استفاده از میراث مارکسیسم دارند. مارکس در نوشتههای آغازین خود دولت را به مثابه یک انگل ترسیم میکرد که بر روی ساختاری عظیم اقتصادی بنیاد شدهاست و بر خلاف مصالح عمومی کار میکند. وی هم چنین نوشت که طبقههای میانی جامعه در کل به عنوان تنظیمکننده اختلافها و کشمکشهای طبقاتی عمل میکنند و به عنوان وسیلهای برای اعمال قدرت و سیطره طبقهٔ حاکم استفاده میگردد. مرام نامه کمونیسم ادعا داشت که دولت چیزی بیش از یک کمیته برای اداره امور عمومی بورژواها نیست. در نظریات مارکسیستها نقش یک دولت غیر سوسیالیست توسط کارکردهای آن در نظم جهانی سرمایه دارانه تبیین میشود. رالف میلیبند بحث میکند که طبقه حاکم از دولت به عنوان وسیلهای برای چیرگی بر جامعه از رهگذر ارزشهای شخصی بهره میبرد. در نظر میلیبند، دولت را گروهی از نخبگان اداره میکنند که از پس زمینهای یکسان بهره مندند و این پس زمینه همان طبقه سرمایهدار ایشان است. نظریات گرامشی دربارهٔ دولت بر دولت به عنوان تنها نهاد در جامعه که به برقراری هژمونی طبقه حاکم کمک میکند، تأکید دارد، و این که قدرت دولت از طریق سیطره نظری بر نهادهای جامعه مدنی مانند کلیساها، مدارس و رسانههای عمومی تقویت میشود. پلورالیسم یا کثرت گرایی کثرت گرایان جامعه را به مثابه مجموعهای از افراد و گروهها میبینند که در حال رقابت بر سر قدرت سیاسی اند. با این مقدمه دید ایشان نسبت به دولت، پدیدهای است بیطرف که فقط به دنبال اعطای قدرت به آن دسته از افرادی است که مناصب را در رقابتی انتخاباتی از آن خود کردهاند. در سنت کثرت گرایایی، رابرت دال فردی بود که نظریه دولت به عنوان عرصهای بیطرف را گسترش و توسعه بخشید که فضا را برای رقابت گروههای دیگر فراهم میآورد. وقتی قدرت در یک جامعه به گونهای رقابتی به دست آید، سیاست دولت نتیجه چانه زنیهای مکرر خواهد بود. گرچه کثرت گرایی نیز به نابرابری میان افراد معتقد است ولی در صدد فراهم آوری فرصتهایی برابر برای تمام گروه هاست تا با فشار بر دولت بتوانند منافع خویش را تأمین کنند. رویکرد کثرت گرایانه بیان میکند که فعالیات دولتهای مدرن دموکراتیک نتیجه فشارهایی است که گروههای مختلف بر آن وارد کردهاند. دال چنین دولتهایی را دولت چندرهبری (پلیارشی) مینامد. کثرت گرایی بر این اساس که بر پایه مدارک تجربی مورد حمایت قرار نگرفتهاست، نقد و به چالش کشیده شدهاست. با مطالعهای انتقادی بر بیشترین مردمی که در مناصب حاکمیتی گماشتهاند روشن میشوند که بسیاری از ایشان از طبقههای ثروتمند جامعه اند و این با هدف کثرت گرایی که کوشش در برآورده کردن منافع تمام گروههای جامعه دارد در تعارض است. پسامدرنیسم یورگن هابرماس معتقد بود که پایه چهارچوب ساختارهای هنگفتی که بسیاری از نظریه پردازان مارکسیست برای تبیین ارتباط میان دولت و اقتصاد از آن بهره بردهاند، بیش از حد ساده انگارانه است. وی احساس میکرد که دولتهای مدرن نقش عمدهای را در ساختارمندی اقتصاد به یاری قاعده مند کردن فعالیتهای اقتصادی و تولیدکننده یا مصرفکننده بودن در حجم گسترده و بازتوزیع ثروت ناشی از فعالیتهای دولت بر عهده دارند. بر پایه این دلایل، هابرماس معتقد بود که دولتها نمیتوانند مسئولیت مثبتی را در برقراری منافع طبقات اقتصادی جامعه ایفا کند. میشل فوکو معتقد بود نظریه مدرن سیاست به شدت بر پایه مرکزیت دولت استوار است و میگفت چه بسا پس از تمام این حرفها، دولت چیزی بیش از ترکیب واقعیت و یک انتزاع افسانهای نباشد که اهمیت آن بسیار کمتر از چیزی باشد که ما برای آن در نظر میگیریم. وی میپنداشت نظریه سیاست بسیار بیش از حد بر روی نهادهای انتزاعی متمرکز بود و توجهی شایسته به اعمال واقعی دولت نمیداشت. در نظر فوکوف وجود دولت هیچ گونه ضرورتی نداشت. به اعتقاد وی نظریه پردازان علم سیاست، به جای تلاش برای فهم فعالیتهای دولتها با تحلیل داراییهای دولت باید به آزمایش تغییرات در رفتارها و اعمال دولت بپردازند تا بتوانند تغییرات در طبیعت دولت را درک کنند. استقلال دولت (نهادگرایی) نظریه پردازان استقلال دولت بر این باورند که دولت ماهیتی است که در برابر تأثیرات اقتصادی و اجتماعی نفوذ ناپذیر است و منافع خاص خود را داراست. نهادگرایان جدید دربارهٔ دولت نوشتههای متعددی دارند از جمله کارهای تدا اسکاچپول که میگوید بازیگران عرصه دولت تا حد بسیار زیادی مستقل عمل میکنند. به عبارت دیگر، کارمندان دولت منافع خاص خود را دارند که میتوانند آنها را مستقل از دیگر بازیگران عرصه اجتماع (در مواقعی که این منافع با هم در تعارض قرار میگیرند) پیگیری کنند. از آنجا که دولت ابزار اجبار را در دست دارد و از آنجا که استقلال بسیاری از گروههای جامعه مدنی در پیگیری اهداف شان توسط دولت به آنها اعطا شدهاست، کارمندان دولت به اندازهای میتوانند تمایلات و منافع خود را بر جامعه مدنی تحمیل کنند. جی ویلیام دامهاف ادعا میکند که این ایده که دولت آمریکا به میزانی قابل توجه نسبت به مالکان و مدیران بانکها، شرکتها و تجارتهای کشاورزی استقلال دارد بر پایه مدارک و مشاهدات تجربی اشتباه است و میگوید که مطالعات تجربی درجهای زیاد از هم پوشانی را میان منافع مدیران و مالکان تجارتهای یاد شده با متصدیان دولت نشان میدهد. که البته این ادعای وی را نیز بسیاری از نظریه پردازان دیگر نقد و رفع کردهاند. نظریات مشروعیت دولت دولتها عموماً بر ادعاهایی متکی اند که مشروعیت آنها را اثبات کند و هدف از این مشروعیتخواهی برقراری سلطه آنها بر دیگر موضوعات است. مشروعیت الهی برپایی نظامهای مدرن دولتی به شدت به تغییرات در عرصه اندیشه سیاسی و به ویژه تغییر در درک مفهوم مشروعیت قدرت دولت مربوط است. مدافعان اولیه قدرت مطلق همچون توماس هابز و جان بودین نظریه مشروعیت الهی پادشاهان را نادیده انگاشتند و بحث کردند که قدرت پادشاهان باید از طرف مردم بیاید و نه از طرف خدا. به ویژه که هابز پا را از این نیز فراتر گذاشت و بحث کرد که قدرت سیاسی باید به ارجاع به افراد توجیه شود و نه با در نظر گرفتن اشخاص به عنوان یک کل. هر دوی هابز و بودین میپنداشتند که از قدرت پادشاه دفاع و حمایت میکنند و نه از دموکراسی، اما مباحث ایشان دربارهٔ طبیعت حاکمیت را مدافعان قدرت پادشاه به سختی نقد کرده و نمیپذیرفتند؛ افرادی چون سر رابرت فیلمر در انگلستان که میپنداشت چنین مباحثی نهایتاً به جای دفاع از شاه و جایگاه او، راه را برای ارائه نظریات دموکراتیک تر فراهم میکرد. قدرت منطقی-قانونی ماکس وبر سه منبع اصلی را برای مشروعیت در کارهای خویش معرفی کردهاست. نخست، مشروعیت بر پایه گروههای سنتی که از این عقیده ناشی میشود که مسائل باید به همان نحوی باشند که در گذشته بودهاند و کسانی که از چنین سنتهایی دفاع میکنند مشروعیت داشتن قدرت را از آن خود خواهند کرد. دوم، مشروعیت بر پایه رهبری فرهمند که به رهبر یا گروهی اعطا میشود که در نظر دیگران به گونهای مثال زدنی قهرمان یا بسیار ارزشمند نگریسته میشوند. سوم، قدرت منطقی-حقوقی است که در آن مشروعیت از این عقیده ناشی میشود که گروه خاصی که در قدرت قرار گرفتهاند یک روند حقوقی را پشت سر نهادهاند و رفتارهایشان بر اساس قوانین مشخص نوشته شده توجیه پذیر است. وبر معتقد بود که دولتهای مدرن در آغاز امر بر اساس همین مدل سوم شکل گرفتهاند. واژهشناسی دولت در انگلیسی state (اِستِیت) و در فرانسویٍ État (اِتا) نامیده میشود و زبانهای اروپایی دیگر هم از واژههایی همریشه بهره میبرند که همگی آنها از واژه لاتین status «استاتوس» برگرفته شدهاند که به معنی وضعیت و موقعیت است، و همریشه با «اُستان» و پسوند «-ستان» فارسی است. با زنده سازی و همهگیری حقوق رومی در اروپای قارهای در سده چهاردهم میلادی، واژه status برای اشاره به جایگاه قانونی اشخاص (مثل مقامات مذهبی و نجیبزادهها) مورد استفاده قرار گرفت و به ویژه به جایگاه شاه اشاره داشت. این واژه هم چنین برای اشاره به نظام اداری روم هم که همان دولت جمهوری روم بود مورد استفاده قرار میگرفت. در این دوره این واژه کاربرد خود را در اشاره به بعضی از گروههای اجتماعی خاص از دست داد و بیشتر اشاره داشت به معانی حقوقی و نظم حقوقی و دستگاه اجرایی ساختن آن. در زبان انگلیسی واژه دولت اختصاری برای کلمه state میباشد که به هممعنی آن در زبان قدیم فرانسوی مانند است و به معنی فردی است که صاحب موقعیت و در پی آن صاحب مال و منالی است. کسانی که بیشترین و بالاترین موقعیتها را داشتند عموماً از بیشترین ثروت و مرتبه اجتماعی نیز برخوردار بودند و کسانی بودند که قدرت را در دست داشتند. بهرهگیری از واژه state در مفهوم امروزین آن تا حد زیادی مدیون آثار ماکیاولی نویسنده ایتالیایی آغاز قرن شانزدهم (به ویژه کتاب شهریار) است که از این واژه در مفهومی کمابیش همانند با مفهوم مدرن دولت بهره میبرد. تاریخچه اشکال اولیه دولت در زمانی که امکان مرکزی کردن قدرت به شیوهای با دوام مهیا بود، شکل گرفتند. کشاورزی و نویسندگی تقریباً در جای جای دنیا در عملی شدن این روند مشارکت داشتهاند: کشاورزی به این دلیل که اجازه ظهور طبقهای از مردم را میداد که نیازی به گذراندن بیشتر وقت شان برای تأمین مایحتاجات