text: شهر تهران از بیست و دو منطقه تشکیل شدهاست. شهرداری تهران به منظور تسریع و بهبود مدیریت شهری برای هر یک از بیست و دو منطقه، یک شهردار منصوب میکند؛ شهردار هر منطقه بهعنوان قائم مقام شهردار تهران در آن منطقه فعالیت میکند. شهرداران مناطق با حکم شهردار تهران منصوب میشوند. مسئولیت هماهنگی میان شهردار تهران و مناطق مختلف شهرداری و همچنین نظارت بر فعالیتهای شهرداری مناطق بیست و دوگانه تهران بر عهده معاونت هماهنگی و امور مناطق شهرداری تهران است. مستند به پرتال سازمانی، این معاونت مسئولیت تعامل و راهبری مناطق و نواحی را بر عهده دارد.همچنین معاونت یاد شده علاوه بر هماهنگی برای اجرای بهتر و دقیقتر وظایف و مأموریتهای شهرداری تهران در مناطق بیست و دوگانه، نقش مؤثری در اجرا و پیشبرد برنامهها و پروژههای حوزههای معاونتهای تخصصی در سطح مناطق دارد. معاونت هماهنگی و امور مناطق معاونت هماهنگی و امور مناطق به عنوان نهاد هماهنگکننده و ناظر مسئولیتها و اهداف و مسئولیتهای متعددی را بر عهده دارد. از تاریخچه فعالیتهای این معاونت اطلاع دقیقی در دست نیست. این معاونت دربرگیرنده «اداره کل هماهنگی، نظارت و پیگیری» همچنین معاونین «برنامهریزی و توسعه شهری»، «فنی و اجرایی» است. از سویی ادارههای «فناوری اطلاعات و ارزیابی عملکرد»، «برنامه و بودجه»، «امور نواحی، نظارت، هماهنگی»، «امور فنی و اجرایی» فعالیتها و ماموریتهایش را انجام میدهد. افزایش تعداد معاونتهای شهرداری تهران را از جمله تغییر و تحولهای ساختاری و کمی در مدیریت کلانشهر تهران است. با افزایش شمار معاونتهای شهرداری از سویی تغییر نگرش بر حوزه مدیریت شهرها در اواخر دهه شصت خورشیدی و پس از جنگ تحمیلی همچنین افزایش جمعیت پایتخت و گسترش آن و تبدیل شهر تهران به کلانشهر در نهایت شمار مناطق شهری در تهران از ده منطقه به بیست در نهایت بیست و دو منطقه ضرورت و هماهنگی میان شهرداران مناطق بیش از پیش ایجاد شد. تلاش برای هماهنگی میان شهرداران و اتخاذ رویه واحد و اجرای هماهنگ آن در کلانشهر تهران وهمچنین نظارت بر عملکرد مناطق، ایجاد معاونتی به این منظور را اجتناب ناپذیر کرد و مدیریت شهری را به ایجاد معاونت هماهنگی امور مناطق مصمم نمود. این معاونت به عنوان هماهنگکننده امور مناطق بر تمامی فعالیتهای مناطق بیست و دوگانه نظارت و مدیریت دارد. معاونت هماهنگی و امور مناطق وظایف متعددی را بر عهده دارد. در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود. تشکیل جلسههای مرتب با شهرداران مناطق به منظور ایجاد هماهنگی کامل بین آنها نظارت بر حسن اجرای کلیه طرحهای اجرایی اعم از فنی، عمرانی، شهرسازی در سطح مناطق. نظارت دقیق و مداوم در حسن اجرای قوانین و مقررات در مناطق شهرداری تهران. تشخیص و تعیین نیازهای شهر تهران در زمینه امور مربوط به مناطق و تعیین خط مشی و سیاستهای اجرائی. ابلاغ برنامهها و سیاستهای مصوب در زمینه اداره امور مناطق به واحدهای تابعه. مطالعه و شناخت روشهای اجرائی برنامههای مصوب مناطق با توجه به وظایف واحدهای فوق انجام مطالعات و بررسی به منظور شناخت مشکلات و نارسائیهای قوانین و آییننامهها در شهرداریهای مناطق انجام مطالعات و بررسی برای تهیه و تدوین طرحهای فوری و ضربتی برای مقابله با خطرات احتمالی ناشی از حوادث جوی و طبیعی تهیه استانداردها و معیارهای مختلف کار جهت مناطق شهرداری تهران و ابلاغ آن، نظارت بر اجرای صحیح معیارها نظارت بر حسن استفاده کامل از وسائط نقلیه موتوری با توجه به نیازها در مناطق نظارت و صدور دستورالعملهای لازم به منظور حسن اداره کلیه امور ستادی و اجرائی مناطق راهنمایی مدیران مسئول مناطق در زمینه وظایف محوله و ارشاد و آموزش شهرداران مناطق انجام بازرسیهای لازم از مناطق و اخذ گزارش کتبی از مسئولان مناطق و ارسال آنها به معاونتهای مختلف جهت اقدامات لازم همکاری و هماهنگی و همفکری با سایر معاونین شهرداری در جهت پیشبرد اهداف و سیاستهای شهرداری تهران مناطق شهرداری تهران فهرست مناطق بیست و دوگانه تهران به شرح زیر است. ۱ تا ۴ منطقه ۱ شهرداری تهران از مناطق شهری تهران است که در منتهیالیه شمال شرقی این شهر واقع شدهاست و شمالیترین نقطه شهر تهران به حساب میآید. این منطقه از شمال به رشتهکوه البرز، از غرب به منطقه اوین، از جنوب به بزرگراههای پارکوی و صدر و از شرق به لواسانات محدود میشود. منطقه ۱ شهرداری تهران بخشی از شهرستان شمیرانات بهحساب میآید. این منطقه همچنین با نام شمیران نیز خوانده میشود.این منطقه در محدودهای به وسعت ۴۹٫۹ کیلومترمربع و حریم ۱۳۱٫۱کیلومترمربع واقع شدهاست. دارای ۱۰ ناحیه و ۲۷ محله میباشد. در این منطقه بیست وشش موزه همچنین دو مجموعه موزه سلطنتی کاخ نیاوران و کاخ سعدآباد نیز موزه تماشاگه زمان قرار دارد. همچنین مجموعه کاخهای نیاوران، سعدآباد، کاخ ملت، کاخ شهوند امامزاده صالح و گورستان ظهیرالدوله از امکان تاریخی قابل توجه است. و مناطق کوهستانی دربند، درکه، رود درکه، کلکچال، اوین پارکهای نیاوران، جمشیدیه، قیطریه از مکانهای تفریحی و مراکز جذب گردشگر این منطقه هستند. منطقه ۲ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران است که در شمال شرقی میدان آزادی، از غرب تا شمال غرب تهران ادامه دارد. این منطقه در محدوده میانی و شمالی شهر تهران قرار دارد. با مناطقیک، سه، پنج، شش، نُه، ده همجوار است. محدوده جغرافیایی آن از شمال به ارتفاعات البرز، از جنوب به خیابان آزادی، از شرق به بزرگراه شهید چمران و خیابان توحید و از غرب به بزرگراه اشرفی اصفهانی و محمدعلی جناح قرار دارد. برخی محلههای منطقهٔ ۲ شامل عبارتند از پونک، تهران ویلا، شهرآرا، گیشا، مرزداران، شهرک غرب و سعادت آباد میشود. منطقه ۲ دارای ۱۴ محله و ۹ ناحیه میباشد. منطقه ۳ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران این منطقه با مساحتی بالغ بر ۳ هزار هکتار، در پهنه شمال شرقی شهر تهران واقع شدهاست و یکی از بزرگترین مناطق شهری تهران است. این منطقه از شمال به بزرگراه شهید چمران، بزرگراه شهید مدرس و بزرگراه صدر و از شرق به خیابان پاسداران و بخشی از خیابان شریعتی و از جنوب به بزرگراه رسالت و بزرگراه همت و از غرب به بزرگراه شهید چمران محدود میشود. این منطقه شهرداری تهران دارای شش ناحیه و دوازده محله است. از گردشگاههای مهم این منطقه میتوان از پارک ملت نام برد. این منطقه به مساحت ۳۲ کیلومتر مربع میباشد و از مناطق فرهنگی آن میتوان فرهنگسرای ارسباران و کتابخانه علامه امینی و کتابخانه شهریارٰ باغ موزه آب واقع در خیابان یخچال را نام برد. منطقه ۴ شهرداری تهران در شمال شرقی شهر تهران قرار دارد. بخشی از این منطقه در دامنههای البرز قرار دارد. دسترسی سریع بخشی شرقی منطقه به مناطق گردشگری متعدد همچون درههای سد لار، لتیان و درههای سرسبز فشم، اوشانٰ و میگون و مناطق ورزشی تفریحی دربندسر، شمشک و آبعلی آن را از دیگر مناطق تهران متمایز کردهاست. این منطقه از طرف شمال به رشته کوههای البرز و منطقه یکٰ از طرف غرب در حدود خیابان لنگری به منطقه یک و محله پاسداران، از طرف جنوب و خیابان رسالت و مناطق هفت و هشت، در محدوده خیابان دماوند نیز به منطقه سیزده محدود میشود. این منطقه به عنوان یکی از پرجمعیتترین، وسیعترین، مهاجرپذیرترین، پر ساخت و سازترین مناطق تهران شناخته شدهاست. این منطقه با دارا بودن پارک جنگلی لویزان و همچنین با ویژگیهایی چون وجود نابرابری اجتماعی - اقتصادی شدید در آن، جوان بودن میانگین سنی جمعیت، وجود اقشار آسیبپذیر در محلههایی همچون خاک سفید، شمیران نو، شیان و ... از سایر محلههای تهران قابل تمایز و تفکیک است. شهرداری منطقه ۴ دارای ۹ ناحیه و بیست محله است. ۵ تا ۸ منطقه ۵ شهرداری تهران از مناطق شهری تهران که در شمال و شمال غرب کلانشهر تهران واقع شدهاست. این منطقه از شمال به رشتهکوه البرز، از جنوب به بزرگراه شهید لشگری و میدان آزادی، از شرق به بزرگراه اشرفی اصفهانی و بزرگراه محمدعلی جناح و منطقه ۲ شهر تهران در مجاورت طرشت و ستارخان و مرزداران و شهرک غرب و سعادت آباد و از غرب به منطقه ۲۲ شهر تهران ،استادیوم آزادی محدود میباشد. این منطقه دسترسی خوبی به شبکه بزرگراهی تهران دارد، به بزرگراههای همت، حکیم، آبشناسان، باکری، ستاری، شیخ فضلالله نوری، بزرگراه مخصوص کرج و اشرفی اصفهانی و جناح دسترسی دارد. منطقه ۵ از ۷ ناحیه و ۲۹ محله تشکیل شدهاست. در بین نواحی هفتگانه منطقه، ناحیه ۳ با بیشترین مساحت مشتمل بر ۸ محله و ناحیه ۵ با کمترین مساحت از ۳ محله تشکیل شدهاست. منطقه پنج به دلیل قرار گرفتن در کوهپایه دارای آب و هوای سرد و کوهستانی است. همچنین این منطقه از نظر سرانه فضای سبز در وضعیت مطلوبی قرار داشته و دارای سرانه فضای سبز ۱۷ متر، بدون احتساب پارک جنگلی کوهسار است. از نظر تنوع گیاهی، این منطقه غنی بوده و انواع گیاهان در آن پرورش مییابد. از مراکز تفریحی این منطقه به پارک ارم در اتوبان کرج و مجتمع سرزمین عجایب واقع در بلوار اشرفی اصفهانی میتوان اشاره کرد. منطقه ۶ شهرداری تهران از شمال به بزرگراه همت از غرب به بزرگراه چمران از شرق به بزرگراه مدرس و خیابان مفتح و همچنین از جنوب به خیابان انقلاب محدود میشود. این منطقه در قسمت شمالی حوزه مرکزی شهر قرار گرفتهاست. منطقه شش به لحاظ موقعیت جغرافیایی از سمت شمال به منطقه سه از شرق به منطقه هفت از جنوب به مناطق منطقه ده، منطقه یازده، منطقه دوازده و از غرب به منطقه دو محدود میشود. این منطقه از سمت غرب، شرق شمال با سه بزرگراه اصلی تهران یعنی چمران، مدرس، همت و از جنوب به بزرگترین محور شرقی غربی شهر یعنی خیابان انقلاب محدود شدهاست. این منطقه به لحاظ هندسی بهطور تقریبی در مرکزیت جغرافیایی شهر تهران قرار گرفتهاست. منطقه شش شامل ۶ ناحیه و ۱۴ محله میباشد. منطقه ۷ شهرداری تهران از مناطق شهری تهران است که در مرکز شهر تهران واقع شدهاست. مرز شمالی این منطقه بزرگراه رسالت، مرز شرقی خیابانهای مجیدیه (استاد حسن بنا) و سبلان، مرز جنوبی خیابانهای انقلاب و دماوند و مرز غربی آن بزرگراه مدرس و خیابان شهید مفتح میباشد. منطقه هفت شهرداری تهران از شمال همجوار مناطق سه و چهار از شرق با منطقه هشت از غرب با منطقه شش و از جنوب با مناطق دوازده و سیزده شهرداری تهران همسایهاست.این منطقه دارای ۵ ناحیه و ۱۴ محله است. محلههای بهار، گرگان، نظامآباد، عباسآباد و امجدیه از محلههای مشهور این منطقه هستند. مراکز فرهنگی مانند سینما تیراژه ۲، سینما سروش، سینما صحرا، سینما پایتخت، مجموعه فرهنگی هنری تهران، عمارت کلاه فرنگی، باغموزه قصر، تالار هنر، موزه رضا عباسی، فرهنگسرای اندیشه، موزه عکاسخانه شهر و... در این منطقه قرار دارد. همچنین بوستان اندیشه در شمار بوستانهای مطرح این منطقه است.منطقه هفت دسترسی خوبی به شبکه بزرگراهی تهران دارد، احاطه شدن نسبی منطقه در شبکه بزرگراهی از مزیتهای این منطقه است. سه بزرگراه شمال به جنوب امام علی، بزرگراه شهید صیاد شیرازی و بزرگراه شهید مدرس از منطقه هفت عبور میکند. منطقه ۸ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران است که در شرق این شهر قرار دارد. این منطقه در دامنه شیب ملایم رشته کوه البرز در شمال کوههای سه تپه در شرق تهران قرار گرفتهاست. از به ارتفاعات کوه البرز، نیز به بزرگراه رسالت در منطقه چهار از جنوب به منطقه سیزده و جنگلهای سرخهحصار و کوههای سهتپه میرسد. از غرب به سبلان جنوبی و استاد حسن بنا منتهی میشود. منطقه هشت شهرداری تهران با منطقه چهار، منطقه سیزده و منطقه هفت همجوار است. ۹ تا ۱۲ منطقه ۹ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران است که در غرب شهر تهران قرار دارد. محدوده این منطقه از شمال به خیابان آزادی و جاده مخصوص کرج از جنوب به بزرگراه فتح و ۴۵ متری زرند، از شرق به خیابان شهیدان، خیابان سادات و از غرب به مسیل کن منتهی میشود. این منطقه از ۲ ناحیه تشکیل شدهاست و دارای ۸ محله میباشد. ناحیه ۱ شامل ۳ محله و ناحیه ۲ شامل ۵ محله میباشد. از مهمترین اماکن این منطقه میتوان به برج آزادی و فرودگاه مهرآباد، پادگان جی، پارک المهدی اشاره کرد. از محلههای آن میتوان از خیابان آذری، مهرآباد جنوبی، شمشیری، استاد معین، امامزاده عبدالله، سرآسیاب مهرآباد و فتح صنعتی نام برد.در این منطقه ۲۵ بوستان قرار دارد تا سال ۱۴۰۰ مساحت کل فضای سبز آن ۲۸۲ هکتار است. سرانه فضای سبز در این منطقه (با احتساب فضای سبز عمومی) ۱۷/۸۱ متر مربع است. در این منطقه مراکز صنعتی و نظامی متعدد نیز وجود دارد. این منطقه نیز چندین شهرک دارد. این منطقه با منطقه ۲، منطقه۵، منطقه ۱۰، منطقه ۱۷، منطقه ۱۸ و منطقه۲۱ همجوار است. منطقه ۱۰ شهرداری تهران از مناطق شهری تهران است. این منطقه در مرکز شهر تهران قرار دارد. این منطقه در شمال به خیابان آزادی منطقه۲، در جنوب به خیابان قزوین منطقه۱۷، در شرق به بزرگراه نواب صفوی منطقه۱۱ و در غرب به خیابان شهیدان، بزرگراه یادگار امام، خیابان هرمزان و خیابان امامزاده عبدالله منطقه۹ محدود میشود.از مهمترین خیابانهای این منطقه خیابان جیحون، خوش، قصر الدشت، کارون و رودکی (سلسبیل) و خیابان جمهوری اسلامی و خیابان سینا (محبوب مجاز) است. بخش جنوبی تونل توحید نیز در این منطقه واقع شدهاست. این منطقه با تراکم ناخالص جمعیتی حدود ۴۰۰ نفر در هر هکتار بوده که از این حیث، از پُرتراکمترین مناطق شهر تهران در بین مناطق بیست و دوگانه محسوب میشود، تراکم جمعیتی آن چهار برابر حد استاندارد و دو برابر میانگین تراکم در شهر تهران است. این منطقه دارای سه ناحیه و ده محله است. فضای سبز منطقه از ۳۲ بوستان با وسعتی بیش از ۴٫۳ هکتار برخوردار است. سرانه فضای سبز ۲/۶ متر مربع میباشد. شاخصترین پارک منطقه پارک هزار شهید و بوستان تهرانی هستند. منطقه ده با دسترسی به بخش جنوبی تونل توحید و نیز دسترسی به بزرگراه یادگار امام و نیز بزرگراه نواب دسترسی نسبتاً خوبی به شبکه بزرگراهی تهران دارد. منطقه ۱۱ شهرداری تهران از مناطق مرکزی شهری تهران است. دارای بافتی قدیمی که ۱۲/۰۳ کیلومتر مربع مساحت دارد. منطقه یازده با پنج منطقه شهرداری تهران، از شمال با منطقه شش، از غرب با منطقه ده، از شرق با منطقه دوازده و از جنوب با منطقه شانزده، از ناحیه جنوب غربی با منطقه هفده همسایه است.