text: ویکا (یا جادوورزی (ویچکرافت Witchcraft یا کرافت)، عنوانی است که یک فرقهٔ جدید دینی را با آن مینامند. تاریخچه ویکاها نئوپاگانهایی هستند که بستر طبیعت را میپرستند. این فرقه در سال ۱۹۵۴ به دست جرالد گارنر، جادوگر انگلیسی تأسیس شد. طبیعت در فرهنگ ویکنها به معنی هر چیزی است که بدون فشار یا اجبار به وجود آمده باشد. رفتارهای غریزی و خدایانی که نماد این غرایز هستند مورد پرستش یعنی ستایش آنها واقع میشود. پیروی از غریزه و پایه قرار نهادن طبیعت بکر و بیشعور به عنوان ملاک رفتار خصیصهای است که این فرقه را از همه مذاهبی که در آن مسک نفس وجود دارد متمایز میکند؛ و به دلیل اینکه پایه طبیعت است کتاب و نوشتههای آنان به تجربیات شخصی علاقه خاصی نشان میدهد و برای تجربیات خاص خود یک دفتر جداگانه دارند که دفتر شهود و الهام هم به آن میگویند و گاه همین تجربیات را در دفتر اوراد و اذکار سحر به نام کتاب سایهها مینگارند. کتاب کتاب این فرقه کتاب سایهها نام دارد؛ که تقریرات جادوآموز از استاد خویش میباشد؛ و شامل اوراد و تعویذات سحر است. ریشه اسم ویکا wicca یک لغت نصرانی است که به معنی شخص حکیم میباشد. البته بعضی ریشه آن رااز جادوگری میدانند و عدهای آن را مشتق از witan که انگلیسی قدیم است به معنی حکیم میدانند. اعتقادات این فرقه به وجود شیطان و خدا اعتقاد ندارد و بستر طبیعت را میپرستند؛ ولی الهه یا خدا را میپرستند هرچند این صورت الزامی نمیباشد؛ و بیشتر الهه زن را میپرستند و یک بستر اکوفمینیستی در این فرقه جریان دارد. همچنان که سلنا در تصویر از الهههای آنان است و لزومی ندارد که واقعیت خارجی داشته باشد. در اعتقاد ویکنها طبیعت محوری و عمل بر طبق غریزه سفارش میشود و برخلاف دیگر مذاهب مسک نفس از غریزه توصیه نمیشود. ویژگیها از خصوصیات این فرقه: عبادت خدا و الهه یا فقط الهه اهمیت به زن، خدای زن و کاهن زن. مراسم سبت (یا همان شبات شنبه یهودیت)که بر میگردد به فرقه کابالیسم اجرای مراسم توسط بعضی از آنها به صورت عریان انجام میشود تعداد زیادی از آنان کتابی تحت عنوان کتاب سایهها برای خود دارند که حاوی اوراد و سحرهای خود میباشد و گاه در آن تجارب و خاطرات خود را هم مینویسند. البته بعضی دفترچهای جداگانه تحت عنوان شهود برای تجارب خود دارند. اخلاق ویکا ویکا فقط یک نصیحت دارد: «تا وقتی جنبندهای را اذیت نمیکنید و اراده خود را بر کسی تحمیل نمیکنید هر چه در سر دارید انجام دهید.» اقسام ویکا ویکای اسکندریه ویکای دایانی ویکای گاردنری ویکای الکساندری ویکای پریان نمادها صلیب: همان صلیب مسیحیان است. ستاره داوود: همان ستاره داوود یهودیان است. ستاره پنج پر: ستاره پنج پر که ضلع آن رو به بالا باشد. کتاب سایهها: نوشتههای جادویی و تجربیات شخصی را در آن مینگارند. بدر ماه و اعتدالهای سالانه خنجر در شراب دو دایره رو به بالا: خدا یک دایره وسط دو هلال چپ و راست: خدایان هلال برعکس رو به خط: غروب ماه هلال روی سطح رو به بالا: طلوع ماه نیمدایره روی خط رو به پایین با فلش به سمت پایین: غروب خورشید نیمدایره روی خط با فلش به سمت بالا: طلوع خورشید balefire broom stick victory love war باورها الهیات اگرچه مشاهدات ویکنها درکلام متفاوت باشد، اکثریت قریب به اتفاق ویکنها ستایش و احترام به الهه و خدایگان دارند. ویکنها در تمامی اعصار قائل به وحدت (Pantheist) وجود هستند. duotheism (اعتقاد به دوخدا) یا چند خداپرستی (متشکل از بسیاری از خدایانشان در بین ویکنها کمتر دیده میشود). در برخی از مفاهیم pantheistic و duotheistic، ایزدان از فرهنگهای مختلف ممکن است به عنوان جنبههای الهه یا خدا دیده شود. خدا و الهه درنظر ویکنها، ویکا مذهبی است که قائل به خدا و الهه، هر دو با هم است (چیزی شبیه فلسفه ین و یانگ در تائویسم). نیروی زندگی تجسمی از طبیعت است و اغلب ماه به عنوان الهه و خورشید به عنوان خدا معرفی میشود. بهطور سنتی خدا را به صورت یک خدای شاخدار که با طبیعت وحشی و بکر و همراه با تمایلات جنسی و شکارگر ظاهر میشود نشان میدهند؛ و به این خدا نامهای متفاوت دادهاند، مانند :انسان سبز، کرنونوس، پان، آتو، کارنایانا. الهه هم یک جنبه سهگانه دارد که شامل دوشیزه، مادر و عجوزه است و معمولاً به صورت ماه به تصویر کشیده میشود. نماد زندگی و الهام درونی طبیعت و عشق به همه چیزو فرزند است. معمولاً در گردهمایی جادوگران از این الهه استفاده میشود. چندخدایی چند خدایی در این ویکنیسم به نوعی وحدت وجود است؛ یعنی همه الههها با خدا یکی هستند و هر کدام جنبههای متفاوتی از خدا را به تصویر میکشند و همه یک چیز هستند و به فراخور فرهنگ و باورها متفاوت شدهاند. الوهیت گاردنر اظهار داشت که موجودی بالاتر از خدا و به رسمیت شناخته شده تر از خدا توسط کاهنان شناسایی شده به عنوان محرک اول، اما هنوز ناشناس باقی ماندهاست. آنیمیسم جان گرایی، همزاد گرایی، اعتقاد باینکه روح اساسزندگی است، اعتقاد باینکه ارواحمجرد وجود دارند، اعتقاد بعالم روح و تجسم ارواح مردگان. ویکنها معتقد هستند که ارواح خدا و الههها در کاهنها زمانی که زیر ماه یا خورشید شروع به نقاشی خاص میکنند حلول میکند. زندگی پس از مرگ باورها دربارهٔ زندگی پس از مرگ بین ویکنها متفاوت است. اگر چه عقیده سنتی آنها تناسخ در جسم تازه است. سحر و جادو ویکاها به بعضی طلسمات و اوراد اعتقاد دارند. آنان دایرهای گرد هم تشکیل داده و مراسم خود را انجام میدهند. آنها از این مراسم برای طرد کردن تأثیرات منفی، شفایابی، عشق و باروری بهره میجویند. اخلاق آسیب نرساندن به خود و دیگران. هرچه میخواهی بگو یا هرچه میخواهی بکن، مردم آزاری مکن، خود گرفتاری و مردم را گرفتار گرفتاری مکن. قانون بازگشت سهگانه؛ یعنی انسان هر کاری اعم از خوب یا بدانجام دهد در سرنوشت او مؤثر است. هرچه کنی به خود کنی... گر همه نیک وبد کنی. پروش فضیلتهایی مثل حرمت، احترام، فروتنی، قدرت، زیبایی، قدرت و شفقت در درون خود. پایبند بودن به ۱۶۱ قانون جادوگری. در سنت ویکاها همجنسگرایی مردود بود ولی امروزه این گرایش ذاتی از انسانها، پذیرفته شدهاست. پنج گوهر باد، آتش، اب، خاک، عشق کتاب مقدس کتاب این فرقه کتاب سایهها نام دارد؛ که تقریرات جادوآموز از استاد خویش میباشد؛ و شامل اوراد و تعویذات سحر است. اعتقادات این فرقه به شیطان و خدا اعتقاد ندارد و بستر طبیعت را میپرستند. جستارهای وابسته آیین بودایی هندوییسم منابع ویکیپدیای انگلیسی ویکیپدیای عربی انگلستان در دهه ۱۹۲۰ (میلادی) انگلستان در دهه ۱۹۵۰ (میلادی) پگانیسم دینهای نوظهور سحر معرفیشدههای ۱۹۵۴ (میلادی)


source: wikipedia

text: در حالی که تعریف کلمه دین دشوار است، یک مدل استاندارد از دین که در دورههای مطالعات دینی استفاده میشود، آن را به این صورت تعریف میکند: بسیاری از ادیان دارای روایتها، نمادها، سنتها و تاریخهای مقدس هستند که هدف آنها معنا بخشیدن به زندگی یا توضیح منشأ حیات یا جهان است. ادیان اخلاق، قوانین دینی یا سبک زندگی را از ایدههای خود در مورد کیهان و طبیعت انسان استخراج میکنند. بر اساس برخی برآوردها، تقریباً ۴۲۰۰ دین، کلیسا، فرقه، دستهها و گروههای مذهبی، قبایل، فرهنگها، جنبشها وجود دارند، که در ممکن است در آینده به بیش از این شمار افزایش یابند. واژه دین گاهی بهجای واژه «ایمان» یا «نظام اعتقادی» بهکار میرود، اما تفاوت دین با باور شخصی این است که جنبه عمومی دارد. بیشتر ادیان رفتارهای سازمانیافتهای دارند، از جمله سلسله مراتب روحانی، عضویت، جماعتهای غیرمذهبی، جلسات منظم یا خدمات بهمنظور تکریم یک خدا یا برای نیایش، مکانهای مقدس (طبیعی یا ساختهشده) و متون مذهبی. برخی از ادیان نیز زبان مقدسی دارند که مختص خودشان است. همچنین دین شامل موعظهها، بزرگداشت بخششهای یک خدا یا خدایان، قربانیها، جشنها، اعیاد، خلسه، مناسک، عبادت، مراسم، تشییع جنازه، ازدواج، مراقبه، دعا، واسطهگری، موسیقی، هنر، رقص، خدمات عمومی یا دیگر جنبههای فرهنگی است. همچنین از باورهای مذهبی برای توضیح پدیدههای فراروان شناختی، مانند تجربههای خارج از بدن، تجربههای نزدیک به مرگ و تناسخ، تجربههای ماوراء الطبیعی و مواردی دیگر استفاده شدهاست. برخی کارشناسان که موضوع دین را مطالعه میکنند، ادیان را به سه دسته کلی تقسیم کردهاند: ۱) ادیان جهانی، اصطلاحی که به ادیان فرافرهنگی و بینالمللی اشاره دارد. ۲) ادیان قومی، که به گروههای مذهبی کوچکتر، فرهنگ خاص یا ملت خاص اطلاق میشود. ۳) و جنبشهای دینی جدید که به ادیانی که اخیراً توسعه یافته اشاره دارد. یکی از نظریههای آکادمیک مدرن در خصوص دین، ساختگرایی اجتماعی، میگوید که دین مفهومی مدرن است که نشان میدهد همه اعمال معنوی و عبادت، از مدلی مشابه ادیان ابراهیمی بهعنوان یک سیستم جهتگیری پیروی میکنند، که به تفسیر واقعیت و تعریف انسان کمک میکند. در زیر فهرست دینها و مذهبها را مشاهده میکنید: دینهای ابراهیمی یهودیت، مسیحیت و اسلام، ادیان ابراهیمی نامیده میشوند. بابیه ازلی مسیحیت کاتولیسیسم انگلیکان کلیسای آشوری شرق کلیسای ارتدکس شرقی کلیسای ارتودوکس شرقی کلیسای کاتولیک پروتستانیسم گروههای دیگر جنبش طلبههای کتاب مقدس مسیحیت جهانی کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخر الزمان غیر تاریطانی سوئد بورگینیسم یونیتارین جنبش خلاقیت عرفان عرفان مسیحی ابیونیها سرودونیاییها مرقیونیه (نه کاملاً عرفانی) کالربیسینها colorbasians سیمونینها عرفان زودگذر بوربوریتها کاینیتها کارپوخواهان اوفیتس ophites هرمسیه عرفان قرون وسطایی کاتاریسم بوغومیلیه پولیسیانها جنبش تندراکیان عرفانی ایرانی مندائیان مانویگری بگنولی (Bagnolians) عرفانی سوری - مصری ستیانها (Sethians) بازیلیدیانها (Basilidians) والنتینیانها (Valentinians) ابن دیصانs اسلام مدرسه کلام اشعری علم کلام ابو منصور ماتریدی مرجئه معتزله خوارج اباضیه عراقی حروریه صوفری شیعه اسماعیلیان مستعلیه نزاریه جعفری شیعه دوازدهامامی شیخیه اصولی علویگری / بکتاشیه زیدیه صوفیگری بکتاشیه چشتیه جلالالدین محمد بلخی مجددیه نقشبندیه جهریه خوفیه سلسله نعمتالهی طریقه قادریه Sufi Order International صوفی گرایی بازهدایت شده Sufism Reoriented سهروردیه تیجانیه عرفان جهانی رقص صلح جهانی سنی حنفی بریلوی دیوبندی گیدیمو (قدیم) gedimu یحیانی Xidaotang حنبلی ملکی شافعی گروههای دیگر اسلام اهل حدیث یا سلفی اهل قرآن احمدیه جنبش احمدیه جنبش احمدیه لاهور بنیاد الفاتحه بنیاد مسلمانان کانادا دروز اسلام اروپایی پنج درصدیها حزب اتفاقالمسلمین جماعا المسلمین جدید اسلام لیبرال اسلام کنگره کانادا Moorish Science Temple of America مهدوی امت اسلامی نوواوبیسم مسلمانان بریتانیایی پیشرو بنیاد مسلمانان پیشرو قرآنیان طلوع اسلام United Submitters International وهابیت ذکری یهودی یهودیت ربانی یهودیت ارتدکس حریدی یهودیت حسیدی یهودیت ارتودوکس مدرن یهودی محافظهکار Masorti یهودیت کنسرواتوکس اتحاد برای یهودیت سنتی یهودیت اصلاحات یهودیت پیشرو یهودیت لیبرال قرائیم یهودیت غیر ربانی مدرن جایگزین یهودیت یهودیت انسانگرایانه (به عنوان مذهب شناخته نمیشود) یهودیت متجدد بازسازی یهودیت گروههای تاریخی اسنیها فریسیان (نیای یهودیت ربانی) صدوقیان (نیای احتمالی قرائیم) Zealots Sicarii Sects that believed Jesus was a prophet ابیونیها الخسائیه ناصره (فرقه) دونمه Frankists Rastafari movement Mandaeans and Sabians مندائیان صابئین Sabians of Harran Mandaean Nasaraean Sabeans سامریگرایی جهانگرایی توحیدگرا مذاهب هندی Religions that originated in India and religions and traditions related to, and descended from, them. Ayyavazhi Bhakti Movement جنبش عشق به خداوند که پیروان آن در عشق به او تمام فعالیتهای خود را متمرکز بر خدا مینمایند. این گروه با الهام از کتاب بهاگاوادگیتا برای رهایی از بازتاب اعمال، فعالیتهای خود را، به عنوان قربانی برای معبود خود انجام میدهند. Kabir Panth Sant Mat بودیسم Nikaya Buddhism (which have historically been called هینهیانه in the West) ترواده Sri Lankan Amarapura Nikaya Sri Lankan Siam Nikaya Sri Lankan Ramanna Nikaya Bangladeshi Sangharaj Nikaya Bangladeshi Mahasthabir Nikaya Burmese Thudhamma Nikaya Vipassana tradition of Mahasi Sayadaw and disciples Burmese Shwekyin Nikaya Burmese Dvaya Nikaya Thai Maha Nikaya Dhammakaya Movement Thai Thammayut Nikaya Thai Forest Tradition Tradition of Ajahn Chah مهایانه Humanistic Buddhism Madhyamaka Prasangika Svatantrika Sanlun (Three Treatise school) Sanron Maha-Madhyamaka (Jonangpa) بوداگرایی نیچیرن Nichiren Shu Nichiren Shoshu Nipponzan Myohoji Soka Gakkai Pure Land فرقه جودو شین بودیسم Tathagatagarbha doctrine Dashabhumika (absorbed into Huayan) Huayan school () Hwaeom Kegon تیانتای تندای Cheontae Yogacara Cittamatra in Tibet Wei-Shi (Consciousness-only school) or یوگهچاره شرق آسیا (Dharma-character school) یوگهچاره شرق آسیا یوگهچاره شرق آسیا Chan / ذن / Seon / Thien Caodong Sōtō Keizan line Jakuen line Giin line رینزایی-ذن رینزایی-ذن Obaku (school of Buddhism) Fuke Zen Won Buddhism: Korean Reformed Buddhism Kwan Um School of Zen Sanbo Kyodan وجرهیانه شینگون بودیسم تبتی Bön Gelukpa Kagyupa Dagpo Kagyu Karma Kagyu Barom Kagyu Tsalpa Kagyu Phagdru Kagyu Drikung Kagyu Drukpa Kagyu Shangpa Kagyu Nyingmapa Sakyapa Jonangpa New Buddhist movements اومشینریکیو (now known as Aleph) Diamond Way Friends of the Western Buddhist Order New Kadampa Tradition Share International True Buddha School Vipassana movement دین ای الهی دین ای الهی هندوییسم Swaminarayan Shrauta Lingayatism شایویسم شاکتیسم تانترا Ananda Marga سنت اسمارته ویشنوپرستی Gaudiya Vaishnavism ISKCON (Hare Krishna) Hindu reform movements آریه سماج Brahmo Samaj Hinduism in Indonesia Major schools and movements of Hindu philosophy Nyaya Purva mimamsa Samkhya Vaisheshika Vedanta (Uttara Mimamsa) Advaita Vedanta سری اوروبیندو Vishishtadvaita Dvaita Vedanta یوگا Ashtanga Yoga Bhakti yoga هاتا یوگا Siddha Yoga سورات شابد یوگا تانترا Sahaja Yoga Jainism دیگامبارا (Digambara) بیساپانتی (Bisapanthi) دیگامبارا تراپانت (Digambar Terapanth) تاران پنت (Taran Panth) کانجی پنت (Kanji Panth) گوماناپانتا (Gumanapantha) توتاپانتا (Totapantha) شوتابارا (Shvetambara) شوتابارا تراپانت (Svetambar Terapanth) مورتیپوجاکا (Murtipujaka) یا دراواسی (Deravasi) شوتامبارا استاناکواسی (Svetambara Sthanakvasi) سیک (سیخ) خالصه (سیک) نیهانگ (Nihaung) نامداری (Namdhari) کوکا سیکز (Kuka Sikhs) ساهاژدری (Sahajdhari) راویداسیا (Ravidassia) دینهای ایرانی مهرپرستی مزدیسنا یارسان ایزدیه زروانی مندایی مانویگری مزدکیه بابیه بهائیت مذاهب آسیای شرقی کنفسیوسیسم نئو کنفسیوسیسم نیو کنفسیوسیسم شینتو تائوئیسم دیگران کائوداییسم ادیان قومی چینی چئوندوئیسم فالونگانگ Hoa Hao I-Kuan Tao Jeung San Do Legalism (Chinese philosophy) موهیسم Oomoto Seicho-No-Ie Tenrikyo مذاهب آفریقایی African diasporic religions are a number of related religions that developed in the Americas among African slaves and their descendants in various countries of the Caribbean Islands and Latin America, as well as parts of the southern United States. They derive from African traditional religions, especially of West and Central Africa, showing similarities to the Yoruba religion in particular. Batuque (religion) Candomblé Dahomey mythology Haitian mythology Kumina Macumba Mami Wata Obeah Oyotunji Quimbanda سانتریا (Lukumi) Umbanda وودوو Indigenous traditional religions Traditionally, these faiths have all been classified "Pagan", but scholars prefer the terms "indigenous/primal/folk/ethnic religions". آفریقایی غرب آفریقا Akan mythology Ashanti mythology (غنا) Dahomey mythology Efik mythology (Nigeria, Cameroon) Igbo mythology (Nigeria, Cameroon) Isoko mythology (Nigeria) Yoruba mythology (Nigeria, Benin) مرکز آفریقا Bushongo mythology (Congo) Bambuti mythology (Congo) Lugbara mythology (Congo) شرق آفریقا Akamba mythology (East Kenya) Dinka mythology (Sudan) Lotuko mythology (Sudan) Masai mythology (Kenya, Tanzania) جنوب آفریقا Khoikhoi mythology Lozi mythology (Zambia) Tumbuka mythology (Malawi) Zulu mythology (South Africa) آمریکایی Abenaki mythology Anishinaabe اساطیر آزتک Blackfoot mythology Cherokee mythology Chickasaw mythology Choctaw mythology Creek mythology Crow mythology Ghost Dance Guarani mythology Haida mythology Ho-Chunk mythology (aka: Winnebago) Hopi mythology Inca mythology Indian Shaker Church اساطیر اینویی Iroquois mythology Keetoowah Nighthawk Society Kuksu (religion) Kwakiutl mythology Lakota mythology Leni Lenape mythology Longhouse religion Mapuche mythology اساطیر مایا Midewiwin Miwok Native American Church Navajo mythology Nootka mythology Ohlone mythology Olmec mythology Pomo mythology Pawnee mythology Salish mythology Selk'nam religion Seneca mythology Southeastern Ceremonial Complex Sun Dance Tsimshian mythology Urarina Ute mythology Wyandot religion Zuni mythology اروپایی آسیایی آسیا بن (دین) اساطیر چین اساطیر ژاپن Ko-shinto (Jomon-jin) Siberian Shamanism تنگری گرایی اروپایی Estonian mythology Shamanism among Eskimo peoples Finnish mythology and Finnish paganism Shamanistic remnants in Hungarian folklore Sami religion (including the Noaidi) Tadibya اقیانوس آرام Australian Aboriginal mythology مردمان آسترونزیایی Balinese mythology Javanese beliefs Melanesian mythology Micronesian mythology Modekngei Nauruan indigenous religion Philippine mythology Anito Gabâ Kulam Polynesian mythology اساطیر هاوایی افسانهشناسی مائوری Maori religion Rapa Nui mythology موآی تانگاتا مانو کیش کالا جان فروم فرقهٔ جانسون جنبش شاهزاده فیلیپ وایلالا Historical polytheism Ancient Near Eastern Ancient Egyptian religion دین باستانی سامی Mesopotamian mythology اسطورهشناسی عرب (اساطیر عرب) (pre-Islamic) Babylonian and Assyrian religion Babylonian mythology Chaldean mythology Canaanite mythology Canaanite religion Hittite mythology اساطیر ایران Sumerian mythology Indo-European آیین کهن آریایی دین ودائی مزدیسنا Baltic mythology Celtic polytheism اسطورهشناسی سلتی اسطورهشناسی سلتی Germanic polytheism Anglo-Saxon mythology Continental Germanic mythology اساطیر اسکاندیناوی Ancient Greek religion Finnish polytheism Hungarian mythology Ancient Roman religion اساطیر اسلاو هلنیستی Greco-Roman mysteries آرکادیا مهرپرستی اورفیسم (دین) مکتب فیثاغوری Gallo-Roman religion نئوپاگانیسم هیتنری عصر جدید، باطنگرایی و عرفان موج نو نئوشمنیسم ریکی باطنگرایی و عرفان حکمت انسانی عرفان مسیحی Esoteric Christianity هندوییسم تانترا Vaastu Shastra Martinism مهربابا چلیپای گلگون Ancient Mystical Order Rosae Crucis Rosicrucian Fellowship تصوف تئوسوفی راز آلود و جادویی جادوی مراسمی جادوی خنوخی گوئشیا جادوی خائوس Hoodoo (folk magic) (Rootwork) New Orleans Voodoo Kulam – Filipino witchcraft National Socialism and Occultism Pow-wow (folk magic) Seiðr – Norse sorcery تلما افسونگری طریقت دست چپ دیوشناسی لوسیفرین شیطانپرستی معبد ست شیطانگرایی لاویایی کلیسای شیطان New religious movements Creativity The Creativity Movement Shinshukyo Church of World Messianity Konkokyo Oomoto PL Kyodan Seicho-No-Ie Tenrikyo Fictional religions تقلید تمسخر آمیز و ادیان نقیضه Church of Euthanasia هیولای اسپاگتی پرنده Church of the SubGenius Iglesia Maradoniana اسب تکشاخ صورتی نامرئی Kibology Landover Baptist Church Last Thursdayism Others دادارباوری Discordianism اکنکار Ethical Culture Fellowship of Reason انسانگرایی Jediism جوچه ساینتولوژی انسانگرایی سکولار Subud Universal Life Church جهانگرایی توحیدگرا راه چهارم Other categorisations By demographics فهرست جمعیتهای دینی بر اساس مساحت Religion in Africa دین در آسیا Religion in Australia Religion in Europe Religion in North America فهرست نام دینها Religion in South America فهرست کشورها بر پایه مذهب دین رسمی جغرافیای بوداگرایی Christianity by country Roman Catholicism by country Protestantism by country Hinduism by country فهرست کشورها بر پایه جمعیت مسلمان Judaism by country, جمعیت یهودی در کشورها Sikhism by country Buddhism by region جستارهای مرتبط دین مدنی List of Catholic rites and churches List of religious organizations Lists of people by belief اسطورهشناسی شمنباوری توتمپرستی باطنگرایی غربی منابع ویکی انگلیسی باورها، سنتها و جنبشهای دینی فهرستهای مرتبط با دین معنویت


