text: تولد و كودكی: به سال 1333 ه.ش در شهرستان میاندوآب در یك خانواده مذهبی و باایمان متولد شد. در دوران كودكی، مادرش را – كه بانویی باایمان بود – از دست داد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در ارومیه به پایان رسانید و در دوره دبیرستان (همزمان با شهادت برادرش علی باكری به دست دژخیمان ساواك) وارد جریانات سیاسی شد. فعالیتهای سیاسی – مذهبی: پس از اخذ دیپلم با وجود آنكه از شهادت برادرش بسیار متاثر و متالم بود، به دانشگاه راه یافت و در رشته مهندسی مكانیك مشغول تحصیل شد. از ابتدای ورود به دانشگاه تبریز یكی از افراد مبارز این دانشگاه بود. او برادرش حمید را نیز به همراه خود به این شهر آورد. شهید باكری در طول فعالیتهای سیاسی خود (طبق اسناد محرمانه بدست آمده) از طرف سازمان امنیت آذربایجان شرقی (ساواك) تحت كنترل و مراقبت بود. پس از مدتی حمید را برای برقراری ارتباط با سایر مبارزان، به خارج از كشور فرستاد تا در ارسال سلاح گرم برای مبارزین داخل كشور فعال شود. شهید مهدی باكری در دوره سربازی با تبعیت از اعلامیه حضرت امام خمینی(ره) – در حالی كه در تهران افسر وظیفه بود – از پادگان فرار و به صورت مخفیانه زندگی كرد و فعالیتهای گوناگونی را در جهت پیروزی انقلاب اسلامی نیز انجام داد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی: بعد از پیروزی انقلاب و به دنبال تشكیل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عضویت این نهاد در آمد و در سازماندهی و استحكام سپاه ارومیه نقش فعالی را ایفا كرد. پس از آن بنا به ضرورت، دادستان دادگاه انقلاب ارومیه شد. همزمان با خدمت در سپاه، به مدت 9 ماه با عنوان شهردار ارومیه نیز خدمات ارزندهای را از خود به یادگار گذاشت. ازدواج شهید مهدی باكری مصادف با شروع جنگ تحمیلی بود. مهریه همسرش اسلحه كلت او بود. دو روز بعد از عقد به جبهه رفت و پس از دو ماه به شهر برگشت و بنا به مصالح منطقه، با مسئولیت جهاد سازندگی استان، خدمات ارزندهای برای مردم انجام داد. شهید باكری در مدت مسئولیتش به عنوان فرمانده عملیات سپاه ارومیه تلاشهای گستردهای را در برقراری امنیت و پاكسازی منطقه از لوث وجود وابستگاه و مزدوران شرق و غرب انجام داد و بهرغم فعالیتهای شبانهروزی در مسئولیتهای مختلف، پس از شروع جنگ تحمیلی، تكلیف خویش را در جهاد با كفار بعثی و متجاوزین به میهن اسلامی دید و راهی جبههها شد. نقش شهید در دفاع مقدس : شهید باكری با استعداد و دلسوزی فراوان خود توانست در عملیات فتحالمبین با عنوان معاون تیپ نجف اشرف در كسب پیروزیها موثر باشد. در این عملیات یكی از گردانها در محاصره قرار گرفته بود، كه ایشان به همراه تعدادی نیرو، با شجاعت و تدبیر بینظیر آنان را از محاصره بیرون آورد. در همین عملیات در منطقه رقابیه از ناحیه چشم مجروح شد و به فاصله كمتر از یك ماه در عملیات بیتالمقدس (با همان عنوان) شركت كرد و شاهد پیروزی لشكریان اسلام بر متجاوزین بعثی بود. در مرحله دوم عملیات بیتالمقدس از ناحیه كمر زخمی شد و با وجود جراحتهایی كه داشت در مرحله سوم عملیات، به قرارگاه فرماندهی رفت تا برادران بسیجی را از پشت بیسیم هدایت كند. در عملیات رمضان با سمت فرماندهی تیپ عاشورا به نبرد بیامان در داخل خاك عراق پرداخت و این بار نیز مجروح شد، اما با هر نوبت مجروحیت، وی مصممتر از پیش در جبههها حضور مییافت و بدون احساس خستگی برای تجهیز، سازماندهی، هدایت نیروها و طراحی عملیات، شبانهروز تلاش میكرد. در عملیات مسلم بن عقیل با فرماندهی او بر لشكر عاشورا و ایثار رزمندگان سلحشور، بخش عظیمی از خاك گلگون ایران اسلامی و چند منطقه استراتژیك آزاد شد. شهید باكری در عملیات والفجرمقدماتی و والفجر یك، دو، سه و چهار با عنوان فرمانده لشكر عاشورا، به همراه بسیجیان غیور و فداكار، در انجام تكلیف و نبرد با متجاوزین، آمادگی و ایثار همهجانبهای را از خود نشان داد. در عملیات خیبر زمانی كه برادرش حمید، به درجه رفیع شهات نایل آمد، با وجود علاقه خاصی كه به او داشت، بدون ابراز اندوه با خانوادهاش تماس گرفت و چنین گفت: شهادت حمید یكی از الطاف الهی است كه شامل حال خانواده ما شده است. و در نامهای خطاب به خانوادهاش نوشت: من به وصیت و آرزوی حمید كه باز كردن راه كربلا میباشد همچنان در جبههها میمانم و به خواست و راه شهید ادامه میدهم تا اسلام پیروز شود. تلاش فراوان در میادین نبرد و شرایط حساس جبههها، را از حضور در تشییع پیكر پاك برادر و همرزمش كه سالها در كنار بود بازداشت. برادری كه در روزهای سراسر خطر قبل از انقلاب، در مبارزات سیاسی و در جبههها، پا به پای مهدی، جانفشانی كرد. نقش شهید باكری و لشكر عاشورا در حماسه قهرمانانه خیبر و تصرف جزایر مجنون و مقاومتی كه آنان در دفاع پاتكهای توانفرسای دشمن از خود نشان دادند بر كسی پوشیده نیست. در مرحله آمادهسازی مقدمات عملیات بدر، اگرچه روزها به كندی میگذشت اما مهدی با جدیت، همه نیروها را برای نبردی مردانه و عارفانه تهییج و ترغیب كرد و چونان مرشدی كامل و عارفی واصل، آنچه را كه مجاهدان راه خدا و دلباختگان شهادت باید بدانند و در مرحله نبرد بكار بندند، با نیروهایش درمیان گذاشت. بیانات شهید قبل از شروع عملیات بدر: همه برادران تصمیم خود را گرفتهاند، ولی من به خاطر سختی عملیات تاكید میكنم. شما باید مثل حضرت ابراهیم(ع) باشید كه رحمت خدا شامل حالش شد، مثل او در آتش بروید. خداوند اگر مصلحت بداند به صفوف دشمن رخنه خواهید كرد. باید در حد نهایی از سلاح مقاومت استفاده كینم. هرگاه خداوند مقاومت ما را دید رحمت خود را شالم حال ما میگرداند. اگر از یك دسته بیست و دو نفری، یك نفر بماند باید همان یك نفر مقاومت كند و اگر فرمانده شما شهید شد نگویید فرمانده نداریم و نجنگیم كه این وسوسه شیطان است. فرمانده اصلی ما، خدا و امام زمان(عج) است. اصل، آنها هستند و ما موقت هستیم، ما وسیله هستیم برای بردن شما به میدان جنگ. وظیفه ما مقاومت تا آخرین نفس و اصاعت از فرماندهی است. تا موقعی كه دستور حمله داده نشده كسی تیراندازی نكند. حتی اگر مجروح شد سكوت را رعایت كند، دندانها را به هم بفشارد و فریاد نكند. با هر رگبار سبحانالله بگویید. در عملیات خسته نشوید. بعد از هر