اولیهشان نداشتند، و نویسندگی (و دیگر چیزهای شبیه به آن) چرا که امکان مرکزی شدن اطلاعات مهم و حیاتی را فراهم میکرد. نخستین دولتهای شناخته شده در ایران باستان ، مصر باستان، بینالنهرین، هند و چین و آمریکا (تمدن آزتک و تمدن اینکا) و بعضی از دیگر جاها پدید آمدند، اما این فقط در دوران مدرن بود که دولتها تمام نقاط کره زمین را از آن خود کردند و هیچ نقطهای بدون دولت باقی نماند. در آن دوره نبود مرزها و وجود دستهبندیهای شکارگران همه چیز را برای جوامع قبیلهای فراهم کرده بود و کشاورزی که یکی از راههای گذران زندگی و تأمین معاش بود نیز کمک میکرد که نیازی به یک دولت تمام وقت نباشد. این شکل زندگی تمام دوران پیشاتاریخ انسان و بخش عمدهای از دوران تاریخی نوع بشر را پوشش میدهد. دولتهای آغازین در قلمروهایی شکل گرفتند که در آنها یک فرهنگ، یک سری عقاید و یک سری از حقوق توسط افراد پیروز رقابت بر سایرین و دیگر ملتها تحمیل شد و یک تمدن و نظام اداری-نظامی جدید برایشان پایهگذاری شد. در زمان حال چنین وضعیتی لزوماً وجود ندارد و دولتهایی وجود دارند که چند ملیتی اند یا دولتهایی فدرال اند و حتی ما امروزه بعضی از نواحی خودمختار در داخل قلمرو بعضی دولتها نیز شاهدیم. از اواخر سده نوزدهم، در واقع تمام نواحی سکنی پذیر جهان را دولتهای گوناگون ادعا کردند و هر یک تحت مرزهای مشخص و قطعی یکی از دولتها درآمد. پیش از آن میزان زیادی از زمینهای روی کره زمین یا از سوی هیچ قدرتی ادعای مالکیت نشده بودند یا به سکونت ناپذیر بودند یا زیستگاه مردمان چادرنشین بودن که طبیعتاً از دولتی سازمان یافته بهره نمیبردند. با این وجود حتی امروزه نیز دولتهایی وجود دارند که در داخل قلمرو خود مکانهایی وسیع از حیات وحش را دربردارند، مانند جنگلهای بارانی آمازون که این مناطق یا خالی از ساکنان اند یا کمابیش بومیان در آن سکنی گزیدهاند (که بعضی از این بومیان نیز بی هیچ گونه ارتباطی با دنیای خارج از قبیله خود به سر میبرند). هم چنین دولتهایی وجود دارند که تمام کنترل را بر قلمروی مرود ادعای خویش ندارند یا حداقل کنترلی بر مکانهای مورد مناقشه در داخل قلمرو خویش ندارند. اکنون جامعه جهانی از حدود دویست دولت تشکیل میشود که اکثر آنها در سازمان ملل نمایندگی میشوند. جوامع پیشاتاریخی بی دولت در بیشتر درازنای تاریخ بشریت، مردم در جوامع فاقد دولت زندگی میکردهاند، که ویژگی بارز آنها نبود نیروی حاکم مرکزی بودهاست و در آنها نابرابریهای سرشاری در اقتصاد و قدرت سیاسی نبودهاست. یکی از مردم شناسان با نام رابرت ال کارنیرو مینویسد: «در ۹۹٫۸ درصد تاریخ بشر مردم تنها در گروههای خودمختار و روستاها زندگی میکردند. در آغاز دوره کهنه سنگی (برای مثال عصر حجر) شمار این واحدهای سیاسی خودمختار باید کم بوده باشد، اما در سال ۱۰۰۰ قبل از میلاد به ششصد هزار واحد افزایش مییابند. بعد از آن دهکدههای بزرگتر شروع به حمله به مناطق دیگر و دستیابی به منابع بیشتر میکند و در گذر سه هزاره بعدی این واحدهای سیاسی خودمختار از ششصد هزار تا به ۱۵۷ عدد میرسد. در پرتو این رویداد میتوان امید این را داشت که در آینده این ۱۵۷ واحد به یک واحد کلی فروکاسته شود و این امر نه تنها قابل انتظار است بلکه در واقعیت نیز رو به وقوع است.» مردمشناس دیگری به نام تیم اینگولد مینویسد: «مدارک زیادی برای مشاهده در دورههای پیش از تاریخ و زمان شکار نیست، وقتی که مردم در جوامع فاقد دولت زندگی میکردند و نمیتوان این نتیجه را گرفت که زندگی مردم در آن دوره ناکامل بوده و منتظر تکمیل آن به واسطه نهادی همچون دولت بودهاند، بلکه حتی میتوان نتیجه گرفت که زندگی آنها و شیوه گذران امورشان کاملاً برخلاف وجود نهادی چون دولت برای رتق و فتق امور بودهاست.» دوره نو سنگی در دوره نوسنگی، جوامع انسانی تحت تغییرات عمده فرهنگی و اقتصادی قرار گرفت، که شامل توسعه کشاورزی، شکلگیری جوامع یکجانشین و ساختن سکونتگاههای دائمی، رشد تراکم جمعیت انسان و استفاده از سفالگری و دیگر ابزارهای پیچیده بود. کشاورزی در زمان یکجانشینی منجر به توسعه حقوق مالکیت، جوامع مردسالار و پرورش گیاهان و حیوانات توسط انسانها شد و در این دوره اندازه خانوادهها هم بزرگتر شد. این دوره هم چنین مهیا گر پایههای دولت متمرکز شده از طریق تولید منابع هنگفت غذا بود چرا که باعث میشد تقسیم کار پیچیدگی بیشتری یابد و مردم هر یک باید در کاری متخصص میشدند تا بتوانند سهمی از تولیدات غذایی داشته باشند. دولتهای آغازین در مکانهایی تشکیل شدند که جوامعی به شدت طبقهبندی شده داشتند و طبقه ثروتمند و حاکم جامعه همگی تحت فرمان پادشاه بودند. طبقات حاکم شروع به تمایز قائل شدن میان خود و کشاورزان و دیگر طبقات اجتماعی کردند و البته این تمایز قائل شدن با آن حالت که این طبقه بخواهند طبقات کارگر را به سر سپردن به خود وادارند، متفاوت بود. در گذشته، اعتقاد بر این بود که دولتهای متمرکز به خاطر توسعه نظامهای کارگری مختلف توسعه یافتند (مانند شیوههای آبیاری جدید) و برای این که بتوانند اقتصادهای پیچیده را نظم بخشیده و سامان دهند. با این وجود مدارک باستانشناسی و مردمشناسی مدرن این نظریه را اثبات نمیکنند و به وجود جوامعی غیر متمرکز از نظر سیاسی اشاره دارند. دولت در اوراسیای باستان عموماً بینالنهرین به عنوان قدیمیترین جایی شناخته میشود که در آن تمدن یا جامعه پیچیده شکل گرفت و به معنی شهرهایی بود که در تمام مدت در آنها تقسیم کار شکل میگرفت، تمرکز اجتماعی ثروت به سرمایه در آنها وجود داشت، ثروت بهطور مساوی بین همه تقسیم نمیشد، طبقات حاکم وجود داشتند، روابط بیشتر بر پایه اقامت در جایی بود تا اینکه بر پایه خویشاوندی باشد، تجارتهای راه دور انجام میشد، معماریهای به جای ماندنی داشت، و اشکال هنر و فرهنگ، نویسندگی، ریاضیات و علم از استاندارد بهرهمند شده بودند. این تمدن نخستین تمدن باسواد جهان بود که اولین مجموعه قواعد نوشتن را شکل داده بود. با سررسیدن نیمههای هزاره چهارم پیش از میلاد بیشتر ساکنین میان دو رود افرادی غنی بودند؛ امری که دلالت بر سازمان یافتگی رفاه در این تمدن دارد. دولت در یونان باستان گرچه اشکال گوناگون دولت قبل از ظهور امپراتوری یونان باستان وجود داشتند، اما یونانیها اولین مردمانی هستند که به شکلدادن دقیق و صریح فلسفه سیاست در دولت شناخته شده هستند و به گونهای منطقی نهادهای سیاسی را مورد تحلیل قرار دادهاند. پیش از این، دولتها بر اساس افسانههای مذهبی تشریح و توجیه میشدند. بسیاری از ابداعات مهم سیاسی متفاوت دوران باستان از شهر دولتهای یونان و جمهوری روم به دست آمدهاند. دولت-شهرهای یونان پیش از قرن چهارم حق شهروندی را به مردمان آزاد خویش اعطا میکردند و در آتن این حقوق شامل روندهای مستقیم دموکراتیک بود برای داشتن دولت که پس از این دوره نیز، مدت زمان زیادی در نظامهای مختلف سیاسی جهان مورد استفاده قرار میگرفتند. دولت فئودال در دوره قرون وسطی در اروپا، دولت بر اساس اصل فئودالیسم شکل میگرفت، و رابطه میان ارباب و رعیت تبدیل به مرکز این سازمان اجتماعی شده بود. فئودالیسم منجر به توسعه سازمانهای اجتماعی بزرگتر و نظامهای دارای سلسله مراتب عظیم تری شد. شکلگیری درگیریها بر سر مالیاتگیری میان پادشاه و دیگر نهادهای جامعه (به ویژه اشراف و شهرها) باعث ظهور چیزی شد که امروزه آن را دولت به معنی فعلی میشناسیم که دارای یک مجلس قانون گذاری است که باعث میشود گروههای اجتماعی مختلف در آن نماینده داشته باشند و با هم به مذاکره بپردازند و شاه با مشورت با ایشان دربارهٔ مسائل اقتصادی و حقوقی تصمیمگیری نماید. تخت و تاج پادشاه بعضی مواقع بهطور کامل به تصمیمهای مجلس قانونگذاری احترام میگذاشت ولی در مواقعی هم تصمیمگیریهای ایشان را نادیده میگرفت که این امر منجر به متمرکز شدن بیشتر قدرت قانونگذاری و اختیار اداره کردن و داشتن قدرت ارتش در دستان پادشاه شد. در آغاز قرن پانزدهم، این روند تمرکز گرایی به دولتهایی که قدرت مطلق را در دست داشتند، مجال ظهور داد. دولت مدرن همگنسازی فرهنگی و ملی بهطور عمده با ظهور نظامهای دولتی مدرن گره خوردهاست. از زمان دولتهایی که قدرت مطلق را در دست داشتند، دولتها به میزانی گسترده بر پایههای ملی سازماندهی شدند. با این وجود مفهوم دولت ملی مترادف با مفهوم دولت-ملت نیست. حتی در جوامعی که بیشترین حد همگنی قومی را دارند، یک مطابقت کامل میان دولت و ملت وجود ندارد، از این رو نقش اصلی دولتها این شد که ملیگرایی را ترویج کنند و این کار را از طریق تأکید بر سمبلهای مشترک و هویت ملی انجام میدادند. نظریات دربارهٔ طبع انسان و مفهوم دولت طبع بشر را بر اساس تفسیرهای گوناگون میتوان ایستا یا پویا، خودخواهانه یا نوع دوستانه، عقلانی یا غیرعقلانی و کمالپذیر یا کمال ناپذیر تلقی کرد. با این حال از پیش هیچ معلوم نیست که چه تبعاتی از این فرضیات حاصل خواهد شد. هابز، بنتهام و ماکس اشترنر همگی انسان را موجودی خودخواه تلقی میکردند لیکن هابز راه حل را در حاکمیت مطلق جست و جو میکرد. بنتهام دموکراسی و حکومت نمایندگان را به عنوان راه حل عرضه میداشت و استیرنر اقتدارگریزی و آنارشی را. ارسطو (۳۸۴–۲۳۳ ق. م) ارسطو به عنوان اندیشمند سیاسی به مطالعه دولت شهر (polis)های یونانی پرداخت و در ضمن این مطالعه به رابطه میان دموکراسی و سرشت سیاسی انسان نظر داشت. به نظر او انسان طبعاً حیوانی سیاسی است که در دولت شهر زندگی میکند؛ تنها جانوران و خدایان میتوانند خارج از دولت شهر به سر ببرند. انسان به حکم برخورداری از قوه انحصاری نطق و گفتار میتواند دربارهٔ درستی و نادرستی، سود و زیان و حقیقت و خطای امر سخن بگوید. پس زندگی انسانی مستلزم زستن در جماعتی است که انسان بتواند در آن دربارهٔ امور عمومی آزادانه سخن بگوید. پانویس ایالات جغرافیای سیاسی سازمانهای حکومتی علم سیاست واژگان سیاسی واژگان علوم سیاسی


