source: wikipedia

text: عرب قومی سامیتبار است. بیشتر عربها در شبهجزیرهٔ عربی و شام زندگی میکنند. بیشتر مردمان شمال آفریقا نیز عربزبان هستند و به زبان عربی سخن میگویند.اقوام سامی تبار خود جزو مردمان آفرو-آسیایی بوده که با اقوام بربر-حبشی-چادی-کوشی (بومیان سومالی و سودان)هم تبار می باشند پیرامون واژه مراد از عرب اکنون ساکنان شبه جزیرهٔ عربستان، بیشتر مردم عراق و سوریه، جنوب ترکیه، اهالی عرب ایران، اهالی عرب فلسطین، لبنان و اردن، سرزمینهای شمالی قارهٔ آفریقا یعنی کشورهای مصر، لیبی، تونس، الجزایر، مراکش، صحرا، موریتانی، و بخشهایی از سرزمینهای جنوبیتر آن است. پیش از اسلام قبایل عرب در عربستان سکونت داشتند و مردم عراق و سرزمین شام و دیگر کشورهای کنونی عربی، ملتهای آشوری و کلدانی و قبطی بودند که اصالت آنان سامی بوده با اعراب هم ریشه بودند. واژه عرب برابر بودهاست با بدو یا بادیه و آب خستِ عرب بنام عربة نامیده میشد. در ادبیات پارسی معاصر و سدههای پسین واژهٔ اَعراب را به عنوان جمع عرب به کار میبرند. اما واژهٔ اعراب که جمع اَعرابیّ است در عربی اسم جنس است و معنی «عربهای بادیهنشین» میدهد که در متون پارسی کلاسیک نیز در همین معنی به کار رفتهاست. هویت عربی عربستان را مسکن دیرینه اقوام سامی نژاد میدانند که از سه هزار سال پیش از میلاد قبایل سامی در این وادی زندگی میکردند که کنعانیان و نبطیان نیز جزو این اقوام به حساب میآیند. با توجه به اختلاف نظر فراوان در نسب عرب بهطور دقیق و متقن نمیتوان از شخصی به عنوان جد اعلای عرب یاد کرد، به خصوص که از نسب و پیشینه عرب بائده اطلاع درستی در دست نیست. اولین بار نام عرب در نیمه قرن نهم قبل میلاد در کنار آشور به کار برده شدهاست؛ ولی در دوران معاصر هویت عرب بهطور مستقل از هویت مذهبی تعریف میشود. با این حال، اکثر عربها مسلمان هستند و اقلیت آنها به ادیان دیگر مانند یهودیت، مسیحیت، دروزی و بهایی پایبند هستند. بهطور معمول فردی که یکی از والدین او عرب باشد یا به زبان عربی تکلم کنند را عرب میگویند در حالی که ممکن است ریشههای تباری مختلف یا حتی غیرعرب، بربر، قبطی، نبطی و غیره داشته باشد. با این وجود برخی اعراب مهاجر که به قاره آمریکا و اروپا طی قرون متمادی مهاجرت کردند تنها به عنوان افرادی با ریشههای عربی نام برده میشود در حالی که فرهنگ و زبان عربی را حفظ نکردند که میتوان به میشل تامر ۳۷مین رئیسجمهور برزیل با تبار لبنانی اشاره کرد. در کشور مصر و به اسناد تبار بر اساس ژنتیک فقط ۱۷ درصد دارای اصالت عرب هستند. بر اساس بررسیهای ژنتیک ۶۸ درصد مردم مصر از تبار بومیان آفریقای شمالی، ۱۷ درصد تبار عرب، ۴ درصد یهودی تبار، ۳ درصد تبار آفریقای شرقی، ۳ درصد تباری از آسیای کوچک (شامل تمام اقوام بومی باستان قبل از ترکها بهویژه یونانیها) و ۳ درصد از تبار جنوب اروپا و دو درصد از سایر تبارهای اقلیت هستند. دستهبندیها از آن جا که ریشه نژادی و امتیازات قومی در نسب عرب نزد جامعه شناسان انعکاسی به سزا دارد، عرب را به دو دسته تقسیم کردهاند: اعراب بائده و اعراب باقیه. منظور از عرب باقیه قحطانیان و عدنانیان میباشند که در عصر حاضر هنوز مردمی در یمن و حجاز از این دو نژاد یافت میشوند. اعراب باقیه خود به دو دسته تقسیم میشوند: اعراب عاربه (یعنی اعراب خالص و اصیل) یا قحطانیان: ساکنان منطقه جنوبی شبه جزیره عربستان خود را از نژاد یعرب بن قحطان فرزند پنجم نوح نبی و عرب خالص میدانند به همین جهت به قحطانیان شهرت یافتند. اعراب مستعربه (یعنی اعراب ناخالص و پیوسته با دیگران) یا عدنانیان: ساکنان منطقه شمالی و مرکز شبه جزیره عربستان خود را از نژاد عدنان نواده اسماعیل نبی میدانند به همین جهت به عدنانیان شهرت یافتند. قَحْطانیان یا عرب قَحْطانی، یکی از نسبهای دور اعراب در کنار عدنانیان است. به آنان عرب عاربه و اصیل نیز گفته میشود. نیای بزرگ آنها قحطان بن عابر از فرزندان نوح است؛ چنانکه برخی وی را از نسل ابراهیم یا هود یا خود هود دانستهاند. قحطان به همراه قوم خود، از منطقه بابِل یا شمال شبهجزیره، به منطقه یمن رفت. قبائل قحطانی در این منطقه حکومتهایی را همچون مَعین، قَتبان، حِمیریان و سَبائیان تشکیل دادند و تمدنهای یمن و فعالیتهای عمرانی قبل از اسلام، مربوط به قحطانیان بودهاست. برخی از قبائل قحطانی پس از انحطاط دولتهای جنوب و ویرانی سد مأرب از یمن مهاجرت کرده و در مناطق مختلف شبه جزیره عرب منتشر شدند از جمله قبیله خُزاعه به منطقه مکه و اوس و خزرج به یثرب، مهاجرت کردند. از نظر پیشینه تاریخی نخست در قسمت جنوبی به علت آب و هوای مساعد تراکم جمعیت بیشتر بود و شهرنشینی رخ داد و مناطق حاصل خیز یمن در تاریخ شهرت دارد ولی در قسمت شمالی شبه جزیره عربستان به علت خشکی و غیرقابل سکونت بودن کوچ نشینی رواج داشت. شکستن سد مأرب و متروک شدن راه بینالمللی بخور به علت توجه دریانوردان به اقیانوس هند سبب موج مهاجرتهای گسترده در این مناطق شد. در یک دستهبندی دیگر اعراب را به سه دسته اعراب بائده، اعراب عاربه و اعراب مستعربه تقسیم میکنند. در مورد جد اعلای اعراب، ابن حزم جمیع عرب را به سه نفر منتسب میداند و هر کدام از طوایف عرب را به نام آن اشخاص معرفی میکند که عبارتند از: عدنان، قحطان، قضاعه. عدنان از نسل اسماعیل، و قحطان از نسل سام بن نوح بودند. در نسب نامه اغلب قبایل اعراب بائده نام ارم بن سام دیده میشود و بدین جهت احتمال آن میرود که قصههایی که در مورد این بخش از اعراب در کتب نقل شده مربوط به طوایف آرامی یا نبطی باشد. ابن اثیر مورخ بزرگ اسلامی مینویسد از نوح سه فرزند باقی ماند که به نامهای حام، سام و یافث بودند و سپس از قول وهب بن منبه نقل میکند که سام بن نوح پدر اعراب و ایرانیان و رومیان بود. از اعراب بائده، ده یا دوازده قبیله را به اسم و نسب و محل سکونتشان نام میبرند و سرگذشتهایی از آنان نقل میکنند برخی از آنها به واسطه سرکشی و نافرمانی به بلای آسمانی هلاک شدند مثل قوم عاد و ثمود، برخی هم در جنگ با قبایل دیگر از میان رفتند. برخی هم به حوادث طبیعی روزگار، منقرض شدند و در هر حال همه از بین رفتند و اگر کسی هم باقی ماند با سایر قبایل مخلوط شدند؛ ولی همانطور که گفته شد و در نسب نامه اغلب این قبایل بائده به چشم میخورد این است که نسب و ریشه همه اینها به ارم بن سام بن نوح میرسد و شاید به همین خاطر است که عربستان را مسکن دیرینه اقوام سامی و شاید هم مهد اصلی این نژاد میدانند که از سه هزار سال از میلاد قبایل سامی در این وادی زندگی میکردند که کنعانیان و نبطیان نیز جزو این اقوام به حساب میآیند. با توجه به اختلاف نظر فراوان در نسب عرب بهطور دقیق و متقن نمیتوان از شخصی به عنوان جد اعلای عرب یاد کرد، به خصوص که از نسب و پیشینه عرب بائده اطلاع درستی در دست نیست. از دستهبندیهای معروف دیگر اعراب نجد و اعراب حجاز است. اعراب نجد اینان که در شرق شبه جزیره به صورت قبائل مختلف میزیستند، روزگار خود را حتی در یک قرن پیش با چادرنشینی و جنگ و گریزها می گذرانیدند. از نیم قرن به این طرف خاندان سعودی در این منطقه حکومت خود را تشکیل داده و امروز پایتخت آنها «ریاض» در منطقه نجد واقع است. یکی از کارهای زشتی که این خاندان نمودند این است که سرزمین مقدس حجاز را به جای این که عربستان بنامند، به نام جد خود «سعود»، عربستان سعودی نامیدند و آن سرزمین مقدس را که تعلق به عموم مسلمانان جهان دارد به عنوان ملک شخصی خود درآورده اند.اعراب حجاز یا عرب اصیل شبه جزیره که قرنها به واسطه وجود خانه خدا در میان آنها، محترمترین مردم بهشمار میرفتند، در قسمت شمال و غرب جزیره به سر میبردند. شهرهای حجاز هنگام ظهور اسلام مکه و مدینه و طائف بود. در کنار دریای سرخ و سی و دو فرسخی شهر مدینه هم «ینبع» قرار داشت، که خود بندری بودهاست، و رابط میان حجاز و آفریقا بهشمار میرفت. قریش نجیبترین مردم حجاز بودند که در شهر مکه سکونت داشتند. نجابت و احترامی که قریش در میان سایر قبایل مختلف عرب کسب کرده بودند، به خاطر «کعبه» خانه خدا و یادگار ابراهیم و اسماعیل بود که قریش خود از اولاد اسماعیل بهشمار میرفتند. به طوری که عموم قبایل عرب در یمن و حجاز و نجد و دیگر نقاط کعبه و شهر مکه را محترم شمرده و آن مکان مقدس را رمز اعتبار خود میدانستند. مردم قریش طی سفرهای بازرگانی خود در شام و فلسطین با نصارا و در حیره (عراق) با ایرانیان و در یمن با یهودیان حمیری آشنا شدند، و از مجموع این برخوردها به میزان زیادی از طرز تفکر و آداب و رسوم آنها آگاهی یافتند، بدون اینکه راه و روش و آداب و رسوم خود را از دست بدهند، یا تحت تأثیر آنها قرار گیرند. کار قریش در مکه و طائف تجارت، و اعراب بادیه شترچرانی و جنگ و گریز و قتل و غارت بود. قرآن مجید از این دو وضع قریش و اعراب بادیه در موارد مختلف سخن گفته و اوضاع و احوال و طرز زندگی و روحیات و صفات آنها را بازگو میکند. بدوی و حضری تفاوت بین بدو و حضر:از دستهبندیهای دیگر میتوان به دو دسته (بدویها) و (حضریها) نیز اشاره کرد. بدویها:که اعراب نیز نامیده میشوند و مفرد آن نیز به صورت اعرابی به کار برده میشود (معنی بدوی امروزه برای نشان دادن ابتدایی بودن هم به کار میرود) به افرادی گفته میشود که در صحرا و بادیه زندگی میکنند که اصولاً در نجد و عمان و امارات عربی و اردن ساکن اند. حضریها:که عُرُب نیز نامیده میشوند و مفرد آن نیز به صورت عَرَب به کار برده میشود، به افرادی گفته میشود که به صورت شهرنشین زندگی میکنند و دارای تمدن شهری (به عربی:حضارة) هستند و اصولاً در حجاز و شام و حضرموت و یمن ساکن هستند. خصوصیتهای بدوی:صاحب مادیات زیادی نیستند. بدوی در چادرهایی که از پشم بز بافته شده زندگی میکند. خرید و فروش ساز موسیقی و تجارت منبع اصلی بدو بودند. بدو لباسهای نازک و رنگ روشن میپوشد تا حرارت بیابان و صحرا را تحمل کند. بدو اصولاً در مناطقی از شبه جزیره عربستان و آفریقا زندگی میکند که دسترسی به مواد غذایی و آب آسان باشد. واکاوی واژهٔ تازی فرزانه بهرام پسر فرزانه فرهاد تاز، نام یکی از پسران سیامک بوده و تازیان از نسل اویند و از برخی تاریخدانان نیز چنین برمیآید که تاز پسرزادهٔ سیامک پسر میشی پسر کیومرث بوده و پدر همهٔ عرب است و نسب همهٔ عرب به تاز میرسد چنانکه نسب همهٔ ایرانیان به هوشنگ شاه میرسد. (آنندراج) (انجمن آرا)... و در سراجاللغات نوشته که تازی به معنی عربی و این منسوب به تاز است چون واژه تاز به معنی تازنده نیز آمده و در آغاز اسلام عربان تاخت و تاراج بسیار در ایران کردهاند، برای همین نسبت به تاز کرده. (غیاث اللغات). برخی گمانه زدهاند که تازی به معنی چادرنشین است، از واژهٔ تاژ و تاز بمعنی چادر و خیمه و یاء نسبت، و همیشه آن را مقابل دهقان آرند. پس دهقان به معنی روستانشین و تازی به معنی چادرنشین است، گروههای چادرنشین که ییلاق و قشلاق کنند، مقابل دهقان که ساکن و تخته قاپو باشد؛ بنابراین حدس واژهٔ مورد بحث بار نخست به معنی یکسره چادرنشین بودهاست و سپس به معنی خاص تری فقط بر عرب گفته شدهاست. مردم چین عرب را تاش نامند و این تاش برگرفته از واژهٔ فارسی تاژی یا تازی است که به معنی چادرنشین است و این نشان میدهد که مردم چین در آغاز عرب را به توسط ایرانیان دریانورد و بازرگانان ایران شناختهاند. زبان مردم عرب به زبان عربی سخن میگویند، در کشورهای شمال آفریقا بخشهایی چون الجزایر و لیبی اقلیتهایی به فرانسوی نیز سخن میگویند. عرب تباران بسیاری در کشورهای اروپایی از جمله در کشور فرانسه زندگی میکنند که ریشه بسیاری از آنها به سرزمینهای شمال آفریقا بازمیگردد. یکی از نامدارترین این افراد زین الدین زیدان بازیکن پیشین تیم ملی فرانسهاست. این زبان از خانوادهٔ زبانهای سامی است. تاریخ عرب تاریخ اعراب تاریخی پر از تحولات دینی، سیاسی و فراز و فرودهای اجتماعی است. مهمترین و نامدارترین دولتها و پادشاهیهای عربی دولت و مملکت «سبا» بود که در جنوب دولت معین و شمال دولت قتبان و شمال غربی حضرموت واقع بود، و کمکم اسم و شهرت آن بردیگر کشورهای نزدیک غلبه نمود. آغاز تشکیل این دولت به گمان قوی از سده هشتم یا آغاز سده نهم پیش از میلاد مسیح است. از این زمان تا براندازی دولت خودکفای یمن در دست حبشیها در ۵۲۵ مسیحی (میلادی) تاریخ پادشاهی «سبأ» به چهار دوره تقسیم میشود که در واقع دو دوره نخست آن دولت سبأ به معنی ویژه بوده و در دو دوره بعد اگر چه اسم دولت «عنوان سبأ» داشت، اما بیشتر نفوذ و حکومت در دست اقوام دیگر یمنی بود. حدس قوی میرود که این چهار دوره با چهار رخداد توأم است؛ یعنی پایان نخستین و آغاز دومی با براندازی کامل (یا از دست رفتن موقع مهم) دولت معین و ابتدای سومی با از میان رفتن دولت قتبان و بالا گرفتن نفوذ ریدان و حِمیرها و ابتدای چهارمی با استیلای اولی حبشه و انقراض دولت حضرموت مقارن است. دوره نخست پادشاهی کهنه که به اسم «مکارب» یعنی (سبأ) نامیده میشود؛ از ابتدای امر دولت سبأ تا حدود قرن ششم قبل از میلاد مسیح (یا اواسط قرن هشتم) فرمانروای مملکت سبأ بودند. اسامی چند تن از این پادشاهان سبأ از کتیبهها به دست آمده که روی همرفته پنج اسم میشود (یعنی اسامی مکرر میشود) و با احتمال قوی ۱۴ نفر از آنها یک سلسله را تشکیل میدهند که پشت بر پشت در مملکت سبأ حکمرانی کردهاند. چند نفر از آنها اسم مشابه مانند: یثعمر یا یثمر دارند. نام عرب به صورت نوشتاری برای نخستین بار در سنگنوشتهای آشوری به تاریخ ۸۵۳ پیش از میلاد آمدهاست. در آن سنگنوشته شلمانسر سوم (Shalmaneser III) در ضمن نام بردن از مردمانی که از او در نبرد کرکر شکست خوردند از شاهی به نام گیندیبو از ماتو اربای (سرزمین عرب) نام میبرد. همچنین در سنگنبشتههای دوره هخامنشی در ایران از مردمان سرزمین Arabaya به عنوان یکی از ملتهای پیرو شاهنشاهی هخامنشی نام برده شدهاست. عربها گهگاه به مرزهای ایران نیز حملاتی میکردند. یکی از بزرگترین