text: عنصر در معانی زیر کاربرد دارد: عنصر شیمیایی عنصر الکتریکی عنصر گرمایی عنصر اچتیامال


text: بیت (به انگلیسی: Verse) کوچکترین واحد کامل در شعر کهن فارسی است که دو مصراع (مِصرَع) را شامل میشود. بیت در زبان عربی به معنی خانه و در اصطلاح، کوتاهترین شعر در بحرهایِ عروضی، آن است که از دو مصراع تشکیل شده باشد. نمونه: بیت مُصَرّع اگر هر دو مصراع یک بیت قافیه دار باشند، آن بیت را مصرّع مینامند؛ یعنی قافیهدار. نمونه: نگارخانه منابع همایی، استاد جلالالدّین. فنون بلاغت و صناعات ادبی، جلد اوّل (صنایع لفظی بدیع و اقسام شعر فارسی)، چاپ سوّم، انتشارات توس، تهران، ۱۳۶۴ احمدی گیوی، حسن، و دیگران. زبان و نگارش فارسی، چاپ دهم، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، زمستان ۱۳۷۴ شعر گونه استنزایی گونه شعری وزن شعر زبانشناسی وزن شعر عربی وزن شعر فارسی شعر عربی شعر فارسی


text: مصراع یا مِصرَع یا نیمبیت کوچکترین جزء از کلام موزون (شعر) در شعر کلاسیک فارسی و واحد وزنی شعر است. موسیقی درونی شعر در یک مصرع شکل میگیرد و شعر ادامه مییابد. دو مصراع تشکیل یک بیت میدهند که حداقلّ معنایی شعر است. از آن جا که لغت «مصراع» به معنی یک لنگه از درِ دولنگه است، بدان مشابهت، نصف هر بیت را مصراع نامگذاری کردهاند. نمونهٔ مصراع: هرگاه که قافیه را در هر دو مصرع یک بیت رعایت کرده باشند، آن بیت مُصَرَّع و انجام این کار تصریع نام میگیرد. نمونهٔ ابیات مُصَرَّع حافظ: بخشی از مثنویِ (الا ای آهوی وحشی)؛ جستارهای وابسته شعر بیت مشاعره منابع همایی، استاد جلالالدّین. فنون بلاغت و صناعات ادبی، جلد اوّل (صنایع لفظی بدیع و اقسام شعر فارسی)، چاپ سوّم، انتشارات توس، تهران، ۱۳۶۴ ادبیات فارسی شعر گونه شعری وزن شعر وزن شعر عربی وزن شعر فارسی قالبهای شعر فارسی شعر عربی شعر فارسی


text: قَصیده یک قالب شعر کلاسیک فارسی است. موضوع قصاید مدح شاهان و بزرگان، وصف طبیعت و گاه پند و اندرز است. در این نوع شعر بیت اول با مصراعهای زوج همقافیه است. شاعران ایرانی قصیده را از شعر عربی گرفتهاند. تفاوت قصیده با قالبِ غزل در تعداد ابیات و موضوع شعر است. کمی یا زیادیِ بیتهای قصاید بستگی دارد به اهمیت موضوع، قدرت و قوّت طبع شاعر و نوع قافیه و اوزان شعری. شاعر میتواند قصیده را در وزنهای گوناگونی بسراید. بنا بر روایتی نخستین شعر فارسی قصیدهای است از محمد وصیف سگزی، دبیر دربار یعقوب لیث صفاری، که تنها ۶ بیت آن باقی ماندهاست. مطلع این قصیده این است: بخش عظیم ادبیات فارسی را در سدهٔ ششم هجری، قصیده تشکیل میدهد. از برترین قصیدهسرایان گذشته ادبیات فارسی میتوان به سنایی، خاقانی، ناصر خسرو، مسعود سعد سلمان، انوری و منوچهری اشاره کرد. فرق غزل و قصیده قصیده دارای ۲۰ تا ۷۰ بیت است، اما غزل دارای ۵ تا ۱۴ بیت است. موضوع قصیده ستایش شاهان و بزرگان وصف طبیعت، گاهی پند و اندرز و همچنین تهنیت جشنها میباشد، اما غزل نوعی شعر عاشقانه میباشد که بیان عواطف و احساسات، زیبایی معشوق و شکوه روزگار است نمودار تصویری قافیه در قصیده __* _* __ __* __ __* __ __* مصراعهای همقافیه با * نشان داده شدهاست. انواع قصیده مدحی مذهبی و فلسفی اخلاقی و زهدی سیاسی و اجتماعی مشهورترین قصیدهسرایان مدیحهگو: رودکی، منوچهری دامغانی، فرخی سیستانی، عنصری بلخی، انوری، خاقانی ارکان اصلی قصیده قصیده شعری است که مصراع اول با مصراعهای زوج همقافیهاند و تعداد ابیات آن از ۱۵ بیت بیشتر است. ارکان اصلی قصیده از شش بخش تشکیل میشود: ۱- مطلع ۲- تغزّل ۳- تخلص ۴- تنهٔ اصلی قصیده ۵-شریطه و دعا ۶-مقطع مطلع: بیت اوّل قصیده را مطلع مینامند که باید در لفظ و معنی جذّاب و دلنشین باشد و دو مصراع آن هم قافیه باشد. مثال: (با کاروان حلّه برفتم ز سیستان با حلّه تنیده ز دل، بافته ز جان) (فرّخی سیستانی). گاهی شاعران برای تغییر محتوا یا تنگنای قافیه در خلال قصیده بیت مُصرّعی میآورند و تجدید مطلع مینمایند. مثال: خاقانی در قصیدهای به مطلع: (عشق بیفشرد پا بر نمط کبریا برد به دست نخست، هستی ما رازها) تغزّل: ابیات آغازین قصیده اگر در مدح معشوق و توصیف زیباییهای او باشد، تغزّل نامیده میشود و چنانچه در وصف طبیعت و یادآوری از روزگار جوانی باشد، به آن (تشبیب) و (نسیب) گفته میشود. تخلّص: تخلّص در قصیده به معنی گریز زدن و خلاص شدن است و در اصطلاح، بیت یا ابیاتی است شاعر با آن به طرز ماهرانه از مقدّمه و تغزّل به تنهٔ اصلی قصیده وارد میشود. گفتنی است تخلّص در غزل، چنانچه پیش از این ذکر شد، با تخلّص در قصیده تفاوت دارد. تنهٔ اصلی قصیده: این بخش، اصلیترین قسمت قصیده و تمام مقصود شاعر را دربردارد که معمولاً محتوا و مضامینی چون مدح، رثا، وصف، پند و اندرز و موعظه، شکوه و شکایت، حکمت، عرفان و مسائل سیاسی و اجتماعی را در بر میگیرد. شریطه و دعا: شاعران معمولاً در ابیات پایانی قصیده با ذکر شرطهایی برای ممدوح خود آرزوی دوام و بقا میکنند؛ مثلاً عنصری در پایان یکی از قصایدش چنین میگوید: (همیشه تا به همه وقت خلق عالم را به شادی و غم از ایزد بود قضا و قدر) (بقای شاه جهان باد و عزّ و دولت او دلش به رامش و دستش به باده و ساغر) مقطع: بیت آخر قصیده مقطع نام دارد که معمولاً شاعران در آن به هنرنمایی پرداخته، در انتخاب الفاظ و مفاهیم سعی زیادی مینمایند. وجه تسمیه از آنجا که در این گونه شعر، نظر شاعر اغلب به شخص و مقصودی معیّن توجّه دارد آن را قصیده یعنی مقصود نام دادهاند. طبق نظر علمای ادب، در قصاید فارسی مطلع باید که مصرّع باشد و هرگاه که چنین نیست، به آن شعر قطعه میگویند و نه قصیده. پیشینه اگرچه پیشینهٔ قصیده به شعر عربی در دوران جاهلیت میرسد، لیکن در شعر فارسی از قرن سوم هجری رواج یافت و دوران اوج شکوه آن تا قرن ششم هجری بودهاست. از قرن هفتم بهبعد، بهدلیل از بین رفتن دربارهای مقتدری که مشوق شاعران مدیحهسرا بودند، قصیده رو به ضعف نهاد. موضوع قصیدهها از قرن نهم بهبعد، بیشتر تجلیل و ستایش اولیای دین است. در دوران متأخر، محمّدتقی بهار با وارد کردن مضمونهای اجتماعی و سیاسی در قصیدهها، رنگ تازهای به قصیده داد و این قالب شعری را احیا کرد. پانویس ادبیات عرب سخنشناسیهای پاکستان شعر اردو شعر عربی فرمهای شعر عربی فرهنگ عرب قالبهای شعر فارسی گونه شعری گونههای ادبی