بیشترین مرز مشترک را با منطقه دوازده دارد. منطقه یازده شهرداری تهران از شمال به میدان انقلاب و خیابان آزادی، از شرق به خیابانهای وحدت اسلامی و حافظ، از جنوب به میدان راهآهن و خیابان شوش و از غرب به خیابانهای نواب صفوی و شهید ابراهیمی (عباسی) و میدان حقشناس محدود میشود. این منطقه با مساحت ۱۱٫۷۵ کیلومتر مربع دارای ۴ ناحیه و۱۷ محله است. شبکه معابر آن شامل ۴۵٫۲ کیلومتر معابر شریانی و ۲۲٫۸ کیلومتر پخشکننده محلی میشود. از ویژگیهای منطقه یازده وجود مراکز مهم سیاسی و نظامی مانند بیت رهبری، نهاد ریاست جمهوری، شورای نگهبان، شورای عالی امنیت ملی، سازمان بازرسی کل کشور است. منطقه یازده از نظر تاریخی یکی از مناطق مهم میراث فرهنگی بهشمار میآید که از جمله به دروازه قزوین، باغ شاه، خیابان شیخ هادی و خیابان منیریه میتوان اشاره کرد. منطقه یازده یکی از پرترددترین مناطق تهران است. بر اساس گزارش شهرداری منطقه روزانه دو میلیون مسافر در سطح منطقه تردد میکنند که اغلب جهت رسیدن به سایر مناطق شهری یا انجام امور اداری خود از معابر این منطقه استفاده میکنند.در منطقه یازده امکان تاریخی ثبت ملی شده و خانه موزههای متعددی وجود دارد. از جمله آنها میتوان اشاره کرد به خانه انیسالدوله، کلیسای مریم مقدس، خانه مینایی، خانه عدل، میدان حسنآباد، کلیسای شرق آشوری، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، موزه مقدم، عمارت تیمورتاش، کوچه لولاگر، موزه علوم و فناوری ایران، موره ملی قرآن، موزه بانک ملی ایران، کتابخانه موزه ملی ملک، موزه ارتباطات، موزه رضا عباسی، موزه آبگینه و سفال منطقه ۱۲ شهرداری تهران از مناطق قدیمی شهری تهران است. از شمال به خیابان انقلاب، از غرب به خیابان حافظ و خیابان وحدت اسلامی و از جنوب به خیابان شوش و از شرق به خیابان ۱۷ شهریور و اتوبان شهید محلاتی محدود میشود.منطقه دوازده از شمال با مناطق هفت و شش، از شرق با مناطق سیزده و چهاردهٰ، از جنوب با مناطق پانزده و شانزده و از غرب با منطقه یازده همجوار است.منطقه دوازده شهرداری تا سال ۱۴۰۰ به شش ناحیه و سیزده محله تقسیم شدهاست. از جمله محلههای مطرح آن میتوان اشاره کرد به دروازه شمیران، بهارستان، امامزاده یحیی، پامنار، سنگلج قدمت سکونتگاهی آن به دوره صفویه بازمیگردد و دوره قاجاریه این منطقه از شهر تهران به عنوان مرکز دارالخلافه برگزیده میشود. مستند به گزارشهای تاریخی عمده رشد و توسعه کالبدی و اجتماعی این منطقه در دوره قاجاریه است. به اعتبار این قدمت و تعدد و تنوع مراکز فرهنگی، تاریخی، امکان مذهبی و تجاری قدیمی از منطقه دوازده شهرداری تهران به عنوان قلب تاریخی تهران یاد میشود.به عنوان یکی از مناطق مهم تهران برای جذب گردشگراز اقصی نقاط تهران و ایران و گردشگراان خارجی است. بنا به گزارشهایی در ایام تعطیلات نوروز در سالها متوالی قریب چند هزار نفراز مراکز و امکان متعدد گردشگری و تاریخی منطقه دوازده تهران بازدید کردند. منطقه دوازده تهران بیش از سیصد اثر تاریخی دارد که درصد قابل توجهی از آنها به عنوان آثار ملی به ثبت رسیدند. از جمله میتوان به این موارد اشاره کرد. کاخ گلستان، بازار، مسجد جامع بازار، مسجد شاه، مدرسه ژاندارک، کلیسای ژاندارک، امامزاده سید نصرالدین، میدان توپخانه، سبزه میدان، دارالفنون، میدان مشق، سر در باغ ملی، عمارت مسعودیه، خیابان سی تیر (معروف به گذر ادیان)، باغ نگارستان، مدرسه سپهسالار، مسجد سپهسالار، مدرسه مروی، کاروانسرای خانات، حمام نواب، خانه مستوفیالممالک، مدرسه فیروز بهرام، مسجد حکیمباشی و... ۱۳ تا ۱۶ منطقه ۱۳ شهرداری تهران این منطقه که در شرق تهران قرار دارد از شمال به خیابان دماوند، از شرق به بزرگراه یاسینی، از جنوب به خیابان پیروزی و از غرب به خیابان هفده شهریور محدود میشود. این منطقه واقع شده در منتهیالیه بخش شرقی شهر تهران با مناطقی دیگر همسایه است؛ از شمال به مناطق منطقه چهار، منطقه هشت ومنطقه هفت (محور دماوند)، از غرب به منطقه دوازده (محور ۱۷ شهریور)، از جنوب به منطقه چهارده (محور پیروزی) و از شرق به بزرگراه اسبدوانی و سرخه حصار (حریم شرق تهران) محدود میشود. این منطقه در عرض جغرافیاییً۲۶ َ ۴۲° ۳۵ شمالی و طول جغرافیاییً۳۵ َ ۲۹ °۵۱ شرقی قرار دارد. مساحت منطقه در حدود ۱۲٫۹ کیلومترمربع میباشد و از این سطح حدود ۹٫۳ کیلومترمربع به بافت پر شهری و مابقی اراضی نظامی، صنایع و ... میباشد. همچنین حریم منطقه ۱۳با مساحت ۸۰ کیلومترمربع شامل روستاهای سرخهحصار، همه سین (ده ترکمن)، اراضی موسوم به زیتون، ترقیون، سنجریون، خجیر و پارکهای جنگلی پارک ملی سرخهحصار، پارک ملی خجیر و سعیدآباد میشود. این منطقه در سالهای دهه چهل شاهد یکی از اعتراضهای خونین مردم تهران بودهاست که در روایتهای تاریخی از آن به عنوان جمعه سیاه یاد میشود. مستند به گزارشهای تاریخی در تاریخ ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ خورشیدی، اعتراض مردم در محلههای جنوبی و میدان شهدا (ژالهٔ سابق) تهران، منجر به سرکوب خونین تظاهرکنندگان توسط نیروهای نظامی ارتش شاهنشاهی ایران شد. منطقه ۱۴ شهرداری تهران یکی از مناطق شرقی شهر تهران است.منطقه ۱۴ شهرداری از شمال، به خیابان پیروزی، حد فاصل میدان شهدا تا میدان شهید کلاهدوز و امتداد آن به سمت حوزه آبریز قصر فیروزه، از غرب؛ به خیابان ۱۷ شهریور، حد فاصل میدان خراسان تا میدان شهدا، از جنوب؛ به خیابان خاوران، حد فاصل میدان خراسان تا تقاطع میثم و ۴۵ متری آهنگ، از شرق؛ به بزرگراه بسیج مستضعفین، حد فاصل میدان شهید کلاهدوز تا تقاطع آهنگ با بزرگراه بسیج مستضعفین، حوزه آبریز و قصر فیروزه محدود میشود. این منطقه از جهت غرب با منطقه دوازده، از شمال با منطقه سیزده و از جهت جنوب با منطقه پانزده همجوار و همسایه است. از محلههای معروف این منطقه میتوان دولاب، سلیمانیه، چهارصد دستگاه، کوی بانک رهنی، صد دستگاه، سرآسیاب و قصرفیروزه را نام برد. دروازه دولاب، یکی از ۱۲ دروازه تهران در این منطقه قرار داشتهاست. باغ وثوقالدوله، قبرستان مسیحیان، بقعه چهل تن و زمینهای کشاورزی و باغهای گل از جاذبههای منطقه ۱۴ است. این منطقه دارای شش ناحیه و بیست و یک محله است که بیشترین محلهها را در بین مناطق تهران به خود اختصاص دادهاست. این منطقه ۲/۳ درصد از کل مساحت شهر تهران را به خود اختصاص دادهاست؛ بنابراین در شمار مناطق کم وسعت تهران محسوب میشود.برخی از چهرههای مطرح ورزشی و فرهنگی در این منطقه در دروهای از زندگی و کودکیشان در محلههای مختلف منطقه چهارده زیستند. از آن جمله میتوان اشاره کرد به شخصیتهای علمی، فرهنگی و ورزشی مانند عبدالمحمد آیتی، محمد معین، فضلالله محلاتی، نواب صفوی، محمود استادمحمد، حسن حبیبی، سید مهدی طباطبائی، علی پروین، همایون شاهرخی، هادی نراقی، گودرز حبیبی، فرامرز ظلی، رسول صدرعاملی، جعفر کاشانی، بهزاد فراهانی و اصغر شرفی منطقه ۱۵ شهرداری تهران از مناطق جنوب شرقی شهر تهران است. منطقه ۱۵ از شمال به پادگان قصر فیروزه، ۴۵ متری آهنگ، خیابان خاوران و شوش شرقی و از غرب به خیابان فدائیان اسلام و از جنوب به خیابان دولتآباد، کوه بیبی شهربانو و کارخانه سیمان و از شرق به کوههای شرقی تهران و حد شرقی اراضی افسریه منتهی میشود. بخشی از محدوده منطقه نیز در حریم شهر واقع است. منطقه پانزده با منطقه دوازده، منطقه چهارده، منطقه شانزده و منطقه بیست همسایه است. مهمترین بخش آن شهرکهای مسعودیه، شهرک والفجر، مسگرآباد، مشیریه، افسریه، بروجردی، کیانشهر، خیابان نبرد و خاوران است. همچنین این منطقه از طریق بزرگراههای بسیج، بعثت، امام علی، آزادگان به شبکه بزرگراهی تهران دسترسی دارد. از مراکز فرهنگی و هنری این منطقه میتوان به پردیس تئاتر تهران و فرهنگسرای خاوران واقع در خیابان نبرد تقاطع خیابان بقایی اشاره کرد. بخشی از محدوده این منطقه نیز در حریم شهر واقع است. در واقع از ۸ ناحیه موجود، ۶ ناحیه در محدوده قانونی شهر تهران و ۲ ناحیه در حریم استحفاظی شهر قرار دارند. برخی از مراکز فرهنگی و تاریخی این منطقه عبارت است از فرهنگسرای خاوران، پردیس تئاتر تهران، پردیس بانوان، زندان هارون، پردیس سینمایی خاوران. منطقه ۱۶ شهرداری تهران از مناطق جنوب شرقی شهر تهران است. با ۱۶۵۱ هکتار وسعت در شمار مناطق کوچک شهر تهران بهشمار میرود. منطقه شانزده از شمال به خیابان شوش، حدفاصل انبار نفت و میدان شوش، از شرق به خیابان فدائیان اسلام حدفاصل میدان شوش و بزرگراه آزادگان، از جنوب به بزرگراه آزادگان (حدفاصل خیابان فدائیان اسلام تا پل دوم آزادگان) و از غرب خیابان بهمنیار و بزرگراه شهید تندگویان و بزرگراه نواب محدود میشود. منطقه شانزده با مناطق هفده ،نوزده، بیست، پانزده، یازده و دوازده همسایه است. پارک بعثت با وسعت ۴۶ هکتار بزرگترین پارک منطقه و از جمله پارکهای با مساحت زیاد در میان پارکهای تهران منطقه شانزده قرار دارد. همچنین راسته بلورفروشهای تهران در این منطقه قرار دارد. منطقه به شش ناحیه و نه محله تقسیم میشود. از جمله محلههای قدیمی و مطرح این منطقه میتوان اشاره کرد به جوادیه، نازیآباد، یاخچیآباد، باغ آذری، و خزانهشماری از چهرههای هنری، سیاسی و ورزشی در محلههایی از منطقه شانزده به دنیا آمدند و بزرگ شدند. از جمله میتوان اشاره کرد به ساعد باقری، بهروز پیروزیان، اکبر عبدی، پرویز پرستویی، مرتضی فنونیزاده، حمید استیلی، فرشاد پیوس، امیر قلعهنویی ۱۷ تا ۲۰ منطقه ۱۷ شهرداری تهران در جنوب غربی شهر تهران واقعشدهاست. منطقه هفده با مناطق ششگانه نوزده، هیجده، شانزده، یازده، ده، نه همسایه است. این منطقه از شمال به خیابان قزوین، از شرق به بزرگراه نواب، از جنوب به بزرگراه چراغی و از غرب به بزرگراه آیتالله سعیدی محدود است. از این منطقه به عنوان یکی از متراکمترین مناطق شهر تهران یاد میشود.منطقه هفده از سه ناحیه و چهارده محله تشکیل شدهاست. از جمله محلههای قدیمی و مطرح آن میتوان اشاره کرد به آذری، امامزاده حسن، باغ خزانه، بلورسازی، ابوذر، یافتآباد و وصفنارد محدوده آن تحت تأثیر دوگسل مخاطرهآمیز زلزله تهران قرار دارد. در نتیجه در مقابله با بروز سوانح ناشیاز وقوع زلزله، یکی از آسیبپذیرترین مناطق تهران محسوب میگردد. چهرههای متعدد فرهنگی ورزشی در محلههای این منطقه به دنیا آمده و بزرگ شدند. از جمله میتوان اشاره کرد به علیرضا منصوریان، حسین فرکی، جواد زرینچه، وحید هاشمیان ، میلاد محمدی ، علیرضا پناهیان و... منطقه ۱۸ شهرداری تهران از مناطق شهری جنوب غربی تهران است. منطقه از شمال به بزرگراه فتح و ۴۵ متری زرند، از شرق به بزرگراه آیتالله سعیدی، از غرب به بزرگراه آزادگان و شهرستان قدس و شهریار، از جنوب نیز به بزرگراه آیتالله سعیدی و بزرگراه آزادگان همجوار با شهرستان اسلامشهر و شهر چهاردانگه محدود میگردد. این منطقه همجوار با مناطق هفده، نهوبیست و یک است. منطقه هیجده تهران به هفت ناحیه هیجده محله تقسیم شدهاست. مساحت کل منطقه ۸۸/۱۸ کیلومتر مربع است. سابقه سکونت شهری و در شمار بافت شعری قرار گرفتن منطقه هیجده به سال ۱۳۵۹ بازمیگردد. مناطق مسکونی واقع در منطقه ۱۸ بهطور عمده مورد استفاده و سکونت اقشار کم درآمد و شاغلین کارگاههای تولیدی و صنایع است. در تهران قدیم کانون سکونتگاهی این محدوده روستای یافتآباد بود و هماکنون هم نام محلهای در این منطقه است. بزرگراه آزادگان در بخش جنوبی و غربی منطقه واقع است. این محور به بزرگراه فتح واقع در شمال منطقه متصل میشود. کلیه ترددها و ترافیک شهری واقع در جنوب شهر تهران در این محورها سر ریز میگردد. بزرگراه آیتالله سعیدی (جاده ساوه) در شرق و جنوب شرق منطقه واقع شده و به خیابان آذری متصل میشود. این بزرگراه مرز منطقه ۱۸ با مناطق هفده و نوزده محسوب میشود. در این منطقه خیابانها و شهرکها و محلههای خلیج فارس شمالی و جنوبی، نوروزآباد، شادآباد، کوی ۱۷ شهریور یا (کوی مهرزاد)، سعیدآباد، شمسآباد، تولید دارو، شهرک ولیعصر شمالی و جنوبی (شهرک ولیعهد سابق)، یافتآباد شمالی و جنوبی، ابراهیمآباد، ارشد آباد، ترک آباد، عرب آباد، شهرک قائم، شهرک صادقیه، شهرک صاحبالزمان، بهداشت، بازار آهن، گلدسته، کوی فردوس و... قرار دارد.منطقه هیجده بر خلاف دیگر مناطق تهران به عنوان یک منطقه حاشیهای بیشتر در برگیرنده دامداریهای صنعتی، کارخانه شیر پاستوریزه و نظایر این است. در این منطقه دو بنای تاریخی ثبت ملی رسیده امامزاده زیدٰ، یخچال قدیمی ترشنبه نام دارد. همچنین برخی دیگر از مراکز قابل توجه فرهنگی و تفریحی عبارت است از ورزشگاه امام رضا، موزه شهدا، بوستان بانوان نرگس، پردیس سینمایی تماشا منطقه ۱۹ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری جنوب غربی تهران است. منطقه نوزده از سمت غرب به تقاطع بزرگراه آزادگان و ساوه، از سمت شمال و شمال غرب با محورهای جوانه، بزرگراه آیتالله سعیدی و جاده ساوه، از سمت جنوب به بزرگراه آزادگان و حریم جنوب شهر تهران و از سمت شرق نیز به بزرگراه نواب خیابان بهمنیار و بزرگراه تندگویان محدود میشود. منطقه نوزده با مناطق شانزده، هفده، هیجده و بیست همجوار است. منطقه با وسعتی برابر ۹۲ کیلومتر مربع منطقه دارای ۵ ناحیه است؛ سه ناحیه یک، دو و سه در حوزه بافت شهری است و در شمال بزرگراه آزادگان قرار دارند. نواحی ۴ و ۵ خارج از محدوده قانونی شهر تهران قرار دارند و جزء حریم منطقه نوزده به حساب میآیند. ناحیه ۴ دارای ۱۳ روستا و ناحیه ۵ نیز دارای ۱۳ روستا است. این دو ناحیه در جنوب بزرگراه آزادگان قرار دارند. سه ناحیه داخل محدوده شهری منطقه نیز دارای ۱۳ محله است.