text: دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج دانشگاهی غیردولتی در کرج، استان البرز است. این واحد دانشگاه آزاد اسلامی در شمال شرقی گوهردشت و در دامنه کوه پایههای البرز قرار دارد. حدود ۳۰ هزار دانشجو در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج مشغول به تحصیل میباشند که بهطور میانگین روزانه ۵۰۰۰ دانشجو در مجتمع اصلی دانشگاه حضور دارند. ۴۰۰ عضو هیئت علمی تمام وقت، ۶۰۰ مدرس و ۵۰۰ کارمند در بخشهای مختلف دانشگاه به کار اشتغال دارند و بیش از ۱۵۰۰۰۰ دانشجو از این واحد دانش آموخته شدهاند. حضور استادان برتر کشور، ایجاد مراکز پژوهشی و آزمایشگاههای تخصصی؛ این دانشگاه را جزو واحدهای برتر دانشگاههای آزاد اسلامی کشور قرار دادهاست. واحد کرج دارای رتبه جامع الف و دارای فضاهای مناسب آموزشی و پژوهشی، توانسته در نظام رتبهبندی سایماگو در بین دانشگاه های کشور رتبه ۴۳ و در بین واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی رتبه سوم را کسب کند. پیشینه دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در ۹ خرداد ۱۳۶۳ با تلاش استادان و کارکنان خود و بدون کمک مالی از جانب نهادهای دولتی، تنها با تکیه بر شهریههای دانشجویان تأسیس شد و کار خود را با ۷ رشته تحصیلی و استفاده از ۲۵ مدرس حقالتدریسی و ۵۰۰ دانشجو در باغی در سه راه عظیمیه در ابتدای جاده چالوس آغاز کرد. دانشکدهها واحد کرج دارای ۱ گروه مستقل معارف اسلامی و ۱۳ دانشکده به شرح زیر است: ۱. ادبیات و علوم انسانی ۲. الهیات و معارف اسلامی ۳. روانشناسی و علوم تربیتی ۴. تربیت بدنی و علوم ورزشی ۵. مدیریت و حسابداری ۶. حقوق و علوم سیاسی ۷. علوم پزشکی ۸. دامپزشکی ۹. کشاورزی و منابع طبیعی ۱۰. علوم ۱۱. فنی و مهندسی ۱۲. مهندسی علوم داده و هوش مصنوعی ۱۳. مهارت و کارآفرینی رشتهها، گرایشها و مقاطع تحصیلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج دارای حدود ۲۵۰ رشته و گرایش تحصیلی در مقاطع دکتری تخصصی، دکترای حرفهای، کارشناسی ارشد، کارشناسی پیوسته، کارشناسی ناپیوسته، کاردانی پیوسته و کاردانی ناپیوسته است. رشتهها، گرایشها و مقاطع تحصیلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج امکانات آموزشی کارگاهها و آزمایشگاهها دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج دارای ۱۴۰ باب کارگاه و آزمایشگاه پیشرفته است که به دانشجویان سرویس میدهد. کتابخانهها دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج دارای یک کتابخانه مرکزی بزرگ در مجتمع دانشگاه و ۱۱ کتابخانه در دانشکدهها و آموزشکدهها است و مجموع کتابهای آن افزون بر ۲۰۳۰۰۰ جلد کتاب فارسی و لاتین است. همچنین ۱۱۰۹ عنوان مجله فارسی و لاتین و ۵۴۶۷ کتاب الکترونیکی و ۲۰ کیوسک اطلاع رسانی در این کتابخانهها موجود است که دانشجویان با ارائه یک قطعه عکس ۴*۳، کارت دانشجویی، برگه انتخاب واحد و مبلغی میتوانند عضو کتابخانه شوند. سایت رایانهای با بهرهگیری از ۱۴۵۰ دستگاه رایانه بیشتر امور اداری، پژوهشی، آموزشی و دانشجویی دانشگاه به صورت رایانهای انجام میشود و همچنین با تجهیز و راه اندازی ۲۸ سایت اینترنت و رایانه در دانشگاه، ارائه خدمات اینترنتی در سایتهای دانشکدههای کشاورزی و منابع طبیعی، علوم سیاسی، الهیات، دامپزشکی، ادبیات، فنی و علوم دایر بوده و دسترسی به شبکه جهانی اینترنت امکانپذیر است. لابراتوارهای زبان انگلیسی و عربی لابراتوار زبان انگلیسی و عربی واحد کرج در دانشکدههای ادبیات و الهیات و ادبیات عرب با امکانات و تجهیزات آموزشی شامل چندین دستگاه ویدئو، تلویزیون، رایانه، صدها حلقه فیلم، به همراه چندین کابین و دستگاه کنترل مرکزی به دانشجویان رشتههای زبان انگلیسی و ادبیات عرب در حال سرویسدهی میباشند. فعالیتهای پژوهشی انجمنهای علمی، فرهنگی، هنری دانشجویان برتر علمی و علاقهمند به پژوهش یا هنرمند میتوانند اساسنامه انجمنهای علمی، فرهنگی، هنری که از سوی کمیسیون مرکزی انجمنهای علمی سازمان مرکزی تدوین و ابلاغ شدهاست را از مسئول امور دانشجویی دانشکده دریافت نمایند. در حال حاضر ۲۵ انجمن علمی، فرهنگی و ۲ تشکل سیاسی دانشجویی و استادان در واحد کرج در حال فعالیت میباشند.انجمنهای علمی بعضاً توسط خود دانشگاه از بدو امر و بعضاً توسط دانشجویان و پیگیریهای آنها تأسیس میشود. نشریات دانشجویی دانشجویان علاقهمند به انتشار نشریات علمی، فرهنگی و اجتماعی میتوانند با دریافت دستورالعمل اجرایی نشریات دانشگاهی از امور دانشجویی دانشکده و مطالعه آن (فرم شماره ۲) تقاضای انتشار نشریه را تکمیل و طی آن مدیر مسئول و صاحب امتیاز را معرفی نمایند. پس از بررسیهای لازم درخواست نشریه در شورای فرهنگی دانشگاه طرح و در صورت تصویب، مجاز به انتشار آن به صورت هفتهنامه، ماهنامه یا فصلنامه خواهند بود. در حال حاضر ۱۸ نشریه مصوب دانشجویی در واحد کرج منتشر میشود. که بیشتر این نشریهها به صورت منظم چاپ میشوند و تعدادی هم بعد از چاپ یا توقیف شدند یا دیگر چاپ نشدند. به عنوان نمونه نشریه حقوقی «رهیار» که سر و صدای زیادی در دانشکده حقوق داشت و حواشی زیادی به دنبال داشت که فقط یک شماره از آن چاپ شد. باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشجویانی میتوانند در باشگاه پژوهشگران جوان عضو شوند که دارای رتبه بالای کنکور یا میانگین نمره بالا یا مقاله معتبر باشند. این انجمن در حوزه معاونت پژوهشی فعالیت میکند و اعضای آن میتوانند از تسهیلات کاهش شهریه، شرکت در سمینارهای علمی، کمک هزینه پایاننامه و انجام طرحهای پژوهشی با کمک مالی دانشگاه استفاده نمایند. سمینارهای علمی دانشجویان میتوانند با هماهنگی انجمنهای دانشجویی موجود در دانشکدهها یا گروههای آموزشی یا ارتباط با باشگاه پژوهشگران جوان نسبت به برگزاری سخنرانیهای علمی، سمینارهای منطقهای و کشوری اقدام نمایند. همچنین دانشجویان میتوانند در تعدادی از سخنرانیهایی که گروههای آموزشی برگزار مینمایند شرکت کنند. این سمینارها با هماهنگی حوزه معاونت پژوهشی دانشگاه انجام میپذیرد. تسهیلات رفاهی حوزه معاونت دانشجویی واحد کرج یکی از فعالترین واحدهای دانشگاهی در زمینه ایجاد تسهیلات رفاهی برای دانشجویان است. از جمله این تسهیلات میتوان به ارائه غذاهای گرم و متنوع با قیمت مناسب به دانشجویان، ارائه خدمات بیمه حوادث دانشجویی با واریز مبلغی، بررسی درخواستهای انتقال دانشجویان شامل: تقاضای میهمان شدن یا انتقال دایم به سایر واحدهای دانشگاهی، گسترش ورزش در سطح دانشجویان از راه شناسایی و جذب دانشجویان علاقهمند به فعالیتهای ورزشی و ایجاد برنامههای گوناگون ورزشی اعم از اردوهای ورزشی ـ تفریحی و برگزاری مسابقات داخلی، منطقهای و کشوری، آموزش امور اداری به دانشجویان داوطلب و استفاده از کارایی آنان تحت عنوان کار دانشجویی، نظارت بر اجرای مقررات عمومی و آموزشی دانشگاه به منظور حفظ امنیت و آرامش لازم با برقراری کمیته انضباطی و برخورد با دانشجویان خاطی، صدور کارت المثنی برای دانشجویانی که به دلایلی کارت آنان مخدوش یا مفقود شده باشد، اشاره کرد. وام دانشجویی به منظور ایجاد تسهیلات برای دانشجویانی که توانایی مالی کمتری دارند حوزه معاونت دانشجویی به سه طریق وام دانشجویی به دانشجویان واجد شرایط پرداخت مینماید. وام کوتاه مدت که بازپرداخت آن در طول ترم است. وام میان مدت که بازپرداخت آن یک سالهاست و وام بلندمدت که بازپرداخت آن تا پایان دوره تحصیلات است. دانشجویان واجد شرایط میتوانند با مراجعه به اداره خدمات دانشجویی دانشکده در موعد مقرر نسبت به تکمیل فرمهای مربوطه اقدام نمایند. همچنین وام ازدواج دانشجویی نیز به دانشجویانی که در حین تحصیل ازدواج میکنند با بازپرداخت یک ساله از طریق امور دانشجویی پرداخت میشود. اتوبوسهای داخل مجتمع با توجه به وسعت مجتمع دانشگاهی (۴۷ هکتار) جهت جابجایی دانشجویان اتوبوسهای دانشگاه به صورت رایگان از ساعت ۷ صبح تا ۱۹ در داخل مجتمع در حال جابجایی دانشجویان بودند. ایجاد باجههای تلفن در داخل مجتمع، هماهنگی با سازمان اتوبوس رانی و تاکسیرانی کرج جهت ایجاد خط مترو به دانشگاه از دیگر اقدامات دانشگاه جهت آمد و شد و ارتباط سریع تر و بهتر دانشجویان بود که البته از سال ۱۳۹۸ این خدمات از دسترس دانشجویان خارج شد و دیگر در اختیار دانشجویان قرار ندارد. فعالیتهای فوقبرنامه از امور فوقبرنامه واحد کرج میتوان اعزام دانشجویان به اردوهای زیارتی، اعزام دانشجویان به حج عمره، برگزاری مراسم جشن ازدواج دانشجویی، برگزاری مسابقات قرآن و عترت، احکام، نهجالبلاغه، کتابخوانی، برگزاری مراسم ملی و مذهبی و برپایی نمایشگاههای هنری و غیره اشاره نمود که نهاد نمایندگی رهبری، دفتر فرهنگ اسلامی، روابط عمومی و بسیج دانشجویی در برگزاری آنها همکاری دارند. کانون های فرهنگی ولایت امام خمینی(ره) هلال احمر مبارزه با دخانیات ما و شما اماکن فرهنگی، ورزشی و رفاهی سالنهای اجتماعات در حال حاضر ۸ باب سالن اجتماعات و ۱ آمفی تئاتر در واحد قابل بهرهبرداری است که سالن اجتماعات بزرگ مجلل و مجهز مرکزی با گنجایش ۸۰۰ نفر با امکانات صوتی و تصویری بسیار پیشرفته آماده برگزاری همایشهای و مراسم مختلف فرهنگی و پژوهشی است، همچنین سالن اجتماعات شهید باهنر با گنجایش ۱۵۰ نفر، سالن اجتماعات شهید فهمیده دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی با گنجایش ۲۰۰ نفر، سالن اجتماعات دانشکده مهارت و کارآفرینی با گنجایش ۲۰۰ نفر، سالن شهید مطهری دانشکده دامپزشکی با گنجایش ۲۰۰ نفر از دیگر سالنهای مجهز دانشگاه است. سالنهای غذاخوری و بوفهها در حال حاضر ۱۱ سالن غذاخوری و ۷ بوفه در درون و بیرون این مجتمع دانشگاهی و کلینیکهای این واحد مخصوص استادان و دانشجویان همه روزه غذای گرم را با کیفیت خوب و بسیار ارزان ارائه میدهند که دانشجویان میتوانند با رزرو هفتگی از این امکانات استفاده نمایند. آلاچیق و پارک جنگلی این دانشگاه دارای تعداد بسیاری آلاچیق و یک پارک جنگلی کوچک است که محل تجمع دانشجویان برای گپ و گفت و وقت گذرانی به ویژه در ماههای گرم سال است. امکانات ورزشی زمین فوتبال چمن دانشگاه ۹ مجموعه ورزشی سرپوشیده و مجموعههای ورزشی روباز بیمارستان های دامپزشکی بیمارستان دام های بزرگ در نظر آباد بیمارستان دام های کوچک (حیوانات خانگی) در کرج (عظیمیه) بیمارستان دام های بزرگ در نظرآباد (بیمارستان آموزشی و پژوهشی شماره ۱): شماره تماس بیمارستان: ۰۲۶-۴۵۳۸۲۵۷۳ بخش بیماریهای داخلی دامهای بزرگ بخش مامایی و بیماریهای تولید مثل بخش جراحی و رادیولوژی بخش بیماریهای طیور بخش کالبد گشائی مرکز رادیولوژی و سونوگرافی بیمارستان تشخیصی تخصصی گاوداری مرغداری اسبداری کوره لاشه سوزی بیمارستان عظیمیه یا بیمارستان حیوانات خانگی (بیمارستان آموزشی و پژوهشی شماره ۲): شماره تماس در دانشکده: ۳۲۵۵۸۹۸۹-۰۲۶ بخش بیماریهای داخلی دامهای کوچک بخش جراحی و رادیولوژی بخش بیماریهای ماهیان آکواریومی بخش بیماریهای پرندگان زینتی و شکاری بخش بیماریهای حیوانات حیات و حش بیمارستان تشخیصی تخصصی مرکز رادیولوژی و سونوگرافی مدارس سما با صدور مجوز تأسیس مدارس غیرانتفاعی وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی از طرف وزارت آموزش و پرورش و ابلاغ این مجوز به واحدهای دانشگاه، واحد کرج شروع به تکمیل و دایر نمودن این مدارس نمود. در حال حاضر مدارس سما وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در سه مقطع دبستان، دبیرستان متوسطه اول و دوم دخترانه و پسرانه و آموزشگاه زبان و فوق برنامه با بیش از ۵۰۰ دانشآموز در جوار دانشگاه و دیگر نقاط شهر در حال فعالیت است. منابع سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج پیوند به بیرون سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج آموزش در استان البرز دانشگاههای کرج ساختمانها و سازهها در استان البرز کرج منطقه ۷ کرج کرج


source: wikipedia

text: نازیسم که خلاصه عبارت ناسیونال سوسیالیسم به معنی سوسیالیسم ملی است، به مجموعهٔ ایدئولوژیهای حزب نازی گفته میشود.در طرف مقابل نازیها یهودیان را دشمنان شماره یک آلمان میخواندند.نازیها مخالف نظامهای کاپیتالیسم و کمونیسم بودند.آنها اهداف سوسیالیسم ملی را رفاه عمومی کارگران، افزایش دستمزدها و عدالت در تقسیم سرمایهها اعلام کردند. نازیسم در آلمان امروزی غیرقانونی است؛ گرچه بقایا و احیا کنندگان نازیسم مشهور به «نئو نازیها» در آلمان و خارج از آن مشغول فعالیت هستند. نازیها از نظر عقیدتی به دو طیف چپگرا هم چون جوزف گوبلز و راستگرا هم چون هرمان گورینگ تقسیم میگردند. تاریخچه پیش از آنکه واژه ناسیونال سوسیالیسم در آلمان و توسط حزب نازی به کار گرفته شود، ایدئولوژی مکتب آریاییگرایی توسط کنت گوبینوی فرانسوی و هوستن چمبرلین انگلیسی در قرن نوزدهم بنیانگذاری شد. پس از چندی این ایدئولوژی در میان مخالفان دموکراسی حامیان بسیاری پیدا کرد. پس از آنکه آنتوان درکسلر حزب کارگران آلمان را بنیانگذاری کرد و آدولف هیتلر پس از مدتی به آن پیوست. هیتلر به سران حزب پیشنهاد داد تا یک تحول اجتماعی نیز در دستور حزب قرار گیرد که این پیشنهاد مورد موافقت قرار نگرفت زیرا افزودن واژه سوسیالیسم به نام حزب امکان داشت حزب را به داشتن عقاید کمونیستی مشهور کند. پس از آنکه درکسلر از سمت خود کنارهگیری کرد آدولف هیتلر توانست جایگزین وی شود، هیتلر در اولین قدم واژه سوسیالیسم را به نام حزب افزود و اعلام کرد که حزب سوسیالیسم کارگران آلمان در پی یک تحول اجتماعی از سرمایهداری به سوسیالیسم است، سوسیالیسمی خارج از چهارچوب کمونیسم. ورنر سومبارت اندیشمند آلمانی دربارهٔ مکتب آریاییگرایی میگوید: یکی دیگر از عوامل مؤثر در ترویج ایدئولوژی آریاییگرایی، تأسیس «انجمن جهانی تئوسوفی» در سال ۱۸۷۵ در نیویورک توسط کلنل اُلکات بود. قابل ذکر است آرم این انجمن در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰، صلیب شکسته به همراه نماد ستاره داوود بود که بعدها این آرم با حذف ستاره داوود به آرم حزب نازی تبدیل شد. عامل مؤثر دیگری که باعث تأسیس حزب نازی و قدرت گرفتن آدولف هیتلر شد، پدیدهٔ آنتی سمیتیسم(ضدسامی گرایی) بود. کادتها (دانشجویان مدارس نظامی آلمان) به عنوان ستون فقرات این پدیده که در میان بخشهای عقبمانده جامعه آلمان گسترش یافت به حساب میآمدند. یکی از نخستین کانونهای اشاعه ضدسامی گرایی در آلمان حزب سوسیال مسیحی کارگری آلمان بود. این حزب از تبلیغات ضدیهودی به عنوان تاکتیک برای نفوذ در میان تودههای کارگری آلمان استفاده میکرد. در نتیجه در دهههای ۱۸۸۰ و ۱۸۹۰ میلادی، انجمنهای ضدیهودی در آلمان به سرعت گسترش پیدا کردند و با پشتوانههای مالی کلان در انتخابات سال ۱۸۹۳ رایشتاگ (مجلس آلمان) موفق به اخذ ۲۵۰هزار رأی و ۱۶ نماینده شدند. یکی دیگر از تبلیغ کنندگان موج ضدسامی گرایی، ویلهلم دوم امپراتور آلمان