text: رباعی یا چهارگانه از قالبهای شعر فارسی است که در فارسی به آن ترانه و چارانه نیز میگویند. رباعی در حقیقت تنها قالب کاملاً فارسی است و نوعی شعر است در چهار مصراع که جز مصراع سوم دیگر مصراعها هم قافیه یا مُرَدَّفند. این قالب، یک قالب شعر فارسی است، که در زبانهای دیگری (از جمله عربی و اردو) نیز مورد استفاده قرار گرفتهاست. بیشترین تعداد ابیات رباعی را عطار نیشابوری در کتاب مختارنامه سروده که قریب به ۴۷۰۰ بیت است. رباعی در مورد منشأ رباعی، در کتابهای تاریخی دو روایت متفاوت درج شدهاست: روایت اول، رودکی را ابداع کنندهی این نوع شعر (به صورت امروزی) میداند و گوید که وزن آن را از ترانهای که کودکی که به هنگام گردو بازی میخوانده غلتان غلتان همیرود تا بن گو اقتباس کردهاست. طبق روایت دوم، یعقوب لیث قهرمان اصلی ماجراست و همان جمله را از زبان جوانی میشنود که میدان شهر معرکهای به راه انداخته بود و دستور داد شعرای دربار او این قالب شعری را اختراع کردهاند. رباعی شامل دو بیت (چهار مصراع) است. رعایت قافیه در مصراعهای نخست، دوم و چهارم الزامی و در مصراع سوم اختیاری است. شاعران ادوار اولیه، به گفتن رباعیات چهار قافیهای گرایش داشتند، اما به تدریج و از اوایل سدۀ ششم هجری، شکل سه مصراعی قافیه در رباعی رایج شد. کتاب بدایع الافکار، رباعی را اینگونه شرح میدهد: «از مخترعات بحر هَزَج است و رباعی از آن جهت گفتند که بحر هزج در اشعار عرب مربع الاجزاء آمده. پس هر یک بیت از این وزن به مثابه دو بیت مربع باشد و مجموع چهار بیت بود از هزج مربع الاجزاء ... اگر مصراع سوم نیز دارای قافیه باشد، آن را رباعی مُصَرَع گویند و اگر مصرع سوم بیقافیه باشد، آن را خصی خوانند.» رباعیسرایان معروفترین رباعیسرا در تاریخ ادب فارسی حکیم عمر خیام نیشابوری است که مجموعۀ اشعار وی به رباعیات خیام مشهور است. رباعیات عطار، مولوی، اوحدالدین کرمانی، باباافضل کاشی و ابوسعید ابوالخیر و سنایی از شاعران سبک عراقیاند که در سرودن رباعی شهرت دارند. پس از افول سبک عراقی و ظهور سبک هندی در عصر صفوی، شاعران منسوب به این سبک افزون بر غزل در رباعی هم نمونههای خوبی از خود به یادگار نهادند. از بیدل دهلوی که یکی از بزرگترین شاعران سبک هندی است، تعداد زیادی رباعی در دست است. شاعران دیگری همچون محوی همدانی و سحابی استرآبادی نیز در این عصر ظهور کردند که دستی بر آتش رباعی داشتهاند. سحابی استرآبادی شاید از نظر تعداد رباعی با ۶٬۰۰۰ رباعی بزرگترین شاعر رباعیسرای تاریخ ادبیات باشد. در دوران معاصر، نیما یوشیج به سرودن رباعی اشتیاق تمام از خود نشان داد و بیش از ۱٬۸۰۰ رباعی از او به جای ماندهاست. پس از نیما حیات دوبارۀ رباعی، از اواسط دهۀ پنجاه با انتشار مجموعۀ رباعیات کوچک اما اثرگذار مرغ سحر سرودۀ منصور اوجی (تهران، ۱۳۵۷ش) و همچنین سیاوش کسرایی آغاز شد و در دهۀ شصت با رباعیات سید حسن حسینی و قیصر امین پور به اوج خود رسید. این موج، با پایان یافتن جنگ ایران و عراق، به تدریج فروکش کرد. موج دوم رباعی امروز، در اواخر دهۀ هفتاد آغاز شد و بیژن ارژن و ایرج زبردست در ایجاد آن نقش عمدهای داشتند. در اوایل دهۀ هشتاد، جلیل صفربیگی نیز به جمع این شاعران اضافه شد. موج سوم رباعی، در اواخر دهۀ هشتاد شکل گرفته و تا امروز توسط رباعیسرایانی از جمله عباس صادقی زرینی و میلاد عرفانپور همچنان ادامه دارد. نمونههایی از رباعی ادبیات کهن (خیام نیشابوری) (خیام نیشابوری) (محمد واعظ قزوینی) (ظهیر فاریابی) (مولوی) (خیام نیشابوری) ادبیات معاصر (نمونه رباعیات معاصرین) (سید حسن حسینی) (سید مهدی موسوی) (بیژن ارژن) (قیصر امین پور) (ایرج زبردست) (عباس صادقی زرینی) (جلیل صفربیگی) (میلاد عرفانپور) (کمال حاجیان) وزن رباعی در فرهنگ عامه وزن رباعی را هم وزنِ عبارت لا حَولَ و لا قُوَّةَ اِلاّ بِالله دانستهاند اما عروضدانان، برای رباعی یک یا دو وزن اصلی قائلاند. عروضدانان قدیم، وزن رباعی را در دو شجره ی اَخرب و اَخرم بحر هزج قرار دادهاند که از آن ۲۴ وزن منشعب میشود. دکتر شمیسا، برای رباعی یکوزن برشمرده و معتقد است از آن یازده وزن فرعی بهدست میآید. برابر عروض علمی، اساس وزن رباعی بر «مستفعل مستفعل مستفعل فع» نهاده شدهاست، که با توجیه دو قانون اختیارات وزنی شاعری، به ۱۲ وزن تبدیل میشود: ابدال= که از مستفعل (– – ᴗ ᴗ)، مفعولن (– – –) حاصل میشود. قلب= که از مستفعل (– – ᴗ ᴗ)، فاعلات (– ᴗ – ᴗ) به دست میآید. مفعولن را میتوان در هر سه رکن به کار برد. اما فاعلات فقط در رکن دوم میتواند به کار رود. به این ترتیب در ۱۲ وزن میتوان رباعی سرود؛ که چنیناند: وزن علمی با خط عروضی و نمونههای شعری (به ترتیب جدول بالا): مستفعل مستفعل مستفعل فع: (- – ل ل/_ _ ل ل/_ _ ل ل/_) ... مثال: تقدیر که بر کشتنت آزرم نداشت (وزن اصلی) مستفعل مستفعل مفعولن فع: (_ _ ل ل/ _ _ ل ل/ _ _ _ / _) ... مثال: امروز تو را دسترس فردا نیست مستفعل فاعلات مستفعل فع: (_ _ ل ل/ _ ل _ ل / _ _ ل ل / _) ... مثال: هنگام سپیده دم خروس سحری (گونه اصلی)* مستفعل فاعلات مفعولن فع: (_ _ ل ل/ _ ل _ ل/ _ _ _/ _) ... مثال: راز از همه ناکسان نهان باید داشت مستفعل مفعولن مستفعل فع: (_ _ ل ل/ _ _ _/ _ _ ل ل/ _) ... مثال: خرسند همی بودم در دام تو من مستفعل مفعولن مفعولن فع: (_ _ ل ل/_ _ _ / _ _ _ / _) ... مثال: گفتم که سرانجامت معلومم نیست مفعولن مستفعل مستفعل فع: (_ _ _ / _ _ ل ل/ _ _ ل ل/ _) ... مثال: خاقانی را طعنه زنی چون دم تیغ مفعولن مستفعل مفعولن فع: (_ _ _ / _ – ل ل/ _ _ _ / _) ... مثال: تا بتوانی خدمت رندان میکن مفعولن فاعلات مستفعل فع: (_ _ _ / _ ل _ ل/ _ _ ل ل/ _) ... مثال: عمرت تا کی به خودپرستی گذرد مفعولن فاعلات مفعولن فع: (_ _ _ / _ ل _ ل/ _ _ _ / _) ... مثال: تا با من از دلت سخن میگویی مفعولن مفعولن مستفعل فع: (_ _ _ / _ _ _ / _ _ ل ل / _) ... مثال: با یارم میگفتم در خشم مرو مفعولن مفعولن مفعولن فع: (_ _ _ / _ _ _/ _ _ _ / _) ... مثال: گفتا دارم گفتم کو؟ گفت اینک اما طبق عروض سنتی دوازده شکل دیگر نیز با افزودن یک حرف صامت به آخر هر یک از این انواع به دست میآید. افراد دیگری همچون مسعود فرزاد طرحهای دیگری برای وزن رباعی پیشنهاد دادهاند. پانویس منابع همایی، استاد جلالالدّین. فنون بلاغت و صناعات ادبی، جلد اوّل (صنایع لفظی بدیع و اقسام شعر فارسی)، چاپ سوّم، انتشارات توس، تهران، ۱۳۶۴ جستارهای وابسته رباعیات خیام شعر دوبیتی ادبیات فارسی ادبیات قرون وسطی شعر قرون وسطی قالبهای شعر فارسی گونه استنزایی ویکیسازی رباتیک رباعی گونههای ادبی


text: ردیاب، رادار (به فرانسوی و انگلیسی: Radar)، یک دستگاه رادیویی است که برای مشاهده، تشخیص یا آشکارسازی اجسام و نیز اندازهگیری برخی ویژگیهای آنها به کمک موجهای رادیویی به کار میرود. کاربرد اولیهٔ رادار و محل پیدایش و رشد آن در صنایع نظامی و هوانوردی بودهاست. در صنایع نظامی، نقش اصلیِ یک سامانهٔ راداری، نظارت بر یک گسترهٔ بزرگ و تشخیص جسمهای متحرک، ردیابی هدفها و استخراج مشخصههایی مانند فاصله، جهت، سرعت، ارتفاع و اندازهٔ هدف است. رادارهای نظامی برای کاربردهای نظارت، ردیابی هدف، هدایت و ناوبری، و دیدن از پشت موانع ساخته میشوند. کاربردهای غیرنظامیِ رادار در سیستمهای تصویربرداری ماهوارهای، هدایت کشتی و هواپیما، هواشناسی، کنترل ترافیک و اتومبیلهای هوشمند است. رادار بهطور مخفیانه برای کاربردهای نظامی توسط چندین کشور در دوره قبل و در طی جنگ جهانی دوم ساخته شد. یکی از پیشرفتهای کلیدی در ساخت رادار، اختراع مگنترونها در انگلیس بود که اجازه ساخت سیستمهایی نسبتاً کوچک با رزولوشن زیر یک متر را فراهم کرد. اصطلاح RADAR در سال ۱۹۴۰ توسط نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا به عنوان مخفف عبارت "RAdio Detection And Ranging" ابداع شد. اصطلاح radar از آن زمان به بعد به عنوان یک اسم متداول وارد انگلیسی و زبانهای دیگر شده و دیگر با حروف بزرگ نوشته نمیشود. کاربردهای مدرن رادار بسیار متنوع است، از جمله: کنترل ترافیک هوایی و زمینی، نجوم راداری، سامانههای پدافند هوایی، سیستمهای ضد موشک، رادارهای دریایی برای تعیین نشانها و سایر کشتیها، سیستمهای ضد برخورد هواپیما، سیستمهای نظارت بر اقیانوسها، نظارت بر فضای خارج از اتمسفر و سیستمهای پهلوگیری فضایی، پایش بارندگی هواشناسی، ارتفاع سنجی و سیستمهای کنترل پرواز، سیستمهای مکانیابی موشک هدایت شونده، اتومبیلهای خودران و رادار زمین نفوذ برای مشاهدات زمینشناسی. سیستمهای راداری با تکنولوژی پیشرفته با پردازش سیگنال دیجیتال، و یادگیری ماشین همراه هستند و قادر به استخراج اطلاعات مفید از سطح نویز بسیار بالا میباشند. سایر سیستمهای مشابه رادار از قسمتهای دیگر طیف الکترومغناطیسی استفاده میکنند. یک مثال LIDAR است که بیشتر از نور مادون قرمز لیزر استفاده میکند تا امواج رادیویی. انتظار میرود با ظهور وسایل نقلیه بدون راننده، رادار به سیستم عامل خودکار برای نظارت بر محیط خود کمک کند، تا از حوادث ناخواسته جلوگیری کند. ویژگیها رادار، با ارسال و دریافت موجهای رادیویی کار میکند. هدفهایی که رادار تشخیص میدهد، معمولاً هدفهای فلزّی یا اجسامی با انعکاس زیاد امواج رادیویی هستند. ویژگیهای رادار نسبت به دید چشمی: بُرد زیاد وابسته نبودن به نور عبور موجها از مانعها؛ مانند مه، باران، برف اندازهگیری دقیق مشخّصههایی مانند فاصله، ارتفاع و سرعت کار در باندهای فرکانسی مختلف اگر جسمی نسبت به طول موج امواج رادار کوچکتر باشد، آشکار نخواهد بود؛ بنابراین از امواج با فرکانس بالاتر و در نتیجه طول موج پایینتر استفاده میشود تا اجسام با ابعاد کوچکتر نیز آشکار شوند. عملکرد رادار، ابتدا موجهای خود را توسط فرستنده(Transmitter) تولید کرده و توسط آنتن فرستنده آنرا میگسلید و در صورتی که مانعی مانند یک شیء پرنده در آسمان، مقابل موجهای گسیلیده قرار داشته باشد، موجهای ضعیفتری را بازمیتاباند. اگر آنتن گیرنده رادار، مقداری از این موجها را دریافت کند، گیرنده(Reciever) موج را از طریق آنتن گیرنده دریافت کرده و پردازشگر میتواند مشخصات شیء مانند فاصله را با ضرب سرعت موج در مدت زمان دریافت موج، محاسبه کند. گسترهٔ دید رادار فرستنده رادار، مدت زمانی را به انتشار موجها اختصاص میدهد (در رادارهای پالسی) و بخش گیرندهٔ رادار عمل نمیکند. اگر جسمْ مقابل رادار، چنان نزدیک باشد که در همین مدت، موجهای بازتابیده به آنتن رادار برخورند، رادار متوجه نخواهد شد. اگر جسم چنان دور باشد که دیگر موجهای بازتابی آن پس از مدت زمان دریافت به رادار برسند نیز رادار تشخیص نمیدهد. انواع رادار از نظر ارسال موج رادار پالسی (تپی) رادار موج پیوسته، مانند سینوسی یا با مدولاسیون FM معادلهٔ رادار یکجا رادار یکجا، راداری است که آنتن گیرنده و فرستندهاش در یکجا باشند و اغلب آنتن گیرنده و فرستنده در این گونه رادار، یکیست. معادلهٔ رادار یکجا اصولیترین معادله برای شناختن اغلب سامانههای راداری است. Pr: توانی است (با یکای «وات») که آنتن گیرنده پس از فرستادن موج پس میگیرد. Gt: بهرهٔ تقویت آنتن فرستنده است. Ar: مساحت مؤثر آنتن گیرنده است و با مساحت فیزیکی بدنی آنتن، فرق دارد. σ: سطح مقطع راداری (در انگلیسی Radar Cross Section یا RCS میگویند) و پراگندگی نیروی برگشت از هدف، تقسیم بر نیروی فرستاده بر هدف است. Rt: دوری هدف است که با یکای «متر» سنجیده میشود. کاربردها اطلاعات ارائه شده توسط رادار شامل جهت و بردِ جسم از اسکنر رادار است (یعنی موقعیت). به همین دلیل در کاربردهای مختلفی که نیاز به موقعیتیابی بسیار مهم است، استفاده میشود. اولین استفاده از رادار برای اهداف نظامی بود: مکانیابی اهداف هوایی، زمینی و دریایی. این امر در زمینه غیرنظامی به کاربرد در هواپیما، کشتی و اتومبیل تبدیل شد. در هوانوردی، هواپیماها میتوانند به رادارهایی مجهز شوند که نزدیک شدن هواپیما یا سایر موانع موجود در مسیر را به آنها هشدار دهند، یا اطلاعات آب و هوایی و یا ارتفاع دقیق را نشان دهند. اولین رادار تجاری نصب شده در هواپیما، واحدی ساخته شده توسط آزمایشگاه بل در سال ۱۹۳۸ بود که بر روی تعدادی از هواپیماهای یونایتد ایرلاینز نصب شد. نظارت و رهگیری هواپیماها و موشکها نظارت و رهگیری هدفهای دریایی یا زمینی نظارت و رهگیری جسمهای فضایی هواشناسی اندازهگیری سرعت ترابرها رادار دهانه-ترکیبی برای تصویر دو-بعدی و سه-بعدی یافتن مین در زمین فرود (برای نمونه برای هواپیما) دقیق عکسبرداری از دیگر کرهها با رادار تصویری پرهیز از تصادف یافتن آب در منطقههای شنزار و خشک نظارت بر هدفهای جنبنده در زمین نظارت بر هدفهای جنبنده در منطقههای پُردرخت نقشهبرداری جستارهای وابسته رادار تصویری سامانههای واپایش از راه دور رادار روزنه-مصنوعی منابع رادار ابزارهای سنجش اویونیک ایستگاههای رادیویی و سیستمهای آیتییو تجهیزات هدایتگر دستگاههای هواگرد سامانههای ارتباطی بیسیم علوم و فناوری در طی جنگ جهانی دوم فناوری مایکروویو مراقبت پرواز نوواژههای دهه ۱۹۴۰ (میلادی) هدفگیری (نظامی)


