text: اهميت حسابداري بهاي تمام شده براي چيست؟ در واقع حسابداري صنعتي يا حسابداري بهاي تمام شده يك ابزار بسيارمهم در اختيار ميريت ميباشد تا مديران را در برنامه ريزي ، كنترل ونظارت وبررسي نتايج فعاليتها، ياري نمايد. مديريت با استفاده از حسابداري صنعتي ،بهاي تمام شده توليدات را محاسبه مي كند و كنترل خود را برروي هزينه هاي مواد ،دستمزد و و ساير هزينه هاي توليد اعمال مي كند. مديران اگر گزارشات دقيق و صحيحي از عوامل هزينه نداشته باشنددر تصميم گيري خود در جهت افزايش توليد يا سايرتصميم گيريها و راه انجام تصميمات خود با مشكل مواجه خواهندشد . به عنوان مثال فرض كنيد در صورتي كه هدف تغيير نوع محصول توليد شده يا افزايش توليد باشد بايد اطلاعات دقيقي از هزينه توليد وجود داشته باشد تا بتوان تصميم گرفت كه اگر ماشين آلات جديد خريداري شوند مقرون به صرفه است و يا ماشين آلات تعويض شوندو يا اينكه ماشين آلات اجاره گرفته شوند و يا بهتر است حقوق پرسنل افزايش داده شود ويا بايد مقدار پرسنل افزايش داده شودو بسياري از انواع تصميمات مديريت درموارد مشابه فوق الذكر مشروط بر اطلاعات حسابداري بهاي تمام شده مي باشد . كاربرد حسابداري بهاي تمام شده و نرم افزارها و برنامه هاي حسابداري آن چيست؟ گاهي تصور مي شود كابرد حسابداري صنعتي و بهاي تمام شده محدود به كارخانجات و صنايع توليدي مي باشد هرچند شايد مشهورترين كاربردآن در اين جهت باشدولي ساير موسسات نيز از حسابداري بهاي تمام شده بهره برده و از روشهاي حسابداري بهي تمام شده در بانكها ، شركتهاي بيمه ، عمده فروشيها، شركتهاي حمل ونقل ،شركتهاي هواپيمايي ،دانشگاههاو بيمارستانها در جهت كارايي بيشتر استفا ده مي گردد. بعنوان مثال در يك بيمارستان كنترل هزينه ها و تعيين بهاي تمام شده هزينه هاي بستري شدن و درمان يك بيمار ، با استفاده از حسابداري بهاي تمام شده صورت مي پذيرد و موادمصرفي ، دستمزد پزشك وساير هزينه هاي مرتبط شناسايي و ثبت كنترل مي گردندتا بهاي تمام شده مشخص شود . يا شركتهاي حمل و نقل سعي در محاسبه و تعيين هزينه حمل بهاي تمام شده حمل يك كيلوكالا و يكنفر مسافر را دارند . مقايسه جايگاه حسابداري مالي و حسابداري بهاي تمام شده در موسسات توليدي حسابداري مالي در موسسات وظيفه تهيه گزارش وضعيت مالي و در واقع صورت سود و زيان ، ترازنامه و صورت گردش وجوه نقد را به عهده دارد و بيان مي كند كه در طول دوره مالي چه نتايجي حاصل شده است اما حسابداري بهاي تمام شده در كنار حسابداري مالي گزارشاتي ازجزئيات توليد و مراكز ايجاد هزينه ارائه مي دهد و به صورت دقيق تر مقدار مصرف مواد ، ميزان توليد، ساعات كار انجام شده وهزينه هاي ساير عوامل توليد را در اختيار مديريت قرارميدهد تا بر اساس اين اطلاعات و گزارشات مديريت تصميم گيري ،كنترلو برنامه ريزي كند.بايد بدانيد واحد حسابداري مالي و واحد حسابداري بهاي تمام شده تحت نظر مدير مالي مي باشند و در واقع واحد حسابداري مالي و واحد حسابداري بهاي تمام شده بازوان مديريت مالي مي باشند. اشاره شد كه حسابداري بهاي تمام شده گزارشاتي از جزئيات توليد و مراكز هزينه و عوامل ايجاد كننده هزينه در اختيار مديريت قرار مي دهد و با توجه به اينكه سعي در تعيين بهاي تمام شده توليد يك واحد كالا در هر يك از مراحل ساخت را دارد به آن حسابداري بهاي تمام شده مي گويند و به نظر مي رسد اولين گزارشي را كه يك حسابدار صنعتي بايد تهيه كند جدول بهاي تمام شده كالاي فروش رفته باشد. جدول بهاي تمام شده كالاي فروش در واقع همان چرخه يا شكل كلي حسابداري صنعتي ميباشد كه به صورت گزارش ارائه مي شود .اين جدول از 5 بخش تشكيل شده است : 1- بخش مواد مستقيم كه اطلاعاتي در ارتباط با مواد مصرف شده ارائه مي دهد . 2- بخش دستمزد مستقيم كه اطلاعاتي را در ارتباط هزينه حقوق كارگران خط توليد ارائه مي دهد. 3- بخش هزينه هاي سربار توليد كه اطلاعاتي را درارتباط با ساير هزينه هاي توليد ارائه مي دهد. 4- بخش كالاي در جريان ساخت. 5- بخش كالاي ساخته شده. ملاحظه مي كنيد براي تهيه اولين گزارش حسابداري صنعتي با مفاهيم و اصطلاحات جديدي همچون مواد مستقيم ،دستمزد مستقيم ،سر بارو ساير موارد مواجه خواهيد شدهر چند اصول حسابداري صنعتي با حسابداري مقدماتي وتكميلي كه فرا گرفتيد يكسان مي باشد وليكن براي فراگيري حسابداري صنعتي لازم است ابتدا با مفاهيم حسابداري صنعتي و طبقه بندي هزينه ها در حسابداري صنعتي آشنا شويد كه در ادامه آنها را بررسي خواهيم نمود و سپس مباحث حسابداري صنعتي را به صورت تخصصي تر مطرح خواهيم كرد. طبقه بندي هزينه ها چگونه است ؟ هرينه ها در حسابداري صنعتي از ديدگاههاي متفاوتي طبقه بندي شده اند.به شكل زير كه خلاصه طبقه بندي هزينه ها را نشان ميدهد توجه كنيد تا در ادامه آنها را به صورت كلي تر بررسي نمائيم . هزينه ها به 3 طبقه تقسيم مي شوندو هر طبقه بندي خود به گروههايي تقسيم خواهد شد. 1- طبقه بندي طبيعي هزينه ها 2- طبقه بندي هزينه ها بر اساس ارتباط آنها با توليد محصول 3- طبقه بندي هزينه ها براساس ارتباط با حجم وتعداد توليد منظور از طبقه بندي طبيعي هزينه ها چيست؟ در اين طبقه بندي ابتدا هزينه ها به الف) هزينه ها ي ساخت (توليد )و ب ) هزينه هاي تجاري تفكيك خواهد شد الف-1) هزينه هاي ساخت هزينه هايي مي باشند كه در كارخانه ها جهت توليد كالا و محصول مصرف و ايجاد ميشوند مانند مواد اوليه مصرفي ، هزينه دستمزد و ساير هزينه هاي توليد . ب -1) هزينه هاي تجاري هزينه هايي مي باشند كه براي ساخت محصول و در قسمت ساخت نشده بلكه در ساير بخشهامانند بخش اداري ، بخش توزيع و فروش ، ساير قسمتها ايجاد مي شوند به طور معمول به هزينه هاي تجاري هزينه هاي تجاري هزينه هاي عملياتي نيز گفته مي شود . منظور از طبقه بندي هزينه ها بر اساس ارتباط آنها با توليد محصول چيست؟ در حسابداري صنعتي ، هزينه ها بر اساس ارتباط با توليد به 2 گروه الف) مستقيم ب) غير مستقيم تقسيم مي شوند. الف -2) هزينه هاي مستقيم همچنانكه مشخص مي باشند كه ارتباط مستقيم با توليد دارند و مي توان آنها را در كالاهاي توليد شده مشخص نمود يا به مرحله اي از ساخت يا سفارش توليد ارتباط داد. مشخص ترين اين هزينه ها مواد اوليه و دستمزد مستقيم توليد مي باشد . موادي كه مستقيمادر توليد يك كالا نقش دارند مواد مستقيم توليد مي باشند به عنوان مثال چوبي كه در ساخت ميز و صندلي ، چرمي كه در ساخت كفش و يا شيري كه در ساخت بستني به كار مي رود مواد مستقيم توليد مي باشند و يا دستمزد كارگراني كه در خط توليد كار مي كنند و در توليد كالا نقش دارند دستمزد مستقيم توليد محسوب مي شود. ب – 2) هزينه هاي غير مستقيم هزينه هاي غير مستقيم هزينه هايي مي باشند كه در توليد محصول نقش اصلي رانداشته هر چند براي توليد محصول لازم اند و براي ساخت محصول ايجاد مي شوند ليكن ارتباط مستقيمي با محصول ندارند اين هزينه ها را به سادگي نمي توان به يك مرحله از ساخت و يا سفارش معين و مشخص ارتباط داد هر چند اين هزينه ها در طي توليد صورت پذيرفته اند مانند هزينه هاي سوخت و برق مصرفي سالن و كارگاه توليد ، روغن مصرفي جهت ماشين آلات توليدي و ساير موارد مشابه و يا حقوق و دستمزد غير مستقيم پرداختي در جهت توليد مانند حقوق سر كارگران و يا نگهبانان كه به عنوان هزينه هاي غير مستقيم شناسايي مي شوند و يا هزينه ي استهلاك ساختمان كارخانه ه نمي توان آن را به يك توليد مشخص مرتبط كرد نمونه هاي غير مستقيم مي باشند مواد غير مستقيمي كه در جهت توليد مصرف مي شوند نيز مي توانند به عنوان هزينه هاي غير مستقيم تلقي مي شوند موادي مانند چسب مصرفي در ساخت كفش و يا در ساخت ميز و صندلي مواد غير مستقيم توليد محسوب مي شوند البته همچنانكه اشاره شد وجود اين هزينه ها الزامي است ولي به دليل نا چيز بودن و يا غير الرامي بودن به يك محصول آنها را به عنوان غير مستقيم شناسايي مي كنند به هزينه ها ي غير مسنقيم سربار ساخت يا سر بار توليد نيز گفته مي شود . منظور از طبقه بندي هزينه ها بر اساس ارتباط آنها با تغيير حجم و تعداد توليد چيست؟ در اين طبقه بندي كه خود به سه گروه تقسيم مي شود ارتباط تغيير هزينه با تغيير در حجم توليد بررسي مي گردد بايد بدانيم برخي از هزينه ها تغيير مقدار و توليد اثري بر آنها نخواهد داشت و برخي ديگر با تغيير در حجم توليد تغيير كرد كه با توجه به اين شرايط هزينه ها به سه گروه : الف) هزينه هاي ثابت ب ) هزينه هاي متغيير ج ) هزينه هاي نيمه متغيير تقسيم مي شوند . الف- 3)هزينه هاي ثابت هزينه هاي ثابت هزينه هايي مي باشند كه با تغيير حجم توليد تا سطح مشخصي از توليد تغيير نخواهد كرد .