text: غارنوردی به مجموعه تکنیکهایی برای ورود ایمن به حفرههای زیرزمینی گفته میشود که طی دوازده دهه تاریخ سازماندهی شده بهصورت آزمون و خطا و همچنین مطالعات علمی به دست آمدهاست. امروزه در بیش از چهل کشور جهان گروهها و سازمانهای رسمی غارنوردی و غارشناسی وجود دارند که با هدف کاوش، مطالعه و حفاظت از غارها فعالیت میکنند. نگاههای اشتباهی نسبت به غارنوردی وجود دارد که عمدهترین آن به برداشت تفریحی و ورزشی اختصاص دارد و در نتیجه این فعالیت فرهنگی اجتماعی را بخشی از توریسم یا یک رشته ورزشی حرفهای خواندهاست. لازم است ذکر شود که طبق اعلام رسمی اتحادیه جهانی غارشناسی، غارنوردی به دلیل نبود مسابقات و لیگ، به عنوان یک رشته ورزشی حرفهای شناخته نمیشود. بخشی دیگر از این تصورات غارنوردی را سوا از غارشناسی دانسته و انجام هر کدام را به عهده سازمانهای متفاوتی نسبت میدهند. غارنوردان جهان هر چهار سال یکبار تحت عنوان اتحادیه جهانی غارشناسی گرد هم آمده و آخرین تکنیکها، مطالعات علمی، تولیدات صنعتی و هنری، گزارشها غارنوردی اعم از نقشهبرداری از غارها و... را با هم به اشتراک میگذارند. اولین سازمان رسمی غارنوردی در جهان انجمن غارشناسی فرانسه بود که به همت ادوارد آلفرد مارتل در سال ۱۸۹۵ تأسیس شد. امروزه فدراسیون غارشناسی فرانسه با ۷۵۰۰ نفر عضو در ۲۵۰ کلوپ غارشناسی این اهداف مفید را مدیریت میکند. انجمن غارشناسی آمریکا نهاد مردمی نظارت بر غارها و مجمعی برای گردهمایی و همکاری غارنوردان با بیش از ده هزار نفر عضو و ۲۴۰ گروتو (گروه غارشناسی) است. شعار انجمن غارشناسی آمریکا: «کاوش میکنیم، مطالعه میکنیم، حفاظت میکنیم» است. لیستی از دیگر سازمانهای غارنوردی جهان S.R.T (Single rope techniques) تکنیکهای طناب یک رشته اس آر تی به مجموعهای از روشهای صعود و فرود روی یک رشته طناب گفته میشود. این عبارت در لغت به معنای تکنیکهای تک طناب یا شیوه طناب یک رشتهاست. این شیوه اکثراً در غارنوردی، و در بعضی موارد در سنگنوردی، دره نوردی، کار در ارتفاع و هرس درختان نیز استفاده میشود. از دهه ۱۹۳۰ وقتی که غارنوردی بهطور فزایندهای در فرانسه همه گیر شد، چند کلوپ در آلپ برنامههای اکتشاف غارهای عمودی را اجرا نمودند. در خلال جنگ جهانی دوم یکی از این گروهها اعم از «پیر شوالیه»، «فرناند پتزل»، چارلز پتی دیدیه و چند تن دیگر غار «دنت دکرولز» از سیستم غاری نزدیک گرنوبل فرانسه را اکتشاف کردند، که در ادامه با عمق (۶۵۸-) متر تبدیل به عمیقترین غار جهان در زمان خود شد. کمبود تجهیزات در جنگ پیر شواله و اعضای دیگر گروه را به نوع آوری و تهیه ابداعاتی برای رفع کمبودها مجبور نمود، که آنان را موفق به نوآوریهای فنی اولین استفاده از روش تک طناب با گره پروسیک، و ابزار صعودهای مکانیکی (ابزار میمون هنری برتون-اولین استفاده توسط شوالیه و برنات در غار در سال ۱۹۳۴) در اکتشاف غار دنت دکرولز نمود. غارنورد آمریکایی «بیل کادینگتون» معروف به «بیل عمودی» –کنایه از کثرت فعالیتهای آقای بیل در مسیرهای عمودی- شیوه تک طناب را در اواخر دهه ۱۹۵۰ در آمریکا توسعه داد. در سال ۱۹۵۸ دو کوهنورد سویسی «جوسی» و «مارتی» با همکاری یکدیگر اولین ابزار صعود خاردار تجاری را به نام «یومار» اختراع کردند. در سال ۱۹۶۸ «برونو درسلر» از «پتزل» که به عنوان یک تراشکار کار میکرد، درخواست کرد که یک ابزار صعود تک طناب که امروزه با نام «کرول پتزل» شناخته شدهاست را با برداشتی از ابزار یومار بسازد. به دنبال این اتفاق شرکت پتزل به عنوان یک شرکت کوچک تولید ابزار غارنوردی شروع به کار کرد، که امروزه سردمدار تولید ابزارهای غارنوردی، سنگنوردی، کوهنوردی و کار در ارتفاع در جهان است. انواع غارنوردی به تعداد انواع غارهایی که در طبیعت شکل میگیرند و شرایط فیزیکی و مورفولوژی آنها انواع غارنوردی هم امکان ابداع دارد. برای ورود و عبور از هر کدام از این غارها نیاز به تجهیزات و تکنیکهای متفاوتی است که غارنوردان علاقمند به این گونه آنرا تهیه و با تمرین به مهارت و ایمنی کافی میرسند. برخی از انواع غارهای طبیعی را در لیست زیر مشاهده میکنید: Solutional cave - غارهای حلقوی: اکثر غارها اعم از غارهای آهکی از این نوع هستند که بیشترین تعداد را بین غارها شامل میشود و عمده غارنوردی در این نوع غار انجام شدهاست. Lava Caves - غارهای گدازهای یا آتشفشانی: غارهای آتشفشانی حاوی دمای بالا و گازهای سمی هستند که گونه متفاوتی از غارنوردی مثل همراه داشتن ماسک ضد گاز را برای عبور ایمن نیاز دارند. Sea cave - غارهای ساحلی یا دریایی: این غارها برای دسترسی عموماً نیاز به قایقرانی دارند و در ارتفاع تقریباً صفر متر از سطح دریاهای آزاد شکل میگیرند. Ice cave - غار یخی: غارهای یخی به دلیل وجود دمای پایین و نزدیک به صفر درجه نیازمند تجهیزات مخصوص زمستانی و لباس گرم برای عبور هستند. Glacier cave - غار یخچالی: این غارها به دلیل شکلگیری در یخچالهای زمین نیازمند ابزار و تکنیکهای یخنوردی برای عبور و فعالیت هستند. Corrasional Cave /Erosional Cave - غار فرسایشی / غار ارواح: این گونه از غار به دلیل وجود جریان آب داخل آن نیازمند داشتن تجهیزات و تکنیکهای تمرین شده برای مقابله با پدیده خطرناک سیل در غارها هستند. Fracture cave - غار شکست یا غار شکافی: غارهای عمودی معمولاً در این گونه از غار شکل گرفته و برای عبور از آنها نیاز به طناب و تکنیکهای غارنوردی آلپی است. Talus caves - غارهای تالوس: از تکنیکهای غارنوردی در غارهای حلقوی عموماً میشود در این گونه از غار نیز استفاده کرد. Anchialine caves - غارهای آنچیالاین یا غارهای زیر آبی: غواصی در غار با تجهیزات مخصوص و تکنیکهای مدرن تنها روش ورود به این گونه از غارها است. غارهای نمکی: در جنوب ایران و دیگر نقاط جهان تعداد زیادی غار نمکی شکل گرفتهاست که به دلیل مقاومت فشاری پایین سنگ نمک و خطرات بالای ریزش و سیل در این گونه از غار نیازمند تکنیکها و تجهیزات مخصوص غارهای نمکی است. در غارهای نمکی بر خلاف غارهای آهکی نمیتوان از رولهای صعود استفاده کرد و معمولاً برای فرود و صعود از تکنیک کارگاه مرد مرده استفاده میشود. غارهای مصنوعی: غارهای باستانی بسته به نوع و قدمت آن نیازمند رعایت جوانب احتیاط و ضوابط علمی برای احترام به میراث باستانی است. لیست سازمانهای غارنوردی و غارشناسی در کشورهای مختلف استرالیا: ASF-فدراسیون غارشناسی استرالیا، سازمان ملی دایر شده در ۱۹۵۶، سازمانی محیط زیستی که برای حفاظت از غارهای ویژه استرالیا تشکیل شدهاست. SSS-انجمن غارشناسی سیدنی، تأسیس ۱۹۵۴-از قدیمیترین گروههای غارنوردی استرالیا، برنامههای زیادی در غارهای محلی، ملی و جهانی اجرا کردهاست. SUSS – انجمن غارشناسی دانشگاه سیدنی تأسیس ۱۹۴۸. قدیمیترین گروه غارنوردی استرالیا، فعال در زمینههای غارهای خشک و آبی و غواصی در استرالیا و دیگر نقاط جهان. برزیل: SBE – انجمن غارشناسی برزیل سازمانی ملی دایر شده در ۱۹۶۹، عضو UIS و FEALC اتحادیه جهانی غارشناسی و فدراسیون غارشناسی آمریکای جنوبی و حوضه کارائیب. بلغارستان: اولین فدراسیون غارشناسی بلغارستان، تأسیس مارس ۱۹۲۹، که نتیجه احساس لزوم وجود سازمانی ملی برای بررسی و محافظت از غارها و شروع کار توریسم در غار بود. مؤسسان این سازمان دانشمندان برجسته بلغاری، گردشگران و علاقمندان غار بودند. این سازمان از اولین سازمانهای مربوط به غار بود که آغازگر مرحله ای جدید در توسعه غارشناسی در بلغارستان بود. اگر چه اعضای آن زیاد نبودند و بودجه مالی محدودی داشت، ولی در فعالیتهای بزرگ و مفید مشغول بود. اطلاعات بیشتر در مورد ادامه غارشناسی در بلغارستان و کلوپهای زیرنظر آن در آدرس منبع هست. کانادا: هیچ سازمان ملی مربوط به غار در کانادا موجود نیست، اما یک نشریه ملی با نام غارنورد کانادا تأسیس ۱۹۶۸ – و سایت غارنوردی کانادا، و سازمانهای منطقه ای در بریتیش کلمبیا و کبک هستند؛ به علاوه کلوپهای غارنوردی در بسیاری از استانهای این کشور مثل انجمن غارشناسی البرتا، فدراسیون غارشناسی بریتیش کلمبیا، انجمن غارشناسی مونیتوبا، یا گروههای مختص شهرها مثل گروه غارنوردی تورنتو. چین: Hong Meigui جامعه جهانی چینی اختصاص داده شده به اکتشاف غارهای چین و سراسر جهان. چک: انجمن غارشناسی چک، سازمان ملی با تعداد زیادی کلوپ غارشناسی تحت نظر این سازمان. اروپا: FSUE فدراسیون غارشناسی اتحادیه اروپا، سازمان اروپایی غارشناسی که انجمنها و فدراسیونهای غارشناسی کشورهای اروپایی را تحت نظر دارد. فرانسه: FFS – فدراسیون غارشناسی فرانسه که کلوپهای غارنوردی زیادی عضو آن هستند. یونان: فدراسیون غارشناسی یونان تنها سازمان ثانویه غارشناسی در یونان که که کلوپهای