text: ساز به ابزار نواختن موسیقی گفته میشود. اگرچه هر وسیلهای را که صدا بدهد میتوان ساز دانست ولی در این مقاله منظور از ساز وسایلی است که صرفاً برای اجرای موسیقی ساخته شدهاست. احتمالاً قدیمیترین وسیله تولید موسیقی صدای انسانی است. بعد از آن شاید انواع سازهای کوبهای و پس از آن سازهای بادی قدمت بیشتری دارند. یک تكه استخوان سوراخ شده به نام فلوت دیویج بیب مربوط به دوره انسان نئاندرتال را قدیمیترین ساز بادی کشفشده میدانند. سازهای زهی نیز در فرهنگهای مختلف بشری به کار میرفته و در تماسهای بین فرهنگها انواع آن متحول شده و بسیاری از اینگونه سازها در نقاط مختلف جهان دیده میشوند که در عین تفاوت جنبههای مشترک بسیاری دارند. قدیمیترین ساز زهی، سازی است ایرانی به نام تنبور. فن تولید ساز بهویژه پس از انقلاب صنعتی در اروپا پیشرفت بسیار کرد و انواع سازهای پیچیده و زیبا با توانایی صدادهی عالی در اروپا تولید شده و میشود. در قرن بیستم ژاپن و اخیراً چین نیز سازهایی با کیفیت بسیار خوب تولید کردهاند. همچنین پیشرفت فناوری الکترونیک عرصه وسیعی را برای سازهای الکترونیک باز کرد و به ویژه کاربرد رایانه در تولید موسیقی نمای تازهای از مفهوم ساز را در برابر موسیقیدانان گستردهاست. بررسی و طبقهبندی و شناخت سازها را «سازشناسی» یا «ارگانولوژی» مینامند. سازها را به صورتهای مختلف دستهبندی کردهاند ولی معمولترین (و نه لزوماً دقیقترین) دستهبندی سازها تقسیم آنها به سازهای زهی، سازهای بادی، سازهای کوبهای، سازهای صفحهکلیددار، سازهای الکترونیک و صدای انسانی است. سازسازی سازسازی یا سازگری به معنای ساختن ساز و ابزار موسیقی است. سازسازی از شاخههای موسیقی و صنایعدستی بهشمار میآید. هنر سازسازی را میتوان چکیدهای از درودگری، زرگری، معرق، نوازندگی و ... دانست. تاریخچه تقریباً در همهٔ نظریات ارائه شده در مورد چگونگی پیدایش ساز، کوبیدن به اعضای بدن و پایکوبی به عنوان نخستین امکانات مورد استفادهٔ انسان برای خلق موسیقی، معرفی شدهاست. پس از دستیابی به ابزار، انسان طریقهٔ ساخت سازهای ابتدایی را آموخت. به عنوان مثال کُنده و تنهٔ درختان را خالی کرد و آن را به عنوان ساز یا وسیلهای برای ارسال پیام از طریق ضربههای قراردادی، مورد استفاده قرار داد. در قدیمیترین گروهبندی سازها که به دو فرهنگ کهن چین و هندوستان تعلق دارد، ۸ وسیلهٔ ایجاد صدا وجود دارد که عبارتند از: پوست حیوانات، سنگ، فلز، گِل پخته (سفال)، ابریشم، چوب، نی، کدوی غلیانی. حضور سازهای موسیقی را میتوان در آثار تاریخی، نقشها و ظروف باستانی جستجو کرد. یکی از آثار مشهورِ یافته شده در این زمینه، تصویر گروهی از نوازندگان است که بر «جام ارجان» متعلق به نیمهٔ دوم هزارهٔ اول پیش از میلاد، نقش بستهاست. بر اساس نظریههای سازشناسی «سازهای مختلف در کشورهای گوناگون جهان به دست یک سازنده ساز ساخته نشده بلکه مانند زبان و دیگر پدیدههای اجتماعی که در دنیا سنت شده، مانند غذا و لباس مردمان، همراه با نیازهای انسانها تکامل یافته و سازندگان اولیه آن فرد نبوده و طی هزاران سال تکامل یافته و هر سازی با ذائقهای ملی نقش بارز خود را تاکنون ایفا کردهاست.» در ایران سازهای ایرانی مانند رباب، بربط، تنبور، دف، ارغنون، چنگ، سرنای، شیپور و چغانه قدمتی سه هزارساله دارند. سازهای ساخته شده در ایران ازنظرِ چگونگی تولید صدا به سازهای زهی، بادی و کوبهای تقسیمبندی میشوند و ازنظر جنس نیز به ۳ گروه سازهای فلزی، سفالی و چوبی طبقهبندی میشوند که از آن میان چوب نقش برجستهتری داشتهاست. چوب، کُنده و تنهٔ درخت توت، بیشترین کاربرد را در ساخت سازهای ایرانی دارد. شاخ حیواناتی مانند قوچ، پوست بره، صدف دریاهای شمال و جنوب و استخوان قلم پای شتر به صورت محدود در ساخت سازها استفاده شدهاست. همچنین در تعداد اندکی از سازها، مانند ساز دوزله، از استخوان ساق پای مرغ ماهیخوار ساخته میشدهاست. سازسازی درایران دارای پیشینهای کهن است که به سازهای تکامل یافتهٔ امروز پیوند خوردهاست؛ مثلاً در ساز تار، فرجالله که از هنرمندان منتخب دارالصناعه ناصری بود توانست این ساز را در زمان خود به اوج برساند اما پس از او، هوانس آبکاریان، معروف به یحیی، تحول بزرگی در ساز تار به وجود آورد به طوری که امروزه شکل و ساختمان کنونی تار از روی الگوی یحیی برداشته و ساخته میشود. کارگاههای سازسازی نخستین کارگاه رسمی سازسازی وابسته به دولت در ایران در سال ۱۳۳۴ ه.ش به پیشنهاد و کوشش ابوالحسن صبا و با سرپرستی ابراهیم قنبریمهر در ادارهٔ فرهنگ و هنر تأسیس شد. مدیریت این کارگاه در ابتدا در دست سورن آراکلیان بود که پس از درگذشت او، ابراهیم قنبریمهر جایگزین وی شد. در این کارگاه هنرمندان سازساز به پژوهش، ساخت و تعمیر سازهای مختلف مشغول شدند. از جمله سازهایی که در این کارگاه ساخته شدهاست میتوان به سازهایی نظیر: هارپ، کنترباس، ویلن، کمانچه، انواع قیچک، رباب، تار، سهتار، تنبور، سنتور، قانون، دوتار، عود، دیوان، دهل، نقاره، تمبک، سرنا، مارنای، درازنای و بالامان اشاره کرد. این کارگاه بعدها تحت مدیریت سازمان میراث فرهنگی به کار خود ادامه داد. در سال ۱۳۴۷ ه.ش مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی ایرانی وابسته به سازمان رادیو تلویزیون، توسط داریوش صفوت تأسیس شد. در همین زمان، کارگاه سازسازی مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی نیز توسط حسن زادخیل راهاندازی شد. در این کارگاه ضمن ساخت ساز، به مطالعه، تحقیق و تعمیر سازهای قدیمی پرداخته شد. در سال ۱۳۶۳ ه.ش نخستین آموزشگاه سازسازی با کوشش محمدرضا لطفی در کانون چاووش راهاندازی شد. این آموزشگاه به مدت ۳ سال فعال بود. پس از آن مراکزی با عنوان کارگاههای سازسازی در تهران و شهرهای مختلف ایران به فعالیت پرداختند. جستارهای وابسته فهرست سازهای موسیقی منابع سازها


text: بریتیش کلمبیا ، غربیترین استان کانادا است که در میان رشتهکوه راکی و اقیانوس آرام قرار گفتهاست. بریتیش کلمبیا از شمال با قلمروهای شمال غرب و قلمرو یوکان، از شرق با استان آلبرتا، از جنوب با ایالت واشینگتنِ امریکا و از غرب با اقیانوس آرام همسایه است. مرکز استان بریتیش کلمبیا شهر ویکتوریا و بزرگترین شهر آن ونکوور است. این استان در سال ۱۸۷۱، به عنوان ششمین استان به کنفدراسیون کانادا پیوست. مقدمه این استان غربیترین استان کانادا و در کنار اقیانوس آرام جای دارد. بریتیش کلمبیا با داشتن مناطق زیبای طبیعی (۶ پارک ملی). بنابر سرشماری سال ۲۰۱۷ نزدیک به ۴/۸ میلیون نفر را در خود جای دادهاست و بسیاری از ساکنان این استان در منطقه لوئر مینلند ساکن هستند. مساحت این استان به اندازه جمع مساحت کشورهای فرانسه، آلمان و هلند است. این شهر با داشتن بالغ بر ۲/۵ میلیون نفر جمعیت سومین شهر پرجمعیت کانادا محسوب میشود. سالانه در حدود ۳۵۰۰۰ نفر مهاجر وارد این استان میشوند و در کل مهاجرین بخش مهمی از جمعیت استان را تشکیل میدهند. درحقیقت حدود ۴۲ درصد از جمعیت ونکوور خارجی هستند. بیشتر چینیهای کانادا در این شهر زندگی میکنند. محیط چند فرهنگی و سطح عالی زندگی، این استان را مقصد بیشتر مهاجران به کانادا کردهاست. این استان میزبان بازیهای المپیک زمستانی ۲۰۱۰ در شهرهای ونکوور و ویسلر بود. تاریخچه این استان یکی از غنیترین تاریخچههای بومی کانادا را دارد. باستان شناسان شواهدی از حضور انسان در این استان در حدود ۱۱۵۰۰ سال پیش یافتهاند. به دلیل داشتن خط ساحلی، این استان بالاترین تراکم جمعیت بومی در کانادا را دارد. در زمان ورود اروپاییها بیشتر از نیمی از ساکنان فعلی کانادا در این استان زندگی میکردند. ورود اروپاییها با ورود کاشفان معروف انگلیسی به نامهای جیمز کوک و ناخدا جورج ونکوور در اواخر دهه ۱۷۰۰ آغاز شد. بهدنبال این کاشفان، بازرگانان پوست نیز بهطور دائم در این استان ساکن شدند. اصلیت بیشتر شهرهای بزرگ این استان به تجارت پوست بر میگردد. این استان به عنوان ششمین استان در سال ۱۸۷۱ به کنفدراسیون کانادا پیوست و مرزهای این استان در اواخر سده نوزدهم میلادی مشخص شدند. در طول این مدت، بریتیش کلمبیا پذیرای مهاجران بسیاری از سراسر جهان بهویژه اروپا، چین و ژاپن بودهاست. با ساخت راهآهن در این استان، اقتصاد آن از کشاورزی به معدن و جنگلداری تغییر کرد. اقتصاد این استان بعد از جنگ جهانی دوم شکوفا شد. با درآمد خوب به دست آمده از جنگلداری، استان شروع به سرمایهگذاری در مدرن کردن اقتصاد کرد. این دوره همچنین دوره شکوفایی فرهنگ استان بود. شهرهای ونکوور و ویکتوریا به مراکز فرهنگی و هنری تبدیل شدند و صدها نویسنده، هنرمند، شاعر و موسیقیدان را به سمت خود جذب کردند. امروزه این استان دارای اقتصادی شکوفا و سطح زندگی عالی است. شهرهای این استان جزو تمیزترین و بهترین شهرهای جهان بهشمار میآیند. این شرایط موجب شد تا بازیهای المپیک زمستانی ۲۰۱۰ در این استان برگزار شود. دولت دولت کانادا با یک سیستم فدرال با کنترل بر برخی از امور متعلق به دولت ملی با مرکزیت اتاوا و دیگر امور تحت کنترل دولت استانی عمل میکند. این استان مجلس انتخابی دموکراتیک خود را دارد (مجمع قانونگذاری بریتیش کلمبیا) که در مرکز استان، شهر ویکتوریا واقع است. ۸۵ نماینده از سراسر استان (MLA) با رأی اکثریت مردم در هر حوزه انتخاب میشوند. فرماندار بریتیش کلمبیا، جودیت گوچان نماینده ملکه بریتانیا در استان بریتیش کلمبیا است. در نبود فرماندار در مجلس ممکن است او یک مدیر را برای اجرای وظایف دفتر خود منصوب کند. از این رو در عمل، معمولاً رئیس دادگستری بریتیش کلمبیا جانشین اوست. دولت وزرایی را برای مناصب مختلف انتصاب میکند، اگر چه رسماً بخشی از شورای اجرایی بریتیش کلمبیا (کابینه)، توسط رئیس دولت یا نخستوزیر تعیین میشود. دولت فعلی استان تحت کنترل حزب لیبرال بریتیش کلمبیا به رهبری کریستی کلارک است که در انتخابات ماه مه سال ۲۰۰۹ گوردون کمپبل نخستوزیر پیشین را پس زد. انتخابات این استان هر ۴ سال بهطور منظم انجام میگیرد. حزب لیبرال بریتیش کلمبیا وابسته به حزب لیبرال کانادا نیست و همان عقاید را دنبال نمیکند. این حزب بیشتر ائتلاف متنوعی است از باقیماندههای حزب اعتبار اجتماعی، بسیاری از اعضای حزب لیبرال کانادا، محافظه کاران فدرال و افراد دیگر است، جمعیت جمعیت این استان در حدود ۴/۷ میلیون نفر است و رشد ثابت جمعیت ۵ درصد است. جمعیت این استان در سال ۱۹۹۱ در حدود ۳٬۲ میلیون نفر بوده و نرخ زاد و ولد فقط ۱/۴ است که کمترین از متوسط کانادا (۱/۶) است. این بدین معنی است که استان رشد جمعیت خود را در مهاجرت میداند. این استان برای استفاده از نیروی کار به شدت به مهاجرت نیاز دارد. به دلیل نزدیکی این استان به اقیانوس آرام و قاره آسیا، بیشتر مهاجرین از سمت آسیا وارد استان میشوند. تقریباً ۱۰ درصد ساکنان این استان چینی هستند. البته جمعیت بسیاری از ژاپنیها، فیلیپینیها و کرهایها در این استان زندگی میکنند. همچنین شمار بسیاری از اهالی آسیای جنوبی در جنوب ونکوور و در سوری ساکن هستند. در این استان مجموعهای جالب از تقریباً تمام فرهنگهای جهان دیده میشود. مهاجرت مهاجرت نقش مهمی در شکلگیری این استان در گذشته و در اقتصاد آن در حال حاضر دارد. با کاهش آمار زاد و ولد در این استان، مقامات استان رشد جمعیت آتی خود را در مهاجرت میبینند. این استان جهت کمک به جذب مهاجر در برنامه انتخاب استانی شرکت دارد که به روند جذب مهاجر و صدور ویزا سرعت میبخشد. افراد میتوانند در دو روش در این برنامه شرکت کنند: حرفه استراتژیک (متخصصین مورد نیاز در بریتیش کلمبیا) و گروه تجاری (مدیران و سرمایهگذاران). این استان مقصد مهاجرانی است که از طریق برنامه نیروی کار خارجی موقت اقدام میکنند. ایرانیان بریتیش کلمبیا این استان مقصد بسیاری از مهاجران ایرانی است. بسیاری از ایرانی-کاناداییهای بریتیش کلمبیا در ونکوور بزرگ بهویژه در ونکوور شمالی، وست ونکوور و ترای سیتیز (شامل کوکیتلام، پورت کوکیتلام و پورت مودی) ساکن هستند. برخی از مقامات محلی این استان ایرانی هستند. در فروردین ۱۳۹۷ ایالت بریتیش کلمبیا عید نوروز را وارد تقویم رسمی خود کرد. در چند سال اخیر نازنین افشین جم و رامونا امیری از ونکوور عنوان دختر شایسته کانادا انتخاب شدهاند. شهرهای اصلی بریتیش کلمبیا دارای ۵۱ شهر است که جمعاً جمعیتی معادل ۳٬۰۳۳٬۰۴۶ نفر و بهطور متوسط جمعیت ۵۹٬۴۷۱ نفر به ازای هر شهر در سرشماری سال ۲۰۱۱ داشتهاست. در این سال بزرگترین و کوچکترین شهرهای بریتیش کلمبیا ونکوور و گرین وود با جمعیت ۶۰۳٬۵۰۲ و ۷۰۸ بودهاست. بزرگترین شهر از نظر وسعت ابوتسفورد است با مساحت و کوچکترین شهر دانکن با هستند. پرجمعیت ترین شهرها ونکوور با جمعیت ۶۳۰.۰۰۰ نفر ویکتوریا با جمعیت ۲۸۹،۶۲۵ سوری با جمعیت ۳۹۴،۹۷۶ برنابی با جمعیت ۲۰۲،۷۹۹ ریچموند با جمعیت ۱۸۹،۰۰۰ کوکیتلام با جمعیت ۱۱۴،۵۶۵ ابوتسفورد با جمعیت ۱۵۱،۶۸۳ که همگی به جز ویکتوریا جزئی از منطقه کلان شهری ونکوور هستند. ونکوور ونکوور بزرگترین شهر استان و یکی از ده شهر ممتاز جهان است. خود شهر جمعیتی در حدود ۶۳۰٬۰۰۰ نفر دارد ولی کل فضای شهری اطراف موسوم به ونکوور بزرگ در حدود ۲/۵ میلیون نفر ساکن دارد که آن را به سومین شهر پرجمعیت کانادا و پرجمعیتترین در غرب کانادا مبدل ساختهاست. این شهر در آغاز پایهگذاری در سال ۱۸۸۶ فقط هزار نفر جمعیت داشت. اما در سال ۱۹۱۱ جمعیت آن به ۱۰۰٬۰۰۰ نفر رسید. ونکوور به همراه شهر مجاور ویسلر میزبان بازیهای المپیک ۲۰۱۰ بود. ونکوور برخلاف دیگر مناطق کانادا آب و هوایی ملایم دارد و خبری از زمستانهای سرد در آن نیست. با توجه به این آب و هوای مناسب، پارک استنلی یکی از بزرگترین پارکهای آمریکای شمالی در این شهر قرار دارد. دیگر مواردی که فضای این شهر را دیدنیتر میکنند کوههای شمال و اقیانوس آرام در غرب هستند. از این شهر گاهی به «شهر محلهها» نام برده میشود. این محلهها نشانگر وجود هویت مهاجران ساکن در این شهر هستند. از این محلهها میتوان به «Little Italy","Japan town» یا بازار «Punjab» اشاره کرد. از مناطق غیر بومی میتوان به Granville و Gastown با حال و هوای خاص خود نام برد. سطح بالای زندگی در این شهر مهاجران را به سمت خود جذب میکند و نتیجه آن وجود چندین فرهنگ مختلف در این شهر است که زبان اول آنها غیر از انگلیسی است. اگر چه فرهنگهای متفاوتی در کل شهر دیده میشود، اما یک فرهنگ جالب جدید در این شهر به وجود آمدهاست که تمام فرهنگها در آن نقش دارند. برای مثال جشنواره قایق اژدها تنها برای چینیهای کانادا نیست بلکه بسیاری از ساکنان شهر در آن شرکت دارند. اقتصاد ونکوور بر اساس خدمات مالی است. این شهر نقطه مهمی در ترابری کالا از اقیانوس آرام است. میزان صادرات از این بندر بالاترین مقام را در آمریکای شمالی دارد. اخیراً هزینههای کم در ونکوور موجب شده تا سومین مرکز فیلمسازی در آمریکای شمالی (بعد از نیویورک و لسآنجلس) شده و تعداد زیادی از شرکتهای فیلمسازی وارد این شهر شوند و اصطلاحاً نام «Holly Wood North» را به این شهر دهند. وجود دانشگاههای تراز اول، این شهر را به محل حضور صنایع خیلی پیشرفته و مخابرات و طراحی بازیهای تصویری مبدل ساختهاست. ویکتوریا ویکتوریا مرکز استان بریتیش کلمبیا است که در جزیره ونکوور واقع شدهاست. جمعیت این شهر در سال ۲۰۱۷ میلادی ۸۵٬۰۰۰ نفر و جمعیت کلانشهر (ویکتوریا و حومه) ۳۶۷٬۰۰۰ نفر بودهاست. اقتصاد استان بریتیش کلمبیا، بزرگترین صادرکننده الوار و محصولات چوب در کانادا است. صادرات الوار در کنار فیلمسازی و شیلات یکی از سه صنعت اصلی بریتیش کلمبیا است. اگرچه بیشتر اقتصاد این استان بهطور سنتی بر منابع طبیعی تکیه دارد اما در سالهای اخیر شکل آن به سمت صنایع و کارهای خدماتی تغییر کردهاست. جنگلداری، معدن و مخابرات از بخشهای مهم اقتصادی این استان به حساب میآید. گردشگری یکی از منابع اصلی درآمد این استان است. این استان مناظر طبیعی زیبایی از جمله رشتهکوه راکی، هزاران کیلومتر خط ساحلی و مساحت زیادی از مناطق سرسبز را در بر میگیرد. بریتیش کلمبیا بزرگترین شیلات در کانادا و زمینهای کشاورزی و دامداری بسیاری را دارا است. همچنین این استان سومین تولیدکننده نیروی برقآبی و دومین تولیدکننده گاز طبیعی در کانادا است. این استان محل خوبی جهت پیدا کردن کار است. زیرا نرخ بیکاری به پایینترین سطح خود در ۳۰ سال گذشته رسیدهاست (۴٫۵ درصد). بیشتر این مشاغل در حیطه خدمات و فناوری قرار دارند. انتظار میرود که این رشد در آینده نیز ادامه پیدا کرده و فرصتهای شغلی بسیاری برای مهاجرین در استان فراهم آید. سطح استاندارد زندگی این استان به دارا بودن سطح بالای زندگی با داشتن شهر ونکوور یکی از شهرهای مهم جهان ار لحاظ کاری و زندگی شناخته شدهاست. این استان با امکانات اقتصادی و رفاهی بسیار خوب به مهاجرین جدید سرویس میدهد. سطح زندگی در ویکتوریا و مناطق داخلی مثل کلونا نیز به همین صورت است. به دلیل هزینه بالای مسکن، هزینههای زندگی در این استان بسیار بالا است. اما متوسط درآمد سالیانه نیز به تناسب در سطح بسیار خوب (۳۱٬۵۴۴ دلار کانادا در سال) قرار دارد. «کمترین مقدار دستمزد در ساعت» در این استان ۱۰٫۲۵ دلار در ساعت است که این میزان برابر با میانگین کل در کانادا است. نرخ مالیات بر درآمد در این استان دومین نرخ پایین در کانادا است. وجود پارکهای محافظت شده بسیار، دو رشته کوه و اقیانوس آرام به فضای تفریحی استان روحیه خاصی دادهاست. میانگین عمر در این استان ۸۰ سال است. مسکن هزینههای مسکن، کمی بیشتر ار دیگر نقاط کانادا است. گرانترین بخشهای استان، شهرهای ونکوور و ویکتوریا هستند. البته اطراف آنها خانههای حومهای وجود دارد. در کل، درصد متوسط درآمد خانوار با هزینههای مالکیت در این دو شهر ۳۰ تا ۶۰ هزار دلار است. هزینه ماهیانه مسکن در این استان ۹۰۴ دلار کمی بیشتر از متوسط کانادا (۸۳۵ دلار) است. بیشتر ساکنان ونکوور ترجیح میدهند که در حومه شهر مثل ریچموند، بریتیش کلمبیا، سوری یا برنابی زندگی کنند. هزینههای مسکن در این نواحی کمتر و فضای خانهها بیشتر است. این شهرهای حومهای مسافت زیادی تا شهر ندارند به همین دلیل بیشتر مهاجرین جدید در این شهرها ساکن میشوند. تحصیلات این استان دارای نظام آموزشی دولتی مورد تأیید جهان است. در کانادا تمامی شهروندان و دارندگان اقامت دائم میتوانند تا ۲۰ سالگی و تا سقف انتهای دبیرستان از تحصیلات رایگان دولتی استفاده کنند. از هزینه مالیات دورههای متنوع آموزشی از جمله مدارس بومی، ملیتی و دورههای فرانسوی، دورههای هنرهای زیبا، ورزش و دورههای فنی برگزار میشود. دانش آموزان این استان محدودیت جغرافیایی ندارند و میتوانند در هر جای استان که بخواهند بهطور رایگان تحصیل کنند. در سالهای ۱۰، ۱۱ و ۱۲ دانشآموز پس از گذراندن امتحانات استانی میتواند فارغالتحصیل شود. این استان ۱۹۰۰ برنامه آموزش عالی در ۲۶ مؤسسه آموزش عالی ارائه میدهد. در این استان ۶ دانشگاه، سه کالج دانشگاه (با ارائه دوره کارشناسی ارشد اغلب در رشتههای تخصصی، دورههای فنی، مهارت آموزی) و ۱۲ کالج وجود دارد. شهریه متوسط یک سال تحصیل ۴۸۰۰ دلار است که ۱۰ تا ۱۵ درصد بیشتر از متوسط کانادا است. البته برنامههای بورسیه و اعطای وام نیز برای دانشجویان وجود دارد. از دانشگاههای تراز اول این استان میتوان به دانشگاه بریتیش کلمبیا، دانشگاه سایمون فریزر و دانشگاه ویکتوریا اشاره کرد که جذبکننده محققین و دانشمندان سراسر جهان است. چندین برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی، جایزه نوبل فیزیک و جایزه یادبود نوبل علوم اقتصادی، فارغالتحصیل دانشگاه بریتیش کلمبیا هستند. سطح علمی این دانشگاهها کمک شایانی به شکوفایی اقتصاد استان میکند. بهداشت طبق قوانین کانادا تمامی شهروندان کانادا میتوانند از خدمات بهداشتی رایگان استفاده کنند. به عبارت دیگر اکثر هزینههای بهداشتی در کانادا بهطور مستقیم از شهروندان دریافت نمیشود. البته خدمات غیرضروری مانند عمل زیبایی یا مراقبتهای خاص از دندان تحت پوشش این خدمات نیستند. لیست خدمات ضروری غیر رایگان در هر استان متفاوت است. طرح بهداشتی دولتی این استان بیشترین هزینه (۳۵۰۰ دلار در سال برای هر نفر) را در کانادا انجام میدهد. فرهنگ فرهنگ این استان متأثر از مناظر زیبای آن است. مردمان این استان به داشتن سلامت جسمی و انجام تفریحات در فضای باز از جمله دوچرخهسواری، اسکی، اسنوبرد، قایقرانی و شنا مشهور هستند. استان بریتیش کلمبیا دارای یکی از بهترین مناطق طبیعی جهان است و شرایط بسیار خوب تفریحی در این استان فراهم است. فرهنگ این استان تأثیر گرفته از فرهنگ اقوام مهاجر بریتانیایی، آلمانی، چینی، هندی و ژاپنی است. این تعدد فرهنگی موجب شده تا ونکوور سالانه مرکز جذب هنر و فرهنگ از سراسر جهان باشد. سراسرنماها جستارهای وابسته فهرست ناحیههای بریتیش کلمبیا فهرست مناطق شهری در بریتیش کلمبیا پانویس بریتیش کلمبیا استانهای کانادا ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۸۷۱ (میلادی) بنیانگذاریهای ۱۸۷۱ (میلادی) در کانادا جغرافیا شمال غربی اقیانوس آرام شمال غربی اقیانوس آرام غرب کانادا