درگیری و عملیات، شهدا و مجروحین را تخلیه كرده و با سازماندهی مجدد كار را ادامه دهید. حداكثر استفاده از وسایل را بكنید. اگر این پارو بشكند، به جای آن پاروی دیگری وجود ندارد. با همین قایقها باید عملیات بكنیم. لباسهای غواصی را خوب نگهداری كنید. یك سال است دنبال این امكانات هستیم. مهدی در شب عملیات وضو میگیرد و همه گردانها را یك یك از زیر قرآن عبور میدهد. مداوم توصیه میكند: برادران! خدا را از یاد نبرید نام امام زمان(عج) را زمزمه كنید. دعا كنید كه كار ما برای خدا باشد. از پشت بیسیم نیز همه را به ذكر «لاحول و لاقوه الا بالله» تحریض و تشویق میكند. لشكر عاشورا در كنار سایر یگانهای عمل كننده نیروی زمینی سپاه، در اولین شب عملیات بدر، موفق به شكستن خط دشمن میشود و روز بعد به تثبیت مواضع در ساحل رود میپردازد. در مرحله دوم عملیات، از سوی لشكر عاشورا حملهای نفسگیر به واحدهایی از دشمن كه عالم فشار برای جناح چپ بودند، آغاز میشود. حملهای كه قلع و قمع دشمن و گرفتن انتقام و قطع كامل دست دشمن از تعرض به نیروها در جناح چپ ثمره آن بود. ویژگیهای اخلاقی : شهید باكری، پاسدار نمونه، فرماندهی فداكار و ایثارگر، خدمتگزاری صادق، صمیمی، مخلص و عاشق حضرت امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی بود. با تمام وجود خود را پیرو خط امام میدانست و سعی میكرد زندگیاش را براساس رهنمودها و فرمایشات آن بزرگوار تنظیم نماید، با دقت به سخنان حضرت امام(ره) گوش میداد، آنها را مینوشت و در معرض دید خود قرار میداد و آنقدر به این امر حساسیت داشت كه به خانوادهاش سفارش كرده بود كه سخنرانی آن حضرت را ضبط كنند و اگر موفق نشدند، متن صحبت را از طریق روزنامه بدست آورند. او معتقد بود سخنان امام الهام گرفته از آیات الهی است،باید جلو چشمان ما باشد تا همیشه آنها را ببینیم و از یاد نبریم. شهید باكری از انسانهای وارسته و خودساختهای بود كه با فراهم بودن زمینههای مساعد، به مظاهر مادی دنیا و لذایذ آن پشت پا زده بود. زندگی ساده و بیریای او زبانزد همه آشنایان بود. با تواناییهایی كه داشت میتوانست مرفهترین زندگی را داشته باشد؛ اما همواره مثل یك بسیجی زندگی میكرد. از امكاناتی كه حق طبیعیاش نیز بود چشم میپوشید. تواضع و فروتنیاش باعث میشد كه اغلب او را نشناسند. او محبوب دلها بود. همه دوستش میداشتند و از دل و جان گوش به فرمان او بودند. او نیز بسیجیان را دوست داشت و به آنها عشق میورزید. میگفت: وقتی با بسیجیها راه میروم، حال و هوای دیگری پیدا میكنم، هرگاه خسته میشوم پیش بسیجیها میروم تا از آنها روحیه بگیرم و خستگیام برطرف شود. همه ما در برابر جان این بسیجیها مسئولیم، برای حفظ جان آنها اگر متحمل یك میلیون تومان هزینه – برای ساختن یك سنگر كه حافظ جان آنها باشد – بشویم، یك موی بسیجی، صد برابرش ارزش دارد. با دشمنان اسلام و انقلاب چون دژی پولادین و تسخیرناپذیر بود و با دوستان خدا، سیمایی جذاب و مهربان داشت. با وجود اندوه دائمش، همیشه خندان مینمود و بشاش. انسانی بود همیشه آماده به خدمت و پرتوان. حجتالاسلام والمسلمین شهید محلاتی در مورد شهید باكری اظهار میدارند: وی نمونه و مظهر غضب خدا در برابر دشمنان خدا و اسلام بود. خشم و خروشش فقط و فقط برای دشمنان بود و به عنوان فرمانده و باتقوا، الگوی رافت و محبت در برخورد با زیردستان بود. همسر شهید باكری در مورد اخلاق او در خانه میگوید: باوجود همه خستگیها، بیخوابیها و دویدنها، همیشه با حالتی شاد بدون ابراز خستگی به خانه وارد میشد و اگر مقدور بود در كارهای خانه به من كمك می كرد؛ لباس میشست، ظرف میشست و خودش كارهای خودش را انجام میداد. اگر از مسلئلهای عصبانی و ناراحت بودم، با صبر و حوصله سعی میكرد با خونسردی و با دلایل مكتبی مرا قانع كند. دوستان و همسنگرانش نقل میكنند: به همان میزان كه به انجا فرایض دینی مقید بود نسبت به مستحبات هم تقید داشت. نیمههای شب از خواب بیدار میشد، با خدای خود خلوت می كرد و نماز شب را با سوز و گداز و گریه میخواند. خواندن قرآن از كارهای واجب روزمرهاش بود و دیگران را نیز به این كار سفارش مینمود. شهید باكری در حفظ بیتالمال و اهیمت آن توجه زیادی داشت، حتی همسرش را از خوردن نان رزمندگان، برحذر میداشت و از نوشتن با خودكار بیتالمال – حتی به اندازه چند كلمه – منع میكرد. وقتی همرزمانش او را به عنوان فرماندهی كه مندرسترین لباس بسیجی را مدتهای طولانی استفاده میكرد مورد اعتراض قرار میدادند، میگفت: تا وقتی كه میشود استفاده كرد، استفاده میكنم. همواره رسیدگی به خانواده شهدا را تاكید میكرد و اگر برایش مقدور بود به همراه مسئولین لشكر بعد از هر عملیات به منزلشان میرفت و از آنان دلجویی میكرد و در رفع مشكلات آنها اقدام میكرد. او میگفت: امروز در زمره خانواده شهدا قرار گرفتن جزو افتخارات است و این نوع زندگی از با فضیلتترین زندگیهاست. نحوه شهادت : بعد از شهادت برادرش حمید و برخی از یارانش، روح در كالبد ناآرامش قرار نداشت و معلوم بود كه به زودی به جمع آنان خواهد پیوست. پانزده روز قبل از عملیات بدر به مشهد مقدس مشرف شد و با تضرع از آقاعلیبن موسیالرضا(ع) خواسته بود كه خداوند توفیق شهدت را نصیبش نماید. سپس خدمت حضرت امام خمینی(ره) و حضرت آیتالله خامنهای رسید و با گریه و اصرار و التماس درخواست كرد كه برای شهادتش دعا كنند. این فرمانده دلاور در عملیات بدر در تاریخ 25/11/63، به خاطر شرایط حساس عملیات، طبق معمول، به خطرناكترین صحنههای كارزار وارد شد و در حالی كه رزمندگان لشكر را در شرق دجله از نزدیك هدایت می كرد، تلاش مینمود تا مواضع تصرف شده را در مقابل پاتكهای دشمن تثبیت نماید، كه در نبردی دلیرانه، براثر اصابت تیر مستقیم مزدوران عراقی، ندای حق را لبیك گفت و به لقای معشوق نایل گردید. هنگامی كه پیكر مطهرش را از طریق آبهای هورالعظیم انتقال میدادند، قایق حامل پیكر وی، مورد هدف آرپیجی دشمن قرار گرفت و قطره ناب وجودش به دریا پیوست. او با حبی عمیق به اهل عصمت و طهارت(ع) و عشقی آتشین به اباعبداللهالحسین(ع) و كولهباری از تقوی و یك عمر مجاهدت فی سبیلالله، از همرزمانش سبقت گرفت و به دیار دوست شتافت و در جنات عدن الهی به نعمات بیكران و غیرقابل احصاء دست یافت. شهید باكری در مقابل نعمات الهی خود را شرمنده میدانست و تنها به لطف و كرم عمیم خداوند تبارك و تعالی امیدوار بود. در وصیتنامهاش اشاره كرده است كه: چه كنم كه تهیدستم، خدایا قبولم كن. شهید محلاتی از بین تمام خصلتهای والای شهید به معرف او اشاره میكند و در مراسم شهادت ایشان، راز و نیاز عاشقانه وی را با معبود بیان میكند و از زبان شهید می گوید: خدایا تو چقدر دوستداشتنی و پرستیدنی هستی، هیهات كه نفهمیدم. خون باید میشدی و در رگهایم جریان مییافتی تا همه سلولهایم هم یارب یارب میگفت. این بیان عارفانه بیانگر روح بلند و سرشار از خلوص آن شهید والامقام است كه تنها در سایه خودسازی و سیر و سلوك معنوی به آن دست یافته بود. خاطرات: خاطره ۱ در بیت امام، مهدی را دیدم و گفتم: "آقا مهدی! خوابهای خوشی برایت دیدهاند ...