بود که از دوستان صمیمی سِر ارنست کاسل (از یهودیان ثروتمند انگلیسی و از دوستان نزدیک ادوارد هفتم پادشاه انگلیس) بود. از دیگر مروجان پدیدههای آریایی گرایانه و ضدسامی گرایانه هوستن چمبرلین بود. وی در سال ۱۸۹۸ کتابی با عنوان بنیاد سده نوزدهم منتشر کرد که در آن تاریخ معاصر اروپا را به عنوان عرصه تعارض دو نژاد «آریایی» و «سامی» ترسیم میکرد. قیصر ویلهلم شخصاً این کتاب را برای فرزندانش میخواند و او بود که دستور داد که این کتاب در دانشگاه افسری آلمان تدریس شود. قابل ذکر است که هوستن چمبرلین انگلیسی طی سالهای ۱۸۸۹–۱۹۰۹ بهطور منظم به کاخ ویلهلم، قیصر آلمان، رفتوآمد داشت و با ادعای پیوند با استادان غیبی به رویاهای او در زمینه سروری بر جهان و ایجاد نژاد نوین دامن میزد. چمبرلین پس از جنگ جهانی اول و شکست آلمان نیز همچنان مروج عقاید آریاییگرایانه بود و زمانی که هیتلر در صحنه سیاست آلمان ظهور کرد، وی را به عنوان ناجی نژاد آریایی اعلام نمود. وی که در سال ۱۹۲۳ شخصاً با هیتلر ملاقات کرده بود بعدها در نامهای به او نوشت: از دیگر موارد تأثیرگذار بر ظهور نازیسم فرقهای به نام انجمن تول بود که در سال ۱۹۱۲ در مونیخ تأسیس شد. بنیانگذار این سازمان فردی به نام رودلف گلوئر بود که به نام کنت هنریش فن سباتندروف معروف بود. وی که در اوایل قرن ۱۹ در استانبول(عثمانی) اقامت داشت و تاجری ثروتمند بهشمار میرفت پس از بازگشت به آلمان، اندیشه تول، سرزمین مرموز و افسانهای آریاییهای باستان، را با وام گرفتن از کتاب «آموزه سرّی» پیریزی کرد و هدف خویش را سروری نژاد برتر اعلام داشت و به جذب اعضای خاندانهای اشرافی و ثروتمندان و کارخانهداران آلمانی به این انجمن پرداخت. با اوجگیری جنبش انقلابی در آلمان و به ویژه قیام کارگران باواریا، یک شبکه تروریستی به ریاست دیتریش اکارت ایجاد کرد که یکی از اقدامات آن قتل کورت ایزنر رئیسجمهور باواریا بود. طی سالهای ۱۹۱۹–۱۹۲۳ این سازمان به ۳۰۰ عملیات تروریستی دست زد. از اعضای انجمن تول میتوان افرادی چون فرانتس گورتنر وزیر دادگستری باواریا، یوهنر رئیس پلیس مونیخ، ویلهلم فریک معاون یوهنر، رودلف هس و هوسهوفر نظریهپرداز انجمن را نام برد. بعدها در دولت هیتلر، فرانتس گورتنر وزیر دادگستری و ویلهلم فریک وزیر کشور شد و تعالیم هوسهوفر دستمایه اصلی هیتلر در نگارش کتاب نبرد من قرار گرفت. مورخان انجمن تول را قدرتمندترین سازمان مخفی آلمان در دوران صعود نازیسم میدانند. در زمان صعود هیتلر در آلمان(۱۹۳۸)، دولت نویل چمبرلین در انگلیس بر سر کار بود و سرسختترین هوادار هیتلر در این دولت لرد هالیفاکس بود. در این دوره زمانی دولت بریتانیا اقدامات بسیاری را جهت تحکیم پایههای اقتدار هیتلر انجام داد. نقش اینتلیجنس سرویس (سازمان اطلاعاتی بریتانیا) را از طریق فعالیتهای ایگناس تربیش لینکن میتوان پیگیری کرد. در آستانه جنگ جهانی اول، تربیش لینکلن به عنوان نماینده اینتلیجنس سرویس با سازمان اطلاعاتی آلمان وارد ارتباط شد. وی از اوایل سال ۱۹۱۹ بهطور کامل در آلمان مستقر شد و نقش فعالی در عملیاتهای خرابکارانه گروههای افراطی فاشیستی داشت. در این دوران وی یکی از عوامل اصلی در سازماندهی و تحرکات گروههای اوباش موسوم به «لشکر آزاد» بود که حزب نازی از درون آنها زائیده شد. از اقدامات این گروه میتوان قتل «والتر راتنو»(وزیر خارجه آلمان) در ۲۴ ژوئن ۱۹۲۲ و همچنین قتل «رزا لوکزامبورگ» و «کارل لیبکنخت» را نام برد. در همین زمان بود که فعالیت سیاسی هیتلر آغاز شد و وی به عنوان مأمور مخفی سازمان ضداطلاعات ارتش آلمان، و در رابطه به برخی رهبران نظامی چون ژنرال اریش لودندورف، گروه کوچک خود را تأسیس کرد. گروهی که سپس به حزب ناسیونال سوسیالیست کارگری آلمان تبدیلشد. در نوامبر ۱۹۲۳ ژنرال اریش لودندورف و هیتلر کودتای نافرجامی را ترتیب دادند که به کودتای مونیخ معروف است. قابل ذکر است یکی از گردانندگان طرحهای متعدد کودتایی هیتلر و ژنرال اریش لودندورف، تربیش لینکلن بودهاست. پشتیبانی از جریانهای فاشیستی بسیاری از احزاب سیاسی و سیاستمداران راستگرا در اروپا از پدید آمدن فاشیسم و نازیسم استقبال نمودند. این احزاب مخالف شوروی، معتقد بودند که هیتلر منجی تمدن غرب و سرمایهداری در مقابل بلشویسم میباشد. در سالهای ۱۹۲۰ و اوایل ۱۹۳۰ نازیسم از طرف احزابی چون حزب محافظه کار انگلستان، در اواخر سالهای ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ نهضت فاشیستی اسپانیا (فالانژیسم)، اشخاص سیاسی و نظامی که خواستار ایجاد دولتی «مقتدر» بودند، و لژیون فرانسویان مخالف بلشویسم (اِل وی اِف) و دیگر مخالفان شوروی حمایت میگردید. حزب محافظه کار انگلستان و راستگرایان فرانسه در میانه و اواخر سالهای ۱۹۳۰ از رژیم نازی دلسرد شدند و حتی شروع به انتقاد از توتالیتاریسم (رژیم حکومت متمرکز در یک قدرت مرکزی) کردند. برخی از مفسران معاصر عقیده داشتند که اعمال این احزاب در حقیقت حمایت از نازیسم میباشد. عوامل موفقیت نازیسم این سؤال مهمی است، که در رابطه با عوامل موفقیت نازیسم نه تنها در آلمان، بلکه در کشورهای دیگر اروپایی از سال ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۰ نازیسم در سوئد، انگلیس، ایتالیا، اسپانیا، و حتی در آمریکا طرفدار پیدا کرده بود و در دهه بیست و سی قرن اخیر مطرح میباشد. عوامل زیر را میتوان در خصوص عوامل موفقیت نازیسم نام برد: تحقیر آلمان و جریمه آن در معاهده ورسای پس از جنگ جهانی اول. بحران اقتصادی شدید در آلمان، اروپا و جهان پس از جنگ جهانی اول. خطر درخواست سوسیالیسم از طرف طبقه کارگر آلمان پس از جنگ جهانی اول. نداشتن آشنایی سیاسی مردم، پس از سرنگونی سلطنت در بسیاری از کشورهای اروپایی. مشاهده نقش سرمایه داران و بانکها در وقوع جنگ جهانی اول و سودجویی آنها. مشاهده ثروت یهودیان سرمایهدار در آلمان. تنفر از یهودیان. مهمترین عامل رشد نازیسم و حفظ پاشنههای قدرتش تبلیغات گسترده عوامفریبانه سوسیالیستی کارگرمحور و بود، تبلیغات خودروی مردمی سوسکی شکل و سیاهرنگ ولکس واگن اولیه (کیدیاف واگن یا کرافت دوخ فروید واگن یا همان ماشین که قدرت از طریق لذت KdF نام همان وزارت تفریحات خانوادگی نازیسم بود) که با نام بیتل نیز شناخته میشود یکی از پروژههای اصلی این طرح بود که نهایتاً به بخشی از طرح کلاهبرداری بزرگ هیتلر از مردم خودش منتهی شد که پولهای اندک اندک پساندازشده کارگران برای طرحهای تفریحی کارگری عمومی مانند ولکسواگن یا طرح عظیم هتلهای تفریحی پرورا برعکس صرف آغاز و پیشبرد جنگ جهانی دوم در راستای اهداف عقیدتی هیتلر شد و هیچیک از کارگران نه به ولکسواگن رسیدند نه به پرورا. پس از شکست نازیسم کارگران آلمان شرقی با دیکتاتوری جدیدی از کمونیسم روبرو شدند که در پی بازستاندن حقوق آنها از ولکسواگن نبود و دوباره مجبور به کار کردن برای داشتن ماشین مردمی سوسیالیستی دیگری این بار به نام ترابانت بودند اما کارگران آلمان غربی بعداً بواسطه پیگیری از طریق مراجع قضایی به حقوق خود رسیدند. یکی از مدالهای سوسیالیستی هیتلر مدال کارگری داس و چکش روز کارگر بود که در سال ۱۹۳۷ زیر دو بال عقاب و چلیپای حزب ناسیونالسوسیالیست کارگران آلمان داس و چکش قرار گرفتهاست و این مدال این روزها به عنوان عتیقه بین کلکسیونرها خرید و فروش میشود. بنیادهای اندیشه نازی تأثیرات جانبی اصول کلی مورد استفاده در تصدیق سیاست دیکتاتوری دستورهایی بودند که در جهت تبعیضنژادی و توقیف تمام داراییهایشان در تمام ایالات، و هم چنین سرکوب مخالفان صادر میگردید. نقش ملت دولت نازی بر اساس نژاد برتر «ملت آلمان» بنا شده بود. این چکیده اصلی کتاب نبرد من بود، که شعار آن هم «یک ملت، یک حکومت، یک پیشوا» بود. ملت و تاریخ برجستهترین عضو حزب نازی آدولف هیتلر بود، که از ۳۰ ژانویه ۱۹۳۳ تا زمان مرگ در ۳۰ آوریل ۱۹۴۵ بر آلمان نازی حکومت میکرد و همچنین رهبریت آلمان را در جنگ جهانی دوم بر عهدهداشت. پس از جنگ، بسیاری از سران نازی در دادگاه نورنبرگ محکوم به جنایت جنگی و جنایت ضدبشریت شدند. نازیسم پس از جنگ جهانی دوم جستارهای وابسته نازیهای بیفتاستیک آنارکو-نازیسم سومکا آدولف هیتلر حزب نازی نبرد استالینگراد جنگ جهانی دوم ناسیونال سوسیالیزم واژهنامه رایش سوم تاریخ آلمان سرودهای نازی ژنرال فردریخ فهرست کتابها کتابشناسی <small> هیتلر ۱۹۳۶–۱۸۸۹: غرور، ایان کِرشاو، دبلیو دبلیو نورث، ۱۹۹۹ هیتلر۱۹۴۵–۱۹۳۷: انتقام، ایان کِرشاو، دبلیو دبلیو نورث، ۲۰۰۰ مقصود هیتلر (یک ارجاع پژوهشی نیست ولی تحلیلی از زندگی هیتلر است) سباستین هافنر (انتشارات دانشگاه هاروارد، توزیع اصلی به زبان آلمانی، ۱۹۷۸. ) </small> پانویس منابع افسانه قرن بیستم، ارزیابی از مواجهه معنویت و عقل در عصر ما''. آلفرد روزنبرگ. . پیوند به بیرون فاشیسم وجود دارد یا نه؟ بایگانی تبلیغات آلمان "راز موفقیت هیتلر" آدولف هیتلر آلمان نازی برترپنداری نژاد سفید تاریخ آلمان تمامیتخواهی جمهوری وایمار جنگ جهانی دوم راستگرایی سیاست آلمان نازی ضد کمونیسم فاشیسم مکتبها و ایدئولوژیهای سیاسی ملیگرایی ناسیونال سوسیالیسم نژادپرستی واژهها و عبارتهای آلمانی هولوکاست یهودستیزی


text: به دروازههای بزرگ ورود به ساختمانها یا محوطههای ویژه، سَردَر میگویند. در محل سردر نهادها و مراکز مهم معمولاً سازههای ویژهای ساخته میشود تا بتوان ورودی اصلی آنها را به راحتی پیدا کرد. بسیاری از مراکز آموزشی مهم در دنیا دارای سردرهای مشخص با معماری زیبا هستند که با نام خود بین افراد شناخته شدهاند. این سازهها معمولاً نقش نمادینی نیز دارند و شکل آنها با موضوع فعالیت مربوطه سازمان ارتباط دارد. معمولاً برای نهادهایی مانند مسجدهای مهم، کلیساها، ساختمانهای دولتی، وزارتخانهها، دادگستریها و همچنین مدارس دینی و مساجد و کاروانسراها سردرهای بزرگ ساخته میشوند. از مشهورترین سردر اماکن در ایران میتوان به سردر دانشگاه تهران، سردر باغ ملی و سردر قیصریه اشاره کرد. کارل گوستاو یونگ، روانشناس شناخته شده در نگره «انسان و سمبلهایش» میگوید: نمادهایی که انسانها از دیدگاه نوع معماری، ساختمان نما، سردر، و تندیسها میسازند و برپا میکنند، نماد از باورها و اعتقادات آنهاست. سردرها به عنوان نمایهای از مراکز مهم شهر، در ذهن افراد شکل بستهاند. اکثر اماکن مهم دنیا به شکل سردرهایشان معروفاند. سردرها در انواع مختلف و کاربری گوناگونی ساخنه میشوند. معماری آنها اغلب منحصر به فرد و مفهومی است به گونهای که از سایر سازهها متمایز باشند. نگارخانه جستارهای وابسته درگاه (معماری) دروازه منابع اجزای ساختمان درها سردرها


text: مَسجِد یک ساختمان مذهبی برای نیایش و محل گردهمایی مسلمانان است. مسجدالحرام طبق آیات قرآن نخستین مسجد روی زمین است. مسجدالنبی با ورود محمد، پیامبر اسلام به مدینه در عربستان سعودی پایهگذاری شد. پذیرش این مسئله که وجود مساجد، گنبدها و منارهها در بافت یک شهر نمیتواند به معنای اسلامی بودن آن شهر باشد این امر را بدیهی میسازد که باید در عناصر و مؤلفههای دیگری که نه تنها کالبد بلکه روح و هویت شهرها را میسازند به دنبال نشانههایی از زیست مسلمانان و الگوهای یک شهر اسلامی بود. نام واژهٔ مسجد در لغت به معنای سجدهگاه و پیشانی است. بر طبق یک نظر، واژهٔ مسجد معرب واژهٔ مزگت است که از زبان آرامی وارد عربی و فارسی شدهاست. مسجد در قرآن در قرآن، مسجد به معنای اعم نیایشگاه خداوند به کار رفتهاست. مسجد الاقصی، که معبد یهودیان یا کنیسه بودهاست و در زمان نزول قرآن کاربردی غیر از آن نداشتهاست، دو بار در قرآن از آن به عنوان مسجد نام برده شدهاست. همچنین در داستان اصحاب کهف نیز قرآن میگوید بر مزار آنان مسجدی بنا کردند. این مسجد بر اساس قول غالب مورخان با توجه به دین مرسوم آن روز کلیسا بوده ست. البته ممکن است کنیسه نیز بوده باشد؛ ولی با توجه به قبل تر بودن از اسلام نمیتواند به معنی مسجد مخصوص مسلمانان بوده باشد. علاوه برمسجدالحرام (بیت العتیق) و مسجدالاقصی در قرآن به مساجد دیگری نیز اشاره شدهاست. مسجد ذو قبلتین۱اسرا-مسجد قبا۱۰۷توبه-مقام ابراهیم (مصلی)-مسجدضرارکه دستور تخریب آن داده شد۱۰۷توبه تمثیل مسجد هانری کربن میگوید در آغاز با تفکر به پرواز پرندگان در آسمان، تصمیم گرفته شد فضایی همانند آسمان و در واقع در مقابل پرستشگاه آسمانی، پرستشگاهی زمینی ساخته شود که در واقع این محل مکان ارتباط میان آسمان و زمین باشد. پرستشگاه مفهومی از فضایی است که مسجد ایرانی را معنی میکند. در میان صحن مسجد، حوض آبی قرار دارد که تصویری از آسمان، که همان پرستش گاه مثالی است و کاشیهای گنبد را نمایان میسازد. آب حوض، آیینهای است که از طریق همین آیینه حقیقت نماد مرکزیت آشکار میشود. فیلسوفان بزرگی که در اصفهان زندگی میکردند همین نمود آیینه در پرستشگاه مثالی را بیان کردهاند. مساجد دارای ۴ ایوان هستند که در امتداد ۴ افق هم قرار دارند، اما اگر ما در یکی از ایوانها قرار بگیریم قادر خواهیم بود هم ایوان و هم تصویر ایوان را در حوض ببینیم. این تصویر، تصویر مجازی است که ما میبینیم و انتقال تصویر از قوه و مجاز به واقعیت همان تأویل است که برای سهروردی رسوخ به عالم مثال بود. تصویر معنوی بر هر دریافت تجربی تقدم دارد و آیینه دقیقاً همان چیزی که در جهان واقعی قرار دارد را به ما نشان میدهد و ما را به سمت بعد معنوی تصویر میبرد. به گفتهٔ یکی از بزرگان ایرانی دیدن چیزها در «هور قلیا» همان «اقلیم هشتم» یا «مدینهٔ تمثیلی» است و آیینه است که این راه را به ما نشان میدهد. «تمثیلی که مساجد ایرانی از صورت مثالی پرستشگاه آسمانی ارائه میدهند، با تعریضهای ساختاری به رقم ۱۲ که عدد کلیدی ریاضیات عرفانی شیعه اثنی عشری است، دقت بیشتری پیدا میکند.» تحلیل ساختار مسجد و فضای ریاضی آن باعث شده که شاخصهای بسیاری نمادین شود؛ مثلاً کتیبهٔ شاه طهماسب اول که گرداگرد ایوان جنوبی قرار دارد، نام ۱۴ معصوم را دربردارد؛ یا سعید قمی با سنجش ۱۲ زاویهٔ مکعب کعبه نام ۱۲ امام را سنجیده و این نکتهٔ پنهانی را دریافتهاست. به گفتهٔ هانری کربن اصفهان مقر هور قلیا است و شاه عباس اول هنگامی که حکومت را به دست گرفت تصمیم داشت اصفهان را بر اساس تصویر شهرهای بهشت و آنچه در قرآن، کتب عارفان و حکما نقل شده ایجاد کند. مسجد تداعیکننده گنبد و مناره پذیرش این مسئله که وجود مساجد گنبدها مناره هادر بافت یک شهر نمیتواند به معنای اسلامی بودن ان شهر باشد این امر را بدیهی میسازد که باید در عناصر و مؤلفههای دیگری که نه تنها کالبد بلکه روح و هویت شهرها را میسازند به دنبال نشانههایی از زیست مسلمانان و الگوهای یک شهر اسلامی بود. به عقیده مسلمانان مسجد محلی برای آرامش روحی انسان است. منارههای مساجد معمولاً دو یا یک عدد میباشند به صورتی که مساجد فرقه سنی دارای یک مناره و مساجد فرقه شیعه دارای دو مناره میباشد. مسجد جامع تفاوتهای موجود بین مسجد و