منطقه نوزده شهرداری تهران مراکز متعددی وجود دارد. وجود آرامگاه سید روحالله خمینی، بهشت زهرا، فرودگاه بینالمللی امام خمینی، مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب، بوستان ولایت، مبل فروشان نعمتآباد و پارچه فروشان عبدلآباد، میدان مرکزی میوه و ترهبار تهران آن را از دیگر مناطق تهران متمایز کردهاست. شاهراههای بزرگراهی بزرگراه آزادگانن، بزرگراه آیتالله سعیدی، بزرگراه تندگویان و بزرگراه کاظمی منطقه را به لحاظ عبور و مرور در موقعیتی پراهمیتی قرار دادهاست. منطقه ۲۰ شهرداری تهران یکی از مناطق حنوبی شهری تهران است و بخش عمدهای از شهر ری در منطقه ۲۰ تهران قرار دارد. منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به بزرگراه آزادگان، از شرق به بزرگراه امام علی، از جنوب به بزرگراه آوینیو ارضای اطراف و از غرب به مبارکآبا و صالحآباد محدود میشود. همچنین شهرستان ری به عنوان بخشی از منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به تهران، از جنوب به شهرستان قم، از شرق به شهرستان ورامین و شهرستان پاکدشت، از غرب به شهرستانهای اسلامشهر، رباط کریم و زرندیه محدود میشود. این منطقه با مناطق نوزده، شانزده و پانزده همجوار است. منطقه ۲۰ تنها منطقه جنوبی تهران است که کل منطقه در قسمت جنوب اتوبان آزادگان قرار گرفتهاست. منطقه بیست شهرداری تهران دارای هفت ناحیه و بیست محله است. نواحی یک تا پنج در محدوده شهری و دو ناحیه شش و هفت هم به عنوان محدوده غیر شهری و حریم منطقه به حساب میآید. منطقه بیست از کهنترین و قدیمیترین سکونتگاههای شهری تهران است، سابقه تاریخی و تمدنی طولانی دارد. تاریخ سکونت در این شهر به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد برمیگردد. اگر چه ری همواره یکی از شهرهای مهم ایران باستان بهشمار میرفت ولی هیچگاه پایتخت در ایران باستان و ایران پیش از اسلام نبود.این شهر در قرن چهارم هجری بزرگترین مراکز چهارگانه ایالت جبال بودهاست. ابن حوقل گوید بعد از بغداد آبادتر از ری شهری در شرق نیست، جز آنکه نیشابور به وسعت از آن بیشتر و بزرگتر است.در این منطقه آثار تاریخی متعددی از دوران ایران باستان، ایران پس از اسلام با قدمت چند هزار ساله بر جای ماندهاست از آن جمله میتوان به این اماکن اشاره کرد. تپه میل، آتشکده بهرام، دژ رشکان، چشمه علی باروی ری، بازار ری، برج طغرل، کوه نقارخانه، استودان گبرها، زندان هارون، گنبد امیر اینانج، کاروانسرای کنارگرد، قلعه گبری، برچ نقاره خانه، بازار ری ۲۱ و ۲۲ منطقه ۲۱ شهرداری تهران یکی از غربیترین مناطق شهری تهران است. منطقه از شمال به اتوبان تهران – کرج، از جنوب به جاده قدیم تهران - کرج از شرق به مسیل کن و از غرب به گرمدره محدود است. منطقه بیست و یک، در امتداد جنوب منطقه ۲۲ (جنوب اتوبان تهران- کرج) و غرب مناطق ۹ و ۵ قرار دارد. به شکل یک مثلث در منتهیالیه غرب تهران در امتداد جادههای ارتباطی تهران – کرج تا بعد از دو راهی کاروانسرای سنگی گسترده شدهاست. این منطقه با مناطق پنج، نوزده و هیجده، منطقه بیست و دو و نیز شهرهای کرج و شهریار همسایه است. منطقه بیست و یک شهرداری تهران دربرگیرنده سه ناحیه و سیزده محله است. از جمله محلههای مطرح این منطقه میتوان به وردآورد و تهرانسر اشاره کرد. منطقه بیست و یک شهرداری تهران در نخستین طرح جامع تهران مصوب ۱۳۴۹ به عنوان پهنه اصلی استقرار کارخانجات صنعتی و فعالیتهای وابسته به آن در نظر گرفته شدهاست. محدوده کنونی منطقه بیست و یک تا سال ۱۳۸۳ به عنوان جزئی از منطقه ۹ شهرداری تهران، نواحی ۳، ۴ و ۵ شهرداری این منطقه را تشکیل میداد. در این سال، این سه ناحیه از شهرداری منطقه ۹ منفک شده و منطقه ۲۱ را تشکیل دادند.سابقه سکونتگاهی محدوده منطقه بیست و یک کنونی به سالهای دهه چهل و پنجاه خورشیدی بازمیگردد. به عبارتی دیگر از حیث عملکردی و کاربری منطقه را میتوان به دو بخش مسکونی و غیر مسکونی تقسیم کرد. از جمله مراکز مهم صنعتی واقع در این منطقه عبارت است از شرکت دارویی و بهداشتی لقمان، کارخانجات داروپخش، داروسازی عبیدی، داروگر، ایران خودرو، سایپا، کرمان موتور شهروندان این منطقه به مناطق تفریحی و گردشگری پارک جنگلی چیتگر، دریاچه چیتگر و شهرک سینمایی غزالی دسترسی سریع و سادهای دارند.شهروندان این منطقه از طریق بزرگراه آزادگان، بزرگراه فتح و بزرگراه لشگری به شبکه بزرگراهی تهران دسترسی دارند. منطقه ۲۲ شهرداری تهران در شمال غرب تهران قرار دارد. منطقه ۲۲ شهرداری تهران در قسمت شمال غربی شهر تهران و در پایین دست حوضه آبریز رودخانه کن و وردیج قرار دارد. این منطقه از شمال با کوهستان البرز مرکزی، در شرق با حریم رودخانه کن، در جنوب با آزاد راه تهران - کرج و در غرب با محدوده جنگلهای دست کاشت وردآورد محدود میشود. منطقه بیست و دو با مناطق پنج و بیست و یک شهرداری تهران همجوار است. منطقه ۲۲ دارای ۴ ناحیه، ۱۲ محله و ۲۸ شهرک با ۵۸۸۱ هکتار وسعت است. شهروندان منطقه بیست و دو به واسطه آزادراه تهران - کرج در جنوب، بزرگراه شهید خرازی در شمال، بزرگراه آزادگان در غرب و همچنین بزرگراه شهید همدانی در میانه این منطقه به شبکه بزرگراهی تهران و نیز شبکه بین شهری مناطق شمالی ایران دسترسی خوبی دارند. علاوه بر آن به دلیل وجود این شاهراههای اصلی، امکان ترددهای پر حجم روزانه بین شهری و بین استانی را فراهم میشود. در منطقه بیست و دو شهرداری تهران مراکز مهم ورزشی، علمی و اقتصادی و گردشگری وجود دارد. از جمله میتوان اشاره کرد به دانشگاه علامه طباطبایی، مجموعه ورزشی آزادی تهران، پارک جنگلی چیتگر، پارک جنگلی خرگوشدره، پارک جنگلی لتمال کن، پارک جنگلی وردآورد، دریاچه چیتگر، آبشار تهران، بوستان جوانمردان، ایران مال، بوستان بانوان ریحانه از محلههای این منطقه میتوان اشاره کرد به دهکده المپیک، آبشار، دریاچه خلیج فارس و. رتبهبندی مناطق پژوهشها و پایشهای متعددی در ادوار مختلف دربارهٔ شاخصهای رضایتمندی، احساس تعلق، سلامت، فضای سبز و نظایر این در مناطق بیست و دوگانه تهران انجام شدهاست. از جمله دربارهٔ رضایتمندی از محل سکونت بررسیهایی انجام شدهاست. منابع پیوند به بیرون تهران شهرداران تهران شهرداران مناطق تهران شهرداری تهران


source: wikipedia

text: منطقه ۲۲ شهرداری تهران در شمال غرب تهران قرار دارد. منطقه ۲۲ شهرداری تهران در قسمت شمال غربی شهر تهران و در پایین دست حوضه آبریز رودخانه کن و وردیج قرار دارد. این منطقه از شمال با کوهستان البرز مرکزی، در شرق با حریم رودخانه کن، در جنوب با آزاد راه تهران - کرج و در غرب با محدوده جنگلهای دست کاشت وردآورد محدود میشود. منطقه بیست و دو با مناطق پنج و بیست و یک شهرداری تهران همجوار است. منطقه ۲۲ دارای ۴ ناحیه، ۱۲ محله و ۲۸ شهرک با ۵۸۸۱ هکتار وسعت است. شهروندان منطقه بیست و دو به واسطه آزادراه تهران - کرج در جنوب، بزرگراه شهید خرازی در شمال، بزرگراه آزادگان در غرب و همچنین بزرگراه شهید همدانی در میانه این منطقه به شبکه بزرگراهی تهران و نیز شبکه بین شهری مناطق شمالی ایران دسترسی خوبی دارند. علاوه بر آن به دلیل وجود این شاهراههای اصلی، امکان ترددهای پر حجم روزانه بین شهری و بین استانی را فراهم میشود. در منطقه بیست و دو شهرداری تهران مراکز مهم ورزشی، علمی و اقتصادی و گردشگری وجود دارد. از جمله میتوان اشاره کرد به دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه علامه طباطبایی، مجموعه ورزشی آزادی تهران، پارک جنگلی چیتگر، پارک جنگلی خرگوشدره، پارک جنگلی لتمال کن، پارک جنگلی وردآورد، دریاچه چیتگر، آبشار تهران، بوستان جوانمردان، ایران مال، بوستان بانوان ریحانه از محلههای این منطقه میتوان اشاره کرد به دهکده المپیک، آبشار، دریاچه خلیج فارس و. تاریخچه منطقه بیست و دو شهرداری تهران از دهه پنجاه خورشیدی سابقه کاربری مسکونی و صنعتی در شهر تهران دارد. نخستین تلاشها در زمینه پیوستن اراضی کنونی منطقه بیست و دو شهرداری تهران به بافت شهری پایتخت به دهه چهل خورشیدی بازمیگردد. مستند به گزارشهای تاریخی مالکان اولیه اراضی منطقه در سالهای قبل از انقلاب خانواده فرمانفرمایان و فیروزگر بودند. پس از تصویب نخستین طرح جامع تهران در سال ۱۳۴۹ منطقه با نام شهر جدید کن در سالهای دهه پنجاه زیر ساخت و ساز رفت و شاهد رشد و توسعه کالبدی بود. تدریجاً در فاصله سالهای ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۸ حدود ۲۰ درصد اراضی منطقه تفکیک شد، مالکین جزئی پیدا کرد. بقیه اراضی به قطعات بزرگ (۱۰۰۰ مترمربع به بالا) تقسیم شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی اراضی فرمانفرمایان و فیروزگر ملی اعلام شد و تعدادی از آنها به سازمان زمین شهری واگذار شد. در فاصله سالهای دهه شصت، ۲۵ درصد اراضی توسط نیروهای مسلح جهت ساخت و ساز پادگانهای نظامی مورد استفاده قرار گرفت. همچنین در قسمتی از اراضی این منطقه نیز تعاونیهای مسکن شروع به شهرکسازی کردند. متأثر از رشد کالبدی منطقه و افزایش جمعیت، چالشهایی در حوزه مدیریت خدمات شهری و زیستمحیطی و ... در این منطقه پدید آمد و متأثر از چالشهای یاد شده، شهرداری تهران بر آن شد تا اراضی شمال غرب تهران را به محدوده خدماتی شهر تهران الحاق نماید؛ بر این اساس تهیه طرح تفصیلی منطقه ۲۲ بنا به توصیه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در سال ۱۳۷۰ با هدف احیای مفاهیم از دست رفته شهرسازی چون هویت، خوانا بودن محیط جهتیابی و مکانیابی فضاهای مناسب شهری در دستور کار مهندسین مشاور قرار گرفت. در سال ۱۳۷۳ مطالعات تهیه شده توسط مشاور با عنوان طرح تفصیلی منطقه ۲۲ تصویب شد. پس از تصویب طرح تفصیلی، زمینه اجرای آن با مسائل مختلفی همراه شد. در نهایت پس از رفع ایرادهای مطرح شده طرح تفصیلی جدید در سال ۱۳۷۸، به تصویب رسید. سرانجام طرح تفصیلی منطقه ۲۲ تهران در تاریخ هشتم شهریورماه ۱۳۷۹ شهرداری این منطقه رسماً فعالیتش را آغاز کرد. اطلاعات عمومی در این بخش اطلاعات دربارهٔ محدوده، وسعت و جمعیت، ویژگیها و چالشهای منطقه ارائه میشود. محدوده منطقه ۲۲ شهرداری تهران در قسمت شمال غربی شهر تهران و در پایین دست حوضه آبریز رودخانه کن و وردیج قرار دارد. این منطقه از شمال با کوهستان البرز مرکزی، در شرق با حریم رودخانه کن، در جنوب با آزاد راه تهران - کرج و در غرب با محدوده جنگلهای دست کاشت وردآورد محدود میشود. منطقه بیست و دو با مناطق پنج و بیست و یک شهرداری تهران همجوار است. به این ترتیب مرز شمالی منطقه بیست و دو شهرداری تهران تا منتهیالیه دامنههای جنوبی البرز تا ارتفاع ۱۸۰۰ متری توسعه یافتهاست. در محدوده منطقه ۲۲ بلندترین منطقه ارتفاعی از سطح دریا در خط مستقیم حوزه آبریز شمالی در ارتفاعات البرز و در شرق روستای کیگا با رقوم ۳۸۴۰ و پستترین آن در خروجی پیکانشهر به ارتفاع ۱۲۲۰متر است. مسیر رودخانه کن که از شمال به جنوب جریان دارد پس از نقطه خروجی در سرتاسر حد شرقی محدوده طرح کشیده شده و پذیرنده آبهای سطحی حوزههای شرقی است که از طریق کانالهای انحرافی به آن متصل میشوند. رودخانه وردآورد نیز در امتداد شمالی جنوبی و به موازات رودخانه کن جریان دارد و در قسمت شمالی در غرب منطقه میانی امتداد یافتهاست و در پائین دست، حد غربی محدوده طرح را تشکیل میدهد. فاصله متوسط این دو رودخانه از یکدیگر در حدود ۱۰ کیلومتر است. مقایسه سطح منطقه بیست و دو با سطح دیگر مناطق با وسعت ۷۰۷۵۰ هکتار نشان از تعلق حدود ۴/۸ درصد از مساحت محدوده خدماتی شهر تهران به این منطقه است. این محدوده در ناحیه دشت سر تهران و در قسمت دشت چیتگر قرار دارد و از لحاظ زمینشناسی از رسوبات غیر متراکمی به وجود آمده که از دامنه جنوبی کوههای البرز حمل و تهنشین شدهاند و در ضخامت رسوبات آبرفتی این ناحیه یک سفره آب زیرزمینی گسترده وجود دارد شیب عمومی منطقه از شمال به جنوب است. جمعیت و مساحت منطقه بیست و دو طبق پهنه بندی مصوب سال ۱۳۹۱، بالغ بر ۵۸۸۱ هکتار وسعت دارد؛ این منطقه با هدف رفع کمبودهای خدماتی حوزه غرب تهران و نیز جابهجایی بخشی از جمعیت ساکن در بافتهای فرسوده تهران مرکزی و نیز اسکان بخشی از جمعیت شهر تهران ایجاد شد. جمعیت این منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ ایران، ۱۷۵٬۳۹۸ نفر (۵۴٬۸۵۷ خانوار) شامل ۸۹٬۱۴۶ مرد و ۸۶٬۲۵۲ زن میباشد. جمعیت این منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۱۲۸٬۹۵۸ نفر (۳۸٬۱۰۶ خانوار) شامل ۶۵٬۴۷۶ مرد و ۶۳٬۴۸۲ زن میباشد. ویژگی دسترسیهای مهم منطقه، آزاد راه تهران - کرج و آزادراه تهران - شمال میباشد که آزاد راه در حال احداث تهران-شمال به عنوان شریان اصلی شمال به جنوب کشور، مسیر اصلی رفت و آمد است. این منطقه که بنابر ضوابط طرح جامع جزو گسترش پیوسته شهر است؛ دربرگیرنده شهرکهایی پراکنده، تأسیسات، ساختمانهای ورزشگاه آزادی و جنگل چیتگر است. چالشها در بررسیهای رسانهای چالشهایی نظیر انبوهیسازی و نیز وجود آلایندههای صوتی و هوا از جمله چالشهای این منطقه عنوان شدهاست. در سالهای اخیر به دلیل بکر بودن شدید این منطقه ساخت و ساز رونق شدیدی گرفت به دلیل افزایش تقاضای شدید، شرکتهای خصوصی تحت عنوان تعاونی مسکن فروش ملک بصورت پیش فروش را آغاز کردند. ایجاد میتینگهای متعدد به دلیل کثرت مراکز تفریحی در این منطقه یکی از معضلات فرهنگی و اجتماعی موجود در منطقه است؛ ایجاد و گسترش گروههای مختلف مانند: وست پارکور، تهران کیلر، تیم۲۳ و غیره نمونه ای بر اثبات وجود ظرفیت ایجاد بیشتر در آینده است. در سالهای اخیر حجم زیادی از مسکنهای منطقه ۲۲ از طریق پیش فروش انجام گردیدهاست. محلهها منطقه بیست و دو دارای ۴ ناحیه، ۱۲ محله و ۲۸ شهرک با ۵۸۸۱ هکتار وسعت است. زیبادشت دهکده المپیک آبشار باقری سرو آزاد دریاچه خلیج فارس قائم زیبا دشت شریف صدرا گلستان هوانیروز کوهک مراکز مهم در منطقه بیست و دو شهرداری تهران مراکز مهم ورزشی، علمی و اقتصادی و گردشگری وجود دارد. مراکز مطرح دانشگاه علامه طباطبایی مجموعه ورزشی آزادی تهران پارک جنگلی چیتگر پارک جنگلی خرگوشدره پارک جنگلی لتمال کن پارک جنگلی وردآورد دریاچه چیتگر آبشار تهران دانشگاه علوم انتظامی پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی بنیاد علمی بینالمللی علوم مغز و اعصاب ایران بوستان جوانمردان ایران مال بوستان بانوان ریحانه دیگر مراکز برخی از مراکز گردشگری و شهری به شرح زیر است. بوستان شب بو بوستان آتشنشان بوستان افرا بوستان باغ نو بیمارستان ایرانیان سینما دهکده فرهنگسرای شهر فرهنگسرای طبرستان حمل و نقل عمومی شهروندان منطقه بیست و دو به واسطه آزادراه تهران - کرج در جنوب، بزرگراه شهید خرازی در شمال، بزرگراه آزادگان در غرب و همچنین بزرگراه شهید همدانی در میانه این منطقه به شبکه بزرگراهی تهران و نیز شبکه بین شهری مناطق شمالی ایران دسترسی خوبی دارند. علاوه بر آن به دلیل وجود این شاهراههای اصلی، امکان ترددهای پر حجم روزانه بین شهری و بین استانی را فراهم میشود. علاوه بر محورهای مواصلاتی یاد شده، قطار بین شهری تهران - کرج، تهران - گلشهر، تهران - هشتگرد نیز به موازات بزرگراه تهران - کرج از جنوب این منطقه میگذرد، این خط راهآهن در محدوده منطقه ۲۲ دارای چهار ایستگاه استادیوم آزادی، پارک چیتگر، ایران خودرو و وردآورد میباشد و امکان عبور و مرور بدون ترافیک و در بالاترین حجم ممکنه را بین کلانشهرهای کرج و تهران فراهم میسازد. همچنین خبرهایی مبنی بر افتتاح خط ده مترو تهران و تخصیص شمار ایستگاههای بیشتری به این منطقه از تهران پیشتر اعلام شدهاست. ایستگاههای مترو ایستگاه متروی ورزشگاه آزادی ایستگاه متروی ایران خودرو ایستگاه متروی چیتگر ایستگاه متروی وردآورد جستارهای وابسته مناطق شهرداری تهران منابع پیوند به بیرون شهرداری منطقهٔ ۲۲ تهران بخشهای استان تهران ۲۲