مثل اینكه شما هم ... بله ..." تبسمی كرد و با تعجب پرسید: "چه خبر شده است؟" گفتم: همه خبرها كه پیش شماست. یكی از فرماندهان گردان كه یك ماه پیش شهید شد، خواب دیده بود، در بهشت منزلی زیبا میسازند. پرسیده بود: "این خانه را برای چه كسی آماده میكنید؟" گفتند: "قرار است شخصی به جمع بهشتیان بپیوندد." باز پرسیده بود: "او كیست؟" بعد سكوت كردم. مهدی مشتاقانه سر تكان داد و گفت: "خوب ...ادامه بده." گفتم: "پاسخ دادند: قرار است مهدی باكری به اینجا بیاید. خلاصه آقا ملائكه را خیلی به زحمت انداختی." سرش را پایین انداخت و رنگ رخسارش به سرخی گرایید و به آرامی گفت: "بنده خدا! با این كارهایی كه ما انجام میدهیم، مگر بسیجیها اجازه دهند كه به بهشت برویم! جلو در بهشت میایستند و راهمان نمیدهند." سپس فرو رفت و از من دور شد. دیگر مطمئن بودم كه مهدی آخرین روزهای فراغ از یار را سپری میكند. خاطره ۲ روزی از مدرسه به خانه میآید، در حالی كه گونهها و دستهای سرخ و كبودش ، حكایت از عمق سرمایی میكند كه در جانش رسوخ كرده است. پدرش همان شب تصمیم میگیرد كه پالتویی برایش تهیه كند. دو روز بعد با پالتویی نو و زیبا به مدرسه میرود. غروب كه از مدرسه برمیگردد با شدت ناراحتی، پالتو را به گوشه اطاق میافكند. همه اعضای خانواده با حالت متعجب به او مینگرند، و مهدی در حالی كه اشك از دیدگانش جاری است، میگوید: "چگونه راضی میشوید من پالتو بپوشم در حالیكه دوست بغلدستی من در كنارم از سرما بلرزد. وصیتنامه شهید :عزیزانم! اگر شبانهروز شكرگزار خدا باشیم كه نعمت اسلام و امام را به بما عنایت فرموده، باز هم كم است. آگاه باشیم كه صدق نیت و خلوص در عمل، تنها چارهساز ماست. ...بدانید اسلام تنها راه نجات و سعادت ماست. ... همیشه به یاد خدا باشید و فرامین خدا را عمل كنید. پشتیبان و از ته قلب مقلد امام باشید. اهمیت زیاد به دعاها و مجالس یاد اباعبدالله (ع) و شهدا بدهید كه راه سعادت و توشه آخرت است. همواره تربیت حسینی و زینبی بیابید و رسالت آنها را رسالت خود بدانید. و فرزندان خود را نیز همانگونه تربیت كنید كه سربازانی با ایمان و عاشق شهادت و علمدارانی صالح و وارث حضرت ابوالفضل (ع) برای اسلام بار بیایند. شهید باکری از دید دیگران : بروایت سید یحیی « رحیم» صفوی : مأمور خبرچین كلاس ما یكی از مذهبیها و نمازخوانهایی بود كه هرگز در ذهنمان خطور نمیكرد بعد از انقلاب بفهمیم او خبرهای دانشگاه و ما را به ساواك میرسانده . آن روزها فضای سیاسی دانشگاه تبریز به این صورت بود كه بیشترین فعالیت و تظاهرات در دست گروههای غیر مذهبی بود . با آمدن مهدی و عدهیی از دانشجویان سال اولی كه به آنها خوابگاه داده نمیشد ، با هماهنگی مهدی و بقیه ، در خوابگاههای دیگر و در خانههای اجارهیی سطح شهر ساكن شدند . بعضی از آن دانشجوها الآن هم هستند . مثل مهندس سید علی مقدم ، مهندس علی قیامتیون ، سردار حسین علایی ، مهندس احمد خرم ، و دیگران . در دانشكدههای علوم پزشكی و كشاورزی و علوم افراد شاخصی بودند كه با همكاری هم سعی میكردیم ارتباط با روحانیت را حفظ كنیم . و هر كس در ارتباط با شهر خودش . كه در نهایت همه با همفكری هم مرتبط میشدیم به حركت اصلی انقلاب و صدای اصلی انقلاب ، یعنی امام . مهدی از نیروهای شاخص دانشكدهی فنی تبریز بود كه با هماهنگیهای همدیگر و به دور از چشم بینای ساواك به تدارك تظاهرات و پخش جزوههای مربوط به امام و دعوت از كانون یا شخصیتهای فرهنگی میپرداختیم . از چهرههای شناخته شدهی این روزها خاطرم هست از آقای بشارتی ، یا علامه محمد تقی جعفری و دیگران دعوت میكردیم بیایند برای دانشجوها سخنرانی كنند . كار فرهنگی هم میكردیم . مثل راه اندازی سینمای دانشگاه و نمایش فیلمهای مناسب با خفقان آن روزها . یا فعال كردن رشتههای ورزشی مختلف ، مثل كوه نوردی و كشتی ، یا مسابقههای متنوع و در رشتههای گوناگون ، همراه با جایزههایی كه خودمان تهیه میكردیم . البته گاهی ساواك مطلع میشد و بعضی از دوستانمان را میفرستاد سربازی ، آن هم با درجهی سرباز صفری ، اما در نهایت با تمام سختیها انقلاب پیروز شد و ساواك روسیاه . دشمن بیكار ننشست و درست در سیزده اسفند سال پنجاه و هفت با دست دمكراتها به پادگان مهاباد حمله كرد . فرمانده تیپ آنجا سرگرد عباسی بود ، كُرد و دمكرات ، كه پادگان را بدون درگیری به آنها سپرد . آنها هم آنجا را غارت كردند و سلاحهاش را به یغما بردند . تیپ از سلاح و مهمات خالی شد . شهرهای دیگر كردستان را با به كارگیری آنها ناامن كردند . عراق هم از آنها پشتیبانی كرد ، با در اختیار گذاشتن سلاح و مهمات و رادیویی اختصاصی برای جذب نیروی جدید از استانهای دیگر ، مثل تهران و شمال و جنوب . در این مقطع از انقلاب تقریباً بیشترین شهرهای كردستان به دست مجاهدین و دمكرات و كومله افتاد . و حتی قسمتی از آذربایجان غربی ، مثل سردشت و نقده و ایرانشهر و مهاباد . در همین زمان بازرگان از طرف دولت موقت چند بار رفت آنجا و آمد در شورای انقلاب مطرح كرد كه « باید تسلیم اینها شد . » كه البته بیجواب نماند . آیتالله بهشتی و آیتالله مطهری و آیتالله خامنهیی تأكید داشتند كه « بچههای سپاه و بسیج میروند شهر را آزاد میكنند . » این جنگ اول كردستان بود . یعنی زمانی كه بازرگان رفت مهاباد و گفت باید پاسدارها از شهر بروند بیرون و حتی رفت بالای قبر بعضی از كشتههای آنها فاتحه خواند . جنگ دوم