غارنوردی زیادی اعضای آن هستند و تعدادی کلوپ مستقل هم خارج از آن هستند. انجمن غارشناسی یونان تأسیس ۱۹۵۰، جامعه ای از غارنوردان سراسر یونان است با شش شعبه در استانهای مختلف و دفتر اصلی در آتن، با انجام فعالیتهای غارنوردی و مطالعات در سراسر کشور. مجارستان: انجمن غارشناسی مجارستان که در ۱۹۵۹ تأسیس شد، این جامعه در ۱۹۵۸ تحت نام انجمن کارست و تحقیقات غار مجارستان تغییر نام و گسترش یافت. MKBT – نشریه ملی سالانه است که مطالبی در مورد کارست و غار منتشر میکند. هندوستان: سازمان حفاظت ملی و تحقیقات غار هند، سازمانی با بدنه دولتی که تحقیقات و محافظت از غار را در هند به عهده دارد. ایران: انجمن غار و غارشناسی ایرانیان، یک سازمان غیردولتی که غارنوردان و غارشناسان را که علاقمند به تحقیق، نقشهبرداری، جستجو، حفاظت از غارها در ایران هستند گرد هم آوردهاست. اتحادیه جهانی غارشناسی برای تأسیس و آموزش این جامعه کمک کردهاست، این سازمان در سال ۲۰۱۰ با مجوز فعالیت از وزارت کشور تأسیس شدهاست این سازمان با سازمانهای دولتی و غیردولتی مثل سازمان محیط زیست، سازمان میرات فرهنگی، دانشگاهها، جمعیت هلال احمر ایران، انجمن زمینشناسی ایران، انجمن کوارترنری ایران، انجمن عکاسان ایرانی همکاری میکند. فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی ایران، یک سازمان دولتی با نگاهی ورزشی به غارنوردی است که رسماً تمرینات و موارد ورزشی مربوط به غار را تحت نظر دارد. ایرلند: اتحادیه غارشناسی ایرلند، نماینده رسمی غارنوردان ایرلند است، همچنین وابسته به سازمان امداد و نجات غار ایرلند که عملاً غارنوردان جمهوری ایرلند و ایرلند شمالی را در تحت نظر دارد. ایتالیا: دایره غارشناسی رومانو، تأسیس ۱۹۰۴، از قدیمیترین گروههای غارشناسی ایتالیا است. کوزوو: کوزووو- فدراسیون غارشناسی کوزوو تأسیس ۲۰۱۱. اولین انجمن غارشناسی در سال ۲۰۰۳ با نام انجمن غار آراگونایت تأسیس شد. انجمن مستقل کوه Gjeravica شهر غربی پجا تأسیس ۱۹۲۸ که یک بخش غارشناسی دارد. که بر روی تمام اطلاعات غارهای کشور و طراحی برنامههای اکتشافی کار میکنند. جاماییکا: JCO سازمان غارهای جاماییکا، سازمان ملی غارنوردی کشور جامائیکا است که عضوی از اتحادیه جهانی غارشناسی است. فعالیتهایی مثل تحقیقات غارشناسی، جستجو، نقشهبرداری، همکاریهای فنی با سازمانهای محیط زیست برنامهریزی ملی، سازمان منابع آب، دانشگاه هند غرب و بازدیدهای محققان را انجام میدهد. مکزیک: Ajau – گروه غارشناسی آجاو سازمانی ساخته شده از متخصصان و علاقمندان بسیار از رشتههای مربوط به غار مثل جستجو و تحقیقات در کشور مکزیک و منطقه شبه جزیره یوکاتان است. هلند: سازمان ملی غار هلند با چهار بخش منطقه ای و یک فصل نامه با نام Pierk به معنی چکنده فعالیت میکند. نیوزیلند: انجمن غارشناسی نیوزیلند یک سازمان ملی با کلوپهای محلی و موارد تفریحی فعالیت میکند. نروژ: انجمن ملی غارشناسی نروژ تأسیس ۱۹۸۰. پاکستان: انجمن ماجراجویان چیلتان پاکستان و فدراسیون غارنوردی و تحقیقات غار پاکستان تنها سازمان ملی غارنوردی پاکستان تأسیس به وسیله هیئت الله خان درانی نماینده و عضو اتحادیه جهانی غارشناسی و فدراسیون غارشناسی بریتانیا از گروه غارنوردی Orpheus بریتانیا. لهستان: کمیته غارنوردی انجمن کوهنوردی لهستان مسئول جامعه کلی غارنوردی لهستان است. در لهستان غارنوردی به صورت سنتی با کوهنوردی گره خوردهاست، ۲۴ انجمن و کلوپ غارنوردی تحت نظر این کمیته هستند که فعالیتهایی مثل تفریحات و اکتشافات در غارها را انجام میدهند. پرتقال: انجمن غارشناسی پرتقال در سال ۱۹۴۸ تأسیس شدهاست. رمانی: فدراسیون غارشناسی رمانی در سال ۱۹۹۴ توسط انجمنی از تمام ساختارهای غارشناسی رمانی تأسیس شد. هدف آن تقویت فعالیتهای غارشناسی ملی است. عضو UIS و وابسته به یونسکو است. آفریقای جنوبی: CROSA – سازمان تحقیقات غار آفریقای جنوبی، SASA – انجمن غارشناسی آفریقای جنوبی بدنه غارنوردی آفریقا هستند. درحال حاضر چهار کلوپ غارنوردی با این سازمان در ارتباط هستند: CERAC- کلوپ جستجوی غار، امداد و نجات، ماجراجویی. CPSS – انجمن غارشناسی شبهه جزیه کیپ. Potch Potholers (PPH) SEC – کلوپ جستجوی غارشناسی. اسپانیا: فدراسیون غارشناسی اسپانیا انجمن غارشناسی اسپانیا است. ۱۲ انجمن غارشناسی منطقه ای نیز در این کشور هست که هر کسی بخواهد غارنوردی کند باید با آنها ارتباط داشته باشد. GERS de l'A.E. Muntanya – گروهی از بارسلونا متمرکز بر جستجوی غارهای جدید و اکتشاف در کوههای Pirineos و غارشناسی شهری است. سوئد: انجمن غارشناسی سوئد بدنه ملی غارنوردی سوئد است که در سال ۱۹۶۶ توسط پدر غارشناسی سوئد لندر تل تأسیس شدهاست. سوئیس: انجمن غارشناسی سوئیس که در سال ۱۹۳۹ در ژنو تأسیس شد. ترکیه: MF – فدراسیون غارشناسی ترکیه. انجمن تحقیقات غار قدیمیترین انجمن تحقیقات غار ترکیه است. مرکز آن در آنکارا و شعبه ای در بورسا دارد. MAD طراح برنامههای غارنوردی و ترویج آن در ترکیه است. بیش از ۱۰۰ عضو دارد که حدود ۴۰ نفر از آنها فعال هستند. BÜMAK – انجمن غارشناسی دانشگاه بوقاضی که قدیمیترین کلوپ دانشگاهی ترکیه است. این کلوپ یکی از غارهای عمیق ترکیه را با عمق ۱۴۲۹ متر با نام EGMA کار کردهاست و همچنان در حال انجام فعالیتهای اکتشافی در کشور است. BUMAD – انجمن بینالمللی جستجوی غار بوقاضی جامعه ای غارنوردی تازه تأسیس شدهاست که اعضای باتجربه و فعالیتهایی در زمینه محیط زیست دارد و هنوز بهطور فعال در جستجوی غارهای جدید است. ESMAD - انجمن تحقیقات غار اسکی شهر انگلستان: انجمن غارنوردی بریتانیا بدنه فعالیتهای زیر زمینی بریتانیا است. تمام افراد و گروههایی که با منافع واقعی در مورد غارها، کارست و پدیدههای مرتبط با آنچه از نظر ورزشی یا علمی یا هر دو را در بر میگیرد. انجمن تحقیقات غار بریتانیا تشکیل شده از انجمن غارنوردی بریتانیا مروج مطالعه در مورد غارها و پدیدههای آنها است. فعالیتهایی از قبیل تشویق به اکتشاف غارها، جمعآوری و انتشار اطلاعات غارشناسی و ساماندهی و رویدادهای آموزشی و پرورشی مربوط به غار را انجام میدهد. CHECC – شورای عالی آموزش و پرورش کلوپهای غارنوردی به عنوان چتری برای همه کلوپهای غارنوردی دانشگاهی عمل میکند. برای تسهیل تعاملات درونی و میان کلوپها و ارتباط آنها با مقامات بالاتر کشور فعالیت میکند. آمریکا: NSS – انجمن غارشناسی ملی آمریکا سازمانی غیرانتفاعی تأسیس شده در ۱۹۴۱ است، که با هدف ترویج علاقه و پیشرفت در همه موارد مربوط به علوم غارشناسی، حفاظت از غارها و طبیعت آنها، کمک به تحصیل علاقمندان شروع به کار کردهاست. این سازمان ۱۲۰۰۰ عضو از بخشهای محلی با عنوان grottos دارد. انجمن یک فروم آنلاین مربوط به غارها دارد. تمام علاقمندان به غارها به این فروم دعوت میشوند. CRF – بنیاد پژوهشهای غار یک گروه خصوصی غیرانتفاعی آمریکایی در امر جستجو، تحقیق و حفاظت از غارها فعالیت میکند. اتحادیه جهانی غارشناسی (UIS) International Union of Speleology نهاد بینالمللی غارنوردی و غارشناسی است. اعضای رایدهنده آن که در سال ۱۹۶۵ تشکیل شدهاست از نمایندگان هر کشور عضو تشکیل میشود. این نمایندگان برآمده از نهاد (های) مردمی کشور خود مثل فدراسیونها یا انجمنهای غارشناسی و نماینده منتخب غارنوردان آن کشور هستند و به معرفی غارشناسی وطن خود میپردازند. یک هیئت مدیره منتخب، امور اتحادیه را بین جلسات مجمع عمومی هر چهار سال یک بار که در گردهمایی بینالمللی برگزار میشود، اداره میکند. کار عملی غارشناسی این سازمان توسط اعضای کمیسیونهای آن انجام میشود، که عضویتشان برای همه افراد علاقهمند آزاد است. کمسیونهایی به تعداد بیست و یک، مثل حفاظت از غارها و کارست، امداد و نجات در غارها، باستانشناسی و دیرینشناسی در غارها، جانورشناسی در غار، غواصی در غار، تاریخ غارشناسی، تکنیک و ابزار غارنوردی و... غارنوردی مسئولانه به مجموعهای از رفتارها و قوانین حاصل از آزمون و خطا و همچنین مطالعات علمی مبنی بر تأثیر منفی فعالیتهای انسانی در غارها گفته میشود که با هدف کاستن از این تأثیرات روی طبیعت و افزایش ایمنی گروه کاوشگر ابداع و توسط سازمانهای غارشناسی ملی در هر کشوری اعمال میشود. هیئت غارشناسان ایران در تاریخ هشتم آذرماه ۱۳۲۵ هیئت غارشناسان ایران به سرپرستی «چنگیز شیخلی» بنیانگذاری شد. شیخلی باستانشناسی با تحصیلات از راه دور از دانشگاههای فرانسه بود و تمام گزارشها و مقالاتش دربارهٔ دهها غار سراسر کشور در زمینه باستانشناسی است. غارشناسان ترجیح دادند به جای عضوگیری، با نفرات محدود به گسترش، پژوهش و تحقیق پیرامون غارهای ایران بپردازند. شیخلی با بازدید از غارهای ایران و کشف آنها، غریب هزار غار را مورد شناسایی قرار داد و شانزده جلد کتاب دستنویس وی گنجینهای است گرانبها که تا کنون فقط جلد اول آن توفیق چاپ یافتهاست، مطالب آن حاوی اطلسی از غارهای ایران حاوی کروکی و نقشه دقیق غارشناسی و غارنوردی است. منابع