بايد بدانيد به طور كلي هزينه هاي ثابت داراي مشخصاتي مي باشند كه هر اين خصوصيات در هزينه مشاهده شد مي توان آن را به عنوان اين گروه از هزينه ها طبقه بندي كرد. اول آنكه : اين هزينه ها در سطوح مختلف توليد در كل ثابت ميباشند . دوم آنكه : سهم هزينه ثابت يك واحد كالا با افزايش تعداد توليد كاهش مي يابد و بر عكس . سوم آنكه : كنترل وقوع اين هزينه ها از طريق مديران اجرايي صورت مي پذيرد . نمونه بارز و مشخص اين هزينه ها : حقوق مديران توليد، استهلاك ساختمان و ماشين آلات ،بيمه ساختمان و ماشين آلات ، اجاره محل كارخانه و ساير موارد مشابه مي باشد. ب -3) هزينه هاي متغير هزينه هاي متغير هزينه هايي مي باشند كه كل مبلغ آنها با تغيير در سطح توليد و ميزان توليد تغيير مي كند يعني با افزايش مقدار توليد و حجم توليد اين هزينه ها در كل افزايش مي يابند و با كاهش درميزان توليد اين هزينه هادر كل كاهش خواهند يافت نمونه مشخص اين هزينه ها مواد مستقيم و دستمزد مستقيم مي باشند . هزينه هاي متغير نيز مشخصه اي دارند كه براي تشخيص اين هزينه ها مي توان آنها به صورت زير بر شمرد. اول آنكه : اين هزينه ها در كل در ارتباط مستقيم با توليد مي باشند يعني با افزايش توليد افزايش وبا كاهش توليد در كل كاهش مي يابند. دوم آنكه : هزينه متغير يك واحد كالا ثابت مي باشد حتي اگر تعداد توليد كاهش يا افزايش پيدا كند. سوم آنكه:به شكل ساده و آسان قابل تخصيص به دايره توليدي مي باشند. اشاره شد نمونه بارز اين هزينه ها مواد مستقيم مصرفي توليد و دستمزد مستقيم مي باشد كه سعي مي كنيم در ادامه مشخصه هاي هزينه هاي متغير را در اين نمونه ها بررسي كنيم. فرض كنيد براي ساخت 6عدد ميز 4 متر مربع چوب نياز است حال اگر بخواهيم 12 عدد ميز توليد كنيم حتما 8 متر مربع چوب كه مواد ئ مستقيم توليد محسوب مي شود نياز مي باشد مي بينيد كه با افزايش ميزان توليد هزينه مواد مستقيم در كل نيز افزايش پيدا خواهد كرد وليكن بايد توجه داشته باشيد براي ساخت يك ميز 5/1 متر مربع چوب نياز است (5/1 = 4: 6) كه هيچگاه با افزايش توليد ، ميزان مواد مستقيم ساخت يك واحد تغيير نمي كند يعني ساخت يك عدد ميز حتماً 5/1 متر مربع چوب نياز دارد و با چوب كمتر و يا بيشتر نمي توان ميز ساخت بنابراين هزينه مواد مستقيم در يك واحد ثابت ميباشد. در ضمن اين هزينه به راحتي قابل پيگيري در ساخت محصول مي باشد و مي تئان هزينه چوب مصرفي را در ساخت ميز مشاهده نمود . ج - 3) هزينه هاي نيمه متغير برخي از هزينه ها از دو قسمت متغير و ثابت تشكيل شده اند اين هزينه ها به شكلي مي باشند كه تا حد مشخصي از توليد با افزايش يا كاهش توليد بخش ثابت آنها تغيير نمي كند واين در صورتي است كه بيش از حد مشخص توليد با تغيير در حجم توليد اين هزينه ها افزايش يا كاهش خواهند يافت . بعنوان مثال ميتوان به برق مصرفي كارخانه اشاره كرد.برقي كه جهت روشنايي سالن كارخانه به كار مي رود تقريباً ثابت است چه توليد كم وچه زياد باشد وليكن برق مصرفي ماشين آلات با تغيير در حجم و ميزان توليد تغيير خواهد كرد. بنابراين هزينه برق مصرفي كارخانه مي تواند نيمه متغير باشد. اشاره شد كه هزينه ها بر اساس ارتباط آنها با تغيير در حجم توليد به گروه هزينه هاي ثابت ، هزينه هاي متغيير و هزينه هاي نيمه متغيير تقسيم مي شوند كه به طور توضيح داده شدند. در ضمن بايد توجه داشته باشيد هزينه هاي ثابت خود به 3 دسته تقسيم مي شوند. 1) هزينه هاي ثابت ظرفيت كارخانه 2) هزينه هاي ثابت بهره برداري 3) هزينه هاي ثابت برنامه اي 1) هزينه هاي ثابت ظرفيت كارخانه : هزينه هاي ثابت ظرفيت كارخانه هزينه هايي مي با شند كه با تجهيزات و امكانات توليدي كارخانه رابطه مستقيم دارند هزينه هاي استهلاك ماشين آلات و تجهيزات و تاسيسات نمونه هاي از هزينه هاي ثابت كارخانه مي باشند . 2 ) هزينه هاي ثابت بهره برداري :هزينه هايي مي باشند كه با كاربري و بهره برداري از تجهيزات تئليدي ارتباط مستقيم دارند مانند هزينه هاي بيمه ساختمان و تجهيزات و ماشين آلات . 3) هزينه هاي ثابت برنامه اي:هزينه هاي ثابتي مي باشند كه با اتخاذ تصميمات مديران كارخانه مرتبط بوده و در راستاي برنامه ريزي آينده ايجاد مي شوند مانند هزينه هاي تحقيق و پ وهش ، هزينه هاي تبليغاتي و بازرگاني.