text: کانادا، دومین کشور بزرگ جهان با ۹٫۹۸۵ میلیون کیلومتر مربع وسعت است و از مجموعه ۱۰ استان و ۳سرزمین و در ۵ منطقه اصلی به نامهای کرانه غربی، شمال، مرکز، علفزارها، و منطقه اقیانوس اطلس تشکیل شدهاست. فرهنگ و جمعیت هر یک از این بخشها متفاوت و نمایانگر تصویری متفاوت از این کشور پهناور هستند. منطقه اطلس (Atlantic): از مجوعه استانهای نوا اسکوشیا، نیوبرانزویک، پرنس ادوارد آیلند و نیوفاندلند و لابرادور تشکیل شدهاست. صنایع ماهیگیری، کشاورزی، جنگلداری، استخراج معادن و گردشگری از مهمترین فعالیتهای این منطقه بهشمار میروند. کانادای مرکزی (Central Canada): از مجموعه استانهای انتاریو و کبک تشکیل شدهاست. این منطقه پرجمعیتترین ناحیه در کشور کانادا است. استانهای انتاریو و کبک مجموعاً بیشتر از ۴/۳ کل محصولات کانادا را تولید میکنند. منطقه علفزارها (Prairies): از مجموعه استانهای منیتوبا، سسکچوان و آلبرتا تشکیل شدهاست. بیشتر زمینهای این ناحیه صاف و بارور هستند و برای کشاورزی بسیار مناسب هستند. همچنین این زمینها غنی از منابع انرژی هستند. این منطقه از کوههای راکی آغاز شده و در غرب آلبرتا به پایان میرسد. رشتهکوههای راکی شامل بلندترین قلههای آمریکای شمالی هستند. کرانه غربی (West Coast): استان بریتیش کلمبیا به دلیل دامنهها و جنگلهای زیبایش مشهور است. منابع طبیعی این استان از قبیل صنعت چوب و ماهیگیری برای اقتصاد کشور بسیار مهم است. میوه کاری و صنعت جهانگردی از دیگر فعالیتهای مهم این استان است. منطقه شمال (North): این منطقه از مجموعه سه سرزمین کانادا تشکیل میشود. مناطق نورت وست تریتوریز، یوکان و نوناووت ۳/۱ زمینهای کانادا را تشکیل میدهد. از منابع مهم این منطقه میتوان به نفت، گاز طبیعی، طلا، روی و سرب اشاره کرد. استانها یادداشتها: قلمروها سه قلمرو یا ناحیه کانادا به همراه مراکز آنها: نگارخانه منابع پیوند به بیرون وبگاه دولت کانادا استانها و قلمروهای کانادا تقسیمات اداری سطح اول بر پایه کشور زیربخشهای کشور قاره آمریکا فهرستهای تقسیمبندی کشوری


text: شهر آنتاناناریوو (به مالاگاسی: Antananarivo، اَنطَنَنَرِيْوُ) پایتخت کشور ماداگاسکار است. آنتاناناریوو یکی از استانهای کشور ماداگاسکار است. مساحت آن ۵۸٬۲۸۳ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۴٬۵۸۰٬۷۸۸ (در ژوئیه سال ۲۰۰۱) است. مرکز این استان شهر آنتاناناریوو است. این استان تنها استان بدون ساحل کشور ماداگاسکار است. از نقاط دیدنی این استان، منطقه حفاظت شده طبیعی آمبوهیتانتلی (Ambohitantely) است. منابع ویکیپدیای انگلیسی بنیانگذاریهای دهه ۱۶۲۰ (میلادی) در آفریقا پایتختهای آفریقا پایتختهای منطقهای در ماداگاسکار شهرستانهای ماداگاسکار ماداگاسکار مناطق مسکونی بنیانگذاریشده در دهه ۱۶۲۰ (میلادی) مناطق مسکونی در آنالامانگا ناحیههای آنالامانگا


text: آمبوهیتانتلی (Ambohitantely) نام یک منطقه حفاظتشده طبیعی در استان آنتاناناریوو ی کشور ماداگاسکار است. مساحت این منطقه حفاظتشده ۵۶۰۰ هکتار و آب و هوای آن گرمسیری است. دمای هوا در این منطقه میان ۱۱ تا ۲۲ درجه سانتیگراد نوسان دارد. گونههای جانوری در آن بیشتر از پرندگان، پستانداران و خزندگان و بیشترین گونه گیاهی در این منطقه نخل زینتی است. قوم ساکن در منطقه قوم مرینا است. برای گردشگران هتلی در منطقه به نام آنکازوب (Ankazobe) وجود دارد. منابع بر پایه دادههایی در: AMBOHITANTELY SITE Wildmadagascar.com آنالامانگا بنیانگذاریهای ۱۹۸۲ (میلادی) در ماداگاسکار پارکهای ملی ماداگاسکار ردهبندی IV اتحادیه بینالمللی حفاظت از محیط زیست مناطق حفاظتشده بنیانگذاریشده در ۱۹۸۲ (میلادی)


text: مِرینا نام قومی است از نژاد مالایی-پولینزی که در مرکز کشور ماداگاسکار بویژه در استان آنتاناناریوو زندگی میکنند. نژاد مالایی-پولینزی را با نامهای استرونزیایی و نوسانتاری هم میشناسند. منابع The Merina Nation مرینا اقوام در ماداگاسکار