text: وسایل آشپزخانه ابزارهایی هستند که با یاری آنها مواد خوردنی را میتوان به گونهای غذا تبدیل کرده و آماده خوردن کرد. همچنین میتوان از ظروف آشپزخانه برای نگهداری یا نگهداری مواد غذایی قبل یا بعد از آمادهسازی استفاده کرد. این ابزارها را میتوان به دستههای گوناگونی بخش کرد: ابزار آشپزی لوازم آشپزخانه اثاثیه آشپزخانه ظروف آشپزخانه ابزار پذیرایی منسوجات آشپزخانه ابزار نظافت البته این لوازم و ظروف و وسایل به دو گروه خانگی و صنعتی تقسیم میشوند. وسایل آشپزخانه صنعتی به تجهیزاتی گفته میشود که در رستورانها و آشپزخانههای بزرگ، ادارات و هتل هتلها از آنها استفاده میشود و به واسطه این تجهیزات تعداد زیادی غذا برای افراد سرو میشود. ابزار آشپزی ابزار آشپزی شامل گستره وسیعی از ابزاری است که برای آمادهسازی و پخت غذا مورد استفاده قرار میگیرد آبکش الک برشتار پوستکن پوشش آلومینیومی پیمانه تخته برش ترازوی آشپزخانه تندپز تنور توری کبابپزی چوبپنبهبازکن خامهپخشکن خامهریز خمیرگیر بطریبازکن قوطیبازکن چوبپنبهبازکن رنده ساطور سبزیخردکن سماور سیخ قالب شیرینیپزی قهوهجوش دستی قیف کارد کاغذ روغنی گوشتکوب ماهیتابه ملاقه هاون وردنه یخزن کباب گیر هستهگیر لوازم آشپزخانه لوازم آشپزخانه گروهی از لوازم خانگی ویژه آشپزخانه هستند که معمولاً با برق کار میکنند، این لوازم به سه گروه کلی لوازم خانگی کوچک لوازم خانگی اصلی و لوازم برقی مصرفی تقسیم میشوند. آبمیوهگیری آرامپز آسیاب برقی اجاق گاز باربیکیو برشتهکن پلوپز توستر دیگ زودپز کتری برقی کباب پز مخلوطکن چرخ گوشت فر موجپز فریزر هود یخچال اثاثیه آشپزخانه اثاثیه یا اثاث آشپزخانه به مبلمان به کار رفته در آشپزخانه گفته میشود. اثاثیه آشپزخانه را میتوان به گروههای زیر تقسیم کرد: کابینت آشپزخانه مبلمان مانند میز و صندلی ناهارخوری، صندلی بوفه و ... چراغ اکسسوری مانند ساعت و گلدان و ... ظرفشویی ظروف آشپزخانه ظروف به مجموعه بزرگی از ابزارهای حمل، نگهداری یا پخت غذا گفته میشود که فضایی برای ذخیره مواد غذایی جامد و مایع دارند. ظروف را میتوان به دو گروه اصلی زیر تقسیم کرد: ظروف پخت و پز ظروف حمل و نگهداری دیگ تابه قابلمه کاسه کتری مشک ابزار و سرویس پذیرایی ابزار پذیرایی یا سرو غذا به کلیه ابزاری گفته میشود که غذای آماده شده به کمک آنها ارائه شده و خورده میشود. بخشی از ابزارهای پخت میتوانند در پذیرایی هم استفاده شوند اما بهطور کلی انواع بشقاب، قاشق و چنگال یا چاپ استیک، لیوانها و جامها و انواع ظروف دردار، بدون در یا دارای گرم کن برای پذیرایی استفاده میشوند. بشقاب کاسه لیوان جام قاشق چوب غذاخوری چاقو چنگال منسوجات آشپزخانه منسوجات آشپزخانه به مصنوعات پارچهای مورد استفاده در آشپزخانه گفته میشود. منسوجات آشپزخانه میتواند شامل انواع پیشبند، سربند، دستمال سفره و میز، دستگیره پارچهای و پارچههای مورد استفاده در نظافت، باشد. ابزار نظافت ابزار نظافت شامل ابزاری است که برای شستشو و نظافت فضای کلی آشپزخانه و تمامی ابزار مورد استفاده در آن به کار میرود. مواد ضدعفونی کننده، ابزارهای شستشو ظرف و سطوح، تجهیزات خشککننده و آبچکان ظروف، از این گروه وسایل هستند. جستارهای وابسته آشپزخانه ابزارهای پختوپز اثاث انواع ظروف شرابخوری وسایل آشپزی و قنادی پیوند به بیرون آشپزی ابزارهای آشپزخانه ابزارهای آشپزی خانه ابزارهای آشپزی و پختوپز


text: چاقو یا کارد ابزاری تیز است که برای بریدن بهکار میرود. رایجترین طرح برای یک چاقو به شکل یک تیغهٔ تیز فلزی است که بهوسیلهٔ یک زبانه به یک دسته پیوند داده شدهاست. از چاقوها از دوران نوسنگی تاکنون نیز بهعنوان ابزار یا جنگافزار بهرهگیری شدهاست. از چاقوهای نخستین، ابزارهای دیگری مانند ساطور، خنجر و شمشیر مشتق شدهاند. کارد و چاقو این دو واژه هر یک برای آلت یا وسیلهای برنده به کار میرود ولی آلتی که کارد نامیده میشود با آلتی که چاقو خوانده میشود فرق دارد. چاقو آلتی است که لبهٔ برندهٔ آن در دستهٔ آن بر میگردد و میخوابد و لذا میتوان آن را در جیب هم گذاشت ولی کارد وسیله ایست که لبهٔ آن روی دسته بر نمیگردد. پس آلت برندهای که همراه با چنگال سر میز غذا خوری میگذارند کارد است نه چاقو. کاردهای گوناگونی وجود دارند که برای کارکردهای گوناگون بهکار میروند، مانند: کارد میوهخوری، غذاخوری، چاقوی حکاکی، گلکنی، دالبُرزنی، توپیکنی، ضامندار و جز اینها. ابزاری که برای تیز کردن لبهٔ چاقو بهکار میرود، چاقوتیزکن نام دارد. استان زنجان از مراکز برجستهٔ چاقوسازی در ایران است. واژهشناسی دربارهٔ ریشهٔ واژهٔ «چاقو» میان متخصصان واژهشناسی اتفاقنظر وجود ندارد. ویلهلم آیلرس معتقد است که این واژه برگرفته از /čāγūk*/ است و آن هم از /-čākū-ka*/ مأخوذ است و با «چاکِ» فارسی، بهمعنی «شکاف» و نیز بهمعنی «زدن» و «ضربهزدن» ریشهٔ مشترک دارد. اما گرهارد دورفر نوشتهاست که «چاقو» برگرفته از /čaqu/ در مغولی است. دورفر مینویسد که واژهٔ ترکیِ /-čaq/ بهمعنی «ضربهزدن»، «نیشزدن» و همچنین «گَزیدن»، برگرفته از مغولی است. توضیح: «چَک» بهمعنی «سیلی» نیز با «چاک» بهمعنی «ضربهزدن» و نیز با «چکش» همریشه است. جانی چِئونگ گفتهاست که ریشهٔ این واژهها /-čak/ یا /-čag/ بهمعنی «زدن، ضربهزدن» است. آیلرس و شاپکا معتقدند که «چَکاچاک»، «چَکاچَک»، «چاکاچاک» و «چاکچاک»، که بهمعنی صدای گرز و بههمخوردنِ شمشیر و امثال آنهاست، با همین واژهها مرتبط است. ظاهراً همهٔ واژههای اخیر نامآوا هستند. چاقوی راجرز چاقوی راجرز نام شرکت چاقوسازیای در بریتانیا است که چاقویی به همین نام میسازد. این کمپانی در دوران پادشاهی قاجار و پهلوی در ایران دارای نمایندگیهای کوچک و سازندگانی بودهاست. بخشهای چاقو تیغه دسته نوک؛ سر چاقو در جهت فشار لبه؛ سطح برش چاقو، گسترشیافته از نوک تا پاشنه ؛ به شکل سطح مقطع از تیغه ستون فقرات چاقو؛ بخش ضخیم تیغه، نزدیک لبهٔ چاقو، طرف مقابل لبه، در یک چاقوی دولبه و بیشتر به سمت وسط ؛ یک شیار اضافهشده به تیغه برای سبکتر شدن آن ؛ بخش مسطح از تیغه، واقع در محل اتصال از تیغه و چاقو، تقویتکننده و نگهبان ضامن، گارد یا محافظ؛ مانع بین تیغه و دسته که مانع از لغزش رو به جلوی دست به سمت تیغه میشود دستهٔ چاقو یا شمشیر؛ پایان چاقو در جهت واردآوردن نیروی فشار و ضربه تسمه یا طناب؛ یک بند برای تأمین امنیت چاقو به مچ دست نگارخانه پانویس منابع http://richardrogersknives.com/%7B%7Bسخ}} http://m.vajehyab.com/dehkhoda/راجز-۱%7B%7Bسخ}} https://web.archive.org/web/20160125213826/http://www.fridayfox.co.uk/English-Pocket-Knives ابزارها سلاحهای ستیزه نمادهای زنجان نمادهای کرند غرب


text: به هر اثر مکتوب، ادب یا ادبیات میگویند، از این واژه برای سخنی که از حدّ سخنان عادی، برتر و والاتر بوده و دارای کلمات زیباتر است، مردم، آن سخنان را در میان خود، ضبط و نقل کردهاند و از خواندن و شنیدن آنها دگرگون گشته و احساس غم، شادی یا لذّت نیز استفاده میشود. در باور همگانی، ادبیات یک تیره یا ملت برای نمونه مجموعه متنهایی است که آثار ماندگار و برجسته پیشینیان آن تیره و ملت را تشکیل میدهند. یکی از طبقهبندیهای مشهور و پرکاربرد متنهای ادبی، طبقهبندی دوگانهایست که بر اساس آن متنها به دو گونهٔ اصلی شعر و نثر تقسیم میشوند. این طبقهبندی سنت دیرینهای در سخنشناسی، زبان فارسی و ادبیات جهان دارد. سخنوران و فیلسوفان از دیرباز در پی پررنگ کردن خط ظریف میان این دو گونه، تعریفی فراگیر و تمیزدهنده از شعر و نثر بودهاند؛ البته در نخستین دستهبندی ادبی انجام شده توسط ارسطو در تاریخ بشر، ادبیات یونان شامل گونه سومی به نام دراما یا همان هنر نمایشی باستان نیز بود که بعدها توسط رومیان توسعه یافت و در متون غربی تا به امروز این دستهبندی، برخلاف سنت ایرانی نظم و نثر، به نظم و نثر و دراما تقسیم میشود. شاید یکی از دلایل نبود دراما در گونههای اصلی ادب فارسی، فقدان توجه به هنرهای نمایشی پیش از اسلام بوده باشد، زیرا همزمان با یونان باستان، در ایران باستان از هخامنشی به بعد نیز نمونههائی از هنرهای نمایشی همراه آواز و موسیقی نیز وجود دارد. تعریفها از «ادبیات» ادبیات در هر فرهنگ، جامعه و ملتی دارای تعاریف مختلفی بوده و در طی زمان ممکن است تعاریف پیشین آن تغییر کند یا به چالش کشیدهشود. ادب واژهای است