source: fineweb

text: سرمحقق محمد آصف گلزاد محقق ترمذی سید برهان الدین محقق ترمذی معروف به سید سردان(کسی که اسرار را میدانست) در سال 561ق. تولد شد. او از سادات ترمذ بوده، هنگام جوانی به بلخ آمد و جزو حلقۀ ارادتمندان بهاء الدین محمد ملقب به سلطان العلماء(پدر مولانا) گردید. در این موقع، جلالالدین محمد کودک بوده، طبق دستور پدر، تحت تربیت سید مذکور قرار گرفت. ترمذی پیش از مهاجر شدن خانوادۀ بهاء الدین محمد جانب روم، بلخ را ترک نموده؛ در شهر ترمذ منزوی شده بود(1) مگر در 629 ق. یکسال بعد از فوت سلطان العلماء وارد قونیه شد و به تربیت مولانا جلال الدین محمد، بار دیگر همت گماشت و کتاب معارف پدرش را هزار مرتبه بالایش گردان نمود.(2) این استاد و مرشد مولانا، شاگردش را جهت اندوختن دانش و سلوک بیشتر تشویق به سفر کرد وجانب شام فرستاد؛ اما خود به قیصریه رفت و آنجا اقامت گزید. بعضاً به قونیه نیز آمده و از خانوادۀ مولانا، دیدار و وارسی میکرد. مولانا بعد از هفت سال مسافرت، در 637ق. آنگاهیکه سی وهفت سال داشت، از اقامت شام، حلب و دمشق، وارد قیصریه شده و همراه با استادش(محقق ترمذی) رهسپار قونیه گردیدند. چندی بعد، ترمذی دوباره عزم رفتن قیصریه نمود. هر چند مولانا کوشید تا از رفتنش مانع گردد؛ سید حاضر نشد در قونیه بیش از این درنگ نماید، زیرا خود میدانست که حضورش دیگر اینجا لزومی ندارد. مولانا را قانع ساخت و جانب قیصریه حرکت نمود. ترمذی مدت نه سال عمرش را (از 629- 638) در تربیت و ارشاد مولانا وقف نمود و حال وقال شاگرد و مریدش را تحت نظر داشت. وقتی سید برهان الدین محقق ترمذی وارد قیصریه شد؛ مریدان و شاگردان، دورش حلقه زدند. وی در این شهر درس میداد، وعظ و ارشاد میکرد. شاگردان و ارادتمندان، گفته هایش را به دل و جان می پذیرفتند و یادداشت مینمودند. مجموعه یی از مواعظ و ارشادات سید را در سال 687ق. جمع و تدوین کرده و «معارف سید برهان الدین محقق ترمذی» یا «مقالات برهان الدین» نام نهادند. معارف یا مقالات ترمذی بر اسلوب« معارف سلطان العلماء» میباشد. اثرات معارف ترمذی را بر اثار مولوی به وضاحت مینگریم. در معارف مذکور، اشعاری نیز آمده است؛ اما دانسته نمیشود که این ابیات، مال خود سید است و یا از شعرای دیگر. آنچه در معارف مذکور مشخص گردیده، همانا ابیاتی میباشد، از حکیم سنایی غزنوی. این خود مینمایاند که سید نسبت به عارف بزرگ غزنه ارادت داشته است. علاوه بر معارف مذکور، رسالۀ دیگری را نیز تحت عنوان «تفسیر سورۀ فتح» به سید مذکور نسبت داده اند. این اثر از نگاه محتوا، همسان معار او گفته شده است(3) یعنی دارای نکات و اشارات زاهدانه و عارفانه میباشد. ترمذی در سیر و سلوک، پیرو مکتب ملامتیه بوده؛ زیرا در معارف وی بدین موضوع اشاراتی هست. سید برهان الدین محقق ترمذی در قیصریه هنوز سالی را به پایان نبرده بود، که پیمانۀ حیاتش به سر رسید؛ یعنی در سال 638ق. پدرود حیات گفت و باحضور داشت شاگرد و مریدش(حضرت مولانا جلال الدین محمد بلخی) در همانجا دفن گردید. مولوی در ختم تکفین، تدفین و مراسم عزا داری، کتب و رسایل ترمذی را با خود به قونیه آورد و از آنها فراوان استفاده کرد. مآخذ 1- فریدون بن احمد سپهسالار، زندگینامۀ مولوی، مقدمه: سعید نفیسی، چاپ هفتم( تهران: چاپ انتشارات اقبال، 1385، ص 165 و پله پله تا ملاقات خدا، ص 46. 2- فرانکلن دین لوئیس، مولانا، دیروز تا امروز، شرق تا غرب. ترجمه: حسن لاهوتی، چاپ دوم، نشر نامک، 1385،ص 139. 3- دکتور ذبیح الله صفا، تاریخ ادبیات در ایران. جلد سوم، چاپ دوازدهم، (تهران: انتشارات فردوس، 1382)، ص 1172. 4- دکتور شیرین بیانی، دمساز دو صد کیش، چاپ اول، انتشارات جامی، 1384، ص 45.