text: منطقه ۲۱ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران و از غربیترین مناطق این شهر است. منطقه از شمال به اتوبان تهران – کرج، از جنوب به جاده قدیم تهران - کرج از شرق به مسیل کن و از غرب به گرمدره محدود است. منطقه بیست و یک، در امتداد جنوب منطقه ۲۲ (جنوب اتوبان تهران- کرج) و غرب مناطق ۹ و ۵ قرار دارد. به شکل یک مثلث در منتهیالیه غرب تهران در امتداد جادههای ارتباطی تهران – کرج تا بعد از دو راهی کاروانسرای سنگی گسترده شدهاست. این منطقه با مناطق پنج، نُه، هجده و بیستودو و نیز شهرهای کرج و شهریار همسایه است. منطقه بیست و یک شهرداری تهران دربرگیرنده سه ناحیه و سیزده محله است. از جمله محلههای مطرح این منطقه میتوان به وردآورد و تهرانسر اشاره کرد. منطقه بیست و یک شهرداری تهران در نخستین طرح جامع تهران مصوب ۱۳۴۹ به عنوان پهنه اصلی استقرار کارخانجات صنعتی و فعالیتهای وابسته به آن در نظر گرفته شدهاست. محدوده کنونی منطقه بیست و یک تا سال ۱۳۸۳ به عنوان جزئی از منطقه ۹ شهرداری تهران، نواحی ۳، ۴ و ۵ شهرداری این منطقه را تشکیل میداد. در این سال، این سه ناحیه از شهرداری منطقه ۹ منفک شده و منطقه ۲۱ را تشکیل دادند.سابقه سکونتگاهی محدوده منطقه بیست و یک کنونی به سالهای دهه چهل و پنجاه خورشیدی بازمیگردد. به عبارتی دیگر از حیث عملکردی و کاربری منطقه را میتوان به دو بخش مسکونی و غیر مسکونی تقسیم کرد. از جمله مراکز مهم صنعتی واقع در این منطقه عبارت است از شرکت دارویی و بهداشتی لقمان، کارخانجات داروپخش، داروسازی عبیدی، داروگر، ایران خودرو، سایپا، کرمان موتور شهروندان این منطقه به مناطق تفریحی و گردشگری پارک جنگلی چیتگر، دریاچه چیتگر و شهرک سینمایی غزالی دسترسی سریع و سادهای دارند.شهروندان این منطقه از طریق بزرگراه آزادگان، بزرگراه فتح و بزرگراه لشگری به شبکه بزرگراهی تهران دسترسی دارند. تاریخچه سابقه سکونتگاهی محدوده منطقه بیست و یک کنونی به سالهای دهه چهل و پنجاه خورشیدی بازمیگردد. به عبارتی دیگر از حیث عملکردی و کاربری منطقه را میتوان به دو بخش مسکونی و غیر مسکونی تقسیم کرد. کاربری مسکونی منطقه بیست و یک شهرداری تهران در نخستین طرح جامع تهران مصوب ۱۳۴۹ به عنوان پهنه اصلی استقرار کارخانجات صنعتی و فعالیتهای وابسته به آن در نظر گرفته شدهاست. محدوده کنونی منطقه بیست و یک تا سال ۱۳۸۳ به عنوان جزئی از منطقه ۹ شهرداری تهران، نواحی ۳، ۴ و ۵ شهرداری این منطقه را تشکیل میداد. در این سال، این سه ناحیه از شهرداری منطقه ۹ منفک شده و منطقه ۲۱ را تشکیل دادند. در همین سال شهرداری منطقه ۲۱ تأسیس شد. در تهران ادوار گذشته، هستههای کوچک جمعیت در وردآورد، قلعهها و کاروانسراهایی چند شامل قلعه سلیمان خان، قلعه چیتگر، قلعه ارامنه، قلعه حسنخان، کاروانسرا سنگی و ... در سر راه تهران – قزوین در دورههای گذشته میتواند تجسمی کامل از فضای حومهای خلوت در آن دوران را نشان دهد. از قدیمیترین سکونتگاه مسکونی در محدوده کنونی منطقه بیست و یک، وردآورد و بخشی از چیتگر از گذشتههای دور روستا بودند. مستند به فرهنگ جغرافیای ایران؛ وردآورد دهی جزء بخش کن شهرستان تهران بهشمار میآمدهاست. وردآورد در گذشته به صورت قلعهای با دیوار بلند ۱۲ متری و ۶ برج دیدبانی و ۲ دروازه بود. همچنین بافت محدوده شمال تهرانسر دهه ۱۳۵۰ شکل گرفتهاست. بخش عمده بافت مسکونی منطقه دربرگیرنده شهرکهای فرهنگیان، آزادی، استقلال، آسمان، شهرداری، دژبان، دریا، ثامن، بیست و دو بهمن و تهرانسر و همچنین هواپیمائی کشوری، پارک جنگلی چیتگر، دریاچه چیتگر و... در سالهای دهه ۱۳۶۰ و پس از آن گسترش یافتهاست. کاربری صنعتی همانطور که گفته شد، مستند به نخستین طرح جامع تهران مصوب ۱۳۴۹ به عنوان پهنه اصلی استقرار کارخانجات صنعتی و فعالیتهای وابسته به آن در نظر گرفته شدهاست. شرکت ایران خودرو به عنوان یکی از بزرگترین شرکتهای خودروسازی ایران سال ۱۳۴۱ در این منطقه بنیاد نهاد شد. همچنین شرکت سایپا (سهامی عام ایرانی تولید اتومبیل) در سال ۱۳۴۴ در زمینی با مساحت ۲۴۰ هزار متر مربع و زیربنای ۲۰ هزار مترمربع تأسیس شد. همچنین شرکت خودروسازی کرمان سال۱۳۶۹ در این منطقه احداث شد. اطلاعات عمومی محدوده منطقه از شمال به اتوبان تهران – کرج، از جنوب به جاده قدیم تهران - کرج از شرق به مسیل کن و از غرب به گرمدره محدود است. این منطقه با مناطق پنج، نوزده، هیجده، منطقه بیست و دو و نیز شهرهای کرج و شهریار همسایه است. وسعت و جمعیت مساحت محدوده منطقه ۲۱ بالغ بر ۵۱۵۶ هکتار است که ۷/۸ درصد مساحت کل مناطق شهر تهران است. در قیاس با مساحت سایر مناطق در زمره بزرگترین مناطق شهرداری تهران بهشمار میآید. براساس گزارش سایت شهرداری در سال ۱۴۰۰، جمعیت منطقه ۱۸۶۳۱۹ نفر اعلام شدهاست که از این تعداد ۹۲۵۸۰ نفر زن و ۹۳۷۳۹ نفر مرد اعلام شدهاست و شمار خانوار منطقه هم ۶۰۴۳۲ تبیین شدهاست. همچنین بر اساس گزارشی دیگر جمعیت این منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۱۶۲٬۶۸۱ نفر (۵۰٬۳۸۱ خانوار) شامل ۸۲٬۰۱۴ مرد و ۸۰٬۶۶۷ زن میباشد. ویژگی تطور و تحولات کالبدی و اجتماعی از دهه چهل خورشیدی تاکنون تأثیر مستقیم بر مناسبات صنعتی و اقتصادی این منطقه گذاشتهاست. از جمله تصمیمها و اقدامهای مؤثر بر مناسبات اجتماعی و اقتصادی منطقه بیست و یک میتوان به موارد زیر اشاره کرد. پیشنهاد طرح جامع تهران برای استقرار فعالیتهای صنعتی تهران در محدوده منطقه قرار داشتن اراضی منطقه خارج از محدوده خدماتی شهر قرارگیری در محدوده آزاد نشده شهر، به حساب آمدن به عنوان بخشی از حریم استحفاظی شهر تصرف بسیاری از اراضی منطقه توسط نهادهای نظامی در سالهای پس از انقلاب عبور محورهای تجهیز شده عملکردی کلان مقیاس تهران – کرج از درون و لبههای منطقه پیشنهاد منطقه به عنوان جزئی از پهنه توسعه شهر تهران در غرب این شهر واگذاری بخشی از زمینهای منطقه به عنوان شرکتهای تعاونی مسکن به کارکنان رده میانی و پائین سازمانهای اجرائی (مانند شهرداری، دانشگاه تهران، صدا و سیما، دژبان، دادگستری و ...) مجموعاً عواملی یاد شده تأثیر اساسی بر ویژگیهای اقتصادی محدوده و شکلدهی گذاشتهاست. نظام فعالیت و اشتغال جمعیت، نظام تولید کارگاهی آن را متأثر ساختهاست. مراکز مهم بخش قابل توجهی از اراضی و زمینهای منطقه بیست و یک کاربری صنعتی دارند، از جمله کارخانهها و شرکتهای خودروسازی، صنایع دارویی و آرایشی بهداشتی همچنین بیش از یک صد کارخانه و کارگاه و صنایع مرتبط به خودروسازی در این منطقه مستقر شدهاست. صنایع خودروسازی و دارویی شرکت دارویی و بهداشتی لقمان کارخانجات داروپخش داروسازی عبیدی داروگر ایران خودرو سایپا کرمان موتور دیگر مراکز علاوه بر مراکز صنعتی برای تأمین نیازهای رفاهی، درمانی و آموزشی و ... مراکز متعدد دیگری در این منطقه قرار دارد. این منطقه تا سال ۱۴۰۰ بالغ بر پنجاه و پنج بوستان دارد. به دلیل مجاورت دسترسی خوبی به پارک جنگلی چیتگر و دریاچه چیتگر دارد. موزه خودروهای تاریخی ایران شهرک سینمایی غزالی سینما ققنوس نگارخانه کوثر بوستان نرگس بوستان لاله بوستان کوثر بوستان ریما بوستان افق بوستان گلناز بیمارستان روانپزشکی ایران بیمارستان قوامین محلهها منطقه بیست و یک شهرداری تهران دربرگیرنده سه ناحیه و سیزده محله است. وردآورد تهرانسر غربی چیتگر شمالی چیتگر جنوبی شهرک غزالی ویلاشهر شهرک شهرداری شهرک دانشگاه شهرک استقلال باشگاه نفت شهرک دریا شهرک آزادی -فرهنگیان شهرک پاسداران حمل و نقل عمومی منطقه بیست و یک شهرداری تهران دارای ۹ خط اتوبوس و چندین پایانه اتوبوس و دهها ایستگاه اتوبوس و تاکسی است. شهروندان این منطقه از طریق بزرگراه آزادگان، بزرگراه فتح و بزرگراه لشگری به شبکه بزرگراهی تهران دسترسی دارند. دسترسی شهروندان این منطقه به شبکه مترو تهران از طریق سه ایستگاه زیر است. ایستگاه متروی چیتگر ایستگاه متروی وردآورد ایستگاه متروی ورزشگاه آزادی نگارخانه جستارهای وابسته مناطق شهرداری تهران منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی منطقه ۲۱ تهران ۲۱


text: منطقه ۲۰ شهرداری تهران یکی از مناطق جنوبی شهری تهران است و بخش عمدهای از شهر ری در منطقه ۲۰ تهران قرار دارد. منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به بزرگراه آزادگان، از شرق به بزرگراه امام علی، از جنوب به بزرگراه آوینیو ارضای اطراف و از غرب به مبارکآبا و صالحآباد محدود میشود. همچنین شهرستان ری به عنوان بخشی از منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به تهران، از جنوب به شهرستان قم، از شرق به شهرستان ورامین و شهرستان پاکدشت، از غرب به شهرستانهای اسلامشهر، رباط کریم و زرندیه محدود میشود. این منطقه با مناطق نوزده، شانزده و پانزده همجوار است. منطقه ۲۰ تنها منطقه جنوبی تهران است که کل منطقه در قسمت جنوب اتوبان آزادگان قرار گرفتهاست. منطقه بیست شهرداری تهران دارای هفت ناحیه و بیست محله است. نواحی یک تا پنج در محدوده شهری و دو ناحیه شش و هفت هم به عنوان محدوده غیر شهری و حریم منطقه به حساب میآید. منطقه بیست از کهنترین و قدیمیترین سکونتگاههای شهری تهران است، سابقه تاریخی و تمدنی طولانی دارد. تاریخ سکونت در این شهر به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد برمیگردد. اگر چه ری همواره یکی از شهرهای مهم ایران باستان بهشمار میرفت ولی هیچگاه پایتخت در ایران باستان و ایران پیش از اسلام نبود.این شهر در قرن چهارم هجری بزرگترین مراکز چهارگانه ایالت جبال بودهاست. ابن حوقل گوید بعد از بغداد آبادتر از ری شهری در شرق نیست، جز آنکه نیشابور به وسعت از آن بیشتر و بزرگتر است.در این منطقه آثار تاریخی متعددی از دوران ایران باستان، ایران پس از اسلام با قدمت چند هزار ساله بر جای ماندهاست از آن جمله میتوان به این اماکن اشاره کرد. تپه میل، آتشکده بهرام، دژ رشکان، چشمه علی باروی ری، بازار ری، برج طغرل، کوه نقارخانه، استودان گبرها، زندان هارون، گنبد امیر اینانج، کاروانسرای کنارگرد، قلعه گبری، برچ نقاره خانه، بازار ری تاریخچه منطقه بیست شهرداری تهران، دربرگیرنده شهر ری است. این منطقه از دیرباز سابقه سکونتگاهی دارد. ری، شهرری، یا راگا() مرکز شهرستان ری در استان تهران ایران است. ری از کهنترین شهرهای جهان است به طوریکه این منطقه را در گذشته «شیخ البلاد» میگفتند. تاریخ پیدایش ری به زمان اقوام آریایی میرسد و ری از تمام شهرهای ماد بزرگتر بود. ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ساکن و اهل ری را رازی مینامند. ری در بخشی از دوره زیاریان و نیز سلجوقیان پایتخت ایران بودهاست. این شهر در طول تاریخ به نامهای مختلفی خوانده میشده، راکس (رکس)، راگز، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، امالبلاد، ری شهر، شیخ البلاد و محمدیه از نامهایی بودند که ری در هر دوره به مناسبتی با یکی از این نامها خوانده میشده. بنابر آنچه که در اوستا آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شدهاست. تاریخ سکونت در این شهر به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد برمیگردد. اگر چه ری همواره یکی از شهرهای مهم ایران باستان بهشمار میرفت ولی هیچگاه پایتخت در ایران باستان و ایران پیش از اسلام نبود.این شهر در قرن چهارم هجری بزرگترین مراکز چهارگانه ایالت جبال بودهاست. ابن حوقل گوید بعد از بغداد آبادتر از ری شهری در شرق نیست، جز آنکه نیشابور به وسعت از آن بیشتر و بزرگتر است. اطلاعات عمومی در این بخش اطلاعاتی دربارهٔ محدوده و جمعیت و وسعت و نظایر این ارائه میشود. محدوده منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به بزرگراه آزادگان، از شرق به بزرگراه امام علی، از جنوب به بزرگراه آوینیو ارضای اطراف و از غرب به مبارکآباد و صالحآباد محدود میشود. همچنین شهرستان ری به عنوان بخشی از منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به تهران، از جنوب به شهرستان قم، از شرق به شهرستان ورامین و شهرستان پاکدشت، از غرب به شهرستانهای اسلامشهر، رباط کریم و زرندیه محدود میشود. مساحت بخشهای سهگانه شهرستان ری: بخش مرکزی ۱۷۴؛ بخش کهریزک ۵۴۳، و فشاپویه ۱۶۴۵ کیلومتر مربع میباشد. این منطقه با مناطق نوزده، شانزده و پانزده همجوار است. منطقه ۲۰ تنها منطقه جنوبی تهران است که کل منطقه در قسمت جنوب اتوبان آزادگان قرار گرفتهاست و با حریم مناطق ۱۹ و ۱۵ همسایه است. مساحت و جمعیت وسعت منطقه بیست شهرداری تهران بالغ بر دویست کیلومتر مربع است؛ ۲۲ کیلومتر مربع داخل محدوده شهری و ۱۷۸ کیلومترمربع حریم منطقه بهشمار میآید. جمعیت منطقه بیست مستند به گزارش سایت شهرداری در سال ۱۴۰۰ بالغ بر ۴۵۳۷۴۰ نفر است. همچنین بر اساس گزارشی دیگر عنوان شدهاست که جمعیت این منطقه، براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۳۴۰٬۸۶۱ نفر (۱۰۴٬۲۷۵ خانوار) شامل ۱۷۰٬۸۵۹ مرد و ۱۷۰٬۰۰۲ زن میباشد. ویژگی سابقه و قدمت چند هزار ساله شهرری، وجود اماکن و عناصر تاریخی و همچنین جذب زوار به حرم شاه عبدالعظیم از جمله ویژگیهای تاریخی ـ مذهبی منطقه است. به همین اعتبار نسبت به سایر مناطق تهران، متمایز و متفاوت است. همچنین جدا افتادگی کالبدی منطقه از تهران که تا سالهای اخیر نیز ادامه داشتهاست هم از دیگر ویژگیهای این منطقه میتوان برشمرد. علاوه بر ویژگیهای تاریخی یاد شده میتوان به وجود چشماندازهای باز به واسطه همجواری با کوه بی بی شهربانو و حریم جنوبی شهر تهران نیز اشاره کرد. در عین حال وجود زمین و مسکن گران قیمت، و وجود سطوح قابل توجه کاربریهای صنعتی و