این حملات در زمان شاپور دوم انجام گرفت که شاپور به سختی آنان را سرکوب کرد. چنین گفتهاند که او شانههای عربها را سوراخ کرد و از میان آن ریسمانی را گذراند؛ از این رو بدو لقب شانه سنب (ذوالاکتاف) دادند؛ ولی بزرگترین این حملات پس از پیدایی اسلام روی داد که سرانجام به سرنگونی پادشاهی ساسانیان منجر شد. عربها پس از ظهور اسلام و در دوران امویان به اروپا تاختند؛ مناطق اسپانیا، پرتغال، آندورا، جنوب فرانسه را به تسلط خود درآوردند، بر دریای مدیترانه تسلط یافتند و این روند در دوره عباسیان نیز ادامه داشت. آنها مجموعاً هفتصد سال در نواحی جنوب غربی اروپا حکومتهایی زیر نظر خلفای مرکزی را اداره میکردند. در این دوران بود که کتابهای علمی، تاریخی، فلسفی بسیاری از زبانهای لاتین به عربی ترجمه شد. مردم عرب در سدهٔ هفتم میلادی و پیش از آن، از همسایگان خود تأثیر پذیرفتهاند و با آنان روابط داشتند. تمدن ایران و روم و آیینهای زرتشتی، عیسوی و کلیمی در زندگی مادی و معنوی آنان تأثیر داشته و تجارت با ایران و روم باعث میشد که بازرگانان عرب که بیشتر از بزرگان قریش بودند بیش از دیگران با فرهنگ همسایگان متمدن خود آشنا باشند؛ چنانکه بسیاری از کلمههای فارسی، رومی، مصری و حبشی توسط همین بازرگانان وارد زبان عربی شد. آداب، رسوم قبل از اسلام مردم عرب پیش از اسلام از دید اجتماعی، به دو دسته تقسیم میشدند: عرب بَدوی و در برابر آن، عرب حَضَر. بدوی به معنای چادرنشین است و عرب حضر، شهرنشین. بعد از اسلام برای مسلمانان عرب، مثل از دیگر مسلمانان، روز عید فطر از اهمیت و جایگاه بسیار بالاتری در فرهنگ عمومی آنان برخوردار است و گرامیداشت این روز با هنجارها، رفتارها، و آداب و رسوم بسیاری همراه است. عرب در کتابهای تاریخی مذهبی عرب در قرآن به صورت مفرد و جمع ذکر شدهاست. بر اساس کتاب پنجاههها، فرزندان اسماعیل (فرزند ارشد ابراهیم) با ۶ فرزند دیگر او از قطوره به هم آمیختند و اسماعیلیان و عرب را پدیدآوردند. جستارهای وابسته مردم بدوی اعراب بائده اعراب باقیه اعراب پارسی عربهای خوزستان بحرانیان ایرانیان بحرین اعراب پارسی عربهای ایران قبیلههای عرب عرب قحطانی عرب عدنانی یادداشت پانویس اقوام آسیا اقوام آفریقا اقوام خاورمیانه اقوام در آفریقای شمالی اقوام در اتحادیه عرب جوامع مسلمان در آسیا جوامع مسلمان در آفریقا جوامع مسلمان عربها قبیلههای عرب مردم سامی مردمان باستانی خاور نزدیک مردمان باستانی


text: شلمنسر سوم یا شَلْمانَسَّر سوم یا سالماناسار سوم (آوانویسی کتیبهها: Šulmānu-ašarēdu) پادشاه آشور در میان سالهای ۸۵۸ تا ۸۲۳ پ. م بود. وی پسر فرمانروای پیشین آشور یعنی آشور-ناصیر-پال دوم بود. معنی واژه شولانو-آشارِدو، «ایزد شولمانو برتر است.» میباشد. شلمنسر سوم طی فرمانروایی طولانی خود همواره در حال لشکرکشی به کشورهای سمت شرق خود بود. لشکریان او به دریاچه وان و کوههای توروس رخنه کرده، هیتیهای کارکمیش را ناچار به پرداخت باج کرده و بر پادشاهیهای هماث و دمشق چیره شدند. نام ماد برای نخستین بار در یک سنگ نگاره متعلق به شلمنسر سوم در سال ۸۳۵ پیش از میلاد ظاهر گردید. نام بردن از مادها حسن پیرنیا آوردهاست، پادشاهان آشوری که از جنگهای خود در ارمنستان و نواحی مجاور یاد کردهاند، تا سال ۸۳۷ پیش از میلاد اسمی از مادها و پارسها نبردهاند، در این سال شلمنسر سوم یک سفر جنگی به کردستان کرده و برای نخستین بار نام از دو نوع مردم میبرد، یکی را پارسوا و دیگری را آمادای مینامند. بهطوریکه آمده پارسواها در کوهستانها مابین رود ذهاب و رود دیاله و آمادایها در جلگههای اطراف این ناحیه سکنی داشتهاند. مردم آمادای همان مادها بودهاند زیرا بعدها هم آشوریان بهطوریکه از کتیبهها و بیانیههای آشوری دیده میشود، مادها را به این عنوان مینامیدند. آشوریان تا پایان دوران حکومت آشور-ناصیر-پال دوم از قلل مرزی زاگرس نگذشته به نقاط دور دست داخلی آن نفوذ نمیکردند؛ ولی بعد از آنکه پایگاه جنگی در زاموا برای خود ایجاد کردند در جهت سرزمین ماد و دریای کاسپی تهاجمات سریع به عمل آوردند. لشکریان شلمنسر سوم پس از قلع و قمع امارات کوچک زاموای خارجی، در سال ۸۵۵ پ. م از طریق گردنهٔ بونائیس به خاک مکتیارا شاهک ماننایی حمله کردند، و چون وی خواست از راه دریاچه با استفاده از قایقهایی که از شاخهٔ بید بافته و ساخته بودند از چنگ آشوریان فرار کند، شلمنسر سوم به تعقیب او پرداخت و بر دریاچه با وی پیکار کرد ولی چندان توفیقی حاصل نکرد و بر روی هم در طی سه ربع اول قرن نهم پ. م جریان تأسیس دولتها در خطهٔ ارومیه و رود زرین رود بدون برخورد به دشواریهای بزرگ تعقیب شد. حملات به کوهستان زاگرس در سال -۸۵۹ پ.م. - سلمنسر سوم (شلمانسرسوم) به زاموا لشکر کشید و پادشاهی نینی که مرکز آن قلعهٔ «آریدو» در گردنهٔ سیمهسی قرار داشت ظاهراً در حدود جنوب ماننا بودهاست. باردیگر سلمنسر سوم در سال - ۸۴۲ پ.م. - آشوب نامار را خاموش کرد پیشوای بیت همبان را که مجاور نامار بود به پادشاهی آنجا مستقر ساخت. پیشوای مزبور در سال ۸۳۴ از اطاعت آشور سرپیچی کرد و این بهانهای برای نخستین لشکرکشی سلمنسر سوم به خاک ماد شد. لشکریان آشور از سوی شمالشرقی و از طریق گردنههای کوهستان خشمار بطرف نامار سرازیر شدند. آشوریان دژهای نامار را تارومار کرده اموالی را که در کوهستانها مخفی شده بود تصرف نمودند و این عملیات چنان سریع انجام گرفت که فرصتی برای اقدامات دیگر باقیماند و آشوریان به قصد غارت و چپاول به داخل سرزمین ماد به حرکت درآمدند. محتملا یانزی نامار به ماد گریخته بود و این خود بهانهای برای حملهٔ سلمنسرسوم به آن خطه شد. لشکریان آشور در مرحلهٔ اوّل پیشرفت خویش وارد کشور پارسوآ شدند و از ۲۷ پادشاهی آن سرزمین خراج ستاندند. لشکریان سلمنسرسوم از کوهها گذشته به سرزمین مسّی در قسمت علیای زرینه رود سرازیر شدند و سپس بسوی دیگر سلسله جبال مزبور و ناحیهٔ خارخار و آرازیاش که در آن عهد به اتحادیه قبایل ماد تعلق داشت حرکت کردند. منابع آشوری برای بار اول از این سرزمین بنام آمادای یاد میکنند. احتمالاً آشوریان به بخش علیای رود قزل اوزن نزدیک بیجار کنونی و شاید درّه همدان نفوذ کردند. سالنامههای سلمنسرسوم نام چهار دژ که وی در سرزمین مادها اشغال کرد ذکر میکنند. نامهای مزبور به زبان ایرانی تعلق ندارد و با اسامی اماکن زاموآ و پارسوآ مشابهت دارد. آشوریان عدهای از ساکنان را به بردگی بردند. بخش اعظم ساکنان و دامها علیالرسم در کوهها پنهان شده بودند و آشوریان مدتی مدید در درّهها فرمانفرمایی و یکهتازی میکردند و حتی در خارخار تصویر سلمنسرسوم را بر سنگ نقر کردند؛ ولی با اینحال بعد راه بازگشت پیش گرفتند و یانزی نامار را که به اسارت درآورده بودند با خود بردند و کوشش دیگری برای تحکیم موقع خویش در خاک ماد به عمل نیاوردند. دایان آشور شلمنسر سوم هنگام لشکرکشی بعدی که در سال ۸۲۸ پ. م وقوع یافت، بسیار پیر و فرسوده شده بود و به تن خویش در عملیات شرکت نجست و فرماندهی لشکریان آشور را تورتان دایان-آشور به عهده داشت. این بار لشکرکشی متوجه امارتهای (پادشاهیها) کوچک جلکهٔ زاموای داخلی (ماننا) بود. نخست دایانآشور از درّهٔ زاب بزرگ حرکت کرد و به طرف خوبوشکیه رفت و سپس از خاک شخصی بنام ماگدوبو مالخیس گذشته بسوی جنوبشرقی روی کرد و وارد سرزمین اوآلکی پادشاه ماننا گشت. اوآلکی به کوه پناه برد و پنهان شد ولی آشوریان دامهای بسیار بردند و دهکدههای خالی را تصرف کردند و از آن جمله بود دهکدهٔ ایزیرتو که بمنزلهٔ دژ و مقرر اوآلکی بود. سپس لشکریان دایان آشور از امارت هارونا که شولوسونو برآن فرمانروا بود گذشتند. شولوسونو به آشور اظهار انقیاد کرد و قرار شد سرزمین او هر سال تعدادی اسب عرابهکش به رسم خراج بپردازد. آرتاسارو پادشاه شودورا نیز یکبار هدایایی تقدیم دایانآشور کرد. آنگاه آشوریان به پارسوآ رفتند و از برخی شاهکان خراج ستاندند و بخشی از پادشاهیها را غارت کردند. وضعیت پیرامون دریاچه ارومیه در قرن هشتم پ. م در شرح لشکرکشیهای سالهای ۸۳۴ تا ۸۲۷ پ. م، اراضی ماننا و پارسوآ تحت حکومت شاهکان بسیار قلمداد شدهاند بدین قرار: کشور گیلزان به پادشاهی اوپو کشور ماننا به پادشاهی اوآلکی کشور هارونا به پادشاهی شولوسونو کشور شوردورا به پادشاهی آرتاسارو کشور آیدا؟ به پادشاهی نیک دیارا کشور؟ به پادشاهی نیکدیما کشور آریدو به پادشاهی نینی رفته رفته پادشاهی اوآلکی و نیکدیارا بر دیگران بسط یافت و عوام تمام اراضی اطراف دریاچه اورمیه و زاموای داخلی را کشور ماننا یعنی قبیلهای که در یکی از آن سرزمینها مسکن داشت، میخواندند. از دیگرسو لشکرکشیهای آشوریان با اینکه جنبهٔ غارتگری و کسب غنایم و برده داشت در عین حال تا اندازهای بدین منظور بود که سرزمین مذکور را کاملاً تحت اطاعت درآورند تا وصول خراج از آن مقدور گردد؛ ولی تا آن زمان در این طریق چندان موفقیتی کسب نکرده بودند. جستارهای وابسته تاریخ همدان پانویس منابع ای.م. دیاکونوف. تاریخ ماد. فصل دوم. آشور پادشاهان آشور حاکمان سده ۹ (پیش از میلاد) درگذشتگان ۸۲۳ (پیش از میلاد) درگذشتگان ۸۲۴ (پیش از میلاد)


text: نبرد قَرقَر یا کرکر (کرکر، Qarqar, Karkar, Carcar) نبردی بود که در قَرقَر در شمال غرب سوریه امروزی در سال ۸۵۳ پیش از میلاد بین شلمنسر سوم پادشاه آشور از یک سو و سپاهی بزرگ از همپیمانان سوری، فینیقی، اسرائیلی، (و به تعبیری حتی کیلیکی و مصری) از سوی دیگر درگرفت. اهمیت این نبرد یکی از این جهت بود که شمار سربازان و ادوات و ابزار جنگی شرکتکننده و به کاررفته در آن از همهٔ جنگهای پیش از آن بیشتر بود و دیگر این که برخی از قبایل و اقوام برای نخستین بار در این نبرد وارد صحنهٔ تاریخ شدند، مانند اعراب که با شترهای یک کوهانه و تندرو خود در این جنگ شرکت کردند. کشورگشایی آشوریها در سوریه در فاصلهٔ سالهای ۸۵۴ و ۸۴۶ پ. م. صورت گرفت و سرانجام سوریه به تصرف پادشاه آشور درآمد. دستاندازیهای آشوریان به سرزمینهای غربی پادشاهان آشوری از مدتی پیش تهاجمات و کشورگشاییهای خود را آغاز کرده بودند، آشور-دان دوم (۹۳۴–۹۱۲ پ. م) - که نخستین پادشاه دورهٔ آشور نو است و شاید به نوعی بتوان وی را شالوده افکن امپراتوری آشور نو نامید - در طول دورهٔ سلطنتش مقدمات تبدیل آشور به یک قدرت و امپراتوری جهانی را فراهم ساخته بود، وی یک سری اقدامات در راستای کامیابی و شکوفایی اقتصادی و تجاری آشور به انجام رساند، لشکرکشیهای تنبیهی موفقی در خارج از مرزهای آشور در تمام جهات جغرافیایی به عمل آورد و آرامیها و سایر مردمان قبیلهای اطراف مرزهای آشور را یک گوشمالی حسابی داد. وی برای بازسازی آشور، از تور ابدین تا کوهپایههای آن سوی اربیل در تمام ایالتها دفاتر و تشکیلات دولتی ایجاد کرد و در همهٔ کشتزارها و مزارع، گاوآهن کار گذاشت، اقدامی که باعث تولید بیسابقه و رکورد شکن غلات و حبوبات و در نتیجه ترقی و شکوفایی اقتصادی کشور شد. پس از درگذشت وی، پسرش آداد-نراری دوم (۹۱۲–۸۹۱ پ. م) به سلطنت رسید. او مناطقی را که قبلاً فقط بهطور صوری و ظاهری تحت استیلا و تابعیت آشور بودند، بهطور کامل و به معنای واقعی کلمه تحت کنترل درآورد و آرامیها و نوهیتیها و هوریها ی دردسرساز را به مناطق و نقاط دور تبعید کرد، وی در مصاف با بابلیان نیز موفق بود و علاوه بر آن به غرب لشکرکشی کرد و شهر آرامی نصیبین را اشغال کرد و در برقراری ثبات در حوزهٔ رود خابور کوشید. جانشین وی توکولتی-نینورتای دوم هم (۸۹۰–۸۸۴ پ. م) به راه پدر خویش رفت و سعی در اعتلای آشور نمود. دورهٔ حکومت آشور-ناصیر-پال دوم دورهٔ سلطنت آشور-ناصیر-پال دوم (۸۸۳–۸۵۹ پ. م) در مقایسه با چند پادشاه قبل از او برجستهتر بود، وی نیز برخی از ایالات و مناطق هیتیها و آرامیهای شمال سوریه را تصرف کرد، این اقدام برای هیتیان و آرامیان غافلگیرکننده بود. در برابر مهاجمان مقاومت صورت گرفت، اما بسیاری از شهرهای کوچکتر بیدرنگ تسلیم شده و پرداخت خراج را تعهد کردند. آشور-ناصیر-پال از این خراج برای روغن کاری ماشین جنگیاش بهره برد. گفته میشود که سپاه آشوری در این جنگها روزی سی تا چهل کیلومتر راهپیمایی میکرد و حتی به دریای مدیترانه هم رسید و آشور-ناصیر-پال شمشیرش را در آب دریا شست و در آنجا برای ایزدان قربانی کرد. اما با این همه این جنگها و لشکرکشیهای آشور-ناصیر-پال موقتی و زودگذر بودند و وی در مجموع نتوانست سلطهٔ درازمدت و پایداری در این مناطق داشته باشد، در واقع اهمیت دورهٔ آشور-ناصیر-پال بیشتر از بابت ساختن و آراستن شهر متروکه کلخو (نیمرود باستان شناسان، کالاح، کلهو، کال در عربی، کاله) بود که آن را پایتخت خود قرار داد. شلمنسر سوم شلمنسر سوم (۸۵۸–۸۲۴ پ. م) جنگجوی قابل و معروفی بودهاست و در زمان او بود که نبرد معروف قرقر اتفاق افتاد. وی پسر آشور-ناصیر-پال بود و پس از وی به حکومت رسید. شلمنسر در سال ۸۵۷ پ. م. به غرب لشکرکشی کرد و به رشته کوههای آمانوس (در ازمنهٔ باستان آمانوس میگفتند، این رشته کوه در جنوب ترکیه قرار دارد و امروزه کوههای نور یا رشته کوه نور نامیده میشود(و سواحل دریای مدیترانه رسید. وی سال بعد (۸۵۶ پ. م) آشوریان را در این سرزمین ساکن کرد. این اقدام وی نه تنها باعث ثبات بیشتر منطقه نشد، بلکه به تنشها و اختلافات دامن هم زد و سایر دولتشهرها و پادشاهیها در غرب، اتحادیهای دفاعی در برابر آشوریان تشکیل دادند. در رأس این اتحاد، هاداد-زر پادشاه دمشق، ایرهولنی حاکم حماه و آخاب پادشاه اسرائیل قرار داشتند. به نظر میرسد که این متحدین تلاش کردهاند تا در حدود آشور نفاق و تفرقه بیندازند و باعث مناقشه شوند، البته از این بابت مطمئن نیستیم، اما تکسنگ کورخ که منبع اطلاعاتی اصلی و عمدهٔ ما دربارهٔ نبردها و لشکرکشیهای غربی شلمنسر سوم میباشد، به شورش فردی به نام گیامو در درهٔ رود بالیک اشاره میکند. با این حال، گویا خود شلمنسر تمایل به جنگیدن از خود نشان میداده تا بهطور قطعی تعیین