مسجد جامع با ویژگیهای هرکدام به خوبی مشخص است شاخصههایی پایدار که در سراسر جهان اسلامی و در طول زمانی حدوداً هزار سال، همچنان باقی ماندهاست. مسجد مکانی بوده صرفاً به جهت عبادت اما از آن جایی که در گذشتهاستفادههای دیگری هم از آن میشد، همچون قضاوت، نگهداری بیت المال، برپایی اجتماعات بزرگ، بزودی نماد قدرتمند اسلام شد و هم عرصههای دینی و هم قلمروهای دنیوی را دربرگرفت، اما نتوانست پاسخگوی نیازهای مذکور باشد، ساخت مسجد جامع بعلت حفظ این دو جنبه بود. فقدان نهادها و بناهای رسمی عمومی نظیر تالار شهر یا محاکم اسلامی، به نقش دووجهی مسجد جامع اهمیت بیشتری بخشید. این تمایز کارکردی، تفاوتی را در منزلت و مقصود مساجد منعکس ساخت و در دو واژه کاملاً مجزا رسمیت یافت، یعنی مسجد و جامع. علیرغم تمایز آشکار کارکردی بین مسجد و جامع، از لحاظ طرح تفاوتی بین این دو وجود ندارد. در واقع «جامع» عملاً ابعاد بزرگتر و تزئینات بیشتری را دارا میباشد. مساجد شبستانی این مساجد که برگرفته از ته رنگ مسجد النبی در مدینه میباشند، دارای نقشهای مستطیل شکل با حیاط مرکزی و شبستانی در جهت قبله میباشند. مساجد ابتدای اسلام اغلب دارای طرح شبستانی بودهاند. مسجد جامع فهرج، مسجد تاریخانه دامغان، مسجد جامع نیشابور، مسجد اولیه جامع اصفهان، مسجد اولیه جامع یزد، مسجد اولیه جامع ساوه، مسجد جامع نائین و مسجد اولیه جامع اردستان دارای طرح شبستانی میباشند. هنر تزیینی هنرهای تزیینی در بناهای مذهبی نشانهای از کشف و شهود را در پی دارد و رنگها وشکلهای موزون و قوسهای صعودی و نزولی که از راز آفرینش پرده برمیدارد هر کدام به بیننده آرامش روحی و معنوی میدهد. به عنوان مثال قاعده هشت وجهی گنبد کنایه از کرسی الهی و نیز عالم فرشتگان و قاعده مربع و چهارگوش نماد جهان جسمانی روی زمین است. ویا این که ساختار مقرنس در اینجا بازتابی از نمونههای مثالی آسمان نزول مأوای آسمانی به سوی زمین و تبلور آسمانی در قالبهای زمینی است. قوس ایرانی به سوی بالا حرکت دارد و به سمت آسمان و به امر متعالی صعود میکند و قوس مغربی حرکتی درونی و به سوی قلب دارد. معماری مسجد مساجد در ابتدا بسیار ساده ساخته میشدند و معمولاً سقف حصیری داشتند. هنگامیکه اسلام در ایران استحکام یافت مساجد با گنبد ساخته شد گنبد بیشتر در معماری ایرانی نمود پیدا کردهاست. قدیمیترین نمونه مساجد با گنبد چارطاقی مربوط به مسجد الاقصی است که قبل از اسلام ساخته شدهاست. در ایران ساسانی بیشتر آتشکدهها به صورت چارطاقی و گنبد دار مدور بودند و همین سبک در ساخت مساجد ایران بکار گرفته شد و سپس مناره بر آن افزوده شد. بر اساس کتاب نقش پارسی بر احجار هند معماری چارطاقی و گنبد دار در حوزه تمدنی ایران شکل گرفتهاست. کاخ اردشیر فیروز آباد یکی از نمونههای اینگونه معماری است در کشورهای شمال آفریقا مساجد فاقد گنبد است و به صورت یک منارهای ساخته میشود. مساجد قدیم تر در جهان عرب فاقد مناره هستند. مساجد در معماری ایران از سیر طراحی تکاملی برخوردارند. کاشی کاری سنتی از مهمترین عناصر تزئینی مساجد ایرانی است. اما بخشهایی هستند که در بیشتر مساجد وجود دارند. هر چند ممکن است در مساجد مهمی مانند مسجد شیخ لطفالله اصفهان وجود نداشته باشند. بخشهای زیر در مساجد دیده میشوند: سردر آستانه گنبد بارو گلدسته صحن یا میانسرا حرم محراب رواق بارگاه چلهخانه حجره شبستان کتیبه ستون سرستون طاق خواجهنشین آرامگاه سنگ قبر نورگیر مسجد اطراف گنبدخانههای بناهای اسلامی یا در ساقهٔ آنها نورگیرهای زیبایی وجود دارد که به علت شدت و ضعف نور، طرحهای بدیعی را به وجود آورده. این پنجرهها که معمولاً در بغل ایوانها نیز به وجود آمدهاند و اصطلاحاً به آنها پاچنگ میگویند، در اکثر مساجد قدیمی جزو عناصر همراه مساجد هستند. نورگیرها از مصالح کاشی معرق، سنگ، آجر، کاشی و چوب ساخته میشوند و دارای نقوش اسلیمی (خطوط برگرفته از پیچکهای گیاهی) یا هندسی هستند. جنس پنجرههای نورگیر در کشورهای هند و پاکستان از سنگ مرمر است. در بعضی از مساجد قدیمی ایران نورگیرها از خشت خام هم دیده شدهاند که دارای نقوش اسلیمی هستند و به علت وجود چند نور در آنها، توجه همگان به آن معطوف میگردد. یکی از زیباترین پنجرههای نورگیر، پنجرههای مشبک چوبی مسجد جامع اصفهان است که با طرحهای متنوع گره سازی، عملکردی در پنجرهها و درهای ارسی دارند. امروزه بسیاری از ضریحهای امامزادههای ایران به صورت شبکههای چوبی یا منبت کاری درآمدهاند از آثار جالب مراکز مذهبیاند. در مسجد شیخ لطفالله نور کیفیتی ورای ماده پیدا نموده تا آن جا که نور از جداره شمال شرقی به جداره جنوب غربی تابیده و به محراب نقشی ورای ماده میدهد. همچنین نور از جدارههای طوقه گنبد عبور کرده و پیچ و تاب شبکهها را بر روی گنبد خانه انداخته و مانند این است که این نقوش با سبک بالی در حال رقصند. سیالیت سیالیت همان احساس تعلیق است که در معماری دوره اصفهانی به خوبی میتوان دید. از آنجا که سیال بودن باعث میشود بنا سبکتر به نظر رسد و به بیننده کمک میکند تا از عالم مادی به عالم معنوی رود. همانند گنبد خانههای مساجد که در گذر زمان کالبد سبک تری پیدا نمودهاند تا آنجا که علاوه بر کاهش جرز، بازشوهایی در بدنه و طوقه گنبد ایجاد شده و نور را به داخل فضا میکشاند و حس سیال بودن گنبد را به مخاطب ارمغان میدهد چرا که گنبد در زیر امواجهای نور قرار گرفته و حس تعلیق را به وجود میآورد، همانا که مصالح با پیوند نور آسمانی میشوند. مسجد در معماری ایران مساجد مهمترین بناهای معماری ایران پس از اسلام هستند. شاخصترین و پیشرفتهترین بناهای هر دوره معماری ایران پس از ورود اسلام را میتوان در مساجد پیدا نمود. اهمیت مسجد در ایران نشانهای از پذیرش و اقبال مردم ایران نسبته به دین اسلام است. چرا که در دورافتادهترین نقاط ایران نیز مساجد مهمترین بناهای بافت اطراف خود بودهاند که با هزینه مردم بنا میشدند. ویژگیهای ساختاری هر مسجد شامل انعطاف ذاتی، بیتفاوتی نسبت به نماهای خارجی، تأکید متقابل بر فضای داخلی، و گرایش طبیعی به تزئینات کاربردی است. زمانی که از مسجد «جامع» سخن میرانیم در واقع همان مسجد است با ویژگیهایی مضاف و فراتر از مسجد و وام گرفته شده از معماری دوره بیزانس با ریشههای کلاسیک. به اعتقاد پیرنیا (۱۳۸۳)، ایرانیان کهن و هنرمندان آنها باور به تقلید درست داشتهاند و آن را بهتر از نوآوری بد میدانستند. تقلید یا برداشتی که منطق داشته باشد و با شرایط زندگی سازگار باشد. از این وجوه خاص که جامع را از مسجد متمایز میکند، میتوان به محراب، منبر یا سکوی وعظ، مقصوره یا محصوره، ناو یا راهروی بالا آمده میانه شبستان و گنبد اشاره کرد. ذکر این نکته حائز اهمیت است همه این عناصر در یک بنا با درجه اهمیت برابر باقی نماندند و با همه آنها به یک نحو برخورد نمیشد (براند، ۱۳۸۳). تاریخچه مسجد در ایران پس از فروافتادن ساسانیان، ساخت مساجد در ایران آغاز شد. در سه قرن نخستین حکومت اسلامی در ایران، مساجد به شیوهای بسیار ساده و به پیروی از معماری ساسانی ساخته میشد. زادگاه اولین نمونههای معماری اسلامی ایران را در خراسان دانستهاند، لذا طریق ساخت بناهای این دوران (شامل امویان، عباسیان، طاهریان) به شیوه خراسانی معروف است. در این شیوه که نقشه عمومی بناهای آن از مساجد صدر اسلام اقتباس شده، مساجد به صورت «شبستانی» یا «چهل ستونی» ساخته شدهاند (ذکرگو، ۴۶:۱۳۸۰) با پدیدار شدن اسلام و پذیرش آن از سوی ایرانیانی که زیر بیدادگری و ستم بودند دگرگونیهایی در ساختمانسازی رخ داد: پس از اسلام، با الگو گرفتن از باورهای اسلامی ساختمانها «مردم وار» تر شدند. گرچه در شیوه پارتی نیز مردم واری و پرهیز از بیهودگی نمایان بود ولی پس از اسلام این ارزشها بیشتر نمودار شدند. در شیوههای پیشین بنابر شرایط، ساختمانسازی کیفیت ویژهای یافت. برای نمونه در شیوه پارتی در روزگار اشکانیان، ساختمانها با سبک پاکتراش و با ریزه کاری بیشتری ساخته میشدند، اما در دوره دوم زمان ساسانیان چون به ساختمانهای بیشتری نیاز داشتند ساختمان را با سنگ لاشه میساختند، بدین گونه کیفیت: ساختمانسازی نیز افت میکرد (پیرنیا، ۱۳۴:۱۳۸۳) این امر به روی نحوه ساخت مساجد در دورههای مختلف تأثیر گذاشت. بهطور مثال ”در دوره سلجوقی آجر کاری و در دوره ایلخانی گچ بری و در دوره تیموری و صفویه کاشیکاری رایج بودهاست. نقشه ساختمانی مساجد نیز تفاوتهای آشکاری در هر دوره دارد. در ایران اسلامی با مساجد شبستانی، یک ایوانی، دو ایوانی، چهار ایوانی و ترکیب گنبد خانه با ایوان اصلی روبرو هستیم“(ابوذری ۱۳۸۰: ۱۱۷) ساختار مسجد در معماری ایران در معماری ایرانی هرگاه چند طاق پوش در کنار هم جای میگیرند، دهانه کوچه میانی یا میان وار بیش از کوچههای دیگر است و از دهانه بر وارها با کوچههای دیگر کمکم کاسته میشود و کوچه کناری که طاق آن روی دیوار پرت (دیواری که پشت آن آزاد است) مینشیند کمترین دهانه را دارد تا از رانش طاق کمکم کاسته شود و دیوار پرت را نیندازد؛ ناگزیر نمای میانوار که به روی سرای سرگشاده باز میشود پردهانه تر و بلندتر میشود و از مردم واری آن میکاهد. معمار هنرمند مسجد فهرج برای پیشگیری از این کاستی در کنار دو جرز میانوار، پیلکهای نغزی افزوده تا دهانه یکسان نماید (این نغزکاری یکصد سال پیش از آن در تاریخانه دامغان به کار رفتهاست). کار بهرهگیری از ساختمایههای بومآور در این مسجد بدانجا کشیدهاست که به جای کاه در کاهگل (که شاید در فهرج کمیاب بوده)، ژاژ (خارشتر-آدور) آسیا شده به کار بردهاند و همین کار اندودها را از آسیب موریانه بر کنار داشتهاست. هنر و معماری مساجد ایران مساجد ایران تمثیلی بینهایت است از رساندن انسان به کمال و ترکیبکننده رمز قدسی به گونهای که این مکان دارای تقدس است و انسان با اشراق درونی با آن ارتباط برقرار میکند. این حرکت و سیر کمال گرایانه لازمه هر بنای مذهبی است که اساساً محل بندگی و پرستش است. هنر به کمال رسیده ایرانیان با بهرهگیری از مفاهیم هندسی کیهانی همواره نمود بینهایت در یک نهایت یا صورت بودهاست. مساجد در نهایت نفس را به حقیقت ازلی و کمال حقیقی میرساند. این نائل شدن باحضور و شهودی همراه است که همواره حرکت در مکان و دیدنی از جنس شناخت از لحظه ورود تا به انتها با موحد همس است. تمامی مراتب این حرکت مکانی چون طریقت عرفانی آرام آرام نور حقیقت را در دل آشکار کرده انسان را از حشو و زواید خارج از این مکان مقدس منزه میدارد. ورودی در مساجد ایران جایگاه انتخاب و اطمینان است و تمایز را در مکان نشان میدهد و بیان میدارد که هویتی قدسی و کاملاً متفاوت با پهنه هیولایی اطراف در حال وقوع است. عمدتاً ورودیهای مساجد ایران حرکتی روحانی به سوی آسمان دارد. بهطور کلی هرچه به گذشته بازمیگردیم درمییابیم که زندگی انسان با کیهان و آسمان بیشتر مرتبط بودهاست. جلوههای این ارتباط را درقالب نقوش هندسی چون خورشید ماه و ستارهها در معماری مییابیم که آنها را در تزیینات به صورت اجر کاری یا کاشی کاری یا در کل حجم معماری در قالب استفاده از حجمها هندسی مطلقی چون مکعب یا مربع مستطیل یا دایره یا احجامی از این قبیل ملاحظه میکنیم. هندسه این نقوش دارای کششی درونی و به صورت متحدالمرکز یا مرکزگرا نمایان میشود. حرکت اجزای کوچکتر و چرخش آنها به دور اجزای دیگر بخشی از چرخش و حرکت کلی است. اجزا در یک نقش در عین حال که دارای اتحاد کلی هستند در بین خود نیز دارای وحدتی یکسان اند و به سوی یک مرکز دارای یک حرکت درونی هستند. این در واقع قانون نظم طبیعی در جهان هستی است. منبت کاریها گره چینیها یا کاشی کاریها به ایجاز این نظم کیهانی را به تصویر میکشند. تمامی نقوشی که به صورت طرحهای اسلیمی هستند در یک حرکت دایره وار قابل مهار شدن در دایرهاند. این دوایر نامرئی چون روح ویا پهنه بیانتها ی معنا همواره در نقوش حضور دارند و بیانگر ماهیت مینویی اناند. این نقوش اصول حقیقی را به نمایش میگذارد که بر اساس معرفت وجود و هستیشناسی علاوه بر این که الگویی طبیعی در جهان هستی است در بردارنده معنای ازلی نیز هست که ره یافتن به این معنا از طریق مشاهده و درک تحقق مییابد. تابش پی در پی نور در سطوح متفاوت و با زوایای مختلف در پیش تاق ایوان ورودی باعث احساس حضور نور میشود حضوری که شاید در حالت عادی در سطوح احساس نمیشود اما باتغییر تابش و ایجاد سایههای متفاوت احساسی بلورین را در زیر تاق برمی انگیزاند. نور در این میان نقش حکیمانه خویش را با ظهوری حیات بخش ایفا میکند و تأثیر وجودی خویش را در تراش الماس گونه فضا در هماهنگی شگفتانگیز با هندسه به جای میگذارد. نور بخشایش و رحمت الهی را بر آینه دل مؤمنین میتابد. اگر ان واجد بازتابش باشد انوار عالی الهی را به طرق مختلف نمایان میسازد. اما با وجود تکثر این بازتابشها حرکت صعودی در آنها دیده میشود و در انتها به یک خورشید یا شمسه در نور ازلی میرسند. هندسه پیش تاق یا ایوان ورودی به صورت یک مستطیل کشیده شدهاست که عمدتاً با دو مناره در دو طرف ترکیب میشوند و با زبان سکوت شهادت میدهند که در اینجا اتفاقی مقدس رخ میدهد. علاوه بر این تفاوت مقیاس و شکستنی که در خط آسمان عناصر اطراف خود ایجاد میکند بر حرکت رو به بالای ورودی بیشتر تأکید میکند. این عروج روحانی در پیش تاق یا موتیفهایی چون منارهها و کاشی کاریها بر روی منارهها به صورت اجر کاری و با طرحهای اسلیمی مقرنسها پیچهای تزیینی نیلی رنگ محیط و قوسهای تیزه دار بیان میشود. فضای ورودی آغاز سفر عرفانی است که درون را به آنچه شایسته رسیدن اوست سوق میدهد. کارکردهای مسجد مساجد به عنوان مهمترین بناها در هر شهر و روستا همواره نقشهای متعددی در زندگی قشرها مردم داشتهاند. این بناها چون بزرگترین ساختمانها بودهاند در آغاز نیازی به داشتن نشانی ویژهای نداشته نگاه هر گذرندهای را به سوی خود جلب میکردند اما پس از گسترش شهرها نخست با افزایش در گاهها و نهادن توق بر بلندترین جای ان و سپس با ساختن میل برج مناره در کنار و نزدیک ان ساکنان شهر را به عبادتگاه راهنمایی میکردهاند. رفته رفته مسجد به عنوان چشماندازی جغرافیایی و جلوه گاه هنر و ذوق ایرانی شهر را کاملاً تحت تأثیر خود قرار داد اما سیمای خاصی که مسجد در شهر به وجود میآورد و اثری که بر گسترش شهر میگذاشت. تنها به فضاهای فیزیکی و آرایشهای هنری و ذوقی ان ختم نمیشد بلکه مسجد از گذشته کارکردهای گوناگونی داشته و اکنون هم این نقشها را تا حدودی حفظ کردهاست. این نقشها عبارتند از: مرکز ارشاد و تبلیغ اسلامی و کانون رعایت قواعد و قوانین خاص. اعتقاد به عبادت نمازگزاران و نیایش به خدا از عوامل و انگیزههای بنیاد و ایجاد مساجد است. جمعآوری نذورات و کمکهای خیرین پخش آن بین نیازمندان آموزش رشتههای مختلف (قرآن، نهج البلاغه، آمادگی دفاعی و...) محدودیتها در عربستان سعودی ساخت هرگونه عبادتگاهی به غیر از مسجد ممنوع است. شهر آتن تنها پایتخت یونان است که با بیش از۵۰۰ هزار مسلمان، مسجدی رسمی ندارد. همچنین مسلمانان یونانی و مسلمانان مقیم این کشور از داشتن گورستانی برای دفن مردههای خود نیز محروم هستند. در تاریخ ۲۹ نوامبر ۲۰۰۹ میلادی، اکثریت مردم سوئیس با شرکت در یک همهپرسی عمومی، به «ممنوعیت احداث مناره در سوئیس»، رأی مثبت دادند. نگارخانه جستارهای وابسته ساختمانهای مذهبی مسجدالاقصی کلیسا کنیسه فهرست مسجدها مناره منابع پیوند به بیرون اسلام اصطلاحات اسلامی طراحی ایرانی فرهنگ اسلامی مسجدها معماری اسلامی معماری مسجد واژهها و عبارتهای قرآنی واژگان بازگشتی