text: علی جوان (زادهٔ ۵ دی ۱۳۰۵، تهران – درگذشته ۲۲ شهریور ۱۳۹۵) فیزیکدان و مخترع ایرانی بود که نخستین لیزر گازی هلیوم_نئون جهان، ساختهٔ وی میباشد. او استاد بازنشسته دانشکده فیزیک دانشگاه امآیتی و ساکن ایالات متحده آمریکا بود. علی جوان در دسامبر ۱۹۶۰ نخستین لیزر گازی جهان را اختراع کرد که ترکیبی از دو گاز هلیوم و نئون بوده و به همین خاطر با نام لیزر هلیوم-نئون نامیده میشود. این لیزر از نوع لیزرهای بی خطر به حساب میآیدY رنگ آن سرخ است و در آزمایشگاههای دانشگاهها برای بررسی پدیدههایی مانند تداخل امواج و آزمایش دو شکاف یانگ کاربرد دارد. پیشینه علی جوان در تهران در یک خانواده آذربایجانی اهل تبریز به دنیا آمد. او از سن ۵ سالگی شیفته ریاضیات و بازی با اعداد بود. دوران دبیرستان را در دبیرستان البرز گذراند. وی تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه تهران انجام داد. سپس در سال ۱۹۴۸ (میلادی) به ایالات متحده آمریکا رفت و تحصیلات خود را در مقطع دکترای فیزیک در دانشگاه کلمبیا ادامه داد. جوان به هنر و به ویژه به موسیقی هم عشق میورزید و در کلاسهای هنری دانشگاه کلمبیا شرکت میکرد. خودش گفتهاست موسیقی باخ جلوهای از عالم ریاضی است. جوان در سال ۱۹۵۸ که عضو گروه تحقیقاتی آزمایشگاه بل بود، اصول لیزر گازی را پایه گذاشت. دو سال بعد، دقیقاً در ساعت ۴ و بیست دقیقه بعد از ظهر دوازدهم دسامبر سال ۱۹۶۰ درحالیکه برف سنگینی شروع به باریدن کرده بود، موفق شد لیزر گازی هلیوم–نئون را ابداع کند. نام دو تن از همکاران وی «ویلیام بهنت» و «دونالد ههریوت» بود. جوان فردای آنروز لیزر گازی را به وسیلهٔ فرستادن پیغامی تلفنی امتحان کرد و برای نخستین بار در تاریخ، یک مکالمه تلفنی به وسیله یک لیزر نوری انجام شد. تاریخ دقیق آن رویداد، ۱۳ دسامبر سال ۱۹۶۰ بود. وی در سال ۱۹۶۱ با درجه دانشیاری به عضویت هیئت علمی مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) درآمد و در سال۱۹۶۴ به عنوان استاد منصوب شد. او تا قبل از فوت، استاد بازنشسته مؤسسه فناوری ماساچوست در ایالات متحده آمریکا بود. گرایش وی در فیزیک اتمی–مولکولی و اپتیک است. نام علی جوان در کنار بزرگان فیزیک جهان همانند تئودور میمن، نیکولای باسوف، گوردون گولد، آرتور لئونارد شالو، رابرت دیک، سی کومار ان پاتل (لیزرشناس هندی)، احمد زویل (دانشمند مصری که جایزه نوبل شیمی را در سال ۱۹۹۹ برد)، دنیس گابور، (برنده نوبل فیزیک در سال ۱۹۷۱)، نیکلاس بلومبرگن، چارلز هارد تاونز و الکساندر میخایلوویچ پروخورف در تاریخ علم ثبت شدهاست. لیزر گازی لیزرهای گازی نوع ویژهای از لیزر است که در آن گازی درون یک لوله شفاف، مانند لامپ مهتابی، میرود. عبور جریان از این لوله باعث رفتوآمد فوتون میشود؛ یعنی جریان الکتریکی، برای تولید نور، در یک گاز تخلیه میشود. نخستین نوع این لیزرها هلیم–نئون بود که در لیزرهای خانگی و مدارس کاربرد دارد. لیزر گازی جوان نخستین لیزری بود که به صورت مداوم کار میکرد و باعث شد که در جهان جلب توجه کرده، پایهای برای تحقیقات بیشتر در این زمینه باشد. نوع دیگر لیزر، لیزر دیاکسید کربن (CO2)است که میتواند نور لیزری بسیار پرقدرت تولید کند و در رادارها بکار برده میشود. همچنین، در صنایع جوشکاری و نیز برای ساخت دقیق مواردی که برای بیماران قلبی استفاده میشود، قابل استفاده است. در محفظه این لیزر هلیوم و مقداری نیتروژن هم هست. گاز نیتروژن، انرژی الکترودها را ذخیره میکند. پس از برخورد مولکولهای نیتروژن به مولکول CO2 این انرژی انتقال مییابد و مولکولهای CO2 برانگیخته میشوند. گاز هلیوم به انتقالِ انرژی کمک میکند و سبب میشود تا مولکولهای دیاکسید کربن زودتر به ترازهای انرژی عادی یا حالت عادی خود برگردند. لیزر گازی یک نقطه عطف در تاریخ فناوریهای نوین دنیا به حساب میآید. جوان قبل از اختراع لیزر گازی، تئوری لیزر سه سطحی را پایهگذاری کرد و اهمیت همگرایی فازی را در این وسیله مایکروویو (ریزموج) نشان داد. این عمل، ایده لیزر بدون پراکندگی را معرفی کرد و او بعداً این ایده را در استفاده از اثر رامان تحریک شده گسترش داد که نهایتاً منجر به بسط نوظهور رژیم نوری شد. پژوهشهای جوان باعث ایجاد بزرگترین تحقیق لیزری در دهههای شصت و هفتاد میلادی شد و پس از آن بسیاری از بنیانهای اولیه در استفاده از لیزر به وقوع پیوست. این بنیانها شامل ابداعات زیادی در زمینه اسپکتروسکوپی لیزری، نخستین استفاده از لیزر برای آزمایش دقیق نسبیت خاص، و ایزوتروپی در فضا؛ ابداع تکنولوژی اندازهگیری فرکانسی دقیق در طیف نوری و نخستین ساخت ساعتهای اتمیک لیزری شد. علی جوان، چارلز هارد تاونز و آرتور لئونارد شالو هنگامی که علی جوان کار روی لیزر گازی را آغاز کرد، دو محقق دیگر چارلز هارد تاونز (استادش) و آرتور لئونارد شالو راهی دیگر را برای دستیابی به لیزر پی گرفتند. نظریه آنها مبنی بر این اساس بود که نور لیزرها را میتوان توسط مکش با یک منبع نور زیاد استخراج کرد؛ نظریهای که اکنون به عنوان «پمپ کردن لیزرهای نوری» شناخته میشود. جوان اما به جای استفاده از یک منبع نور قوی، از جریانهای برقی که انرژی الکتریکی را تبدیل به نور لیزری میکند، استفاده کرد. نخستین سمپوزیوم لیزر در سال ۱۹۷۱ بسیاری از فیزیکدانان جهان، از جمله علی جوان، چارلز هارد تاونز (برنده جایزه نوبل فیزیک)، الکساندر میخایلوویچ پروخورف، (برنده جایزه نوبل فیزیک)، سرجیو پریرا پورتو، نیکولاس برومن برگن، بوریس استوچف، پییریاکویی نوت، رایموند کیدر، آرتور لئونارد شالو... و دهها فیزیکدان دیگر به ایران آمدند و در نخستین سمپوزیوم لیزر (سمپوزیوم در فیزیک بنیادی و کاربردی لیزر)، شرکت نمودند. در مورد این سمپوزیوم علاوه بر گزارش Atomic Coherent States in Quantum Optics و کتاب Highly Excited States of the Helium یک کتاب کوچک ۱۳۳ صفحهای از «آبراهام هرتزبرگ» با عنوان Developments in High Power Laser Research و یک جزوه ۱۸ صفحهای که «ویلیام ژوزف کوندل» منتشر نموده، کتاب قطوری هم در ۹۶۰ صفحه منتشر شدهاست. در این مجمع علمی از تلاشهای تئودور میمن کاشف لیزر جامد یاد شد. در نخستین سمپوزیوم لیزر در مورد تحقیقات نظری مبنی بر امکان نشر لیزری در ناحیه پرتو ایکس تبادل نظر شد و جوان دربارهٔ رزونانسهای اتمی و مولکولی در بیناب نمایی لیزری صحبت کرد و از جمله یادآور شد که امروزه میتوان پهنای وسیعی از بسامدهای امواج الکترو مغناطیس درگسترهٔ ماکروویو تا فرو سرخ دور و فروسرخ نزدیک را ترکیب و مقایسه کرد و با کمک روشهای شناخته شده، گستره این طیف را به ناحیه مرئی کشید. علی جوان در این گردهمایی گفت که اکنون امیدوارانه به دنبال آن هستیم که در دههٔ کاربرد بیناب نمایی و دستیابی به دقت در اندازهگیری با مرتبههای بسیار بالا، از این شیوهها بهرهبرداری کنیم. برای این کار باید به عناصر ساده بازگردیم و بیناب آنها را دوباره بررسی کنیم. اتم هیدروژن و هلیوم خنثی و یونیده باید دوباره مورد بررسی قرار گیرند. این کار مطمئناً به تعیین دگربارهٔ ثابت پایای ریدبرگ و دیگر ثابتها و فرایندهای بنیادین، با دقتی بیشتر منجر میشود و به زودی مقدار نهایی سرعت نور را به دست خواهیم آورد. این امر به همراه توانایی ما در اندازهگیری دقیق بسامد در ناحیه مرئی و فروسرخ منجر به دستیابی به ساعتهای اتمی بسیار پیشرفته خواهد شد. این موفقیت میتواند آزمونهای بهتری در ارتباط با قوانین بنیادین طبیعت و حتی پیشبینیهایی از نسبیت عام را به دست دهد. این سمپوزیوم ۲۹ آگوست – ۵ سپتامبر ۱۹۷۱ با حمایت دانشگاه صنعتی شریف تهران و با همکاری دانشگاه اصفهان و مؤسسهٔ فناوری ماساچوست (MIT) در دانشگاه اصفهان برگزار شد. افتخارات علی جوان عضو آکادمی ملی علوم و آکادمی هنر و علم آمریکا و عضو افتخاری مؤسسه تریسته Trieste برای ترویج علوم است. جوان شاگرد چارلز تاونز است که در سال ۱۹۶۴ به همراه الکساندر میخایلوویچ پروخورف و نیکولای گنادیویچ باسوف جایزه نوبل فیزیک را دریافت کردند. جوان در سال ۱۹۶۰ موفق به اختراع لیزر گازی شد و در سال ۱۹۶۴ برای تحقیقات در زمینه لیزرهای گازی، مدال استوارت بالنتاین را از انستیتو فرانکلین دریافت نمود. در سال ۱۹۶۶ برنده مدال بنیاد «فهنی و جان هرتز» شد و به عنوان Guggeheim Fellow شناخته شد. این فیزیکدان ایرانی در سال ۱۹۷۵ مهمترین نشان انجمن نورشناسی آمریکا یعنی مدال فردریک ایوز را از انجمن اپتیکال دریافت کرد. در جملهای که در کنار این نشان حک شدهاست از آقای جوان به خاطر «پدیدآوردن یک دستگاه نورشناختی (لیزر گازی) با کاربردهای بیسابقه در پژوهشهای علمی» قدردانی فراوان شدهاست. در سال ۱۹۷۹ به عنوان Humbolt Foundation Fellow شناخته شد. جوان در سال ۱۹۹۳ جایزهٔ علمی جهانی آلبرت اینشتین را دریافت نمود. مجدداً در سال ۱۹۹۵ به عنوان Humbolt Foundation Fellow شناخته شد. او همچنین در سال ۲۰۰۷ رتبه دوازدهمین انسان نخبه را در جهان از سوی نشریه تلگراف کسب کرد. نامگذاری روز لیزر در ایران پنجم دی روز لیزر به نام علی جوان نامگذاری شدهاست. مناسبتی که برای نامگذاری این روز در نظر گرفته شد، مصادف با روز تولد وی میباشد. زندگی شخصی دکتر جوان دو فرزند دختر (مایا و لیلا) داشتهاند که وادیم پرلمان فیلمسازی با پیشینه یهودی اوکراینی که فیلمهایی کمابیش مرتبط با ایران و مردم ایران میسازد، در مصاحبه ای عنوان داشته که همسر سابق دختر دکتر جوان بودهاست. پانویس منابع The History Of The Laser نقش دکتر علی جوان در دانش مربوط به لیزر Top 100 living geniuses دکتر علی جوان در لیست صد نابغه برتر جهان Ali Javan. Hall of fame. Camp invention. آشنایی با مخترع ایرانی لیزر گازی در این مقاله به اختراع دکتر علی جوان اشاره شدهاست Scientists Who Made A Difference لیزرهای گازی، چگونه به وجود آمدند. سخنرانی دکتر علی جوان در کنفرانس بینالمللی لیزر گازی در آمریکا، شهر بالتیمور (سال ۱۹۹۵) در جشن سی و پنج سالگی اختراع لیزر گازی پیشگامان لیزر Laser Pioneers نوشته Jeff Hecht بخش از میزر تا لیزر (علی جوان و لیزر گازی) سخنان Joseph Giordmaine یکی از همکاران دکتر علی جوان در مورد وی Ali Javan and Bell Labs کتاب فارغ التحصیلان البرز Alborz High School Alumni: Homa Katouzian, Lotfi Asker Zadeh, Kamyar Kalantar-Zadeh, Ali Javan, Khosrow Sinai, Siavash Ghomayshi, Paul Merage Ali Javan: Study of infrared and visible gas lasers: Final report (در مورد لیزر گازی) - ۱۹۷۷ Ali Javan: Photoexcitation of lasers and chemical reactors for NASA missions: A theoretical study (NASA contractor report)- ۱۹۸۱ Ali Javan: Development of tunable high pressure CO2 laser for lidar measurements of pollutants and wind velocities, January 1976 to December 1977 (NASA Contractor report) by Ali Javan 1979 Ali Javan: Investigation of the use of masers in the infrared and optical regions (AFCRL) by Ali Javan -1966 مجله Smithsonian شماره آوریل ۱۹۷۱ - مقاله در مورد دکتر علی جوان صدای دکتر علی جوان (در مورد لیزر گازی...) سخنان دکتر علی جوان در مورد میزر و نقش چارلز تاونز دکتر علی جوان به غُبار پیوست - او نماند اما «لیزر گازی» ماند جستارهای وابسته لیزر استادان دانشگاه آذری اهل ایران استادان دانشگاه اهل ایالات متحده آمریکا استادان دانشگاه دور از وطن اهل ایران استادان مؤسسه فناوری ماساچوست اعضای انجمن فیزیک آمریکا اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا افراد آمریکایی آذریتبار افراد ایرانی آذریتبار اهالی تهران پژوهشگران لیزر دانشآموختگان دانشکده فیزیک دانشگاه تهران دانشآموختگان دانشگاه تهران دانشآموختگان دانشگاه کلمبیا دانشآموختگان دبیرستان البرز درگذشتگان ۱۳۹۵ درگذشتگان ۲۰۱۶ (میلادی) دریافتکنندگان جایزه گوگنهایم دور از وطنهای اهل ایران در ایالات متحده آمریکا راهیافتگان به تالار مشاهیر مخترعین ملی زادگان ۱۳۰۵ زادگان ۱۹۲۶ (میلادی) فیزیکدانان اهل ایالات متحده آمریکا فیزیکدانان اهل ایران مخترعان اهل ایران مخترعان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران مهاجران ایرانی به ایالات متحده آمریکا


text: اَنجُمَن به دستهای از مردم گویند که بهصورت داوطلبانه در جایی گرد آمده باشند یا مکان گردهماییای که برای هماندیشی یا رایزنی است. گاهی نامهای گروه، فوج، مجمع، مجلس هم همین کاربرد را دارد. برترین چیزی که مایه جدایی کاربرد واژه انجمن بهجای یک گروه یا دسته از مردم میشود، داشتن انگیزه همسان است. ساخت انجمن از کارهای پایه و بنیادی هر صنفی است. انجمنها گسترش برنامهها و پیگیری طرحهایی را آسان میکنند که برای بهبود آسایش و درآمد اعضایشان برنامهریزی شدهاست. آنها مایه پیشبرد برنامهها و کارها و دسترسی به پشتیبانی نهادها از زمینه ویژه کاری انجمن میشوند. انجمنها برای اعضای خود شیوه نامه و آییننامه رفتاری وضع میکنند. آنها دیدگاه یگانه ای در برابر جهان گسترده میسازند و پیگیری شکوفایی و گسترش کار و پیشه خود را از راه آموزش سازمان یافته و پذیرش اعضای تازه ای که از کارایی بالایی برخوردارند، پشتیبانی میکنند. در هر انجمن قوانینی شناسایی، سازماندهی، نشاندهی و بازخواست میشود که یا از سوی انجمن پذیرش شده، یا شخص شایستهای آنها را برای همه وضع کردهاست. ریشهشناسی پسوند نون در پایان این واژه همان است که در پایان واژگان نهنبن، سوزن، روزن، میهن، روشن، برزن، هاون، پرویزن، چمن و واژگان نوساخته تاون و پوشن نیز دیده میشود و پسوندی است که با آن اسم و بهویژه اسم ابزار میسازند. جستارهای وابسته آزادی انجمن انجمن علمی انجمن برخط انجمن دانشجویی انجمن تخصصی منابع منبع بخش اول: برگرفته از ماهنامه آموزشی - خبری کاما، سال دوم، شماره سوم، اردیبهشت ۱۳۸۰خ. اتحادیهها انجمن انواع سازمان جامعه مدنی حکومت سازمانها شخصیت حقوقی قوانین سوئیس واژگان حقوقی ur:انجمن سازمانهای ناسودبر