کند که به اصطلاح چه کسی رئیس است. او پس از رؤیت شدن ماه کامل در ماه ایار چنانکه معمول بود، در سالی که دایان آشور سپهسالار آشوری لیمو بود، از نینوا حرکت کرد، از طریق مقایسه دانسته میشود که این هنگام، بهار سال ۸۵۳ پیش از میلاد بودهاست. قشون به سمت غرب حرکت کرد و نخستین رویارویی آن با دشمنان در درهٔ رود بالیک صورت گرفت، یعنی جایی که گیامو قدرت را قبضه کرده بود. موفقیت با طرف آشوری بود، یکی از کتیبههای شلمنسر میگوید که: آنها با شمشیرهای خودشان، گیامو، رهبر و سرورشان را کشتند. اما در کتیبهای دیگر حدود ۱۵ سال بعد، شلمنسر ادعا میکند که خودش گیامو را به قتل رساندهاست. قشون پادشاه فاتح در شهر کارکمیش از رود فرات گذشت، کتیبههای شلمنسر، نام این شهر را کار-شلمنسر گفتهاند. در پیترو، پادشاه سفیران و فرستادگان ملیدو، گورگوم، کوموهی (کوماگنه)، کارکمیش، آرپاد و حلب را که وفاداری خود را نسبت به پادشاه آشور اعلام میداشتند، دریافت کرد. مهم تر از اینها، نمایندگان اراضی ای که اخیراً در غرب به تصرف آشور درآمده بودند، یعنی سمعال و پاتینا به حضور پادشاه بار یافتند. قشون آشور در ادامهٔ لشکرکشی خود (به گونهای که معلوم ماست) به هالمان (یا حلب) رسید، گفته میشود که شهر به سمعال تعلق داشت که قبلاً اظهار انقیاد کرده و تسلیم شده بود، ولی شلمنسر تسلیم شدن آن را به صورت رخدادی ویژه یاد میکند. پادشاه آشور به ارگ شهر صعود کرد، برای ادد قربانی داد و به سمت جنوب غرب ادامهٔ مسیر داد و به حماه که اولین پادشاهی عضو اتحاد ضدآشوری بود، حمله کرد. آشوریها با چپاول و غارت کردن اطراف سعی کردند دشمنانشان را به جنگ وادارند. شلمنسر میگوید: بی گمان این رفتار-نسبتاً خشن در ازای مقاومتی بوده که فرمانروای مزبور از خود نشان دادهاست، هر چند که خشونت برای پادشاهان آشور امری عادی و معمولی تلقی میشود. قشون آشور به سمت دریای مدیترانه حرکت کرد و شهر قرقر که در ساحل رود عاصی قرار داشت، هدف بعدی چپاول و غارتهای سپاه آشور شد. پس از تصرف و غارت این شهر بود که آشوریها با سپاهیانی بیشمار از دشمن روبرو شدند: اتحادیهٔ پادشاهان بهطور جدی تصمیم به مقابله گرفته بودند. جنگ قرقر شلمنسر در تکسنگ کورخ نبرد مزبور را اینگونه توصیف میکند: (سپس شروع به برشمردن نیروهای متخاصم به شرح زیر میکند:) دراینجا چند مسئله پیش میآید: یکی اینکه شلمنسر میگوید «دوازده پادشاه»، ولی یازده حکمران را میشمارد، چند توجیه مختلف برای این مسئله آورده شدهاست، یکی این که در نظر بگیریم که آخرین پادشاه نام برده شده بر دو شهر حکومت میکرده، یعنی بائاسا هم شاه آمون بوده و هم شاه بیت-روهوبی، اگرچه این دو سرزمین بوسیلهٔ دمشق از هم جدا میشوند، احتمال و ظن دیگر عبارت است از این که شهر قرقر دوازدهمین سرزمین و پادشاهی بوده که در این هنگام، قبل از این که جنگ بزرگ و اصلی دربگیرد، بوسیلهٔ آشوریان تاراج و ویران شده بوده و به همین علت نمیتوانسته در جنگ شرکت کند و از همین رو شلمنسر از دوازده پادشاهی سخن میگوید و حال این که کرکر به علت یاد شده در بالا دیگر نمیتوانسته با آشوریان درافتد، اگرچه کرکر احتمالاً پادشاهی مستقلی نبودهاست، محتملترین توجیه برای این مسئله این است که بگوییم عدد دوازده در اینجا تنها جنبهٔ نمادین و سمبولیک دارد و منظور از آن واقعاً «عدد دوازده» نیست. مسئلهٔ دیگر این که متن از شهری به نام Gu-a-a سخن میگوید و برخی از دانشمندان تصور میکنند که منظور از آن شهر کوئه است (یکی از سرزمینهای کم ارتفاع شرق کیلیکیه)، برخی دیگر نیز تصور میکنند که املای کلمه اشتباه نوشته شده و باید نوشته میشد Gu-bal-a-a که همان بیبلوس باشد، آنها (یعنی گروه دوم دانشمندان) میگویند که منطقی تر است که تصور کنیم آن شهر بیبلوس بوده، چون از لحاظ جغرافیایی به ذهن نزدیک تر میآید. شلمنسر جنگ را با عبارات کلیشهای و همیشگی پادشاهان آشوری وصف میکند، میگوید که به یاری قدرت برتری که آشور اربابش به او داده و سلاحهای قدرتمندی که در اختیارش نهاده شدهاست، با دشمنانش جنگیده و آنان را از شهر قرقر تا شهر گیلزائو شکست دادهاست و ۱۴۰۰۰ تن از مردان جنگی آنان را به قتل رساندهاست، میگوید: در اینجا روایت استل کورخ قطع میشود، این مسئله و اینکه اغلاط املائی فراوانی در متن به چشم میخورد، نشان میدهد که استل مزبور میبایستی به سرعت و بدون فوت وقت تهیه و ساخته شود، باید یرای هر فردی که ممکن بود طور دیگری بیندیشد، این مسئله روشن میشد که پادشاه آشوریها پیروزی درخشان و بزرگی به دست آوردهاست، اما حقیقت ممکن است متفاوت بوده باشد، به نظر میرسد که نبرد کرکر قطعی نبوده، چرا که شلمنسر در سالهای آتی هم مرتباً با همسایگان غربی آشور در حال پیکار بودهاست. حتی مخالفان و دشمنان شلمنسر پس از نبرد کرکرهمچنان به سمت پادشاه در دولت شهرهای خود باقی بودند، به غیر از آخاب اسرائیلی که اندکی بعد از این نبرد، در یک نبرد دیگر (که ربطی به جنگ کرکر نداشت) کشته شد. ده سال بعد، شلمنسر برای بار سوم دستور به انشای سالنامههایش داد، داستان مبارزهٔ ۸۵۳ پ. م. خلاصه شد، و تعداد دشمنان کشته شده این بار ۲۵۰۰۰ نفر نوشته شد و ما اطلاع پیدا میکنیم که پادشاه آشور سوار کشتیها شده و دریانوردی نمودهاست. منابع آشوری میگویند که تعداد سربازان آشوری شرکتکننده در این جنگ ۱۰۰٬۰۰۰ نفر بودهاند، اما دانشمندان امروزی تصور میکنند که کمتر از این بوده باشد، اتحادیهٔ مخالف پادشاه آشور هم بنا به آمار و ارقامی که منبع آشوری به دست میدهد، ۶۳٫۰۰۰ سرباز پیادهنظام، ۴۰۰۰ ارابهٔ جنگی، ۲۰۰۰ سواره نظام و ۱۰۰۰ شتر داشتهاست. منبع آشوری میگوید تلفات آشوریان ۶۶۰۰۰ نفر بوده و این رقم در اردوی مخالف عبارت بوده از ۵۸۰۰۰ پیادهنظام و ۱۵۸۰ سواره نظام. پس از نبرد قرقر و پیامدهای آن نبرد در سالهای پس از جنگ کرکر، جنگ باهمسایگان غربی ادامه پیدا کرد و حتی به آرپاد و کارکمیش هم کشیده شد. شلمنسر در ۸۴۹ پ. م. مجبور شد با کارکمیش و آرپاد بجنگد، یعنی شهرهایی که در ۸۵۳ پ.م به شاه وفادار بودند و علیه هیئت ائتلافی شهرها عمل میکردند. در نبردی که در ۸۴۵ پ. م. رخ داد، گروه ائتلاف شهرها از کارکمیش و ارپاد کمکی دریافت نکردند و این بار به نظر میرسد که پیروزی قطعی و حتمی بوده باشد، چون که دو شهر مزبور دیگر هیچگاه عضو ائتلاف شهرها نشدند. در جنگی که در سال ۸۴۱ پ. م. روی داد، گویا هیئت ائتلاف شهری دیگر وجود نداشت، چون که آشوریان با هزاعل پادشاه دمشق درگیر شدهاند. به این ترتیب اتحادیهٔ شهرهای موتلف چند سال پس از تشکیل آن از هم پاشید، چرا که قرار بود که سلطهٔ آشور در سوریه تا دو قرن ادامه داشته باشد. نبرد کرکر نبردی قطعی و حتمی نبود، اما اکنون که ما پس از گذشت قرنها برمی گردیم و به گذشته نگاه میکنیم، میبینیم که شروع پایان استقلال سوریه بود، در ۸۳۳ پ. م. شلمنسر دستور داد که مجسمهای از او نزدیک یکی از دروازههای شهر آشور ساخته و نصب شود، کتیبهای که بر آن نوشته شد، از عملیات جنگی و لشکرکشیهای شلمنسر در سراسر شرق شناخته شدهٔ آن روزگار سخن میگوید، اما هنگامی که نوبت به مناطق غربی میشود، کتیبه تنها از دو نبرد نام میبرد: «نبرد کرکر» و «حملهٔ اول به دمشق». هنگامی که شلمنسر درگذشت، توانسته بود سوریه، فینیقیه و بخشی از سرزمینهای یهودینشین را فتح کند. یادداشتها منابع ویکیپدیای انگلیسی، مدخل Battle of Qarqar ویکیپدیای انگلیسی، مدخل Shalmaneser III ویکیپدیای انگلیسی، مدخل Hadadezer وبسایت livius.org ویکیپدیای انگلیسی، مدخل Hazael آرامیها آسیا در سده نهم (پیش از میلاد) آشور در سده ۹ (پیش از میلاد) آشور اسرائیل و یهودیه باستان باستانشناسی سوریه پادشاهی شمالی اسرائیل تاریخ نظامی سوریه جنگهای تاریخ قوم اسرائیل درگیریهای سده ۹ (پیش از میلاد) دهه ۸۵۰ (پیش از میلاد) عمریان عمون فنیقیها نبردهای ایلام و آشور نبردهای مصر باستان


text: اَزنا یکی از شهرهای استان لرستان واقع در خاور این استان است. در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۴۷٬۴۸۹ نفر و هفتمین شهر لرستان از نظر جمعیت است.شهرداری ازنا در سال ۱۳۳۰ تأسیس و در سال ۱۳۴۰ ازنا به عنوان مرکز بخش جاپلق در حوزه شهرستان الیگودرز ارتقاء پیدا نمود. در سال ۱۳۷۳ با تأسیس فرمانداری توسط علی محمد بشارتی وزیر کشور، این بخش از الیگودرز جدا و به شهرستان تبدیل شده و شهر ازنا مرکز آن شد. بر اساس مستندات سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور، شهرداری ازنا از سال ۱۳۴۲ خورشیدی تأسیس شده و در سال ۱۴۰۱، درجه شهرداری این شهر ۸ بودهاست. مردمشناسی مردم مردم شهر ازنا از قوم لر میباشند زبان زبان مردم ازنا لری با گویش بختیاری و گاپله ای است. جمعیت بنا بر سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران، جمعیت شهر ازنا ۴۷٬۴۸۹ نفر بودهاست. مناطق دیدنی و گردشگری چاه طیان نام چشمهای است که در کوهپایه رشته کوه اشترانکوه میان روستاهای بیدستانه و تیان شهرستان ازنا قرار گرفتهاست. این چشمه که گودالی سنگی به قطر ۳ الی ۴ متر و عمق ۵ متر میباشد، یکی از پدیدههای جالب زمینشناسی است و در اوایل بهار بهطور ناگهانی و به یکباره فوران کرده و پرآب میگردد. آبدهی آن زیاد بوده و تا ماهها ادامه مییابد و پس از مدتی در اواخر تابستان و اوایل پاییز به همان نحو به یکباره خشک شده و تا سال آینده و دوره جدید، بی آب میگردد. کارشناسان احتمال دادهاند، این امر ناشی از ذوب شدن برفهای اشترانکوه و تونلهای زیر زمینی بوده و آب برفها در این محل از زمین فوران کرده و تشکیل چشمه میدهند. با سرد شدن هوا و بارش برف در اواخر تابستان و اوایل پاییز در اشترانکوه، این چشمه نیز تا دوره یا سال آینده خشک میگردد. دره تخت درهتخت یکی از روستاهای بخش مرکزی شهرستان ازنا واقع در سیزده کیلومتری جنوب این شهرستان در کوهپایههای اشترانکوه است. این روستا دارای حدود ۸۳۰ نفر جمعیت است و شغل اغلب مردم آن دامداری و کشاورزی است. در درهتخت استخرهای متعدد پرورش ماهی قزل آلای رنگین کمان با ظرفیتهای گوناگون وجود دارد. دره تخت به علت قرار گرفتن در کوهپایه اشترانکوه و بهرهمندی از آب دائم و روان دارای نیروگاه تولید برق است که از آن علاوه بر تأمین برق روستاهای همجوار به شبکه سراسری برق در شهرستان ازنا نیز برق داده میشود. آب و هوای مناسب این روستا، آن را به یکی از مناطق مناسب جهت کوچ تابستانه عشایر تبدیل کردهاست. این روستا همچنین در لیست روستاهای هدف گردشگری استان قرار دارد. از جمله دیدنیهای این روستا میتوان به سرابهای گوناگون که به رودخانه ماربره ختم میشوند، و همچنین طبیعت زیبای آن اشاره کرد. در فصل بهار دشت لالههای واژگون این روستا بسیار دیدنی است. تونل برفی تونل برفی یکی از آثار طبیعی پیرامون شهر ازنا است. این تونل بهصورت طبیعی در برف و یخهای دامنهٔ اشترانکوه در منطقهٔ کمندان شهرستان ازنا بهوجود آمدهاست. طول این تونل بالغ بر ۸۰۰ متر و ارتفاع آن از کف تونل تا سقف بین ۵٫۲ تا ۳ متر است. از این تونل برفی فقط در فصلهای بهار و تابستان میتوان بازدید کرد و برای رسیدن به این تونل باید تا روستای کمندان با اتومبیل رفت و حدوداً دو ساعت نیز پیادهروی کرد. دربند دربند دهستانی بزرگ و سرسبز در جلگه شمالی اشتراکوه و در نزدیکی ازنا است که به خاطر وجود ایستگاه راهآهن در آن از این روستا بنام «ایستگاه دربند» هم یاد میکنند. از چشمانداز کوه اشترانکوه این روستا دیده میشود. آبشار عروس آبشاری در دامنههای کوه در دره ازنا و در مسیر کلیدر تونل برفی است. آبشار دره شِن آبشار زیبایی در روستای احمدآباد و بالاتر از مقبره سید صوفی است. تالاب خروسان تالابی در ۲۸ کیلومتری شهر ازنا در روستای خروسان است. امام زاده قاسم مقبره تاریخی امام زاده قاسم که قدمت آن به دوران سلجوقیان میرسد و در آثار ملی ایران هم به ثبت رسیدهاست. بام ازنا بام ازنا یکی از مناطق گردشگری، تفریحی و ورزشی است که از سال ۱۳۹۶ کار احداث آن توسط سیدمرتضی موسویان (شهردار ازنا) شروع شدهاست. این مکان در غرب ازنا واقع شدهاست. موقعیت جغرافیایی شهرستان ازنا در دامنه اشترانکوه قرار دارد. این شهر از غرب به شهرستان دورود میرسد و شهرستان الیگودرز در شرق آن قرار دارد. راهها ازنا در میسر جاده اصلی و ارتباطی شهرهای مرکزی و شمالی با غرب و شمالغرب، با شهر تهران ۳۶۵ با شهر اصفهان ۲۴۰ کیلومتر با شهر زنجان ۵۳۹ با شهر خرمآباد ۱۳۵ با شهر تبریز ۷۵۷ با شهر رشت ۵۷۷ و با شهر ساری ۶۱۰ کیلومتر فاصله دارد. همچنین ازنا ارتباط استان لرستان را با استان مرکزی برقرار میکند و فاصله ازنا با اراک حدود ۷۵ کیلومتر میباشد. راهآهن سراسری ایران این شهر را به دو نیم تقسیم کردهاست. این خط که در زمان جنگ جهانی دوم توسط رضا شاه پهلوی ساخته شده از مهمترین علل پیشرفت ازنا میباشد. صنایع کارخانجات صنعتی فعال در ازنا عبارتند از صنایع فروآلیاژ ایران، گداز قطعه کیا سازنده قطعات خودرو، شرکتهای سنگ صادراتی و دیگر صنایع کوچک که عمدتاً به بخش تولید سنگهای ساختمانی مشغول هستند. همچنین شرکت ذوب آهن ازنا که از بزرگترین صنایع فولاد غرب کشور میباشد در منطقه ویژه اقتصادی ازنا در حال احداث است. و شرکت تولید داروی بایر افلاک ازنا نیز از دیگر صنایع فعال در این شهر میباشد. همچنین ازنا یکی از مهمترین مکانها برای استخراج سنگ سفید چینی کریستال است که بیشتر بصورت سنگ اسلب توسط کوپهای استخراج شده از معادن سنگ ازنا تولید و به شهرکهای صنعتی مانند: شهرک صنعتی محمودآباد اصفهان اانتقال مییابند برای برش توسط اره و در نهایت محصولی به نام سنگ اسلب ازنا که توسط معماران و سازندگان داخلی و خارجی مورد توجه قرار گرفتهاست. تپههای باستانی ازنا شهرستان ازنا دارای ۱۰۶ تپه باستانی است که دارای شماره ثبت آثار ملی ایران هستند. این تپهها بیشتر مربوط به عصر مفرغ و آهن میباشند و از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۶ به ثبت رسیدهاند. وجود تعداد بالای تپههای باستانی و وجود مناطق دیگر باستانی در این شهرستان گواه اینست که این منطقه جغرافیایی از دیرباز تا به امروز سکونتگاه انسانها در دورههای مختلف بودهاست. یادداشتها پانویس پیوند به بیرون نگارههایی از ازنا بلندا و جایگاه روستاهای شهرستان ازنا شهرستان ازنا شهرهای استان لرستان شهرهای شهرستان ازنا مناطق گرجینشین