text: گونههای ساختمانهای مذهبی در دینهای گوناگون عبارتاند از: زرتشتی آتشکده موبدستان هیربدستان آدریان ورهرام ایزد(بهرام ایزد) آتش دادگاه بودایی پاگودا (چتربرج) مسیحی کلیسا کلیسای جامع دوئومو (نیایشگاه ایتالیایی) صومعه دیر یهودی کنیسه (کنشت) مهرپرستی مهرابه پرستشگاه آناهیتا اسلامی مسجد مسجد جامع حسینیه امامزاده بقعه مرقد مدرسه دینی دیگر کیشها اهرام پرستشگاههای هندو خانقاه ویهارا دین


text: مهرابه به ساختمان مذهبی، مهرپرستان گفته میشود. این واژه از دو کلمه مهر و آبه ساخته شدهاست. خورآبه (خورشید آبه) نیز به همین معناست. آبه به معنی «جای گود» است که در کل واژه مهرآبه به معنای «گودی خورشید» میشود. مهرآبه در معماری فضایی چهارسویی بود، که جهت اصلی نیمروزی داشت. منتظران ظهور مهر فرشته آزادیبخش و عدالت گستر بایستی منتظر زایش او از آناهیتا در غاری میبودند که با تابش نور مهر خورشید بر سطح آب سنگاب تحقق پیدا میکرد. پس در هر طلوع صبح، و اوج نیمروزی و غروب مهر در این نیایشگاه برای ظهور او به نیایش میپرداختند. مهرآبه یا مهرآوه یعنی گنبدخانه مهر، خورآبه همان خورآوه یا خرابه گنبدخانه خور یا خورشید است. سقف گنبد مهرابهها نیلگونی بود که با لاجورد رنگین میشد، روزنه هورنوی آن در میان نقش خورشید یا شمسه قرار میگرفت و بر آن نقوش ستارگان با رنگهای طلایی ترسیم میگشت، همچون مقرنس در دل گنبدها در دورههای بعدی. واژهٔ عربی محراب نیز از مهراب ایرانیان الگوبرداری شدهاست. انواع مهرابه تصور بر آن بوده که مهر در یک غار گاو را که به اعتقاد مهرپرستان منشأ به وجود آمدن آفرینش است کشته و از گوشت و خون آن گاو گیاهان وموجودات به وجود آمدهاند پس به همین دلیل اعمال و مناسک خود را که از مهمترین آنها قربانی کردن گاو بود در غار انجام میدادند. مهرابههای غاری در جاهایی که غار طبیعی وجود داشت از همین غارها برای نیایش استفاده میشد. مهرابه هادر بیشتر دورانها به صورت معابد پنهانی بودند؛ و دور از شهرها و گذرها ساخته میشد. مهرابههای زیرزمینی در جاهایی که غار طبیعی وجود نداشته زمین را به مانند غاری میکندهاند. مهرابههای زیر زمینی در عمق و انتها توسعه زیادی پیدا نکرده بود. مهرابههای روزمینی در جاهایی که امکان کندن زمین نبودهاست یا این که آب روان در آن جاری بوده سعی میکردند که مهرابه را نزدیک آب روان بسازند. معماری مهرابهها در ورودی مهرابه را بیشتر به سمت شرق میساختند. ساختمان مهرابهها از یک ورودی سپس دهلیز درونی که به سه راهرو منتهی میشد تشکیل شدهاست. تالار روبرویی بزرگ بوده و تالار اصلی معبد بودهاست. دو راهرویی که در سمت چپ و راست قرار داشتند تنگتر بوده و سقف آن هم کوتاهتر است. مهراب بالای تالار اصلی قرار میگرفت و عبارت است از گودی اندکی در دیوارکه نقش مهر (و گاهی مجسمه او) در حال کشتن گاو در آن دیده میشد دو مهربان نیز در دو سوی او دیده میشدند. در دو طرف تالار اصلی نیمکتهایی سنگی قرار میدادند. روشنی مهرابه از روزنههای کوچک سقف یا پنجرههای باریک تأمین میشد، به طوری که فضای مهرابه تقریباً تاریک بود؛ و این برای آن بود که حالت اصلی غار حفظ شود. مهرابهها را کوچک میساختند به طوری که مهریان تنگ در کنار هم قرار گیرند. دیوارههای مهرابههای اروپا از نقاشیهای دیواری آیین مهر پر است. مهرابههای بازمانده در اروپا بیشتر مهرابههایی که مخفی نبودند به کلیسا تبدیل شدند یا در واقع روی بقایای آنها کلیسا ساخته شد. در ایران نیز بسیاری از مهرابهها به کلیسا، مسجد، آتشکده، امامزاده، خانقاه، قدمگاه و... تبدیل شدهاند. منابع ورمازرن، مارتین، آیین میترا، چشمه ۱۳۸۳ حامی، احمد، بغ مهر ۲۵۳۵ مهرپرستی مهرابه


text: نام قدیم سوریه (به یونانی Συρία) به احتمال زیاد از نام امپراتوری «نو آشوری» مشتق شده باشد که در قرن ۱۰ پ. م در این سرزمین تأسیس شد. کشور امروزی سوریه، پس از اشغال به دست فرانسویها (۱۹۱۷–۱۹۲۰) و قیمومت فرانسویها (۱۹۲۰–۱۹۴۶) در سال ۱۹۴۶ مستقل شد. در سال ۱۹۵۸ جمهوری سوریه بخشی از جمهوری متحد عربی شد، اما در سال ۱۹۶۱ از این فدراسیون کنارهگیری کرد. از سال ۱۹۶۳ تا به امروز جمهوری عربی سوریه، به دست حزب بعث سوریه و از سال ۱۹۷۰ به دست خانواده اسد اداره میشود. تاریخ سوریه به شرح زیر به دورههایی قابل تقسیم است: دوران پیش از تاریخ دوران باستان شرق نزدیک: تمدن ابلا، تمدن میتانی، امپراتوری آشوری نو، سرزمینهای سریانی هیتی. دوران باستان کلاسیک: امپراتوری بابل نو، سوریه هخامنشی، سوریه هلنی، سوریه رومی، سوریه اشکانی، سوریه ساسانی. دوران اسلامی: تسخیر به دست فتح شام بدست مسلمانان، خلافت اموی، خلافت فاطمی، دوران سلجوقی، کنتنشین ادسا، شاهزادهنشین انطاکیه، حملات مغولها، ایلخانان، سلطنت ممالیک (قاهره). اوایل دوره مدرن: سوریه عثمانی تاریخ مدرن سوریه: قیمومت فرانسه، جمهوری سوریه (۱۹۳۰–۱۹۶۳)، جمهوری عربی سوریه، جنگ داخلی سوریه. پیش از تاریخ قدیمیترین یافتههای تاریخ سوریه مربوطه دوران پارینه سنگی و پیشاتاریخ (۸۰۰٬۰۰۰ پیش از میلاد) است. در ۲۳ آگوست سال ۱۹۹۳ یک تیم باستانشناسی متشکل از متخصصان اهل ژاپن و سوریه فسیل انسانی را مربوط به دوران پارینه سنگی در غار ددریه در ۴۰۰ کیلومتری شمال دمشق پیدا کردند. استخوانهای پیدا شده در این غار متعلق به یک بچه نئاندرتال بودهاست که تخمین زده میشود حدود دو ساله بوده و در دوران پارینه سنگی میانی (۲۰۰٬۰۰۰ تا ۴۰٬۰۰۰ سال پیش از میلاد) زندگی میکردهاست. تاکنون استخوانهای بسیاری ازنئاندرتالها کشف شدهاست ولی این عملاً برای اولین بار بود که اسکلت تقریباً کامل یک کودک در حالت دفن شده پیدا شد. باستان شناسان نشان دادهاند که تمدن سوریه یکی از کهنترین تمدنهای روی زمین بودهاست. سوریه بخشی از هلال حاصلخیز است و از ۱۰٬۰۰۰ سال پیش از میلاد یکی از مراکز تمدن نوسنگی بوده، که از کشاورزی و دامداری را برای اولین بار استفاده کردهاند. ویژگی اصلی دوره نوسنگی خانههای مستطیل شکل مربوط به تمدن موریبت است. در اوایل دوره نوسنگی مردم از سنگ، گچ و آهک سوخته ظرف میساختهاند. یافتههایی از جنس ابزار ابسیدین از آناتولی نشان میدهد، که روابط تجاری با هم داشتهاند. شهرهای تل حموکار و تل عمار در اواخر دوران نوسنگی و عصر برنز رونق گرفت. دوران باستان شرق نزدیک خرابههای ابلا یا تل مردیخ، در نزدیکی ادلب در شمال سوریه در سال ۱۹۷۵ مورد کاوشهای باستانشناسی قرار گرفت و به نظر میرسد، که این شهر در حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد تأسیس شده و مردم آن، به زبان سامی شرقی صحبت میکردند. امپراتوری ابلایی در دوران اوج خود، از حدود ۲۴۰۰ تا ۲۵۰۰ پیش از میلاد، از شمال به آناتولی، از شرق به بینالنهرین و از جنوب به دمشق میرسیدهاست و با دولتهای سومر در بینالنهرین، اکد و آشور و نیز مردم شمال غرب داد و ستد میکردهاست. هدایایی که از فراعنه در حفاریها پیدا شدهاست، نشان میدهد این تمدن با مصر باستان در ارتباط بودهاست. محققان بر این باورند که زبان مردم ابلا، زبان سامی شرقی اکدی بینالنهرینی بودهاست که از قدیمیترین زبانهای نوشته شده در جهان است. از هزاره سوم پیش از میلاد سوریه محل اشغال و مبارزه متوالی سومریها، ابلاییها، آکادیها، آشوریها، مصریها، هیتیها، هوریها، میتانیها، عموریها و بابلیها بودهاست. ابلا احتمالاً (در ۲۳۳۵–۲۱۵۴ پیش از میلاد) توسط سارگون بزرگ صاحب امپراتوری بینالنهرینی اکد، در ۲۳۳۰ سال پیش از میلاد فتح شد. چند قرن بعد این منطقه دوباره به عنوان بخشی از سرزمین عموریها که به زبانهای سامی شمالغربی صحبت میکردند، تجدید حیات کرد تا این که در اوایل هزاره دوم پیش از میلاد هیتیهای هندواروپایی آن را فتح کردند. سومریها، آکادیها و آشوریهای بینالنهرین از اوایل قرن ۲۴ پیش از میلاد این منطقه را مارتو یا سرزمین عمورو (عموریها) مینامیدند. بین سدههای ۲۲ تا ۱۸ پیش از میلاد بخشهایی از سوریه، تحت کنترل امپراتوریهای سومری نو، آشوری کهن و بابلی بودهاست. بین سدههای ۱۵ و ۱۳ پیش از میلاد امپراتوریهای رقیب هیتی، مصری، آشوری و میتانی بر سر این منطقه مبارزه میکردند، تا این که امپراتوری آشور میانه (۱۳۶۵–۱۰۵۰ پیش از میلاد) در نهایت کنترل سوریه را به دست گرفت. هنگامی که امپراتوری آشوری در اواخر سده ۱۱ پیش از میلاد رو به زوال گذاشت، کنعانیها و فنیقیها سواحل سوریه را اشغال کردند. در چارچوب ناآرامیهای اواخر عصر برنز و هجوم آشوبگران دریانورد، آرامیها و سوتانیها در داخل کشور جای عموریها را گرفتند. در این مدت بخش عمده سوریه به نام آثورا (ابرنهرا، فرارود، ابرناری) و آرامیه (ارم؟) شناخته شد. از سده دهم پیش از میلاد امپراتوری آشوری نو (۹۳۵–۶۰۵ قبل از میلاد) به وجود آمد و سوریه تا اواخر ۷ قرن قبل از میلاد به مدت سه سده به دست آشوریان اداره شد، که نام آن هنوز آثورا و آرامیه بود. از این دوره به بعد برای اولین بار نام سوریه پدیدار شد، البته این نام بر سوریه امروزی اطلاق نمیشد بلکه بر بخش هندواروپایی امپراتوری آشور، یعنی شمال عراق امروزی، شمال شرق سوریه، جنوب شرق ترکیه و حاشیه شمال غربی ایران اطلاق میشد. بعد از سقوط این امپراتوری آشور، بینالنهرین برای مدت کوتاهی تحت امر امپراتوری بابل نو (۶۱۲–۵۳۹ قبل از میلاد) قرار گرفت و شاید ۷۰ سال به حکومت خود ادامه داد. دوران باستان کلاسیک هخامنشیها و سلوکیها در سال ۵۳۹ قبل از میلاد، هخامنشیها سوریه را به امپراتوری خود ضمیمه کردند، تا این که اسکندر مقدونی در ۳۳۳–۳۳۲ قبل از میلاد، آن را تصرف کرد. پس از مرگ اسکندر و در نتیجهٔ جنگهای دیادوخوی، سوریه بخشی از امپراتوری سلوکی شد. پایتخت این امپراتوری، (در ۳۱۲ قبل از میلاد تأسیس شد) شهر انطاکیه بود، که آن زمان بخشی از سرزمین سوریه محسوب میشد، ولی امروزه در کشور ترکیه قرار دارد. امپراتوری روم پومپه، سردار رومی، انطاکیه را در سال ۶۴ قبل از میلاد تسخیر کرد و آن را به امپراتوری روم اضافه نمود. انطاکیه بعد از شهرهای رم و اسکندریه سومین شهر بزرگ امپراتوری روم بود. انطاکیه با جمعیتی که در اوج خود به حدود ۵۰۰/۰۰۰ نفر میرسید، یکی از مراکز عمده تجارت و صنعت در جهان باستان بود و کثرت جمعیت این شهر که به زبان آرامی صحبت میکردند، پس از این دوران تا قرن ۱۹میلادی، دوباره به این تعداد نرسید تا این که در قرن نوزدهم پس از دو هزاره دوباره جمعیت آن به بیش از نیم میلیون نفر رسید. سوریه به خاطر جمعیت بزرگ و مرفهای که داشت به ویژه در قرنهای ۲ و ۳ میلادی یکی از مهمترین شهرهای امپراتوری روم بود. سوریه در تاریخ مسیحیت اهمیت بسیاری دارد چون پولس رسول، در راه دمشق دین خود را به مسیحیت تغییر داد. وی پس از آن به چهره اصلی کلیسای مسیحی در انطاکیه تبدیل شد و از آنجا بود که سفرهای تبلیغی خود را انجام داد. امپراتور روم هلیوگابال (۲۱۸–۲۲۲ میلادی) نیمه آرامی بود و خانوادهاش از صنف روحانیهای ارشد خدای خورشید الجبل، (ال گابال) در اِمِسا، (حمص امروزی) در سوریه به صورت موروثی مشارکت میکرد. امپراتور بعدی الکساندر سوروس (۲۲۲–۲۳۵ میلادی) نیز اهل سوریه بود. امپراتور رومی دیگری که اهل سوریه بود، فیلیپ عرب (مارکوس ژولیوس فیلیپوس) بود که از سال ۲۴۴ تا ۲۴۹ میلادی، امپراتور روم بود. امپراتوری پالمیرا پالمیرا خود یک دولت آرامی بومی ثروتمند و قدرتمند به وجود آورد که در سدههای ۲ و ۳ میلادی مرکز امپراتوری پالمیرا شد که و رقابت کوتاه مدتی با روم داشت. بیرانس با سقوط امپراتوری روم غربی، سوریه در ۳۹۵ میلادی بخشی از امپراتوری روم شرقی شد. پس از اسلام محمد و فتوحات اسلامی محمد پیامبر اسلام، در مدت حیات خود دو بار مرزهای امپراتوری روم در سرزمین شام را مورد تهاجم نیروهای نظامی خود قرار داد. او در واپسین روزهای زندگی خود (سال یازدهم ه.ق)، سپاهی به فرماندهی اسامه بن زید و تمامی بزرگان صحابه برای هجوم به سرزمین شام تدارک دیده و اعزام ساخت؛ اما در همان روزها فوت نمود. بعدها خلیفه اول ابوبکر، اعزام آن سپاه را دنبال کرد. طی سالهای ۶۳۴–۶۴۰ میلادی، سوریه به اشغال سپاه مسلمانان، که خالد بن ولید آن را رهبری میکرد درآمد و این منطقه را به بخشی از سرزمین اسلامی تبدیل کرد. خلافت اموی، عباسی و پس از آنها در اواسط قرن ۷ میلادی، خلافت اموی، که آن زمان حاکم بر امپراتوری اسلام بودند، پایتخت خلافت خود را در شهر دمشق قرار دادند. در این زمان سوریه بزرگ، شامل چهار ناحیه دمشق، حمص، فلسطین و اردن میشد. سرزمینهای اسلامی به سرعت گسترش یافتند و از اسپانیا تا هند و بخشهایی از آسیای میانه گسترش یافتند. سوریه به عنوان مرکز خلافت، رونق اقتصادی بسیاری پیدا کرد. حاکمان اموی نخست مانند عبدالملک بن مروان و ولید بن عبدالملک، چندین کاخ و مسجد پر زرق و برق در سراسر سوریه به ویژه در دمشق، حلب و حمص ساختند. مسیحیان این سرزمین (مشخصا آرامیها و آشوریها شمال شرق) در این دوره به خوبی در کنار مسلمانها زندگی میکردند و حتی پستهای دولتی میگرفتند. در اواسط قرن ۸ میلادی، مبارزات دودمانها، شورشهای منطقهای و اختلافات مذهبی باعث شد، خلافت از بین برود و خلافت اموی، جای خود را به خلافت عباسی داد. آنها در سال ۷۵۰ میلادی، پایتخت خلافت را به بغداد بردند. سوریه مدت زمانی به دست طولونیها (۸۸۷–۹۰۵ میلادی) و آل اخشید (۹۴۱–۹۶۹ میلادی) از مصر اداره میشد و پس از یک دوره هرج و مرج، شمال سوریه به کنترل حمدانیها حلب درآمد. دربار علی سیف الدوله (۹۴۴–۹۶۷ میلادی) یک مرکز بزرگ فرهنگی بود که ادبیات عربی در آن رشد بسیاری کرد. او تلاشهای بیزانس برای پس گرفتن سوریه را با تاکتیکهای ماهرانه دفاعی و ضد حمله به آناتولی پاسخ داد و توانست سوریه را حفظ کند. پس از مرگ او، بیزانس توانست انطاکیه و حلب را در سال ۹۶۹ میلادی، تصرف کند. در پی این رویداد، سوریه آوردگاه نبرد بین حمدانیها، بیزانسیها و فاطمیها شد. بیزانس در سال ۹۹۶ میلادی، تمام سوریه را فتح کرد، اما اختلاف میان بیزانسیها، فاطمیها و آل بویه بغداد همچنان تا میانه سده یازدهم میلادی، ادامه یافت تا این که سلجوقیها (۱۰۸۴–۱۰۸۶ میلادی) سوریه را تصرف کردند. پس از یک قرن حکومت سلجوقی، صلاحالدین ایوبی، بنیانگذار ایوبیها، سوریه را فتح نمود (۱۱۷۵–۱۱۸۵ میلادی). دولتهای صلیبی بخشهایی از سوریه در سدههای ۱۰، ۱۱ و ۱۲ میلادی، تحت کنترل جنگجویان صلیبی قرار گرفت: شهرهایی