معرب از فارسی. این واژه از دیدگاه واژهشناسان به معنی ظرف و حسن تناول آمدهاست. برخی نیز در فارسی، ادب را به معنی فرهنگ ترجمه کردهاند و گفتهاند که ادب یا فرهنگ همان دانش است. از دیگر معانی واژهٔ ادب میتوان به هنر، حسن معاشرت، شیوهٔ پسندیده، با سخن اشاره کرد؛ اما ادب در اصطلاح، نام دانشی است که قدما آن را شامل این علوم دانستهاند: واژه، صرف، نحو، معانی، بیان، بدیع، عروض، قافیه، قوانین خط، قوانین قرائت که بعضی اشتقاق و انشاء راهم بدانها افزودهاند. البته دیدگاه ادبای قدیم دربارهٔ معنی اصطلاحی «ادب» کمی مختلف است. بعضی آن را فضیلت اخلاقی، برخی پرهیز از انواع خطاها و برخی آن را مانند فرشتهای دانستهاند که صاحبش را از ناشایستیها بازمیدارد. اما علم ادب (ادبیات) یا سخنسنجی یا در دیدگاه پیشینیان اشاره داشتهاست به دانش آشنایی با نظم و نثر از جهت درستی و نادرستی و خوبی و بدی و مراتب آن. اما برخی ادیب را کسی میدانستند که عالم بر علوم نحو، لغت، صرف، معنا، علم بیان، عروض، قافیه و فروع باشد و برخی خط، قرضالشعر، انشا، محاضره و تاریخ را هم جزو آنها دانستهاند. و در ایران تا سدهٔ پیشین صفت ادیب را برای کسی به کار میبردند که به زبانهای فارسی و عربی و علوم مربوط که به آنها اشاره شد مسلط و در سخن ماهر در استفاده از آنها بود. مانند ادیب الممالک فراهانی و ادیب نیشابوری. جرجی زیدان در اینباره مینویسد: «علم ادب در اصطلاح علمای ادبیت مشتمل بر اکثر علوم ادبیه است از قبیل: نحو، لغت، تصریف، عروض، قوافی، صنعت شعر، تاریخ و انساب؛ و ادیب کسی است که دارای تمام این علوم یا یکی از آنها باشد و فرق مابین ادیب و عالِم آن است که ادیب از هر چیزی بهتر و خوبترش را انتخاب مینماید و عالم تنها یک مقصد را گرفته در آن مهارت مییابد.» مردم غالباً بین ادبیات و آثار مکتوب دیگر تفاوت قائل میشوند. اصطلاحات «تخیل ادبی» و «شایستگی ادبی» غالباً به منظور تشخیص آثار ادبی از یکدیگر مورد استفاده قرار میگیرند؛ مثلاً تقریباً تمام انسانهای باسواد دنیا آثار چارلز دیکنز را در زمرهٔ «ادبیات» تلقی میکنند در حالی که برخی از منتقدان، آثار جفری آرچر را شایستهٔ گنجانده شدن تحت عنوان «ادبیات انگلیسی» نمیدانند. گاهی ممکن است منتقدان برخی از آثار را به دلایلی همچون سطح پایین دستور زبان و نحو، داشتن پیرنگ روایتی باورنکردنی یا گسیخته یا داشتن شخصیتهای متناقض یا غیرقابلباور از زمرهٔ آثار ادبی حذف کنند. اما باید گفت که مفهوم واژهٔ ادب و ادبیات نیز همانند همهٔ پدیدههای دیگر در طول زمان یکسان نمانده و دستخوش تحول گردیدهاست. بیشتر اقوام قدیم جهان، همچون یونانیان، ادب را فقط به معنی و مفهوم شعر به کار میبردهاند و علوم ادبی، نزد آنها علم شعر بودهاست و بس. تاریخچه یکی از کهنترین آثار ادبی شناخته شده در جهان، حماسهٔ گیلگمش است. بسیاری از پژوهشگران، گیلگمش را نخستین حماسهٔ بشری میدانند. این اثر ادبی که تاریخ نگارش آن را سال ۲۷۰۰ پیش از میلاد میدانند موضوعاتی چون قهرمانی، دوستی، شکست و جستجو به دنبال زندگی ابدی را شامل میشود. در هر دورهٔ تاریخی یکی از گونههای ادبیات برجسته میشود. نخستین آثار ادبی بیشتر دارای جنبههای پیدا و پنهان مذهبیاند و ریشهٔ تعلیمی نیز همین منابع هستند. سرشت نامتعارف آثار رمانتیک پس از قرون وسطی رشد پیدا کرد؛ در حالی که عصر روشنگری باعث بروز حماسههای ملی و آثار فلسفی شد. رمانتیسم بر ادبیات عامیانه و مسائل عاطفی تأکید میکرد و به این گونه بود که در سده ۱۹ میلادی راه را برای ظهور رئالیسم و ناتورالیسم که در پی کشف مصادیق واقعیت بودند باز کرد. سده ۲۰ میلادی نیاز به سمبولیسم یا بینش روانی در توصیف و توسعه شخصیت را با خود آورد. انواع ادبی از دیدگاه مفهوم و پیام درونی ادبیات را به چهار دستهٔ کلی تقسیم میکنند: حماسی غنایی نمایشی تعلیم و تربیت دیگر انواع ادبی عبارتاند از: ادبیات روایی و داستانی، ادبیات اسطورهای، ادبیات نمادین، ادبیات طنز، ادبیات فولکلور و عامیانه، ادبیات مفاخره، ادبیات مناظره و... داستان داستان روایی (نثر روایی) غالباً از نثر برای بیان رمان، داستان کوتاه، رمان تصویری و امثال آن استفاده میکند. نمونههای منفرد این نوع داستان در طول تاریخ وجود داشتهاند اما تنها در سدههای اخیر به شکل منظم و مجزا نوشته شدند. برای دستهبندی داستانهای منثور غالباً از اندازهٔ آنها استفاده میکنند. هر چند که این محدودهها دلخواه است اما قراردادهای نشر مدرن محدودههای زیر را تعیین کردهاند: داستان کوتاه نوعی داستان منثور است که بین ۱۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ واژه دربردارد (اما معمولاً بالای ۵۰۰۰ واژه دارد). این نوع داستان ممکن است دارای ساخت روایی نباشد. داستانک رمان کوتاه (نوولا) داستانی است که بین ۲۰٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ واژه را دربرداشته باشد. رمان نوعی داستان است که بیش از ۵۰٬۰۰۰ واژه دارد. رمان رمان، داستان بلندی است که به صورت نثر نوشتهمیشود. شکل آن نیز از ابداعات سدههای اخیر است. داستان منثور ایسلندی به نام ساگاس که گفته میشود در سدهٔ ۱۱ میلادی نوشته شده، در مرز بین یک اثر سنتی منظوم حماسی- ملی و یک رمان روانشناسی مدرن قرار دارد. به جرئت میتوان گفت که سروانتس اسپانیایی اولین کسی بود که در اروپا دست به نگارش یک رمان اثرگذار به نام دون کیشوت زد. اولین بخش این داستان در سال ۱۶۰۵ و دومین بخش آن در سال ۱۶۱۵ منتشر شد. مجموعههای داستانی قدیمیتر دیگری مانند هزار و یک شب، دکامرون اثر جیووانی بوکاچیو و داستانهای کانتربری اثر چاسر شکل مشابهی دارند و اگر امروز نوشته میشدند، میشد آنها را در دستهٔ رمان قرار داد. دیگر داستانهایی که در دوران کلاسیک ادبیات آسیا و عرب نوشتهشدهاند را بیش از آن که ما فکر کنیم میتوان در دستهٔ رمان قرار داد. برای مثال آثاری چون داستان گِنجی (ژاپنی) اثر بانو موراساکی، داستان عربی حی بن یقظان اثر ابن طفیل، داستان عربی تئولوگوس آتودیداکتوس اثر ابن نفیس و داستان چینی افسانه سه پادشاه اثر لو گوانژونگ. همهٔ رمانها در اروپا در ابتدا جزو آثار مهم ادبی تلقی نشدند. دلیل آن شاید این بود که نگارش نثر صرف، آسان و غیر مهم مینمود. با این حال، امروزه مشخص شدهاست که نگارش نثر بدون توجه به آرایههای شاعرانه میتواند لذت هنری در فرد ایجاد کند. به علاوه نویسندگان آزاد به این باور رسیده بودند که درگیر نشدن با ساختارهای نظم باعث ایجاد طرح داستانی پیچیدهتر یا دقیقتری نسبت به گونههای دیگر ادبی حتی شعر روایی میشود. این آزادی به نویسنده این امکان را میدهد که به سبکهای ادبی و نمایشی دیگر – حتی شعر – در محدودهٔ یک رمان بپردازد. آثار منثور دیگر نوشتههای فلسفی، تاریخی، روزنامهای، حقوقی و علمی از گذشته جزو ادبیات بهشمار میآمدند. این گونه آثار شامل برخی از کهنترین آثار منثور موجود هستند؛ رمانها و داستانهای منثور نام «داستان» را به خود گرفتند تا از آثار دیگری که معرف واقعیات بودند و اثر «غیرداستان» نامیده میشدند مشخص شوند. آثار غیرداستانی از گذشتههای دور به شکل منثور نوشتهمیشدند. جنبهٔ ادبی نوشتههای علمی در طول دو سدهٔ گذشته رو به کاهش گذاشت زیرا پیشرفت و تخصصیتر شدن علوم باعث شدند که پژوهشهای علمی برای بسیاری از مخاطبان غیرقابل درک شوند؛ امروزه علم را در ژورنالهای علمی میتوان یافت. آثار علمی اقلیدس، ارسطو، کوپرنیک و نیوتون امروز هم از اعتبار زیادی برخوردارند؛ اما به دلیل آنکه دانش موجود در آنها تا حد زیادی منسوخ شدهاست دیگر نمیتوان از آنها برای تعالیم علمی سود برد. با این حال این آثار آن قدر هم فنی هستند که نمیتوان آنها را در برنامههای درسی ادبی گنجاند. تنها در برنامههای درسی مانند «تاریخ علم» است که میتوان دانشجویانی را یافت که این آثار را مطالعه کنند. بسیاری از کتبی که به «عمومی ساختن» دانش میپردازند نیز امروزه شایستهٔ دریافت عنوان «ادبیات» هستند. فلسفه نیز تا حد زیادی به یک رشتهٔ دانشگاهی تبدیل شدهاست. بسیاری از فلسفهدانان از این وضع ابراز نارضایتی میکنند؛ با وجود این بسیاری از آثار فلسفی در ژورنالهای آکادمیک چاپ میشوند. فیلسوفان بزرگ تاریخ مانند افلاطون، ارسطو، آگوستین، دکارت و نیچه رسماً نویسنده تلقی میشدند. برخی از آثار فلسفی امروزی نیز مانند آثار سیمون بلکبرن را جزو «ادبیات» تلقی میکنند اما بسیاری از دیگر آثار را نمیتوان در این رده طبقهبندی کرد. برخی از مباحث همچون منطق به قدری فنی شدهاند که میتوان آنها را با ریاضیات مقایسه کرد. بخش عمدهای از آثار تاریخی را هنوز میتوان جزو ادبیات بهشمار آورد، به خصوص بخشی که آن را به نام گونه اثر غیرداستانی خلاقانه میدانند. همچنین بخش اعظم آثار روزنامهنگاری مانند روزنامهنگاری ادبی نیز چنین است. با این حال این بخش نیز به شدت بزرگ شده و غالباً با هدف سودمندگرایی نوشته میشود: مانند ضبط دادهها یا هدایت سریع اطلاعات. به همین دلیل آثاری که در این زمینهها نوشته میشوند غالباً فاقد خصوصیت ادبی هستند اما برخی از آنها هنوز هم این قابلیت را دارند. بزرگترین تاریخنگاران ادبی هرودوت، توسیدید و