انبارداری و ضرورت تبدیل آنها به صنایع تولیدی و پارک جهت جذب شاغلین و همچنین وجود سطوح قابل توجه اراضی مزروعی و فضای سبز به خصوص در حاشیه منطقه و وجود فرصت توسعه اشتغال از مهمترین ویژگیهای منطقه عنوان شدهاست. . محلهها منطقه بیست شهرداری تهران دارای هفت ناحیه و بیست محله است. نواحی یک تا پنج در محدوده شهری و دو ناحیه شش و هفت هم به عنوان محدوده غیر شهری و حریم منطقه به حساب میآید. در ادامه محدوده منطقه به تفکیک نواحی ارائه میشود. محدوده نواحی محلهها فیروزآبادی جوانمرد قصاب حمزهآباد منصوریه منگل دیلمان صفاییه-چشمه علی اقدسیه غیوری -ابن بابویه ظهیرآباد شهادت دولتآباد ۱۳ آبان تقیآباد عباسآباد بهشتی علایین استخر سرتخت ولیآباد نفرآباد -هاشمآباد مرکز مهم در منطقه بیست شهرداری تهران آثار متعدد تاریخی، فرهنگی، مذهبی، علمی و درمانی از دوره ایران باستان و ایران پس از اسلام وجود دارد. آثار تاریخی در این منطقه آثار تاریخی متعددی از دوران ایران باستان، ایران پس از اسلام با قدمت چند هزار ساله بر جای ماندهاست از آن جمله میتوان به این اماکن اشاره کرد. آثار تاریخی پیش از اسلام نمایی از سنگ نگاره فتحعلی شاه قاجار که ب جای نقش برجسته ساسانی در کوه حک شد و بعدها نزدیک کارخانه سیمان ری قرار گرفت در حال حاضر به دلیل تخریب کوه برای مواد اولیه سیمان، اثری از آن نیست. سنگ نگاره یکی از شاهان ساسانی، احتمالاً اردشیر اول یا شاهپور نخست که تا زمان فتحعلی شاه قاجار در محل کوه نزدیک کارخانه سیمان ری قرار داشتهاست و به دستور فتحعلی شاه از بین رفته و نقش خود را به جای آن حجاری نموده بودهاست. تپه میل آتشکده بهرام دژ رشکان چشمه علی آثار تاریخی پس از اسلام آثار تاریخی پس از اسلام به شرح زیر است. باروی ری بازار ری کاروانسرای شاه عباسی (شهر ری) برج طغرل کوه نقارخانه استودان گبرها زندان هارون گنبد امیر اینانج کاروانسرای کنارگرد قلعه گبری برچ نقاره خانه آرامگاهها در این منطقه آرامگاه و بقاع متعددی وجود دارد. ابن بابویه بی بی زبیده بی بی شهربانو جوانمرد قصاب امامزاده عبدالله امامزاده حمزه امامزاده ابوالحسن امامزاده طاهر امامزاده هادی دیگر مراکز پردیس سینمایی راگا فرهنگسرای ولا بوستان مهر بوستان مهران بوستان ماهور بوستان کمیل موزه شاهعبدالعظیم بازار تاریخی ری بیمارستان فیروزآبادی بیمارستان هفت تیر حمل و نقل عمومی منطقه بیست شهرداری تهران درای امکانهای مختلف حمل و نقل عمومی است. در منطقه بیست بالغ بر ۳۳۲ ایستگاه حمل و نقل عمومی اعم از اتوبوس و تاکسی در دسترس شهروندان است. همچنین بالغ بر پنج اتوبان به طول ۱۹٫۴ از این منطقه میگذرد و در مجاورت آن است که دسترسی شهروندان به شبکه بزرگراهی تهران را تسهیل کردهاست. از جمله میتوان به بزرگراههای آزادگان، امام علی، شهید آوینی و بزرگراه تندگویان اشاره کرد. بزرگراه امام علی به عنوان یکی از شاهراههای ارتباطی تهران، علاوه بر گذر از منطقه بیست از مناطق ۴، ۷، ۸، ۱۳، ۱۴، ۱۵ شهرداری تهران عبور میکند. شهروندان از طریق شمال منطقه به کمربندی تهران (بزرگراه آزادگان) دسترسی دارند. از سویی مردم این منطقه از طریق ایستگاههای فعال مترو، امکان ارتباط سریع با مرکز تهران و سایر نقاط اصلی پایتخت را دارند. ایستگاه مترو ایستگاه مترو جوانمرد قصاب ایستگاه مترو شهرری ایستگاه مترو دولتآباد ایستگاه مترو حرم حضرت عبدالعظیم نگارخانه جستارهای وابسته مناطق شهرداری تهران منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی منطقهٔ ۲۰ تهران ۲۰ تاریخچه منطقه بیست شهرداری تهران، دربرگیرنده شهر ری است. این منطقه از دیرباز سابقه سکونتگاهی دارد. ری، شهرری، یا راگا() مرکز شهرستان ری در استان تهران ایران است. ری از کهنترین شهرهای جهان است به طوریکه این منطقه را در گذشته «شیخ البلاد» میگفتند. تاریخ پیدایش ری به زمان اقوام آریایی میرسد و ری از تمام شهرهای ماد بزرگتر بود. ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ساکن و اهل ری را رازی مینامند. ری در بخشی از دوره زیاریان و نیز سلجوقیان پایتخت ایران بودهاست. این شهر در طول تاریخ به نامهای مختلفی خوانده میشده، راکس (رکس)، راگز، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، امالبلاد، ری شهر، شیخ البلاد و محمدیه از نامهایی بودند که ری در هر دوره به مناسبتی با یکی از این نامها خوانده میشده. بنابر آنچه که در اوستا آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شدهاست. تاریخ سکونت در این شهر به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد برمیگردد. اگر چه ری همواره یکی از شهرهای مهم ایران باستان بهشمار میرفت ولی هیچگاه پایتخت در ایران باستان و ایران پیش از اسلام نبود.این شهر در قرن چهارم هجری بزرگترین مراکز چهارگانه ایالت جبال بودهاست. ابن حوقل گوید بعد از بغداد آبادتر از ری شهری در شرق نیست، جز آنکه نیشابور به وسعت از آن بیشتر و بزرگتر است. اطلاعات عمومی در این بخش اطلاعاتی دربارهٔ محدوده و جمعیت و وسعت و نظایر این ارائه میشود. محدوده منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به بزرگراه آزادگان، از شرق به بزرگراه امام علی، از جنوب به بزرگراه آوینی و ارضای اطراف و از غرب به مبارکآبا و صالحآباد محدود میشود. همچنین شهرستان ری به عنوان بخشی از منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به تهران، از جنوب به شهرستان قم، از شرق به شهرستان ورامین و شهرستان پاکدشت، از غرب به شهرستانهای اسلامشهر، رباط کریم و زرندیه محدود میشود. مساحت بخشهای سهگانه شهرستان ری: بخش مرکزی ۱۷۴؛ بخش کهریزک ۵۴۳، و فشاپویه ۱۶۴۵ کیلومتر مربع میباشد. این منطقه با مناطق نوزده، شانزده و پانزده همجوار است. منطقه ۲۰ تنها منطقه جنوبی تهران است که کل منطقه در قسمت جنوب اتوبان آزادگان قرار گرفتهاست و با حریم مناطق ۱۹ و ۱۵ همسایه است. مساحت و جمعیت وسعت منطقه بیست شهرداری تهران بالغ بر دویست کیلومتر مربع است؛ ۲۲ کیلومتر مربع داخل محدوده شهری و ۱۷۸ کیلومترمربع حریم منطقه بهشمار میآید. جمعیت منطقه بیست مستند به گزارش سایت شهرداری در سال ۱۴۰۰ بالغ بر ۴۵۳۷۴۰ نفر است. همچنین بر اساس گزارشی دیگر عنوان شدهاست که جمعیت این منطقه، براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۳۴۰٬۸۶۱ نفر (۱۰۴٬۲۷۵ خانوار) شامل ۱۷۰٬۸۵۹ مرد و ۱۷۰٬۰۰۲ زن میباشد. ویژگی سابقه و قدمت چند هزار ساله شهرری، وجود اماکن و عناصر تاریخی و همچنین جذب زوار به حرم شاه عبدالعظیم از جمله ویژگیهای تاریخی ـ مذهبی منطقه است. به همین اعتبار نسبت به سایر مناطق تهران، متمایز و متفاوت است. همچنین جدا افتادگی کالبدی منطقه از تهران که تا سالهای اخیر نیز ادامه داشتهاست هم از دیگر ویژگیهای این منطقه میتوان برشمرد. علاوه بر ویژگیهای تاریخی یاد شده میتوان به وجود چشماندازهای باز به واسطه همجواری با کوه بی بی شهربانو و حریم جنوبی شهر تهران نیز اشاره کرد. در عین حال وجود زمین و مسکن ارزان قیمت، و وجود سطوح قابل توجه کاربریهای صنعتی و انبارداری و ضرورت تبدیل آنها به صنایع تولیدی و پارک جهت جذب شاغلین و همچنین وجود سطوح قابل توجه اراضی مزروعی و فضای سبز به خصوص در حاشیه منطقه و وجود فرصت توسعه اشتغال از مهمترین ویژگیهای منطقه عنوان شدهاست. . محلهها منطقه بیست شهرداری تهران دارای هفت ناحیه و بیست محله است. نواحی یک تا پنج در محدوده شهری و دو ناحیه شش و هفت هم به عنوان محدوده غیر شهری و حریم منطقه به حساب میآید. در ادامه محدوده منطقه به تفکیک نواحی ارائه میشود. محدوده نواحی محلهها فیروزآبادی جوانمرد قصاب حمزهآباد منصوریه منگل دیلمان صفاییه-چشمه علی اقدسیه غیوری -ابن بابویه ظهیرآباد شهادت دولتآباد ۱۳ آبان تقیآباد عباسآباد بهشتی علایین استخر سرتخت ولیآباد نفرآباد -هاشمآباد مرکز مهم در منطقه بیست شهرداری تهران آثار متعدد تاریخی، فرهنگی، مذهبی، علمی و درمانی از دوره ایران باستان و ایران پس از اسلام وجود دارد. آثار تاریخی در این منطقه آثار تاریخی متعددی از دوران ایران باستان، ایران پس از اسلام با قدمت چند هزار ساله بر جای ماندهاست از آن جمله میتوان به این اماکن اشاره کرد. آثار تاریخی پیش از اسلام نمایی از سنگ نگاره فتحعلی شاه قاجار که ب جای نقش برجسته ساسانی در کوه حک شد و بعدها نزدیک کارخانه سیمان ری قرار گرفت در حال حاضر به دلیل تخریب کوه برای مواد اولیه سیمان، اثری از آن نیست. سنگ نگاره یکی از شاهان ساسانی، احتمالاً اردشیر اول یا شاهپور نخست که تا زمان فتحعلی شاه قاجار در محل کوه نزدیک کارخانه سیمان ری قرار داشتهاست و به دستور فتحعلی شاه از بین رفته و نقش خود را به جای آن حجاری نموده بودهاست. تپه میل آتشکده بهرام دژ رشکان چشمه علی آثار تاریخی پس از اسلام آثار تاریخی پس از اسلام به شرح زیر است. باروی ری بازار ری کاروانسرای شاه عباسی (شهر ری) برج طغرل کوه نقارخانه استودان گبرها زندان هارون گنبد امیر اینانج کاروانسرای کنارگرد قلعه گبری برچ نقاره خانه آرامگاهها در این منطقه آرامگاه و بقاع متعددی وجود دارد. ابن بابویه بی بی زبیده بی بی شهربانو جوانمرد قصاب امامزاده عبدالله امامزاده حمزه امامزاده ابوالحسن امامزاده طاهر امامزاده هادی دیگر مراکز پردیس سینمایی راگا فرهنگسرای ولا بوستان مهر بوستان مهران بوستان ماهور بوستان کمیل موزه شاهعبدالعظیم بازار تاریخی ری بیمارستان فیروزآبادی بیمارستان هفت تیر حمل و نقل عمومی منطقه بیست شهرداری تهران درای امکانهای مختلف حمل و نقل عمومی است. در منطقه بیست بالغ بر ۳۳۲ ایستگاه حمل و نقل عمومی اعم از اتوبوس و تاکسی در دسترس شهروندان است. همچنین بالغ بر پنج اتوبان به طول ۱۹٫۴ از این منطقه میگذرد و در مجاورت آن است که دسترسی شهروندان به شبکه بزرگراهی تهران را تسهیل کردهاست. از جمله میتوان به بزرگراههای آزادگان، امام علی، شهید آوینی و بزرگراه تندگویان اشاره کرد. بزرگراه امام علی به عنوان یکی از شاهراههای ارتباطی تهران، علاوه بر گذر از منطقه بیست از مناطق ۴، ۷، ۸، ۱۳، ۱۴، ۱۵ شهرداری تهران عبور میکند. شهروندان از طریق شمال منطقه به کمربندی تهران (بزرگراه آزادگان) دسترسی دارند. از سویی مردم این منطقه از طریق ایستگاههای فعال مترو، امکان ارتباط سریع با مرکز تهران و سایر نقاط اصلی پایتخت را دارند. ایستگاه مترو ایستگاه مترو جوانمرد قصاب ایستگاه مترو شهرری ایستگاه مترو دولتآباد ایستگاه مترو حرم حضرت عبدالعظیم نگارخانه جستارهای وابسته مناطق شهرداری تهران منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی منطقهٔ ۲۰ تهران ۲۰ تاریخچه منطقه بیست شهرداری تهران، دربرگیرنده شهر ری است. این منطقه از دیرباز سابقه سکونتگاهی دارد. ری، شهرری، یا راگا() مرکز شهرستان ری در استان تهران ایران است. ری از کهنترین شهرهای جهان است به طوریکه این منطقه را در گذشته «شیخ البلاد» میگفتند. تاریخ پیدایش ری به زمان اقوام آریایی میرسد و ری از تمام شهرهای ماد بزرگتر بود. ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ساکن و اهل ری را رازی مینامند. ری در بخشی از دوره زیاریان و نیز سلجوقیان پایتخت ایران بودهاست. این شهر در طول تاریخ به نامهای مختلفی خوانده میشده، راکس (رکس)، راگز، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، امالبلاد، ری شهر، شیخ البلاد و محمدیه از نامهایی بودند که ری در هر دوره به مناسبتی با یکی از این نامها خوانده میشده. بنابر آنچه که در اوستا آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شدهاست. تاریخ سکونت در این شهر به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد برمیگردد. اگر چه ری همواره یکی از شهرهای مهم ایران باستان بهشمار میرفت ولی هیچگاه پایتخت در ایران باستان و ایران پیش از اسلام نبود.این شهر در قرن چهارم هجری بزرگترین مراکز چهارگانه ایالت جبال بودهاست. ابن حوقل گوید بعد از بغداد آبادتر از ری شهری در شرق نیست، جز آنکه نیشابور به وسعت از آن بیشتر و بزرگتر است. اطلاعات عمومی در این بخش اطلاعاتی دربارهٔ محدوده و جمعیت و وسعت و نظایر این ارائه میشود. محدوده منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به بزرگراه آزادگان، از شرق به بزرگراه امام علی، از جنوب به بزرگراه آوینیو ارضای اطراف و از غرب به مبارکآبا و صالحآباد محدود میشود. همچنین شهرستان ری به عنوان بخشی از منطقه بیست شهرداری تهران از شمال به تهران، از جنوب به شهرستان قم، از شرق به شهرستان ورامین و شهرستان پاکدشت، از غرب به شهرستانهای اسلامشهر، رباط کریم و زرندیه محدود میشود. مساحت بخشهای سهگانه شهرستان ری: بخش مرکزی ۱۷۴؛ بخش کهریزک ۵۴۳، و فشاپویه ۱۶۴۵ کیلومتر مربع میباشد. این منطقه با مناطق نوزده، شانزده و پانزده همجوار است. منطقه ۲۰ تنها منطقه جنوبی تهران است که کل منطقه در قسمت جنوب اتوبان آزادگان قرار گرفتهاست و با حریم مناطق ۱۹ و ۱۵ همسایه است. مساحت و جمعیت وسعت منطقه بیست شهرداری تهران بالغ بر دویست کیلومتر مربع است؛ ۲۲ کیلومتر مربع داخل محدوده شهری و ۱۷۸ کیلومترمربع حریم منطقه بهشمار میآید. جمعیت منطقه بیست مستند به گزارش سایت شهرداری در سال ۱۴۰۰ بالغ بر ۴۵۳۷۴۰ نفر است. همچنین بر اساس گزارشی دیگر عنوان شدهاست که جمعیت این منطقه، براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۳۴۰٬۸۶۱ نفر (۱۰۴٬۲۷۵ خانوار) شامل ۱۷۰٬۸۵۹ مرد و ۱۷۰٬۰۰۲ زن میباشد. ویژگی سابقه و قدمت چند هزار ساله شهرری، وجود اماکن و عناصر تاریخی و همچنین جذب زوار به حرم شاه عبدالعظیم از جمله ویژگیهای تاریخی ـ مذهبی منطقه است. به همین اعتبار نسبت به سایر مناطق تهران، متمایز و متفاوت است. همچنین جدا افتادگی کالبدی منطقه از تهران که تا سالهای اخیر نیز ادامه داشتهاست هم از دیگر ویژگیهای این منطقه میتوان برشمرد. علاوه بر ویژگیهای تاریخی یاد شده میتوان به وجود چشماندازهای باز به واسطه همجواری با کوه بی بی شهربانو و حریم جنوبی شهر تهران نیز اشاره کرد. در عین حال وجود زمین و مسکن ارزان قیمت، و وجود سطوح قابل توجه کاربریهای صنعتی و انبارداری و ضرورت تبدیل آنها به صنایع تولیدی و پارک جهت جذب شاغلین و همچنین وجود سطوح قابل توجه اراضی مزروعی و فضای سبز به خصوص در حاشیه منطقه و وجود فرصت توسعه اشتغال از مهمترین