مانند، ادسا (۱۰۹۸–۱۱۴۹ میلادی)، انطاکیه (۱۰۹۸–۱۲۶۸ میلادی) و طرابلس (۱۱۰۹–۱۲۸۹ میلادی). همزمان، حشاشین اسماعیلیه نیز حضوری محدود در سوریه داشتند. حمله مغولها در سال ۱۲۶۰ میلادی مغولها تمام سوریه را درنوردیدند. خروج ارتش مغول باعث شد مملوکان مصر برای حمله به سوریه و تسخیر آن آماده شوند. بیبرس رهبر مملوکان علاوه بر ساخت قلعه سلطانی در قاهره، دمشق را به یک شهر مهم تبدیل کرد و با استفاده از اسب و کبوتر نظام مراسلاتیای تنظیم کرد، که این شهر را به شهرهای دیگر مرتبط مینمود. مملوکان آخرین بازماندههای جنگجویان صلیبی را در سوریه از بین بردند و چندین حمله از موج اول حملات مغولها را دفع کردند. اما در سال ۱۴۰۰ میلادی موج دوم تهاجمات اقوام ترک و مغول آغاز شد و آنها، به رهبری تیمور لنگ به سوریه حمله کردند، ارتش مملوک در حلب شکست خورد و دمشق سقوط کرد. تمام ساکنان شهر به جز صنعتگران قتلعام شدند و صنعتگران به سمرقند تبعید شدند. در این زمان جمعیت مسیحی سوریه آزار و اذیت بسیاری دید. دو سده بعد، کشف مسیر دریایی اروپا به شرق دور باعث شد بازرگانان نیازی به مسیر تجاری زمینی که از سوریه میگذشت، نداشته باشند. در سال ۱۵۱۶ میلادی، امپراتوری عثمانی سوریه را فتح کرد. سوریه عثمانی سلطان سلیم عثمانی بخش اعظم سوریه را در سال ۱۵۱۶ میلادی با شکست دادن مملوکان در نبرد مرج دابق در نزدیکی حلب فتح کرد. سوریه بین سالهای ۱۵۱۶–۱۹۱۸ میلادی، بخشی از امپراتوری عثمانی بود، اگر چه دو بار صفویان، در زمان شاه اسماعیل یکم و شاه عباس یکم موفق شدند سوریه را تسخیر کنند. تحمل حکومت عثمانی برای مردم سوریه چندان فاجعه بار نبود، چون ترکهای مسلمان، زبان عربی را زبان قرآن دانسته و به آن احترام میگذاشتند و صنف روحانی، آنها فارغ جریان استعمار پذیرفته شده بود. دمشق اصلیترین محل عزیمت مسلمانها، به مکه شد و به جهت اعتقاد مسلمانها و به برکت زائران بیشمار، حج در این شهر وجههٔ مقدسی برای خود بدست آورد. ترکان عثمانی، سوریه را یک ایالت بزرگ تبدیل کرده بود، که چند بخش اصلی یا «سنجاق» داشت. در ۱۵۴۹ میلادی، سوریه به دو ایالت دمشق و حلب تقسیم شد. در ۱۵۷۹میلادی، ایالت طرابلس شامل لاذقیه، حماة و حمص تأسیس شد. در سال ۱۵۸۶ میلادی، ایالت رقه در شرق سوریه تأسیس شد. در حکومت عثمانی بخشهای مختلف جامعه سوریه چهارصد سال همزیستی مسالمت آمیزی داشتند و اقلیتهای مذهبی شیعه، ارتدکس یونانی، مارونی، ارمنی و یهودی شخصیت اجتماعی خود را حفظ میکردند و رهبران شان نقشهایی را در زندگی مدنی مردم خود انجام میدادند. اصلاحات دولتی ترکان عثمانی موسوم به تنظیمات، در سال ۱۸۶۴ میلادی، چنین مقرر میکرد که هر ایالت در سراسر امپراتوری به ولایتهایی که کوچکتر بودند تقسیم شود و هر ولایت یک والی داشته باشد، که سلطان وی را تعیین میکرد اما شورایی از سکنه بومی منطقه نیز در اداره آن نقش داشتند. قلمرو سوریه بزرگ در اواخر حکومت عثمانی شامل سوریه امروزی، لبنان، اسرائیل، اردن، فلسطین، غزه و بخشهایی از ترکیه و عراق میشد. در جنگ جهانی اول، دیپلمات فرانسوی فرانسوا ژرژ پیکو و دیپلمات انگلیسی مارک سایکس مخفیانه تصمیم گرفتند که پس از جنگ، امپراتوری عثمانی را به مناطقی که در توافقنامه سایکس–پیکو در سال ۱۹۱۶ میلادی، مشخص شدهاست تقسیم کنند. بر همین اساس در اکتبر ۱۹۱۸ میلادی، نیروهای عرب و انگلیسی به سوریه حمله کرده و دمشق و حلب را تسخیر کردند. بر اساس قرارداد سایکس پیکو، سوریه در سال ۱۹۲۰ میلادی، به اشغال کامل فرانسه درآمد. در اوایل قرن ۲۰ پاکسازی قومی ترکان باعث شد ترکیب جمعیتی منطقه دچار تغییرات عمدهای شود. برخی قبایل چرکسی، کرد و چچنی با عثمانیها دست به دست هم دادند و بین سالهای ۱۹۱۴ و ۱۹۲۰ میلادی، از یک سو این گروه دست به قتلعام مسیحیان ارمنی و آشوری در بینالنهرین علیا میزدند و ازسوی دیگر شبه نظامیان محلی عرب به غیرنظامیان مسیحی فراری و غیر مسلح شبیخون میزدند. بسیاری از آشوریها در جریان نسلکشی به سوریه فرار کردند و بهطور عمده در منطقه جزیره مستقر شدند. در سال ۱۹۳۶ میلادی، فرانسویها منطقه عامودا را بمباران کردند و پانصد نیروی کرد از قبایل داکوری، میلان، و کیکی در ۱۳ آگوست سال بعد طی یک حمله انتقام جویانه دوباره به این شهر که عمدتاً مسیحینشین شده بود حمله کرده و شهر را به آتش کشیدند. شهر ویران شد و حدود ۳۰۰ خانواده مسیحی به شهرهای قامشلی و حسکه فرار کردند. کردها در ادامه واکنش به بمباران فرانسویها، به روستاهای منطقه الباغ در شمال کوه حکاری نیز حمله کردند و به گزارش ستوان رونالد سمپیل استافورد، در اثر حملههایی که در واکنش به بمباران فرانسویها رخ داد آشوریها و ارمنیهای بسیاری کشته شدند. در سال ۱۹۴۱ میلادی، حملهای به منطقه آشورینشین مالکیه صورت گرفت که البته شکست خورد اما چنان باعث وحشت آشوریها شد که منطقه را ترک کردند و مهاجرت عظیم کردها از ترکیه به این منطقه باعث شد اکثریت کرد در منطقه عامودا، مالکیه و درباشیه حاکم شود. توافقنامه آنکارا در اکتبر ۱۹۲۱ میلادی، بین فرانسه و ترکیه نیز فاجعهای به همین ابعاد را بر شهر نصیبین تحمیل کرد، که اهمیت تاریخی بسیاری برای مسیحیان دارد، اما بر اساس قرارداد آنکارا، این شهر به ترکیه ضمیمه شد. به همین دلیل جمعیت مسیحی مجبور شدند شهر خودرا ترک کنند و وارد شهر قامشلی در خاک سوریه شوند که با خط راهآهن از شهر نصیبین جدا میشود. نصیبین به شهری کردنشین تبدیل شد و قامشلی به یک شهرستان مسیحی سریانی زبان؛ ولی با شکست شورش سعید علی نقشبندی در برابر دولت ترکیه همه چیز به زودی تغییر کرد و کردهای بسیاری از آغاز سال ۱۹۲۶ میلادی، به این منطقه مهاجرت کردند. در طول دهه ۱۹۲۰ میلادی، کردهای بسیاری از خانههای خود در ترکیه گریختند، در شمال شرقی سوریه ساکن شدند. فرانسه به آنها امتیاز شهروندی سوریه را اعطا نمود. دوران معاصر سوریه در سال ۱۷۹۹ میلادی با فتح مصر توسط ناپلئون بناپارت به اشغال فرانسه درآمد. با استقلال نسبی مصر، سوریه نیز دوباره به عثمانی واگذار گردید. آزار مسیحیان و سرکوب شورشهای آنان، راه مداخله بیش از پیش دولتهای اروپایی را به این کشور باز کرد. سرانجام در سال ۱۸۶۰ میلادی، فرانسه بهعنوان کمک به سلطان عثمانی در اداره سوریه، نیروهای نظامی خود را در بیروت (در آن زمان جزو سوریه بود) پیاده کرد. با ورود دولت عثمانی به جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴ میلادی، ملیگرایان عرب، زمینه را برای اجرای اهداف استقلالطلبانه خود مساعد دیده و شروع به فعالیت کردند. در همین زمان نیز زمینه برای ایجاد یک دولت یهودی در سرزمین فلسطین آغاز شده بود. در پایان جنگ جهانی اول و شکست عثمانی، امیر فیصل بن حسین (که بعدها پادشاه عراق شد) از سوی کنگره مردم سوریه به پادشاهی این کشور انتخاب گردید. در سال ۱۹۱۸ میلادی، حکومت وی، با موقعیت و مرکزیت سیاسی دمشق تثبیت گردید. در سال ۱۹۲۰ میلادی، نیروهای فرانسه و متفقین، این کشور را به تصرف خود درآوردند و سوریه و لبنان با رأی جامعه ملل، تحت قیمومیت فرانسه قرار گرفتند. در سال ۱۹۲۶ میلادی، لبنان از سوریه تجزیه و کشوری جداگانه شد. پس از مذاکرات طولانی در سالهای ۱۹۳۰ و ۱۹۳۲ میلادی، توافقهایی برای تأسیس سوریه خودمختار بهعمل آمد. با سقوط فرانسه به دست آلمان در جنگ جهانی دوم سوریه تحت قیمومیت دولت فرانسه ویشی درآمد. در سال ۱۹۴۱میلادی، نیروهای انگلستان و فرانسه آزاد، سوریه را اشغال کردند. در همین سال سوریه استقلال خود را اعلام کرد و ژنرال کاترو، فرمانده نیروهای فرانسه آزاد استقلال و سپس تأسیس جمهوری سوریه را در شانزدهم سپتامبر ۱۹۴۱میلادی اعلام کرد و تاجالدین الحسنی رئیسجمهور این کشور شد. با این وجود استقلال سوریه تا سال ۱۹۴۴ میلادی، عملاً محقق نشد. در سال ۱۹۶۷ میلادی، پس از جنگ با اسرائیل، بخشی از خاک سوریه که استان قنیطره نام دارد به تصرف اسرائیل درآمد. در سال ۱۹۷۰ میلادی، ارتشبد حافظ اسد با کودتایی قدرت را به دست گرفت و به ریاست جمهوری سوریه انتخاب شد. در سال ۱۹۷۳ میلادی، سوریه دوباره در جنگ اعراب و اسرائیل شرکت کرد و خسارات زیادی بر اسرائیل وارد آورد. در سال ۱۹۸۲ میلادی، سوریه بهدنبال هجوم صهیونیستها به جنوب آن تا حدی درگیر نبرد لبنان بود. رویدادهای سال ۲۰۰۰، تاکنون حافظ اسد از سالها پیش از مرگ خود، پسر بزرگش، باسل اسد را برای جانشینی، آموزش داده بود، اما یک سانحه رانندگی مشکوک در سال ۱۹۹۴ میلادی، جان او را گرفت و پسر دوم خانواده اسد، بشار اسد که تا آن زمان علاقه چندانی به سیاست نشان نمی، داد و در لندن در حال تحصیلات پزشکی با تخصص چشمپزشکی بود، به صحنه سیاست کشانده شد. در سال ۲۰۰۰ میلادی، بشار اسد به عنوان تنها کاندیدای ریاست جمهوری سوریه به جانشینی پدرش حافظ اسد انتخاب شد. وی در این انتخابات ۹۹٫۷۴ درصد آرا را به دست آورد. بشار اسد در انتخابات ریاستجمهوری سوریه در سال ۲۰۰۷ میلادی، هفت سال دیگر برای ریاست جمهوری سوریه انتخاب شد. وی در آن سال در همهپرسی، ۱۱ میلیون رای مثبت آورد و فقط حدود ۲۰ هزار نفر با ادامه ریاست جمهوری وی مخالفت کردند. در سال ۲۰۱۱ میلادی، با بالا گرفتن بهار عربی، تظاهراتی نیز در شهرهای مختلف سوریه نظیر حماة، جبله، دمشق، لاذقیه، درعا و حمص به وقوع پیوست که با سرکوب ارتش سوریه مواجه شد. اتحادیه عرب پس از جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱، عضویت سوریه در اتحادیه عرب به حالت تعلیق درآورد. در سال ۲۰۱۴ میلادی، بشار اسد برای شرکت در انتخابات ریاستجمهوری سوریه، ثبت نام کرد و در ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۳ صلاحیت وی و دو نفر دیگر، بنامهای، ماهر عبدالحفیظ حجار و حسان عبدالله نوری تأیید شد. بشار اسد نهایتاً با کسب ۹۲٫۲ درصد آرا مجدداً برای سومین دوره هفت ساله رئیسجمهور سوریه شد. در سال ۲۰۲۱ میلادی، بشار اسد برای شرکت در انتخابات ریاستجمهوری سوریه، ثبت نام کرد. در ۳ مه ۲۰۲۱، رئیس دادگاه عالی قانون اساسی سوریه، محمد جهاداللهام اعلام کرد که دادگاه در اعلامیه اولیه خود تصمیم به پذیرش نامزدهای: عبدالله سلوم عبدالله، بشار اسد و محمود احمد مرعی گرفت و بقیه درخواستهای کاندیداتوری ارسال شده را رد کرد زیرا آنها شرایط قانونی را برآورده نمیکردند. بشار اسد نهایتاً با کسب ۹۵٫۱۹ درصد آرا مجدداً برای چهارمین دوره هفت ساله رئیسجمهور سوریه شد. منابع نوشتار: اماکن سیاحتی و زیارتی دمشق، مؤلف: اصغر قائدان بینالنهرین تاریخ اروپا تاریخ جزیره (میانرودان) تاریخ سرزمین شام سوریه نوشتارهای صوتی هلال حاصلخیز


text: دستور زبان یا گرامر مجموعه قوانین و ضوابط حاکم بر ساختار واژهها، جملهها، واجها و آواها و معناها در زبان است. به عبارت دیگر؛ دستور زبان مجموعه قواعد و آیینهایی است که اهل زبان آنها را بهطور قراردادی و دستهایی، مجموعهای (همکاری دسته جمعی)، و تکاملی (نقاشی، خط میخی و...) فراگرفته و زبان آموزان، برای درک بهتر گفتار و نوشتار اهل زبان، آن را میآموزند. در تقسیمبندیهای سنتی، دستور زبان بهطور کلی از دو شاخهٔ واژهشناسی (صرف) و جملهشناسی (نحو) تشکیل شدهاست. صرف و نحو با هم دستورِ یک زبان را تشکیل میدهند؛ ولی امروزه دستور زبان را، که زیرشاخهای از دانش زبانشناسی بهشمار میآید، دارای بخشهای آواشناسی، واجشناسی، صرف، نحو و معناشناسی میدانند. تعریف در زبانشناسی، دستور زبان مجموعهای از قانونهای ساختمانی در زبان است که ساختِ جملهها، عبارتها، و کلمهها را در هر زبانی تعیین میکند. این اصطلاح همچنین به مطالعهٔ این قانونها نیز گفته میشود که در اینزمینه شامل علم نحو، ریختشناسی، و واجشناسی است که اغلب با آواشناسی، معناشناسی، و عملگرایی کامل میشود. زبانشناسان بیشتر این اصطلاح را برای قوانین املایی به کار میبرند؛ هرچند کتابهای کاربردی و راهنماهای متداول ــ که خودشان را دستور زبان مینامند ــ ممکن است به قواعد املا و نشانهگذاری گفته شوند. دستور زبان؛ ساختار و سامانه زبان است. دستور زبان شامل زبانشناسی نحوی و ساختشناسی واژگانی زبان است. بسیاری بر این باور هستند دستور زبان یا گرامر شامل قوانین زبان است، در صورتی که در حقیقت هیچ زبانی شامل قانون نیست (به استثناء زبان اسپرانتو). زیرا قانون توسط عدهای قانون گذار وضع میشود ولی گرامر توسط هیچکس وضع نشدهاست. زبان به مرور زمان تغییر میکند. زیرساختهای اجتماعی در تغییر زبان بسیار تأثیرگذار هستند؛ اقتصاد، سیاست، فرهنگ، تغییرات جغرافیایی، تغییرات اقلیمی، تحول ساختار سیاسی جامعهها و چندین و چند عامل دیگر، در تغییر و دگرگونی زبان، تأثیر مستقیم دارند. به بیان دیگر، دستور زبان بازتابی از زبان در یک دوره مشخص است. گرامر زبان باعث میشود تا آموزندگان زبان، سریع تر و تأثیرگذارتر آن را بیاموزند. وقتی آموزندگان زبان؛ دستور زبان را بیاموزند، قادر هستند خیلی چیزها را خود درک کنند و از مراجعه به معلم و کتابها بینیاز شوند. کاربرد اصطلاحات گویندهٔ هر زبانی، برای استفاده از زبانش، مجموعهای از قوانین را دارد. این دستور زبان است و ــ دستکم در مورد زبان بومی فرد ــ اکثریت زیادی از اطلاعات درونش بهوسیلهٔ مطالعهٔ آگاهانه یا آموزش به دست نمیآید، بلکه بهوسیلهٔ مشاهدهٔ دیگر گویندگان میسر است. بخش عظیمی از این عمل در دورهٔ کودکی انجام گرفتهاست. زبانآموزان بعدها در زندگی، درگیر حجم بزرگتری از راهنماییهای دقیق میشوند. اصطلاح دستور زبان میتواند برای توصیف قوانینی که رفتار زبانیِ گروهی از گویندگان را تعیین میکند، مورد استفاده قرار بگیرد. اصطلاح دستور زبان انگلیسی میتواند چندین معنا داشتهباشد: میتواند به تمام قواعد دستور زبان انگلیسی گفته شود؛ این همان دستور زبانی است که مورد استفادهٔ همهٔ گویندگان زبان انگلیسی قرار میگیرد، بهاین معنی که شامل تنوع عظیمی است. این اصطلاح متناوباً ممکن است فقط به آنچه در دستور زبان همه یا اکثریت زیادی از گویندگان انگلیسیزبان عمومیت دارد به کار رود، (مانند قرار گرفتن فاعل ـ فعل ـ مفعول در یک جملهٔ سادهٔ خبری). یا اشاره به قوانین خاصی دارد که مربوط به تعریف تنوع زبان انگلیسی میشود (مثل زبان استاندارد انگلیسی). دستور زبان انگلیسی، توصیفی ویژه از مطالعه یا تجزیهٔ چنین قوانینی است. یک کتاب مرجع، دستور زبان را دستور زبان مرجع مینامد. یک دستور زبان غنی، که تماماً دستور یک زبان را توصیف میکند، دستور زبان توصیفی نامیده میشود. زبانشناسی توصیفی در تقابل با زبانشناسی تجویزی قرار دادهاند که تلاش میکند قوانین مورد استفادهٔ یک زبان را اجرا کند. چارچوبهای دستوری، وسیلهای برای رسیدن به دستور زبان مطلوب است. چارچوب استاندارد یک دستور زبان زایشی، مدل دستور متغیر است که توسط نوام چامسکی و همکارانش از سال ۱۹۵۰ به بعد توسعه یافت. تاریخ نخستین دستور اصولی از هند در عصر آهن سرچشمه میگیرد که توسط یاسکا (قرن ۶ قبل از میلاد)، و دیگر مفسرانِ قبل از میلاد پدید