source: wikipedia

text: موسیان شهری در مرکز بخش موسیان شهرستان دهلران استان ایلام ایران است. این شهر در منطقه باستانی موسیان در کنار مرز عراق جای دارد و فاصله آن از شهر دهلران کمتر از ۲۲ کیلومتر است. آثار باستانی بسیاری از دوران تمدنهای ایلام، ماد، هخامنشی و ساسانی در این منطقه وجود دارد که تاکنون مورد توجه قرار نگرفتهاند. رودخانهای به نام دویرج از کنار این شهر میگذرد و آبوهوای آن در زمستانها معتدل و در تابستانها بسیار گرم است. نام این شهر در گذشته موسی ایان بوده که با گذشت زمان تبدیل به موسیان شدهاست. اقتصاد منطقه موسیان درای منابع عظیم نفت و گاز است. بسیاری از این حوزههای نفتی با کشور عراق مشترک هستند. هماکنون عملیات استخراج نفت در شماری از این حوزهها از جمله حوزههای نفتی بیات، دال پری، دانان و چشمه شیرین انجام میگیرد. منطقه موسیان همچنین منطقهای حاصلخیز از حیث کشاورزی است. آب و هوای گرم منطقه و وجود منابع آب سطحی و زیر زمینی، امکان کاشت بسیاری از فراوردهها را فراهم آوردهاست. از مهمترین فرآوردههای این منطقه میتوان گندم، جو، ذرت، کنجد، صیفیجات، دانههای روغنی، سیبزمینی، پیاز، انواع سبزیجات، خرما و مرکبات را نام برد. مردم مردم موسیان عموما [لر]] هستند و به زبان لری شمالی سخن می گویند همچنین اقلیتی از مردم عرب در روستاهای هم مرز عراق زندگی می کنند. تاریخچه و در سالهای ۱۳۵۱ و ۱۳۵۲ مسئولان وقت در محل فعلی شهر ساختمانسازی کردند و با این کار هسته شهرنشینی تشکیل شد. شهرداری موسیان در تاریخ ۱۳۴۵ خورشیدی تأسیس گردید. این منطقه در سال ۱۳۵۹ و در جریان جنگ ایران و عراق به اشغال شد که در نتیجه شهر موسیان و روستاهای اطراف آن ویران شدند. که با تصرف دوباره از سوی عراق تمامی بازسازی بهطور ۱۰۰ درصد تخریب شد. پس از پایان جنگ منطقه بازسازی شده و از نو رونق گرفتهاست. منابع اطلس گیتاشناسی استانای ایران، تهران: مؤسسه گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ. مساحت و بارش سالانه شهرهای شهرستان دهلران شهرهای استان ایلام


text: پهله یا پهلو نام سرزمینی وسیع در باختر ایران بودهاست که بیشتر شهرها و نواحی زاگرس فعلی را فرا میگرفتهاست. ایالت پهله در زمان ساسانیان به این نام نهاده شده و پهلوی، به مردم، زبان و خط مربوط به پهله اشاره میکند. نام پهله پس از حمله تازیان به ایران به «جبال» و بعدها «کوهستان» تغییر یافتهاست. پهله خود از مناطق کوچکتری به نام «مهر» یا «مهرگان» تشکیل میشدهاست؛ مانند «مهرگانکَذَک» که منظور بخشی از استان ایلام کنونی بودهاست. اکنون نیز یکی از شهرهای تابع شهرستان دهلران، پهله نام دارد، که مرکز بخش زرینآباد است. از اواخر دورهٔ اشکانی به بعد، سرزمینهایی ماد باستان «پهله» نامیده شد. مناطق و نواحی ماه نهاوند بخشی از سرزمین بزرگ پهله در باختر و مرکز ایران بودهاست که بعدها به ماه بصره نیز شهرت یافتهاست. ابن الندیم از قول عبداالله بن المقفع آوردهاست که ماه نهاوند یکی از پنج ناحیه پهله (فهله) است (یادداشتهای دهخدا). بروجرد و نهاوند دو قصبه یا نقطه شهری ماه نهاوند بودهاند. جستارهای وابسته پیشینه تقسیمات کشوری ایران جغرافیای تاریخی ایران پانویس استانهای شاهنشاهی ساسانی نام مکانها با ریشه پهلوی


text: آرشیف ملی افغانستان یا آرشیو ملی افغانستان که در ساختمانی به همین نام در منطقه «ده افغانان» کابل قرار گرفتهاست، به جمعآوری و نگهداری اسناد ملی و تاریخی افغانستان میپردازد. تاریخچه ساختمان آرشیو ملی که خود یک اثر تاریخی است، در زمان پادشاهی امیر عبدالرحمنخان در محوطه باغ چرمگری کابل برپا گردیده که از جمله بهترین باغهای شهر کابل بهشمار میرفت. گرچه تاریخ دقیق ساخت این سازه آشکار نیست اما نظر به روایاتی بنای آن پس از ساخت بستانسرای کابل، یعنی در سال ۱۳۱۰ برابر با ۱۲۷۱ با کاربرد دفتر کار شاهزاده حبیباللهخان ساخته شد. گویند وقتی امیر عبدالرحمنخان از سفر بخارا برگشت، یک عده از مهندسان و نگارگران بخارایی را با خود به کابل آورد و بر پایهٔ بازگفتهها این ساخت و ساز نیز بدست ایشان انجام گرفت. این ساختمان در آغاز بمنظور دفترکار شاهزاده حبیباللهخان در نظر گرفته شده بود. هنگامی که شاهزاده حبیبالله خان میخواست به این کاخ بیاید، در جریان راه پای اسب وی به سوراخ موش فرورفته و شاهزاده از اسب به زمین میافتد. شاهزاده از همان آغاز فال آن را خوب نگرفته به قصر داخل نشد. بعداً از این ساختمان به عنوان مهمانخانه دولتی بهره میگرفتند. بعدها دوره آموزش عالی افسران در این ساختمان تأسیس و آهسته آهسته متروکه شده و وزارت دفاع وقت از آن به عنوان دپوی لجستیکی بهره میگرفت تا اینکه در سال ۱۳۵۱ اندیشه تأسیس ادارهای بنام آرشیف ملی ایجاد شد اما این اندیشه اجرا نشد. سرانجام در هفدهم سنبله سال ۱۳۵۲ در وقت زمامداری سردار محمد داود، این اداره بهطور نمایشی با داشتههای سخت اندک و ناچیز در همچون بخشی از کتابخانه مربوط وزارت اطلاعات و فرهنگ وقت برپا شد و بعداً تصمیم گرفته شد تا از این ساختمان برای بایگانی تاریخی کار گرفته شود که کار ترمیم و باز سازی آن در سال ۱۳۵۲ آغاز و تا سال ۱۳۵۶ ادامه پیدا کرد. وقتی که از ترمیم برآمد، کتابخانه دستنوشتهها از منزل پنجم مرکز وزارت اطلاعات و کلتور به اینجا نقل مکان نمود و سپس در سال ۱۳۵۹ رسماً بنام «آرشیف ملی افغانستان» نامیده شد. تشکیلات این اداره دارای ۹ مدیریت مسلکی و اداری است. بایگانی دارای دو بخش عمده دستنویسها و اسناد تاریخی است که در مخزن اسناد تاریخی در حدود یکصد و نود هزار قطعه سند تاریخی از قبیل فرمانها، قبالهها، نکاحنامهها، روزنامهها، عکسها، و جز اینها بوده و در بخش دستنویسهای آن پیرامون نه هزار جلد دستنوشته از قبیل قرآن، رسالهها، دیوانها، کتب ادبی، تاریخی، فلسفی، و قطعه خطها موجود است. رؤسای آرشیف ملی جستارهای وابسته وزارت اطلاعات و فرهنگ جمهوری اسلامی افغانستان منابع پیوند به بیرون آرشیو ملی افغانستان محوطههای باستانشناختی در افغانستان تاریخنگاری افغانستان فرهنگ در افغانستان کابل


text: از جمله آثار تاریخی افغانستان میتوان از ولایت غزنی این موارد نام برد: کابل آرامگاه تیمورشاه مسجد عیدگاه بوستانسرای، آرامگاه امیر عبدالرحمنخان باغ بابر باغ لطیف زیارت شیخ سعدالدین احمد انصاری آرامگاه و مسجد حاجی صاحب پایمنار آرامگاه میرزا عبدالقادر بیدل در محلهٔ یکه ظریف خواجه رواش آرامگاه میرزا ظریف مامای میرزاعبدالقادر بیدل در محلهٔ یکه ظریف خواجه رواش آرامگاه سید جمالالدین افغانی مسجد چوبفروشی آرامگاه اعلیحضرت محمد نادرشاه شهید و اعلیحضرت محمد ظاهرشاه در تپهٔ مرنجان مسجد شریف علیا مسجد ملا محمود مسجد گدری مسجد سهدکان چنداول دیوارهای سرکوه شیردروازه و آسمائی بالا حصار کابل قصر دارالامان زیارت آستانه واقع دارالامان (حظیرهٔ اجداد مرحوم استاد سید محمد داؤد الحسینی؛ شامل مقبرهٔ حضرت سید سلیمان حشمت الله، مرشد امیر عبدالرحمن خان) کاخ کوتیباغچه و برجهای درون ارگ قصر چهلستون منار علم و جهل منار عبدالوکیل خان منار استقلال در جوار وزارت دفاع منار نجات در چهار راهی شاه شهید که توسط حزب دیموراتیک خلق تخریب گردید زیارت عاشقان و عارفان علیه رحمه زیارت بابای خودی علیه رحمه (شامل مقبره های استادان هنر خوشنویسی افغانستان حضرت سید اسمعیل حسینی «ذبیح» و دو پسر شان سید محمد ایشان حسینی و سید محمد داؤد حسینی و فرزندان خوشنویس هر دو برادر. زیارت خواجه صفا زیارت پیر اکرم خان زیارت خواجه روشنایی زیارت سید مرد سینمای بهزاد ولایت هرات دژ اختیارالدین دژ غوریان دژ کهسان دژ سیاوشان مسجد جامع بزرگ هرات مسجد جامع زیارتگاه در ولسوالی گذره مسجد جامع چهلستون مسجد جامع خرقه مبارک مسجد جامع غوریان مسجد سلطان سیداحمد کبیر مسجد نواب سلطان احمد خان گنبد و مزار شاهزاده قاسم بن امام جعفر صادق گنبد و مزار شاهزاده عبدالله گنبد غازی در ولسوالی زنده جان گنبد، ایوان و آرامگاه خواجه ابوالولید آزادانی ایوان آرامگاه سید ابوعبدالله مختار منارههای هرات خانقاه ترکستانی خواجه غلتان ولی آرامگاه واعظ کاشفی آرامگاه میرخواند آرامگاه کمال الدین بهزاد آرامگاه میرک نقاش آرامگاه مولانا زین الدین محمد خوافی آرامگاه خواجه محمد تاکی آرامگاه امیر علیشیر نوایی آرامگاه سلطان حسین میرزای بایقرا آرامگاه شاه محمود و شاه کامران سدوزایی نمازگاههای هرات آرامگاه مولانا نورالدین عبدالرحمن جامی آرامگاه امام فخر رازی