text: کلانشهر تهران در سال ۱۳۹۵خورشیدی جمعاً از ۳۷۶ محله تشکیل میشد. شهرکها و کویهای متعددی نیز در تهران وجود دارند. = محلههای قدیمی تهران تهران قدیم از چهار محله تشکیل شده بود به نامهای سنگلج، اودلاجان (عودلاجان)، بازار و چالهمیدان. در زمان ناصرالدینشاه قاجار چندین محله تازه در تهران ساخته شد به نامهای ارگ، چاله حصار، خانی آباد، جوادیه، قناتآباد، پاچنار، پامنار، یافتآباد، گار ماشین، گود زنبورکخانه، صابونپزخانه، گود عربها و دروازه قزوین. محلههای دیگر شهر تهران بزرگ شهرری، تجریش، تهرانپارس، تهران نو، نارمک، کَن و فرحزاد، طرشت نظام آباد و حسنآباد، بریانک، نازیآباد، کوی سیزده آبان، دولتآباد، کیان شهر میباشد. هنوز بسیاری از آن محلات با همان اسم و رسم قدیم وجود دارند. محله دولت که به دلیل نزدیکی با کاخهای سلطنتی به این نام خوانده میشد، خیابانهای لالهزار، خیابان شاهآباد، خیابان استانبول، خیابان علاءالدوله (فردوسی) خیابان لختی (سعدی) خیابان واگنخانه (خیابان اکباتان) خیابان عین الدوله (ایران)، دوشانتپه (ژاله)، نظامیه (بهارستان) و دروازه شمیران را شامل بود. محله عودلاجان (اودلاجان) تشکیل میشد از خیابان جلیلآباد (خیام) کاخ گلستان تا ناصریه (ناصر خسرو) و حدود مسجد شاه و شمال بوذرجمهری شرقی و پامنار و جنوب خیابان چراغ برق (امیر کبیر) و میدان توپخانه، که محله کلیمیان و و زرتشتیان مقیم تهران بودهاست. محله سنگلج که بخش اعظم و عمده آن را امروزه پارک شهر تشکیل میدهد، در گذشته یکی از مراکز مهم سیاسی بود و با اینکه در حال حاضر تقریباً از بین رفته ولی هنوز اشتهار تاریخی خود را از دست نداده. چاله حصار یکی دیگر از محلات جنوب تهران بود که چون آن را خاکبرداری و خاکش را به مصرف حصار کشی تهران رسانده بودند، مقدار زیادی چاله گود مانند داشت، بعدها برای تخلیه زبالههای شهر از آنجا استفاده میکردند. چاله میدان نیز که قبلاً در دوره صفویه خاک آن را به مصرف حصارکشی تهران رسانده بودند، وضعی تقریباً مشابه چاله حصار داشت و محل تخیله زباله تهران به حساب میآمد، این محله محدود به جنوب بازار چهل تن و امامزاده سید اسماعیل و میدان مال فروشها، میدان امین السلطان، گمرک، خانی آباد، دروازه غار و پاقاپوق (اعدام) بود.سفرنامه وگردشگری محله تاریخی امامزاده یحیی واقع بین چهار خیابان ری، امیرکبیر، سیروس (مصطفیخمینی کنونی) و بوذرجمهری (۱۵ خرداد فعلی). خانه وزیر مختار فرانسه که سید حسن مدرس دوران نمایندگی مجلس را در آن سکونت داشت و همچنین خانه فخرالملوک در این محله واقع شدهاند. کوچه امامزاده این محله قبلاً دارای یک درخت تنومند بسیار کهن بود که درون بدنه آن درخت محل کسب کفشدوز میشد. حمامهای تاریخی متعددی در این محله بوده یا هستند مانند حمام گلشن، نواب و حمام کوچه هداوند مقابل مسجد هداوند در کوچه میرزا محمود وزیر در قسمت شمالی محله و محله درخونگاه. شمال تهران تجریش، نیاوران، قلهک، دروس، زرگنده، جماران، ازگل، لویزان، مینی سیتی، سوهانک، حسینآباد، مبارکآباد، اقدسیه، زعفرانیه، آجودانیه، محمودیه، فرمانیه، کامرانیه، داودیه، دزاشیب، جردن، الهیه، ولنجک، اوین، ظفر، درکه، ونک شرق تهران تهران نو، تهرانپارس، نارمک، شهرک امید، شهرک زیتون، سرخه حصار، پیروزی، گرگان، وحیدیه، کالاد، شمسآباد، حکیمیه، نیروی هوایی، نظام آباد، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد غرب تهران جنت آباد، پونک، شهرک آزادی، ستارخان، آریاشهر، شهر زیبا، شهران، طرشت، گیشا، چیتگر، شهرک اکباتان، کوی بیمه، تهرانسر، حصارک، آزادی، فردوس، دهکده المپیک، شهرک امیر کبیر، کن، وردآورد، شهرک گلستان، تهران ویلا، سعادت آباد، شهرک غرب، فرحزاد، چهار دیواری، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد، سرو آزاد جنوب تهران مشیریه، شهرک مسعودیه، افسریه، خانی آباد نو، نازیآباد، نعمتآباد، یاخچیآباد، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، دروازه غار، جوادیه، یافتآباد، منیریه، امیریه، شوش، بازار تهران، شهرری، کوی سیزده آبان، دولتآباد، شهرک رسالت، بازار چینی فروشان، کیان شهر، یافت آباد مرکز تهران یوسف آباد، امیرآباد، عباسآباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری، نادری، استانبول، توپخانه، لاله زار، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان تاریخچه و معنی نام بعضی از محلات تهران جماران: زمینهای جماران متعلق به سید محمد باقر جمارانی از روحانیان معروف در زمان ناصر الدین شاه بودهاست. برخی ازاهالی معتقدند که در کوههای این محله از قدیم مار فراوان بوده و مارگیران برای گرفتن مار به این ده میآمدند و دلیل نامگذاری این منطقه نیز همین بودهاست و عدهای هم معتقدند که جمر و کمر به معنی سنگ بزرگ است و چون از این مکان سنگهای بزرگ به دست میآمدهاست، آنجا را جمران، یعنی محل بهدست آمدن جمر نامیدهاند. لویزان: این منطقه از گسترش روستای لویزان و شیان شمیرانات بوجود آمده که دارای آب و هوای بسیار مطبوع در گذشته بود. کامرانیه: زمینهای این منطقه ابتدا به میرزا سعیدخان، وزیر امور خارجهتعلق داشت، و سپس کامران میرزا پسربزرگ ناصرالدین شاه، با خرید زمینهای حصاربوعلی، جماران و نیاوران، اهالی منطقه را مجبور به ترک زمینها کرد و سپس آن جا را کامرانیه نامید. محمودیه : در این منطقه باغی بودهاست که متعلق به حاج میرزا آقاسی بودهاست و چون نام او عباس بوده آن را عباسیه میگفتند. نیاوران:نام قدیم این منطقه گردوی بودهاست و برخی معتقدند در زمان ناصرالدین شاه نام این ده به نیاوران تغییر کردهاست به این ترتیب که نیاوران مرکب از "نیا” (حد، عظمت و قدرت)؛ ”ور” (صاحب) و "ان” علامت نسبت است و در مجموع یعنی کاخ دارای عظمت. تهراننو : در زمان رضا شاه فرانسوی ها این محله را با نظم هدسی برای خود ساختند و پس از مدتی به سایر مردم فروختند و چون در آن زمان این محله جدید ترین و نو ترین محله تهران بود تهراننو نام گرفت. خیابانکشی این محله نظم هندسی دارد و خیابانهای شمال غربی به جنوب شرقی آن با بهرهگیری از واژه مهر بهصورت مهربار، مهرافروز، مهرآور، مهرپرور و مهرآگین نامگذاری شدهاند. البته پس از انقلاب ۱۳۵۷ دگرگون کردن برخی از این نامها، این نظم نامگذاری را بههم زدهاست. تهراننو دارای پنج میدان به نامهای آشتیانی، اطلاعات (از روی دفتر روزنامه اطلاعات که در حوالی آن میدان قرار داشت گرفته شده)، چایچی (از روی نام مهندس چایچی که مالک آن زمان اطراف آن میدان بوده گرفته شده)، لوزی (از روی شکل لوزی آن گرفته شده) و امامت یا میدان وثوق (از روی نام وثوقالدوله که دز زمان ناصرالدین شاه مالک خانه خای اطراف میدان بوده گرفته شده) است. تهرانپارس: در دههٔ ۱۳۱۰ خورشیدی ارباب هرمز از بزرگترین سرمایه داران زرتشتی شهرکی در شمال شرق تهران ساخت و نامش را تهرانپارس گذاشت. سپس شمار فراوانی از زرتشتیان به آنجا کوچ کردند. ارباب هرمز با یاری چند تن از مهندسان نامآور خیابان بندی وجدول کشی آنجا را انجام داد. ساختار شهرسازی تهرانپارس برپایهٔ اصول شهرسازی نوین است که هماکنون به عنوان یکی از بهترین طرحهای شهری بهشمار میرود. درگذشته بخش بزرگی از زمینهای تهرانپارس از آن زرتشتیان بود. اکنون تهرانپارس بسیار گسترش یافته و در منطقهٔ ۴و۸ شهرداری تهران جای گرفتهاست. تهرانپارس دارای چهارمیدان است و شهرکهایی مانند شهرک امید، شهید بهشتی، فرهنگیان و پارس در آن واقع شدهاست. از خیابانهای مهم آن بلوار تیرانداز، خیابان جشنواره، خیابان رشید، خیابان استخر و بلوار وفادار و پروین را میتوان نام برد. از آنجا که تهرانپارس درکوهپایههای جنوبی رشته کوههای البرز و نزدیک به پارکهای جنگلی سرخه حصار و لویزان میباشد از آب و هوای خوبی برخوردار است. از یادمانهای ارزشمند تهرانپارس که در فهرست آثار ملی ثبت شدهاست دو باغ و عمارت را میتوان نام برد. یکی عمارت ارباب هرمز درباغ اناری واقع در خیابان استخر و دیگری رستم باغ با عمارتهای کهن آن در فلکهٔ دوم تهرانپارس. رستم باغ که بدست ارباب رستم گیو ساخته شده نمونهای از باغهای زیبایی است که زرتشتیان در کشورهند و چین نیز ساختهاند. تهرانپارس از شمال به بزرگراه شهید بابایی، ازجنوب به محله تهران نو و خیابان دماوند، از خاور به خاک سفید و از باختر به بزرگراه شهید باقری محدود میشود. نارمک: نام محلهای واقع در شمال شرق تهران است. در گذشته دهی در ۹ کیلومتری جنوب شرقی تجریش و ۵ کیلومتری راه شوسهٔ دماوند به تهران بودهاست. محله شهرک زیتون: در سال ۱۳۶۵ جهت سکونت کارکنان وزارت کشاورزی ۲۴۰ هکتار از زمینهای منابع طبیعی فاقد کاربری را با فروش به تعاونی مسکن شماره یک با تفکیک وارایه سند رسمی واگذار گردید. اختلاف سازمان محیط زیست با وزارت کشاورزی در واگذاری پس از رأی دیوان عدالت اداری به نفع مالکین والزام شهرداری تهران به صدور مجوز منازل ویلایی منتظر حمایت سازمان زمین شهری در ساخت منازل ویلایی در جهت توسعه پایدار شرق تهران میباشد. محله نارمک تهران که به محله صد میدان معروف است، دارای ۷/۱۲ کیلومتر مربع مساحت و سه ناحیه شهری است. ۸۹ هزار و ۱۰۳ خانوار با ۳۳۶ هزار و ۷۷۲ نفر جمعیت دارد. این منطقه یکی از قدیمیترین مناطق تهران است که در قدیم، نام آن ده نارمک بودهاست، یکی از مناطق خوش آب و هوا و سردسیری تهران بهشمار میرود. این محله که در ضلع شمالی محله تهراننو واقع شده، به همراه محله تهرانپارس در دههٔ ۲۰ توسط فرانسویها ساخته شد. این محله دارای ۱۰۰ میدان سرسبز میباشد و میدان نبوت (هفت حوض) در نارمک حالت مرکزی و تجاری دارد و از شمال و جنوب به سیمتری نارمک (خیابان آیت) و از شرق به غرب به خیابان گلبرگ متصل میشود. این محله دارای مسجدهای بسیار است که یکی از مساجد معروف مسجد جامع نارمک در خیابان سمنگان است. نارمکاز شمال به خیابان فرجام از غرب به بزرگراه امام علی و از شرق به بزرگراه باقری و از جنوب به خیابان دماوند و خیابان نظام آباد متصل میگردد. خیابانهای مهم آن آیت، شهید ثانی (۴۵متری نارمک)، هنگام، رسالت، سامان، سمنگان، دردشت، فرجام و مدائن و قنبریان و خیابان شیرمرد ... است. این محله در سال ۱۳۳۰ شمسی برای سکونت فرهنگیان آموزش و پرورش ساخته شد. ونک: نام ونک تشکیل شدهاست از دو حرف (ون) به نام درخت و حرف (ک) که به صورت صفت ظاهر میشود. یوسف آباد:منطقه یوسف آباد را میرزا یوسف آشتیانی مستوفیالممالک در شمال غربی دارالخلافه ناصری احداث کرد و به نام خود، یوسف آباد نامید. پل چوبی:قبل از این که شهر تهران به شکل امروزی خود درآید، دور شهر دروازههایی بنا شده بود تا دفاع از شهر ممکن باشد. یکی از این دروازهها، دروازه شمیران بود با خندقهایی پر از آب در اطرافش که برای عبور از آن، از پلی چوبی استفاده میشد. امروزه از این دروازه و آن خندق پر از آب اثری نیست، اما این محل همچنان به نام پل چوبی معروف است. شمیران:نظریات مختلفی دربارهٔ این نام شمیران وجود دارد. یکی از مطرحترین دلایل عنوان شده ترکیب دو کلمه سمی یا شمی به معنای سرد و «ران» به معنای جایگاه است و در واقع شمیران به معنای جای سرد است. همچنین در نظریه دیگری به دلیل وجود قلعه نظامی در این منطقه به آن شمیران میگفتند و همچنین برخی نیز معتقدند که یکی از نه ولایت ری را شمع ایران میگفتند که بعدها به شمیران تبدیل شدهاست. فرحزاد:این منطقه به دلیل آب و هوای فرح بخشش به این نام معروف شد. البته نام اصلی آن «فره زاد» بوده و گویا به سبب پیدایش آب در آنجا آن را «توشه با عظمت» شمردهاند. گیشا:نام گیشا که در ابتدا کیشا بودهاست برگرفته از نام دو بنیانگذار این منطقه آقایان کینژاد و شاپوری میباشد. منیریه:منیریه در زمان قاجار یکی از محلههای اعیاننشین تهران بوده و گفته شده نام آن از نام زن کامرانمیرزا، یکی از صاحبمنصبان قاجار، به نام منیر گرفته شدهاست. داودیه (بین میرداماد و ظفر):میرزا آقاخان نوری صدراعظم این اراضی را برای پسرش، میرزا داودخان، خرید و آن را توسعه داد. این منطقه در ابتدا ارغوانیه نام داشت و بعدها به دلیل ذکر شده داودیه نام گرفت. درکه:اگر چه هنوز دلیل اصلی نامگذاری این محل مشخص نیست اما برخی آن را مرتبط به نوعی کفش برای حرکت در برف که در این منطقه استفاده میشده و به زبان اصلی «درگ» نامیده میشدهاست دانستهاند. دزاشیب (در نزدیکی تجریش):روایت شدهاست که قلعه بزرگی در این منطقه به نام «آشِب» وجود داشتهاست و در گذشته نیز به این منطقه دزآشوب و دزج سفلی و در لهجه محلی ددرشو میگفتند. عقیده اهالی بر این است که به دلیل اهمیت آبادی قلهک. پل رومی:پل رومی در واقع پل کوچکی بوده که دو سفارت روسیه و ترکیه را هم متصل میکردهاست. عدهای هم معتقدند که نام پل از مولانا جلالالدین رومی گرفتهشدهاست. جوادیه (جنوب تهران):بسیاری از زمینهای جوادیه متعلق به آقای فرد دانش بودهاست که اهالی محل به او جواد آقا بزرگ لقب داده بودند. مسجد جامعی نیز توسط جواد آقا بزرگ در این منطقه بنا نهادهاست که به نام مسجد فردانش هم معروف است. سیدخندان:سید پیری دانا و شیرین سخن بوده که پیش گوییهای او زبانزد مردم در سی یا چهل سال پیش بودهاست. دلیل نامگذاری این منطقه نیز احترام به این پیرمرد بودهاست. فرمانیه:در گذشته املاک زمینهای این منطقه متعلق به کامران میرزا نایبالسلطنه بودهاست و بعد از مرگ وی به عبدالحسین میرزا فرمانفرما فروخته شدهاست. آجودانیه:آجودانیه در شرق نیاوران قرار دارد و تا اقدسیه ادامه پیدا میکند. آجودانیه متعلق به رضاخان اقبال السلطنه وزیر قورخانه ناصرالدین شاه بوده، او ابتدا آجودان مخصوص شاه بودهاست. اقدسیه:نام قبلی اقدسیه (تا قبل از ۱۲۹۰ قمری) حصار ملا بودهاست. ناصرالدین شاه زمینهای آنجا را به باغ تبدیل و برای یکی از همسران خود به نام آمینه اقدس (اقدس الدوله) کاخی ساخت و به همین دلیل این منطقه به اقدسیه معروف شد.