كردستان از اوایل فروردین سال پنجاه و نه شروع شد . من آن زمان سپاه اصفهان را تشكیل داده بودم . با دویست نفر از بچهها و با هواپیما آمدیم سنندج و به فرمان امام رفتیم برای آزاد سازی كردستان . مهدی را باز آنجا دیدم ، كه فرمانده عملیات سپاه ارومیه شده بود . من به عنوان فرمانده عملیات كردستان رفته بودم . بروجردی فرمانده سپاه غرب بود . اولین كاری كه كردیم با همكاری ارتش و با حضور تیمسار صیاد شیرازی و تیمسار هاشمی و شهید شهرام فر و ارتشیهای دیگر یك ستاد مشترك تشكیل دادیم . جنگ سخت و شبانه روزی ما بیست و سه روز طول كشید . شهرها همه اشغال بودند . فقط پادگانها دست ما بود . مقابله با دشمن هوشمند و زیرك انرژی زیادی گرفت . كه در نهایت باعث وحدت سپاه و ارتش شد . ملاقات بعدی من و مهدی در زمان آزاد سازی شهرهای كردستان بود كه تا شروع جنگ ، یعنی سی شهریور ، طول كشید . تمام شهرها آزاد شدند ، به جز بوكان و اشنویه . مهدی و حمید و نیروهای اعزامی شهرهای مختلف ایران در پاكسازی كردستان جانفشانیها كردند و حماسهها آفریدند . شهید كلاهدوز با شروع جنگ از تهران به من تلفن زد گفت چون قبل از انقلاب در تیپ هوابرد سابقه داشتهام ، بد نیست بروم خوزستان و كمكی اگر از دستم برمیآید كوتاهی نكنم . با عدهیی از دوستان پاسدارم عازم جنوب شدیم . با حسین خرازی و بقیه . مهدی هم بود ، با شفیع زاده ، كه با یك قبضه خمپارهی 120 آمد . خرمشهر سقوط كرده بود و آبان ماه بود و آبادان در محاصره . جادهی آبادان به اهواز و ماهشهر به آبادان بسته بود . عراقیها حتی از بهمن شیر عبور كرده بودند . یعنی ما از راه خشكی نمیتوانستیم عبور كنیم . تنها راهمان یا پرواز با هلیكوپتر بود یا گذر از آب بهمن شیر و آن هم با لنج ، كه مثلاً برویم ماهشهر سوار لنج بشویم و از راه بهمن شیر برویم به ده چوئبده و از آنجا برویم آبادان . مهدی با شهید شفیع زاده ( كه بعدها فرمانده توپخانهی نیروی زمینی سپاه شد ) با همان خمپارهی 120 آمد بندر ماهشهر تا خودش و خمپاره را به آبادان برساند . لنجی كه آمد پر از كیسههای آرد بود . ناخدای لنج گفت « اگر میخواهید ببرمتان آبادان باید تمام این كیسهها را خالی كنید . وگرنه آبادان بیآبادان . » خودشان میگفتند دو روز طول كشید تا آن كیسهها را از لنج خالی كنند . وقتی هم آمدند ، رفتند جبههی فیاضیه و شفیع زاده شد دیدهبان و مهدی شد مسئول قبضه . سهمیهی هر روزشان فقط سه گلوله بود . بیشتر نداشتند . این درست زمانی بود كه بنی صدر ، به عنوان فرمانده كل قوا ، حاضر نبود هیچ سلاح و مهماتی به ما بدهد و پشتیبانیمان بكند . اصلاً حضور مردم را قبول نداشت . میگفت « این مردم بیخود بلند میشوند میآیند . » با آن لحن خودش میگفت « آقای خمینی هم اشتباه میكند كه مردم بیسلاح را فرستاده . ما نمیتوانیم این طوری جنگ را پیش ببریم . » در شكستن حصر آبادان سپاه گردانهاش را شكل داد . ما در خط دارخوین و محمدیه ( جنوب سلمانیه ) یك گردان تشكیل دادیم ، با سیصد و پنجاه نفر نیرو ، برای اولین عملیات ، بعد از عزل بنیصدر از فرمانده كل قوا ، به دستور امام ، یعنی 21 خرداد سال 60 . سه چهار كیلومتر پیشروی داشتیم تا این كه به دوست عزیزم مهندس طرحچی گفتم « اگر از كنار كارون تا جادهی اهواز را برامان خاكریز بزنی شاید بتوانیم دوام بیاوریم . » كه زد . پیشروی ما سرعت گرفت و در پنجم مهرماه حصر آبادان شكست . طرح عملیات شكست حصر آبادان در مهرماه عنوان شد ، آن هم در جلسهیی با حضور مقام رهبری و آقای هاشمی و شهید فلاحی و تیمسار ظهیرنژاد و دیگران . ما در محورمان و در عملیات شكست حصر آبادان پنج تا ده گردان سازمان یافته داشتیم . بعد از عملیات تیپهامان را تشكیل دادیم . یكی از آن تیپها تیپ 8 نجف اشرف بود ، با فرماندهی احمد كاظمی و قائم مقامی مهدی ، كه در عملیات بعدی در آزاد سازی بستان و اواخر سال شصت نقش مهمی داشتند . و همینطور در فتحالمبین ، كه مهدی در آن خوش درخشید . عملیات فتحالمبین عملیات بزرگ و درخشانی بود ، كه از چند جهت شكل گرفت . یك طرف این عملیات در غرب شهر دزفول و رود كرخه بود . و از ارتفاعات بلندی به نام تیشكن و به دست تیپ امام حسین و به فرماندهی حسین خرازی . محور شمالی دست قاسم سلیمانی بود و تیپش 41 ثارالله . این طرفتر دست احمد متوسلیان بود و تیپش 27 حضرت رسول . جنوبیترین محور فتحالمبین تنگهیی بود به نام رقابیه و تنگهیی دیگر به نام زلیجان ، كه جهاد جادهیی روی آن زد تا تیپ 8 نجف اشرف دورش بزند و عمل كند . فرمانده این یگان مهدی بود . عملیات هم عملیات مشترك سپاه و ارتش بود ، كه سه قرارگاه عمده داشت . قرارگاه شمالی قرارگاه نصر بود و فرماندههاش حسن باقری و تیمسار حسنی سعدی . قرارگاه میانی قرارگاه فجر بود و فرماندههاش مجید بقایی و تیمسار ازگمی . قرارگاه جنوبی هم قرارگاه فتح بود و فرماندههاش من و تیمسار ن?اک? ، با استعداد لشكر 92 زرهی و تیپ هوابرد ارتش و تیپ 25 كربلا و تیپ 8 نجف اشرف سپاه . فرمانده آن یگانی كه باید میرفت عراقیها را از تنگهی رقابیه دور میزد مهدی بود . كار سخت و پیچیدهیی بود . باید دو روز قبل از عملیات میرفتند از تنگهی زلیجان میگذشتند . پشت سر آنها هم باید واحدهای مكانیزهی ارتش ( از لشكر سیستان و بلوچستان ) حركت میكردند . اول نیروهای پیادهی تیپ نجف رفتند و پشت سرشان و در روز بعد پیامپیها . همه باید پیاده و شبانه از رملها و تنگههای رقابیه میگذشتند ، بعد میرفتند عراقیها را دور میزدند تا تك اصلی شروع شود . عملیات شروع شد . حسین خرازی از محور شمالی رفت عین خوش را بست . مهدی هم از محور جنوبی تنگهی رقابیه را بست ، با یك فاصلهی صد كیلومتری ، طوری كه عراقیها غافلگیر شدند . اوج نبوغ مهدی و حسین در این عملیات نمود داشت . عراقیها حتی خوابش را هم نمیدیدند كه جوانهای ایرانی اینطور غافلگیرشان كنند و محاصره شوند . ما همه در جنگ همدیگر را به اسم كوچك صدا میزدیم . اوج افتخار و خوشحالی ما وقتی بود كه رفتیم به مهدی خبر دادیم كه شده فرمانده لشكر عاشورا . لشكری كه از قدرتمندترین لشكرهای خط شكن در سختترین عملیاتهای بعد ما بود . بخصوص در خیبر و آن پیشروی در دجله و فرات و جنگ تن به تن و برگشت به جزایر مجنون . جزایر را هم داشتیم از دست میدادیم ، كه