منارهای چهارگانه هرات آرامگاه گوهرشاد بیگم آرامگاه خواجه عبدالله انصاری ساختمان نمکدان خانۀ زرنگار سنگ هفت قلم حوض چهار سوق حوض ملک حوض نقاشی حوض گدام حوض پهلوان حوض امیر علیشیر نوایی حوض باغدشت حوض زمزم حوض پایین محله کنیسۀ یوآو(یکی از معابد یهودیان) حمام موساییها حمام شکیبان آسیاب بادی در شکیبان یخچالهای هرات که در بین اهالی هرات به یخدان مشهور است روستای برناباد آثار تاریخی روستای بُرناباد واقع در ولسوالی غوریان ولایت هرات دژ تاریخی برناباد مسجد جامع برناباد مسجد خواجه مهدی مشهور به مسجد خول بلند حمام برناباد خانقاه مولانا وحیدالدین محمد خوافی آبانبار بازار آبانبار میرزاها آبانبار گُسپه آبانبار عیدگاه آبانبار بیبچه کولو آسیابهای بادی بُرناباد گورستان مولانا وحیدالدین محمد خوافی مشهور به ملای کلان گورستان پیر معصوم گورستان خواجه محمود سپاهانی یا اصفهانی آرامگاه خواجه محمد یافته مشهور به پیر یافته گورستان حظیره ولایت بامیان تندیسهای بودا در بامیان غارهای بامیان قلعه چهل برج شهر غلغلله شهر ضحاک ولایت هلمند طاق بست چاه بست آرامگاه شهزاده حسین ولایت قندهار چهلزینه قندهار ولایت غزنی منارهای مسعود و بهرامشاه موزه تپه سردار آرامگاه سلطان محمود غزنوی آرامگاه شریف خان آرامگاه سنایی غزنوی ولایت لوگر آرامگاه ملک سبز علی صاحب آرامگاه سید عبدالقادر نجات الله قلندر در هونی سیدان ولایت پکتیا بالاحصار گردیز ولایت ننگرهار ساختمان سراج العمارت آرامگاه امیر حبیبالله خان و امیر امانالله خان ولایت لغمان قلعه سراج زیارت مهتر لام بابا ولایت پروان استوپاهای دوره بودایی توپ دره قصر جبل السراج ولایت کاپیسا استوپاهای چشمه معاذالله ولایت سمنگان تخت رستم قصر جهاننما بازار سرپوشیده حلم ولایت بلخ آرامگاه حضرت علی کرم الله وجهه در شهر مزار شریف مسجد نهگنبد خانقاه کلان دهدادی زیارت جوان مرد قصاب در ساحهٔ باستانی بلخ آرامگاه رابعۀ بلخی در ساحهٔ باستانی بلخ مسجد شیخ محمد پارسا در ساحهٔ باستانی بلخ بقایای مدرسۀ سلطان العلما- پدر مولانا جلال الدین محمد بلخی در ساحهٔ باستانی بلخ آتشکدۀ نوبهار در شولگره دیوارهای تاریخی بلخ باستان در ساحهٔ باستانی بلخ برج عیاران در ساحهٔ باستانی بلخ ولایت کندز آرامگاه امام حسین (افغانستان) ولایت فراه قلعه لاشجوین قلعه مرکز جوین قلعه پیشاوران قلعه درق" درگ" قلعه سمورجوین قلعه کوشه قلعه لفتان گورکک( گور کک کهزاد قلعه بزرگ فریدون کافر قلعه شیرسرخ و پیرسرخ ذهکن دُربست اناردره زیارتگاه ابونصر فراهی آسیاب بادی بزرگ نور احمدخان یوسفزی دهنۀ پائین ولسوال اناردره با قدمتی 450 ساله جستارهای وابسته باستانشناسی افغانستان محوطههای باستانشناختی در افغانستان تاریخ افغانستان فرهنگ در افغانستان


text: جوزف مولر بروکمان طراح گرافیک سوئیسی بود. زندگینامه مولر بروکمان در سال ۱۹۱۴ در راپرزویل، سوئیس زاده شد. از سال ۱۹۳۰ به عنوان طراح گرافیک (ارتباط تصویری) در زوریخ آغاز به کار کرد. وی در پی یک بیان گرافیکی مطلق و جهانشمول بود که از طریق ارائهای عینی و غیر شخصی بدون واسطه احساسات شخصی طراح با مخاطب ارتباط برقرار کند. برای داشتن معیاری از درجه موفقیت او میتوانیم به قدرت و تأثیر تصویری کارهای او مراجعه کنیم. طراحیهای مولر-بروکمان در دهه پنجاه میلادی امروز هم همان اندازه به روز و زنده هستند که نیم قرن پیش از این بودهاند و پیام خود را با همان شدت و وضوح بیان میکنند. پوسترهای مبتنی بر عکاسی او با تصاویر همچون نمادهای عینی رفتار میکند چنانکه تصاویر خنثی از طریق مقیاس و زاویه دوربین تأثیرگذار میشوند. در پوسترهای کنسرت مشهورش زبان ساختهباور او یک همتای تصویری برای موسیقی موضوع پوستر خلق میکند. از برجستهترین تالیفات او کتابی به نام «سامانههای توری در طرحهای نگارین» (سیستمهای گرید در گرافیک) در سال ۱۹۸۱ است. وی عضو اتحادیه بینالمللی طراحان گرافیک و استاد آموزشگاه هنری زوریخ بود و گاهنامه هنر گرافیک نو را در ۱۹۵۸ با همکاری چند طراح دیگر راهاندازی کرد. مولر-بروکمان در ۱۹۹۶ درگذشت. پانویس منابع و پیوند به بیرون زندگینامه، کتابشناسی و نمونه آثار نمونه آثار اهالی رپپرسویل-جونا تایپوگرافان درگذشتگان ۱۹۹۶ (میلادی) زادگان ۱۹۱۴ (میلادی) گرافیستها گرافیستهای اهل سوئیس طراحی ارتباطات


text: بسکتبال یا توپ و سبد ورزشی گروهی است که در آن دو گروه پنج نفره در یک سالن مستطیلشکل به بازی میپردازند. هدف بازی پرتاب توپ به درون سبدهایی به قطر ۴۶ سانتیمتر و به ارتفاع ۳٫۰۴۸ متر است که در دو سمت زمین قرار دارند و به تختهای به نام «بکبُرد» متصلاند. هر تیم باید توپ را به درون سبد تیم حریف بیندازد. در بازی بسکتبال هر تیم برای کسب امتیاز باید در محدوده پرتاب، توپ را به سمت حلقه پرتاب نماید زمانی که توپ وارد حلقه شد، تیم موفق به کسب دو امتیاز میشود. زمانیکه بازیکنی از پشت خط سه امتیازی موفق به وارد کردن توپ درون حلقه شود سه امتیاز برای تیم در نظر گرفته میشود. مهارتهای فردی مانند جامپ شات، دریبل زدن و ریباند توپ به همراه کارهای تیمی مثل حمله و دفاع، شروط لازم برای موفقیت شرکتکنندگان در این ورزش میباشد. این ورزش نخستینبار توسط دکتر جیمز نایاسمیت در پائیز ۱۸۹۱ ابداع گردید؛ و نخستین مجموعهٔ رسمی از قوانین بسکتبال توسط وی وضع گردید. بسکتبال بهطور گسترده یکی از محبوبترین و پرطرفدارترین ورزشهای جهان محسوب میشود. تاریخچه پیشینه از قرنها پیش در میان ساکنان نقاط مختلف قاره آمریکا، به ویژه آمریکای مرکزی و جنوبی انواعی از بازی و مسابقه رایج بوده که کم و بیش به بسکتبال شباهت داشتهاست. در ایران، نوعی بازی سنتی و قدیمی در میان گلهدارها متداول است که آن را (پولو) (Polo) مینامند. در این بازی، دو تیم سوار بر اسب در میدانی وسیع به تاخت و تاز میپردازند و هر تیم کوشش میکند توپی را که شش حلقه (مانند دستگیره) بر بدنه آن هست، با پرتاب کردن و پاس دادن به یاران خودی، به آن سوی میدان برساند و از حلقه و توری سبدی که در انتهای میدان بر روی ستونی چوبی نصب شده عبور دهد. این بازی تا حدی شبیه بسکتبال است اما شباهت بازی پوک تا پوک با ورزش بسکتبال بیش از پیش است. پوک تا پوک، در میان اقوام متمدن قاره آمریکای جنوبی و مرکزی رواج بسیار داشت به ویژه اقوام مایا و تولتک (در ناحیه مکزیک کنونی) این بازی با توپ و حلقههای ثابت در میدانی وسیع انجام میشد. پیدایش بسکتبال مدرن زادگاه بازی بسکتبال، آمریکاست. این بازی در اوایل پاییز سال ۱۸۹۱ میلادی توسط شخصی به نام جیمز نایاسمیت پایهریزی و ابداع شد. جیمز نایاسمیت یک استاد آموزش فیزیکی کانادایی بود که به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرده و تابعیت آن کشور را گرفته بود. در سال ۱۸۹۱ یعنی زمانی که دکتر نایاسمیت در دانشگاه ورزش اسپرینگفیلد (واقع در ایالت ماساچوست آمریکا) درس میداد، رئیس دانشگاه از او خواست ورزشی ابداع کند که دانشجویان بتوانند در فصل زمستان در سالن به آن بپردازند تا آمادگی جسمانی خود را برای پرداختن به مسابقات میدانی فوتبال، هاکی و بیسبال، در فصل بهار و تابستان حفظ کنند. دکتر نایاسمیت پس از بررسی رشتههای موجود ورزشی، دریافت که ورزش جدید باید: توپ در آن نقش داشته باشد. به صورت گروهی به اجرا در آید. اصل رقابت در آن رعایت شود. بر مهارت استوار باشد. هیچ گونه خشونتی و برخوردهای سخت بدنی مبتنی نباشد. حاصل این افکار و اندیشهها ورزشی شد به نام بسکتبال که امروزه پس از سپری شدن بیش از یک قرن از اختراع آن، از پرطرفدارترین و هیجانانگیزترین رشتههای ورزش بینالمللی است. دکتر نایاسمیت در شروع کار دو سبد که مخصوص حمل میوه بود بر دیوار دو طرف سالن ورزش دانشگاه و در ارتفاعی بلندتر از قد یک انسان قد بلند نصب کرد و به دو گروه از ورزشکاران جوان دانشگاه آموزش داد که توپی را دست به دست بدهند و سعی کنند آن را به درون سبد بیندازند. در این حال، تیم مقابل باید بکوشد که مانع از انجام این کار شود و توپ را هم از چنگ حریف ربوده و تصاحب کند. نخستین مسابقهای که به این ترتیب و به صورتی تجربی ترتیب یافت میان دو تیم ۹ نفره در کالج اسپرینگفیلد بود و اولین گل تاریخ بسکتبال را هم یکی از بازیکنان به نام «ویلیام چیلس» به سبد انداخت. بعدها شخصی به نام «فرانک ماهان» با توجه به اینکه در زبان انگلیسی سبد را بسکت و توپ را بال میگویند، این ورزش را بسکتبال نامید. دکتر نایاسمیت، برای آنکه بازی بسکتبال خشن نشود، مقررات دقیقی برای آن به وجود آورد. بعضی از مقررات اولیه بسکتبال چنین بود: بازیکنان حق نداشتند توپ را از دست هم بربایند. بازیکنی که توپ را در اختیار داشت، نباید با آن راه برود یا بدود. هل دادن و هر نوع خشونت ممنوع