سفرنامه و گردشگری جوانمرد قصاب جنوب تهران جوانمرد قصاب نام یک شخصیت نیمه افسانهای، نیمه تاریخی، و آرامگاهی (بقعه) در نزدیکی شهر ری است. محله پیرامون این بقعه نیز محله جوانمرد قصاب نام دارد. این محل بسیار زیباست و به نسبت بقیه جاهای تهران از آلودگی کمتری رنج میبرد. در برخی آثار کهن جغرافیایی و تاریخی نیز از مقبره جوانمرد قصاب یاد شدهاست و این گمان را پدیدمیآورد که شاید جوانمرد قصاب شخصیت تاریخی ناشناختهای باشد. حمدالله مستوفی از مدفن او در ری و عبدالرزاق سمرقندی در ذکر وقایع از مدفن او در سرخس یاد کردهاند. بهنظر قزوینی جوانمرد قصابِ مدفون در سرخس به جوانمرد قصابِ ری ربطی ندارد.[۴] امروزه نیز در جنوب تهران به سوی ری، در زمینهای منصورآباد در منطقه بیستم شهرداری تهران بقعهای به نام جوانمرد قصاب هست که به احتمال زیاد بعد از عهد فتحعلی شاه در (۱۲۱۲–۱۲۵۰) ساخته شدهاست. ابیات لوحه قبرِ داخل بقعه نشان میدهد که صاحب آن را همان پیر افسانهای صنف قصاب دانستهاند. محله اطراف بقعه نیز جوانمرد قصاب نام گرفته و قصه جوانمرد قصاب برای مردم این محل، معروف و مقبره او زیارتگاه است. مقبرههای دیگری هم در برخی روستاها به نام جوانمرد قصاب وجود دارد [۶] و احتمال دارد همه آنها مقبرههایی نمادین برای شخصیت افسانهای جوانمرد قصاب باشند. "'شهرری"' :راگا به ایران باستان یعنی شهر سلطنتی منابع سازمان جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، نقشه جدید تهران و اطراف، چاپ دوم با آخرین تغییرات، (نقشه شماره ۲۴۶)، تهران: هامون ۱۳۷۷ خورشیدی. راه خودرو، نقشه ویژه ترافیکی تهران، ۱۳۸۳ خورشیدی. شهری، جعفر، طهران قدیم. سفرنامه و گردشگری جستارهای وابسته معابر تهران پیوند به بیرون پایگاه اطلاعرسانی محلات شهر تهران (پامنیوز) شهرکهای تهران


text: تهرانسر نام محلهای در غرب تهران است که از شمال به بزرگراه شهید لشکری و محله شهرک آزادی و از جنوب به بزرگراه فتح و از شرق به فرودگاه مهرآباد و محله شهرک آسمان و از غرب به بزرگراه آیت الله مهدوی کنی و محله شهرک استقلال و شهرک دریا محدود شدهاست. محله تهرانسر قبلا در محدوده ی منطقه 9 شهرداری تهران بود ولی از سال 1383 به بعد و در حال حاضر در منطقه ۲۱ شهرداری تهران واقع است. تاریخچه در گذشته به خصوص در دوران سلطنت سلسله قاجار محدوده ی تهرانسر کنونی و نواحی اطراف آن جزو شکارگاههای سلطنتی محسوب میشدهاست. همچنین وجود چشمهای در اطراف اتوبان آزادگان (بزرگراه مهدوی کنی) در نزدیکی شهرک فاطمة الزهرا کنونی باعث مهمتر شدن این منطقه بودهاست. در اوایل قرن سیزدهم و در زمان سلطنت احمد شاه قاجار شخصی بنام خلیل معنوی خواستار خرید چشمه میشود و با پرس و جو متوجه میشود که این چشمه به شخصی به نام فرمانفرما از نوادگان ناصرالدین شاه تعلق دارد، خلیل معنوی با پرداخت حدود ۱۳ هزار تومان آن چشمه را از او خریده و با ساخت خانههایی در اطراف آن و ساکن کردن چندین خانواده از اهالی همدان و تویسرکان در آنجا، آن ناحیه را تبدیل به روستایی به نام سلیمان خانه میکند. او با پرداخت حقوق به ساکنان روستا از آنها میخواهد که بر روی زمینهای اطراف کشاورزی کنند و با این کار خود را مالک تمام نواحی اطراف آن چشمه میکند. لازم به ذکر است در داخل سند های قدیمی (منقوله دار) املاک تهرانسر جمله ی : " از اراضی سلیمان خانه " نوشته شده است. بعد از مدتی در حدود سال ۱۳۳۱ هجری شمسی شرکت تعاونی کارمندان شرکت نفت برای ساخت منازل مسکونی برای کارکنان این شرکت، این ناحیه را انتخاب کرده و بعد از مذاکره با معنوی حدود یک میلیون مترمربع از زمینها را خریداری و شروع به ساخت و ساز مینماید و نام این محدوده را تهرانسر میگذارد. و در آن تعدادی خانه های ویلایی (باغ ویلا) با متراژ حدود 500-600 متری و تعداد 25 باب مغازه احداث می کند. خیابان اصلی تهرانسر (بلوار تهرانسر فعلی) در دهه ی 40 و 50 در قسمت شمالی از سمت جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی) دارای نگهبانی و گیت ورودی بوده است. در سال 1346 یک مدرسه در تهرانسر در خیابان اصلی (بلوار تهرانسر فعلی) ما بین خیابان بیستم (غریبان فعلی) و خیابان بیست و دوم (اسدی فعلی) احداث و تاسیس می شود که هم اکنون نام آن : مدرسه دخترانه هاجر است. در حدود سال 1349 بعد از محله ی 13 آبان و نازی آباد ، محدوده ی اصلی تهرانسر {{به دلیل سكونت مدیران ارشد وزارت نفت در آن}} لوله کشی گاز شد و گاز دار شد. و همچنین در سال 1352 در خیابان باشگاه نفت (شهید محمود خسرو پرویز فعلی) یک ورزشگاه با نام " استادیوم ورزشی دکتر اقبال" احداث و در روز جمعه 25 آبان ماه 1352 توسط مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران یعنی خود دکتر منوچهر اقبال افتتاح می شود و هم اکنون نام آن " باشگاه ورزشی کارکنان صنعت نفت (تهرانسر) است. ضمنا در بلوار تهرانسر نبش خیابان هفدهم یک خانه ی ویلایی بزرگ خالی از سکنه وجود دارد که قدیمی های تهرانسر می گویند این خانه متعلق به دکتر منوچهر اقبال بوده است و خدا رو شکر فعلا موجود است و تخریب نشده است. محله های تهرانسر : - ""محله ی تهرانسر اصلی"" : که همان محله ای است که در دهه ی 30 توسط تعاونی کارکنان شرکت ملی نفت بنیان گذاری شد ، البته بعد ها تعدادی از هموطنان عرب زبان نیز در این محله سکونت پیدا کردند ."این محله از شمال به جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی) ، از جنوب به خیابان سی ام (عاشوری فعلی) و خیابان بیست و نهم (ترابی فعلی) ، از غرب به خیابان باشگاه نفت (شهید محمود خسرو پرویز فعلی) و از شرق به خیابان نفت شمالی محدود می شود." - ""محله ی شهرک مسکونی هواپیمایی کشوری"" در سال 1353 توسط وزارت جنگ به عنوان خانه های سازمانی به صورت بلوک های مسکونی 4 طبقه در هر طبقه 3 یا 4 واحد (مجموعا حدود 385 واحد مسکونی 88 الی 114 متری) بدون پارکینگ (دارای پارکینگ در محوطه) احداث شدند، این پروژه شامل 24 مجتمع مسکونی (بلوک) و یک مجتمع تجاری بود. این شهرک از 4 طرف محصور و محدود بود که سمت غربی و شرقی آن با دیوار بتنی و سمت شمالی و جنوبی آن با دیوار نصفه و نرده فلزی داشت و همچنین دو درب ورودی و نگهبانی در سمت شمال و جنوب قرار گرفته بود. ولی هرگز این آپارتمان ها تحویل کارکنان وزارت جنگ نشد و بعد از انقلاب توسط ستاد اجرایی فرمان امام توقیف و ضبط گردید و مدتی خالی از سکنه بودند و در اوسط دهه 60 به تعاونی مسکن کارکنان سازمان هواپیمایی کشوری واگذار شد و در اواخر دهه ی 60 کارکنان در آن ساکن شدند. "این محله از شمال به خیابان 35 متری (بلوار یاس فعلی) ، از جنوب به جاده قدیم کرج (بزرگراه حاج احمد متوسلیان فعلی) ، از غرب به دیوار زمین سازمان هواشناسی کشور و از شرق به خیابان فجر محدود می شود." در حال حاضر مساحت کمی از این محله مربوط به شهرک هواپیمایی کشوری است که نام آن شهرک هواپیمایی یاس شده است و در دهه ی 90 آپارتمان های مسکن مهر ویژه تهران در این محدوده و در زمین های خالی مربوط به شهرک هواپیمایی کشوری احداث شدند. - ""محله ی تهرانسر شرقی"" از سال ۶۰ و به بعد در زمین بایر و خالی پایین تهرانسر (قسمت جنوبی و جنوب شرقی بلوار اصلی) زمین ها توسط سازمان زمین شهری جهت ساخت خانههای به تعاونی مسکن شرکت های مختلف از جمله کارخانههای جنرال ، سایپا ، زامیاد ، ایران کاوه ، الیاف ، پارس خودرو ، زیمنس و ارج و... اعطا گردید و در در آنها خانه های ویلایی حدودا بین 140 تا 180 متری ساخته شد و به پرسنل واگذار شد. {{{برای مثال توسط تعاونی مسکن کارکنان شرکت زامیاد حدود 100 واحد خانه ویلایی 160 متری در 3 کوچه بنا نمود که نام کوچه ها در آن زمان تا چند سال پیش کوچه اول زامیاد و کوچه دوم زامیاد و کوچه سوم زامیاد بود و در حال حاضر نام آنها به کوچه شهید مقدسی (42) و کوچه چهل و چهارم و کوچه چهل و ششم تغییر یافته اند}}}. این محله شامل خیابان هایی از قبیل خیابان نفت جنوبی ، خیابان گلناز (پارک سه گوش) و خیابان فجر (پایین دره) میشود. "این محله از شمال به خیابان سی ام (عاشوری فعلی) و خیابان بیست و نهم (ترابی فعلی) ، از جنوب به کوچه هشتاد و پنجم ، از غرب به بلوار مالک اشتر و دیوار شهرک هواپیمایی کشوری و از شرق به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) محدود می شود." این محله در اوایل دهه ی 70 گازرسانی گردید. - ""محله ی بنیاد"" نیز در دهه ی 60 توسط بنیاد مستضعفان بنا شد و خانه های آن در ابتدا به افراد تحت پوشش بنیاد واگذار شد و هنوز خیلی از آنها سند ندارند. این محله اکنون با نام تهرانسر غربی شناخته می شود و در محدوده جنوب غربی تهرانسر واقع شده و "این محله از شمال به بلوار نیلوفر غربی (شاهد غربی فعلی) ، از جنوب به خیابان 35 متری (بلوار یاس فعلی) ، از غرب به کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) و از شرق به بلوار مالک اشتر محدود می شود." - ""محله ی شهرک دریا"" در سال 1363 برای کارکنان نیروی دریایی ارتش شکل گرفت. "این محله در انتهای غربی بلوار یاس بنا شده و از شمال به خیابان 35 متری (بلوار یاس فعلی) ، از جنوب به جاده قدیم کرج (بزرگراه شهید احمد متوسلیان فعلی) ، از غرب به کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) و از شرق به بلوار مروارید و دیوار زمین سازمان هواشناسی کشور محدود می شود." - ""محله ی شهرک پاسداران"" در دهه ی 70 برای کارکنان نیروی انتظامی شکل گرفت. "این محله از شمال به بلوار لاله ، از جنوب به بلوار نیلوفر شرقی (شاهد شرقی فعلی) ، از غرب به خیابان نفت شمالی و از شرق به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) محدود می شود." - ""محله ی شهرک آسمان"" برای کارکنان نیروی هوایی ارتش شکل گرفته است. "این محله از شمال به محدوده ی فرودگاه مهرآباد ، از جنوب به جاده قدیم کرج (بزرگراه حاج احمد متوسلیان فعلی) ، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) و مجتمع های مسکونی گلها و از شرق به محدوده ی فرودگاه مهرآباد محدود می شود." نام جدید این شهرک به نام "شهرک شهید خلبان جدی اردبیلی" تغییر یافته است. - ""محله ی مجتمع های مسکونی گلها"" برای کارکنان سازمان غله و ادرات گمرک و ... شکل گرفته است. این مجتمع شامل 16 برج مسکونی میباشد."این محله از شمال به محدوده فرودگاه مهرآباد ، از جنوب به شهرک آسمان و محدوده ی فرودگاه مهرآباد ، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) و از شرق به شهرک آسمان محدود می شود." - ""محله ی شهرک المهدی"" برای کارکنان سازمان های دولتی شکل گرفته است. در قالب آپارتمان های سه طبقه ساخته شده اند. این پروژه شامل 4 برج مسکونی میباشد. "این محله از شمال به محدوده ی فرودگاه مهرآباد ، از جنوب به محدوده ی فرودگاه مهرآباد ، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) و از شرق به محدوده ی فرودگاه مهرآباد محدود می شود." - ""محله ی شهرک کاظمیه"" در دهه ی 70 برای ساکنین سابق محله ی استخر (خیابان هلال احمر) شکل گرفت. "این محله از شمال به شهرک گلها ، از جنوب به محدوده ی فرودگاه مهرآباد ، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) و از شرق به محدوده ی فرودگاه مهرآباد محدود می شود." - ""محله ی شهرک بازرگانی"" برای کارکنان شرکت بازرگانی دولتی ایران شکل گرفته است. "این محله از شمال به سازمان نهضت سواد آموزی و جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی) ، از جنوب به خیابان نهم ، از غرب به بلوار ششم و از شرق به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) محدود می شود." - ""محله ی شهرک گلها"" - "این محله از شمال به جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی) ، از جنوب به شهرک کاظمیه ، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) و از شرق به محدوده ی فرودگاه مهرآباد محدود می شود." - ""محله ی شهرک شهید هاشمی نژاد"" در دهه ی 90 برای کارکنان سپاه پاسداران احداث گردید. این پروژه شامل 18+4 برج مسکونی میباشد. "این محله از شمال به بوستان قباد و جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی) ، از جنوب به کوچه دوم (جعفری فعلی) ، از غرب به خیابان قباد شمالی و از شرق به بلوار ششم و شهرک بازرگانی محدود می شود." - ""محله ی مسکن ویژه"" در بین سال 1392 تا 1396 توسط دولت در قالب طرح ملی مسکن مهر ویژه تهران احداث گردید. این پروژه شامل 231 بلوک (مجتمع) 6 طبقه 10 واحدی و در مجموع تعداد 2310 واحد 105 متری مسکونی دو خوابه با پارکینگ و همچنین 25 الی 30 باب مغازه میباشد. "این محله در هر دو طرف ادامه ی بلوار تهرانسر و از شمال به خیابان 35 متری (بلوار یاس فعلی) ، از جنوب به شهرک هواپیمایی یاس و جاده قدیم کرج (بزرگراه حاج احمد متوسلیان فعلی) ، از غرب به دیوار زمین سازمان هواشناسی کشور و از شرق به خیابان فجر محدود می شود." - ""محله ی ساختمانهای مسکونی شهرداری"" در دهه ی 90 توسط شهرداری منطقه 21 تهران احداث گردید. "این محله از شمال به جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی) ، از جنوب به شهرداری منطقه 21 و خیابان یکم (راسخ مهر فعلی) ، از غرب به کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) و از شرق به بلوار تهرانسر و فلکه ی تهرانسر (میدان کمال الملک فعلی) محدود می شود." قبلا در این محدوده کارگاه یک شرکت تولید بتن مسقر بود. وضعیت کنونی جمعیت تهرانسر بیش از ۱۰۰ هزار نفر میباشد که به علت امکانات رفاهی و درمانی، دسترسی و ... تهرانسر به یکی از محلههای مهاجرپذیر مبدل گشتهاست