text: ۱. سن بالای 60 سال ۲. بالا بودن فشار خون یا بیماری آترواسكلروز (تصلب شرایین) پیشگیری: ۱. در مورد بیماریهای زمینهای باید درمان مناسب انجام شود. ۲. خود را در برابر آسیب به سر محافظت كنید. در اتوموبیل كمربند ایمنی را ببندید. به هنگام راندن دوچرخه، موتورسیكلت، و ورزشهای پر برخورد از كلاه ایمنی استفاده كنید. ۳. برای پیشگیری از آترواسكلروز، سیگار نكشید، چربی كمتر بخورید، مرتباً ورزش كنید، و هر مقدار كه میتوانید استرس خود را كم كنید. ۴. از پزشك خود درباره اقدامات پیشگیرانه راهنمایی بخواهید. عواقب مورد انتظار: این بیماری در حال حاضر علاجناپذیر است. مصرف داروها ممكن است از بدتر شدن بیماری جلوگیری كند، اما نمیتواند آن مقدار از كارهای مغز كه از دست رفته است را دوباره برگرداند. عوارض احتمالی: عفونتها، یبوست، زمین خوردن و صدمات دیگر، و تغذیه نامناسب. این عوارض به این علت ایجاد میشوند كه فرد بیمار نمیتواند از خود مراقبت كند. درمان: ۱. تغییرات رفتاری اولیه را متوجه شوند و سریعاً به پزشك اطلاع دهند. ۲. برای بیمار یادآورهایی مثل ساعت، تقویم روزانه، یا برچسب اسامی فراهم كنند. به بهداشت وی كمك كنید. ۳. تغییرات در محیط اطراف و كارهای روزانه را به حداقل برسانید. ۴. بیمار را تشویق به فعالیتها و تماسهای اجتماعی نمایید. ۵. با احترام و مهربانی با بیمار رفتار كنید. ۶. در صورتی كه بیمار نتواند به مراقبت از خود بپردازد، باید یك محیط حفاظت شده و بدون پیش داوری فراهم شود. اگر نتوان بیمار را در خانه نگاه داشت، باید وی را به یك مركز نگهداری مناسب انتقال داد. ۷. مرتباً برای ملاقات پیش وی بروید حتی اگر شما را نشناسد. ۸. برای افراد خانواده نیز میتوان جلسات مشاوره یا روان درمانی ترتیب داد. داروها: داروهایی كه برای درمان سایر بیماریها مورد استفاده قرار میگیرند ممكن است باعث گیجی یا خوابآلودگی شوند؛ از پزشك خود در مورد تغییر یا قطع مصرف آنها سؤال كنید. داروی مناسب برای درمان بیماری زمینهای. فعالیت: بیمار را تشویق كنید تا حدی كه میتواند فعالیت داشته باشد. خانه را از جهت احتمال بروز حوادث ایمن كنید. در زمینه جلوگیری از گم شدن بیمار اقدامات لازم را به عمل آورید. رژیم غذائی: بیمار باید یك رژیم غذایی متعادل داشته باشد. در این شرایط به پزشك خود مراجعه نمائید: اگر شما متوجه علایم زوال عقل در یكی از اعضای خانواده شدهاید.


text: در این مطلب تصمیم گرفتم قدری کوتاه در مورد موسیقی مقامی کشورمان اطلاعاتی گردآوری کنم و در وبلاگ قرار دهم به امید اینکه علاوه بر مختصر بودن مفید واقع شود. مقام چهار گاه : مقام چهار گاه از نظر علمی مهم ترین مقام ایران است . هم مانند شور و همایون پایین رونده است و هم مانند ماهور و اصفهان بالارونده است و در هر دو حالت محسوس دارد . فواصل گام چهار گاه به ترتیب زیر می باشد : 75/0 پرده 25/1 پرده 5/0 پرده 1 پرده 75/0 پرده 25/1 پرده 5/0 پرده ملاحظه می شود که دانگ های گام سه گاه برابر است و فاصله ی میان دو دانگ 1 پرده است . مقام چهارگاه مانند شور ، سه گاه و نوا کاملا شرقی است و از نظر علمی دلایل زیر مهم تر است : - دانگ های آن مساوی است در صورتی که در شور و سه گاه گام ها مساوی نیست . - گام چهار گاه هم بالارونده دارد و هم پایین رونده ، در صورتی که شور و همایون فقط پایین رونده و سه گاه کلا محسوس ندارد . - گام چهار گاه در حالت بالارونده درجه ی پنجمش نمایان است و در موقعیت پایین رونده نیز نمایان طبیعی در درجه ی چهارم دارد . *(نکته) : این گام تمام خواص موسیقی ایرانی را دارد و در موسیقی غربی گامی با سه خصوصیت فوق نداریم . مایه شناسی چهار گاه : - هر گاه با فاصله ی پنجم دررست بالا برویم ، این تغییرات حاصل می شود . درجه ی پنجم گام جدید ربع پرده بالا میرود . درجه ششم گام جدید ربع پرده پایین می آید و درجه ی هفتم آن نیز نیم پرده بالا می رود . - هر گاه با فاصله ی چهارم درست بالا برویم این تغییرات حاصل می شود . درجه ی پنجم گام اولیه ربع پرده پایین می آید ، درجه ی ششم آن ربع پرده بالا می رود و درجه ی هفتم آن نیز نیم پرده پایین می آید. نتیجه : قاعده ی مایه شناسی دوازده مایه ی بالا به این صورت است که آخرین کرن و اولین سری "رو پایه" است و اگر از آن یک درجه پایین بیاییم به تونیک می رسیم ( البته این قاعده شامل چهار گاه "لا" که دو علامت ربع پرده ای مختلف دارد نمی شود . فرود مخصوص چهارگاه : از خواص آواز چهار گاه این است که در موقع شروع و فرود درجه ی "رونمایان" (ششم) حالت نمایان به خود می گیرد و روی تونیک خود حل می شود . مقام راست پنجگاه : گام راست