ویژگیهای منطقه عنوان شدهاست. . محلهها منطقه بیست شهرداری تهران دارای هفت ناحیه و بیست محله است. نواحی یک تا پنج در محدوده شهری و دو ناحیه شش و هفت هم به عنوان محدوده غیر شهری و حریم منطقه به حساب میآید. در ادامه محدوده منطقه به تفکیک نواحی ارائه میشود. محدوده نواحی محلهها فیروزآبادی جوانمرد قصاب حمزهآباد منصوریه منگل دیلمان صفاییه-چشمه علی اقدسیه غیوری -ابن بابویه ظهیرآباد شهادت دولتآباد ۱۳ آبان تقیآباد عباسآباد بهشتی علایین استخر سرتخت ولیآباد نفرآباد -هاشمآباد مرکز مهم در منطقه بیست شهرداری تهران آثار متعدد تاریخی، فرهنگی، مذهبی، علمی و درمانی از دوره ایران باستان و ایران پس از اسلام وجود دارد. آثار تاریخی در این منطقه آثار تاریخی متعددی از دوران ایران باستان، ایران پس از اسلام با قدمت چند هزار ساله بر جای ماندهاست از آن جمله میتوان به این اماکن اشاره کرد. آثار تاریخی پیش از اسلام نمایی از سنگ نگاره فتحعلی شاه قاجار که ب جای نقش برجسته ساسانی در کوه حک شد و بعدها نزدیک کارخانه سیمان ری قرار گرفت در حال حاضر به دلیل تخریب کوه برای مواد اولیه سیمان، اثری از آن نیست. سنگ نگاره یکی از شاهان ساسانی، احتمالاً اردشیر اول یا شاهپور نخست که تا زمان فتحعلی شاه قاجار در محل کوه نزدیک کارخانه سیمان ری قرار داشتهاست و به دستور فتحعلی شاه از بین رفته و نقش خود را به جای آن حجاری نموده بودهاست. تپه میل آتشکده بهرام دژ رشکان چشمه علی آثار تاریخی پس از اسلام آثار تاریخی پس از اسلام به شرح زیر است. باروی ری بازار ری کاروانسرای شاه عباسی (شهر ری) برج طغرل کوه نقارخانه استودان گبرها زندان هارون گنبد امیر اینانج کاروانسرای کنارگرد قلعه گبری برچ نقاره خانه آرامگاهها در این منطقه آرامگاه و بقاع متعددی وجود دارد. ابن بابویه بی بی زبیده بی بی شهربانو جوانمرد قصاب امامزاده عبدالله امامزاده حمزه امامزاده ابوالحسن امامزاده طاهر امامزاده هادی دیگر مراکز پردیس سینمایی راگا فرهنگسرای ولا بوستان مهر بوستان مهران بوستان ماهور بوستان کمیل موزه شاهعبدالعظیم بازار تاریخی ری بیمارستان فیروزآبادی بیمارستان هفت تیر حمل و نقل عمومی منطقه بیست شهرداری تهران درای امکانهای مختلف حمل و نقل عمومی است. در منطقه بیست بالغ بر ۳۳۲ ایستگاه حمل و نقل عمومی اعم از اتوبوس و تاکسی در دسترس شهروندان است. همچنین بالغ بر پنج اتوبان به طول ۱۹٫۴ از این منطقه میگذرد و در مجاورت آن است که دسترسی شهروندان به شبکه بزرگراهی تهران را تسهیل کردهاست. از جمله میتوان به بزرگراههای آزادگان، امام علی، شهید آوینی و بزرگراه تندگویان اشاره کرد. بزرگراه امام علی به عنوان یکی از شاهراههای ارتباطی تهران، علاوه بر گذر از منطقه بیست از مناطق ۴، ۷، ۸، ۱۳، ۱۴، ۱۵ شهرداری تهران عبور میکند. شهروندان از طریق شمال منطقه به کمربندی تهران (بزرگراه آزادگان) دسترسی دارند. از سویی مردم این منطقه از طریق ایستگاههای فعال مترو، امکان ارتباط سریع با مرکز تهران و سایر نقاط اصلی پایتخت را دارند. ایستگاه مترو ایستگاه مترو جوانمرد قصاب ایستگاه مترو شهرری ایستگاه مترو دولتآباد ایستگاه مترو حرم حضرت عبدالعظیم نگارخانه جستارهای وابسته مناطق شهرداری تهران منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی منطقهٔ ۲۰ تهران ۲۰


text: دیرینشناسی یا دیرینهشناسی یا پارینشناسی شاخهای از زیستشناسی و زمینشناسی است که به بررسی آثار و بقایای موجودات گذشته میپردازد و برپایه پیدایش و نابودی این آثار که سنگواره نامیده میشوند سن نسبی لایههای زمین را تعیین کرده همچنین محیط زیست موجودات دیرینه را مشخص میکند. دانش دیرینشناسی به شاخههای گوناگونی (گیاهی و جانوری و زیرگروههای بزرگسنگواره و ریزسنگواره) تقسیم میشود. سنگوارهها از دوره کامبرین دارای اهمیت بیشتری میشوند ولی ظهور ناگهانی آثار موجودات در دوره کامبرین بیانگر ریشهدار بودن آنها در زمانهای پیش از این دوره است. اما شواهد کمی در این رابطه وجود دارد که از جمله آنها میتوان شبه باکتریهایی با سن ۳٫۸ میلیارد سال را نام برد. دیرینشناسی رشد، توسعه، تحول و تکامل حیات را مشخص میسازدو به زمینشناس کمک میکند که سنگها را در گروهها و طبقات خاص قرار دهد. دیرینشناسی نه تنها به دنبال علت انقراض معمولی یک گونه است بلکه به دنبال دلیل انقراضهای دوره ای که در گذشته رخ داده و موجب از بین رفتن تقریباً تمامی موجودات از دنیای حیات شدهاست، میباشد. دیرینشناسان ایرانی برای آشنایی با دیرینشناسان ایرانی به :رده:دیرینشناسان ایرانی در ویکیپدیا مراجعه کنید. منابع جانورشناسی دیرینشناسان ایرانی زمینشناسی تاریخی زمینشناسی زیستشناسی فرگشتی سنگوارهها علوم زمین


text: منطقه ۱ شهرداری تهران یکی از مناطق شهرداری تهران است که در منتهیالیه شمال شرقی این شهر واقع شدهاست و شمالیترین منطقه شهر تهران به حساب میآید. این منطقه از شمال به رشتهکوه البرز، از غرب به منطقه اوین، از جنوب به بزرگراه شهید چمران و بزرگراه مدرس و بزرگراه شهید صدر و از شرق به لواسانات محدود میشود. منطقه ۱ شهرداری تهران بخشی از شهرستان شمیرانات بهحساب میآید. این منطقه همچنین با نام شمیران نیز خوانده میشود.این منطقه در محدودهای به وسعت ۴۹٫۹ کیلومترمربع و حریم ۱۳۱٫۱کیلومترمربع واقع شدهاست. دارای ۱۰ ناحیه و ۲۷ محله میباشد. در این منطقه پانزده موزه همچنین دو مجموعه موزه سلطنتی کاخ نیاوران و کاخ سعدآباد نیز موزه تماشاگه زمان قرار دارد. همچنین مجموعه کاخهای نیاوران، سعدآباد، کاخ ملت، کاخ شهوند امامزاده صالح و گورستان ظهیرالدوله از امکان تاریخی قابل توجه است. و مناطق کوهستانی دربند، درکه، رود درکه، کلکچال، اوین پارکهای نیاوران، جمشیدیه، قیطریه از مکانهای تفریحی و مراکز جذب گردشگر این منطقه هستند. این منطقه نه تنها از مرکز شهر تهران خوش اب و هواتر است حتی از مرکز شهر کرج و قزوین و زنجان نیز بهتر است میانگین بارش منطقه ۱ شهر تهران ۴۲۸ میلیمتر می باشد که نسبت به دیگر بخشهای شهری قزوین کرج سمنان تهران زنجان پربارشتر است. همچنین طبق امار الودگی این بخش از شهر تهران از میزان الودگی مرکز شهر و جنوب شهر تهران و کل شهر کرج کمتر است. میانگین دمای منطقه ۱ شهر تهران ۱۵.۱ درجه و تعداد روز های برفی منطقه ۱ شهر تهران ۲۳.۷ روز می باشد. اداره شهرداری منطقه یک مسئول اداره امور شهرداری در منطقه یک شهرداری تهران است. شهردار منطقه یک (جانشین شهردار تهران در منطقه یک) مسئولیت شهرداری این منطقه را بر عهده دارد. این منطقه از شهرداری تهران دارای ۱۰ ناحیه شهرداری و بیست و هفت محله اراج، ازگل، امامزاده قاسم، اوین، باغ فردوس، تجریش، جماران، چیذر، حصار بوعلی، حکمت، دارآباد، دربند، درکه، دزاشیب، زعفرانیه، سوهانک، شهرک دانشگاه، شهرک نفت، شهرک شهید محلاتی، فرمانیه، قیطریه، کاشانک، کوهسار، گلابدره، محمودیه، نیاوران و ولنجک است. مشخصات مختصات جغرافیایی، جمعیت، بافت منطقه و.. از جمله موضوعهای اطلاعات عمومی دربارهٔ این منطقه است. جغرافیا وجمعیت این منطقه از طرف شمال محدود به ارتفاعات ۱۸۰۰ متری دامنه جنوبی کوههای البرز، از جنوب به بزرگراه چمران حد فاصل دو راهی هتل آزادی و بزرگراه مدرس و پل صدر و از غرب به اراضی رودخانه درکه و از شرق نیز به انتهای بزرگراه ارتش – کارخانه آسفالت و منبع نفت شمال شرق تهران محدود میشود. ناحیه ۲ با وسعت ۸/۵۵ کیلومتر مربع بزرگترین ناحیه و محله ازگل با ۵/۳ کیلومتر مربع کوچکترین محله منطقه یک میباشند. نواحی ۲٬۳٬۴٬۵٬۶٬۹٬۱۰ دارای حریم کوهستانی میباشند. سرانه فضای سبز عمومی و خصوصی منطقه ۵۴٫۴۵ متر مربع میباشد. جمعیت منطقه بر اساس سرشماری سال ۹۵ بیش از ۴۸۷ هزار نفر برآورد میشود. بافت منطقه این منطقه به لحاظ طراحی شهری دارای بافتی شبه روستایی است و میتوان آن را «باغ شهر» نامید. شمیران که در دامنه کوهپایههای البرز جنوبی واقع است، به دلیل نیمه کوهستانی بودن و ساختاری ویژه که آمیزهای از شهرسازی مدرن و سنتی است، اگرچه عرصه مشکلات بیشتری در فعالیتهای عمرانی است، اما به عنوان استراحتگاه قدیمی، با اهمیت و دارای ویژگیهای آب و هوایی، زمینه و اقتضای کارهای عمرانی بیشتری را داشته و دارد. محلهها شمار قابل توجهی از محلههای تهران قدیم در منطقه یک شهرداری تهران قرار داد. بر اساس اطلاعات پرتال منطقه یک شهرداری تهران، این منطقه دارای بیست و هفت محله است. اراج از محلههای قدیمی شمیران است. از شمال به بلوار لشکرک (ارتش)، از غرب خیابان لنگری و شرق اتوبان امام علی و ازگل و از جنوب به بزرگراه بابایی محدود میشود. در حال حاضر بخش انتهای شمالی بزرگراه صیاد شیرازی (بعد از پل صدر)، خیابان گلزار، خیابان صنایع یا شهید فخریزاده، خیابان تیموری، خیابان ۲۲ بهمن و خیابان پروین مسیرهای ارتباطی به این هستند. ازگل از محلههای شمال تهران واقع در ناحیه نهم این منطقه است. محله در پنج کیلومتری شرق تجریش قرار دارد. از شمال به شهرک شهید محلاتی، از شمال غرب به اقدسیه و آجودانیه، از جنوب به لویزان، از شرق به بلوار نیروی زمینی و از غرب به اقدسیه و محله اراج منتهی میشود. امامزاده قاسم محلهای در شمال تجریش و دامنه رشته کوه البرز در ارتفاع ۱۷۰۰ متری قرار دارد. در این محله بقعه امامزاده قاسم قرارداد. گفته میشود قدمت این محله به هزار سال میرسد؛ بقعه امامزاده قاسم مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شمیرانات، در مجاورت کوهستان شمیران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست. اوین به عنوان بخشی از ناحیه کوهستانی البرز مرکزی از شرق به تپههای علیآباد ولنجک، از غرب به ارتفاعات حصارک، از شمال به ارتفاعات توچال و شاهنشین و از جنوب به ناحیه اوین و سعادت آباد محدود میگردد. میزان متوسط بارندگی سالیانه ۴۰۰–۳۰۰ میلیمتر و میزان متوسط دمای سالیانه ۱۶٫۷ درجه سانتی گراد است. باغ فردوس از شمال به میدان تجریش و ابتدای خیابان ولیعصر، از جنوب به بزرگراه مدرس و خیابان فرشته از شرق به خیابان دربندی و انتهای آفریقا و از غرب به خیابان ولیعصر و پل پارک وی محدود میگردد. این محله در تهران قدیم وسیعتر بودهاست از سمت شمال به پل تجریش از سمت جنوب به پارک وی، از سمت شرق به رودخانه و از سمت غرب به خیابان ولیعصر منتهی شدهاست. تجریش از محلههای قدیمی تهران است و از آن به عنوان اولین محله منطقه یک شهرداری تهران یاد میشود؛ از نظر جغرافیایی در گذشته تقریباً همین محدوده فعلی را شامل میشد و دستخوش تغییر خاصی نشدهاست. قسمت عمده دهکده تجریش در جنوب امامزاده صالح و میدان تجریش فعلی و باغهای الهیه بودهاست و مشتمل بر دو محله به نامهای تکیه بالا و تکیه پایین بودهاست که مرکز اصلی این ده را میتوان بازار فعلی تجریش برشمرد. جماران نام محلهای در شمال تهران امروزی است. این محله از توابع شهرستان شمیرانات و جزئی از منطقه یک شهرداری تهران به حساب میآید. جماران امروزی از جنوب به محله جوزستان و دزاشیب؛ از شرق به منظریه از غرب به امامزاده قاسم و از شمال به رشته کوههای البرز و محله حصارک منتهی میشود. چیذر از سمت شمال به خیابان فرمانیه و از سمت جنوب به اتوبان صدر - بلوار قیطریه و میدان پیروز و از سمت شرق به خیابان کامرانیه جنوبی (پاشاظهری) و از سمت غرب به خیابان براتی - نعمتی و لاله محدود میشود حصار بوعلی محله حصار بوعلی در چهار جهت جغرافیایی به وسیله خیابانهای نیاوران، کامرانیه، فرمانیه و پاسداران احاطه شدهاست. حکمت این محله در گذشته با دزاشیب یک محله خوانده میشدند. اصلیترین خیابان محله حکمت خیابان برادران سلیمانی است که به دو بخش برادران سلیمانی غربی و برادران سلیمانی شرقی تقسیم میشود. محله حکمت از شرق به فرمانیه، از غرب به خیابان شریعتی، از شمال به خیابان دزاشیب، از جنوب به قیطریه منتهی میشود. دارآباد محلهای قدیمی در بالاشهر تهران که از شمال به رشته کوههای البرز، از جنوب به آجودانیه و از غرب هم به دربند و نیاوران ختم میشود. دربند یکی از سیو سه پارچه آبادی شمیرانات است که از شمال به کوههای البرز و ده پس قلعه، از جنوب به تجریش، از شرق به امامزاده قاسم و از غرب به بازوی کوه البرز میرسد. درکه از شمال به رشته کوه توچال از شرق به اراضی دانشگاه و اوین و از غرب به بازوهای کوه توچال و سعادت آباد و از جنوب به اوین محدود است. دزاشیب محلهای است در شمال تهران واقع در شمیران که در شرق تجریش واقع شدهاست، از شمال به جماران و نخجوان، از جنوب به تپههای قیطریه، از غرب به خیابان شریعتی و از شرق به چیذر و فرمانیه محدود میشود. قسمت شمالی دزاشیب را محله بالا و قسمت جنوبی آن را محله پایین میگویند. زعفرانیه از جنوب با خیابان مقدس اردبیلی همسایه است، از سمت شمال به اسدآباد و توچال منتهی میشود. رودخانه ولنجک به همراه خیابان الف، در غرب این محله قرار دارند و شرق آن به کوههای البرز منتهی میشود. در تهران قدیم زعفرانیه دهی واقع در شمال غربی تجریش بین سعدآباد و ولنجک بوده که از شمال به آبریز کوه، از جنوب به محمودیه، از غرب به ولنجک و از شرق به تجریش محدود بودهاست. سوهانک از محلههای شمیران در شمال شرقی تهران است که حدود ۱۵٫۵ کیلومتر از مرکز این شهر فاصله دارد. موقعیت جغرافیایی سوهانک، ۳۵ درجه شمالی و ۵۱ درجه شرقی است. این محله از جنوب به بلوار ارتش یا همان جاده مینیسیتی-لشگرک، از شمال به دامنه جنوبی البرز، و از سوی شرق به گردنه قوچک منتهی میشود. محله سوهانک ۱۸۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و با گسترش شهر تهران اکنون جزئی از این شهر و محلهای از بخش شمیران تهران بهشمار میآید. فرمانیه از اختیاریه شمالی شروع میشود و تا خیابان شهید لواسانی ادامه پیدا میکند. فرمانیه در قسمت شرق دزاشیب واقع است و از شمال به حصار بوعلی و نیاوران، جنوب به رستمآباد، بزرگراه شهید صدر، بلوار دستواره (معصومی) و میدان نوبنیاد، غرب به محله چیذر و خیابان کامرانیه و از شرق به اراج محدود است. قیطریه این محله با مساحتی معادل ۱٬۵۲۷۱۱۶ کیلومتر مربع در منطقه ۱ شهر تهران واقع شدهاست. محدوده محله از شمال به خیابان قیطریه، بلوار صبا و شمال پارک قیطریه، از جنوب تا محدوده جهانتاب، از شرق به بلوار قیطریه و شرق پارک قیطریه و از غرب به خیابان شریعتی منتهی میگردد. کاشانک از جمله محلههای شمالی پایتخت است که از غرب به محله حصار بوعلی، از شرق