آمد. در غرب نیز، دستور زبان بهعنوان یک نظم در آداب یونانی از قرن سوم قبل از میلاد، همزمان با نویسندگانی چون ریانوس و آریستارکوس، پدید آمد که بهعنوان قدیمیترین سند دستوری شناخته میشود. دستور زبان لاتین، با دنبال کردن مدل یونانی، از قرن یکم قبل از میلاد، با آثار نویسندگانی چون اوربیلیوس پاپیلوس، رمیوس پالمون و چند تنِ دیگر توسعه یافت. دستور زبان متداول تامیل در حدود قرن نخستِ قبل از میلاد پدید آمد. دستور زبان ایرلندی در قرن هفتم توسط اوریسپت پایهریزی شد. دستور عربی در قرن هشتم توسط ابن ابیاسحاق و شاگردانش شکل گرفت. نخستین رساله بر دستور زبان عبری در متون میشناه در قرون وسطی پدید آمد. فرهنگ و دستور یهودی نیز از بغداد نشأت میگیرد. دیکداک یکی از نخستین تفسیرهای دستوری بر انجیل در زبان عبری است. ابن بارون، در قرن دوازدهم، زبان عبری را با عربی، با توجهبه قواعد دستوریِ اسلامی مقایسه کردهاست. در سراسر قرون وسطی، دستور زبان بهعنوان هستهٔ مرکزی در بین هفت هنر شناخته میشد. این اندیشه تحت تأثیر نویسندگان عهد عتیق، همچون پریسکان، بود. رفتارهای بومیمآبانه در قرون وسطی رفتهرفته توسط کارهای انفرادی نظیر رسالهٔ دستوری آغاز شد. اما آثار این کارها در رنسانس و قرن هجدهم پدیدار شد. دستور زبان کشورهای اروپایی بهمنظور ترویج دین مسیح و ترجمهٔ کتاب مقدس از قرن شانزدهم به جلو گام برداشت. از نیمهٔ دوم قرن هجدهم به بعد، دستور زبان بهعنوان یک زیرشاخهٔ منظم از زبانشناسی مدرن شناخته میشد. دستور زبان صربی توسط استفانوویچ در سال ۱۸۱۴ منتشر شد، و همزمان با آن، برادران گریم در سال ۱۸۱۸ برای اولین بار دستور آلمانی را منتشر کردند. کتاب دستور زبان تطبیقی که در سال ۱۸۳۳ بهوسیلهٔ فرانتز تألیف شد، نقطهٔ آغاز زبانشناسی تطبیقی بود. گسترش دستور زبان دستور درمیان کاربردش و نیز بهدلیل تفکیک جمعیت از یکدیگر، نمود و گسترش پیدا کرد. درمیان نوشتههای ارائهشده، تمایل به قوانین رسمی در کاربرد زبان بیشتر به چشم میخورد. قوانین رسمی براساس اسنادی که تکرار شدهاند و گسترش یافتهاند، در طول زمان رمزگذاری شدهاست. از زمانی که قوانین ایجاد شدهاند و گسترش یافتند، مفهوم دقیق و تجویزیِ دستوری به وجود آمد. این گرامر تجویزی باعث بروز اختلاف بین کاربرد جدید و آنچه قبلاً مورد پذیرش بود، میشود. زبانشناسان تمایل دارند گرامر تجویزی را نسبت به آنچه سایر نویسندگان نشان میدهند، کمتر جلوه دهند. البته شیوهٔ نگارش، ابزار خوبی برای راهنمایی در نوشتن انگلیسی استاندارد براساس توصیف قوانین در نگارش معاصر است. تجویزهای زبانشناسان بخشی از توضیحات را در تنوع گفتار شکل میدهد، بهویژه در تنوع گفتار در گویش انفرادی. مطالعهٔ رسمی گرامر، بخش مهمی از تحصیل کودکان است (از سنین جوانی گرفته تا یادگیری پیشرفته). اگرچه قوانینی که در مدرسه تدریس میشود، ازنظر زبانشناسان بیشتر تجویزی است تا توصیفی. ساخت زبان، که همچنین طرح و برنامهٔ زبان هم نامیده میشود، در عصر جدید بیشتر رواج دارد. بسیاری از ساختها برای کمک به ارتباطات بشر طراحی شدهاست. برای مثال، زبان اسپرانتو و لجبان، هر کدام گرامر خاص خود را دارند. علم نحو اشاره به سطحی بالاتر از کلمه دارد (برای مثال، اینکه چگونه یک جمله تشکیل میشود)، بدون دخالت آواشناسی در زبان. برخلاف آن، واژهشناسی اشاره به سطح پایینتر از کلمه دارد (برای مثال چگونه کلمات مشتق شکل میگیرند) و با دخالت آواشناسی. اگرچه نمیتوان بین علم نحو و واژهشناسی مرزی قائل شد. زبانهای تحلیلی از علم نحو استفاده میکنند تا اطلاعاتی انتقال دهند که بهوسیلهٔ زبانهای ترکیبی رمز گذاری شدهاست. به عبارت دیگر، در زبان ترکیبیِ محض، ارزش واژهشناسی بسیار بیشتر از کلمه است؛ همانطور که واژهشناسی بهاندازهٔ علم نحو در زبان تحلیلی ارزشی ندارد. برای مثال، زبانهای چینی و زبانهای آفریقایی بسیار تحلیلی هستند، و بنابراین معنای آنها بسیار وابسته به متن است. زبان لاتین بهطور مشخص ترکیبی است، و از پیشوند و پسوند و تکواژهای تصریفی برای رساندن همان مطالبی استفاده میکنند که زبان چینی از علم نحو استفاده میکند. از آنجاییکه کلمات لاتین (دارای خودمحتوایی) هستند، یک جملهٔ لاتین میتواند از اجزایی ساخته شود که قابلیت قرار گرفتن در حوزهٔ اختیاریِ وسیعی را دارد. چارچوب دستور زبان از اواسط قرن بیستم نظریههای زبانشناسی مختلفی در مورد «چارچوب دستور زبان» مطرح شد، بهویژه تحت تأثیر ایدههای دستور جهانی در ایالات متحده آمریکا. بر این اساس، این تقسیمبندی مشتمل است بر: دستور زایاگشتاری دستور کاربردی نظریهٔ اصول و مشخصهها دستور واژگانی دستور ساختار عبارتهای تعمیمیافته دستور ساختار عبارتهای مشتقشده دستورهای غیرمستقل نقش و دستور مرجع آموزش دستور تجویزی در دبستان تدریس میشود. اصطلاح دستور آموزشگاهی به آموزش دستور لاتین در مدارس گفته میشود. این دستور، در شکل اولیهٔ خود، دستور آموزشگاهی است و به مدارسی برمیگردد که به دانشآموزان برای خواندن، بررسی دقیق، ترجمه، و خواندن شعرهای یونانی و لاتین، ازقبیل هومر و انیوس تدریس میشود. این دستور نباید با دستور مدارس جدید انگلیسی آمیخته شود. زبان استاندارد، گویش خاصی از زبان است که توسط سایر گویشها در نوشتن، آموزش، و صحبتهای گروهی در محیط عمومی گسترش مییابد. این گویش با گویش بومی، که هدف مطالعهٔ گرامر توصیفی است و گاه بهصورت تجویزی تدریس میشود، کاملاً متضاد است. از زمانی که ملیتها و نژادهای استاندارد شکل گرفتهاند، زبان اول استاندارد در آموزش ابتدایی و نیز در بحثهای سیاسی استفاده میشود. اخیراً تلاشهایی برای بهروز کردن ساختار گرامر در تحصیلات دبستان و راهنمایی آغاز شدهاست. در ابتدایی، تمرکز روی ممانعت از استفاده از قوانین تجویزی، منسوخ و درعوض استفاده از قوانین توصیفی و تغییر شکل صحیح و استاندارد مقایسهٔ آن با گویش غیراستاندارد است. برتری «فرانسوی پاریسی» بهطور گسترده درمیان تاریخ ادبیات مدرن فرانسه وجود دارد. زبان استاندارد ایتالیایی براساس آنچه در پایتخت صحبت میشود نیست، ولی در رم براساس آنچه در فلورانس گفتگو میگردد صحبت میشود؛ همچنانکه اسپانیا تحت تأثیر نوع تکلم در مادرید نیست، ولی تحت تأثیر گویندههای تحصیلکردهٔ مناطق شمالی، ازقبیل کاستیل و لئون است. در آرژانتین و اروگوئه، زبان اسپانیایی استاندارد براساس گویشهای محلی بوینوس آیرس و مونته ویدئو است. پرتغالیها سه شکل اداریِ استاندارد دارند: زبان پرتغالی محترمانه، پرتغالی اروپایی، و پرتغالی گالیسی. نروژ دو شکل استاندارد دارد: بوکمول (بوکمال) و نونورسک (نینورسک). اساسِ انتخاب بین اینکه کدامیک برای گفتگو مهمتر است این است که هر نروژی فقط میتواند یکی از دو صورت زبان اداری آنجا را انتخاب کند، یا میتواند زبان خنثی داشتهباشد. زبان اصلی که در دبستانهای ابتدایی استفاده میشود و بهطور معمول، زبان مورد استفاده توسط شهرداریهاست، و بهوسیلهٔ رایگیریای که از طریق مدارس محلی آن ناحیه انجام میشود، تعیین میشود. زبان استاندارد آلمانی در قرن ۱۶ و ۱۷ توسط افراد ثروتمند و مرفه آلمانی به وجود آمد. تا حدود سال ۱۸۰۰ تقریباً یک زبان نوشتاری بود، ولی اکنون بهطور گسترده توسط آلمانیها صحبت میشود. زبان استاندارد زبان ماندارین بهعنوان زبان رسمی در بین مردم جمهوریهای چین و سنگاپور پذیرفته شدهاست. تلفظ زبان ماندارین براساس نوع تلفظ و گویش محلی در پکن استوار است، حال آنکه دستور و نحو براساس زبان بومیِ چینی است. عربی مدرنِ استاندارد دقیقاً براساس عربی کلاسیک ــ که همان زبان قرآن است ــ استوار است. زبان هندی استاندارد دو گونهاست: ۱. هندی، ۲. زبان اردو. جستارهای وابسته نامه فرهنگستان پانویس ۱. ^ Traditionally, the mental information used to produce and process linguistic utterances is referred to as "rules." However, other frameworks employ different terminology, with theoretical implications. Optimality theory, for example, talks in terms of "constraints", while Construction grammar, Cognitive grammar, and other "usage-based" theories make reference to patterns, constructions, and "schemata" ۲. ^ O'Grady, William; Dobrovolsky, Michael; Katamba, Francis (1996). Contemporary Linguistics: An Introduction. Harlow, Essex: Longman. pp. 4–7; 464–539. http://books.google.co.uk/books?id=djhsAAAAIAAJ&q=Contemporary+Linguistics&dq=Contemporary+Linguistics. ۳. ^ Holmes, Janet (2001). An Introduction to Sociolinguistics (second ed.). Harlow, Essex: Longman. pp. 73–94. http://books.google.co.uk/books?id=qjdqxecifHcC&printsec=frontcover&dq=Introduction+to+Sociolinguistics+Holmes.; for more discussion of sets of grammars as populations, see: Croft, William (2000). Explaining Language Change: An Evolutionary Approach. Harlow, Essex: Longman. pp. 13–20. http://books.google.co.uk/books?id=5_Ka7zLl9HQC&printsec=frontcover&dq=Explaining+Language+Change+Croft. ۴. ^ Harper, Douglas, "Grammar", Online Etymological Dictionary, http://www.etymonline.com/index.php?term=grammar, retrieved ۸ آوریل ۲۰۱۰ ۵. ^ G. Khan, J. B. Noah, The Early Karaite Tradition of Hebrew Grammatical Thought (2000) ۶. ^ Pinchas Wechter, Ibn Barūn's Arabic Works on Hebrew Grammar and Lexicography (1964) ۷. ^ Gussenhoven, Carlos; Jacobs, Haike (2005). Understanding Phonology (second ed.). London: Hodder Arnoldd. http://books.google.co.uk/books?id=gHp_QgAACAAJ&dq=Understanding+Phonology&ei=waq9S6GoPIKUMo7H4N4C&cd=1. ۸. ^ National Grammar Day American Academic Press, The (ed.). William Strunk, Jr. , et al. The Classics of Style: The Fundamentals of Language Style From Our American Craftsmen. Cleveland: The American Academic Press, 2006. . Rundle, Bede. Grammar in Philosophy. Oxford: Clarendon Press; New York: Oxford University Press, 1979. . http://en.wikipedia.org/wiki/Grammar منابع ویکیپدیای انگلیسی پیوند به بیرون زبان فارسی ادبیات داستانی سبک (داستانی) اصطلاحات زبانشناسی نوشتن


text: دستور میتواند به موارد زیر گفته شود: دستور زبان دستور، از نشریاتِ زیرمجموعهٔ نامه فرهنگستان جستارهای وابسته فرمان دستور زبان فارسی (ابهامزدایی)


text: اوت یا آگست هشتمین ماه در تقویم میلادی و همچنین یکی از هفت ماه گاهشماری میلادی با ۳۱ روز است. نام آگوست از آگوستوس نخستین امپراتور روم میآید. آگوست به معنی کبیر و لقب او بودهاست. اوت تلفظ فرانسوی واژهٔ لاتین اوتوس (به معنی فرخنده) است و از فرانسوی به فارسی راهیافتهاست. این ماه در ابتدا به دلیل آنکه ششمین ماه از ماههای تقویم ابتدایی رومی در زمان فرمانروایی رومولوس در سال ۷۵۳ (پیش از میلاد) بود، در زبان لاتین با نام سکستیلیس نامگذاری شد. در آن هنگام، سال با ماه مارس آغاز میشد. در حدود سال ۷۰۰ (پیش از میلاد) پس از افزوده شدن ماههای ژانویه و فوریه به ابتدای ماههای سال توسط شاه نوما پمپیلیوس و همچنین ۲۹ روزه شدن آن، به هشتمین ماه سال تبدیل شد. ژولیوس سزار با افزودن ۲ روز به این ماه در زمانی که تقویم ژولین را در سال ۴۵ (پیش از میلاد) تدوین میکرد، شمار روزهای این ماه را به ۳۱ یعنی همان شمار روزهایی که امروزه هم برای این ماه در نظر گرفتهشده رساند. زادروز ها ۱۹۵۸ - مایکل جکسون، خواننده آمریکایی و ترانه سرا رویدادهای اوت جشن اَمُردادگان (۹ اوت) روز جهانی چپدستها (۱۳ اوت) زمینلرزه ۱۹۹۹ ازمیت نبرد مَلازگرد، میان امپراتوری سلجوقی و امپراتوری روم شرقی (۲۶ اوت) فوت پرنس دایانا، شاهدخت ولز (۳۱ اوت) جستارهای وابسته ویکیپدیا:یادبودهای برگزیده/اوت پانویس آگوستوس ماهها ماههای میلادی


text: ماههای کردی مطابق با گاهشماری میلادی و گاهشماری خورشیدی یا در گاهشماری کردی و کردی سلطانی در میان کردزبانان. ماههای میلادی ماههای میلادی در میان کُردزبانان (بهویژه سورانی) با عناوین سُریانی ـ عربیِ آنها شناخته میشوند و مطابق با روزشمار تقویم میلادی از قرار زیرند: ماههای سال در کردی سورانی نامهای گوناگونی دارند؛ اما شناختهترینِ آن میان آنان به ترتیب زیر است: ریبهندان (rêbendan) رهشهمی (reşemî) ئادار (adar) ئاوریل (avrêl) گولان (gulan) پوشپهر (pûşper) تیرمه (tîrmeh) گهلاویژ (gelawêj) رهزبهر (rezber) || گهلارێزان (gelarêzan) کوچر (kewçêr) سرماوهز (sermawez) بهفرانبار (berfanbar) در میان کردهای شمال، که به زبان کرمانجی تکلم میکنند و اغلب تقویم میلادی از ان بهره میبرند، ماههای کردی کرمانجی در میلادی بهترتیب سال میلادی: چله (çile) سبات (sibat) ئادار (adar) نیسان (nîsan) گولان (gulan) حهزیران (hezîran) تیرمه (tîrmeh) تهباخ (tebax) ایلون (îlon) جوتمه (cotmeh) مژدار (mijdar) کانون (kanûn) ماههای خورشیدی ماههای خورشیدی در سورانی: خاکهلێوه Xakelêwe گوڵان Gulan جۆزهردان Cozerdan پوشپهر Pûşper گهلاوێژ Gelawêj خهرمانان Xermanan رهزبهر Rezber گهڵارێزان Gellarêzan سهرماوهز Sermawez بهفرانبار Befranbar رێبهندان Rêbendan رهشهمێ Reşemê ماه های خورشیدی در کلهری (کرمانشاهی || کرمانشاهیان) جیژنان (فروردین) گولان (اردیبهشت) زهردان (خرداد) پهرپهر (تیر) گهلاویژ (مرداد) نوخشان (شهریور) بهران (مهر) خهزان (آبان) ساران (آذر) بفران (دی) بهندان (بهمن) رمشان (اسفند) ماههای خورشیدی در گویشهای مختلف کردی اسامی ماههای سال خورشیدی به چند گویش اصلی کردی: جستارهای وابسته گاهشماری کردی گاهشماری کردی گرمسیری سلطانی گاهشماری ایران گاهشماری هجری خورشیدی گاهشماری میلادی منابع ویکیپدیای کردی، نسخه ۱ نوامبر ۲۰۰۶. گاهشماری خورشیدی گاهشماری کردی