پروکپیوس بودهاند که همگی جزو ادبای جهانی بهشمار میروند. حقوق، وضعیت بغرنجتری دارد. برخی از آثار افلاطون و ارسطو یا حتی بخشهایی از انجیل را میتوان به عنوان ادبیات حقوقی (یا قوانین ادبی) دستهبندی کرد. شاید قوانین حمورابی در بابل نیز شامل این دستهبندی شوند. قانون مدنی روم که تحت حاکمیت ژوستنین اول از امپراتوری بیزانس تدوین شد، به عنوان یک اثر ادبی شهرت یافت. اسناد تأسیس بسیاری از حکومتها همچون قانون اساسی ایالات متحده را میتوان جزو ادبیات بهشمار آورد؛ هر چند که امروزه متون قانونی، کمتر دارای ارزشهای ادبی هستند. متون طراحی بازیهای رایانهای هیچگاه توسط بازیکنان قابل مشاهده نیستند و تنها تولیدکنندگان یا ناشران این بازیها میتوانند این متون را دیده و از آنها برای درک، تجسم و حفظ ثبات در هنگام همکاری در ساخت یک بازی استفاده کنند. مخاطب اینگونه آثار معمولاً بسیار کم است. بسیاری از متون بازیها دارای داستانهای عمیق و دنیاهای دقیقی هستند که باعث میشوند که این آثار تبدیل به یک گونهٔ ادبی پنهان شوند. در نتیجه با تخصصیتر شدن و تکثر بسیاری از این رشتهها دیگر نمیتوان آثار تولید شده در حوزههای این علوم را جزو ادبیات بهشمار آورد. شاید بتوان گاهی آنها را جزو «ادبیات ادبی» دستهبندی کرد؛ خیلی وقتها این رشتهها آثاری تولید میکنند که میتوان بر آنها عنوانهای «ادبیات فنی» یا «ادبیات حرفهای» نهاد. نمایشنامه نمایشنامه، معرفِ نوع دیگری از قالبهای ادبی کلاسیک است که در طول سالهای متمادی متحول شده. این نوع اثر ادبی غالباً شامل گفتگو بین شخصیتها است و به جای خواندهشدن بیشتر تکیه بر اجرای نمایشی دارد. اپرا در طول سدههای هجده و نوزده میلادی به عنوان ترکیبی از شعر، نمایش و موسیقی رشد یافت. در آن زمان تقریباً تمام نمایشنامهها منظوم بودند. شکسپیر را میتوان یکی از برجستهترین نمایشنامهنویسان جهان دانست. برای نمونه رومئو و ژولیت نمایشنامهای کلاسیک است که عموماً یک اثر ادبی شناخته میشود. نمایشنامههای یونانی نمونههای اولین گونههای نمایشی در طول تاریخ هستند که ما به آنها دسترسی داریم. تراژدی به عنوان یک گونه نمایشی از جشنوارههای مذهبی و مدنی سرچشمه گرفت و معمولاً برای نمایش تمهای تاریخی یا افسانهای به کار برده میشد. تراژدیها معمولاً برای موضوعات بسیار مهم مورد استفاده قرار میگرفتند. با ظهور فناوریهای نوین، نوشتن متن نمایشنامههای غیر اجرایی باب شد. جنگ دنیاها (رادیو) در سال ۱۹۳۸ نمایشنامهای رادیویی بود که برای پخش سراسری نوشته شدهبود. پس از آن بسیاری از آثار نمایشی برای فیلم یا تلویزیون ساختهشدند. بهطور معکوس، ادبیات تلویزیونی، فیلم و رادیو نیز برای نوشتن آثار چاپی یا الکترونیک به کار بردهشدند. ادبیات شفاهی اصطلاح ادبیات شفاهی به سنتهای شفاهی به جا مانده از گذشته اشاره دارد که مشتمل بر گونههای متفاوتی چون حماسه، شعر و نمایشنامه، داستانهای قومی، تصنیف، افسانه، لطیفه و دیگر گونههای قومی و محلی (فولکلور) میشود. این نوع ادبیات در هر جامعهای وجود دارد و نمیتوان آن را محدود به جوامع باسواد یا متمدن دانست. ادبیات شفاهی معمولاً توسط فولکلورشناسان یا دانشمندانی که به مطالعات فرهنگی و ادبیات قومی میپردازند همچون زبانشناسان، انسانشناسان و حتی جامعهشناسان مورد تحقیق و بررسی قرار میگیرد. دیگر گونههای روایی فیلم، ویدئو یا نمایشهای تلویزیونی آن قدر پیشرفت کرده و زیاد شدهاند که غالباً همشأن ادبیات منثور میشوند. رمانهای گرافیکی و کتابهای کمیک، داستانهایی را نقل میکنند که به صورت ترکیبی از هنر نقاشی، دیالوگ و متن به صورت مرتب نمایش مییابند. نظریهٔ ادبی ادبیات را میتوان از جنبههای گوناگون دیگر هم بررسی و طبقهبندی کرد. به عنوان نمونه، بخشی از ادبیات که به عنوان نظریه ادبی مطرح میشود، اغلب ناشی از تعریفی است که از ارتباط ادبیات و علم، حکایت میکند. در واقع میتوان گفت، واژه-مفهوم نظریه، مبتنی بر نگرش و راهکار علمی است و اگر در تعریف ادبیات، علمی بودنش مورد تردید باشد، ابداع و طرح موضوعی به نام نظریه ادبی، اساساً بلا موضوع خواهد شد؛ زیرا عدهای باور دارند که ادبیات با عواطف و احساسات و خروجی تراوشهای عاطفی از ذهن و جاری شدن آن بر زبان (گفتار و نوشتار) تأکید بسیار دارند. گونههای ادبی گونه ادبی به تقسیمات سنتی انواع آثار گوناگون ادبی بر اساس نوع خاصی از نگارش گفته میشود. در زیر فهرستی از گونههای ادبی نمایش داده شدهاست: فهرست گونههای ادبی خودزندگینامه، خاطره، خودزندگینامه معنوی زندگینامه خاطرات روزانه و وقایع روزانه ادبیات الکترونیکی راویان برده افکار، گفتارهای حکیمانه داستان ادبیات کودک و نوجوان ادبیات کمیک رمان جنایی رمان کارآگاهی رمان ماجراجویی افسانه، فولکلور خیالپردازی ادبیات گوتیک (معمولاً هممعنی ادبیات ترس است) داستان تاریخی ترس رمان طبی داستان طنز یا فکاهی داستان رازآمیز رمان فلسفی رمان سیاسی رمان عاشقانه داستان عاشقانهٔ تاریخی ساگا، ساگای خانوادگی هزلیات، هجویات داستان علمی و تخیلی داستان هیجانانگیز داستان هیجانانگیز دسیسهای داستان هیجانانگیز روانشناسی داستان هیجانانگیز سیاسی/رمان جاسوسی تراژدی آرایههای ادبی آرایهٔ ادبی در یک اثر باعث ایجاد تأثیر خاصی بر خواننده میشود. تفاوت میان آرایههای ادبی و گونههای ادبی مانند تفاوت تاکتیکهای نظامی و استراتژی نظامی است؛ بنابراین با این که داستان دیوید کاپرفیلد در برخی جاها از هزل استفاده میکند اما به گونه کمیک تعلق دارد و نه گونه هزل. در عین حال، خانه متروک آن قدر از هزل استفادهمیکند که باعث میشود این اثر را در زمرهٔ هزلیات قرار دهیم. این گونهاست که استفادهٔ مکرر از یک آرایهٔ ادبی باعث میشود تا یک گونه جدید به وجود آید، همانطور که در مورد یکی از نخستین رمانهای مدرن به نام پاملا (رمان) اثر ساموئل ریچاردسون اتفاق افتاد. در این اثر آن قدر از صنعت نامهنگاری استفاده شد که باعث شد رمانهای نامهنگاری که چند صباحی بود که باب شده بودند، قدرت گرفته و خود به یک گونه ادبی جداگانه تبدیل شوند. نقد ادبی نقد ادبی، بررسی و نقد یک اثر ادبی است که در برخی موارد باعث پیشبرد کیفیت اثر ادبی در حال تکمیل میشود. شیوههای نقد ادبی گوناگونی وجود دارند که هر کدام میتوانند برای نقد یک اثر به صورت دیگر یا نقد جنبههای متفاوت یک اثر به کار روند. هم چنین نقد ادبی قوانین، موازین و دلایل مقبولیت و رد آثار ادبی را مورد مطالعه قرار میدهد، حقیقت هنری را در یک اثر ادبی میشناسد و میشناساند، ارزشهای نهفته و نامکشوف آن را کشف و آشکار میسازد، و سره را از ناسره، و قوی را از ضعیف در آثار ادبی جدا میسازد و تفکیک میکند. نقد ادبی بر اساس این که از کدام زاویه دید به اثر ادبی نگاه و بر مبنای چه موازینی آن را تحلیل و ارزیابی میکند به انواع گوناگونی بخشبندی میشود. نمونهای از انواع نقد ادبی در زیر فهرست شدهاند: جستارهای وابسته زبان و زبانشناسی جستارهای مختص ادبیات منابع ادبیات داستانی علوم انسانی هنر


text: صنعت، به تولید کالاها و خدمات در یک اقتصاد گفته میشود. منبع اصلی درآمد یک گروه یا شرکت نشان دهنده صنعت مربوطه است. اگر تمام فعالیتهای اقتصادی که با تولید کالا و خدمات با استفاده از ماشین آلات و تجهیزات ساخته دست بشر سروکار دارند را به عنوان یک کل تصور کنیم، هرصنعت، زیرمجموعهای از این کل است که عده فراوانی از فعالیتهای مشابه را شامل میشود. تعریف مهم برای صنعت: به مجموعهٔ تمام یگانهایی که در تولید، توزیع یا مصرف یک فراورده یا یک دسته از فراوردههای مشابه فعالیت میکنند، «صنعت» گفته میشود.. تعریف «صنعت» در مورد تعریف دقیق «صنعت»، اختلاف نظرهای کثیری وجود دارد. صنعت دارای تعریفها و تعبیرهای متفاوتی است که براساس جایگزینپذیری فراوردهها، فرایند تولید و محدودههای گیتاشناختی ارائه شدهاند؛ مثلاً مایکل پورتر، صنعت را چنین تعریف میکند: «صنعت، عبارت اند از گروه شرکتهایی که فراوردههای آنها جایگزین نزدیکی برای هم میباشند.» گروههای صنعت با توجه به تعریفهای گوناگونی که در مورد صنعت ارائه شده است، گروههای صنعتی ممکن است با استفاده از روشهای گوناگونی در کنار یکدیگر تقسیمبندی شوند. برای مثال گروههای صنعت تعریفشده در «بورس اوراق بهادار تهران» به شرح زیر میباشند: استخراج زغال سنگ؛ کشاورزی، دامپروری و خدمات وابسته به آن؛ استخراج کانههای فلزی؛ استخراج سایر معدنها؛ نساجی؛ دباغی، پرداخت چرم و ساخت انواع پاپوش؛ فراوردههای چوبی؛ فراوردههای کاغذی؛ انتشار، چاپ و تکثیر؛ فراوردههای نفتی، زغال کک و سوخت هستهای؛ لاستیک و پلاستیک؛ فلزهای اساسی؛ ساخت فراوردههای فلزی؛ ماشینآلات و تجهیزات؛ ماشینآلات دستگاههای برقی؛ ساخت رادیو، تلویزیون، دستگاهها و وسیلههای ارتباطی؛ وسیلههای اندازهگیری، پزشکی و نورشناختی؛ خودرو و ساخت افزارهها؛ سایر وسیلههای ترابری؛ مبلمان و دیگرمصنوعات؛ قند و شکر؛ شرکتهای چندرشتهای صنعتی؛ فراوردههای غذایی و آشامیدنی بجز قند و شِکر؛ مواد و فراوردههای دارویی؛ فراوردههای شیمیایی؛ پیمانکاری صنعتی؛ رایانه و فعالیتهای وابسته به آن؛ خدمات فنی و مهندسی؛ انبوهسازی، املاک و مستغلّات؛ کاشی و سرامیک؛ سیمان، آهک و گچ؛ سایر فراوردههای کانی غیر فلزّی؛ سرمایهگذاریها؛ بانکها، مؤسسههای اعتباری و سایر نهادهای پولی؛ سایر واسطهگریهای مالی؛ ترابری، انبارداری و ارتباطات. البته لازم به ذکرست که تقسیمبندی مذکور، الزاماً متداولترین گروهبندی صنایع نیست؛ مثلاً در برخی متون، کاشی و سرامیک، سیمان، آهک و گچ و سایر فراوردههای کانی غیر فلزی درمجموع یک گروه به نام صنعت سرامیک یا کانی نافلزی را تشکیل میدهند یا تمام گروههای مربوط به تهیهٔ غذا، در گروه صنایع غذایی قرار میگیرند. همچنین علاوه بر موارد مذکور، صنایعی مانند صنعت گردشگری و صنایع دستی نیز در برخی متون در ردیف گروههای صنعت قرار میگیرند. تقسیمبندی صنایع با توجّه به مشابهتهایی که به لحاظ فرایند تولید، شیوهٔ بازاریابی، شیوهٔ مدیریت، حجم سرمایه، نوع ماشینآلات مورد استفاده، نوع موادّ اولیه ملزوم و غیره میان گروههای گوناگون صنعت وجود دارند، گروههای گوناگون صنعت را میتوان از جنبههای گوناگون تقسیمبندی کرد. یکی از متداولترین طبقهبندیهای صنعت، طبقهبندی ارائه شده توسط بخش آمار سازمان ملل است که به اختصار طبقهبندی آیسیک نامیده میشود. در این طبقهبندی گروههای مختلف صنعتی تعریف شدهاند و فعالیتهای مختلف در آنها طبقهبندی گردید. منابع پورتر، مایکل، استراتژی رقابتی تکنیکهای تحلیل صنعت و رقبا، تهران، مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ اول، ۱۳۸۴ صنعت


text: استان تهران دانشکده مهندسی دریا در دانشگاه صنعتی امیرکبیر دانشکده علوم و فنون دریایی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات دانشکده علوم و فنون دریایی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال گروه مکانیک دریا - دانشکده مکانیک در دانشگاه صنعتی شریف گروه مهندسی عمران در سازههای دریایی - دانشکده فنی، دانشگاه تهران مؤسسه آموزشی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران استان اصفهان مجتمع علوم و فناوری دریایی - دانشگاه صنعتی مالک اشتر استان آذربایجان شرقی سازههای دریایی - گروه مهندسی عمران دانشگاه صنعتی سهند استانهای ساحلی استان بوشهر دانشکده دریانوردی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خارک (جزیره خارگ) دانشکده مهندسی کشتی سازی - دانشگاه خلیج فارس(بوشهر) مؤسسهٔ آموزشی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (بوشهر) استان مازندران دانشگاه علوم و فنون دریایی امام خمینی (نوشهر) از نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی - دانشگاه تربیت مدرس(نور) آموزشکده علوم دریایی شرکت ملی نفتکش ایران(محمودآباد) دانشکده علوم دریایی از دانشگاه صنعت نفت(محمودآباد) دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل استان خوزستان دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر استان سیستان و بلوچستان دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار استان هرمزگان دانشگاه صنایع دریایی امیرکبیر(بندرعباس) دانشگاه هرمزگان استان گلستان دانشگاه گلستان(گرگان) دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان استان گیلان دانشگاه علوم و فنون دریایی امام خامنه ای از نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (زیباکنار) آموزشکده علوم و فنون دریایی شهید خدادادی (بندر انزلی) آموزشگاههای دریایی ایران


text: فهرست بندرهای ایرانی و مناطق ویژه اقتصادی دریایی ایران عبارتاند از: اداره کل بنادر و دریانوردی بندر امیرآباد (در بندر امیرآباد) اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان (در بندر انزلی) اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر (در بوشهر) اداره کل بنادر و دریانوردی استان مازندران و گلستان (در نوشهر) اداره کل بنادر و دریانوردی استان هرمزگان (در بندرعباس) اداره کل بنادر و دریانوردی استان خوزستان (در بندر امام خمینی) منطقه ویژه اقتصادی مجتمع کشتیسازی و صنایع فراساحل ایران در بندرعباس منبع اداره کل بنادر و کشتیرانی ایران منطقه ویژه اقتصادی بندر آستارا شمال بندر امیرآباد بهشهر آبسکون (تاریخی) جنوب بندر ماهشهر بندر چابهار لیان (تاریخی) اسکله شهید رجایی بندر خشک دهکده لجستیک اصفهان جستارهای وابسته بندر خدماتی پارس عسلویه بوشهر منابع لایحه ایجاد منطقه ویژه اقتصادی بندر آستارا بندرها و مناطق ویژهٔ اقتصادی دریایی


text: فهرست پژوهشگاههای دریایی ایران از این قرار است: دانشکده مهندسی دریا دانشگاه صنعتی امیرکبیر (تهران) پژوهشکده دریایی دانشگاه جامع امام حسین (ع) پژوهشکده علوم و تکنولوژی زیردریا (اصفهان) مؤسسه تحقیقات شیلات ایران مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات مهندسی فارس مرکز توسعه فنآوری صنایع دریایی دانشگاه صنعتی شریف مرکز تحقیقات و آموزش وزارت راه و ترابری سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی ندسا (ساتخ ندسا) مرکز مطالعات و پژوهشهای خلیج فارس - دانشگاه خلیج فارس مرکز تحقیقات سازمان بنادر و کشتیرانی پژوهشکده زیرسطحی اصفهان پژوهشکده هوا-دریا (شیراز) مرکز تحقیقات آب وابسته به وزارت نیرو پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی معاونت تحقیقات و جهاد خود کفایی نیروی دریایی ارتش جستارهای وابسته نام مؤسسه ملی اقیانوسشناسی به پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی تغییر پیدا کردهاست. منابع پژوهشگاههای دریایی ایران


text: پژوهشکده به هر کدام از بخشهای یک پژوهشگاه که در زمینه یا رشته ویژهای پژوهش کرده و کار بر روی موضوع و رشته ویژهای را دنبال میکنند گفته میشود. همانگونه که دانشکده زیرشاخهای از یک دانشگاه است پژوهشکده نیز زیرشاخهای از یک پژوهشگاه به شمار میرود. به شکل کلی پژوهشکده یک پیکره سازمانی(organisational body) است که برای هدفی خاص ایجاد شدهاست. در این حالت پژوهشکده میتواند از سوی یک دانشگاه، سازمان و... ایجاد شود. پژوهشکده یا واحد پژوهشی دانشگاهی در صورتی که حدود فعالیتهای پژوهشی دانشگاه از سطح یک دانشکده، فراتر باشد و ایجاد موسسهای در دانشگاه یا به صورت مستقل ضرورت یابد، پژوهشکده باشرایط زیر تأسیس میگردد: الف: فعالیتهای تحقیقاتی پژوهشکده در زمینههای بنیادی، کاربردی یا توسعهای و منطبق بر نیازهای اساسی کشور خواهد بود و پژوهشکده در یک رشته مشخص یا به صورت میان رشتهای میتواند در هر یک از زمینههای فوق تشکیل گردد. ب: داشتن حداقل ۳ گروه پژوهشی ج: داشتن امکانات و تجهیزات مستقل برای امور تحقیقاتی - پژوهشکده، از نظر مالی، مستقل و از نظر اداری، مشابه یک دانشکده خواهد بود. - عنوانها زیر، معادل پژوهشکده خواهد بود: الف: مرکز تحقیقاتی ب: مؤسسه تحقیقاتی (پژوهشی) - هر گاه سطح فعالیت تحقیقاتی در موسسات و مراکزی که عنوان دانشگاه ندارند معادل پژوهشکده باشد، میتوانند نسبت به تأسیس پژوهشکده، (نظیر مرکز و مؤسسه تحقیقاتی) اقدام نمایند. اینگونه موسسات میتوانند به ارائه دوره کارشناسی ارشد و دکترای پژوهشی در صورت داشتن شرایط و ضوابط آموزشی و پژوهشی مصوب با همکاری و تحت نظارت دانشگاهها اقدام کنند. - واحد پژوهشی نوع۱: دانشگاه با مأمور کردن برخی از اعضای هیئت علمی آموزشی (به صورتی که بیش از ۶ واحد درسی در ترم ارائه نکنند) یا جذب هیئت علمی پژوهشی، نهاد جدیدی را در دانشگاه راه اندازی میکند (امکانات اولیه را تخصیص میدهد) این واحد پژوهشی باید در زمینههای تخصصی و با هدف و رسالتی مشخص و محدود در گروههای پژوهشی خود فعالیت نماید. نیاز ضروری به انجام پژوهش برای کشور در موضوع فعالیت آن واحد پژوهشی، توسط معاونت پژوهشی وزارت علوم تأیید میشود. طبعاً موضوع فعالیت واحد پژوهشی نمیتواند عنوانها گروهها و دانشکدههای آموزشی باشد. به ازاء هر گروه پژوهشی سه نفر استادیار شامل یکنفر پژوهشگر شاخص و دارای سابقه علمی برجسته در موضوع ضروری است. واحدهای پژوهشی نوع ۱ به علت نداشتن تقاضا در موضوع پژوهش و نیز تشخیص دولت در نیاز به انجام پژوهش در موضوع عمدتاً متکی به منابع مالی دولتی فعالیت میکنند و به همین دلیل باید دارای رسالتی بسیار مشخص و محدود و نیز دارای هیئت علمی پژوهشی تمام وقت برای واحد پژوهشی یا مأمور به آنجا باشند. اگر این واحد پژوهشی در ۱ یا ۲ سال پس از اخذ موافقت اصولی خود و ۲ سال پس از اخذ موافقت قطعی خود در ارزیابیهای وزارت علوم به رتبههای بالا دست یافت، توسط وزارت علوم برای اخذ ردیف اعتباری به سازمان مدیریت معرفی میشود. - واحد پژوهشی نوع۲: تعدادی از اعضای هیئت علمی دانشگاه به عنوان فعالیت دوم خویش مایل هستند که واحد پژوهشی ایجاد کنند و در زمینه تخصصی خود به جامعه خدمت کنند. گذشته از حمایتهای مالی راه اندازی که توسط دانشگاه صورت میگیرد، اعتبارات این واحد از قراردادها و ارائه خدمات خود تأمین میگردد و پس از اتمام دوران راه اندازی، در صورت استفاده از امکانات دانشگاه هزینه آن را میپردازند و بالا سری قراردادها را نیز به دانشگاه میپردازد. واحدهای پژوهشی نوع ۲ به علت وجود تقاضا در موضوع فعالیت عمدتاً متکی به قرارداد عمل میکنند و لذا هیچگاه