و جمعیت آن رو به افزایش است. تهرانسر به عنوان یکی از محلههای تهران برای اجرای طرح مسکن ویژه تهران انتخاب شدهاست و عملیات احداث ۲۳۱۰ واحد مسکن ویژه در بلوار یاس ضلع جنوبی این منطقه ازسال ۱۳۹۱ آغازشدهاست. و در حال حاضر نیمی از واحدهای مسکونی شهرک از سال ۹۵ در اختیار مالکین قرار گرفته و فاز دوم پروژه که نیم دیگر واحدهای مسکونی و مجموعه تفریحی و شهربازی و همچنین واحدهای تجاری و طرح انتقال بازار لاله زار را شامل میشود با سرعت خوبی در دست ساخت میباشد. تهرانسر ، خانه برخی از ثروتمندترین شرکت های تهران به مانند ایران خودرو، سایپا، پارس خودرو، ارج، کرمان خودرو، شهاب خودرو، ایران تایر، گروه صنعتی مینو، داروگر، پارس الکتریک و داروپخش است. انتقال مترو به تهرانسر در تاریخ ۱۹تیر۱۳۹۷ پی بازدید شهردار تهران و رئیس شورای شهر از منطقه۲۱ طی گفتگو محسن هاشمی رئیس شورای شهر وقت تهران از رسیدن خط ۴ متروی تهران از ایستگاه متروی شهرک اکباتان به تهرانسر خبر داد. اما بعد از رونمایی از چهار خط جدید مترو مشخص شد که دو ایستگاه برای محله ی تهرانسر در خط ۱۱ مترو تهران در نظر گرفته شده. که از بلوار چوگان در منطقه۲۲ شروع و با عبور از منطقه ۲۱ و دو ایستگاه در تهرانسر وارد منطقه ۱۸ خواهد شد. مساجد و ابنیه فرهنگی مسجد جامع رسول اکرم (ص) - بلوار شاهد غربی ، نبش خیابان رجایی مسجد صاحب الزمان - بلوار اصلی تهرانسر ، خیابان دوم (خیابان دمیرچیلو فعلی) مسجد النبی - شهرک پاسداران ، خیابان طالبی مسجد محسنی - بلوار یاس ، خیابان فجر مسجد امام مهدی (عج) - بلوار یاس ، خیابان نفت جنوبی مسجد الغدیر - شهرک دریا ، بلوار اروند رود مسجد امام خمینی - شهرک هواپیمایی یاس گلزار شهدای گمنام - واقع در بوستان گلریز (بوستان شهدای گمنام فعلی) در بلوار نیلوفر شرقی (بلوار شاهد شرقی فعلی) اندیشه سرای ققنوس - تهرانسر شمالی مراکز تفریحی بوستان نرگس - بلوار اصلی تهرانسر ، میدان کمال الملک بوستان گلناز (پارک سه گوش) - بلوار اصلی تهرانسر ، پایین تر از چهارراه صدف بوستان گلریز (بوستان شهدای گمنام فعلی) - بلوار نیلوفر شرقی (بلوار شاهد شرقی فعلی) بوستان قباد - جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی) ، بعد از خیابان قباد بوستان رئیسعلی دلواری - جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی) ، نرسیده به خیابان قباد بوستان ریما - شهرک بازرگانی بوستان لاله - تهرانسر غربی ، خیابان شهید رجایی بوستان بهار- تهرانسر غربی ، بلوار یاس غربی بوستان سپید - بلوار اصلی تهرانسر ، خیابان چهلم بوستان ارغوانی - تهرانسر شرقی ، خیابان بنفشه شمالی بوستان نیلوفر - بلوار نیلوفر غربی (بلوار شاهد غربی فعلی) ، نبش کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) بوستان سروناز - شهرک دریا ، نبش کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) بوستان گلها - بلوار گلها بوستان گلهای بهاری - بلوار گلها بوستان فجر (خیابان فجر) بوستان بیدگل آتنا - بلوار یاس ، خیابان فجر بوستان کوثر (شهید اصغرنیا) - بلوار یاس ، انتهای خیابان فجر بوستان گل محمدی - بلوار یاس ، خیابان گل محمدی بوستان حضرت زهرا (س) - بلوار یاس ، مسکن ویژه بوستان مروارید - شهرک دریا ، خیابان مروارید بوستان شهرک دریا - شهرک دریا ، بلوار اروند رود بوستان شکیبا - شهرک دریا ، بلوار صدف بوستان نگین - بلوار اصلی تهرانسر ، نبش خیابان چهلم بوستانهای مختلف کوچک سینما ققنوس (هماکنون تبدیل به کتابخانه شده) آمفی تئاتر تهرانسر غربی (سرای یاس) - بلوار نیلوفر غربی (بلوار شاهد غربی فعلی) ، نبش کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) خانه اسباب بازی شهربازی الماس - بلوار لاله ، بعد از تقاطع خیابان قباد باشگاه ورزشی کارکنان صنعت نفت - خیابان باشگاه نفت (خسرو پرویز فعلی) مجموعه ورزشی یاس - بلوار یاس ، خیابان نفت جنوبی ، خیابان چهل و نهم (خیابان شهید سبز پوری فعلی) مجموعه ورزشی شهرک دریا - شهرک دریا ، بلوار اروند رود مجموعه ورزشی فتح : خیابان قباد ، کوچه دوم شرقی (پشت پارک نرگس) مجموعه ورزشی تفریحی هودین و هورام - بلوار گلها مجموعه ورزشی انرژی مثبت : بلوار اصلی تهرانسر ، میدان کمال الملک مجموعه ورزشی تهرانسر تی اس سی T.S.C - بلوار یاس ، خیابان گل محمدی مجموعه ورزشی فیزیک نو - بلوار اصلی تهرانسر ، خیابان چهاردهم (شهید گیتی نما فعلی) مجموعه فرهنگی ورزشی کوثر تهرانسر - شهرک پاسداران ، خیابان طالبی ، زیر زمین مسجد النبی (ص) مجموعه ورزشی طلوع - بلوار یاس ، خیابان نفت جنوبی ، زیر زمین مسجد امام مهدی (عج) مجموعه ورزشی عبدالله حداد - بلوار نیلوفر غربی (شاهد غربی فعلی) ، نبش خیابان رجایی ، زیر زمین مسجد جامع رسول اکرم (ص) زمین چمن مصنوعی - بلوار گلها ، پایین بوستان گلها زمین چمن مصنوعی - بلوار یاس ، خیابان گل محمدی زمین فوتبال آبرسانی - بلوار نیلوفر غربی (بلوار شاهد غربی فعلی) ، نبش کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) باشگاه والیبال صدف : خیابان قباد - کوچه فنی و حرفه ای امید (پشت پارک نرگس) باشگاه اسکیت پیشران - بلوار اصلی تهرانسر ، میدان کمال الملک ، پارک نرگس باشگاه پینت بال سورن استخر شهید شجاعی - بلوار گلها استخر گلها - بلوار گلها استخر چهاردهم - بلوار اصلی تهرانسر ، خیابان چهاردهم (شهید گیتی نما فعلی) استخر رحیمیان - بلوار اصلی تهرانسر ، ما بین خیابان نهم و یازدهم (شهید درودیان فعلی) استخر استقلال تهران - شهرک استقلال ، بلوار دکتر عبیدی استخر شهدای غواص - شهرک استقلال ، داخل شهرک فاطمه الزهرا (س) سفره خانه سنتی شاخه طوبی (شبهای تهرانسر فعلی) سفره خانه سنتی الماس (تعطیل) سفره خانه سنتی هزاردستان - بلوارلاله سفره خانه سنتی زعفران سفره خانه فانوس - بلوار نیلوفر غربی (شاهد غربی فعلی) فست فودها و رستورانهای شبانه فعال مراکز بهداشتی درمانی بیمارستان صاحب کوثر (درحال تکمیل) - ابتدای بلوار لاله ، خیابان شهید جعفر طهماسبی فرد درمانگاه خیریه قوامین - ابتدای بلوار لاله ، خیابان شهید جعفر طهماسبی فرد درمانگاه شهید صنیع خانی - شهرک استقلال ، بلوار دکتر عبیدی مرکز بهداشت کریم - تهرانسر غربی ، خیابان دستغیب مرکز درمان سوء مصرف مواد تهرانسر (درمان اعتیاد) مرکز معاینات رانندگان مراکز مهم دولتی ایستگاه ۱۰۴ آتشنشانی تهران مرکز مخابرات شهید توکلی (خیابان قباد شمالی) کلانتری ۱۵۰ تهرانسر دفتر خدمات پستی (بلوار شاهد - خیابان شهید جعفر طهماسبی فرد) کمیته امداد (خ اسدی) اداره راهنمایی و رانندگی منطقه ۲۱ (انتهای بلوار یاس) شهرداری منطقه ۲۱(میدان کمال الملک) مراکز علمی دانشکده فنی و حرفهای سما (دانشگاه آزاد اسلامی) دانشکده علوم سما (دانشگاه آزاد اسلامی) دانشگاه علمی کاربردی پارس مرکز آموزش علمی کاربردی پرسپولیس مرکز آموزش علمی کاربردی مهرکام پارس : خیابان قباد - کوچه فنی و حرفه ای امید مرکز آموزش علمی کاربردی فرهنگ و هنر مدارس تهرانسر دبستان دخترانه هاجر 1 - تاسیس 1346 : بلوار تهرانسر - مابین خیابان اسدی (بیست و دوم) و خیابان غریبان (بیستم) دبستان دخترانه هاجر : بلوار تهرانسر - خیابان غریبان (بیستم) دبستان پسرانه محمد رسول الله (ص) - تاسیس 1364 : بلوار یاس - خیابان نفت جنوبی - کوچه پنجاه و سوم دبستان پسرانه شهید دستغیب : بلوار یاس - خیابان نفت جنوبی - کوچه پنجاه و سوم دبستان دخترانه تخصصی قرآنی امام حسن (ع) - تاسیس 1365 : بلوار یاس - مابین خیابان بنفشه و خیابان نفت جنوبی دبستان پسرانه فارابی : خیابان قباد - کوچه دوم شرقی دبستان پسرانه 22 بهمن : خیابان قباد - کوچه دوم شرقی دبستان دخترنه آزادگان {قبلا : دبستان پسرانه آزادگان} : انتهای بلوار تهرانسر - داخل شهرک هواپیمایی یاس دبستان پسرانه شهید رجایی : انتهای بلوار تهرانسر - داخل شهرک هواپیمایی یاس دبستان پسرانه شهید دستغیب 1 : بلوار تهرانسر - خیابان عیوض لو (شانزدهم) - پلاک 60 دبستان پسرانه هفتم آذر : شهرک دریا - بلوار خزر دبستان پسرانه امید انقلاب : شهرک استقلال - خیابان شهید بهشتی دبستان دخترانه پروین اعتصامی 2 : شهرک دریا - بلوار خزر - نبش کوچه 11 دبستان پسرانه یاران انقلاب 1 : بلوار لاله - خیابان صالحی - خیابان جعفری دبستان دخترانه هاجر 2 : بلوار لاله - خیابان صالحی - خیابان جعفری دبستان دخترانه عصمت : بلوار شاهد - خیابان طهماسبی فرد - کوچه شهید کندی (27) دبستان دخترانه میثاق 2 : بلوار یاس - خیابان رجایی - کوچه پندیار مدرسه دخترانه شهید عطایی : بلوار شاهد - خیابان طهماسبی فرد - کوچه شهید کندی (27) مدرسه دخترانه سیزده آبان : بلوار تهرانسر - خیابان اسدی (بیست و دوم) مدرسه دخترانه شهید سرخیل : انتهای بلوار تهرانسر - داخل شهرک هواپیمایی یاس - خیابان پنجم مدرسه دخترانه شهیدان اکبری : شهرک دریا - بلوار خزر - نبش کوچه 11 مدرسه دخترانه میثاق 1 : بلوار یاس - خیابان رجایی - کوچه پندیار دبیرستان پسرانه فردوسی : بلوار گلها - انتهای کوچه شانزدهم دبیرستان امام حسین (ع) {قبلا : مدرسه راهنمایی} - تاسیس 1366 : بلوار یاس - مابین خیابان بنفشه و خیابان نفت جنوبی دبیرستان پسرانه ابن سینا : خیابان قباد - کوچه فنی و حرفه ای امید دبیرستان پسرانه امام خمینی : خیابان قباد - کوچه فنی و حرفه ای امید دبیرستان دخترانه فرزانگان : بلوار لاله - خیابان صالحی - خیابان جعفری دبیرستان دخترانه طلوع فجر 1 : بلوار شاهد - خیابان طهماسبی فرد - کوچه شهید کندی (27) دبیرستان دخترانه طلوع فجر 2 : بلوار یاس - خیابان رجایی - کوچه پندیار دبیرستان دخترانه سیدالشهدا : شهرک استقلال - بلوار دکتر عبیدی - کوچه نرگس دوم هنرستان فنی و حرفه ای پسرانه امید : خیابان قباد - کوچه فنی و حرفه ای امید هنرستان کاردانش پسرانه شهدای پارس الکتریک : خیابان قباد - کوچه دوم شرقی هنرستان کاردانش پسرانه مهندس جعفر علاقه مندان : خیابان قباد - کوچه فنی و حرفه ای امید هنرستان کاردانش دخترانه برهان {قبلا : دبیرستان دخترانه ولایت} - تاسیس : 1375 : بلوار یاس - مابین خیابان بنفشه و خیابان نفت جنوبی هنرستان فنی دخترانه شهید طاهریان {قبلا : مدرسه راهنمایی پسرانه} : بلوار یاس - بعد از تقاطع بلوار تهرانسر مدرسه پسرانه هیئت امنایی شهید دستغیب 1 : خیابان قباد - کوچه دوم شرقی دبستان پسرانه غیردولتی ره پویان 1 : بلوار تهرانسر - بالاتر از میدان کمال المک (فلکه) - کوچه نیلگون - کوچه سعادت 2 - پلاک 4 دبستان پسرانه غیردولتی ولی عصر (عج) : بلوار یاس - خیابان فجر - پلاک 3 دبستان پسرانه غیر دولتی دانشمندان فردا : بلوار تهرانسر - خیابان ششم - پلاک 13 دبیرستان پسرانه غیردولتی ولی عصر (عج) : بلوار یاس - خیابان فجر - پلاک 3 دبیرستان پسرانه غیردولتی ندای اندیشه : بلوار تهرانسر - میدان کمال الملک (فلکه) - خیابان دمیرچیلو (دوم) - پلاک 7 دبیرستان پسرانه غیردولتی صبا : بلوار تهرانسر - انتهای خیابان نهم دبیرستان پسرانه غیردولتی مفید تهران : بلوار تهرانسر - خیابان هجدهم - پلاک 7 دبستان دخترانه غیردولتی طراوات : بلوار تهرانسر - خیابان گیتی نما (چهاردهم) - پلاک 49 دبستان دخترانه غیردولتی دانش : خیابان نفت جنوبی - مابین کوچه صالحی (36) و کوچه سی و هشتم مدرسه دخترانه غیردولتی طراوت : بلوار تهرانسر - خیابان مرادیان (بیست و یکم) - پلاک 3 مدرسه دخترانه غیردولتی ره پویان علم : بلوار تهرانسر - خیابان نهم - پلاک 3 دبیرستان دخترانه غیردولتی دانش : خیابان نفت جنوبی - مابین کوچه صالحی (36) و کوچه سی و هشتم دبیرستان دخترانه غیردولتی شهدای کارگر : بلوار تهرانسر - خیابان گلناز - مابین کوچه سرابی (41) و کوچه چهل و سوم دبیرستان دخترانه غیردولتی نشانه مهر : بلوار تهرانسر - خیابان اسدی (بیست و دوم) - پلاک 40 دبیرستان دخترانه غیردولتی ره پویان علم : بلوار تهرانسر - خیابان واحدی (دهم) - پلاک 33 دبیرستان پسرانه راه دور غیردولتی امید : بلوار تهرانسر - میدان کمال الملک (فلکه) - خیابان دمیرچیلو (دوم) - پلاک 32 هنرستان کارودانش پسرانه غیردولتی امید : بلوار تهرانسر - میدان کمال الملک (فلکه) - خیابان دمیرچیلو (دوم) - پلاک 32 هنرستان کارودانش دخترانه راه دور غیردولتی تسنیم : بلوار لاله - پلاک 242 هنرستان بازرگانی و حرفه ای دخترانه غیردولتی خوارزمی نوین 2 : بلوار شاهد غربی - چهارراه صدف پیوند به بیرون تهرانسر در ویکی مپیا شهرداری منطقه۲۱ منابع محلههای تهران محلههای منطقه ۲۱ تهران