text: تُرکیه ( )، با نام رسمی جمهوری ترکیه ( )، یک کشور فراقارهای است که بخش عمدهٔ آن در آناتولی در غرب آسیا قرار دارد و بخش کوچکی از آن در بالکان در اروپای جنوب شرقی واقع شدهاست. ترکیه از شمال با دریای سیاه، از شمال شرقی با گرجستان، از شرق با ارمنستان، جمهوری آذربایجان، و ایران، از جنوب شرقی با عراق، از جنوب با سوریه و دریای مدیترانه، از غرب با دریای اژه، و از شمال غربی با یونان و بلغارستان مرز مشترک دارد، در حالی که قبرس در سواحل جنوبی این کشور واقع شدهاست. ترکها اکثریت قریب به اتفاق جمعیت این کشور را تشکیل میدهند و کردها بزرگترین اقلیت قومی این کشور محسوب میشوند. آنکارا پایتخت ترکیه است، در حالی که استانبول بزرگترین شهر و مرکز مالی آن است. ترکیهٔ امروزی یکی از اولین مناطق مسکون جهان است و مکانهای مهم دوران نوسنگی مانند گوبکلیتپه و تمدنهای باستانی از جمله حتیان، هیتیها، آناتولیاییهای باستان، یونانیان میسنی، فارسیزبانان و دیگران در آن سکنی گزیده بودند. پس از فتوحات اسکندر مقدونی که عصر هلنیستی آغاز شد، بیشتر مناطق باستانی در ترکیهٔ امروزی از نظر فرهنگی هلنیستی بود که در دوران بیزانس نیز ادامه یافت. ترکان سلجوقی در سدهٔ یازدهم فتوحات و مهاجرتشان به ترکیهٔ امروزی را آغاز کردند و حکومت سلجوقیان روم را تشکیل دادند که تا زمان حملهٔ مغول در سال ۱۲۴۳ بر آناتولی حکومت میکردند. در اواخر سدهٔ سیزدهم، عثمانیها مقامات سلطنتی را متحد کرده و بالکان را فتح کردند و ترکسازی آناتولی در طول امپراتوری عثمانی افزایش یافت. پس از فتح قسطنطنیه (استانبول) در سال ۱۴۵۳ توسط محمد دوم، توسعهٔ عثمانی در دوران سلیم یکم ادامه یافت. در زمان سلطنت سلیمان یکم، امپراتوری عثمانی تبدیل به یک قدرت جهانی شد. از اواخر سدهٔ هجدهم به بعد، قدرت امپراتوری با از دست دادن تدریجی مناطق آن کاهش یافت. محمود دوم دورهٔ مدرنسازی را در اوایل سدهٔ نوزدهم آغاز کرد. انقلاب ترکان جوان در سال ۱۹۰۸ اقتدار سلطان را محدود کرد و بازگرداندن مجلس عثمانی پس از یک تعلیق ۳۰ ساله، امپراتوری را وارد دوران جدیدی کرد که احزاب مختلفی در آن فعال بودند. کودتای ۱۹۱۳ کشور را تحت کنترل سه پاشا قرار داد، که باعث شد در سال ۱۹۱۴ امپراتوری به نفع قدرتهای مرکز وارد جنگ جهانی اول شود. در طول جنگ، دولت عثمانی نسلکشیهایی را علیه ارمنیها، یونانیها، و آشوریها مرتکب شد. پس از شکست در جنگ، امپراتوری عثمانی تجزیه شد. جنگ استقلال ترکیه علیه نیروهای متفقین منجر به الغای سلطنت در ۱ نوامبر ۱۹۲۲، امضای پیمان لوزان (که جایگزین معاهده سور شد) در ۲۴ ژوئیهٔ ۱۹۲۳، و اعلام جمهوری در ۲۹ اکتبر ۱۹۲۳ شد. با اصلاحاتی که که توسط مصطفی کمال آتاترک اولین رئیسجمهور کشور آغاز گردید، ترکیه به یک جمهوری سکولار، واحد و پارلمانی تبدیل شد. ترکیه نقش برجستهای در جنگ کُره داشت و در سال ۱۹۵۲ به ناتو پیوست. این کشور در نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم چندین کودتای نظامی را تجربه کرد. اقتصاد در دههٔ ۱۹۸۰ آزاد گردید و منجر به رشد اقتصادی قویتر و ثبات سیاسی شد. جمهوری پارلمانی به واسطهٔ همهپرسی سال ۲۰۱۷ با یک نظام ریاستی جایگزین شد. ترکیه یک قدرت منطقهای و یک کشور تازه صنعتیشده، با موقعیت استراتژیک ژئوپلیتیکی است. اقتصاد ترکیه که در میان اقتصادهای نوظهور و پیشرو در رشد طبقهبندی میشود، بیستمین اقتصاد بزرگ جهان است و دوازدهمین اقتصاد بزرگ براساس برابری قدرت خرید محسوب میشود. ترکیه علاوه بر عضویت در ناتو، عضو سازمان ملل متحد، صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی و یکی از اعضای مؤسس سازمان همکاری و توسعهٔ اقتصادی، سازمان امنیت و همکاری اروپا، سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه، سازمان همکاری اسلامی، سازمان دولتهای ترک و گروه ۲۰ است. ترکیه یکی از اعضای اولیهٔ شورای اروپا در سال ۱۹۵۰ است، و در سال ۱۹۶۳ نیز به عضو وابستهٔ اتحادیهٔ اقتصادی اروپا تبدیل شد، و در سال ۱۹۹۵ به اتحادیهٔ گمرکی اتحادیهٔ اروپا پیوست و مذاکرات الحاق را با اتحادیهٔ اروپا در سال ۲۰۰۵ آغاز کرد. ترکیه دارای یک میراث فرهنگی غنی است که بر اساس قرنها تاریخ و نفوذ مردمان مختلفی که در طول چندین هزار سال در قلمرو آن ساکن بودهاند، شکل گرفتهاست. این کشور خانهٔ ۱۹ سایت میراث جهانی یونسکو است و یکی از پربازدیدترین کشورهای جهان محسوب میشود. نامشناسی نام انگلیسی ترکیه Turkey که امروزه به جمهوری ترکیه اعمال میشود، از لحاظ تاریخی (از طریق Turquie در فرانسوی باستان) از ترکی لاتین قرون وسطی، Turchia, Turquia گرفته شدهاست. این نام نخستین بار در انگلیسی میانی با عنوانهای (Turkye , Torke، بعداً Turkie , Turky) به گواهی جفری چاوسر ثبت شدهاست. جغرافیا ترکیه در بین شش کشور آسیایی و دو کشور اروپایی قرار گرفتهاست. کشورهای هممرز ترکیه عبارتاند از: در خاور با ایران ۴۹۹ کیلومتر، جمهوری آذربایجان ۹ کیلومتر، ارمنستان ۲۶۸ کیلومتر، و گرجستان ۲۵۲ کیلومتر؛ در جنوب خاور با عراق ۳۵۲ کیلومتر و سوریه ۸۲۲ کیلومتر؛ در شمال باختر با یونان ۲۰۶ کیلومتر و بلغارستان ۲۴۰ کیلومتر. ترکیه از سه طرف به دریا راه دارد. دریای سیاه، دریای مرمره، دریای اژه و مدیترانه از طریق دو تنگه بسفر و داردانل به دریاهای آزاد مرتبط میشوند و از لحاظ جغرافیایی موقعیت مناسبی به این کشور میدهند. بزرگترین و مهمترین شهر آن استانبول میباشد. بزرگترین شهرها بزرگترین شهرهای ترکیه به ترتیب: استانبول، آنکارا، ازمیر، بورسا، آدانا، غازی عینتاب، آنتالیا، قونیه و قیصریه هستند. بیشتر شهرهای این کشور دارای پارکهای ملی و شهری سطح بالا هستند و همانند کشورهای غربی، هر شهر بزرگ در ترکیه دارای ناحیه تجاری است. تقسیمات کشوری و شهرها کنگره جغرافیای اول که در سال ۱۹۴۱ در آنکارا برگزار شد، در پایان بررسیهای طولانی خود ترکیه را به هفت ناحیه جغرافیایی (به ترکی: bölge) تقسیم نمود. در بررسیهای کنگره نامبرده ویژگیهای مختلف جغرافیایی ترکیه در نظر گرفته شد. هر یک از این نواحی شامل چندین استان (به ترکی: il) میشوند. کشور ترکیه ۸۱ استان دارد. مراکز همه استانها به جز سه استان با خود استان همنام هستند. سه استان نامبرده عبارتاند از: ختای (مرکز: انتاکیه)، قوجاایلی (مرکز: ایزمیت)، سقاریه (مرکز: آداپازاری). هرکدام از استانهای ترکیه به چندین بخش تقسیم شدهاست. تاریخ دوران باستان شبه جزیره آناتولی دربرگیرنده بیشتر مناطق ترکیه امروزی همواره یکی از قدیمیترین مناطق مسکونی دنیا بوده که قدمت آن برمیگردد به اوایل دوران نوسنگی. ترکیه کنونی در دوران باستان، تحت حکومت دولت شهرهای متعدّدی مانند لودیه و ایونیا قرار داشت. تا اینکه در حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد، این دولتها توسّط کورش بزرگ هخامنشی منقرض شد و ترکیه زیر سلطه هخامنشیان درآمد. پس از یورش اسکندر در سال ۳۳۳ پ.م. آسیای کوچک به دست سلوکیان افتاد؛ و پس از اندکی رومیان جای آنها را گرفتند. امپراتوری بیزانس بعدها امپراتوری روم به دلیل وسعت زیاد دچار مشکل شد، تا اینکه در سال ۳۹۵ میلادی امپراتور کنستانتین شهر امپراتوری روم شرقی (کنستانتینوپل/قسطنطنیه/استانبول/اسلامبول) را پایتخت خود قرار داد؛ این اقدام مقدّمهٔ تقسیم روم به دو بخش شرقی و غربی شد. از آن پس روم شرقی یا امپراتوری بیزانس، ترکیه کنونی را در دست گرفت. در سال ۴۶۳ هجری قمری، ترکمانان مسلمان سلجوقی به فرماندهی آلب ارسلان به جنگ با امپراتوری بیزانس شتافتند و در ملازگرد، سپاه امپراتور بیزانس، رومانوس چهارم را شکست دادند. بدین ترتیب نیمهٔ شرقی ترکیه به دست سلجوقیان افتاد و زمینه برای مسلمان شدن مردم آن جا و نفوذ زبان ترکی به آن جا فراهم شد؛ ولی نیمهٔ غربی ترکیه در دست امپراتوری بیزانس باقیماند. امپراتوری عثمانی پس از نبرد ملازگرد و پیروزی امپراتوری سلجوقی در مقابل بیزانس، کوچ قبایل ترکمن مسلمان از شرق ایران به آسیای کوچک آغاز شد و این قبایل به تدریج دولتهای کوچک محلی در آنجا تشکیل دادند. یکی از مشهورترین این قبایل، قبیله «قایی» بود که در نزدیکی آنقره (آنکارا) سکونت داشتند. رهبر این قبیله به نام عثمان در سال ۶۷۸ هجری خورشیدی (۶۹۹قمری/۱۳۰۰میلادی) حکومتی تأسیس کرد که به نام خودش عثمانی خوانده شد. از آن پس تا حدود ۱۵۰ سال بعد حکومت عثمانی بیشتر مناطق آناتولی را به تصرف درآورد. در سالهای نخست سده نهم هجری قمری، ایلدریم بایزید سلطان عثمانی، از تیمور لنگ شکست خورد و اسیر شد. تیمور لنگ افراد بسیاری را از ترکیه اسیر کرد تا به مناطق دیگر ببرد، ولی به درخواست خواجه علی سیاهپوش آنان را رها کرد و بدین ترتیب این افراد ناحیه شیعه نشین بزرگی را در کشور عثمانی به وجود آوردند و بسیاری از آنان در زمان شاه اسماعیل یکم صفوی به ایران آمدند و جزئی از قزلباشها شدند. در سال ۸۳۲ ه. خ (۱۴۵۳میلادی)، سلطان محمد فاتح توانست به زندگی هزار ساله امپراتوری بیزانس (امپراتوری روم شرقی) پایان دهد. فتح درخشان او، تسخیر قسطنطنیه (کنستانتین) پایتخت بیزانس بود، که از آن پس استانبول (اسلامبول) نامیده شد. این فتح مبدأ قرون جدید در تاریخ اروپا شناخته شدهاست. کسی که حکومت عثمانی را به امپراتوری تبدیل کرد، سلطان سلیم یکم ملقب به یاووز (مهیب) بود. وی در اوایل سده نهم هجری قمری به پادشاهی رسید. او در طول پادشاهی ۹ ساله خود شام، مصر، عراق، حجاز (غرب عربستان)، و بخشهایی از بالکان (در جنوب شرق اروپا) را به تصرف درآورد و خود را خلیفه مسلمانان نامید. همچنین او کتابهای بسیاری را از مناطق متصرف شده بدست آورد، که اکنون زینت بخش کتابخانههای ترکیهاست. سلطان سلیم یکم در سال ۸۹۳ ه.خ (۹۲۰ق. /۱۵۱۴م) شاه اسماعیل یکم را در جنگ چالدران شکست داد. اوج قدرت امپراتوری عثمانی در زمان سلطان سلیمان یکم (قانونی) پسر سلطان سلیم رخ داد. او مناطق بیشتری را به تصرف درآورد و حتی به محاصره وین پرداخت. او در یکی از جنگهایش با شاه تهماسب صفوی، تا سلطانیه نیز پیشآمد. پس از او امپراتوری عثمانی رو به انحطاط گذاشت. جمهوری ترکیه امپراتوری عثمانی در جنگ اول جهانی از هم پاشید و مورد تهاجم بریتانیا و متحدانش قرار گرفت. مصطفی کمال پاشا به دلیل سازماندهی مقاومت ملی علیه دول خارجی قهرمان ملی ترکیه گردید و توانست جمهوری ترکیه را در سال ۱۳۰۲ (۱۹۲۳) بر پایهٔ اصل جدایی دین از سیاست بنا کند و ملقب به آتاترک شد. وی خط لاتین را برای نوشتن زبان ترکی مرسوم کرد و اقدامات بسیاری را برای صنعتی و غربی شدن ترکیه انجام داد و دوره نوینی را در ترکیه به وجود آورد. او نظام جمهوری ترکیه را به صورت یک جمهوری مجلس محور (پارلمانی) تأسیس کرد و با ایجاد مجلس بزرگ میهنی ترکیه، دولت را در برابر مجلس میهنی مسئول ساخت. آتاترک مؤسس و رهبر حزب خلق جمهوریخواه ترکیه بود و به مدت پانزده سال و به صورت مادام العمر ریاست جمهوری ترکیه را بر عهده داشت. در دوران اقتدار آتاترک و امین و پشتیبان او عصمت اینونو که از آن به عنوان دوران تک حزبی یاد میشود، سیمایی از اقتدار سیاسی ملی گرایانه به نمایش گذاشته شد که ابایی از نژادپرستی و ترویج پانترکیسم و به انزوا راندن اسلام و قومیتها نداشت. بعد از یک دوران تکحزبی در سال ۱۳۲۹ (۱۹۵۰) حزب دمکرات از گروه سیاسی مخالف قدرت را بدست گرفت و به تعداد احزاب اضافه شد، ولی آزادی سیاسی با دورههایی از کودتاهای نظامیان در سالهای ۱۳۳۹، ۱۳۵۰ و ۱۳۵۹ شکسته شد. در سال ۱۳۵۳ ترکیه با دخالت نظامی خود علیه کودتای یونانیان در قبرس مانع از الحاق قبرس به یونان شد. در سال ۱۳۷۵ باز نیروهای نظامی دولتی را که با برنامههای اسلامی روی کار آمده بود، ساقط کرد. اما از سال ۱۳۸۱ حزب اسلامگرای عدالت و توسعه به عنوان حزب حاکم زمام امور این کشور را در اختیار دارد. از سال ۱۳۶۳ (۱۹۸۴) تاکنون حزب کارگران کردستان و حکومت ترکیه درگیریهای نظامی بسیاری داشتهاند که باعث مرگ بیش از ۴۵ هزار تن گردیدهاست. ترکیه در سال ۱۳۲۵ به عضویت سازمان ملل درآمد و در سال ۱۳۳۱ به ناتو پیوست. ترکیه عضو جنبی جامعه اروپا است و اکنون با اجرای اصلاحاتی سعی در تحکیم و تقویت مردمسالاری و اقتصاد خود دارد تا بتواند مذاکرات برای عضویت در اتحادیه اروپا را آغاز نماید. پیشینه پرچم طرح اصلی پرچم ترکیه مدرن عبارت است از ماه و ستاره سفید با زمینه سرخ رنگ. این طرح مربوط میشود به علائمی که امپراتوریهای ترکمن سلجوقی و عثمانی به عنوان پرچم استفاده میکردند. جمهوری ترکیه این پرچم را به عنوان نشانه دولت نگاه داشت. از آن جا که سلاطین عثمانی در عین حال عنوان خلیفه مسلمین را داشتند، نزد اروپاییان طرح این پرچم به عنوان نماد اسلام شناخته شد. اکنون شمار بسیاری از کشورهای اسلامی ماه و ستاره را به صور مختلف به پرچم خود افزودهاند. نشانه هلال احمر نیز از این تأثیر به کنار نبودهاست. صلیب سرخ جهانی در ۱۲۴۱ توسط هنری دونانت بازرگان سوئیسی تأسیس شد و چون نشانه دولت سوئیس و علامت دین مسیح را بر آن نهادند، هلال احمر به عنوان برابر اسلامی-سنی (و شیر و خورشید سرخ به عنوان برابر شیعی) آن بعد از جنگ جهانی اوّل بر پا شد. از جمله کشورهایی که نماد ماه و ستاره را روی پرچم کشورشان دارند، عبارتاند از: ازبکستان، الجزایر، پاکستان، ترکمنستان، تونس، جمهوری آذربایجان، سنگاپور، مالزی، موریتانی، لیبی و ترکیه. جمعیتشناسی زبان بیشتر مردم در ترکیه ترکی استانبولی است ولی در کنار آن زبانهای کردی، ارمنی، زازاکی، ترکی آذربایجانی در میان گروههای قومی استفاده میشود. گروههای قومی کوچکتری چون لازها، عربها، گرجیها و چرکسها به تنوّع زبانی و فرهنگی این کشور افزودهاند. کردهای ترکیه بیشتر در جنوب شرقی و شرق کشور زندگی میکنند. زبان رسمی این کشور ترکی است. گروههای قومی کوچکتر در ترکیه عبارتاند از: ارمنیها، آذربایجانیها (شمال شرق)، لازها (شمال) و عربها (جنوب). یک مطالعه ژنتیکی در سال ۲۰۰۱ از طریق بررسی هاپلوگروپهای دیانای در ترکیه نشان داده که ترکها و کردها در کنار ارمنیها، ایرانیان، یهودیان و لبنانیها و دیگر گروههای ساکن سواحل مدیترانه (چه در شرق و چه در غرب) احتمالاً از یک نیای مشترک برخوردارند. در نتیجه اقوام امروزین ترک، کرد و ارمنی ممکن است از دل همین گروهها درآمده باشند. مطالعه ژنتیکی دیگری هم در سال ۲۰۰۳ نشان داده که ترکهای آناتولی با وجود خویشاوندی زبانی (در خانواده زبانهای ترکی) و همسایگی تاریخی با مغولها ارتباط ژنتیکی خاصی با آنان ندارند. بهطوریکه میزان اختلاف ژنتیکی ترکها و آلمانیها با سه گروه اصلی مغول به یک اندازه بودهاست. در مطالعه دیگری در سال ۲۰۰۳ بر روی ۵۲۳ کروموزوم ایگرگ (که تنها نسب پدری را نشان میدهد) از اهالی ۹۰ شهر مختلف ترکیه ۵۴ هاپلوتایپ متفاوت شناسایی شده که اکثریت آنها (۹۴٫۱٪) از هاپلوتایپهای رایج در اروپاییها و مردمان همسایه خاورمیانهای است. هاپلوتایپهای مرتبط با اهالی آسیای میانه با تنها ۳٫۴٪، هندیها ۱٫۵٪ و آفریقاییها ۱٪ در اقلیت هستند. تنوع قابل ملاحظه هاپلوتایپها در میان ترکان گواهی بر نقش مهم آناتولی هم به عنوان یک دریافتکننده و هم به عنوان یک منبع در جریان شارش ژنی بین مناطق مختلف است. برآوردهای متفاوتی در مورد سهم ژنتیکی مهاجرت ترکزبانان آسیای میانه به منطقه آناتولی صورت گرفتهاست. بر اساس یکی از مطالعات بر روی کروموزم ایگرگ این سهم حدود ۱۰درصد و بر اساس یکی دیگر بر روی میتوکندری دیانای و کروموزوم ایگرگ حدود ۳۰ درصد است. هرچند احتمالاً شارش ژنی بین آناتولی و آسیای میانه چندین بار در دورههای پیش از تاریخ صورت گرفتهاست اما نامعلوم بودن شمار این جمعیتها و تعداد این دورهها مشکل بزرگی برای تعیین سهم ژنتیکی مهاجرت ترکان اوغوز در سده ۱۱ میلادی به آناتولی است. بر اساس برخی از مطالعات تعیین میزان هاپلوگروپهای مخصوص آسیا مانند C-RPS4Y و O3-M۱۲۲ بهترین روش برای تعیین ابعاد این مهاجرت و سهم ژنی آن آن در جمعیت کنونی آناتولی است. این توالیهای