ردیف اعتباری نخواهند داشت هر چند دانشگاه در راه اندازی واحد پژوهشی کمک خواهد کرد. میزان پرداختها به اعضاء در واحد پژوهشی نوع ۲ باید به اندازهای باشد که برای اعضاء هیئت علمی دانشگاه در مقایسه با شرکتهای خصوصی و مراکز پژوهشی غیر دانشگاهی جاذبه داشته باشد. بعد از اتمام مرحله راه اندازی، پس از پرداخت بالا سری دانشگاه و صرف هزینههای مربوط به آن واحد پژوهشی، از ما بقی دریافتیهای قرارداد منعقده میتوان با روش مورد نظر آن واحد پژوهشی در پرداختهای اعضاء هیئت علمی واحد پژوهشی استفاده کرد و نیز بالا سری زیاد دانشگاه بدون همکاریهای لازم در مرحله راه اندازی، مخالفت فلسفه ایجاد این نوع از واحدهای پژوهشی است. پژوهشکدهها از دل دانشکدهها و دانشگاه پس از فعالیت چندین ساله در قالب هسته، قطب، مرکز و در نهایت پژوهشکده با اهداف ویژه رشد میکند و به عرصه ظهور (اخذ موافقت اصولی) میرسد. البته بسته به اینکه پژوهشکده نوع اول، دوم، یا سوم باشد، مأموریت و ساختار سازمانی آن از قبیل تأمین منابع مالی، استخدام اعضاء هیئت علمی و پذیرش دانشجو متفاوت میباشد. پژوهشکدهها میتوانند غیردولتی و مستقل باشند و هماکنون بیش از دویست مؤسسه پژوهشی غیردولتی از وزارت علوم مجوز دریافت کردهاند پژوهشگاه در صورتی که فعالیتهای پژوهشی، در سطح گسترده، مورد نظر باشد، واحد پژوهشی مستقل (پژوهشگاه) با شرایط زیر ایجاد میگردد. الف: دارا بودن سه مؤسسه پژوهشی (پژوهشکده) ب: داشتن امکانات و تجهیزات مستقل برای امور تحقیقاتی - پژوهشگاهها میتوانند نسبت به ارائه دوره کارشناسی ارشد و دکترای پژوهشی اقدام کنند. فهرست پژوهشکدههای ایران پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران پژوهشکده محیطهای خشک پژوهشکده لیزر و پلاسما پژوهشکده هواشناسی پژوهشکده آمار پژوهشکده امنیت ملی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی پژوهشکده سلامت اجتماعی دانشگاه اراک پژوهشکده برق جهاد دانشگاهی پژوهشکده مهندسی معدن و علوم زمین صدرا پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی دانشگاه شهید بهشتی پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار پژوهشکده علوم گیاهی کاربردی دانشگاه آزاد اسلامی اراک پژوهشکده شهید رضایی پژوهشکده شریعت پژوهشکده بیمه بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران پژوهشکده پردازش هوشمند علائم پژوهشکده عفاف پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی پژوهشکده تحقیقات فضایی پژوهشکده چشمانداز و آیندهپژوهی پژوهشکده باقر العلوم پژوهشکده مطالعات اقتصادی و صنعتی شریف پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاد دانشگاهی پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی جهاد دانشگاهی پژوهشکده مهندسی معدن و علوم زمین صدرا پژوهشکده اویونیک دانشگاه صنعتی اصفهان پژوهشکده فولاد دانشگاه صنعتی اصفهان پژوهشکده نانوفناوری و مواد پیشرفته دانشگاه صنعتی اصفهان پژوهشکده علوم و تکنولوژی زیر دریا دانشگاه صنعتی اصفهان پژوهشکده سیاست پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت پژوهشکده نوین شهر معنوی ثامن مشهد مقدس پژوهشکده مطالعات وتحقیقات بسیج پژوهشکده ابوریحان بیرونی مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی پژوهشکده بیمه پانویس جستارهای وابسته مؤسسه پژوهش بنیاد پژوهشگاههای ایران مراکز پژوهشی در ایران


text: شِعر، سُرود، چامه یا چکامه شاخهای از ادبیات است که از ویژگیهای زیباییشناختی و اغلب ریتمیک زبان استفاده میکند. دهخدا در یادداشتهای خود دربارهٔ شعر چنین مینویسد: «چکامه، چغامه، چامه، نَشید، نظام، سخن منظوم، منظومه، قریض. ظاهراً ایرانیان را قِسمی سرود یا شعر بوده و خود آنان یا عرب آن را «هَنَیمَه» مینامیدهاند. قدیمترین شعر ایران که به دست است گاتاهای زرتشت میباشد که نوعی شعر هجایی محسوب میشود». شاعران و منتقدان، تعریفهای گوناگون و بیشماری از «شعر» ارائه دادهاند. در تعریفهای سنتی دربارهٔ شعر کهن فارسی، ویژگی اصلی شعر را موزون و آهنگین بودن و ادای حق مطلب به زیباترین شیوه ممکن آن دانستهاند. در تعریفهایی دیگر، با دانش، فهم، درک، ادراک و وقوف یکی انگاشته شدهاست. دهخدا در فرهنگ لغت خود به تعاریف علمای عرب نیز اشاره کرده و مینویسد: «نزد علمای عرب کلامی را شعر گویند که گویندهٔ آن پیش از ادای سخن قصد کرده باشد که کلام خویش را موزون و مقفی ادا کند و چنین گویندهای را شاعر نامند ولی کسی که قصد کند سخنی ادا کند و بدون اراده سخن او موزون و مقفی ادا شود او را شاعر نتوان گفت». به قول ملک الشعرای بهار " شعر دانی چیست؟ مرواریدی از دریای عقل شاعر، آن افسونگری کاین طرفه نروارید سفت" در هزاره دوم پیش از میلاد؛ ریگوِدا، که از قدیمیترین اشعار و سرودهای مذهبی هندی به زبان سانسکریت ودایی است، سروده شد. تاریخچهٔ سرایش شعر قدیمیترین سرودههای بهجامانده به وِداهای هندوان باستان بازمیگردد. از تاریخ سرایش وِداها اطلاع دقیقی دردست نیست و تاریخ قدیمیترین سرودهٔ ریگودا را از هزار تا پنجهزار سال پیش از میلاد مسیح پنداشتهاند. همانگونه که اشاره شد گاتاهای زرتشت نیز از سرودههای کهن هستند. دیگر سرودهٔ قدیمی، گیلگمش نام دارد. حماسه گیلگمش نخستین منظومهٔ حماسی جهان است. آنجا که تاریخ تمام میشود اسطوره آغاز میشود؛ حماسههای بزرگ مبتنی بر اسطوره هستند و اسطورههای بزرگ بر پایهٔ شرایط تاریخی بنا میشوند. جهان چندین حماسهٔ بزرگ را بهخود دیدهاست: در یونان؛ ایلیاد و ادیسه اثر هومر در هند؛ مهابهاراتا و رامایانا در روم؛ انهایید اثر ویرژیل در ایران؛ شاهنامه اثر حکیم ابوالقاسم فردوسی که تمامی این حماسهها در بزنگاههای خطیری از تاریخ هر ملت ساخته شدهاند». چینیهای باستان نیز به شعر علاقه نشان دادهاند و آثاری در این زمینه خلق کردهاند. شی چینگ یا کتاب شعر یا کتاب سرودها، از جمله آثار بهجامانده از چین باستان در زمینهٔ شعر است. دیدگاه ارسطو در میان منطقدانان و فلاسفهٔ قدیم، کسی که بهطور مدوّن و مشروح به شعرشناسی منطقی پرداخته، ارسطو است. اگرچه کسانی قبل از او نیز همچون بقراط، اریستوفانس و افلاطون دربارهٔ شعر، سخن گفتهاند. اما فن شعر ارسطو تنها رسالهٔ مستقل و منطبق بر منهج نقد در این باره میباشد. ارسطو نظریهٔ ادبی خود را بر پایهٔ «محاکات» (تقلید واقعیت) بنا میکند و سه عنصر وزن (ایقاع)، لفظ و هماهنگی را رکنهای شعر و ابزارهای محاکات میشمارد. بر این اساس در طبقهبندی ارسطو، انواع اصلی شعر، یعنی حماسه، تراژدی، کمدی، و انواع وابسته به آن مانند آواز دیتیرامب، موسیقی و شعر غنایی و رقص، همگی در جوهر هنریِ تقلید مشترک هستند و تمایز آنها از یکدیگر به سبب تفاوت در ابزارهای تقلید (عناصر سهگانه)، مضمون تقلید و شیوهٔ تقلید است. ارسطو در بخشی از توضیحات خود دربارهٔ ماهیت شعر و عملکرد شاعر چنین میگوید: «کار شاعر آن نیست که امور را آنچنان که روی داده است به دقت نقل کند، بلکه کار او این است که امور را به روشی که ممکن است اتفاق افتاده باشد، روایت کند. تفاوت شاعر و مورخ در این نیست که یکی روایت خود را در قالب شعر درآورده است و آن دیگری در قالب نثر، زیرا ممکن است تاریخ هرودت به رشته نظم درآید. اما همچنان تاریخ خواهد بود. شعر، فلسفیتر از تاریخ است و بیشتر از امر کلی حکایت میکند؛ در صورتی که تاریخ از امر جزئی حکایت میکند. مقصود از امر کلی در شعر این است که شخص چنین و چنان فلان کار یا فلان کار دیگر را به حکم احتمال یا بر حسب ضرورت در شرایط و احوالی خاص انجام دهد. در تاریخ هدف همین است اما امر جزئی، مثلاً کاری که شخص معینی چون الکیبیادس کرده است یا ماجرایی برای او اتفاق افتاده است». دیدگاههای سنتی دربارهٔ شعر پس از نهضت ترجمه و انتقال نظریهٔ شعری یونانی به حوزهٔ اسلامی، رسالههای شعری یونانیان موجی از نظریهپردازی را در میان فیلسوفان مسلمان ایجاد کرد؛ چنانکه فارابی، ابنسینا، ابوالبرکات بغدادی، ابن رشد و خواجه نصیر طوسی هرکدام بخشی از آثارشان را به نظریهٔ شعر اختصاص دادند. نظرگاه فیلسوفان از طریق کسانی چون حازم قرطاجنی وارد آثار مدرسه بلاغیون مسلمان هم شد. خواجه نصیرالدین طوسی ملهم از سخن ابنسینا در کتاب شفا، به پیروی از ارسطو، شعر را «سخنی خیالانگیز که از اقوالی موزون و متساوی ساخته شده باشد» میداند. خواجه نصیر در رابطهٔ شعر با موسیقی چنین میگوید: «و نظر در وزن حقیقی بهحسب ماهیت، تعلق به علم موسیقی دارد و بهحسب اصطلاح و تجربه تعلق به علم عروض دارد؛ و نظر منطقی خاص است به تخیّل و وزن را از آن جهت اعتبار کند که به وجهی اقتضاء تخیّل کند. پس شعر در عرف منطقی، کلام مخیِّل است و در عرف متأخران، کلام موزون مقفّی... اما قدما، شعر را کلام مخیِّل گفتهاند و اگرچه موزون حقیقی نبودهاست و اشعار یونانیان بعضی چنان بوده است و در دیگر لغت قدیم مانند عبری و سریانی و فرس هم وزن حقیقی اعتبار نکردهاند». شمس قیس رازی در کتاب المعجم فی معاییر اشعار العجم در تعریف شعر مینویسد: «بدان که شعر در اصل لغت، دانش است و ادراک معانی به حدس صایب و استدلال راست و از روی