به محله آجودانیه و از جنوب به شهرک چمران محدود میشود. پیشینه تاریخی کاشانک به دوره قاجاریه بر میگردد. ناصرالدینشاه در ازای حکمرانی کاشان که همسرش انیس الدوله از او طلب میکند شش دانگ کاشانک را به نام همسرش میکند. گلابدره از محلههای بالاشهر تهران که از شمال به ارتفاعات آبک – خیابان شهید بوکان، از جنوب به خیابانهای رستگاران، ارغوان، رجایی و خیابان بیست و یک آذر همچنین از شرق به خیابانهای حسنیکیا و اسدالله موسوی و در نهایت از غرب به رودخانه گلابدره منتهی میشود. محمودیه محلهای اعیاننشین در شمال شهر تهران گفته میشود که از شمال به محله زعفرانیه، از جنوب به بزرگراه چمران و چهارراه پارک وی، از شرق به خیابان ولیعصر و اراضی محمود کشتکار و از غرب به محله اوین سعادت آباد محدود میشود. محلهٔ محمودیه تا حدودی به تجریش نزدیک است. این محله نسبتاً مرتفع است و در بلندی ۱۶۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. محمودیه از ثروتمندترین محلات تهران میباشد که بسیاری از رجال سیاسی و ثروتمندان تهران در آن ساکنند. نیاوران در منطقه شمیران واقع شدهاست، این محله از غرب با تجریش، از شرق با دارآباد، از جنوب با فرمانیه و از شمال با ارتفاعات کلکچال همسایه است. ولنجکمحله ولنجک یکی از محلههای مرفه نشین شهر تهران در شمال شهر تهران و در منطقه یک شهرداری تهران واقع شدهاست. محله ولنجک از شمال به ارتفاعات توچال و از جنوب به محلههای محمودیه و محله اوین سعادتآباد و از شرق به رودخانه ولنجک و از غرب به بلوار دانشجو محدود میشود. این محله در ناحیه دو منطقه یک شهرداری تهران قرار دارد. شهرک محلاتی از دیگر محلههای منطقه یک شهرداری تهران است؛ شهرک شهید محلاتی قبلاً «مشرق الاذکار» بهائیان بوده و جای خوش آب و هوایی در شمال شرقی تهران است. زمینهای این محله باغ بزرگی متعلق به شخصی بهایی بودهاست. پس از انقلاب این ملک مصادره تفکیک و به خانوادههای سپاهی واگذار شد. شهرک نفت، از محلههای بیست و هفتگانه منطقه یک در شمال شرقی شهر تهران واقع شدهاست. در اصلی محله شهرک نفت، بلوار آبادان و از میدانهای مهم این محله میدان مسجد سلیمان میباشد. صدف، البرز، اقتدار، بام تهران، یاران و با قالازار نیز از شهرکهای واقع در این محله است. دانشگاه - گلها کوهسار مکانهای مهم در منطقه یک شهرداری تهران، مکانهای متعدد فرهنگی، تاریخی، طبیعی همچنین فضای سبز و وجود دارد. مراکز فرهنگی - تاریخی در این منطقه پانزده موزه همچنین دو مجموعه موزه سلطنتی کاخ نیاوران و کاخ سعدآباد نیز موزه تماشاگه زمان قرار دارد. همچنین مجموعه کاخهای نیاوران، سعدآباد، کاخ ملت، کاخ شهوند امامزاده صالح و گورستان ظهیرالدوله از امکان تاریخی قابل توجه است. از مهمترین مراکز فرهنگی این منطقه فرهنگسرای نیاوران، نگارخانه جماران و فرهنگسرای ملل را میتوان نام برد. همچنین در این منطقه پردیس سینمایی ارگ، سینما آستارا، موزه سینمای ایران، سینما جوان، سینما دزاشیب قراردارد. رصد خانه پارک کودک، سقاخانه خوانین، مرکز علوم و ستارهشناسی، موزه حیات وحش دارآباد، مرکز دائره المعارف اسلامی، دانشگاههای شهید بهشتی، علوم پزشکی بقیةالله، مرکز پژوهشهای بینالمللی وزارت امور خارجه هم از دیگر مراکز قابل توجه علمی در این منطقه است. جاذبههای طبیعی مناطق کوهستانی دربند، درکه، رود درکه، کلکچال، اوین پارکهای نیاوران، جمشیدیه، قیطریه از مکانهای تفریحی و مراکز جذب گردشگر این منطقه هستند. توچال بلندترین نقطه کوهستانی تهران به ارتفاع ۳۹۶۶ متر است. دارای انواع ورزشهای کوهستانی نظیر کوهپیمایی، کوهنوردی، اسکی، دوچرخه کوهستان، صخرهنوردی است. همچنین امکانات رفاهی نظیر سورتمه تهران، تلهکابین با هفت ایستگاه و چهارده جانپناه و یک هتل و ایستگاههای هلال احمر و بیمارستان و... را دارا میباشد. بازار تجریش به عنوان یک اثر تاریخی و دومین بازار بزرگ پایتخت در این منطقه است. وجود بوستانهای فرامنطقهای پارک جنگلی نیلوفر، پارک ساحلی دارآباد و گلابدره هم از دیگر مراکز گردشگری در این بخش از تهران است. منطقه یک دارای هفت رود دره است. امکان مذهبی شماری از امامزادگان تهران در منطقه یک شهرداری تهران قرار دارند؛ امامزاده قاسم، از نوادگان حسن مجتبی، امامزاده علیاکبر، امامزاده اسماعیل در محله چیذر در این منطقه دفن شدند. در صحن امامزاده صالح نیز مدفن شهید گمنام و مجید شهریاریاست. همچنین قبرستانی به نام رواق معصومیه در زیرزمین این امامزاده قرار دارد که افراد سرشناسی در آن آرمیدند. میدانها در این منطقه میدانهای متعددی قرار دارد. میدان قُدس میدانی است در شمال شهر تهران. این میدان در منطقه ۱ شهرداری تهران و در نزدیکی و شرق میدان تجریش واقع شدهاست. میدان قدس نقطهٔ پایانی جاده قدیم شمیران (خیابان شریعتی) است. بازار تجریش و بیمارستان شهدا در امتداد فاصلهٔ میدان تجریش و میدان قدس واقع شدهاند. همچنین میدان تاریخی تجریش، میدان دربند و... حمل و نقل عمومی ایستگاه متروی تجریش ایستگاه متروی قیطریه ایستگاه متروی شهید صدر ایستگاه متروی قائم ایستگاه متروی شهید محلاتی ایستگاه متروی اقدسیه ایستگاه متروی نوبنیاد نگارخانه منابع جستارهای وابسته مناطق شهرداری تهران شمیران پیوند به بیرون وبگاه رسمی منطقه ۱ تهران شهرداری منطقه یک ۰۱


text: در بیشتر شهرهای جهان مناطق مرفهتر شهر در زبان عامه با اصطلاح بالاشهر نامیده میشوند. برای نمونه در کشورهای انگلیسی زبان به چنین بخشی از شهر uptown میگویند. و به همین طریق مناطق کمبرخوردارتر پایینشهر نام دارند . برای مثال در شهر قم ، محله سالاریه بالاشهر و محله نیروگاه پایین شهر نامیده می شود. در بعضی از مناطق مانند شبه جزیره اسکاندیناوی با رعایت عدالت توزیع ثروت و رفاه اجتماعی و نبود اختلاف طبقاتی شدید توسط دولت چیزی به اسم بالا شهر و پایین شهر وجود ندارد قشربندی


text: منطقه ۱۵ شهرداری تهران از مناطق جنوب شرقی شهر تهران است. منطقه ۱۵ از شمال به پادگان قصر فیروزه، ۴۵ متری آهنگ، خیابان خاوران و شوش شرقی و از غرب به خیابان فدائیان اسلام و از جنوب به خیابان دولتآباد، کوه بیبی شهربانو و کارخانه سیمان و از شرق به کوههای شرقی تهران و حد شرقی اراضی افسریه منتهی میشود. بخشی از محدوده منطقه نیز در حریم شهر واقع است. منطقه پانزده با منطقه دوازده، منطقه چهارده، منطقه شانزده و منطقه بیست همسایه است. مهمترین بخش آن شهرکهای مسعودیه، شهرک والفجر، مسگرآباد، شهرک رضویه، مشیریه، افسریه، بروجردی، کیانشهر، خیابان نبرد و خاوران است. همچنین این منطقه از طریق بزرگراههای بسیج، بعثت، امام علی، آزادگان به شبکه بزرگراهی تهران دسترسی دارد. از مراکز فرهنگی و هنری این منطقه میتوان به پردیس تئاتر تهران و فرهنگسرای خاوران واقع در خیابان نبرد تقاطع خیابان بقایی اشاره کرد. بخشی از محدوده این منطقه نیز در حریم شهر واقع است. در واقع از ۸ ناحیه موجود، ۶ ناحیه در محدوده قانونی شهر تهران و ۲ ناحیه در حریم استحفاظی شهر قرار دارند. برخی از مراکز فرهنگی و تاریخی این منطقه عبارت است از فرهنگسرای خاوران، پردیس تئاتر تهران، پردیس بانوان، زندان هارون، پردیس سینمایی خاوران. تاریخچه عمده اطلاعات تاریخی از سکونتگاه شهری منطقه پانزده به محلههای قدیمی این منطقه اعم از شوش- شبیر، مسگرآباد، مشیریه، بهشتیه خاوران یا قبرستان یهودیها، کیانشهر، مسعودیه و خاور شهر بازمیگردد. در برخی گزارشها عنوان شدهاست؛ منطقه ۱۵ تهران به عنوان یکی از مناطق حاشیهای شهر در زمانهای گذشته با وجود دروازههای متعدد به عنوان یکی از محلهای اصلی ورود مسافران به شهر تهران بودهاست. بالاترین شتاب در گسترش و توسعه جمعیت ساکن در این منطقه را میتوان در سالهای انقلاب عنوان کرد. جریان رشد در محدوده منطقه ۱۵ با انقلاب و با آزاد شدن بخش عمده محدوده ۲۵ ساله طرح جامع شهر تهران در ۱۳۵۸ به سرعت گسترش یافتهاست. در فاصله کوتاه پس از آزاد شدن محدوده ۲۵ ساله طرح جامع شهر تهران، تقریباً تمامی سطح خالی منطقه به زیر ساخت و سازهای شهری رفت و تبدیل به بافت پرتراکم شهری شد. برای آشنایی بیشتر با مسیر تاریخی و روند شکلگیری محله شوش - شبیر میتوان به دوران دارالخلافه ناصری اشاره نمود. در آن هنگام دور تا دور تهران را دیوارهای بلند فراگرفته و بیرون از این دیوارها نیز خندق حفر شده بود. ارتباط شهر با بیرون از طریق دوازده دروازه در اطراف شهر برقرار میشد. دیوار جنوبی شهر با خیابان شوش فعلی در حد فاصل میدانهای شوش و میدان راهآهن منطبق بود. دروازههای آن عبارت بودند از خانیآباد، دروازه غار و دروازه شاه عبدالعظیم. محله شوش - شبیر فعلی و دیگر مناطق نزدیک به آن به نام دروازه شاه عبدالعظیم شهرت داشتهاند. از سال ۱۳۰۶ قمری دروازه راهآهن و دروازه شاه عبدالعظیم اضافه شدهاست؛ که محل عبور ماشین دودی بود. در دورهای هم آن را دروازه ماشین دودی میخواندند که ابتدای مسیر راهآهن تهران به شهر ری در محله شوش شبیر و ابتدای خیابان شهرزاد (شهید رجبنیای کنونی) قرار داشت. دروازه عبدالعظیم در میدان شوش فعلی قرار داشت و مسیر دیگری بود که تهران را به شهرری متصل میکرد. این خیابان بعد از انقلاب فداییان اسلام نام گرفت. دروازه ماشین دودی سالها بعد از سایر دروازههای تهران احداث شده بود و از لحاظ معماری با سایر دروازهها تفاوت داشت. از جمله آنکه تنها دروازه بدون سقف تهران بود. در اسناد مربوط به آن دوران نشانهای از وجود یک روستا یا منطقه مسکونی قابل توجه در محل فعلی محله شوش شبیر به چشم نمیخورد. اما بیرون از دروازهها هم همواره نوعی از زندگی امروزه در حاشیهنشینی وجود داشتهاست. محله مشیریه از شمال به میدان آقانور و از جنوب به کوه بی بی شهربانو محدود میشود. محله مشیریه همانند یک متوازیالاضلاع است. مالک این محله را مشیرالدوله، یکی از درباریان و نزدیکان ناصرالدین شاه و از ملاکین بزرگ، معرفی کردند. آثاری چند در تهران از وی باقی است که از آن جمله میتوان به مدرسه مشیریه به ریاست محمدحسن خان اعتمادالسلطنه اشاره کرد. باغ و بقعه و صحن (صفاییه) را برای پیر مراد خود میزا صفا تأسیس نمود. همچنین او روز نامه نظامی علمیه و ادبیه ایران را منتشر مینمود. در مجموع او از رجال نامآور و معتبر دوره ناصری بودهاست. به همین خاطر نام وی بر این محله ماندگار شد. آخرین مرز بندی مصوب محله مربوط به سال ۱۳۴۵ و از همان بدو شکلگیری محله بودهاست. شخصی به نام امیر سلیمانی زمیندار بزرگ دوران پهلوی و اسدالله اعلم نیز به عنوان افراد مؤثر در شکلگیری این محله قابل ذکر هستند. این دو نفر اولین واگذار کنندگان (فروشندگان) زمینهای این محله بودهاند. خاور شهر نام شهرکی در بزرگراه امام رضا است. این شهرک شامل سه بخش شهری، روستایی و صنعتی است. بخش شهری آن مربوط به شهرک خاورشهر، بخش روستایی آن مربوط به روستای توتک و بخش صنعتی آن شامل کارگاههای توتک و لپه زنک است. بر اساس گزارشهای تاریخی تا سال ۱۳۵۴ از سه راه افسریه تهران تا سه راه تنباکویی نزدیک قبرستان ارمنیها جاده خاوران نامیده میشد و هیچگونه محله مسکونی یکپارچهای وجود نداشت. اما در بیابانهای جنوب این جاده حد فاصل کارخانه سیمان تا پلشت (پاکدشت) دهها کوره آجر پزی و آجر دستی در روستای محمودآباد و خاتون آباد و روستای پلشت وجود داشت که کارگران فصلی مهاجر، در خانههای حاشیه کورهها سکونت داشتند و بازارهای فصلی نیز در آنجا شکل میگرفت. در سال ۱۳۵۴ پایگاه هوایی و پدافند هوایی خاوران تأسیس شد. در کنار آن خانههای مسکونی همافران و پرسنل این پایگاه ایجاد شد. بعد از انقلاب موج مهاجرت روستاییان به تهران فزونی یافت و در کنارهای جاده خاوران و شهرکها و روستاهای محمودآباد و شهرک خاوران توسعه یافت. هسته اولیه خاور شهر در واقع همان پایگاه پدافند خاوران و خانههای سازمانی آن بود. در زمانی که تهران کوچک بود و اطراف آن برج و بارو کشیده شده بود گورستان قدیمی در وسط شهر در محله باغ فردوس وجود داشت که هماکنون بقایای آن مثل آرامگاه سید اسماعیل و قبر آقا وجود دارد. چندی نگذشت که محوطه قبرستان پر شد و هیچ جای خالی نماند. به ناچار زمینی در اطراف شهر از اراضی مسگرآباد را برای گورستان جدید در نظر گرفتند و آن را گورستان مسگرآباد نامیدند. این گورستان در محدوده کنونی فرهنگسرای خاوران است. این گورستان با روستای مسگرآباد تفاوت دارد و باهم بعد مکانی دارند اگرچه ملکیت آن از اراضی مسگرآباد است. با گسترش روزافزون شهر و ازدیاد جمعیت، خیلی سریع تمام فضای گورستان مسگرآباد پر شد و بایست چاره اساسی اندیشیده میشد و این امر لزوم چاره اندیشی برای این مهم را ایجاد کرد، در نهایت منجر به شکلگیری بهشت زهرا تهران شد. مسگرآباد در کنار یک قطعه، با قدمتی سیصد ساله، به ظهور رسید. در حال حاضر در تقسیمات کشوری بر سر روستا یا شهرک بودن مسگرآباد جدال است. از ابتدا مسگرآباد به شکل روستایی، بهطور کامل تحت نظارت بومیان بود و مهاجرین نیز در امورات آن شرکت میکردند. اهالی این روستا اغلب از کردهای کرمانشاه هستند که احتمالاً توسط آقا محمدخان قاجار از کرمانشاه به قم، آمل و تهران، تبعید شدند. ساکنان قدیمی این منطقه خودشان را کلهر مینامند و هنوز هم کسانی هستند که به زبان کلهری صحبت میکنند. اصلیت اهالی بومی به تیرهای از کردها یا مازنیها به نام کلهر میرسد. با توجه به اینکه شهرستان ری و شمیران با اراضی مناسب برای کشاورزی و دامداری بود؛ مسگر آباد به بهترین محل برای مهاجرین کشاورز، تبدیل شد. تا بتوانند در اراضی یاد شده به کارگری کشاورزی بپردازند. منطقه مسگرآباد یکی از سکونت گاههای خوش آب و هوای تهران است که با توجه به ساخت و سازهای زیاد هنوز دارای باغهای نسبتاً خوبی است. مسگرآباد از سه طرف توسط کوه محصور شده و تنها از سمت غرب راه ارتباطی دارد. از طریق بزرگراههای خاوران و افسریه به مناطق دیگر قابل دسترسی میباشد. بنابر نقل سینه به سینه و اسناد و مدارک، ابنیه، آثار باستانی و اشجار موجود، قدمت مسگر آباد به بیش از ۳۰۰ سال پیش بر میگردد شاید بتوانیم به دلیل وجود خویشاوندیهای سببی و نسبی، شغل دامپروری تعداد قابل توجهی از اهالی، کوچهای منظم و فصلی برای جبران کمبود علوفههای دامی در محدوده، آن را ده بنامیم، اما نمیتوان از اقتصاد مصرفی، مشاغل رسمی و دولتی افراد، وجود کارگاهها و واحدهای تجاری و تولیدی صنعتی چشم پوشی کرد و الزاماً آن را در تعریف ده