ژنتیکی در یکی از مطالعات تنها در ۱٫۵ درصد اهالی ترکیه دیده شده در حالیکه در یکی از مطالعات بر روی ۱۳ قوم آسیای میانه ۱۸٪ و در مطالعه دیگری بر روی ۴۹ قوم آسیای میانه ۳۳٪ شیوع داشتهاند. به نظر میرسد افزایش قابل ملاحظه جمعیت آناتولی در عصر برنز که جمعیت آن را در دوران امپراتوری روم به ۱۲ میلیون نفر رسانده بود موجب کاهش تأثیر مهاجرت سلجوقیان و دیگر ترکزبانان آسیای میانه شده باشد. بخشی از ترکتباران ترکیه از اقوام ترکان سلجوقی غز هستند؛ ترکان سلجوقی به رهبری طغرل بیگ پس از شکست غزنویان در سال ۴۲۹ هجری قمری شهر نیشابور را پایتخت خود قرار دادند، در سال ۴۳۳ شهر ری را مرکز حکومت خود کردند، سپس اصفهان را مقر اصلی حاکمیت خود قرار داده همدان را نیز پایتخت تابستانی خود کردند. سلجوقیان سپس به رهبری آلپارسلان در جنگ ملازگرد با رومانوس چهارم امپراتور بیزانس، آناتولی را به تصرف خود درآوردند و سرزمین آسیای صغیر تا قونیه جز امپراتوری سلجوقی گردید. ترکان سلجوقی که از آسیای میانه به فلات ایران وارد شده و شهرهای ایران را فتح کرده در شهر ری حاکمیت خود را تثبیت کرده بودند در این مکانها و در آذربایجان ساکن شدند و با فراهم آوردن لشکریان زیاد از آذربایجان، آناتولی را فتح و در این منطقه مستقر شده پس از غلبه بر امپراتوری بیزانس (روم شرقی)، این منطقه را بر امپراتوری خود افزودند و از زمان حاکمیت فرزندان عثمان (نام یکی از حاکمان ترک آناتولی) امپراتوری عثمانی را در آنجا بنا نهادند. فرهنگ فرهنگ ترکیه شامل فرهنگها و آیینهایی به شدت متنوع و ناهمگن است که از غرب آسیا، آسیای میانه، اروپای شرقی و سنتهای قفقاز گرفته شدهاست. بسیاری از این سنتها در ابتدا توسط امپراتوری عثمانی، یک کشور چند قومی و چند مذهبی گرد هم آمده بودند. ترکیهٔ نوین در حال سرمایهگذاری بر بخشهایی است که به جهانیسازی کشور کمک میکند. برای مثال، بخشهای هنری و معماری مورد توجه ترکیهٔ نوین بودهاند. نخبگان کشور در تلاش بودهاند تا کشور با سرعت بیشتری فرهنگ غربی را بپذیرد با این حال، فرهنگ ملی، بومی و مذهبی کشور را نیز حفظ کردند. به شکل کلی، حکومت ترکیه در تلاش بودهاست تا ملیگرایی و فرهنگ ملی را تقویت و در کنار آن به جهانیسازی کشور بپردازد. دین نخستین قانون اساسی جمهوری ترکیه که در سال ۱۹۲۴ میلادی تهیه شدهاست دین رسمی ترکیه را اسلام تعیین نمودهاست. لیکن در اصلاحات قانون اساسی سال ۱۹۲۸ این ماده قانونی حذف و با تأکید بر جدایی دین از سیاست، ترکیه کشوری با دولت و حکومت سکولار (جدایی دین از سیاست) معرفی گردیدهاست. بنابر آخرین آمار موجود در ترکیه حدود ۹۹/۸ درصد جمعیت این کشور را مسلمانان و ۰/۲ درصد را مسیحیان و کلیمیان و پیروان دیگر ادیان تشکیل میدهند. (البته مطابق کتاب اطلس جامع گیتاشناسی، %۹۲/۵مسلمان (عمدتاً سنی)، ۰/۲٪بیدین و بقیه ۰/۵٪ هستند) مسلمانان ترکیه بیشتر پیرو مذهب تسنن میباشند که از میان آنها حنفیها بزرگترین گروه بهشمار میآیند که عمدتاً در مرکز و غرب ترکیه ساکن هستند. شافعیها با جمعیتی کمتر در مناطق شرقی ترکیه مستقرند و اکثراً کرد هستند. شمار پیروان مذاهب دیگر بسیار کم میباشد. روی هم رفته پیروان ادیان در ترکیه به دو قسمت اصلی تقسیم میشوند: الف) پیروان دین اسلام، که خود به چند مذهب تقسیم میشود و اهم آنها عبارتند از: ۱- حنفیها: جمعیت قابل ملاحظهای از اهل سنت ترکیه را تشکیل میدهند. ۲- شافعیها: شاخهای از اهل سنت است که پیروان آن را بیشتر کردها تشکیل میدهند. ۳- پیروان سایر فرق اهل سنت. ۴- علویان که خود به چهار دسته تقسیم میشود و بنابر آمار رسمی دولت ترکیه حدود ۱۲ میلیون نفر پیرو دارد. ب) پیروان ادیان دیگر بهجز اسلام، که در کل ۲ درصد از جمعیت ترکیه را تشکیل میدهند. حجاب حجاب اسلامی در ترکیه دچار دگرگونیهایی شدهاست. بر اساس قوانین ترکیه، کارمندان زن در ادارات دولتی اجازهٔ استفاده از روسری و سایر پوششهای مشابه را ندارند؛ همچنین بر اساس بخشنامهای تحت عنوان «نحوه پوشش در مراکز آموزش عالی ترکیه» که در سال ۱۹۹۷ میلادی صادر شده، دانشجویان دختر دانشگاههای دولتی اجازهٔ استفاده از حجاب در دانشگاهها را ندارند و در سال ۲۰۰۶ این قانون برای دانشگاههای غیردولتی نیز لازمالاجرا شد. اکنون در این کشور حجاب اختیاری و در بخشهای حکومتی «غیرقانونی» است. ورزش پرهوادارترین ورزش در ترکیه، فوتبال است. این کشور در فوتبال مردان و زنان سرمایهگذاری بسیاری کردهاست و برخی از باشگاههای کشور توانستهاند به شهرت جهانی برسند. برای مثال، باشگاه فوتبال گالاتاسرای توانسته در لیگ اروپا و سوپرجام اروپا به قهرمانی برسد. تیم ملی فوتبال مردان ترکیه نیز در جام جهانی فوتبال ۲۰۰۲، جام کنفدراسیونها ۲۰۰۳ و جام ملتهای اروپا ۲۰۰۸ به مقام سوم دست یافتهاست. بسکتبال و والیبال هم هواداران بسیاری در این کشور دارند و علاوه بر تیم مردان، تیمهای زنان ترکیه نیز در ورزشهای پرهوادار توانستهاند افتخارات بینالمللی بسیاری به دست آورند. تیم ملی والیبال زنان ترکیه از تیمهای ملی موفق ترکیه بودهاست و توانستهاست که در بازیهای اروپایی، مسابقات قهرمانی والیبال زنان اروپا و بسیاری دیگر، مدالهای برتر را ار آن خود کند. کشتی روغنی نیز ورزش ملی کشور است و مسابقات آن در کشور برگزار میشود. رسانهها صدها کانال، رادیو، روزنامه و خبرگزاری دولتی و مستقل در ترکیه وجود دارد که برخی از آنها بسیار موفق بودهاند. برای مثال، TRT World (پخش به انگلیسی) توانستهاست که به عنوان یک رسانه در جهان شهرت کسب کند و این کانال در تمام شبکههای اجتماعی پربازدید جهان حساب کاربری دارد. در مجموع، رسانههای ترکیه نسبت به کشورهای منطقه خاورمیانه وضعیت آزادتر و مدرنتری دارند اما همچنان از نبود آزادی بیان رنج میبرند. موسیقی و رقص موسیقی در ترکیه بهطور کلی شامل قطعههای ترکی میشود اما از موسیقی ایرانی، عربی، یونانی و چند سبک غربی دیگر نیز تأثیر گرفتهاست. در دهههای اخیر سبکهای غربی اروپایی و آمریکایی در ترکیه شکوفایی بسیاری داشتند و امروزه بسیاری از خوانندههای بومی کشور به سبکهای خارجی اجرا میکنند. همچنین بیشتر شهرهای کشور دارای تالارهای کنسرت و صحنه برای اجرا هستند و سالانه خوانندههای سرشناس بسیاری از سراسر جهان، برای اجرای کنسرت موسیقی به کشور ترکیه سفر میکنند. انواع رقصهای ملی نیز در سراسر کشور در جشنوارهها و کنسرتهای موسیقی اجرا میشوند. اقتصاد اقتصاد ترکیه ترکیبی از صنایع بومی و نوین است که روز به روز بر دامنهاش افزوده میشود. تولیدات فراوان کشاورزی ترکیه در سال ۲۰۰۵ رتبه هفتم جهان را بدست آورد و در سال ۲۰۰۶ برای ۱۱٫۲٪ از مردم ترکیه اشتغال ایجاد کرد. بخش خصوصی اقتصاد ترکیه نیز قوی و به سرعت در حال رشد است و نقش مهمّی در بانکداری، حمل و نقل و ارتباطات دارد. در سالهای اخیر اقتصاد ترکیه رشد خوبی داشته و رشد ۸٫۹٪ و ۷٫۴٪ را در سالهای ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ به دست آوردهاست. تولید ناخالص داخلی ترکیه (برابری قدرت خرید) در رده ۱۳ ام جهان قرار دارد و این کشور ۱۹ امین تولید ناخالص داخلی بزرگ جهان را در اختیار دارد. ترکیه همچنین از اعضای مؤسس سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و گروه ۲۰ است. ترکیه گسترش و امکانات بسیاری هم در صنعت خودروسازی داشتهاست بهطوریکه بیش از ۱٫۳ میلیون وسیله نقلیه در سال ۲۰۱۵ تولید کرده و به عنوان چهاردهمین سازنده بزرگ اتومبیل جهان در رتبهبندی جای گرفتهاست. ترکیه در سال ۲۰۱۹ نخستین خودروی ملی خود را ساخت که توسط پینینفارینا طراحی شد و رجب طیب اردوغان آن را نشانهای از توسعه کشور دانست. این کشور در کشتیسازی پیشرفته است و محصولات آن به کشورهای اروپایی نیز صادر میشوند. با توجه به تلاش دولت برای برابرتر کردن سیاستهای اقتصادی، ترکیه دارای کارخانهها و شرکتهای خصوصی بزرگ و مشهور جهانی است و بسیاری از کارخانههای کشور توانستهاند بخشهای بزرگی از بازار اروپا را در اختیار بگیرند. برندهای ترکیهای مانند بکو و وستل از بزرگترین تولیدکنندگان لوازم الکترونیکی مصرفی و لوازم خانگی در اروپا بهشمار میروند و هزینه بالایی را برای تحقیق و توسعه در فناوریهای جدید مرتبط با محصولات خود، سرمایهگذاری میکنند. دیگر بخشهای مهم اقتصاد ترکیه عبارتند از بانکداری، ساختوساز، لوازم خانگی، الکترونیک، پوشاک و منسوجات، محصولات پتروشیمی، مواد غذایی، گردشگری و صنعت ماشین آلات. مواد غذایی ترکیه در بسیاری از کشورهای اروپایی بهطور پیوسته در دسترس هستند. صنایع ترکیه مدرن و گسترده شده و توانستهاند علاوه بر کشورهای اروپایی، بسیاری از کشورهای منطقهٔ خاورمیانه را هدف صادرات قرار دهند به نحوی که در کنار کشورهای اروپایی مثل آلمان، کشورهایی از خاورمیانه از جمله ایران و عراق، واردات بسیار بالایی از ترکیه داشتهاند. زیر ساخت ترابری در سال ۲۰۱۳، ۹۸ فرودگاه در ترکیه به جابجایی مسافران مشغول بودند که ۲۲ تای آنها فرودگاه بینالمللی بودند. فرودگاه بینالمللی آتاترک، بر اساس میانگین چندساله، یازدهامین فرودگاه پررفتوآمد جهان است. بسیاری از فرودگاههای ترکیه شرایط بسیار خوبی دارند و میزان رفتوآمد مسافران در آنها بسیار بالاست. دولت نیز در تلاش است تا هرچه بیشتر از پتانسیل اقتصادی این بخش بهره ببرد و در حال برنامهریزی برای ساخت فرودگاههای مدرنتر و بزرگتر است. فرودگاه جدید استانبول با این برنامه که قرار است بزرگترین فرودگاه جهان باشد، آغاز به ساخت شد. ایرلاینهای ترکیه نیز با کنار زدن رقبای منطقهای خود، همانند ایرانایر از ایران، توانستهاند شهرتی جهانی کسب کنند و ترکیش ایرلاینز هماکنون ناوگانی ۳۴۹تایی دارد و به ۱۲۶ کشور جهان امکان سفر دارد. شرکتهای هواپیمایی ترکیه ۶۱۸ فروند هواپیمای مسافری در اختیار دارند. راهآهن ترکیه نیز از چند دهه پیش تر، آغاز به نوسازی و مدرنسازی تجهیزات و خطوط خود کردهاست و هماکنون، راهآهن ترکیه از خطوط پرسرعت بهره میبرد. گردشگری در ترکیه گردشگری در ترکیه بخش مهمی از اقتصاد کشور را تشکیل میدهد. وزارت فرهنگ و گردشگری در حال برندسازی ترکیه در جهان، از طریق تبلیغات و کار روی فرهنگ ملی کشور است. ترکیه علاوه بر کشورهای همسایه، از کشورهای سراسر جهان گردشگر دریافت میکند. شمار میراث جهانی یونسکو در ترکیه به عدد ۱۷ میرسد و این کشور از آثار باستانی گرفته تا طبیعت و مراکز خرید شهریاش، استفاده بالایی برای بهبود اقتصاد بومی میکند. نیروی نظامی نیروهای مسلح ترکیه متشکل از: نیروهای مسلح، نیروی زمینی، نیروی هوایی و نیروی دریایی ترکیه است. نیروی هوایی ترکیه بیش از ۶۰٫۰۰۰ نفر کارمند و ۶۳۵ هواپیما در اختیار دارد و از جنگندههایی شامل جنرال داینامیکس اف-۱۶ فایتینگ فالکن و پهپادهای جنگی ساخت داخل بهره میبرد. این کشور پس از نیروهای مسلح ایالات متحده، دومین نیروی نظامی بزرگ فعال را در ناتو دارد. جستارهای وابسته کودتای نافرجام ۲۰۱۶ ترکیه اعتراضات پارک گزی راهپیمایی برای عدالت ترکیه امپراتوری عثمانی زنان در ترکیه اقلیتها در ترکیه تغییر نامهای جغرافیایی در ترکیه نسلکشی ارمنیها نسلکشی کردها نسلکشی یونانیان نسلکشی آشوریها کردستان ترکیه سانسور در ترکیه الحاق ترکیه به اتحادیه اروپا پیوند به بیرون گزارشی از وضعیت علویون ترکیه در دوره معاصر مدخل «ترکیه» در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی مدخل «ترکیه» در دانشنامهٔ جهان اسلام معرفی ترکیه نمایه کشورها: ترکیه بیبیسی فارسی درگاه رسمی گردشگری در ترکیه منابع ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۹۲۳ (میلادی) بنیانگذاریهای ۱۹۲۳ (میلادی) در آسیا بنیانگذاریهای ۱۹۲۳ (میلادی) در ترکیه جمهوریها دولتهای مدرن ترک فهرست کشورهای در گستره بیش از یک قاره کشورها و سرزمینهای ترکی استانبولیزبان کشورها و سرزمینهای کردزبان کشورهای آسیایی کشورهای اروپایی کشورهای خاور نزدیک کشورهای خاورمیانه کشورهای عضو اتحادیه مدیترانه کشورهای عضو سازمان ملل متحد کشورهای عضو ناتو کشورهای غرب آسیا کشورهای گروه ۲۰ گروه هشت کشور اسلامی در حال توسعه مدیترانه شرقی ملتهای E7


text: مهمترین دانشگاههای کشور ترکیه عبارتاند از: دانشگاه آبانت عزت بایسال دانشگاه آک دنیز دانشگاه کیرکلارلی دانشگاه آنکارا دانشگاه غازی انتپ دانشگاه آتاترک دانشگاه آتیلیم دانشگاه باغچه شهر دانشگاه بالیکسیر دانشگاه باشکنت دانشکده بیکنت دانشگاه بیلگی استانبول دانشگاه بیلکنت ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه بغازیچی دانشگاه چاغ دانشگاه جلال بایار دانشگاه ۱۸ مارس چاناک قلعه (جناققلعه) دانشگاه چوکوراُوا دانشگاه جمهوریت سیواس دانشگاه سلیمان دمیرل دانشگاه دجله دانشگاه دوغوش دانشگاه دوکوز ایلول دانشگاه دوملوپینار کوتاهیا دانشگاه اژه دانشگاه ارجیس دانشگاه فاتح دانشگاه فرات دانشگاه گالاتاسرای دانشگاه غازی دانشگاه حاجت تپه ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه خلیج دانشگاه حران شانلی اورفا دانشگاه کادیرخاص دانشگاه اینونو مالاتیا دانشگاه ایشیک دانشگاه استانبول ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه قفقاز قارص دانشگاه قارا آلماس زونگولداک دانشگاه فنی کارادنیز دانشگاه قوچ دانشگاه قوجاایلی دانشگاه فرهنگ استانبول دانشگاه فنی ییلدیز، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه مال تپه دانشگاه مرمره استانبول دانشگاه معمار سینان دانشگاه موغلا دانشگاه مصطفی کمال ختای دانشگاه نیغده دانشگاه فنی خاورمیانه دانشگاه غازی عثمان پاشا دانشگاه پاموک قلعه دانشگاه سابانجی، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه اوزیغین، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه ساکاریا (سقاریه) دانشگاه سلجوق (قونیه) دانشگاه فنی استانبول دانشگاه اولوداغ دانشگاه گالاتا دانشگاه یوزونجوییل دانشگاه یدی تپه دانشگاه مدیپول دانشگاه آلتین باش دانشگاه کوچ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه ییلدیریم بیازیت آنکارا دانشگاه چانکایا، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. ۱۰ دانشگاه برتر ترکیه بهترین دانشگاههای ترکیه در سال ۲۰۲۰ بر اساس رتبهبندی مؤسسه QS به ترتیب زیر میباشد. دانشگاه کوچ دانشگاه بیلکنت ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه سابانچی دانشگاه فنی خاورمیانه ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه بغازیچی ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه قاضی دانشگاه آنکارا دانشگاه حاجت تپه ، از ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در سال ۲۰۲۳. دانشگاه استانبول دانشگاه قاضی آنتپ پیوند به بیرون بهترین دانشگاههای ترکیه وبسایت QS دانشگاهها و کالجها در ترکیه دانشگاههای ترکیه فهرستهای آموزشی ترکیه فهرستهای دانشگاهها و کالجها بر پایه کشور فهرستهای دانشگاهها و کالجها در آسیا دانشگاههای ترکیه