text: استان چهارمحال و بختیاری یکی از استانهای مرکزی کشور به مرکزیت، شهرکرد است.این استان با گسترهای برابر با ۱۶٬۴۲۱ کیلومتر مربّع، بیست و دومین استان کشور از نظر پهناوری میباشد.استان چهارمحال و بختیاری از جمله بخشهای کوهستانی فلات مرکزی ایران محسوب میشود و در ۳۱ درجه و ۹ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۳۸ دقیقه عرض شمالی و ۴۹ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۲۶ دقیقه طول شرقی گرینویچ قرار دارد. این استان از شمال و مشرق به استان اصفهان، از مغرب به استان خوزستان، از جنوب به استان کهگیلویه و بویراحمد و از سوی شمال غربی به استان لرستان محدود میشود. حدود ۵۵ درصد ساکنین استان به گویش بختیاری، ۳۰ درصد به زبان فارسی و ۱۵ درصد هم به زبان ترکی قشقایی یا همان ترکی چهارمحالی سخن میکنند. شهرکرد با ۲۰۶۶ متر ارتفاع از سطح دریا، بلندترین مرکز استان در ایران است. میانگین ارتفاع در استان چهارمحال و بختیاری حدود ۲۱۵۳ متر است و به همین خاطر استان چهارمحال و بختیاری را بام ایران میدانند. تقسیمات کشوری بر پایه آخرین بخشبندی سیاسی کشور، استان چهار محال و بختیاری دارای ۱۲ شهرستان، ۴۳ شهر، ۲۸ بخش و ۵۱ دهستان است. شهرستانهای این استان عبارتند از: شهرکرد، بروجن، فارسان، لردگان، اردل، کوهرنگ، کیار، بن، سامان، خانمیرزا، فلارد و فرخشهر. شهرها و شهرستانها شهرکرد، مرکز کنونی این استان بهشمار میرود. محل شهرستانها و بخشها و تفکیک مراکز شهری به صورت زیر است: پیشینه در بخشبندی کشوری منطقه چهارمحال همواره از بلوکات اصفهان بهشمار میرفته؛ مسعود میرزا ظل السلطان، در دو سفر پی در پی خود به چهارمحال، آن را بلوکی سرد، بسیار آباد، پر نعمت و پرجمعیت، با چراگاههای سبز و خرم و چمنهای زیاد و آب فراوان وصف کرده و افزوده چهارمحال مشهور به هند کوچک است و بهترین بلوک اصفهان پس از لنجان میباشد. تقریباً در اوسط سلطنت ناصری آنگاه که قوای سلطنت رو به ضعف و سلطنت قاجاریه به طرف اضمحلال روان گردید از جمله ممالکی که از ایران منتزع گردید چهارمحال اصفهان بود. بعد از گذشت چهل سال و با ظهور پهلوی و تقدیم دویست کشته، چهارمحال به ایران اتصال پیدا کرد. ولی سلاطین متنبه نشده و تا مدتها به دسایس و حِیَل مانع اجرای قوانین مملکتی شده و هر مالیاتی که در مرکز لغو میشد از قبیل باج راه و گلهداری و غیره سه چهار برابر دریافت میکردند. چهارمحال و بختیاری تا پیش از سال ۱۳۳۲ خورشیدی در قالب شهرستان شهرکرد و بختیاری از شهرستانهای استان اصفهان بهشمار میآمد. در این سال، شهرستان شهرکرد از استان اصفهان جدا و به عنوان فرمانداری مستقل بختیاری و چهارمحال در تقسیمات سیاسی کشور قرار گرفت. در دههٔ ۳۰ با تغییر رویکردهای حکومت در سال ۱۳۳۷ شمسی فرمانداری مستقل بختیاری و چهارمحال به فرمانداری کل ارتقاء مییابد و در گسترهٔ آن فرمانداریهای تازه بروجن و نیز بخشهای نو شوراب و گندمان ایجاد میگردند. در مصوبه سال ۱۳۵۲ هیئت وزیران، فرمانداری کل چهارمحال و بختیاری به استانداری چهارمحال و بختیاری ارتقاء یافت. دربارهٔ نام استان وجه تسمیه نام چهارمحال و بختیاری اشاره به دو بخش منطقه چهارمحال و منطقه بختیاری دارد. چهارمحال بخشی روستانشین میان اصفهان و منطقه ایلنشین بختیاری بود. محال جمع مکسر واژه محل به معنی جا و مکان است و چهار محال یعنی چهار ناحیه که عبارت بودند از: لار، کیار، میزدج و گندمان. در بخشبندی کنونی استان، لار در شهرستان شهرکرد، شهرستان سامان و شهرستان بن، میزدج در شهرستان فارسان، کیار در شهرستان کیار و گندمان در شهرستان بروجن قرار میگیرد. منطقه بختیاری نیز که از دیر باز کوچ گاه ایل بزرگ بختیاری بوده و هست، هماکنون دربردارنده شهرستانهای کوهرنگ، اردل و لردگان و فارسان و خانمیرزا و بخش ناغان شهرستان کیار و بخش گندمان از شهرستان بروجن میباشد. هفشجان مرکز پیشین چهارمحال تا پایان عصر صفوی، کیان مرکز چهارمحال در دوره افشاریه، چالشتر مرکز چهارمحال در دوره زندیه و در میانه قاجاریه و شهرکرد یا دهکرد پیشین مرکز استان از دوره پهلوی و بهطور رسمی از سال ۱۳۵۲ مرکز استان بختیاری و چهارمحال میباشد. منطقه بختیاری استان چهارمحال و بختیاری نیز در واقع بخش گرمسیری ایل بختیاری است که بیشتر کوچ رو هستند. تغییر نام استان برخی از مردم استان و مسئولان استانی و کشوری معتقد به تغییر نام این استان هستند. دلیل اصلی این گروه طولانی بودن نام استان است. طولانی بودن نام استان سبب حذف یکی از بخشهای نام استان میشود، گاه چهار محال خوانده میشود و گاه بختیاری و در هر صورت باعث میشود که مقصود اصلی از آن بهدست نیاید. در برخی موارد هم در نامه نگاریها نام کوتاه شده چ و ب به کار میبرند که چوب خوانده میشود. برخی دیگر بر این باور اند که نام استان باعث ایجاد شکاف بین مردم استان میشود و با وجود کوچکی استان، آن را به دو بخش تقسیم میکند. این توده معتقدند هویت یک استان باید همانند هویت یک کشور از همبستگی کامل برخوردار باشد و مردم آن بر پایه نژاد بخشبندی نشوند. تغییر نام استان به دلیل نگرانی از واکنش بختیاریها استان هنوز عملی نشدهاست. جمعیتشناسی جمعیت این استان در سال۱۳۹۰، ۸۹۵۲۶۳ نفر گزارش شدهاست. اقوام زبان مردم استان به ترتیب جمعیت به لری بختیاری و فارسی و ترکی قشقایی سخن می گویند.در اکثریت شهرستان های این استان گویش بختیاری رایج است که این شهرستانها عبارتند از: اردل، کوهرنگ، فارسان، لردگان و کیار،فلارد،شهرکرد،بروجن،خانمیرزا و چند روستا از روستا های شهرستان بن.بهطور خاص مردم شهرهای شهرکرد، هفشجان، بروجن و فرخشهر و به زبان فارسی صحبت میکنند،که لهجههای دهکردی، هوشگانی، اورجنی و قهفرخی مخصوص شهروندان این استان میباشد که از ریشه فارسی پهلوی است و در آن لغات ترکی و عربی زیادی وجود ندارد. ترکهای چهارمحال نیز بیش از ۱۰ درصد جمعیت ساکنان استان را شامل میشود که به زبان قشقایی سخن میکنند و بهطور خاص مردم شهرهای شهرکیان، بلداجی، سامان، بن، فرادنبه، جونقان، سفیددشت، طاقانک، سودجان، هوره، نقنه و یانچشمه به زبان ترکی قشقایی صحبت میکنند. بر پایه تحقیقات پروفسور گرهارد دوئرفر، گویشهای ترکی رایج در چهارمحال در گروه زبانی اوغوزی میانه و جنوبی قراردارد، همچنین زبان ترکی رایج در فرادنبه و شهرکیان، از بکرترین لهجههای زبان ترکی در ایران میباشد. دانشنامه ایرانیکا در مقاله زبان لری زبان مردم این استان را از نظر جغرافیایی نیمی فارسی و نیمی لری معرفی میکند. وبگاه میراث فرهنگی و گردشگری استان چهارمحال و بختیاری زبان لری بختیاری را به عنوان زبان عمومی در این استان معرفی میکند. دانشنامه جهان اسلام گویش مردم این استان را فارسی با گویش بختیاری معرفی میکند. در برخی شهرستانهای این استان مانند شهرکرد و بروجن لری جای خود را به فارسی دادهاست. برخی منابع نیز گویش ساکنان این استان را فارسی، ترکی قشقائی و گویش بختیاری معرفی میکنند. ارامنه: نواحی شرقی استان چهار محال و بختیاری شامل شهرستانهای شهرکرد و بروجن از دیرباز سکونت گاه گروههایی از ارامنه بودهاست. هر چند در دهههای اخیر تعداد بسیاری از ارامنه چهارمحال و بختیاری به اصفهان مهاجرت کردند. روستاها ارامنهنشین چهارمحال عبارت بودند از: شهرکیان (گرجستانیها در محله گرجیان و ارمنیها در محله احمدآباد)، تشنیز، واستیگان، گیشنیزجان، احمدآباد، قلعه کشیش، لیواسیان، ده ارمنی، سیرک و غیره.در جدول زیر نام شهرهای مختلف استان و زبان گفتاری مردم آن مشخص شدهاست. تاریخ چهارمحال منطقه چهارمحال دارای پیشینهای کهن است. براساس سفالینهها و ابزارهای سنگی ابتدایی کشف شده بروی تپههای باستانی و آثار کهن تاریخی شهر هفشجان، قدمت این استان به هزاره هفتم قبل از میلاد بر میگردد و بیانگر پیشینه ۹۰۰۰ ساله چهارمحال و بختیاری است. تپههای باستانی شهرکیان همچون گورگای تپه (تپه شهرکهنه) با قدمت ۷۰۰۰ ساله و تپه سراب (گنبدک) با قدمت هشت هزار ساله در شهرکیان نیز به صورت دهکدههایی کوچک در پیش از تاریخ در دامنه دشتهای استان قرار داشتهاند. با شروع دوره مس و سنگ یعنی ۵ تا ۷ هزار سال پیش عملاً انسانهای ساکن در منطقه چهارمحال مشغول به کار کشاورزی گردیده و به تولید مواد غذایی پرداختند. از ۵۰۰۰ سال قبل چون دیگر مناطق، دوران نگارش یا دوران تاریخی آغاز میشود. در این رابطه کشف نمونههای سفال لب واریخته ارتباط این منطقه را با مناطق خوزستان و بینالنهرین و آغاز نگارش در استان را مورد تأیید قرار میدهد. در یک سند از اوایل دوره پهلوی (۱۳۰۵) میخوانیم:" این مملکت در اول برخلاف تمام ممالک عالم و این اصل مسلم که دو پادشاه در اقلیمی نگنجند دارای دو پادشاه بود یکی ایلخانی و دیگری حاج ایلخانی و لر. به تدریج اولاد و احفاد این دو پادشاه، زن و مرد در این مملکت کوچک به سلطنت رسیده هر یک در یک ده یا دو سه ده سلطنت مطلقه پیدا کردند و در اواخر عده پادشاهان در این مملکت کوچک صدو پنجاه بلکه دویست نفر رسید. هر پادشاه در قلمرو سلطنت خود که یک دهد یا دو ده یا نصف ده بیش نیست یک قصر سلطنتی دارد که بیاغراق با بهترین قصور طهران بلکه پاریس برابری میکند." بختیاری سرزمین کنونی بختیاری هزاران سال است که سکونتگاه گروههای مختلف انسانی میباشد. منابع و امکانات طبیعی از قبیلِ آب، جنگل، مراتع، بارندگی مناسب، آبگیرهای فراوان و درّههای مستعد برای کشاورزی، این سرزمین را به یکی از بهترین زیستگاهها و محل تجمع و سکونت گروههای انسانی در گذشته تبدیل نموده بود. افزون بر این امکانات، در بلندیهای زاگرس و دامنههای آن، محیط مناسبی برای رویش نباتات علوفهای و گونههای مختلف حیوانات فراهم کرده بود. سرزمین بختیاری در غرب منطقه چهارمحال قرار دارد.بختیاری جزء ای از لرستان محسوب میشود و آن را لر بزرگ مینامیدند. لُرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژهای است که به سرزمینهای لرنشین اطلاق میگردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. حدود لرستان از برخی مناطق دشتهای شرقی عراق آغاز و تا غرب و جنوب غرب ایران گستردهاست. حدود سرزمین لرستان در طول دوران دچار دگرگونی شدهاست. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل میشد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نامگذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شدهاست. اقتصاد هرچند استان چهار محال و بختیاری در زمینه کشاورزی، باغداری و دامداری در سطح کشور مطرح تر است اما صنعت هم در این استان از رونق خوبی برخوردار است. پولکی و نبات از سوغاتیهای این استان میباشد. کشاورزی استان چهارمحال و بختیاری به سبب موقعیت جغرافیایی ویژه و در اختیار داشتن منابع آبی غنی یکی از مساعدترین مناطق برای کشت، پرورش و تولید بادام در کشور ایران است. استان چهار محال و بختیاری با تولید بیش از ۲۰ درصد از مجموع محصول بادام کشور، رتبه اول تولید بادام در ایران را به خود اختصاص دادهاست. بیشتر باغهای بادام این استان در شهرستان سامان قرار دارند. بادام محب (پوست کاغذی) و مامایی مهمترین تولیدات شهرستان سامان میباشد که عمدتاً به کشور هند صادر میشود و یکی از مهمترین منابع ارز آوری استان میباشد. صنعت از مهمترین کارخانههای صنعتی استان میتوان به کارخانههای زیر اشاره کرد: فولاد سفیددشت مالتسازی هفشجان قند هفشجان خمیر مایه ناغان گچ فارسان آرد چلیچه فولاد فرخ شهر فولاد بروجن ورق خودرو چهارمحال بروجن خودرو لوازم خانگی برفاب شهرکرد سیمان شهرکرد سیمان لردگان گچ لردگان (سردشت) پتروشیمی لردگان گاز کربنیک شهرکرد نساجی حجاب شهرکیان ریسندگی بروجن صنایع شیر و لبنی شهرکیان نهان گل بروجن ظریف مصور بروجن مجتمع کشت و صنعت شهرکرد شرکت شیر خشک نوزاد پگاه کارخانه سیمان شهرکرد کارخانه سیمان شهرکرد در قلب زاگرس مرکزی در استان چهار محال و بختیاری و در ۳۵ کیلومتری شهرکرد در سال ۱۳۸۷ به بهرهبرداری رسید. این واحد تولیدی با دسترسی به معادن بسیار غنی، شرایط منحصر بفردی را در بین تولیدکنندگان داخلی به خود اختصاص داده و با اتکاء به تجارب ارزشمند مدیران، مهندسین و کارکنان و بهکارگیری پیشرفتهترین تکنولوژی و ماشین آلات مدرن قادر به تولید انواع سیمانهای ۴۲۵–۱، ۵۲۵–۱، تیپ II و تیپ V با مقاومتهای بسیار بالا گردیدهاست. در سال ۱۳۹۲، کارخانه سیمان شهرکرد برای دومین سال متوالی مقام نخست تولید سیمان کشور را کسب کرد. کارخانه مالتسازی هفشجان کارخانه بِه مالت هفشجان باعنوان اولین و تنها کارخانه مالتسازی ایران و خاورمیانه در شهرک صنعتی هفشجان قرار دارد. نخستین کارخانه مالتسازی صنعتی کشور با ۳۰ میلیارد ریال سرمایهگذاری بخش خصوصی و شبکه بانکی در سال ۱۳۸۹ توسط مهندس رستمی در شهر هفشجان به بهرهبرداری رسید. به مالت، بزرگترین و پیشرفتهترین واحد تولیدکنندهٔ جو جوانه زده (مالت)، گندم جوانه زده، فراوردههای آن و آرد جو در خاورمیانه است. «به مالت» به صورت تخصصی بر روی این دانههای جوانه زدهٔ ارزشمند کار کرده و نتیجهٔ این تحقیقات گسترده و ارزشمند، معرفی شدن «به مالت» به عنوان شرکت دانش بنیان و کسب مقام اول بومیسازی صنعت مالتسازی بودهاست. کارخانه قند چهارمحال (هفشجان) کارخانه قند هفشجان اولین واحد صنعتی استان چهارمحال و بختیاری و تنها واحد صنعتی استان تا پایان دودمان پهلوی است. عملیات اجرایی و احداث ابنیه کارخانه با ظرفیت اسمی ۱۰۰٬۰۰۰ تن تولید قند و شکر در سال ۱۳۴۸ خورشیدی در زمینهای ورودی شهر هفشجان با مساحت ۸۰ هکتار و با مشارکت کارشناسان کشور بلژیک آغاز و در سال ۱۳۵۰ با نام کارخانه قند و شکر کوروش کبیر بهطور رسمی آغاز به کار کرد. هماکنون نیز تنها مشغول به تولید محصول قند است که از زمینهای کشاورزی اطراف چغندر قند لازم که در حدود ۳۰٬۰۰۰ تن است را جهت تولید قند به این کارخانه صادر میکنند. منطقه مسکونی این کارخانه حدود ۳۰۰ نفر جمعیت دارد. گوشت مرغ استان چهار محال و بختیاری از استانهای مطرح در زمینهٔ تولید گوشت سفید است بهطوریکه هماکنون ۲۱ درصد از کل گوشت سفید (مرغ) کشور ایران در استان چهارمحال و بختیاری تولید میشود. گوشت ماهی استان چهار محال و بختیاری با داشتن منابع آبی غنی از استانهای مطرح در پروش ماهی است بهطوریکه مطابق آمار سال ۱۳۹۰، ۲۰ درصد ماهی سردآبی کشور در استان چهارمحال و بختیاری تولید شدهاست. استان چهار محال و بختیاری برای پنج سال متوالی است که به عنوان قطب تولید ماهیان سردآبی ایران شناخته میشود. گوشت قرمز استان چهار محال و بختیاری با مجموع تولیدات گوشت قرمز به اندازهٔ ۳۵ هزار تُن در سال، ۲٫۵ درصد از مجموع تولیدات گوشت قرمز کشور ایران را به خود اختصاص دادهاست. جغرافیا استان چهارمحال و بختیاری از جمله مناطق کوهستانی فلات مرکزی ایران محسوب میشود که در بخش مرکزی رشته کوههای زاگرس واقع شدهاست. به علت جوان بودن دوره کوهزایی و شرایط تشکیل گسلهای خاص، در این منطقه وجود بلایا و مخاطرات طبیعی بسیاری چون ریزش بهمن، سیل، زلزله و رانش زمین