text: بهشت زهرا نام بزرگترین آرامستان ایران است که در شهرستان ری در جنوب تهران بزرگ قرار دارد. فعالیت این آرامگاه رسماً در سال ۱۳۴۹ خورشیدی آغاز شد. معروفیت بهشت زهرا آنقدر شد که تا اکنون شهرهای مختلفی آرامستانهای شهرهای خود را با نام بهشت زهرا نامگذاری کردهاند. بهشت زهرا ابتدا ۳۱۴ هکتار وسعت داشت که در سال ۱۳۷۶ بخش شمالی به مساحت ۱۱۰ هکتار و در سال ۱۳۸۷ بخش شرقی به مساحت ۱۶۰ هکتار خریداری و به آن اضافه شد. تاکنون بیش از ۱٬۶۹۸٬۰۰۰ نفر در بهشت زهرا دفن شدهاند. ده قطعه از بهشت زهرا محل دفن کشتهشدگان جنگ ایران و عراق است. آرامگاه کشتهشدگان هفتم تیر در قطعهٔ ۲۴ و آرامگاه سید روحالله خمینی در غرب بهشت زهرا قرار دارد و قطعه هنرمندان بهشت زهرا و قطعهٔ نامآوران بهشت زهرا ویژهٔ سرشناسان است. از افراد مشهور مدفون در قطعه هنرمندان میتوان محمدعلی فردین، ناصر ملکمطیعی، خسرو شکیبایی، عزتالله انتظامی، داوود رشیدی، بهمن مفید، چنگیز جلیلوند، مرتضی احمدی، پروین ملکوتی، آزاده نامداری، مرتضی پاشایی، حسین عرفانی، پروین سلیمانی، عسل بدیعی، حسن جوهرچی، امین تارخ و... را نام برد. قطعه نام آوران در بهشت زهرا برای دفن ورزشکاران، برخی نویسندگان استادان و فرهیختگان دانشگاه، چهرههای ماندگار و برخی از اهداء کنندگان اعضای بدن است، از افراد مدفون در این قطعه میتوان ناصر حجازی، مهرداد میناوند، آیدین نیکخواه بهرامی، منصور پورحیدری، حمیدرضا صدر و... را نام برد. ظهر پنجشنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۱، دوربینهای مراقبتی مجموعه بهشت زهرا مورد حمله سایبری سازمان مجاهدین خلق ایران قرار گرفت و هک شد. تاریخچه نخستین تلاشها برای طراحی، اجرا و احداث آرامستانی به نام بهشت زهرا، با هدف پایان دادن به مسئلهٔ تعدد آرامگاهها در سطح شهر تهران، در سال ۱۳۴۵ انجام پذیرفت. در این تصمیمگیریها، که با حضور شهردار وقت تهران و معاونان و رؤسای سازمان گورستانهای پایتخت انجام گرفت، قطعه زمینی در مسیر تهران – قم به مساحت ۳۱۴ هکتار به این امر اختصاص یافت و برای فعالیتهای عمرانی و فضای سبز نیز بلافاصله اقدام گردید. بهشت زهرا در سال ۱۳۴۹ آماده گردید، ولی در ابتدا بهعلت وجود گورستانهای متعدد فعال در محلههای تهران با عدم اقبال عمومی جهت دفن اموات مواجه و سرانجام با دفن نخستین متوفی بهنام محمدتقی خیال در قطعه ۱ ردیف ۱ شماره ۱ که به خانوادهای ارتشی و متنفذ متعلق بود، رسماً مورد بهرهبرداری قرار گرفت. مراسم نامگذاری و وقف آن روز ۱۵ تیر ۱۳۴۹ در منزل سید احمد خوانساری با حضور نمایندگان انجمن شهر و معتمدین بازار انجام شد و گورستان جدید شهر تهران به نام «بهشت زهرا» نامگذاری شد. بهشت زهرا روز ۲۵ تیر ۱۳۴۹ بهطور رسمی با حضور مقامات شهری افتتاح شد. هک دوربینهای مدار بسته ظهر پنجشنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۱ در سالگرد روحالله خمینی، ۵۱۳۸ دوربین کنترلی و نظارتی از جمله دوربینهای مراقبتی مجموعه بهشت زهرا و شهرداری تهران مورد حمله سایبری سازمان مجاهدین خلق ایران قرار گرفت و هک شد. نگارخانه جستارهای وابسته آرامگاه روحالله خمینی آرامگاه شهدای هفتم تیر فهرست مدفونان قطعه هنرمندان بهشت زهرا قطعه ۲۴ بهشت زهرا قطعه ۳۳ بهشت زهرا قطعه ۲۹ بهشت زهرا قطعه ۴۱ بهشت زهرا فهرست گورستانهای تهران بهشت زهرا (کتاب) منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی سامانه جستجوی اموات بهشت زهرا تهران بنیانگذاریهای ۱۹۷۰ (میلادی) در ایران بهشت زهرا تهران جاذبههای گردشگری تهران خاکسپاریها در بهشت زهرا سازمانهای شهرداری تهران گورستانهای ایران گورستانهای تهران گورستانهای شیعه گورستانهای ملی


text: جانی رید "جان" ادواردز ، سیاستمدار آمریکایی است. او یک دوره سناتور حزب دموکرات از ایالت کارولینای شمالی در مجلس سنا آمریکا و سپس نامزد حزب دموکرات برای پست معاونت ریاست جمهور در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۴ و نامزد ریاست جمهوری ایالات متحده در سال ۲۰۰۸ شد. زندگینامه وی متولد ۱۰ ژوئن، ۱۹۵۳ در سنیکا، کارولینای جنوبی بوده و در ایالت کارولینای شمالی بزرگ شدهاست. ادواردز پیش از انتخاب شدن به عنوان سناتور در سال ۱۹۹۸، سالها به عنوان وکیل دعاوی فعالیت کردهاست و نام خود را در محافل به عنوان یک وکیل زبردست مطرح کرده بود. وی دارای مدرک کارشناسی مهندسی نساجی از دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی و دکترای حقوق از دانشگاه کارولینای شمالی در چپل هیل میباشد. ادواردز در ژانویه سال ۲۰۰۵ با پایان یافتن دورهٔ اول ۶ سالهٔ نمایندگی در سنا، از مجلس سنا آمریکا اعلام بازنشستگی کرد. او در ۲۷ دسامبر سال ۲۰۰۶ حضور خود را در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده در سال ۲۰۰۸ را اعلام کرد. ستاد انتخاباتی ۲۰۰۴ جان ادواردز در فوریه ۲۰۰۳ با ثبت نام در کمیسیون انتخابات آمریکا، ضمن کسب اجازهٔ دریافت کمکهای مالی رسماً کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سال ۲۰۰۴ شد. در حالی که وی از سال ۲۰۰۱ فعالیتهای خود را در این زمینه با سخنرانی اش در ایالت آیووا آغاز کرده بود. در حالی که پیش از شروع انتخابات درون حزبی از وی به عنوان یکی از کم شانسترین شرکت کنندگان نام برده میشد، وی در نخستین مرحله از انتخابات درون حزبی در آیووا با کسب ۳۲٪ آرا پس از جان کری و جلوتر از مدعی پیشین هووارد دین در جای دوم ایستاد. موفقیتهای وی در انتخابات درون حزبی چنان غافلگیرکننده بود که وی تنها کاندیدایی بود که توانست با حفظ کاندیداتوری خود در سه شنبه بزرگ با جان کری رقابت کند؛ و با شکست سنگین در این مرحله با اعلام حمایت از کری با ۳ پیروزی از انتخابات کنار کشید. بسیاری از آگاهان سیاسی در آمریکا بر این اعتقاد هستند که حضور وی در انتخابات ۲۰۰۴ تنها پیش زمینهٔ حضور جدی تر وی در انتخابات ۲۰۰۸ بودهاست. ستاد انتخاباتی ۲۰۰۸ در حالی که بعد از سخنرانی وی در شب انتخابات سال ۲۰۰۴ بسیاری از صاحبنظران آن را زمینهٔ حضور وی در انتخابات بعدی میدانستند، او در ۲۷ دسامبر سال ۲۰۰۶ و در شهر سیل زده نیو اورلئان در ایالت لویزیانا نامزدی خود را جهت شرکت در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۸ اعلام کرد. شعار انتخاباتی او «فردا از امروز آغاز میشود» بود. در نهایت او در مراحل اولیه انتخابات مقدماتی پس از چند شکست در ژانویه ۲۰۰۸ از رقابت کنار کشید و در ماه مه پس از انتخابات ویرجینیای غربی از نامزدی باراک اوباما حمایت کرد. انتشارات وی نویسنده دو کتاب به نامهای چهار دادگاه (Four Trials) نوشته شده در سال ۲۰۰۳ و خانه: طرح کلی زندگی ما (Home: The Blueprints of Our Lives) نوشته شده در سال ۲۰۰۶ است. منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی ستاد انتخاباتی جان ادواردز ۲۰۰۸ وبلاگ رسمی سناتور ادواردز جان ادواردز افراد زنده اهالی چپل هیل، کارولینای شمالی اهالی رالی، کارولینای شمالی اهالی سنیکا، کارولینای جنوبی اهالی کارولینای جنوبی پادکستسازان اهل ایالات متحده آمریکا دانشآموختگان دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی دانشآموختگان دانشگاه کارولینای شمالی در چپل هیل دموکراتهای اهل کارولینای شمالی زادگان ۱۹۵۳ (میلادی) سیاستمداران اهل ایالات متحده آمریکا سیاستمداران اهل رالی، کارولینای شمالی سیاستمداران سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا متدیستهای اهل ایالات متحده آمریکا متدیستهای متحد اهل ایالات متحده آمریکا نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده آمریکا ۲۰۰۴ (میلادی) نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده آمریکا ۲۰۰۸ (میلادی) نمایندگان سنای حزب دموکرات ایالات متحده آمریکا نمایندگان مجلس سنای ایالات متحده آمریکا از ایالت کارولینای شمالی نویسندگان اهل ایالات متحده آمریکا نویسندگان اهل رالی، کارولینای شمالی نویسندگان اهل کارولینای شمالی وکلای مدافع وکیلان آمریکایی سده ۲۱ (میلادی) وکیلان اهل تنسی وکیلان اهل کارولینای شمالی وکیلهای سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا طرفداران مبارزه با فقر


text: جان فوربز کِری متولد ۱۱ دسامبر ۱۹۴۳) سیاستمدار و وکیل آمریکایی است که ۶۸مین وزیر امور خارجه ایالات متحدهٔ آمریکا در دولت دوم باراک اوباما بود. او از ۱۹۸۵ تا ۲۰۱۳ سناتور دموکرات ایالت ماساچوست در مجلس سنای آمریکا بود. او در ۲۹ ژوئیه ۲۰۰۴ رسماً به عنوان نامزد حزب دموکرات در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۴ معرفی شد که از جورج بوش شکست خورد. جان کری در حال حاضر نماینده ویژه رئیسجمهوری ایالات متحده در امور اقلیم است. پیشینه کری از نوادگان اجداد مشهور آمریکایی از جمله توماس کرنل و یوریس/جرج وولسی میباشد. اجداد وی از جمهوری چک امروزی به آمریکا مهاجرت کردند. جان کری در ابتدای جنگ ویتنام عازم آن کشور شد و چندین مدال شجاعت گرفت. وی پس از پایان جنگ به جنبش ضد جنگ پیوست و سخنرانی وی در کنگره آمریکا دولت آمریکا را تحت فشار زیاد گذاشت تا به حضور نیروهای آمریکایی در ویتنام پایان دهند. رابطه با خانواده کندی در نوامبر ۱۹۶۰، کری اولین سخنرانی سیاسی خود را برای راهیابی جان اف کندی به کاخ سفید انجام داد. در سال ۱۹۶۲، کری یکی از داوطلبان برای اولین کمپین سناتوری تد کندی بود. در تابستان همان سال وی با ژانت آوچینکلوس جنینگز خواهر ناتنی بانوی اول ایالات متحده ژاکلین کندی ملاقاتی داشت. ژانت جنینگز کری را دعوت به بازدید از املاک و خانواده اش و مزرعه هامراسمیت در رود آیلند نمود. این نخستین جایی بود که کری رئیسجمهور جان اف کندی را برای اولین بار ملاقات کرد. به گفته کری زمانی که کندی رئیسجمهور بود کری از وی در مورد رفتن به دانشگاه ییل پرسیده بود. کندی ادا و شکلک درآورد، چرا که کندی به دانشگاه هاروارد رقیب رفته بود. کری بعدها یادآور میشود: او به من لبخند زد و گفت که در این مورد نگران نباشید چون من در حال حاضر بیش از حد یک مرد ییل هستم. بگفته کری، رئیسجمهور اظهار نظر مشهور خود اینکه چگونه میتوان بهترین دو جهان را داشت گفته بود: با تحصیلات در هاروارد و مدرک گرفتن از ییل. در اشاره به درجه افتخاری که چند ماه قبل از دانشگاه ییل دریافت کرده بود. تحصیلات دانشگاهی وی در سال ۱۹۶۲ در دانشگاه ییل در رشته علوم سیاسی پذیرفته شد. فعالیتهای ضد جنگ (۱۹۷۰–۱۹۷۱) کری پس از بازگشت از جنگ در ویتنام، به گروه سربازان ضد جنگ ویتنام (VVAW) پیوست. فعالیت تعدادی حدود ۲۰۰۰۰ سرباز ضد جنگ (VVAW) در آن سالها و رهبری کری بر آنها توجه مؤثر و خشم برخی از جمله دولت ریچارد نیکسون را به خود جلب کرد. سنای ایالات متحده وی در سال ۱۹۸۴ در انتخابات سنا شرکت کرد و توانست به جای سناتور بازنشسته پال سونگاس به نمایندگی ایالت ماساچوست وارد سنا شود. وی در طول ۲۰ سال حضور در سنا ۳ بار در سالهای ۱۹۹۰ و ۱۹۹۶ و ۲۰۰۲ و ۲۰۰۸ از نو از سوی مردم ماساچوست برگزیده شدهاست. او همواره مشغول کار و فعالیت برای دموکراتها است و در دولت دوم اوباما به عنوان وزیر امور خارجه انتخاب شد. انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۴ سناتور کری در فوریه ۲۰۰۳ با ثبت نام در کمیسیون انتخابات آمریکا فعالیت ستاد انتخاباتی خود را آغاز و اجازه دریافت کمکهای مالی پیدا کرد. در فوریه ۲۰۰۴ با آغاز انتخابات مقدماتی حزب دموکرات برخلاف انتظار همگان با برنده شدن در ۴۶ مرحله از ۵۰ مرحله با اکثریت قاطع به عنوان نامزد حزب دموکرات برگزیده شد. در ژوئیه ۲۰۰۴ نیز با انتخاب سناتور جان ادواردز رقیب سابق انتخاباتی اش، به عنوان نامزد پست معاونت رئیسجمهور، فصل تازهای از فعالیتهای انتخاباتیاش را گشود. وزارت امور خارجه کری در سال ۲۰۱۳، بعد از استعفای هیلاری کلینتون به عنوان وزیر امور خارجه دوم کابینهٔ باراک اوباما شروع به کار کرد. بیشترین فعالیت جان کری در دورهٔ تصدی وی بر وزارت امور خارجه، حضور چشمگیر در مذاکرات هستهای ایران و به خصوص مذاکره با شخص محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران بود. مأموریت او در این مقام با پایان یافتن دولت اوباما در ۲۰ ژانویه ۲۰۱۷ پایان یافت. مذاکرات هستهای با ایران پس از ۳۴ سال او اولین وزیر امور خارجه آمریکا بود که در روز ۵ مهر ۱۳۹۲، با محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در حاشیه شصت و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد، و با برنامهریزی قبلی در اولین مذاکره ایران و ۱+۵ در دولت یازدهم دیدار کرد. در حاشیه این مذاکره، ظریف و کری گفتگو و دیداری دو جانبه نیز داشتند. پس از پایان این دیدار کری در کنفرانس خبری خود گفت: «با ظریف ملاقات داشتم، لحن او حقیقتاً متفاوت بود.» با آغاز کار دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران، به ریاست حسن روحانی، و تعیین محمد جواد ظریف به عنوان وزیر امور خارجه ایران و مسئول انجام مذاکرات هستهای، وزرای خارجه ایران و آمریکا بر سر یک میز به مذاکره نشستند. نهایتاً در گام اول توافق هستهای ژنو و در گام دوم تفاهم هستهای لوزان میان ایران و پنج بعلاوه یک منعقد گردید؛ و پس از حدود دو سال مذاکره، در ۲۳ تیرماه ۱۳۹۴، مذاکرات به انعقاد برنامه جامع اقدام مشترک منجر گردید. زندگی شخصی کری در یک منطقه تاریخی در شهر بوستون به نام بیکن هیل زندگی میکند که یکی از گرانقیمتترین مناطق این شهر بهشمار میرود. دختر او ونسسا کری در سال ۲۰۰۹ با بهروز والا ناهید پزشک و جراح مغز ایرانی-آمریکایی در بیمارستان ماساچوست ازدواج نمودهاست. منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی ستاد انتخاباتی کری-ادواردز وبگاه رسمی جان کری در سنا جان کری اعضای کابینه باراک اوباما افراد آمریکایی اتریشی یهودیتبار افراد آمریکایی اتریشتبار افراد آمریکایی اسکاتلندیتبار افراد آمریکایی انگلیسیتبار افراد آمریکایی ایرلندی-اسکاتلندیتبار افراد آمریکایی چک یهودیتبار افراد آمریکایی مجارستانیتبار افراد آمریکایی یهودیتبار افراد جنگ ویتنام اهل ایالات متحده آمریکا افراد زنده افسران بزرگ لژیون دونور افسران نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا اهالی آورورا، شهر اهالی شیلمارک، ماساچوست اهالی گروتون، ماساچوست اهالی میلیس، ماساچوست اهالی والتهام، ماساچوست پیروان کلیسای کاتولیک رم اهل ایالات متحده آمریکا خانواده فوربس خانواده کورنل دانشآموختگان دانشگاه ییل دانشآموختگان مدرسه سینت پال دریافتکنندگان ستاره نقرهای دریافتکنندگان مدال پرپل هارت دریافتکنندگان مدال ستاره برنزی دموکراتهای اهل ماساچوست زادگان ۱۹۴۳ (میلادی) سیاستمداران اهل ایالات متحده آمریکا سیاستمداران اهل بوستون سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا سیاستمداران سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا صلیبهای بزرگ درجه ۱ نشان افتخار شایستگی جمهوری فدرال آلمان فعالان ضد جنگ ویتنام اهل ایالات متحده آمریکا کاتولیکهای رومی سده ۲۰ (میلادی) کاتولیکهای رومی سده ۲۱ (میلادی) معاونان فرماندار ماساچوست مفقودالاثرهای جنگ ویتنام نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده آمریکا ۲۰۰۴ (میلادی) نامزدهای ریاست جمهوری حزب دموکرات (ایالات متحده آمریکا) نجاتیافتگان از سرطان نمایندگان سنای حزب دموکرات ایالات متحده آمریکا نمایندگان مجلس سنای ایالات متحده آمریکا از ایالت ماساچوست نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا نظامیان اهل ماساچوست نظامیان ایالات متحده آمریکا در جنگ ویتنام وزیران امور خارجه ایالات متحده آمریکا وکیلان اهل ماساچوست یهودیتبارهای مجارستانی اهل ایالات متحده آمریکا اعضای شورای روابط خارجی تایم ۱۰۰