امام فرمود جزایر باید حفظ شود . همینجا بود كه مهدی و حمید و زینالدین و بقیه با تمام توانشان دل به دستور رهبرشان سپردند و حتی آمدند در خط مقدم و دوش به دوش نیروهاشان با عراقیها جنگیدند . فقط یك پل جزیره را وصل میكرد به منطقهیی كه میرفت به طلایه و تنومه . دشمن تمام تانكهاش را به ستون كرده بود تا بروند جزایر را پس بگیرند . در مدتی كمتر از هفتاد و دو ساعت بیش از یك میلیون گلوله در این جزیره منفجر شد . هلیكوپتر ، هواپیما ، توپخانه ، همه و همه ، از زمین و آسمان آتش میبارید و جزایر باید حفظ میشد . حمید روی همین پل شیتات شهید شد . با مهدی تماس گرفتم گفتم « سعی كن جسد حمید را برگردانی عقب ! » مهدی خیلی جدی و قاطع گفت « اگر جنازهی همه را آوردیم میرویم حمید را هم میآوریم . » واقعاً نگذاشت حمید را بیاورند . حمید هنوز كه هنوزست مفقودالاثرست . او بازوی راست و قدرتمند مهدی بود . هیچ كس بیشتر از مهدی دوستش نداشت . با این حال نخواست ، نتوانست ، نگذاشت كسی او را بدون بقیه بیاورد . شاید به همین دلیل بود كه طاقت نیاورد و سال بعد توی بدر و با لشكر خودش رفت عملیات كرد تا از عزیزش عقب نماند . او و لشكرش از موفقترینهای بدر بودند كه از شرق دجله عبور كردند رفتند به غرب دجله . خود مهدی از دجله گذشت رفت یك هفتهی تمام كنار دجله و در تقاطع رود فرات و دجله ( القرنه ) دوش به دوش آنها جنگید . تا این كه حجم آتش روی غرب دجله و روی نیروی لشكر عاشورا و روی مهدی زیاد شد . وقتی مهدی زخمی را با قایق و از روی دجله برمیگرداندند یك آرپیجی آمد قطعه قطعهاش كرد و بردش به ... یادم هست بار آخر ، روز قبل از شهادتش ، كنار دجله و فرات ، زیر یك پلیت و كنار مقام رهبری و پسرشان با مهدی جلسه داشتیم . كه البته فیلمش هم هست . هواپیماها بمباران سختی میكردند و اصلاً بمبهاشان كاملاً مشخص بود . مهدی آرامِ آرام بود . برای بار هزارم بهش گفتم « تو چرا لباس سپاه نمیپوشی ؟ » از گوشهی چشم نگاهم كرد گفت « با این لباس با بچهها نزدیكترم . » بعد گفت « آنها هم البته اینجوری بیشتر دوست دارند . » بروایت شهید حجت الاسلام و المسلمین محلاتی: یكی از برادران فرمانده ما (مهدی باكری) شهید شد، این برادر از اول توی جنگ بود، (قبل از عملیات، اینها مشهد مشرف شده بودند و بعد هم آمده بودند خدمت امام). آنجا توی مشهد گفته بود كه من از امام رضا (علیه السّلام) خواستم كه توفیق شهادت را نصیب من كند. برای مراسم شهادت این برادر، من خودم رفتم به آذربایجان و در مراسمی كه آنجا بود شركت كردم. در ارومیه، تبریز، زنجان غوغا بود. تمام مردم غیور آذربایجان و زنجان همین طور اشك می ریختند و تظاهرات می كردند؛ درست مثل اینكه یك مرجع تقلید از دنیا رفته بود، این قدر مردم اظهار علاقه میكردند. من وصیت نامه اش را دیدم، در وصیت نامهاش می گوید كه من چطور وصیت نامه بنویسم در حالی كه می ترسم از دنیا بروم و خالص نباشم و پذیرفته درگاه خدا نشوم، چون معصیت كارم. یك آدمی كه از اول جنگ،توی جبهه بوده ،باز خودش را گناهكار می داند و بعد می گوید: «خدایا تو چقدر دوست داشتنی و پرستیدنی هستی! هیهات كه نفهمیدم، خون باید می شدی و در رگهایم جریان می یافتی تا سلولهایم همه یارب یارب می گفت.» این جمله خیلی خیلی معرفت می خواهد. می گوید:« تو باید در تمام بدن من جریان داشته باشی، تا همه سلولهای من یا رب یارب بگوید.» این ثارالله كه به امام حسین تعبیر می كند(چون خون در همه بدن هست) خون خدا رنگ توحید گرفته است. بنابراین بازو می شود یدالله؛ همان كه امام فرمود: «من بازوهای شما را كه دست خدا بالایش است میبوسم.» حال دیگر «ید» می شود «یدالله». چشم انسان می شود «عین الله»؛ چشم خدا. جز خدا اصلاً در جهان نمی بیند. زبانش دائم در راه خداست. قلمش دائم در راه خداست. یك انسانی می شود كه به تعبیر قرآن رنگ توحید گرفته (صبغه الله)، چون انسان وقتی متولد بشود ،انسان بالقوه است و حیوان بالفعل، هر رنگی كه به خودش بزند ،همان رنگ را می گیرد. ذاتاً فطرتش عشق به توحید دارد، ولی توی این دنیاست كه باید رنگ آمیزی بشود. اگر رفت و خودش را در اختیار انبیاء قرار داد، رنگ توحید می گیرد (صبغه الله). آن وقت همه سلولهای او سلول توحید می شوند؛ می شود یك انسان الهی؛ می شود یك انسان عاشق. خوب، همین هم بعداً میگوید: ای كاش تو خون بودی و در رگهایم جریان می یافتی. بعداً می گوید: «یا اباعبدالله شفاعت!» چقدر لذت بخش است انسان آماده باشد برای دیدار ربّش ولی چه كنم كه تهیدستم خدایا! تو قبولم كن!» سپس سلام بر امام و امام زمان می رساند و توصیه می كند كه دنیا را رها كنید. ای عاشقان اباعبدالله! بایستی شهادت را در آغوش گرفت و گونه ها بایستی از حرارت و شوقش سرخ شود و ضربان قلب تندتر بزند و بایستی محتوای فرامین امام را درك و عمل نماییم تا شاید قدری از تكلیف خود را در شكرگزاری به جا آورده باشیم. بروایت علی عبدالعلی زاده : خانهشان بیست كیلومتر از شهر فاصله داشت . فقط برای درس خواندن میآمدند خانهی عمهشان ،كه توی كوچهی ما بود . من فقط همین را ازش میدانستم . او اصلاً نمیگذاشت چیز بیشتری بدانم . من حتی نمیدانستم كه نامادری دارند و از وقتی حمید سه ساله بوده آمده خانهی آنها و در همان خانهی بیرون شهر زندگی میكند . شهردار كه شد با هم رفتیم خانهشان . به من گفت « همین جا بنشین من الآن برمیگردم ! » آمدنش خیلی طول كشید . رفتم دم در خانهشان دیدم مهدی رفته توی حیاط نشسته دارد لباس میشوید . خیلی تعجب كردم . نگران هم شدم كه چرا با این پست و مقام آمده اینجا دارد لباس میشوید . فكرم به هزار جا رفت . تا این كه خودش آمد . گفت آن لباسها لباسهای برادر و خواهرهای ناتنیاش هست و او باید این كار را بكند . من كم میآیم این جا . هر وقت هم میآیم دلم میخواهد حضورم مفید باشد . مهدی همین بود . اگر من پنج ساعت با او بودم فقط من میدانستم كه در آن پنج ساعت مهدی چی كار كرده ، كجا رفته ، چی گفته . یك بار از همسرش پرسیدم كه مهدی چقدر از زندگیاش گفته . او چیزهایی گفت و من فهمیدم مهدی اصلاً از دوران كودكیاش و نامادریاش چیز زیادی به او نگفته . یا نگهبانی دادنش در سپاه . از مهر سال پنجاه و نه ، یعنی از زمان حملهی دمكراتها به ارومیه ، تا هفت هشت