در اکثر نقاط آن مشاهده میشود. ارتفاعات استان چهارمحال و بختیاری به عنوان بام ایران، دارای ۱۶ قلهٔ مرتفع با ارتفاع بیش از ۳۵۰۰ متر است. این کوهها از شمال غرب استان به جنوب شرق آن کشیده شدهاند و هر چه از غرب استان به طرف شرق آن به پیش رویم از میزان ارتفاعات کاسته میشود و در نهایت به دشتهای نسبتاً وسیع همچون دشت لار، فرادنبه، کیار و گندمان میرسیم. ارتفاعات حدود ۷۶ درصد و دشتها در مجموع نزدیک به ۲۴ درصد وسعت استان را شامل میشوند و انباشتهٔ رسوبات در آنها زمینه مساعدی برای کشاورزی به وجود آوردهاست. «زردکوه» دومین کوه بلند رشته کوه زاگرس در این استان قرار گرفتهاست. مرتفعترین کوههای این استان عبارتاند از: آبها به علت ماهیت کوهستانی که در مسیر بادهای مرطوب سیستمهای مدیترانهای قرار داشته و موجب تخلیه بار این سامانهها میگردد، این استان دارای بارش نسبتاً مناسب است به حدی که این منطقه با وجود داشتن تنها یک درصد از مساحت ایران، ده درصد از منابع آب کشور را در اختیار دارد. ریزشهای جوی (برف و باران) درکوههای این استان، سرچشمه معروفترین رودخانههای دائمی ایران یعنی کارون، زاینده رود و دز هستند. زاینده رود تنها رودخانه دائمی در فلات مرکزی ایران بوده و کارون نیز بزرگترین رودخانه ایران و تنها رودخانه قابل کشتیرانی در ایران است که به سبب سد سازیهای فراوان و انتقال نادرست اب به استانهای یزد، اصفهان و کرمان، این دو رودخانه دائمی در معرض تهدید قرار گرفتهاند. در این استان چشمههای مختلفی نیز وجود دارد که علاوه بر ایجاد جاذبههای گردشگری و زیباییهای طبیعی زمینه مناسبی را برای ایجاد کارخانههای آب معدنی فراهم کردهاست. برخی چشمههای بزرگ و معروف این استان عبارتاند از: چشمه دیمه در چلگرد چشمه زنه در هفشجان چشمه شلمزار در شلمزار چشمه کوهرنگ در چلگرد چشمه مایک در سورشجان چشمه برم در لردگان چشمه مولا در آلیکوه چشمه سرداب در رستمآباد چشمه سیاسرد در بروجن چشمه برم در مالخلیفه چشمه پیرغار در فارسان چشمه سندگان در سندگان جنگلها جنگلهای استان چهارمحال و بختیاری در گروه جنگلهای غرب و جنوب غرب کشور قرار میگیرند. بخش زیادی از این جنگلها در پنج منطقه بازفت، اردل، ناغان، لردگان، دوراهان و فلارد قرار گرفتهاند. این جنگلها با مساحتی در حدود ۳۰۷ هزار هکتار به صورت نواری از شمال به جنوب از منطقه بازفت در شهرستان کوهرنگ به سمت منطقه فلارد در شهرستان لردگان و شهرستان فلارد کشیده شدهاند. پوشش عمدهٔ جنگلی این مناطق، تقریباً ۹۸ درصد از بلوط تشکیل شدهاست. حاشیه سبز رودخانه زاینده رود که میتوان گفت جزی جنگلهای مصنوعی و توریست پذیر استان میباشد. انتقال آب این استان به دلیل وجود آب فراوان، دستخوش مسائل زیستمحیطی گوناگونی است. از سویی خشکسالی منابع آبی این استان را تهدید میکند و پربارشترین استان کشور را به رده کمبارشترین استانها رسانیدهاست و از سوی دیگر طرحهای گوناگون انتقال آب تهدیدات مختلفی را علیه محیط زیست استان بسیج کردهاست. از جمله مهمترین طرحهای انتقال آب که به نابودی کامل اکوسیستم استان و از بین رفتن کشاورزی و دامداری به عنوان مشاغل اصلی مردمان این استان منجر میشود، میتوان به: طرح بهشت آباد: انتقال آب کارون به استانهای اصفهان، یزد و کرمان برای مصارف صنعتی و کشاورزی. تونل گلاب: انتقال آب به استان اصفهان. تونل کوهرنگ ۱: انتقال آب کارون به اصفهان. تونل کوهرنگ ۲ : انتقال آب کارون به اصفهان. تونل کوهرنگ ۳ : انتقال آب کارون به اصفهان. سد خرسان۳ : انتقال آب رود خرسان به اصفهان و کرمان. ونک-سولگان:انتقال آب برای باغات رفسنجان با روند کنونی انتقال منابع آبی تا چند سال دیگر بخش عمده استان غیرقابل سکونت و به یک کویر مرتفع تبدیل خواهد شد.این انتقال آب برای مصارف صنعتی درحالی است که در دشت های شهرستان شهرکرد و فرادنبه و سفیددشت به دلیل بی آبی سالهاست کشاورزی نمی شود صنابع استان با کم آبی مواجه اند و دامداریها از بی آبی رنج می برند. در حال حاظر اهالی ۲۰۰ روستای چهارمحال و بختیاری با بی آبی و جیره بندی مواجه شده اند و حتی شهرهایی در شهرستانهای لردگان، بروجن، سامان و اردل به دلیل خشکسالی و خشک شدن دشتها، آب شرب آلوده نصیبشان میشود. جاذبههای طبیعی و گردشگری گردشگاه چشمه زنه هفشجان گردشگاه چشمه زنه هفشجان در دامنه کوه جهاور هفشجانو ۲۰ کیلومتری شهرکرد واقع شدهاست. در روز طبیعت هرسال بیش از ۱۰ هزار نفر از گردشگاه چشمه زنه و طبیعت زیبای آن دیدن میکنند. این گردشگاه نزدیک به شهرکرد مرکز کنونی استان چهارمحال و بختیاری است. آب معدنی و لالههای واژگون آن از مهمترین ویژگیهای آن میباشد. به منظور تأمین بخشی از آب کشاورزی دشت هفشجان، سدی بر روی این چشمه احداث شدهاست. این سد خاکی با هسته رسی، دارای مخزنی به حجم ۱/۳ میلیون مترمکعب میباشد. طول تاج سد ۴۱۰ متر و عرض تاج آن ۸ متر و ارتفاع از روی پی در عمیقترین ناحیه ۴۲ متر است. در وجه تسمیه نام چشمه زنه باید توجه داشت که نام زنه به علت زایش چشمهای جوشان در کوه جهان بین هفشجان میباشد. روستای پلکانی سرآقاسید روستای سراقا سید، با قدمت ۶۰۰ ساله در شهرستان کوهرنگ واقع شدهاست. بیشتر مردم این روستا عشایر و بعضی دیگر از آنها کشاورز هستند. روستای سرآقاسید به دلیل معماری پلکانی خود به ماسوله زاگرس شهرت دارد. میتوان گفت این روستا تنها روستایی از ایران است که هنوز زندگی به روال گذشته و با جمعیتی بالغ بر ۳۰۰۰ نفر جریان دارد این در حالی است که جمعیت ماسوله حدود ۳۰۰ نفر میباشد. پارک جنگلی سرچشمه فرخشهر پارک سرچشمه در فرخشهر، با مساحتی بالغ بر۱۲۰ هزار مترمربع دارای چشمهای پراز آب وفضای سبز زیبا و چشمنواز است. اولین چیزی که دربدو ورود چشم هر بینندهای را خیره میسازد آبنمای زیبای این پارک که بر روی استخرهای پارک قرار دارد. اساس آبادانی وشکلگیری پارک سرچشمه فرخ شهر چشمهای است که در بالای پارک قرار گرفتهاست، این چشمه بسیار با ارزش که درمسیر خود برکت و زیبائی و شکوفایی را به ارمغان میآورد و جاذبههای دلنشینی را به وجود آوردهاست. بخشی دیگری از آب چشمه پس از عبور از پارک مسیر جویهای شهر را طی میکند و لطافت و سرسبزی را به درختان و گلهای سطح شهر هدیه میکند. این پارک یکی از قدیمیترین پارکها در استان چهار محال و بختیاری است و هرساله در فصل بهار و تابستان میزبان ورود خیل مسافران است. یکی از ویژگیهای منحصر به فرد این پارک دارا بودن درختان قدیمی و کهنسال است که زیبایی خاصی به این پارک دادهاست. این پارک دارای تمام امکانات رفاهی و اقامتی میباشد. تالاب چغاخور تالاب بینالمللی چغاخور، حدود دوهزار و ۳۰۰ هکتار مساحت دارد و در دامنه ارتفاعات ۳۸۰۰متری کلار در نزدیک شهر بلداجی از توابع شهرستان بروجن قرار دارد. فاصله تالاب تا شهرکرد ۶۰ کیلومتر است و ویژگی منحصربهفرد این تالاب، زیست نوعی ماهی به نام ماهی گورخری است. چشمانداز بدیع و پرواز پرندگان مهاجر و بومی، این تالاب را در ردیف یکی از کانونهای مهم جذب گردشگری کشور و چهارمحال بختیاری قرار دادهاست. با این حال چغاخور نیز مانند بسیاری از تالابهای کشور با خطر رو به روست، اما خطری که چغاخور را تهدید میکند نه بیآبی که غرق شدن در آب است. به گفته هومان خاکپور، کارشناس منابع طبیعی، میخواهند از جایی که فرسایش آبی بالاست آب را به این تالاب منتقل کنند و به این ترتیب آبی که وارد تالاب خواهد شد پر از رسوب است. اگر این آب داخل تالاب بیاید علاوه بر این که ارتفاع آب بیش از شش متر میشود و ویژگی تالابی چغاخور از بین میرود، خسارات دیگری هم وارد میشود. خود آب با این سرعتی که وارد تالاب میشود یک جریان رودخانهای درست میکند که به دلیل جریان تند آب کل اکوسیستم تالاب را از بین خواهد برد. علاوه بر این، آن رسوباتی که با حجم زیاد وارد تالاب میشود کل رویشگاه کف تالاب را از بین میبرد. پل زمان خان پل زمان خان، یکی از بناهای تاریخی واقع در شهرستان سامان است که دارای دو دهانه، ۳۰ متر طول و ارتفاع ۱۲ متری است. پل زمانخان بر روی رودخانه زاینده رود بر روی سهپایه سنگی طبیعی بنا شده و در ۲۲ کیلومتری شمال شهرکرد قرار دارد. این پل در زمان صفوی توسط زمان خان نفر از ایل نفر ساخته شدهاست. این پل یکی از مقاصد اصلی گردشگران داخلی وخارجی بوده و سالانه پذیرای میلیونی مسافران و طبیعت دوستان میباشد. تمامی خدمات رفاهی و سیاحتی از قبیل بازارچه سنتی و صنایع دستی، خدماتی، اسکان و سرگرمی از قبیل پارکها و ورزشهای آبی رفتینگ (رودگردی) و کایاک در محل پل زمانخان ارائه میگردد. چشمه سرداب رستمآباد چشمه سرداب رستمآباد، در شهرستان اردل و فاصله ۷۰ کیلومتری شهرکرد قرار دارد. این چشمه با دبی آب ۱۱۰۰۰ لیتر در ثانیه در ردیف پرآبترین چشمههای کشور قرار دارد. چشمهدیمه چشمهدیمه، سرچشمه اصلی زایندهرود، در ۱۰ کیلومتری چلگرد و مجاور روستای دیمه قرار دارد. آب این چشمه از گواراترین آبهای جهان است و خواص درمانی از قبیل جلوگیری از پوسیدگی دندان و درمان سنگ کلیه دارد. مناظر چشمگیر و فضاسازی اطراف چشمه، این مکان را در ردیف زیباترین گردشگاههای شهرستان کوهرنگ قرار دادهاست. فاصله این جاذبه گردشگری تا شهرکرد ۱۲۰ کیلومتر است. چشمه کوهرنگ چشمهٔ کوهرنگ در شهرستان کوهرنگ، با دبیِ آب زیاد از دامنههای «زردکوه» سرچشمه میگیرد و پس از گذر از پیچ و خم فراوان به دریاچهٔ سد کوهرنگ میریزد و از تونل اول کوهرنگ وارد زایندهرود میشود. مناظر بسیار زیبای طبیعیِ اطراف چشمه و حضور عشایر در منطقه، زیبایی آن را دوچندان کردهاست. چشمهٔ کوهرنگ نیز تا شهرکرد ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد. چشمهبرم لردگان چشمهبرم در لردگان، با شهرکرد ۱۵۰ کیلومتر فاصله دارد. این چشمه علاوه بر تأمین آب کشاورزی، یکی از سرشاخههای کارون است و چشمانداز زیبایی را برای شهر لردگان بهوجود آوردهاست. اطراف این چشمه به صورت پارکی برای تفرج گردشگران است. این چشمه در محلهٔ ساطح لردگان واقع است که مظهر شهر لردگان است. آبشارِ آتشگاه آبشار آتشگاه در ۱۹۰ کیلومتریِ شهرکرد و در ۴۰ کیلومتریِ شهر لُردگان در درهای به طول دو کیلومتر قرار دارد. مسیر این آبشار از محلِ چشمه تا اتصال به رودخانه'خرسان' را فضایی سرسبز از انواع درختان و گیاهانِ جنگلی فراگرفته و شیبِ زیاد و پستی و بلندیهای دره، آبشارهای کوچک متعددی را در آن ایجاد کردهاست. پیوندِ عناصر طبیعی مانند دره، سبزهزار و اقلیم مناسب، فضای بسیار فرح بخشی را برای گشت و گذار در این مکان پدیده آوردهاست.. آبشار درهعشق آبشار درهعشق، در شهرستان اردل در مجاورت روستای درهعشق در ۱۱۰ کیلومتری شهرکرد واقع است. این آبشار بیش از یکصد متر ارتفاع دارد و در مجاورت رود کارون قرار دارد. این آبشار در ترکیب با شالیزارها و انارستانهای دورک شاهپوری فضای شگفتانگیزی را به وجود آوردهاست. پارک جنگلی پروز پارک جنگلی پروز در منتهیالیه جنوب چهارمحال بختیاری و در فاصله ۵۰ کیلومتری شهر لردگان قرار دارد. گردشگاه زیبای 'پروز' با طبیعت بهشتی خود در امتداد درهای سبز قرار گرفتهاست. فضای دنج و خلوت، سایه سار درختان بلند و قد کشیده پارک، چشمههای زلال متعدد، شالیزارهای پراکنده و درختان جنگلی اطراف، تصویری زیبا از طبیعت زیبا را جلوی چشم بیننده به نمایش میگذارد. چشمه سیاسرد سیاسرد، گردشگاهی در ۶ کیلومتری جنوب بروجن است که هوایی خنک، مفرح و مطبوع و درختانی زیبا و کهنسال با قدمتی بیش از ۵۰۰سال دارد. هوای خنک و مطبوع و سایهسار درختان کهنسال موجود در اطراف چشمه سیاسرد مکانی بسیار زیبا برای تفرج و استراحت باشندگان شهر بروجن و سایر گردشگران پدیدآورده است، بهطوریکه همه روزه و به ویژه در روزهای تعطیل این مکان شاهد حضور شمار زیادی از مسافران و گردشگران از استانهای همجوار میباشد. فضاسازیهای مناسب اطراف چشمه، نزدیکی راه و دسترسی آسان، بر طرفداران این کانون گردشگری افزوده و میل به بازدید از این گردشگاه را دوچندان نمودهاست: امکانات و تسهیلات تفریحی، گردشگری، حمل و نقل، اسکان و جاده آسفالته، فضای سبز، سرویس بهداشتی، سکوی نشیمن، دسترسی به واحدهای اقامتی و پذیرایی شهر بروجن، تجهیزات بازی کودکان، پارکینگ، آب آشامیدنی. این تفریحگاه، دارای چشمهای است که منابع آبی آن در زیر کوه سیاسرد واقع شدهاند. این چشمه در سالهای آبسالی دارای حجم آب زیاد و گوارایی است. در اطراف این چشمه، باغها و ویلاهای زیادی ساخته شدهاند که کوچهباغهای باصفایی را تشکیل دادهاند. این تفریحگاه در تابستان، به علت خنکا و مطبوعیت هوا، مورد توجه شهروندان شهر بروجن و شمار زیادی از شهروندان شهر اصفهان و شهرستانهای تابع آن (همچون شهرضا، دهاقان، مبارکه و نجفآباد که آب و هوای گرمتری دارند) قرار گرفتهاست. آبشار تونل کوهرنگ آبشار تونل کوهرنگ، از سرازیر شدن آب تونل اول کوهرنگ به وجود آمدهاست. این تونل به منظور انتقال آب چشمه کوهرنگ و دیگر چشمهها به زاینده رود ایجاد شدهاست. تلاش برای انتقال این آب به زمانهای قدیم برمیگردد. غار سراب غار سراب در ۵۶ کیلومتری جنوب غربی شهرکرد و مجاورت شهر 'باباحیدر' در مسیر درهای زیبا و در مجاورت روستای امیدآباد قرار گرفتهاست. این غار شگفتانگیز دو دهانه دارد و به دلیل وجود موانع طبیعی بیش از ۶۰۰ متر از آن قابل دسترسی نیست. از یکی از دهانههای غار، آبی خروشان و خنک بیرون میآید. ارتفاع سقف غار در بعضی از نقاط به ۱۵ متر میرسد. در دالان طویل غار قندیلهای آهکی زیبا وجود دارد. پیرِ غار پیرغار در جنوب روستای دهچشمه، به فاصله ۶ کیلومتری فارسان و ۳۸ کیلومتری شهرکرد قرار دارد. بر روی قسمتی از تپهٔ سنگیِ مشرف به این گردشگاه، سه کتیبه به خط نستعلیق به دستور سردار ظفر بختیاری حک شدهاست. متن این کتیبهها مجملی از شرح لشکرکشی بختیاریها به اصفهان و تهران و نقشِ سردارانِ بختیاری در سرکوب استبداد صغیر و سقوطِ محمدعلی شاه در واقعهٔ مشروطیت است. مجموعه عوامل گردشگاه از جمله کتیبههای ارزشمند تاریخی، چشمهٔ پرآب، سایه سار درختان، آبشار زیبا و بلند، کوههای اطراف و غار موجود در محل، روزانه پذیرای صدها گردشگر است. رود ارمند رودخانه ارمند در روستای ارمند و شهرستان لردگان نیز از نقاط دیدنی این استان است. این رودخانه یکی از مهمترین سایتهای رفتینگ در سطح کشور بوده و سالانه بسیاری از ورزش دوستان جهت انجام ورزش مهیج رفتینگ به این رودخانه مراجعه میکنند این رودخانه در نهایت به سد کارون ۴ میرسد و پس از ملحق شدن به رودخانه بازفت، روانه دشتهای خوزستان میشوند. جستارهای وابسته فهرست آثار ملی استان چهارمحال و بختیاری جمعیت شهرهای استان چهارمحال و بختیاری مردم بختیاری طرح بهشت آباد ترک قشقایی فهرست روستاهای استان چهارمحال و بختیاری فهرست شهرهای استان چهارمحال و بختیاری پانویس منابع پیوند به بیرون استانداری چهارمحال بختیاری جغرافیای طبیعی استان چهارمحال بختیاری استان چهارمحال و بختیاری چهارمحال و بختیاری اقوام ترکتبار بنیانگذاریهای ۱۳۵۲ در ایران لرها ویکیسازی رباتیک