بود. فقط بازیکنانی که توپ را در اختیار نداشتند میتوانستند به هر طرف بدوند و جا بگیرند. بازیکن توپ به دست باید توپ را به طرف یاران خود پرتاب کند و به آنها برساند. در آغاز، ته سبد هم بسته بود و هر بار که توپ به درون سبد میافتاد باید کسی به کمک نردبان توپ را از سبد بیرون میآورد. در سال ۱۸۹۲ شخصی به نام «لئو آلن» سبد بسکتبال را که تا آن روز از ترکه چوب یا الیاف بود و به همین دلیل به زودی پاره و فرسوده میشد، از سیم بافت تا استحکام بیشتری داشته باشد. دیری نگذشت که این ورزش جدید طرفداران زیادی در میان دانشجویان دانشگاه اسپرینگفیلد و دیگر دانشگاهها یافت. دکتر نایاسمیت هم مقررات و قوانین بسکتبال را کاملتر کرد و نسخههایی از آن را به هر دانشگاه یا باشگاهی که علاقهمند بود ارسال کرد. این مقررات در سال ۱۸۹۲ میلادی به صورت کتابچهای برای استفاده عموم منتشر کرد. در سال ۱۹۳۰ دکتر نایاسمیت کتابی دربارهٔ خواص بسکتبال تألیف کرد تا نشان دهد که بازی بسکتبال گرچه بسیار پرتحرک است اما حتی برای سالمندان هم خطری ندارد و آسیبی متوجه اعضای حیاتی بدن (قلب و کلیه) نخواهد شد. پس از جنگ جهانی اول پس از جنگ جهانی اول بسکتبال تبدیل به ورزشی رقابتآمیز و بزرگ شد. با گذشت زمان، مربیان بسکتبال وضعیت مناسبی پیدا کردند و فعالیتشان مؤثر واقع شد. بسکتبال شناخته شد و به اروپا گسترش یافت. در سال ۱۹۲۴ نخستین مسابقات جهانی بین تیمهای بسکتبال فرانسه، ایتالیا، انگلستان و آمریکا در پاریس برگزار گردید و از سال ۱۹۳۲ فدراسیون آماتوری بسکتبال در ژنو با نمایندگی چند کشور تشکیل شد. در بازیهای المپیک تابستانی ۱۹۳۶ در برلین برای نخستین بار ۲۳ کشور در مسابقات رسمی بسکتبال شرکت نمودند و تیم ملی بسکتبال آمریکا قهرمان المپیک گردید. تجهیزات مورد نیاز لباس لباس بازی برای زنان و مردان تاپ و شلوارک است و نام تیم در جلوی لباس و شمارهٔ بازیکن در پشت و جلوی آن نوشته شدهاست. در بازیهای بینالمللی شمارههای بازیکنان از ۴ تا ۱۵ است. بازیکنان بسکتبال معمولاً از کفشهای ساق دار استفاده میکنند که از مچ پا حفاظت بیشتری میکند. تخته تختهٔ بسکتبال مستطیلی است به طول ۱٫۸۰ متر و عرض۱٫۰۵ متر که موقعیت آن در فضای بالای زمین در دو انتهای میدان است و یک مربع به طول۵۹ سانتیمتر و عرض۴۹ سانتیمتر داخل آن قرار دارد و باید به گونهای قرار گیرد که به اندازه ۱۲۰ سانتیمتر با خط انتهای زمین فاصله داشته باشد. ارتفاع تخته از کف سالن برای بزرگسالان ۲٫۹۰متر و برای نوجوانان ونو نهالان بین ۲٫۷۰ متر و ۲٫۸۰ متر است. انواع تخته نوعی از تختهها به کمک میلههایی آهنی از سقف سالن آویزان میشوند که در هنگام عدم نیاز، میتوان آنها را بالا برد و به سقف سالن متصل کرد. این نوع تخته برقی است. نوعی دیگر از تختهها با میلهای به زمین وصل و محکم میشوند. در نوعی دیگر، تخته به وسیلهٔ پایهای متحرک بر روی زمین قرار میگیرد. حلقه حلقهٔ بسکتبال در فاصلهٔ ۳۰ سانتیمتری قاعدهٔ تخته به آن متصل میشود. قطر حلقهٔ بسکتبال ۴۵ سانتیمتر و ارتفاع توری که به شکل سبد به آن متصل میشود ۳۰ سانتیمتر است. توپ بسکتبال در دو سال نخست که بازی بسکتبال ابداع شد، توپ فوتبال را برای بازی به کار میبردند. اما چون این توپ سبک بود در سال ۱۸۹۴ میلادی اولین توپ مخصوص بسکتبال توسط یک کارخانه دوچرخهسازی تولید شد که اندکی از توپ فوتبال بزرگتر بود. در سال ۱۹۳۷ نوع دیگری توپ بزرگتر اما سبکتر به بازار آمد و آنگاه در سال ۱۹۴۹ توپی ساخته شد به همین شکل و اندازه و وزن فعلی که هنوز هم مورد استفادهاست. توپ بزرگتر از توپهای معمولی است و آن را از چرم، لاستیک یا پلاستیک میسازند و هنگام استفاده آنرا باد میکنند. میزان فشار هوای داخل توپ باید به حدی باشد که در صورت رها شدن از ارتفاع ۱٫۸ متری، پس از اصابت به زمین کمتر از ۱٫۲ و بیشتر از ۱٫۴ متر از زمین بلند نشود. محیط یک توپ قانونی بسکتبال پس از باد شدن باید حداقل ۷۵ سانتیمتر و حداکثر ۷۸ سانتیمتر باشد. ضمن آنکه در این حال جرم توپ نباید کمتر از ۶۰۰ و بیشتر از ۶۵۰ گرم باشد. توپ این ورزش بزرگترین توپ بازیهای دستهجمعی است. قوانین قوانین پیشین با گذشت زمان، قوانینی برای انجام بسکتبال وضع شد؛ مثلاً تعداد بازیکنان هر تیم ۱۲ نفر تعیین گردید. سپس به ۷ نفر کاهش یافت و بالاخره این تعداد به ۵ نفر کاهش یافت و تثبیت شد. هر بازیکن میتوانست در موقع وقوع خطا به جای کلیه بازیکنان تیم خود پرتاب آزاد را انجام دهد. هر تیم میتوانست از شروع تا پایان بازی توپ را در زمین خود ۸ ثانیه بهطور دلخواه نگهداری نماید. بازیکنان بلند قد میتوانستند نزدیک سبد قرار گیرند و توپ را به آرامی در سبد جای دهند (قانون سه ثانیه وجود نداشت). در آن زمان سعی شد توجه مدیران مدارس و مسئولان سازمانهای ورزشی را به آموزش بسکتبال جلب نمایند. باوجود این تلاش مداوم و پیگیر، آموزش بسکتبال برای مربیان حالت جنبی داشت و اساساً فعالیت آنها در ورزشهای رقابتآمیز دیگری مانند فوتبال آمریکایی یا راگبی متمرکز بود. قوانین پایهای توپ را میتوان با یک یا هر دو دست به هر جهتی پرتاب کرد. به توپ میتوان با یک یا هر دو دست به هر جهتی ضربه زد (مشت زدن به توپ مجاز نیست). بازیکنان نمیتوانند با توپ بدوند اما میتوانند آن را از محلی که دریافت کردهاند پرتاب کنند. بازیکنی که در حال دویدن با سرعت توپ را دریافت میکند در صورتیکه سعی در توقف کند مستثنی است. توپ باید در یا بین دستان گرفته شود و از بدن نمیتوان برای گرفتن توپ استفاده کرد. تنه زدن، نگه داشتن، هل دادن، پشت پا زدن یا ضربه زدن به بازیکن حریف به هر شکل مجاز نمیباشد. مشت زدن به توپ خطا محسوب میشود. گل زمانی اتفاق میافتد که توپ با ضربه یا پرتاب از زمین به داخل سبد وارد شده و در آن باقی بماند، مشروط بر اینکه مدافعین، گل را لمس نکرده و مزاحمتی برای آن ایجاد نکرده باشند. در صورتیکه توپ روی کنارهها باقی بماند و حریف سبد را حرکت دهد، گل محسوب خواهد شد. پرتابکننده، برای پرتاب توپ از بیرون زمین، ۵ ثانیه زمان در اختیار دارد. در صورت تخلف، توپ به حریف واگذار میشود. اگر هر یک از طرفین در تأخیر بازی پافشاری کنند، سرداور خطای آن تیم را اعلام خواهد کرد. داور مسئول قضاوت برای بازیکنان است و باید خطاها را یادداشت کرده و سرداور را پس از ۳ خطای متوالی مطلع کند. همچنین وی میتواند بازیکنان را بر اساس قانون ۵ اخراج کند. داور مسئول قضاوت روی توپ است و باید در مورد زمانی که توپ در جریان بازی است یا خارج از زمین است و مالکیت توپ و همچنین محاسبه وقت تصمیمگیری کند. سرداور باید گل شدن توپ را تعیین کند، امتیازات را محاسبه نماید و سایر وظائف معمول سرداور را انجام دهد. زمان بازی چهار کوارتر ۱۰ دقیقهای (در انبیای ۱۲ دقیقه) و ۴ استراحت ۵ دقیقهای بین کوارترهاست. تیمی که بیشترین امتیازات را در این زمان بهدستآورد برنده اعلام میشود. قوانین زمانی بسکتبال در چهار کوارتر ۱۰ دقیقهای (بینالمللی) یا ۱۲ دقیقهای (اِن. بی. اِی) انجام میشود. زمان استراحت بین کوارتر اول و دوم و بین کوارتر سوم و چهارم ۲ دقیقه و بین کوارتر دوم و سوم (بین دو نیمه) ۱۰ دقیقهاست. وقت اضافه (اوور تایم) در بسکتبال ۵ دقیقه میباشد. پس از استراحت بین دو نیمه زمین حمله و دفاع دو تیم عوض میشود. اصطلاحاً به زمین حریف، زمین حمله و به زمین خودی زمین دفاع گفته میشود. زمانهای گفته شده زمان واقعی بازی است؛ یعنی زمانی که توپ در جریان نیست وقت بازی متوقف میشود؛ مثلاً زمانی که خطایی رخ دادهاست یا هنگام پرتاب آزاد زمان متوقف میشود. به همین دلیل زمان انجام یک بازی کامل بیشتر از مجموع عددی زمانهای بالا است و معمولاً حدود دو ساعت طول میکشد. قانون دبل (Double) ۱. دریبل کردن از زمانی شروع میشود که بازیکن کنترل توپ را دراختیار گرفته و با انداختن و زدن آن در تماس با زمین دوباره آن را قبل از اینکه به بازیکن دیگری برخورد کند لمس نماید. زمانی دریبل خاتمه میپذیرد که با دست آن را گرفته یا اجازه دهد توپ در دست یا دستها استراحت نماید. زمانیکه توپ با دست دریبلکننده در تماس نیست، تعداد گامهای برداشته محدود نخواهد بود. بازیکن مجاز نیست پس از خاتمه دریبل، برای بار دوم اقدام به دریبل نماید. درصورتیکه این عمل را انجام دهد مرتکب تخلف «دبل» شدهاست. اگر هنگام دریبل کردن از هر دو دست برای دو دریبل استفاده شود نیز خطای دبل محسوب میشود (تک دریبل با دودست را دریبل قدرتی مینامند). هنگام دریبل کردن میتوان با دست تمام نقاط توپ را لمس کرد مگر اینکه دست را به ناحیهٔ زیرین توپ برده در این صورت نیز خطای دبل مرتکب شدهاست. توپ در هنگام دریبل تنها تا ارتفاع شانهٔ شخص میتواند بالا بیاید و اگر از شانه بالاتر باشد خطای دبل