پنجگاه با ماهور یکی است و تنها اختلاف جزئی تفاوت حالت و مد گری های آنهاست . در راست پنجگاه پس از در آمد که فرود آن روی تونیک است وگاهی روی درجه ی دوم هم مختصری توقف می کند نغمات کوچکی نواخته می شودکه اغلب مختصر تفاوتی با پرده های اصلی آواز دارد . مثلا در زنگ شتر ، پروانه و نغمه ، درجه ی هفتم گام 5/0 پرده پایین می آید . در روح افزا و نیریز هم ، درجه ی هفتم 5/0 پرده و درجه ی سوم ربع پرده ، پایین میآید و بعد به مایه ی اصلی می رود . راست پنجگاه از خود به جز چند گوشه مانند : مبرقع ، سپهر و ماوراء النهر حالت خاصی ندارد چون راست پنجگاه تغییر مقام بسیار دارد و هر قسمت آن حالت یکی از آوازها را نشان می دهد از این رو این دستگاه دارای تمام حالات و صفات آوازها ی دیگر نیز هست پس راهی است برای تغییر مقام به آوازهای دیگر . مقام سه گاه : مقام سه گاه گامی مستقل است و شباهتی به هیچ گامی ندارد . در این گام فواصل به ترتیب زیر می باشد : پرده 75/0 پرده 75/0 پرده پرده 75/0 پرده 75/0 پرده پرده ویژگی گام سه گاه : نت شاهد سه گاه ، درجه ی سوم گام است و اهمیت این درجه در ملودی ( نغمه ها) بیش از تونیک است و تمام نغمه های سه گاه روی آن فرود می آیند وتونیک در سه گاه دارای اعتبار نیست . سوال این است که چرا گام سه گاه را از فاصله ی سوم شروع نمی کنیم که هم تونیک باشد و هم شاهد ؟ - در سه گاه اگر تونیک نت شاهد باشد و گام از آنجا شروع شود گام نمایان طبیعی نخواهد داشت و پنجم گام "درست" 5/3 پرده ای نمی شود و از نظر علم هارمونی نمی توانیم گامی تشکیل دهیم که فاصله ی تونیک و نمایانش پنجم درست نباشد . درجات مهم گام سه گاه عبارتند از : درجه ی 1(تونیک) ، درجه ی سوم (شاهد) و درجه ی پنجم (نمایان) که اهمیت سوم بیش از بقیه است . مایه شناسی سه گاه : اگر از گام پایه (مثلا سل سه گاه ) با فواصل پنجم درست بالا رویم مایه های سیزده گانه بدست می آید . خواص مایه های سیزده گانه ی بدست آمده : - شش مایه از مایه ها دارای 2 عدد کرن است و اگر قبل از آن علامتی باشد بمل است . - شش مایه ی دیگر از مایه ها دارای دو عدد سری است و اگر قبل از آن علامتی باشد دیز است . - همیشه دو علامت ترکیبی آخر ربع پرده ای است .(سری یا کرن) - اگراز مایه ی سه گاه "لا" شروع کرده و با فواصل پنجم درست (5/.3 پرده ای ) از آن بالا برویم مایه های سری دار پیدا می شوند که هر مایه ی جدید یک علامت ترکیبی بیشتر پیدا می کنند و نت های سری دار در مجموع علامات ترکیبی به تدریج جلو می روند . مثلا اگر در مایه ی" لا" نت های "فا" و "دو" سری است در مایه ی "می" که پنجم درست از آن بالاتر است نت های "دو" و "سل" سری می شوند. - اگر ازمایه ی سه گاه "سل" شروع کنیم که دو عدد کرن دارد ( "سی" و "می" ) و با فواصل چهارم درست (5/2 پرده ای) از آن بالا برویم ، هر مایه ی جدید یک علامت ترکیبی بیشتر دارد . نت های کرن دار در مجموع علامات ترکیبی به تدریج جلو می روند . مثلا اگر در مایه ی "سل" نت های "سی" و "می" کرن است در مایه ی "دو" که چهارم درست از آن بالاتر است "می" و "لا" کرن می شوند . - بین مایه های کرن دار و سری دار یا به عبارت دیگر بین مایه ی "سل" و "لا" سه گاه "ر" واقع شده که دارای یک سری و یک کرن است . پس : 1) در کرن ها اولین کرن شاهد است (درجه ی سوم است) ، 2 ) در سری ها آخرین سری شاهد است (درجه ی سوم است) - (نکته) : سه گاه "ر" جز دسته ی دوم است . مقام شور: مقام شور متداول ترین مقام موسیقی ایرانی است و خود علاوه برداشتن گامی ثابت چهار نوع اصلی آواز دارد . الف) ابو عطا ب) بیات ترک (بیات زند) ج) افشاری د) دشتی مایه شناسی مقام شور : در هر گام که در مقام شور است اگر از نتی که علامت کرن یا سری دارد بدون توجه به علامت آن یک نت به سمت نت های بم برویم نام گام بدست می آید . توالی دیز ها و بمل ها مانند گام ماژور است . - (نکته) : دقت کنید که توالی سری ها ماننند دیز ها است . - (نکته) : دقت کنید که توالی کرن ها مانند بمل ها است . - (نکته) : در گام های با تونیک بکار در مقام شور E و B دیز دار و بقیه بمل دار هستند. نت شاهد وایست در گام شور یکی می باشد و هر دو درجه ی اول یا تونیک گام شور است . انواع آواز های موجود در مقام شور : - آواز ابو عطا : تفاوتی با شور ندارد . تنها اختلاف آن در توقف مکرر روی درجه ی چهارم (نت شاهد) و درجه ی دوم ( نت ایست ) است . ایستادن روی درجه ی دوم گام شور با طرز مخصوص خود آواز ابوعطا را ایجاد میکند. - آواز بیات ترک : اگر تونیک بیات ترک را تونیک شور فرض کنیم (که اینگونه نیست) با شور تفاوتی ندارد ولی در بیات ترک نت شاهد و