اصطلاح سخنی است اندیشیده، مرتّب، معنوی، موزون، متکرّر، متساوی (مصراعهای برابر)، حروف آخر آن به یکدیگر ماننده (قافیه دار)». فارابی دربارهٔ شعر دو اثر از خود بهجای گذاشتهاست، یکی مقالة فی قوانین صناعة الشعراء و دیگری کتاب الشعر که آخرین مبحث در جلد اول از مباحث منطقی فارابی است. فارابی میگوید: «در این مقاله، تنها به آن اقوال و معانی میپردازیم که حکیم (ارسطو) در صناعت شعر اثبات کردهاست، بدون این که قصد بیان تمام مطالب را دربارهٔ شعر داشته باشیم. زیرا خود حکیم نظراتش را در صنعت مغالطه تکمیل نکردهاست (... فضلا عن القول فی صناعة الشعر)». اختلاف نظر در تعریف شعر در حقیقت باید گفت که تعاریف بسیاری در این زمینه وجود دارد که از همان گذشتههای دور، گاه با هم در تضادند و یکدیگر را نقض میکنند. افلاطون، شعر را از جهت اخلاقی زیانآور و ویرانگر میدانست و از دیدگاه معرفتشناسانه آن را دور از حقیقت و فاقد ارزش علمی میپنداشت. او ارزش زیباییشناسانی ادبیات را در نظر نمیگرفت یا ناچیز میشمرد و به جای آن از دیدگاه ارزش اخلاقی به ادبیات نگاه میکرد. ارسطو برای پاسخ دادن به این شبهات و انتقادات، رسالهٔ فن شعر را به رشتهٔ تحریر درآورد. از دید ارسطو ادبیات، اعم از نثر و نظم و شعر، همچون سایر هنرهای دیگر، بر مبنای دو شالودهٔ اساسی بنیان گرفتهاست. یکی از این شالودهها طبیعت تقلیدگر ذهن و روح انسان است و دیگری نیاز طبیعیاش به توازن، هماهنگی و ریتم است. ارسطو عقیده دارد که تکامل هجوسرایی منجر به پیدایش سبک و اوزان خاصی در ادبیات شد که آن را «اوزان ایامبیک» نامیدند و تکامل بعدی آن سبب پیدایش کمدی در ادبیات شد؛ تکامل ستایشسرایی منجر به «اوزان هروییک» شد که تکامل بعدی آن به پیدایش حماسه انجامید و سپس شاخهای از حماسهسرایی به گونهای خاص رشد کرد و به پیدایش تراژدی منجر شد. همانطور که اشاره شد، در هر دورهای شاعران و منتقدان و پژوهشگران سعی در ارائهٔ تعریفی از شعر بودهاند و با این همه تفاوتی کلی بر سر تعریف شعر وجود ندارد. کوروش صفوی در گفتگویی به دشواری برای یافتن تعریفی برای شعر اشاره کرده و میگوید: سقراط و افلاطون هردو شعر را نتیجه الهام میدانستند، اما ارسطو نخستین کسی بود که سعی کرد قواعدی برای ادب و شعر و آفرینشهای ادبی کشف کند. «بر اساس تعاریف سنتی» «شعر کلامی است مخیل و موزون» و از دید آنها که حضور وزن را در شعر ضروری نمیدانند و اصل موزون بودن را از شعر حذف میکنند، شعر کلام مخیلی است که متضمن هنجارگریزیهای شاعرانه است». اما واقعیت این است که امروز دیگر نمیتوان «شعر» را به درستی تعریف کرد تا جایی که شاعری چون احمد شاملو معتقد است: «نمیتوان یک تعریف کلی از شعر به دست داد. تعریفی که بر اساس آن اثیر الدین اخسیکتی و صائب تبریزی و عارف قزوینی و مهدی حمیدی و مهدی اخوان ثالث و نیما یوشیج یکجا شاعر شناخته شوند». آرش آذرپیک معتقد است: شعر دارای وجودی قائم به ذات نیست، بلکه تنها مجموعهای از رویکردهای متفاوت در ساحتی خاص از دنیای بیپایان هنری کلمه است، بنابراین، هستی شعر، داستان، نمایش نامه، شطح، متون منثور هنری و... کاملاً وابسته به سرمنشاء و مادر همهٔ آنها یعنی دنیای بیپایان وجود کلمه است، و شناخت هیچ کدام از این رودخانهها (شعر، داستان و...) هرچقدر عظیم، بدون معرفت عمیق به سرچشمهٔ آنها (کلمه) شبیه آب در هاون کوبیدن است. و اینکه تمام تعاریفی که تاکنون از شعر شده نتوانستهاست، به هیچ وجه حق مطلب را ادا کند، به خاطر این است که شعر را وجودی مستقل از جهان بی پایان کلمه انگاشتهاند. تعریفهای سنتی دربارهٔ شعر اگرچه شرط لازم (حداقل) شعر را دربردارند، اما شرط کافی (حداکثر) را دربر نمیگیرند. یعنی بیشتر ناظر به عناصر صوری و فیزیکی شعر هستند، نه جوهرهٔ درونی و متافیزیکی آن. حقیقت درونی شعر، نه تعریفپذیر، نه ترجمهپذیر و نه نقدپذیر است. به این معنی شعر خود زندگی یعنی تجربهٔ زیستن است. پس مانند خود زندگی، مقول به تشکیک و دارای مراتب و مدارج عالی و سافل است، شعر هم شور محض است مثل ترانههای فایز دشستانی، هم شعور محض مانند قصاید ناصرخسرو و هم آمیزهای از شور و شعور مانند شعر حافظ. اما باید دانست که همین کوششها در راستای تعریف و توصیف شعر، خود باعث پدیدار شدن مکتبهای گوناگون ادبی شدهاست. بدیع و بیان، معانی و بلاغت از درون گفتگوهای ادبی سر برون آوردهاند. تاریخچهٔ شعر پارسی پیش از اسلام آنچه میتوان گفت و باید گفت این است که شعر ایرانی براساس سندهای موجود به روزگار زردشت میکشد و از گاتاها که سرودهای مذهبی ایران باستان است و در انتساب آنها به زردشت هیچ تردیدی نیست آغاز میشود و پس از آن دیگر قسمتهای اوستاست و منظومههای دیگری که به زبان پهلوی ساسانی و پهلوی اشکانی پیدا شدهاست؛ مانند درخت آسوریک و یادگار زریران و جاماسبنامه. پیدایش شعر پارسی در دوره اسلامی نخستین شاعران پارسیسرا (مراد از پارسی در اینجا فارسی دری و در مقابل فارسی میانه است) در دربار یعقوب لیث صفاری پدیدار شدند. اگرچه نمونههایی از شعر به زبان پارسی دری، پیش از این دوران وجود دارد؛ ولی بررسی آنها مشخص میکند که در زمان سروده شدنشان شعر پارسی هنوز قوام نیافتهبود؛ چرا که وزن آنان بهطور مطلق عروضی نیست. در اینجا نمونهای از اینگونه اشعار (که تعدادشان انگشت شمار است) میآوریم. این قطعه شعری نگاشتهشده در آتشکده کرکوی واقع در سیستان است: محمد سگزی و بسام کرد از سرایندگان دربار یعقوب و از جمله نخستین سرایندگان شعر پارسی هستند. باید گفت شعر در دوره اسلامی پس از وقفهای چند صد ساله با الفبای عربی پدید آمد. ادبیات فارسی دری بیشتر در مناطق شرقی و شمال شرقی؛ یعنی در سیستان و خراسان و فرارود (ماوراءالنهر) پا گرفت و در دوره سامانی در قلمرو شعر و نثر استقرار و گسترش یافت. در قلمرو شعر و شاعری، شاعران بزرگی چون رودکی، شهید بلخی، ابوشکور بلخی و اندکی بعد فردوسی نقشآفرینی کردند. قالبهای شعر کهن پارسی مثنوی قصیده غزل مسمط مستزاد ترجیع بند ترکیب بند قطعه رباعی دوبیتی تک بیت (مفردات) چهارپاره سبکهای شعر کهن پارسی سبک هندی سبک خراسانی سبک عراقی سبک وقوع سبک بازگشت این تقسیمبندی از ملک الشعرای بهار است و هنوز هم نزد ادیبان رایج است و معتبر. سعید نفیسی نیز در برابر این تقسیمبندی، سبکهای شعر پارسی را برمبنای مکاتب ادبی اروپا طبقهبندی کردهاست. تقسیمبندیهای دیگر نیز میتوان یافت که در آن رون شعر نو و معاصر نیز مورد توجه قرار گرفتهاست. شعر نو از زمان مشروطیت شعر فارسی از نظر عناصری چون اندیشه، زبان، قالب و ... همگام با شعر نو جهان مدرن دگرسان شد و نهال شعر نو فارسی خود را نشان داد و بالیدن گرفت و به وسیلهٔ نیما یوشیج شعرنو به انسجام رسید. شاعران پارسیزبان تا پیش از ظهور نیما یوشیج همواره بر همان الگوها و قالبهای سنتی وفادار بودند و شعر پارسی محدود و محصور در اوزان و افاعیل عروضی بسر میبرد و بر پایهٔ همان چارچوبها با معیار مصراع و بیت سنجیده میشد. نیما یوشیج با کوتاه و بلند کردن مصرعها و جابجایی قافیهها، بدعتی در موسیقی شعر به وجود آورد و اگرچه وزن را برای شعر لازم و حتمی میشمرد ولی آنرا مبنی بر امتداد مصوتها و تکیه کلمات میدانست، نه آنکه همچون شعر قدیم وزن بیت یا مصراع، معیار تعیین وزن شعر بهشمار آید. موسیقی و آهنگ شعر محدود به قالب عروضی و بحر شعر نیست بلکه در نوع پیوستگی کلمات با یکدیگر و ایقاعهای شعر، موسیقی شگفتانگیزی احساس میشود که کم از موسیقی و وزن شعر نیست. زیرا شعر دو موسیقی دارد: موسیقی بیرونی که همان وزن عروضی است بر اساس کشش هجاها و تکیهها. موسیقی درونی که عبارتست از هماهنگی نسبت ترکیبی کلمات و طنین خاص هر حرفی در مجاورت با حرف دیگر. خاستگاه این دگرگونی در شعر پارسی را باید پیرو تحولات اجتماعی در دوران جنبش مشروطهخواهی دانست که بنیاد جامعه را دگرگون ساخت. بعدها احمد شاملو با ایجاد تغییراتی در شعر نو سبک جدیدی ایجاد کرد که به شعر سپید یا شعر شاملویی معروف گردید، با این تفاوت که در این سبک از شعر، وزن بهطور کلی حذف گشته: از نمونههای قدیمی و جدید این اشعار میتوان به نمونههای زیر اشاره کرد: دهانت را میبویند مبادا گفته باشی دوستت دارم دلت را میپویند مبادا شعلهای در آن نهان باشد روزگار غریبی است نازنین... از احمد شاملو قالبهای ابداعی سه گانی شعرک طرح نوخسروانی واژانه کاریکلماتور شعر جهان گونههای معروف شعر جهان سونت هایکو غزل ویلانل مثنوی بحر طویل شعر آزاد جریانهای مهم شعر جهان کلاسیسم رمانتیسم سوررئالیسم فرمالیسم فوتوریسم دادائیسم پست مدرنیسم سمبولیسم شاعران جهان ابوالقاسم فردوسی شکسپیر ابن فارض خواجه حافظ شیرازی گوته مولوی سعدی خیام حسان سید حمیری امرء القیس نزار قبانی بیدل دهلوی عطار پرتراک نظامی گنجوی پروین اعتصامی باباطاهر صائب تبریزی جستارهای وابسته ویژگیهای شعر کلاسیک فارسی منابع آنات اولین پایگاه تخصصی شعر ایران آنات پیوند به بیرون گزارش خبرنگار ایسنا از پرفروشترین کتابهای شعر ایرانی، شهریور ۱۳۹۱. رسالات عروض و قافیه گنجینه اشعار فارسی(گنجور) ادبیات زیباییشناسی سبکهای شعر گونه شعری سبکها نوشتارهای صوتی هنر