انجام شدهاست. قانون رانینگ: (تراولینگ) بازیکنی که توپ را دراختیار دارد میتواند یک پای خود را به هر سمتی که میخواهد، یک یا چند مرتبه حرکت دهد. درصورتیکه پای دیگرش که آن را پای «پیوت» مینامند ثابت باشد. رانینگ حرکتی است که بازیکن صاحب توپ در داخل زمین یک یا دو پای خود را بدون توجه به محدودیت فوق حرکت دهد یا گامهای او با دریبلهای بازیکن تناسب نداشته باشد. خطاهای حرکت رانینگ دویدن با توپ بدون دریبل بیش از یک گام (به جز سه گام) برداشتن گام اضافه در سه گام، لی آپ و پاور موو (Power move) برداشتن گام ریز در سه گام بهطوریکه قابل تشخیص نباشد کشیده شدن پا روی زمین برای فاصلهٔ بیش از ۵ سانتیمتر در هر حرکت پرش با توپ و برگشت به زمین بدون رها کردن آن. برای مثال بازیکنی که به قصد شوت، پرش جفت میکند اگر به زمین برسد و هنوز توپ را رها نکرده باشد، رانینگ کردهاست. اگر بازیکن در اوت، هنگام پرتاب اوت با توپ حرکت کند رانینگ کردهاست. قانون سه ثانیه زمانی که تیمی کنترل توپ را در زمین حمله، موقعی که ساعت در جریان باشد، دراختیار دارد، هیچیک از نفرات آن تیم نمیتواند بیش از مدت سه ثانیه در منطقهٔ رنگی حریف یا روی خطوط رنگی حریف بماند یا حرکت کند. قانون ۲۴ ثانیه اگر تیمی مالک توپ شده باشد. باید در عرض ۲۴ ثانیه توپ را وارد حلقه حریف بکند یا به طرف حلقه تیم مقابل شوت بزند در زدن شوت توپ باید حتماً به حلقه بخورد تا ۲۴ ثانیه صفر شود اگر توپ به تخته بخورد ۲۴ ثانیه ادامه مییابد و اگر توپ توسط تیم مقابل اوت شود باز هم ۲۴ ثانیه ادامه مییابد. ۲۴ ثانیه موقعی صفر میشود که ۱- خطا صورت بگیرد ۲- بازیکن تیم مقابل با پا توپ را به اوت بیندازد. اگر دستگاه ۲۴ ثانیه بوق بزند و توپ از دست بازیکن رها شده و در هوا باشد، اگر گل شود گل قبول میباشد. اگر در هوا با دست بازیکنی لمس شود و گل شود گل مردود میباشد. البته این قانون کمی تغییر یافته و در صورتی که از ۲۴ ثانیه، هنوز بیش از چهارده ثانیه مانده باشد، دوباره ۲۴ ثانیه ریست میشود ولی اگر کمتر از چهارده ثانیه یا خود چهارده ثانیه مانده باشد، زمان به چهارده ثانیه ریست میشود. قانون هشت ثانیه زمانیکه یک تیم توپ را در زمین خودی تحت کنترل میگیرد، باید در عرض ۸ ثانیه توپ را به زمین حمله بفرستد. تخطی از این قانون، تخلف «هشت ثانیه» نامیده میشود و داور توپ را در اختیار تیم مقابل قرار خواهد داد. قانون ۵ ثانیه ۱-بهطور کلی هیچیک از بازیکنان تیم نمیتوانند توپ را بیش از ۵ ثانیه نزد خود نگه دارند. (در زمان دریبل این شمارش انجام نمیگیرد) ۲- هر زمانی که بازی با پرتاب توپ از بیرون زمین بخواهد شروع شود بازیکن ۵ ثانیه زمان برای شروع در اختیار دارد. ۳- برای پرتاب هر پنالتی، بازیکن ۵ ثانیه زمان دارد. قانون نیمه (برگشت توپ به زمین دفاعی) زمانی که یک بازیکن در زمین حریف (زمین حمله) مالکیت توپ را در اختیار میگیرد، نباید توپ را به زمین دفاعی (زمین خودی) برگرداند. چه با پاس به یاران خود چه با دریبل کردن خودش آن را به زمین خودی برگرداند. این کار یک تخلف است و توپ دراختیار تیم مقابل قرار خواهد گرفت. تذکری در این رابطه: درهنگامی که فرد حامل توپ به زمین حریف وارد شد حتی اگر پای او یا توپ زیر دستش وارد زمین خودی شود خطای نیمه (half) صورت گرفتهاست. البته نکته بالا [پای او یا توپ زیر دستش وارد اوت (Out) شود] در مورد وارد شدن توپ به اوت (Out) نیز صدق میکند. انواع خطاها در طی بازی بازیکنان حق گرفتن یکدیگر یا هل دادن، حمله کردن یا دویدن با توپ را ندارند و در صورت انجام خطا داور توپ را به تیم حریف داده و بازی از همان نقطه خطا یا بیرون زمین پیگیری میشود. اگر توپ دست یکی از تیمها باشد و در هنگام حرکت آن را از بالای سر حریف رد کند به شکلی که دستش در زیر توپ قرار گیرد خطا است و داور توپ را به تیم مقابل داده و بازی را از نزدیکترین نقطه به اوت (Out) شروع میکند. اگر در هنگام بازی، زمانی که یکی از بازیکنان تیم مقابل در حال پرتاب توپ است دست یکی از بازیکنان به توپ بخورد خطا صورت گرفتهاست. اگر فرد پرتابکنندهٔ توپ در موقعیت پرتابهای ۲ امتیازی باشد داور ۲ پرتاپ پنالتی را حکم میدهد و اگر در موقعیت پرتاپ ۳ امتیازی باشد ۳ پرتاب پنالتی حکم داده میشود. البته در این میان باید به یک مورد نیز اشاره کرد که اگر هنگام پرتاب، توپ فردی که روی آن خطا شده وارد حلقه شود، اگر در موقعیت پرتاب دو امتیاز یا سه امتیاز باشد داور ۱ پرتاب پنالتی را حکم میدهد. اگر توپ در دست حریف باشد و آن را به پشت خود ببرد ویکی از هم تیمیمان توپ را در آن حالت از او بگیرد خطا صورت پذیرفتهاست. انواع دفاع در بسکتبال - کاربرد دفاع نزدیک یا بسته: این شیوه، در مقابلِ مهاجم با توپ نزدیک به حلقه کاربرد دارد (شکل - دفاع نزدیک یا بسته). دفاع نزدیک یا بسته - موقعیت قرارگیری: مدافع کاملاً روبهروی مهاجم با توپ، پشت به حلقه و با فاصلهٔ حدود یک دست از وی قرار میگیرد. گاهی مدافع بازیکن آورندهٔ توپ، برای دور نمودن مهاجم از شرایط مطلوب و دلخواه خود و تیم حمله، اقدام به دفاع تعیین جهت مهاجم یا هدایت فنی مهاجم - Push up مینماید و در چنین حالتی، یک سمت (راست یا چپ) را کاملاً پوشش میدهد تا مهاجم مجبور شود از سمت دیگر که مدافع تمایل دارد به دریبل خود ادامه دهد. در این حالت، مدافع بین حلقه و مهاجم قرار نمیگیرد (شکل الف- مهارت دفاع نزدیک در حالات مختلف). دید موانع به سینه و مرکز ثقل بدن مهاجم و توجه وی کاملاً به توپ و مهاجم است (توپ و مهاجم در یک نقطه قرار دارند). مهارت دفاع نزدیک در حالات مختلف - وضعیت بدن در دفاع از پاسگیرنده: دستها به موازات یکدیگر و کنار بدن، یا یکی بالا برای دفاع از شوت و پاسهای بلند و دیگری پائین برای دفاع از دریبل یا پاسهای زمینی، قرار دارند. (شکل ب و ج مهارت دفاع نزدیک در حالات مختلف). - موقعیت مدافع نسبت به خطوط دفاعی: مدافع، در راستای خط مهاجم، نزدیک به خط توپ و در سمت قوی حمله قرار دارد. دفاع از پاسگیرنده یا دفاع از مسیر پاس - کاربرد دفاع از پاسگیرنده: این شیوهٔ دفاع از فردی است که در موقعیت دریافت بهترین پاس قرار دارد (شکلهای: دفاع از مسیر پاس - مدافع بالا باید به خط توپ هم توجه داشته باشد؛ و (دفاع از مسیر پاس -اگر توپ روی خط فرضی دو حلقه باشد مدافعان هر دو سمت، باید مسیر پاس را سد کنند). دفاع از مسیر پاس (مدافع بالا باید به خط توپ هم توجه داشته باشد) دفاع از مسیر پاس (اگر توپ روی خط فرضی دو حلقه باشد مدافعان هر دو سمت، باید مسیر پاس را سد کنند) دفاع از مسیر پاس (اگر توپ روی خط فرضی دو حلقه باشد مدافعان هر دو سمت، باید مسیر پاس را سد کنند) - موقعیت قرارگیری دفاع از پاسگیرنده: مدافع به حالت سهرخ نسبت به مهاجم و تقریباً پشت به حلقه و با فاصلهای بیش از یک دست از مهاجم، قرار میگیرد (شکل - دفاع از مسیر پاس). دید مدافع متوجه توپ، و نیز سینه و مرکز ثقل مهاجم است (توپ و مهاجم در دو نقطه قرار دارند). دفاع از مسیر پاس - وضعیت بدن در دفاع از پاسگیرنده: یک دست بهصورت خمیده در مقابل سینهٔ مهاجم و دست دیگر (دست سمت توپ) بهصورت کشیده در مسیر پاس به مهاجم و پای سمت توپ نیز کمی جلوتر قرار دارد. - موقعیت مدافع نسبت به خطوط دفاعی: مدافع، در راستای خط مهاجم و کمی متمایل به توپ، با حفظ فاصلهٔ مناسب بین خط توپ و مهاجم مستقیم و معمولاً در سمت قوی حمله (بهجز دفاع از بازیکن سانتر - Center/Pivotman/bigman یا وقتی توپ روی خط فرضی دو حلقه باشد) واقع است. دفاع باز - کاربرد دفاع باز: این شیوه، در مقابل مهاجمان دور از توپ، یا بهعبارتی، مهاجمانی که امکان دریافت بهترین پاس را ندارند استفاده میشود (شکلهای: دفاع باز از بازیکن دور از توپ و - نمایش دفاع باز بهوسیلهٔ دو مدافع). دفاع باز از بازیکن دور از توپ نمایش دفاع باز بهوسیلهٔ دو مدافع - موقعیت قرارگیری در دفاع باز: مدافع، در وضعیت نیمرخ نسبت به توپ و نیمرخ نسبت به مهاجم مستقیم و پشت به حلقه، قرار دارد. مرکز توجه وی تقریباً نیمی به توپ و نیمی به مهاجم مستقیم خود است. - وضعیت بدن در دفاع باز: دستها کاملاً باز و آماده و پاها نیز حدوداً کمی بیش از عرض شانه باز هستند (شکل - دفاع باز). دفاع باز - موقعیت مدافع نسبت به خطوط دفاعی: مدافع، میتواند روی خط حلقهها یا کمی متمایل به سمت مهاجم مستقیم خود قرار گیرد، بهطوریکه مثلثی از توپ، مدافع و مهاجم مستقیم تشکیل شود. دفاع از بازیکن زیر حلقه - کاربرد دفاع از بازیکن زیر حلقه: از بازیکن زیر حلقه به این شکل دفاع میشود، بهخصوص زمانی که توپ در منطقهٔ بالای سه ثانیه باشد (شکل - دفاع از بازیکن زیر حلقه). دفاع از بازیکن زیر حلقه - موقعیت قرارگیری دفاع از بازیکن زیر حلقه: مدافع، تقریباً