text: استان اردبیل یکی از استانهای ایران به مرکزیت شهر اردبیل است که در منطقه آذربایجان واقع شدهاست. مساحت این استان ۱۷۹۵۳ کیلومتر مربع و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۱۴۰۰ برابر ۱,۶۴۷,۰۰ نفر می باشد. شهرستان این استان عبارتند از: اردبیل ، مشگین شهر ، پارسآباد ، خلخال ، نمین ، گرمی ، بیله سوار ، اصلاندوز ، نیر ، کوثر ، انگوت ، سرعین این استان بر طبق آخرین تقسیمات کشوری شامل ۱۲ شهرستان، ۳۱ بخش، ۳۵ شهر و ۷۵ دهستان میباشد. این استان در ۲۳ فروردین سال ۱۳۷۲ از استان آذربایجان شرقی جدا و به استانی مستقل تبدیل شد. مردم اکثر ساکنان استان اردِبیل را آذربایجانیها تشکیل میدهند که به زبان ترکی آذربایجانی سخن میگویند. تالشها دیگر ساکنان استان اردبیل که در اکثر روستاهای عنبران نمین هستند که به زبان تالشی سخن میگویند. در بخشهایی از شهرستان خلخال (در جنوب استان) تاتها سکونت دارند و زبان تاتی رایج است. در شهر خلخال و همچنین در روستاهای شمال و جنوب خلخال تعداد کمی از کردها ساکن هستند که به زبان کردی کرمانجی صحبت میکنند کردها از خراسان به این منطقه مهاجرت کرده اند و در حال حاظر اکثرا آنها به گیلان مهاجرت کرده اند. جغرافیا استان اردبیل در منطقه آذربایجان واقع شدهاست. این استان از شمال به جمهوری آذربایجان، از سمت غرب به استان آذربایجان شرقی، از سمت شرق به استان گیلان و از سمت جنوب به استان زنجان محدود شدهاست. استان اردبیل، طبق آخرین تقسیمات کشوری، از ۱۲شهرستان، ۳۱ بخش، ۳۵ شهر و ۷۵ دهستان تشکیل یافتهاست. استان اردبیل قبلاً یکی از شهرستانهای بزرگ استان آذربایجان شرقی بود که بعداًدر سال ۱۳۷۲ به علت درخواست مردم اردبیل تبدیل به استان شد. تقسیم استان استان اردبیل دارای ۱۲ شهرستان، ۳۵ شهر، ۳۱ بخش و ۷۵ دهستان است:استان اردبیل{| class="wikitable" style="text-align:center" |- !ردیف!!نام شهرستان!!مرکز شهرستان !سال تأسیس !جدا شدن از شهرستان یا استان !مساحت شهرستان (Km2) !جمعیت مرکز شهرستان ۱۳۹۵!!جمعیت شهرستان ۱۳۹۵ |- !۱ |اردبیل |اردبیل |۱۳۱۶ | - |۲٬۱۷۴ |۵۲۹٬۳۷۴ نفر |۶۰۵٬۹۹۲ نفر |- !۳ |مشگینشهر||مشگینشهر |۱۳۲۷ | | ۳٬۸۲۲||۷۴٬۱۰۹ نفر||۱۴۹٬۹۴۱ نفر |- !۷ |خلخال||خلخال |۱۳۲۲ |اردبیل| ۲٬۸۲۷||۳۹٬۳۰۴ نفر |۸۶٬۷۳۱ نفر |- !۵ |گرمی||گرمی |۱۳۵۵ | | |۲۸٬۹۶۷ نفر |۵۶٬۴۷۳ نفر |- !۲ |پارسآباد||پارسآباد |۱۳۷۰ | | ۸۱۴||۹۳٬۳۸۷ نفر |۱۴۵٬۰۹۵ نفر |- !۴ |بیلهسوار||بیلهسوار |۱۳۷۰ | | ۱٬۷۴۲||۱۶٬۱۸۸ نفر |۵۱٬۴۰۴ نفر |- !۸ |کوثر||گیوی |۱۳۷۵ |خلخال| ۱٬۲۸۴||۷٬۱۰۱ نفر||۲۲٬۱۲۷ نفر |- !۱۰ |نمین||نمین |۱۳۷۵ |اردبیل| ۹۳۸||۱۳٬۶۵۹ نفر||۶۰٬۶۵۹ نفر |- !۶ |نیر||نیر |۱۳۷۶ |اردبیل| ۱٬۲۳۰||۵٬۸۷۳ نفر |۲۰٬۸۶۴ نفر |- !۹ |سرعین||سرعین |۱۳۸۸ |اردبیل| ۴۰۵||۵٬۴۵۹ نفر||۱۸٬۲۰۰ نفر |- !۱۱ |اصلاندوز||اصلاندوز |۱۳۹۷ |پارسآباد|۵۹۲ |۶٬۳۴۸ نفر||۳۲٬۵۰۶ نفر |- !۱۲ |انگوت||انگوت |۱۳۹۹ |گرمی| ۱٬۰۴۸||۲٬۶۴۵ نفر||۲۰٬۴۲۸ نفر |- !۱۳ |هیر |- گردشگری شاخص گردشگری استان اردبیل در تمام طول سال متنوع میباشد. به گونهای که بهترین ماهها از نظر دارا بودن شرایط آسایشی برای گردشگران، ماههای فروردین، اردیبهشت و مهر میباشند که بهترین شرایط را از نظر آسایشی به خود اختصاص دادهاند و در مقابل ماههای دی و بهمن از بدترین شرایط آسایشی و بیوکلیمایی برخوردارند. برخی از جاذبههای گردشگری استان اردبیل عبارتند از: آرامگاه شیخ صفیالدین (میراث جهانی یونسکو) منطقه گردشگری لرد در شهرستان خلخال محوطه گردشگری سئوگی داغی روستای میجمیر قیز قالاسی یا کوه دختر در شهرستان نیر منطقه حفاظت شده آق داغ در روستای گردشگری لرد، بقعه سید امین الدین جبراییل، روستای گردشگری لرد، آبشار سیبیه خانی «طولانیترین چشمه آبشار ایران» در روستای گردشگری لرد، مقبره شیخ حیدر، غار سنگی کوخول عنبر در روستای گردشگری لرد، کلیسای مریم مقدس اردبیل، قزل بولاغی «دشت شقایق»[[روستای سجهرود خلخال]]، موزه مردمشناسی اردبیل، جمعه مسجد، سنگ نبشه ساسانی، آثار صخرهای ویند، امامزاده محمد در روستای توریستی لرد خلخال، کاروانسرای شاه عباسی (اردبیل)، شهر یئری، بازار اردبیل، دریاچه شورابیل، سبلان، شیروان درهسی، عمارت آقازاده اردبیلی، جنگل فندقلو، پیست اسکی روی چمن جنگل فندقلوی نمین (اردبیل)، پیست اسکی آلوارس سرعین، منطقه گردشگری کپز، تفرجگاه بولاغلار، منطقه گردشگری ازناو، آب گرم روستای تیل، روستای گردشگری کزج، ژئوپارک دربندمشکول (شهرستان کوثر)، گیلوان، دریاچه نئور، مجتمعهای آبگرم آبدرمانی سرعین، چشمه آب گرم شابیل، قوتورسویی، آبگرم گیوی، آبشار سردابه، آبشار گورگور آلوارس، آبشار شورشورنه (نمین)، آبشار دیز (خلخال)، آبشار نره گر اسبو، مجموعه گردشگری سوگی داغی _ بام اردبیل در شهرستان (نیر)، آبشار شیروان دره، آبشار گورگور (مشگینشهر)، قلعه بربر، قلعه بوینی یوغون، دژ قهقهه، کهنه قلعه، قلعه بربر، دیو قالاسی، قیزقالاسی، قلعه اولتان، قلعه خسرو، غار تاریخی لاهرود، غار هفت خانه، غار تاریخی لاهرود، حمام درو، حمام سنگی شهر گیوی. ثبت ملی صنایع دستی در کشور در ۱۵ دی ماه ۱۳۹۹ شهر عنبران به عنوان شهر ملی گلیم و شهر اصلاندوز به عنوان شهر ملی ورنی در سطح کشور معرفی گردید. چشمههای آب معدنی استان اردبیل یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری استان اردبیل، چشمههای آبگرم این استان واقع در شهر سرعین در ۲۰ کیلومتری شهر اردبیل است. در این شهر، ۸ چشمه آبگرم معدنی وجود دارد. چشمههای آبگرم برجلو و قینرجه در روستاهای برجلو و میجمیر در فاصله ۳۰ کیلومتری از شهر اردبیل قرار دارند، علاوه بر این چشمههای آب معدنی شابیل و قوتورسویی نیز در لاهرود قرار دارد، به غیر از این دو شهر ۱۲ چشمه آب معدنی دیگر در شهرهای دیگر استان از جمله گیوی، نیر و مشگینشهر وجود دارد. سبلان کوهستان سبلان در جنوب شرقی مشکین شهر و در فاصله ۲۵ کیلومتری آن واقع شدهاست. این کوهستان دارای پوشش گیاهی متنوعی است و بیش از ۳۰۰۰ گونه گیاهی در آن شناسایی شدهاست. این کوه، یکی از آتشفشانهای خاموش کشور محسوب میشود و ارتفاع بلندترین قله این کوه که سلطان ساوالان نام دارد، ۴۸۴۸ متر از سطح دریا میباشد. آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی بقعه شیخ صفیالدین اردبیلی یکی از ده اثر باستانی مهم کشور بهشمار میرود. این بنا در سال ۷۶۵ هجری بنا شدهاست و در طول زمان مورد احترام پادشاهان صفوی بودهاست. بنای کنونی این بقعه شامل مجموعهای از گورهای شاهان و شاهزادگان صفوی و چند ساختمان دیگر (ازجمله آرامگاه شاه اسماعیل صفوی، مسجد جنت سرا، چینیخانه، حرمخانه و...) میشود. این اثر سال ۱۳۸۹ در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسید. شورابیل دریاچه شورابیل در حریم شهری اردبیل قرار دارد و شهرکهای کوثر. مهر. راه و ترابری. دادگستری؛ ولیعصر و دانشگاههای محقق اردبیلی. پیام نور. علوم پزشکی و نمایشگاه بینالمللی اردبیل درحاشیه این دریاچه قرارگرفتهاند. دریاچه شورابیل که مساحت آن ۱۲۰ هکتار و برای مصارف کشاورزی قابل استفاده بوده و در حال حاضر نوعی ماهی در آن پرورش داده میشود. طبیعت آبشارها چشمه آبشار سبیه خانی یا آق بلاغ، با قریب بر ۱۸۰ متر، طولانیترین آبشار ایران است که در روستای لرد بخش شاهرود خلخال استان اردبیل واقع است. چشمه آبشار سبیه خانی با طول ۱۸۰ متر، لقب طولانیترین آبشار «چشمه آبشار» ایران را به خود اختصاص دادهاست و به دلیل عدم پیگیری مسئولان به ثبت نرسیدهاست. این آبشار در روستای توریستی لرد از توابع بخش شاهرود خلخال استان اردبیل با ارتفاع ۳۳۲۲ متر از سطح دریا، بلندترین نقطه شهرستان خلخال بشمار میرود. در دامنههای این رشته کوه چشمه سارهای فراوانی وجود دارد که تأمینکننده آب جریانهایی چون میانرودان، گلبند رود، رودخانه زال و... میباشند. مهمترین چشمه این ناحیه که آبدهی قابل توجهی دارد، چشمه سبیه خانی است. این چشمه که در بالا قرار گرفته و آب بسیار سردی را حتی در گرمترین روزهای تابستان دارد و خواص اعجابانگیزی دارد، بلافاصله پس از خروج، آبشار بسیار زیبا و با دورنمای جالب و دیدنی و سفید رنگ تشکیل میدهد. وجود گونههای متنوع گیاهی درختی و علفی، خصوصاً داروهای گیاهی مانند قارچهای طبیعی خوراکی، گلپر و . . . در پیرامون این آبشار زیبایی آن را دو چندان مینماید. آب این چشمه، منشأ تشکیل یکی از سر شاخههای اصلی رودخانه زال میباشد که از طریق این رود به رودخانه قزل اوزن تخلیه میشود. این چشمه و آبشار در محدوده منطقه حفاظت شده آق داغ که مهمترین زیستگاه حیات وحش در استان اردبیل است، قرار دارد. نزدیکترین راه ارتباطی به آبشار سیبیه خانی، از طریق روستای گردشگری لرد که در بخش شاهرود خلخال واقع شده، میسر است. همه ساله ایرانگردان، کوهنوردان و علاقهمندان به طبیعت، بخصوص در فصل بهار، این منطقه بکر و دست نخورده را مقصد خود قرار میدهند. لازم بذکر است که اخیراً تورهای گردشگری نیز، در این منطقه تورهایی را برگزار میکنند و همین علت، باعث رونق صنعت توریسم در روستا گردیدهاست. بهترین فصل برای دیدن شگفتیهای منطقه، شنیدن صدای کبکان و بلبلان و صدای روح بخش آب، فصل بهار، بویژه ماههای اردیبهشت و خرداد میباشد. کوهستان ارتفاعات واقع در این استان عبارتاند از: سبلان منطقه حفاظتشده آقداغ در روستای توریستی لرد با دارا بودن انواع مختلف گونههای جانوری اهاربهارروستای کوهساره ارتفاعات باغرو صلوات داغ خروسلو رودخانهها رودخانههای واقع در این استان عبارت اند از: بالقلی چای (داخل شهر اردبیل) ارس سدیامچی خلخال چای قرهسو (قره سو یکی از طولانیترین رودخانههای دایمی استان اردبیل است که امروزه بر اثر کمبود بارندگی وسد سازیهای معیشتی بدون برنامه در حال تبدی شدن به یک رود فصلی است. قره سو از طبیعت بکری برخوردار بوده ودارای یکی از منحصر به فردترین گونههای جانوری میباشد، که از این میان گونههای آبزی رودخانه از تنوع کمنظیری برخوردار است؛ ماهیانی مانند قزل آلا، کپور رودخانهای، شیربیت نوعی ماهی مخصوص این رودخانه، زرد پر و ماهی سفید رودخانه که نسل این دونوع گونه آخری امروزه بر اثر کمآبی و استفاده بیش از اندازه آفت کشهای زراعی در حال نابودی است. در ضمن لازم به یادآوری است که سرچشمه این رود از قسمت جنوبی کوهستان سبلان در اطراف شهرستان اردبیل بوده و بعد از گذراندن مسیر پر پیچ وخم از دل کوهها و درهها به رودخانهٔ ارس میپیوندد) بالهارود گرمی چای درهرود خیاوچای نمینچای آستاراچای کورائیم چای دریاچهها دریاچههایی که در استان اردبیل واقع شدهاند عبارتاند از: دریاچه شورابیل (دریاچه شورابیل در حریم شهری اردبیل قرار دارد و شهرکهای کوثر. مهر. راه و ترابری. دادگستری؛ ولیعصر و دانشگاههای محقق اردبیلی. پیام نور. علوم پزشکی و نمایشگاه بینالمللی اردبیل درحاشیه این دریاچه قرارگرفتهاند) دریاچه نئور هیر دریاچه شورگل دریاچه گیلارلو (گرمی) دریاچه نوشهر دریاچه آلوچه دریاچه کمیآباد (سد مخزنی) دریاچه ملااحمد مرداب قرهسو سبلان روستای کوهساره جنگلها جنگلهای حیران اردبیل، نمین، و مجموعه جنگلهای فندقلو پیکره سنگی بابا داوود عنبران، جنگلهای نیمه پراکنده دامنه جنوبی و شمالی سبلان و پراکنده ارسباران از جمله جنگلهای واقع در استان اردبیل هستند. روستای یایچی و کولانکوه، از بهترین مکانهای گردشگری استان اردبیل میباشد. مانند باغ بزرگ آلوچه، سیب، گیلدیح و ... میباشد٫جنگلهای واقع اق چای. صنعت استان اردبیل در حال حاضر دارای ۸ شهرک صنعتی است. این استان همچنین دارای کارخانجات بزرگ نساجی، سیمان، ذوب آهن و کشت و صنعت شهرک خصوص آرتا میباشد. فرهنگ بومی صنایع دستی گلیم، جاجیم، شال، مسند، سفال، معرق، منبت و خراطی، مصنوعات چرمی و قالی بافی (قالیچه قوبای خلخال)، قلاب بافی، مفرش، خورجین، ورنی (ورنی و زیرانداز حاوی رنگها و طرحهایی برگرفته از طبیعت زیبای آذربایجان، بیشتر توسط عشایر شاهسون دشت مغان بافته میشود). غذاهای محلی عسل با قیماق، آش شیر، آش دوغ، پیچاق قیمه، کوفته، لَوَنگی، خشیل، هرا، قویماق، ترشی قرمه، ساج ایچی سبزی قرمه، سوغان سو، آش اوماج، آَش یارما، بزباش، خورش قاتق، تاسکباب، چیغیرتما، حلوا زرد، تر حلوا، حلوای زنجبیل، دلمه، قیساوا و قیقاناق سوغات عسل خالص سبلان (اردبیل پایتخت عسل ایران)، قالی، مسند، سرشیر، کره، حلوای سیاه، آبنبات، شیرینیهای محلی، فتیر و تخمه آفتابگردان، عسل، عصاره شهدآمیز گلهای رنگارنگ و عطرآگین طبیعت سرسبز خلخال مشهورترین سوغات منطقه میباشد. حلوای سیاه استان به صورت معجونی از جوانه گندم و کره طبیعی نشاط بخش و مقوی است. گونههای زبانی استان اردبیل با توجه بهوسعت کم خود، دارای تنوع زبانی قابل توجهی میباشد در کنار زبان ترکی آذربایجانی که اکثریت ساکنان استان به آن تکلم میکنند، زبان تاتی نیز در شهر کلور و در روستاهای بخش شاهرود و خورش رستم از شهرستان خلخال، تالشی در بخش عنبران از شهرستان نمین تکلم میشود. نظرسنجی سال ۱۳۸۹ طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونهگیری شد در استان اردبیل به قرار زیر بود: ۹۸٫۲ ترک (۹۷٫۱٪ مرد، ۹۹٫۳٪ زن)، ۱٫۱ تات (۱٫۵٪ مرد، ۰٫۷٪ زن)، ۰٫۴ کرد (۰٫۷٪ مرد) و ۰٫۴ بدونجواب بودند. نگارخانه جستارهای وابسته جمعیت شهرهای استان اردبیل پانویس منابع پیوند به بیرون وبگاه استانداری اردبیل دریاچه شورابیل بررسی نجومی آثار باستانی استان اردبیل از دیدگاه نجوم آمار تفصیلی نفوس و خانوار نقاط جمعیتی استان اردبیل از آذربایجان اردبیل بنیانگذاریهای ۱۳۷۲ در ایران