ایست هر دو فاصله ی سوم گام شور مادر هستند . می توان گفت یک قسم تغییر تونیک شور است که در خاتمه به تونیک شور مراجعت می کند ولی ممکن است آن قدر روی نت شاهد مانور بدهد که در خاتمه نیازی به مراجعت به تونیک شور نباشد و تونیک آن همان نت شاهد شود . در صورتی که در ابو عطا و حجاز اگر به تونیک شور بر نگردیم ، گوش در حالت انتظار باقی می ماند . (نکته) : گام بیات ترک مانند گام ماژوری است که فاصله ی هفتم آن ربع پرده پایین آمده است ولی با آن متفاوت است . - آواز افشاری : اختلاف افشاری با خود شور بیشتر از سایر متعلقات شور است در گام افشاری هیچ کدام از نت های تونیک ، شاهد و ایست با شور یکی نیست و تونیک آن همیشه فاصله ی هفتم گام شور مادر است و نت ایست فاصله ی دوم و نت شاهد فاصله ی چهارم شور مادر است . در افشاری درجات اول و سوم و پنجم خود گام افشاری ارزش دارد . آواز افشاری معمولا از درجه ی پنجم گام خود شروع می شود و این درجه چند بار خود را نشان می دهد ، سپس روی درجه ی سوم مکث می نماید و گاهی زیاد هم در آنجا توقف نمی کند و روی درجه ی اول فرود می آید . در گام افشاری به مانند سه گاه اهمیت درجه ی سوم از درجه ی اول بیشتر است . فاصله ی ششم افشاری متغیر است و گاهی ربع پرده پایین می آید که علامت کرن آن همواره به صورت عرضی نمایش داده می شود . - آواز دشتی : گام دشتی باشور تفاوتی ندارد ولی نت شاهد آن درجه ی پنجم گام شور است . این درجه متغیر است یعنی هر وقت روی نت شاهد در آواز دشتی متوقف می شود به حالت اصلی است و هر زمانی که از آن نت به طرف نت های بم می رویم ، ربع پرده پایین می آید . همین تغییر است که آواز دشتی را محزون و غم انگیز می کند. گام دشتی را مانند شور میتوان نوشت ولی دو تفاوت با شور دارد : الف) درجه ی پنجم آن دو حالت متفاوت دارد که در بالا شرح داده شد . ب ) در شور اهمیت بر تونیک و سپس درجه ی چهارم است ولی در دشتی مهم ترین درجه نت شاهد (درجه ی پنجم شور مادر) است و پس از آن درجه ی سوم که روی آن توقف می کنیم و نت ایست است . مقام ماهور : مقام ماهور بدون هیچ اختلافی مانند گام ماژور است . نت تونیک وشاهد در گام ماهور یکی است که مثلا در گام دو ماهور (Do ماژور ) همان نت دو هم تونیک است و هم شاهد است . در ماهور پس از ایستادن روی تونیک با ملودی مخصوصی روی رو تونیک (درجه ی دوم ) توقف می کنند که در ماژور اروپایی ها این گونه نیست . البته در ماهور هم بالاخره به تونیک مراجعت می کنیم . مایه شناسی ماهور : مایه شناسی ماهور دقیقا مشابه مایه شناسی در گام های ماژور است یعنی بمل ما قبل آخر، تونیک است ( در توالی بمل ها ) و 5/0 پرده بالاتراز آخرین دیز هم تونیک گام های دیز دار است . گوشه های مهم مقام ماهور : 1) شکسته 2) دلکش 3)عراق 4) راک و .... 1)شکسته : برای رفتن به شکسته ، درجه ی سوم ماهور را ربع پرده پایین می آوریم و سپس آواز روی درجات ششم ، پنجم و چهارم و سوم ماهور دور می زند و توقف روی فاصله ی پنجم ماهور (نمایان) است و سپس روی درجه ی سوم ماهور که ربع پرده پایین آمده . درجه ی هفتم ماهور هم اگر لازم باشد یک نیم پرده پایین می آید و در صورتی که درجه ی ششم را هم ربع پرده پایین بیاوریم شکسته تبدیل به افشاری می شود در موقع فرود نت هایی که تغییر کرده اند خصوصا فاصله ی سوم به حالت اول بر می گردد. 2) دلکش : برای رفتن به دلکش که خود قسمی از آواز شور است ، ماهور تغییر گام پیدا می کند به شوری که تونیک اش نمایان ماهور است . به عبارت ساده تر درجه ی 6 ماهور ربع پرده و درجه ی 7 نیم پرده پایین می آیند و درجه ی پنجم پاییه ی گوشه ی دلکش قرار می گیرد . 3.4) عراق و راک : نوت پایه ی عراق و راک با تونیک ماهور یکی است تنها تفاوت در این است که در عراق درجه ی سوم ماهور نیم پرده پایین می آید . ولی در راک علاوه بر درجه ی سوم درجه ی ششم نیز ربع پرده پایین می آید . (نکته) : گام راک با اختلاف مختصری شبیه گام مینور است و مانند اصفهان و آواز همایون است پس از عراق و راک که کمی از ماهور دور می شوند می توان به آواز اصفهان و یا همایون و یا به گام مینور رفت . مقام نوا : نوا یکی از دستگاه های هفت گانه ی موسیقی ایران است ولی بعضی آن را از متعلقات شور می دانند و این را به جهت انطباق تونیک نوا بر زیر نمایان شور (درجه ی چهارم) می دانند . به عبارت ساده تر می توان درجه ی چهارم گام شور را پایه قرار داد و بوسیله ی آن گام نوا را ایجاد نمود . در گام نوا درجات اول ، چهارم و ششم اهمیت دارند . یک قسم از فرودهای نوا روی درجه ی ششم و فرود های خاتمه روی درجه ی اول است و درجه ی چهارم هم حالت نمایان دارد . گام نوا پایین رونده است ؛ چون محسوس ندارد . پس ملودی های نوا اول روی درجه ی ششم توقف می کند و این نت درجه ی دوم گام شوری است که نوا منطبق بر آن است یعنی همان درجه ای که نت شاهد ابوعطا و ایست افشاری است ؛ به همین جهت نغمات نوا به ابو عطا و افشاری هم شباهت دارد . مقام همایون : گام همایون با بالا بردن درجه ی سوم گام شور به اندازه ی نیم پرده تشکیل می شود . مثل گام شور پایین رونده است و درموقع صعود ، محسوس ندارد . درجه ی چهارم اهمیتش بیشتراز پنجم است و نمایان حقیقی محسوب می شود ولی درجه ی پنجم نیز به نوبه ی خود گاهی در فرودها استعمال می شود . نوت ایست آن درجه ی هفتم است . مایه شناسی همایون : مایه شناسی همایون دقیقا مشابه شور است ، با این تفاوت که درجه ی سوم گام همایون نسبت به شور هم تونیک خود نیم پرده بالاتر است که البته این علامت به صورت عرضی نشان داده میشود پس در قطعه ای که علامات ترکیبی را پس از کلید داریم ، باید ببینیم در طول قطعه درجه ی سوم گام قطعه عرضی ندارد . تغییر مقام همایون : چون مقام همایون به شور شباهت زیادی دارد ، رفتن از یکی به دیگری آسان است و تنها با نیم پرده پایین آوردن درجه ی سوم می توان وارد شور شد . چیزی که متداول است این است که پس از نواختن بیداد به وسیله ی ملودی کوچکی به نام عشاق وارد شور می شوند . این مدولاسیون از همایون به شور میباشد . برعکس ان انجام نمی شود . تغییر مقام دیگر همایون به چهارگاه است . وقتی آواز شوشتری را نواختند درجه ی ششم همایون را نیم پرده بالا می برند و درجه ی پنجم را هم ربع پرده پایین می آورند و به وسیله ی منصوری وارد چهارگاه می شوند. متعلقات همایون : متعلقات همایون یک آواز است و آن هم آواز بیات اصفهان . آواز اصفهان : نزدیکترین گام به گام مینور است که از گام همایون مشتق می شود . به عبارت ساده تر اگر درجه ی چهارم گام همایون را پایه قرار دهیم گام جدید ایجاد شده بیات اصفهان است . گام اصفهان مانند مینور بالارونده است چون محسوس دارد نمایان آن درجه ی پنجم است . دانگ های آن نا مساوی است . درجات مهم آن عبارتند از : درجه ی یکم که اصفهان از آن شروع و به آن خاتمه میابد ، درجه ی پنجم که نمایان است و دره ی ششم که برخی فرود ها روی آن است . مایه شناسی اصفهان : همانند همایون است . علائم ترکیبی در قطعه دقیقا مانند شور است . پس اگر قطعه ای علائم ترکیبی شور را دارا بود داخل قطعه را نگاه می کنیم ؛ اگر فاصله ی سوم علامت عرضی داشت پس همایون یا اصفهان است . (گرچه اصفهان فاصله ی هفتم عرضی دارد ، ولی در نت نویسی معلوم نیست ) دقت روی فرود ها اصفهان و همایون را از هم تفکیک می کند . تغییر مقام اصفهان : شایع ترین همان شوری است ، که از آن مشتق شده است ولی باید توجه کرد که در تغییر مقام همایون به شور تونیک ها یکی بودند ولی در اصفهان تغییر مقام به شوری است که تونیک اش نمایان اصفهان است . ( چنانچه از همایون لا به شور لا میرفتیم از اصفهان "ر" باید به شور لا برویم .) این تغییر مقام به وسیله ی گوشه ی عشاق قابل اجرا است و نتی که در این تغییر مقام عوض می شود ، محسوس اصفهان است که نیم پرده پایین می آید .


text: با خوش آمد گویی به شما دوست بسیار محترم: این وبسایت فرهنگی میباشد وهیچ وابستگی به افکار یا سلیقه خاصی ندارد و فقط به جهت آشنای با روستای شمس آباد و آداب،سنت این خطه از کشورمان تهیه شده است.ما را از نقطه ،نظرات خود بی نصیب نکنید. با سپاس فراوان پيام مديريت وب سایت : باسلام، به روستای شمس آباد خوش آمدید.لطفا از دیدگاههای خودتان ما را بی نصیب نکنید با سپاس قدسی :قابل توجه دوستان شمس آبادی فیلمی با موضوع مستند مولودی تهیه و آماده توزیع میباشد.فقط جهت اطلاع . (روستای توریستی و باستانی شمس آباد را بهتر بشناسیم) روستای شمس آباد از توابع بخش خورش رستم شمالی خلخال و تقریبا کناره رودخانه قزل اوزن که به اندازه تقریبا 4 کیلومتر در ارتفاع و در میان دو دره به نامهای خانه دره و ده دره برروی تخت سنگهای سلسله ای قرار گرفته است که مقابل روستا های دایی کندی و کزج و با سایر دور نماها و چشم اندازهای با صفا به خصوص در روی تخته سنگی که مثل قلعه مستحکم روستا را در دوش خود قرار داده و محل تفرج گاه اهالی میباشد.وقتی که انسان برروی تخته سنگ قرار میگیرد رودخانه قزل اوزن در زیر پای با صدای خروشان و در بعضی محل ها با حر کتی آرام و با شتابان به مسیر خود جهت رسیدن به هدف نهایی یعنی دریای مازندران ادامه می دهد واقعا انسان از دیدن این منظره با شکوه خدادادی و سایر چشم انداز ها و دور نماها لذت می برد باید دید و به واقعیت پی برد.