گنجانید. مسگر آباد در نقشه جدید شهرداری (شهرک صالحیه) نیز نامیده شدهاست. محله مسعودیه فعلی در کنار روستای مسگرآباد شکل گرفتهاست. به عبارت دقیقتر محله مسعودیه در سال ۱۳۵۷، در کنار روستای مسگر آباد متولد شده و خود را به شهر تهران تحمیل مینماید. محدوده زمانی شکلگیری محله نیز به سالهای ۱۳۴۱ و ۱۳۴۲ بازمیگردد. اما باز هم تا قبل از انقلاب مسعودیه زمینی بایر و موات بوده و چشمه، آب انبار و قناتی در آن وجود نداشتهاست. ساخت و سازها از کنار یک مرغداری (۱۳۵۶) و حمام عمومی (۱۳۵۸) آغار شد و با تأسیس مسجد جامع، توسعه محله در اطراف آن سرعت گرفت. آب و هوای کوهستانی مسعودیه نیز در روند رو به رشد آن نقش با اهمیتی ایفا نمودهاست. در سالهای قبل از انقلاب، کیانشهر فعلی یک منطقه آلونکنشین به نام شهرک نجفآباد بودهاست. ساکنین این آلونکها از سال ۱۳۵۴ در آن مکان اسکان داده شده بودند. بعد از بازدید مسئولان از آلونک نشینهای چهار راه فرحآباد (بعثت فعلی) هنگام افتتاح پارک بعثت، برای ساماندهی آن آلونک نشینها دستور جابه جایی و اسکان زاغهنشینان شهرک سجادیه فعلی در کیانشهر صادر شد. تا قبل از این جریان، اراضی این محله به صورت بیابان و بایر بوده و تنها فعالیتی که در آن به چشم میخورد، سفالسازی بودهاست اما قبل از این جریانها در سال ۱۳۴۴ خورشیدی (گروه مهندسی مشاور) طرح جامع تهران را برای توسعه روزافزون پایتخت ارائه دادند و پس از مدتها بحث و گفتگو، سرانجام در ۲۸ بهمن سال ۱۳۴۷، طرح جامع ۵ ساله تهران، به تصویب انجمن شهر رسید. برای تهران مرزهایی تعیین شد. بدین ترتیب مرز جنوب مرکزی تهران، خیابان نجفآباد تعیین شد. روستای نجفآباد را در اصل میرزا آغاسی، صدراعظم محمد شاه قاجار احداث کرده بود و دارای باغ و عماراتی هم بودهاست. در دوره ناصرالدین شاه، صدراعظم وی به نام امینالسلطان روستای نجف آباد را توسعه داد. گورستان بهشتیه به عنوان چهارمین گورستان اختصاصی یهودیان تهران بعد از گورستانهای خیابان سپه، گورستان سه راه دانگی در کوی کلیمیان و گورستان خیابان مازندران است. این گورستان در سال ۱۳۱۵ خورشیدی در منطقه جنوب تهران (جاده خراسان) واقع در اراضی سلیمانیه تأسیس شد. این مجتمع با وسعت هفتاد هزارو نهصد و پنج متر مربع مشتمل بر آرامگاههای مشاهیر جامعه یهودی منجمله سلیمان حییم مؤلف فرهنگ نامههای دوزبانه، طالع حمیدی (شاعر معروف یهود)، ژانت کهنصدق (قهرمان دو ومیدانی ایران)، منوچهر نیکروز (نماینده یهودیان در مجلس)، است. نکته قابل توجه در این گورستان قطعه یهودیان لهستانی است. این قطعه محل دفن یهودیان لهستانی است که به خاطر حفظ جان خود در جنگ جهانی دوم به ایران پناهنده شده بودند. این گورستان دارای یک سالن اجتماع بوده که در سال ۱۳۸۳ توسط انجمن کلیمیان تهران بازسازی شده داست. اطلاعات عمومی در این بخش اطلاعاتی دربارهٔ محدوده، مساحت، جمعیت و ویژگیهای منطقه ارائه میشود. محدوده منطقه ۱۵ از شمال به پادگان قصر فیروزه، ۴۵ متری آهنگ، خیابان خاوران و شوش شرقی و از غرب به خیابان فدائیان اسلام و از جنوب به خیابان دولتآباد، کوه بیبی شهربانو و کارخانه سیمان و از شرق به کوههای شرقی تهران و حد شرقی اراضی افسریه منتهی میشود. بخشی از محدوده منطقه نیز در حریم شهر واقع است. جمعیت و مساحت مساحت کل منطقه با احتساب حریم استحفاظی آن: ۲۰۴ کیلومترمربع میباشد. مساحت محدوده قانونی (۶ ناحیه) ۲۷/۸کیلومترمربع میباشد. این منطقه دارای ۷ ناحیه است، شش ناحیه در محدوده قانونی شهر با مساحت ۲۷/۸ کیلومتر مربع و یک ناحیهٔ آن در حریم استحفاظی شهر تهران قرار دارد. مساحت حریم استحفاظی شهر تهران در حوزه مدیریت شهرداری این منطقه در حدود ۱۷۶ کیلومتر مربع میباشد که ۶/۱۴ درصد مساحت کل حریم استحفاظی شهر تهران است. پهنه این حریم از لحاظ مدیریتی و در چارچوب قانون تقسیمات کشوری در محدوده دو شهرستان تهران و ری قرار دارد. تا سال ۱۴۰۰ جمعیت کلی منطقه پانزده دربرگیرنده بیست و یک محله ۶۵۹۴۶۸ نفر اعلام شدهاست. از این منطقه به عنوان پرجمعیتترین منطقه تهران یاد میشود. همچنین ۲۰۹۱۴۱ خانوار در این منطقه زندگی میکنند. همچنین تراکم جمعیت منطقه ۱۵ ۲۲۲ نفر در هکتار میباشد. فر (۱۹۲٬۶۱۰ خانوار) شامل ۳۲۵٬۳۱۳ مرد و ۳۱۳٬۴۲۷ زن عنوان شدهاست. محلهها این منطقه دارای ۲۰ محله با مساحت تقریبی ۲۹/۷کیلومترمربع میباشد. مشیریه مسگرآباد مسعودیه بهشتیه خاوران (قبرستان یهودیها) افسریه شمالی افسریه جنوبی خاور شهر شوش - شبیر کیانشهر شمالی کیانشهر جنوبی بروجردی رضویه (کاروان) اسلامآباد - والفجر ابوذر هاشمآباد اتابک طیب ولیعصر - بیسیم مینابی مطهری مظاهری مراکز مهم این منطقه دارای ۲۴۴ مساجد و حسینیه، ۳۸ کتابخانه و فرهنگسرا، ۴۸ زمین چمن، ۲۶۶مدرسه، ۲۰ سرای محله است. در منطقه پانزده مراکز متعدد فرهنگی و تفریحی و تاریخی وجود دارد. همچنین دارای ۳۲٫۵۵ مترمربع فضای سبز مجموعاً ۱۱۶ پارک است. و سرانه سرانه فضای:۱۹٫۳۸ به ازای هر نفر است. مراکز فرهنگی و بوستانها فرهنگسرای خاوران پردیس تئاتر تهران پردیس بانوان زندان هارون پردیس سینمایی خاوران سینما سایه سینما پیوند سینما فرهنگسرای خاوران پارک جنگلی توسکا پارک سرو بوستان ارکیده بوستان سپیدار بوستان امیرکبیر بوستان صنوبر پارک آزادگان پارک خلیج فارس (پامچال) پارک آزادگان عمارت امیرسلیمانی حمل و نقل عمومی شهروندان منطقه پانزده از طریق خط شش مترو به شبکه مترو تهران دسترسی دارند. از سویی خط چهار سامانه اتوبوس تندرو در این منطقه فعالیت دارد. مستند به گزارش شهرداری منطقه تا سال ۱۴۰۰ بالغ بر ۱۶۰ ایستگاه اتوبوس است. بزرگراه منطقه از طریق بزرگراههای بسیج، بعثت، امام علی، آزادگان به شبکه بزرگراهی تهران دسترسی دارد. مجموعاً ۲۰/۴ کیلومتر شبکه بزرگراهی در این منطقه است. مترو ایستگاه متروی کیانشهر ایستگاه متروی بعثت ایستگاه متروی شهید رضایی نگارخانه جستارهای وابسته مناطق شهرداری تهران منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی منطقه ۱۵ تهران ۱۵


text: منطقه ۳ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران این منطقه با مساحتی بالغ بر ۳ هزار هکتار، در پهنه شمال شهر تهران واقع شدهاست و یکی از بزرگترین مناطق شهری تهران است. این منطقه از شمال به بزرگراه شهید چمران، بزرگراه شهید مدرس و بزرگراه شهید صدر و از شرق به خیابان پاسداران و بخشی از خیابان شریعتی و از جنوب به بزرگراه شهید قاسم سلیمانی و بزرگراه شهید همت و از غرب به بزرگراه شهید چمران محدود میشود. این منطقه شهرداری تهران دارای شش ناحیه و دوازده محله است. از گردشگاههای مهم این منطقه میتوان از پارک ملت نام برد. این منطقه به مساحت ۳۲ کیلومتر مربع میباشد و از مناطق فرهنگی آن میتوان فرهنگسرای ارسباران و کتابخانه علامه امینی و کتابخانه شهریارٰ باغ موزه آب واقع در خیابان یخچال را نام برد. تاریخچه شماری از محلههای قدیمی تهران در منطقه سه شهرداری تهران قرار دارد. در این بخش مروری بر تاریخچه این منطقه داریم. نقشههای در دسترس در زمینه تحول کالبدی شهر نشان میدهد؛ قسمت عمده ساخت و ساز در محدوده کنونی منطقه سه شهرداری از سال ۱۳۴۰ آغاز شدهاست. بافت ارگانیک آبادیها و روستاها تدریجاً نوسازی شد. بافت منطقه از سال۱۳۳۵ شکل گرفتهاست این بافت حول سکونتگاههای روستائی از جمله دهونک در غرب، قلهک و زرگنده در شمال مرکزی، رستمآباد و اختیاریه در شمال شرقی شکل گرفت. این منطقه بخشی از شمیران محسوب میشود تاریخ شمیران و آبادیهای آن از گذشتههای دور همواره متأثر از تاریخ شهر ری و بعد از آن تهران بودهاست. شمیران آسایشگاه تابستانی مردم ری بود. در ادوار گذشته این محدوده به علت تقاطع کوهستانی صعبالعبور دارای اهمیت زیادی بود، استحکامات متعددی در آن ساخته شدهاست. در سال ۱۳۵۵ حدود ۱۰۰ هکتار باغ و زمین زراعی در این محدوده وجود داشت. در ادوار پیشین ساختار جمعیتی، با مهاجرت ارامنه به این منطقه تغییر کرد. ارامنه در محدودهای معروف جاده ارامنه (خیابان سئول کنونی) مسکن گزیده بودند و قلعه معروف ارامنه نیز در همین محل است. سال ۱۳۵۸ در پی تحولات تقسیمات شهری منطقه سه شهرداری تهران به عنوان یکی از تقسیمات خدمات شهری ایجاد شدهاست. منطقه سه در پهنهای از تهران قرار دارد که اراضی آن حدفاصل تهران قدیم و شمیران بودهاست. آبادانی و توسعه آن به این شرح قابل شناسایی است؛ پیش از اوایل قرن حاضر (۱۳۰۰ خورشیدی) که بافتهای روستایی به صورت پراکنده تکوین و توسعه یافتهاند باغداری و همچنین کشاورزی در اراضی پیرامون بافتهای روستایی متداول بودهاست. با توجه به اینکه در این موقعیتها منابع طبیعی دائمی تأمین آب وجود نداشته، اهمیت و نقش حیاتی قنات که یک زیر ساخت تاریخی شهر تهران است در روستاها آشکار میشود. اختیاریه، رستمآباد، احتشامیه، دروس، قلهک، حسنآباد، زرگنده، داودیه، و ده ونک از جمله روستاهایی گسترده در پهنه کنونی منطقه سه بودند. از اواخر قرن گذشته تا پیش از نیمه قرن حاضر که روستاها به ییلاقنشینهای تهران تبدیل شدند. مهمترین بازتابهای این دوره عبارت بودند از حذف بخشی از فعالیت کشاورزی روستاها و جایگزینی و توسعه باغهاواپسیت تغییرهای منطقه سه شهرداری مربوط به نیمه قرن اخیر است و رشد شهر تمامی اراضی منطقه را فراگرفت. عمدهترین پیآمدهای این رشد موارد زیر است. توقف قطعی فعالیت کشاورزی در اراضی پیرامون روستاها شکلگیری بافتهای شطرنجی در اراضی خالی و کشاورزی پیشین انهدام اکثر باغها و تفکیک پلاک آنها در قطعات خرد اطلاعات عمومی در بخش اطلاعات عمومی توضیح دربارهٔ محدوده جغرافیایی و اطلاعات جمعیتشناسی و نظایر این ایراد میشود. محدوده جغرافیایی محدوده جغرافیائی این منطقه از شمال بزرگراه شهید چمران از تقاطع سئول تا خیابان ولیعصر، بزرگراه شهید مدرس تا تقاطع صدر، بزرگراه شهید صدر تا تقاطع خیابان پاسداران. از شرق خیابان پاسداران از تقاطع بزرگراه شهید مدرس تا سه راه ضرابخانه، خیابان شریعتی از تقاطع سه راه ضرابخانه تا بزرگراه شهید قاسم سلیمانی. از جنوب بزرگراه شهید قاسم سلیمانی از تقاطع خیابان شریعتی تا تقاطع بزرگراه شهید مدرس، بزرگراه شهید مدرس تا تقاطع بزرگراه شهید همت، بزرگراه شهید همت تا تقاطع بزرگراه شهید چمران. از غرب بزرگراه شهید چمران از تقاطع بزرگراه شهید همت تا تقاطع سئول میباشد. مناطق همجوار و وسعت منطقه ۳ از شمال با منطقه ۱، از شرق با منطقه ۴، از غرب با منطقه ۲ و از جنوب با مناطق ۶ و ۷ هممرز و همجوار است. این منطقه با دارا بودن ۲۹۵۴ هکتار مساحت، از لحاظ وسعت در مناطق ۲۲ گانه تهران در رتبه هشتم شهر تهران قرار دارد و ۴٫۵ درصد از کل وسعت شهر تهران را شامل میشود. جمعیت و اقتصاد مستند به پرتال شهرداری منطقه ۳، جمعیت این منطقه از تهران برابر ۳۳۰۰۰۴ نفر اعلام شده بود. با توجه به کمتر بودن متوسط نرخ افزایش جمعیت ساکن منطقه نسبت به متوسط نرخ متناظر آن برای کل شهر تهران روند عمومی تغییرات جمعیتی منطقه ۳، علیرغم فراز و نشیبهای آن نسبت به شهر تهران نزولی است. اما مستند به اطلاعات مرکز آمار جمعیت منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ ایران، ۳۳۰٬۶۴۹ نفر (۱۱۹٬۰۵۲ خانوار) شامل ۱۵۸٬۴۰۱ مرد و ۱۷۲٬۲۴۸ زن است. مستند به گزارش منشتر شده در سال ۱۴۰۰ در پرتال شهرداری ساکنان منطقه ۳، نسبت به ساکنان کل شهر تهران، از وضعیت اقتصادی بهتری برخوردارند. سهم مسکن اجارهای در این منطقه۳۲٫۸۴٪ در مقابل مسکن ملکی که ۵۷٫۹۲٪ میباشد. وجود سرانه مالکیت شخصی حدود ۲٫۶ برابر متوسط کل شهر تهران است. بالا بودن سهم نسبی مدیران و کارکنان عالیرتبه اداری و کارکنان مشاغل علمی و فنی، در میان شاغلان ساکن در منطقه، سهم نسبی مدیران و مقامات عالیرتبه اداری ۱۵٫۹٪ و سهم متخصصان ۲۶٫۶٪ است. بقیه شاغلان در بخشهای خدماتی همچون عمده فروشی، هتلداری، خدمات، مالی، عمومی و... مشغول به کارند. خانوارهای پر درآمد در میان خانوارهای ساکن در منطقه از فراوانی نسبی برخوردارند. محلهها منطقه سه شهرداری تهران داری دوازده محله است. آرارات ونک امانیه زرگنده صدر اختیاریه داودیه سیدخندان دروس قبا قلهک کاووسیه مراکز مهم منطقه سه شهرداری تهران محل استقرار مراکز فرهنگی، ورزشی و علمی و درمانی متعدد و شناختهشدهای است. برخی از مناطق فرهنگی آ به شرح زیر است. مراکز فرهنگی و ورزشی فرهنگسرای ارسباران کتابخانه علامه امینی کتابخانه استاد شهریار پارک موزه آب پردیس سینمایی باغ کتاب پردیس سینماگالری ملت سینما پردیس قلهک سینما فرهنگ مجموعه ورزشی انقلاب تهران ورزشگاه شهید کشوری باغ کتاب باشگاه آرارات مجموعه ورزشی تلاش سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران خانه شاعران ایران خانه کاریکاتور خانه ریاضیات ایران فرهنگسرای آفتاب فرهنگسرای رسانه سینما فرهنگ موزه هنرهای دینی امام علی خانه موزه شهید مطهری موزه دفاع مقدس گورستان کمیسیون جنگهای مشترک المنافع بوستانها برخی از بوستانها مطرح این منطقه نیز عبارت است از بوستان ملت بوستان آب و آتش بوستان طالقانی باغ ایرانی بوستان بهشت مادران مراکز درمانی و علمی در این منطقه دانشگاهها و بیمارستانهای متعددی وجود دارد. دانشگاه آزاد مدیریت و حسابداری دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه شهید بهشتی دانشکده داروسازی دانشگاه شهید بهشتی دانشکده عمران و نقشهبرداری خواجه نصیر دانشکده مهندسی مکانیک خواجه نصیرالدین طوسی دانشکده دولتی مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی دانشکده داروسازی دانشگاه آزاد دانشگاه الزهرا دانشگاه لرزهنگاری دانشکده علوم پزشکی بقیةالله دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران دانشگاه الهیات و آزاد معارف اسلامی بیمارستان شهید رجایی بیمارستان چشم پزشکی نور بیمارستان بقیةالله اعظم بیمارستان شهید رجایی بیمارستان علیاصغر بیمارستان کودکان مفید بیمارستان هاشمینژاد حمل و نقل عمومی ایستگاههای مترو ایستگاه متروی دکتر شریعتی ایستگاه متروی شهید حقانی ایستگاه متروی شهید همت ایستگاه متروی قلهک ایستگاه متروی میرداماد جستارهای وابسته مناطق شهری تهران شمیران منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی منطقه ۳ تهران ۰۳


text: فهرست زیر شامل بناهای تاریخی استان اصفهان همراه با ویژگیهای کلی آنها است. جستارهای وابسته فهرست مناطق نمونه گردشگری استان اصفهان