پشت به مهاجم مستقیم و حلقه قرار دارد. در واقع، مدافع در این حالت استثنائاً بین توپ و مدافع قرار میگیرد (شکل - دفاع از بازیکن زیر حلقه). دفاع از بازیکن زیر حلقه - وضعیت بدن در دفاع از بازیکن زیر حلقه: مدافع فاصلهای کمتر از یک دست از مهاجم دارد. یکی از دستها را برای جلوگیری از پاسهای هوائی بالا نگاه میدارد و با دست دیگر، گاهبهگاه حضور مهاجم را کنترل مینماید. نیمی از توجه مدافع به توپ و نیمی دیگر به مهاجم مستقیم است. - موقعیت مدافع نسبت به خطوط دفاعی: مدافع، در این نوع دفاع لزوماً پائینتر از خط توپ و نزدیک به خط انتهائی زمین قرار میگیرد و موقعیت خاصی نسبت به دو خط دیگر ندارد (این دفاع معمولاً برای دفاع از بازیکنان سانترِ نزدیک به حلقه، در محوطهٔ ذوزنقه بهکار برده میشود). نحوه پاس دادن اگر فاصله ما با هم تیمیمان زیاد بود اول از همه باید توپ را با دو دست از دو سمت راست و چپ بگیریم به طوری که دو انگشت شست دست ما به سمت خود باشد و توپ را به دو سوم خود یا یک سوم هم تیمیمان پرتاب میکنیم. طوریکه توپ نهایتاً به دست هم تیممان برسد. اگر فاصله ما با یار خودمان کم بود و حریف در جلوی ما ایستاده بود میتوانیم توپ را از زیر دست حریف به یارمان بدهیم و اگر حریف به سمت ما هجوم بیاورد میتوانیم توپ را از یک سمت به پشت خود برده و از سمت دیگر به جلوی خود آورده و به یارمان بدهیم. نکته: میتوانیم در خارج از زمین هم به هم تیمیمان پاس بدهیم تا پاس را او که زیر فشار پرس نیست انجام دهد این حرکت معمولاً در زمان پرس شدید بسیار کارساز خواهد بود. بازیکنان و پُستها بازیکن بسکتبال یا بسکتبالیست کسی است که بهعنوان پیشه و حرفهٔ خود به ورزش بسکتبال میپردازد. از زبان روسی وارد زبان فارسی شدهاست. در بسکتبال بهطور کل سه پست اصلی وجود دارد، دو بازیکن در پست گارد، دو بازیکن در پست فوروارد و یک بازیکن در پست سنتر. در بسکتبال رسمی و حرفهای، این سه پست به پنج پست جداگانه تبدیل میشود که عبارتاند از: گارد رأس، شوتینگ گارد، مهاجم ریزتک، فوروارد قدرتی و سنتر. پوینت گارد گارد رأس یا پوینت گارد (Point guard) یا پست ۱ معمولاً بهترین پاسدهندهٔ تیم است و توانایی حمل توپ (Ball handling) او از بقیه افراد تیم بیشتر است و معمولاً آمار پاس گل و توپربایی او از همهٔ افراد تیم بیشتر است. گارد رأس بازیکنی سریع است که میتواند شوتهای سه امتیازی یا نزدیک (دو امتیازی) بزند. گارد رأس به عنوان مربی زمین شناخته شده و باید بازی را مطالعه کند و ضعف دفاعی را تشخیص دهد. گارد رأس وظیفه رهبری حمله و بردن توپ به زمین طرف مقابل را دارد و بازدهی تیم را با دادن پاس گل افزایش میدهد. گارد رأس، کوتاهقدترین بازیکن تیم است و معمولاً قدّی بین ۱۸۰ تا ۱۹۰ سانتیمتر دارد. شوتینگ گارد شوتینگ گارد (Shooting guard) یا پست ۲ معمولاً بازیکنی به استقامت فوروارد و با سرعت گارد رأس است. در کنار مهارت حمل توپ و شوت زدن، مهارت پاس خوبی دارد و میتواند وظایف گارد رأس را انجام دهد. در بازی، شوتینگ گارد وظیفه دفاع از خطرناکترین تهدید حملهای تیم مقابل را دارد. قد شوتینگ گاردها معمولاً از گارد بلندتر است و قدی بین ۱۹۰ سانتیمتر تا ۲ متر دارند. بازیکنان این پست معمولاً میتوانند به جای فوروارد هم بازی کنند. اسمال فوروارد مهاجم ریزتک یا اسمال فوروارد، (Small forward) یا پست ۳ برخلاف اسمش بازیکنی تنومند و با استقامت بالاست که باید همهٔ تواناییها را از قبیل پاس، دفاع، شوت و حمل توپ داشته باشد. مهاجم ریزتک باید توانایی بردن توپ به نزدیکی سبد و لی آپ کردن و گرفتن خطا را داشته باشد و بتواند بخش عظیمی از امتیازش را از خط پرتاب آزاد بهدست بیاورد. وظیفه دفاع از حلقه بر عهده مهاجم ریزتک و فوروارد قدرتی است پس باید توانایی بلاک کردن را هم داشته باشد. پاور فوروارد فوروارد قدرتی (Power forward) یا پست ۴ وظیفهای مثل سنتر دارد و باید بتواند زیر حلقه امتیاز بگیرد و در دفاع به قدری بزرگ (اندازهٔ بدنی) باشد که بتواند یار بزرگتر تیم مقابل را دفاع کند و سریع باشد تا یار کوچکتر را هم دفاع کند. پاور فوروارد باید بتواند توپهای زیادی را ریباند کند و از توانایی بلاک کردن خوبی نیز، برخوردار باشد. قد پاور فروارد از فروارد کوچک بلندتر است و چیزی حدود ۲۰۳ تا ۲۱۳ سانتیمتر است. سنتر سنتر (Center) یا پست ۵ یا بیگمن (Big-man) یکی از مهمترین پستها است. معمولاً نزدیک سبد بازی میکند و بلندقامتترین بازیکن تیم است. مهارتهای آنها در ریباند کردن، امتیازآوری زیر سبد و درست کردن دیوار برای بازیکنان دیگر برای نفوذ به سبد (Setting screen) است. انواع پرتاب نحوه پرتاب شوت در تمامی پرتابها از جهات مختلف، باید به چند نکته توجه کنیم: برای پرتاب شوت توپ را باید به شکل T برعکس گرفته شود یعنی دست چپ در کنار توپ و دست راست روی توپ (روی قسمتی که روبروی ماست) قرار داده شود. برای پرتاب توپ باید با دست چپ به توپ جهت داده شود و با دست راست پرتاب شود؛ بهطوریکه تنها مچ دست خم شود. هنگام پرتاب(۲ ثانیه قبل از پرتاب توپ به سبد) باید پاها را مقداری خم کرده و بعد به حالت اولیه در بیاوریم هنگامی که به حالت اولیه درآمد آنگاه پرتاب میکنیم. به هنگام پرتاب پاها باید به اندازه عرض شانه باز شود. پرتاب سهگام در هنگام بازی میتوانیم از پرتاپهای سه گام استفاده کنیم. سه گام به این شکل است که وقتی به نزدیکی حلقه حریف رسیدیم در همان حالت دویدن میتوانیم ۳ گام برداریم و توپ را به داخل حلقه بیندازیم. به شکلی که ۲ گام برداریم و گام آخر را میپریم و توپ را در حلقه بیندازیم. به علت پرش بهتر به صورت سه گام بهترین راه برای انجام «دانکینگ» (انداختن توپ در حلقه) میباشد. پرتاب بهوسیلهٔ تخته اگر روبروی حلقه بودید میتوانید با استفاده از مربع روی تخته آن را در درون سبد بیندازید بهطوریکه آن را دقیقاً به وسط مربع بزنید. اگر در دو سمت چپ یا راست حلقه بودید میتوانید به ضلع بالایی مربع پرتاب کنید. اگر زیر حلقه بودید میتوانید از گوشههای مربع استفاده کنید بهطوریکه مقداری به سمت عقب خم شده (دراین حالت برای بهتر پرتاب کردن میتوانید فقط یک پای خود را به سمت عقب بیاورید) و اگر به سمت چپ خم شدهاید باید توپ را به گوشه چپ مربع بزنید و اگر به سمت راست خم شدهاید توپ را به گوشه راست مربع بزنید. در تمامی این موارد سرعت توپ نقش مهمی دارد مسلم است که هر چه فاصله نزدیک تر میشود سرعت توپ هم باید کمتر شود. نکته: معمولاً بازیکنهای حرفهای به دلیل پایین آمدن درصد موفقیت از تخته برای زدن گل استفاده نمیکنند بلاک Block در هر پرتاب باید به زاویه توپ توجه داشت؛ زیرا اگر زاویه پرتاب ما کم باشد یا پرتاب ما در زمان نادرست صورت گیرد توپ در اصطلاح بلاک میشود. اکثر مواقع بهترین زاویه برای پرتاب توپ زاویه ۴۵ درجهاست. پرتاب ریباند اگر تیم ما توپ را به سوی حلقه حریف پرتاب کرد و آن وارد سبد نشد، میتوانیم با روش ریباند آن را وارد سبد کنیم. روش ریباند اینگونهاست که در هنگامی که توپ توسط یار ما زده شد و به تخته برخورد کرد و درون سبد قرار نگرفت، ما میتوانیم هنگامی که توپ در حال برگشتن است پریده و توپ را در همان حال که پایمان روی زمین نیست با دست آرام به تخته زده و آن را درون سبد جای دهیم. البته ما میتوانیم توپ را گرفته و به زمین برگردیم و یک شوت آرام زده و توپ را وارد سبد کنیم. روش امتیازدهی امتیاز هر گل (پرتاب موفق در حلقهٔ حریف) با توجه به موقعیت بازیکنی که اقدام به شوت کردهاست متفاوت است. اگر بازیکن خارج از خط سه امتیازی باشد، گل سه امتیاز و اگر داخل آن باشد دو امتیاز دارد. هر پرتاب آزاد (پنالتی) یک امتیاز دارد. در بسکتبال تساوی وجود ندارد و آن قدر وقت اضافه به بازی داده میشود تا یکی از دو تیم برنده شود. زمان استراحت بین وقتهای اضافه ۱ دقیقهاست. امتیازبندی تیمها در جدول هر تیم بر اساس نتیجهای که در یک مسابقه بسکتبال بهدست میآورد امتیاز بهدست میآورد. در صورتی که تیمی تیم دیگر را برد، ۲ امتیاز بهدست میآورد؛ در حالی که تیم بازنده ۱ امتیاز بهدست میآورد و تیمی که به هر دلیلی باخت فنی بگیرد، هیچ امتیازی را بهدست نمیآورد. داوران تعداد داوران یک مسابقهٔ بسکتبال ۶ نفر است. از این ۶ نفر ۳ داور در درون زمین بر جریان بازی نظارت میکنند که یکی از آنها سرداور و دو نفر دیگر داور هستند. در کنار زمین هم ۳ نفر هر یک وظیفهای خاص را انجام میدهند. یک نفر ثبتکنندهٔ امتیازها و خطاها (منشی) یک نفر مسئول ۲۴ ثانیه و هم وقت نگهدار است. خطاهای عمدهای که داوران به آن توجه دارند عبارتند از: تخلف در حمله، رانینگ، دبل، سه ثانیه، خطاهای برخورد و سد مسیر. لیگها و مسابقات حرفهایترین لیگ بسکتبال انبیای (NBA) میباشد. این لیگ بین تیمهای باشگاههای حرفهای آمریکای شمالی (ایالات متحده آمریکا و کانادا) برگزار میشود. از دیگر لیگهای مطرح بسکتبال جهان میتوان به یورولیگ در اروپا که بین تیمهای مطرح اروپایی برگزار میشود، لیگ اندسا در اسپانیا و لیگ انبیای بانوان (WNBA) در ایالات متحده آمریکا اشاره کرد. مسابقات جام جهانی بسکتبال مردان و جامجهانی بسکتبال زنان هر چهار سال یک بار با حضور تیمهای ملی صعودکننده به این مسابقات برگزار میشود. از دیگر مسابقات مهم ملی در سطح بسکتبال جهان، میتوان به مسابقات یوروبسکت که بین تیمهای ملی اروپایی و هر دو سال یک بار برگزار میشود و مسابقات قهرمانی بسکتبال آمریکا اشاره کرد. مسابقات لیگ حرفهای انبیاِی در لیگ انبیای مسابقات به صورت دو دسته در کنفرانس شرق و کنفرانس غرب برگزار میشود که در پایان، قهرمان این دو کنفرانس نیز به رقابت با هم میروند. علاوه بر این مسابقات، هر ساله مسابقهای تحت عنوان بازی ALL-STARS انجام میشود که در آن ستارههای کنفرانس شرق و غرب با یک بازی نمایشی به رقابت با هم میپردازند. مسابقه ALL-STARS شامل مسابقه slam dunk - شوت ۳ امتیازی و ... میباشد که طرفداران بسیار زیادی دارد. بسکتبال نمایشی آمریکا AND ۱ در آمریکا گروهی از بسکتبالیستها که اغلب در بسکتبال رسمی آمریکا شهرت چندانی نیز ندارند (به جز تعداد محدودی از آنها) تحت عنوان AND 1 فعالیت میکنند. گروه AND 1 با انجام بازیهای نمایشی و بسیار حرفهای و برگزاری مسابقاتی با جذابیت بسیار بالا هواداران بسیار زیادی را به سمت خود جلب کردهاند. لازم است ذکر شود که در این بازیها برای زیبایی بیشتر بازیT برخی از قوانین رعایت نمیشود. این بازیها در قالب خیابانی (street BALL) و سالنی برگزار میشود ولی هیچیک از آنها جنبهٔ رسمی ندارند. بسکتبال خیابانی نام بسکتبال خیابانی (street BALL) به آن دسته از بازیها اطلاق میشود که در زمینهای سرباز بازی میشود. قوانین آن، قوانین بسکتبال عادی است با تغییرات جزییای که به نسبت محل بازی متفاوت است. این دسته از بازیها دارای حرکات نمایشیاند و بعضی از قوانین بسکتبال سالنی در آن رعایت نمیشود. بازیکنان این بازیها مگر در موارد خاص از لباس هماهنگ با یکدیگر استفاده نمیکنند. بسکتبال خیابانی تنها در یکنیمه از زمین بازی میشود، حلقههای موجود در این نوع از بازی بسیار محکم و ضخیم است زیرا حرکات نمایشی که در این نوع از بسکتبال صورت میگیرد بسیار روی حلقه اثر میگذارد (مثل دانک) و اگر حلقه ضعیف باشد شکسته میشود. قوانین: بازی از پشت یکنیمه توسط یکی از دو تیم صورت میپذیرد. تعداد هر تیم نباید از ۳ نفر بیشتر باشد (البته چون این قانون رسمی نیست بیش از ۳ نفر نیز ممکن میباشد اما چون زمین شلوغ و بازی کردن در آن دشوار میشود بهتر است از ۳ نفر در هر تیم استفاده شود) اگر تعداد یک تیم ۲ نفر و تعداد تیم مقابل ۳ نفر باشد پرتابهای اوت (out) تیمی که ۲ نفر است آزاد است (البته این قانون نیز توافقی است) هر تیمی که گل زد خودش از پشت نیمه، بازی را شروع میکند یعنی توپ را به تیم مقابل نمیدهد. اگر یار تیم حریف توپ را به حلقه زد و توپ وارد سبد نشد و در موقعیت ذوزنقه به دست ما رسید باید از آن محیط خارج شویم و بعد اقدام به حمله کنیم در غیر این صورت خطا صورت پذیرفتهاست. در این نوع بازی خطاهای ۲۴ و ۳ و ۸ ثانیه وجود ندارد. اگر توپ از نیمه زمین خارج شود اوت (out) است. قوانین رانینگ (running) دبل (Double) دراین بازی وجود دارد. مینی بسکتبال مینی بسکتبال ورزشی است که براساس بازی بسکتبال و برای بازیکنان ۱۱ و ۱۲ سال طرحریزی شدهاست. هر تیم شامل ۱۲ بازیکن، یک مربی و یک سرپرست خواهد بود. اندازه زمین ۲۶ در ۱۴ متر میباشد. خطوط زمین مینی بسکتبال با آنچه در زمین بسکتبال ترسیم میشود مشابه است با این تفاوت که در مینی بسکتبال خط پرتاب ۳ امتیازی وجود ندارد. تختهها بهطور قائم در انتهای زمین قرار داده شده و با خطوط اصلی موازی است، اندازه تخته ۹۰ × ۱۲۰ سانتیمتر میباشد. ارتفاع حلقه تا زمین ۲۶۰ سانتیمتر با قطر ۴۵ سانتیمتر میباشد. توپ با محیط ۷۳ سانتیمتر و وزن ۴۷۵ گرم برای مینی بسکتبال استفاده میگردد. زمان بازی ۴ کوارتر ۱۰ دقیقهای است که زمان استراحت بین کوارترهای اول و دوم، سوم و چهارم ۲ دقیقه و زمان استراحت بین دو نیمه بازی ۱۰ دقیقه میباشد. بسکتبال در ایران دانشنامه بریتانیکا، سال ورود بسکتبال به ایران را ۱۲۹۹ خورشیدی (۱۹۲۱ میلادی) بیان کردهاست. نخستین نشانههای ورود بسکتبال به ایران در سالهای ۱۳۱۰ و ۱۳۱۱ دیده شده که آن هم توسط کارکنان سفارتخانههای خارجی در ایران بودهاست. در سال ۱۳۱۴، یک مربی ورزش به نام «فریدون شریفزاده» ورزش بسکتبال را به دانشآموزان دبیرستان البرز (کالج البرز) تهران معرفی و پایهگذاری کرد و کمکم دیگر مربیان ورزش به گسترش و آموزش این ورزش پرداختند. در سال ۱۳۲۴، فدراسیون بسکتبال ایران تشکیل شد و نخستین حضور بسکتبال ایران در میدانهای بینالمللی، در بازیهای المپیک لندن (۱۹۴۸) بود. محمد حسین رهنما نیز اولین بازیکن دعوت شده به تیم ملی در آن زمان بود منابع اختراعهای کانادایی بازیها و ورزشهای معرفیشدههای در ۱۸۹۱ (میلادی) ورزشهای ابداعشده در ایالات متحده آمریکا ورزشهای المپیک تابستانی ورزشهای المپیک ورزشهای با توپ ورزشهای تیمی


text: آذربایجان نام ناحیهای جغرافیایی و تاریخی در انتهای شمالغربی ایران است. آذربایجان همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد: آذربایجان (روزنامه) جمهوری آذربایجان، کشوری در قفقاز جنوبی آذربایجان شرقی، یکی از استانهای کنونی ایران به مرکزیت تبریز آذربایجان غربی، یکی از استانهای کنونی ایران به مرکزیت ارومیه استان آذربایجان، یکی از استانهای ایران از دورهٔ خلفای عباسی تا دورهٔ قاجار مردم آذربایجان، مردمی عموماً منصوب به خطهٔ آذربایجان است آتورپاتکان، نام باستانی منطقۀ آذربایجان آذربایجان (نام)، نام تاریخی منطقه جنوب رود ارس جستارهای وابسته آذری (ابهام زدایی) آذربایجانی (ابهام زدایی) استان آذربایجان (ابهامزدایی)


text: صادق بریرانی (زادهٔ ۷ اردیبهشت ۱۳۰۲) طراح گرافیک و نقاش ایرانی است. او از پیشکسوتان هنر گرافیک ایران است که در کنار ارائهٔ آثار گرافیکی به نقاشی نیز میپردازد. زندگینامه صادق بریرانی در سال ۱۹۲۳ م برابر با (۱۳۰۲ خورشیدی) در روستای بریران گیلان که در آن زمان از توابع بندرانزلی بود زاده شد. در ۱۶ سالگی نقاشی را از درویشی به نام «زرینکلک» آموخت که از شاگردان کمالالملک بود. در ۱۳۲۶ برای تحصیل در رشتهٔ نقاشی وارد دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد. سپس به آمریکا رفت و در دانشگاه ایندیانا تحصیل کرد. بریرانی از سال ۱۳۶۰ در دانشگاههای تهران گرافیک تدریس کردهاست. او داور دوسالانهٔ گرافیک برنو، چکسلواکی در ۱۳۵۵ و دوسالانهٔ طراحی گرافیک تهران در ۱۳۷۱ بودهاست و در نمایشگاهها و دوسالانههای بسیاری شرکت کردهاست. با وجود اینکه در دوران تحصیل، تأثیر زیادی از هنر اروپا و آمریکا گرفت، ولی به بیان هنری ایرانی خود وفادار ماند. آثار وی در عین حال که از هنر خوشنویسی قدیمی ایرانی ریشه میگیرند، به گونهای از نقاشی معاصر، که «نقاشی حرکتی» نامیده میشود نیز تمایل دارند. او شیوهای در خوشنویسی دارد که خاص خود اوست و برمبنای حرکت آزاد قلممو و برهمریختن کامل تناسبات و ساختارشکنی برای دستیابی به الفبایی جدید است. بریرانی معتقد است که فرم ظاهری کلمات تداعیکنندهٔ معنا و مفهوم هستند و پلی بین درون مفاهیم با دنیای خارجاند. تلفیق نقاشی، گرافیک و شعر مشخصهٔ عمدهٔ کارهای اوست. وی به اصل بیان خودانگیخته و نشانگذاریهای اتوماتیک هنری نزدیک میشود که روش سوررئالیستهاست، ولی نگرش او اصالتی شرقی دارد و مبتنی بر تعمق و نظاره است که از فلسفهٔ شرق نشأت میگیرد. صادق بریرانی بین سالهای ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۷ در زمانی که رئیس اداره گرافیک وزارت فرهنگ و هنر بودند، حدود ۵۰ تمبر یادبود طراحی کرده اند که زینت بخش کلکسیون تمبر دوستداران تمبر کشور می باشد.تمبر بيست و پنجمین سالگرد یونیسف که یکی از نقاشی های استاد بریرانی است که در سال ۱۳۵۰ شمسی منتشر شده است، تنها تمبری است اسم طراح آن روی تمبر قید شده است. منابع رسم گرافیک زادگان ۱۳۰۲ جستارهای وابسته انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران موزه گرافیک اهالی بندر انزلی افراد صدساله اهل ایران استادان دانشگاه تهران دانشآموختگان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران طراحان گرافیک اهل ایران منتقدان هنری اهل ایران زادگان ۱۳۰۲ دانشآموختگان دانشگاه ایندیانا دریافتکنندگان نشان فرهنگ و هنر افراد زنده