ماه بعد كه مهدی رفت جبهه ، هر شب میرفت سپاه نگهبانی میداد . نگهبانیاش هم با همه فرق داشت . تا عصر شهرداری میماند . عصر میرفت یك لقمه نان میخورد ، بیسیم را برمیداشت میرفت چند كیلومتر بیرون شهر ، مینشست توی سنگری كه خودش ساخته بود نگهبانی میداد . آنجا مسیری بود كه دمكراتها خیلی رفت و آمد داشتند . قرار بود اگر آمدند رد شدند با بیسیمش علامت بدهد . این را جز من و چند نفر دیگر كسی خبر نداشت . حتی بچههای سپاه هم نمی دانستند مهدی میآید سپاه . فقط فرمانده و بیسیمچی در جریان بودند . این پنهان كاری فقط به زمان جنگ محدود نمیشد . به قبل از انقلاب هم بر میگشت . به سالهایی كه دو برادر بزرگترش ، علی و رضا ، دستگیر شدند . علی چون بیشتر فعال بود اعدام شد . رضا هم حبس ابد گرفت . این ماجرا حدود سال پنجاه اتفاق افتاد و خیلی روی زندگی و فعالیتهای مهدی و حمید سایه انداخت . حتی شاید كمكشان كرد . بخصوص مهدی را . چون همه در دانشگاه او را دانشجوی آرام و سر به زیری میدیدند و هیچ كس نمیدانست در خفا به همه خط میدهد ، سازماندهی میكند ، یا نهضت دانشگاهی تبریز را هدایت میكند . دانشگاهی كه تمام فعالیتش دست چپیها بود ، از سال پنجاه و دو از وقتی مهدی آمد شد عرصهی فعالیت بچههای مسلمانی كه حتی تظاهرات هم میكردند . برای اولین بار توی همین دانشگاه بود كه شعار « درود بر خمینی » گفته شد و به خودش شكلی مذهبی گرفت . اوج این حركت در پانزده خرداد سال پنجاه و چهار بود . كه دانشگاه ما همزمان با قم تظاهرات كرد . مهدی آدم پشت پردهی تمام این حركتها بود . البته ابوالحسن آل اسحاق و حمید سلیمی هم بودند ، منتها خط دهندهی اصلی فقط مهدی بود . و ناپیدای اصلی هم . چون زیر ذرهبین بود و ناچار باید ظاهر را حفظ میكرد . حمید همین طور بود . نتوانست آن جو را تحمل كند . آمد تبریز ، یك سال پیش مهدی ماند ، دیپلمش را گرفت ، و به بهانهی ادامهی تحصیل رفت آلمان و از آن جا رفت سوریه تا مشغول آموزش نظامی شود . و شد . تا زمان پیروزی انقلاب آنجا بود . اینها همه از سایهی شهادت علی بود كه روی زندگی این دو برادر خیلی سنگینی میكرد . مجبورشان میكرد منزوی باشند یا منزوی نشان بدهند . بعد هم كه دیگر عادتشان شد كسی از آنها چیزی نداند ، چیزی نفهمد ، یا هر كس فقط به اندازهی لحظهیی كه با آنها بوده ازشان خبر داشته باشد . ساواك هم البته بیكار نشسته بود . پنهانی او را زیر نظر داشت . یك بار احضارش كرد . بازجویی هم حتی كرد . وقتی چیزی عایدش نشد مجبور شد آزادش كند . بعد معلوم شد یكی از هم اتاقیهای خودش ... مرحوم عطایی دو سه روز دستگیر شد ، كه بردندش ساواك ، برگشتنا گفت « یكی از بین ما با ساواك همكاری میكند . » گفتیم « از كجا فهمیدی ؟ » گفت « آنها چیزهایی را به من گفتند كه جز خودیها كس دیگری نمیتوانسته ازشان خبر داشته باشد . به من گفت شماها فكر میكنید خیلی زرنگید ؟ از فلان روز گفت كه مهدی گوجه فرنگی خریده بود داده بود به من و من هم حرفهایی زده بودم كه او حالا داشت به من پسش میداد . » گفت « اینها را آنجا فهمیدم . البته من انكارش كردم ، ولی من و تو خوب میدانیم كه واقعیت دارد . » بعد از انقلاب كه ساواك تبریز افتاد دست بچهها تازه فهمیدیم كه هم اتاقی مهدی میرفته تمام كارها و حرفهای ما را گزارش میداده به ساواك . مهندس میر بلد میگفت « همهاش هیچ . حیف از آن همه نمازیكه ما پشت سر این بنده خدا خواندیم . » با این حال نتوانسته بودند گزارش چندانی از زندگی مهدی ارایه بدهند . مهدی به كارهاش ادامه میداد . این همان كلاف در هم پیچیست كه مهدی نمیگذاشت كسی بازش كند . یعنی همین الآن شاید كسی نداند كه میخانههای تبریز ، در سال پنجاه و شش ، به دست كیها و چطور به آتش كشیده شد . ولی من میدانم . من آن سال بروجرد بودم . دورهی آموزش را میگذراندم . بعد كه بچههای تهران آمدند رفتم لشكر ارومیه . آنجا بود كه قرار گذاشتیم اگر امام گفت پادگانها را خالی كنید زمینهی فرار تعدادی از درجه داران را فراهم كنیم . یك قرار مهم و مخفی هم با مهدی داشتم . میخواستیم مخفیانه زندگی مبارزاتی را شروع كنیم . من منتظر بودم ،كه آمد گفت « وقتی از تهران آمدم میآیم خبرت میكنم . » آمد پادگان به دیدنم . گفت « حالا وقتشست . باید برویم . میتوانی ؟ » نمیتوانستم . یعنی اصلاً نمیشد . با ترفندهایی در رفتم . با مهدی رفتیم خانهی عمهاش . چند روز آنجا ماندیم . تعدادی شیشهی نوشابه جمع كرد آمد به من گفت « بنزین نیازست . » رفتم از ژیانم بنزین كشیدم آوردم . با هم شروع كردیم به كوكتل مولوتف درست كردن . من زیاد بلد نبودم . مهدی كار كشته تر بود . چند تایی درست كردیم برداشتیم بردیم كارخانهی قند ، بیست كیلومتری شهر . آنجا چالهیی بود كه جان میداد برای آزمایش . كوكتلها آتش خوبی داشتند و حالا باید ... كه گفت « تو نه . » فقط ساختنش با من بود و استفادهاش با مهدی یا هر كس دیگر . من نگران بودم . وقتی فرداش شنیدم میخانههای شهر آتش گرفته خندیدم گفتم « بالاخره كار خودت را كردی ، مهدی ! » او از این كار و از این آتش چیزی به هیچ كس نگفت . اما من كه فقط كوكتلها را درست كرده بودم بارها از این كار كوچكم برای همه گفتهام . همه فكر میكردند او كیست كه ساكت میآید و میرود و سرش این قدر پایینست و كاری به كار هیچ كس ندارد . اگر میدانستند كه او ... كه باز آمد سراغم گفت « برو خانهتان هر چی ساعت كهنه داری بردار ب?اور! » ساعتها را آوردم ، بردیم خانهی عمهاش ، همان جا بمب ساعتی ساختیم ، همان شب بردیمش به روستای « بند » ارومیه ، از مناطق كردنشین ، كه ژاندارمری زیاد آنجا نفوذ نداشت و ما راحت میتوانستیم از سوت و كوریاش استفاده كنیم . رفتیم بمب را برای امتحان كار گذاشتیم . پنج دقیقه منتظر شدیم . بیست دقیقه گذشت . خبری نشد . باید كسی میرفت نقص بمب را میدید میآمد . اما كی ؟ من خیلی اصرار كردم بروم . مهدی قبول نكرد . گفت « تو نه . » گفتم « چرا ؟ » گفت « تو زن و بچه داری . من میروم . » از پشت نگاهش میكردم . قدمهاش را محكم برمیداشت . ذرهیی ترس در وجودش نبود . رفت . بمب را برداشت وارسیاش كرد . گفت « ساعتش خرابست . » آمدیم ساعت نو خریدیم بردیم بمب را گذاشتیم جلو خانهی سرهنگی كه خیلی مردم را اذیت كرده بود میزدشان . البته بمب را مهدی برد گذاشت . از دیوار خانهاش رفت بالا و من گفتم « چرا آنجا ؟ بگذارش همین جا پشت در ! » رفت بمب را گذاشت پشت دیوار ، برگشت آمد گفت « باید بفهمد با كی طرفست . » مهدی پیش از این كه قبل از انقلاب سیاسی باشد و بعد از انقلاب نظامی ، یك انسان به شدت عاطفی بود . من این را از آن روزها و شبهایی فهمیدم كه شهردار شده بود مجبور بود شبها بیاید خانهی ما . پدرش در مسیر كارخانهی قند ، درسال پنجاه و هشت ، در تصادفی فوت كرد و او تازه دو ماهی میشد كه شهردار شده بود و نمیتوانست هر روز این بیست كیلومتر را برود بیاید . مجبور بود ما را تحمل كند . ظهر با هم میآمدیم خانه . با هم زندگی میكردیم . چند شب در همان سال پنجاه و هشت باران تندی آمد . مهدی گاهی شبها نمیآمد و اگر میآمد نزدیكای صبح میآمد . ازش پرسیدم « كجا رفته بودی ، مهدی ؟ » گفت « فقط همین را بت بگویم كه خانههیچ كس دیگر نرفتم . مطمئن باش . » پیش خودم گفتم « پیش كی رفته بوده پس ؟ نكند توی خیابان خوابیده ؟ » باران باز هم بارید و حتی بیشتر . مهدی دیگر طاقت نیاورد . گفت « پا شوم بروم . » گفتم « كجا ؟ » گفت « واجبست بروم . نپرس فقط . » گفتم « این دفعه را باید بگویی . نمیگذارم بروی . » نمیخواست بگوید ، از چهرهاش مشخص بود ، خیلی دلشوره نشان داد ، ولی گفت . گفت « حالا كه اصرار داری پاشو با هم برویم . » من آن روزها معاونش بودم . طبیعی بود كه بروم . با لندرور رفتیم . رفتیم به یك محلهی حلبی آباد ، نزدیك فرودگاه . گفتم « چرا این جا ؟ » به باران و تند آب جلو ماشین و خانههای حلبی اشاره كرد گفت « ما شهردار این شهریم . باید بتوانیم جواب این مردم را بدهیم . » پیاده شد . رد جریان آب را گرفت رفت . دید آب سرازیر شده رفته داخل یك خانه . گفت « دنبال همین میگشتم . » در زد . پیرمردی آمد بیرون گفت « چی شده ؟ » مهدی آب را نشان پیرمرد داد گفت « ما ... » پیرمرد عصبانی بود و گلآلود . دهانش را باز كرد و هر چی از دهانش در میآمد به شهردار و هر كس كه میشناخت و نمیشناخت گفت . گفت « حالا آمدهای اینجا كه بگویی چه ، به من خانه خراب ؟ » مهدی گفت « اگر یك بیل بیاوری بدهی به ما كمكت میكنیم این آب را ... » پیر مرد در را محكم بست گفت « برو بابا خدا پدرت را بیامرزد ! وقت گیر آوردهای نصف شبی ؟ » سر و صدای آنها همسایهها را كشید بیرون و آمدند به پرس و جو كه « چی شده ؟ » مهدی گفت « آب دارد خانهی این بنده خدا را خراب میكند . یك بیل میخواهیم فقط . دارید ؟ » بیل را آوردند . آن شب من و مهدی جوی كوچكی كندیم و آب را هدایت كردیم به بیرون كوچه . تا اذان صبح كارمان طول كشید . خسته و خیس از آب و گل فهمیدم مهدی شبها را كجا صبح میكرده . دوران شهرداری مهدی درخشانترین دوران شهرداری ارومیهست . علتش هم همین توجه مهدی به جزییات عاطفی مردم شهرش بود . شاید نگاه خاصش به پرورشگاه از همین حساس بودنش شكل میگرفت كه هفتهیی یك بار میرفت به آنجا سر میزد ، چند ساعتی با بچهها میگفت و میخندید ، كاری كه همه میگفتند تا آن موقع اصلاً سابقه نداشته . یك بار حرف پیش آمد . از ازدواج بچههای پرورشگاه و این كه مهدی هر كاری از دستش بر آمده برایشان كرده . خودش زیر بار نمیرفت . تا این كه گفت « این بچهها مثل بچههای خودم هستند . اصلاً دختر و پسرهای خودم هستند . پس اگر دختری را میفرستم به خانهی بخت مطمئن باش دختر خودم را خوشحال كردهام . » بچهها هم به او به چشم پدر نگاه میكردند . وقتی میآمد آنجا خیلی شادی میكردند . این رفتار را توی شهرداری هم داشت . آنقدر با كارگرها و كاركنان شهرداری خوب تا كرده بود كه همه حاضر بودند به خاطرش بمیرند ، بخصوص كارگرها . دستور مهدی براشان دستور نبود ، امریهیی بود كه آن را با جان و دل میپذیرفتند . اینها همه در سایهی محبتی بود كه او از آنها دریغ نكرد . همیشه در كنارشان ، شانه به شانهشان ، كار كرد . اصلاً نشان نداد كه از كار سخت كارگری عارش میآید . شاید اگر بروید كارگران بازنشستهی قدیمی را پیدا كنید و مهدی را از آنها سراغ بگیرید ، از پسرشان بیشتر او را بشناسند ، هر چند كه جبهه هم نرفته باشند . شاید شما یا خیلیهای دیگر ندانید كه مهدی هرگز از شهرداری حقوق نگرفت . كل حقوق ماهانهاش را با حسابداری طی كرده بود و با مسئولش قرار گذاشته بود كه معادل حقوقش را بدهند به هر كس كه امضای او پای كاغذش باشد . هر مستحق و مستمندی كه میآمد پیش مهدی با همین یادداشتها و با همین حقوق خودش ناامید از شهرداری نمیرفت بیرون . هیچ كس هم این را نمیدانست . چطور شد كه این را فهمیدم ؟ ... بعد از این كه مهدی رفت جبهه ، رئیس حسابداری آمد به من گفت « آقای باكری به ما بدهكارست . چون بیشتر از حقوقش نوشته . » تا دیدمش گفتم « تو كه اختیارات داشتی ، تو كه میتوانستی از حساب شهرداری پرداخت كنی ، چرا نگذاشتی كه آنها ... » گفت « زیاد مهم نیست . » گفتم « تو الآن دیگر ازدواج كردهای . احتیاج داری . لااقل بگذار حقوقت را حساب كنیم بروی از حسابداری ... » گفت « من حقوقم را گرفتهام . » حقوق سپاهش را میگفت ، همان حقوق ماهی هفتصد تومان را . همان لحظه بود كه یادم به روزهای اولی افتاد كه وقتی مهدی آمد شهرداری ، هیچ كدام از كاركنانش تحویلش نگرفتند و نمیگرفتند . نه آنها ، حتی ارباب رجوع هم نمیتوانست باور كند همچو آدمی ، افتاده و محجوب ، بتواند شهردار شهرش باشد . یا وقتی توی كار كارگرهاش سهیم میشد . هر جا میرفت ، مثل كارگاه شن و ماسه ، سعی میكرد یك كاری متناسب با موقعیت آنجا انجام بدهد تا از بقیه عقب نماند . گفتم « حتی اینجا ؟ » گفت « طبیعیست . اول این كه میخواهم رنج و سختی آنها را احساس كنم . دوم این كه نمیخواهم هیچ كس فكر كند من آمدهام اینجا ریاست كنم . میخواهم با كمك هم كار كنیم . برای همینست كه كمك میكنم . » یك روز مسئول كارگاه شن و ماسه آمد پهلوی من . خیلی شرمنده گفت به آقای شهردار بیاحترامی كرده . چه كار باید بكند كه او ببخشدش . گفتم « مگر چی شده ؟ » گفت « ما كه نمیدانستیم شهردارست. آمد . بهش بیاعتنایی كردیم . بعد رفت ایستاد مثل یك كارگر كار كرد و ما هم ... » خیلی خودش را باخته بود . گفتم « نگران نباش . آقای شهردار از این چیزها خم به ابرو نمیآورد . » گفت « مگر میشود ؟ ما آنجا همهاش ... » گفتم « اتفاقاً خیلی هم خوشحالست كه آمده آنجا با شما كار كرده . » گفت « باور كنم ؟ » باور هم نكرد . به مهدی گفتم . مهدی برای همهشان تشویقی نوشت و خیالشان را راحت كرد كه دل چركین نیست . به من گفت « كاش میتوانستند بفهمند من دارم با نفسم میجنگم و بهش میگویم كه برای ریاست نیامدهام ، برای كار آمدهام . » این حالت را توی جبهه هم داشت . یك بسیجی نقل میكرد كه « من راننده بودم . دستور داده بودند هیچ كس حق ندارد با سرعت بالای هشتاد رانندگی كند . یك شب داشتم میآمدم دیدم یكی ایستاده كنار جاده و دست تكان میدهد . نگه داشتم . گفتم بیا بالا . آمد بالا و ما گاز دادیم آمدیم ، با سرعت بالا . حرف هم خب میزدیم . یكی من ، یكی او . گفت میگویند فرمانده لشكرتان دستور داده تند نروید . درست میگویند ؟ گفتم فرماندهمان گفته ؟ زدم دنده چهار . گفتم این هم به سلامتی فرمانده باحالمان . مسیرمان تا نزدیك واحدمان یكی بود . آنجا دیدم خیلی تحویلش گرفتند . پرسیدم خیلی لنگ انداختند . كی هستی مگر تو ؟ گفت همانی كه به افتخارش زدی دنده چهار . » آنجا و همه جا خیلیها بودند كه از مهدی میپرسیدند كیه و او فقط میگفت « صبر كن خودت میشناسیاش . » اهالی یك محل ، عصبانی و با قیل و قال آمدند شهرداری ، آمدند توی اتاقی كه من و مهدی آنجا مینشستیم جواب مردم را میدادیم . گفتند و گفتند تا آخرش به این نتیجه رسیدند كه « آخر تو چه میدانی كه ما توی چه بدبختییی گیر كردهایم . خودت كوچهات آسفالتست . معلومست كه نمیدانی محلهی ما باران آمده ، آمده آب همه جا را برداشته . » مهدی حرف نزد . حتی ابرو خم نكرد . رفت پوتین گلی و درب و داغانش را از پشت میزش برداشت گذاشت جلو چشم آنها گفت « این هم مدرك من ، كه به همهمان ثابت كند كوچهی ما هم دست كمی از كوچهی شما ندارد . » مهدی بین خود و خدای خودش معاملهها كرد . كار بزرگ دیگرش این بود كه نگذاشت كسی از این معاملهها بین خودش و خداش با خبر شود . نتیجهاش این شد كه حتی از جنازهاش هم اثری باقی نماند . حمید هم همینطور بود . حمید ماه روشنی بود كه در آفتاب مهدی گم شد . یعنی اگر حمید برادر و فرمانده لشكری مثل مهدی نداشت ، شاید بیش از آن چه كه مطرح شد ، نمود پیدا میكرد . اما در همین اندازه هم نمیتوانم ، در حد شناخت خودم ، بین آنها فرق بگذارم . نمیتوانم بگویم یكی فرمانده بود یكی قائم مقام . هر دوشان در نظر من مراحلی را گذرانده بودند كه هر كسی نگذرانده بود و فقط مختص خودشان بود . هر چند كه حمید همیشه دو زانو مقابل مهدی مینشست و هر چند كه فقط یك سال فاصلهی سنیشان بود . به نظر من همینها باعث شد كه حمید ناشناخته بماند و مهدی بیشتر مطرح شود . و این اصلاً برای حمید مهم نبود . با وجود قدرت و درایتی كه در فرمانده لشكر بودن میتوانست داشته باشد ، اما آمد فقط قائم مقام لشكر برادرش شد تا كنارش باشد و مریدش و دوستش . نمیدانم آیا بگویم دلم برای آنها تنگ میشود یا نه ؟ ... ولی میگویم . میگویم من حتی لحظهیی بدون یاد آنها زندگی نمیكنم . در هر كاری كه به من محول میشود ، چه شهرداری چه استانداری چه نمایندگی چه وزارت . در هر لحظهی تلخ و شیرینی كه برام پیش آمده ، همیشه مهدی جلو نظرم بوده و همیشه به خودم گفتهام « اگر مهدی بیاید سؤال كند كه چرا این كار را كردی آیا براش جواب قانع كنندهیی داری ؟ » نمیدانم این دلتنگیست یا حسرت یا غم دوری ، فقط میدانم از این كه با آنها بودهام خوشحالم . این روزها مدام نگرانم . چرا كه دیدهام این پستی كه دارم به چه خونبها و به دست چه كسانی و با نبودن چه كسانی به من سپرده شده . خدا كند روز قیامت جواب قانع كنندهیی برای آنهاداشته باشم. بروایت سردار مولوي از فرماندهان لشكر عاشورا: وقتي آقا حميد شهيد شد دوستان گفتند كه بريم جنازه ايشان را بياوريم، گفتند كه اگر مال بقيه را آورديد جنازه ايشان را هم بياوريد. ايشان حتي راضي نشدند به خاطر جنازه برادر كه در جنگ شهيد شده بود، ذرهاي از بيتالمال مصرف بشود و بروند جنازهاش را بياورند. زماني كه خبر شهادت تجلايي را به او دادند گفت: بايد من خودم بروم به منطقه هر چه ما اصرار كرديم كه جمشيد هم آن طرف دجله هست ما ميرويم يا بچهها ميروند، گفت: بايد من خودم بروم. دقيق يادم هست سردار كاظمي فرمانده لشكر 8 نجف با بيسيم با من تماس گرفت سراغ آقا مهدي را گرفت تماسشان را برقرار كرديم گفت مهدي بيا اين طرف. گفت نه تو بيا اينجا براي هميشه با هم هستيم. اين دو فرمانده در همه مناطق با هم بودند. يك روزي از سردار كاظمي پرسيدم شما چرا اين همه اصرار داريد در كنار آقا مهدي باشيد، گفتند: من هر وقت صداي آقا مهدي را از پشت بيسيم ميشنوم احساس آرامش ميكنم. چند بار مشهد رفته بوديم يكبار برايم سوغاتي جانمازي آورده بود گفت: يادگاري باشد بعضي حرفها را ميزد بعدها آدم اين مسائل را كه پشت سر هم ميچيند ميبيند كه خبرهايي بوده و خودش ميدانست. بروایت سردار سرتيپ پاسدار اسدي فرمانده اسبق لشكر عاشورا : مهدي عاشق بود؛ از عشقي كه در كربلا بود، فارق از هستي و هر چه كه هست بود. فقط به فكر محبوبش بود - به اين ميشد گفت عاشق - آن عشق الهي كه اگر كسي نداشته باشد اصلا زندگي ندارد. اي كه عاشق نه اي، حرامت باد زندگاني كه ميدهي بر باد ما زندگاني بر باد ميدهيم. بروایت سردار سرتيپ پاسدار زاهدي: چند صباحي كه كوتاه هم بود سعي ميكرديم كه نهايت بهرهبرداري را بكنيم وقتي كه با آقا مهدي افت و خيز داشتيم بعد از جدائي احساس ميكرديم كه يك چيزي به ايمانمان اضافه شده است. اينها مثل يك شهاب آسماني هستند كه در آسمان مكتب روشن ميشوند و راه را روشن ميكنند ما هم كه با ايشان دوستي ميكرديم ميدانستيم كه آقا مهدي متعلق به اين دنيا نيست و بايد برود. بروایت سرهنگ پاسدار محمدرضا حميديفر از فرماندهان گردان لشكر عاشورا : دومين مرحله عمليات رمضان بود كه در كنار پاسگاه زيد قبل از عمليات مرحله دو نيروهاي لشكر 31 عاشورا و گردان شهيد مدني پدافند كرده بودند آن پاتكي كه دشمن زده بود تا آن روز نمونه نداشت و با قدرت پيش ميآمد حتي تا پشت خاك ريز جلو آمدند. من فرمانده لشكر دشمن را خودم ميديدم. و با هدايت شهيد مهدي باكري آن پاتك را در چندين مرحله رفع و دفع شد. بچههايي بودند كه آن طرف آب در كنارش بودند مانند سردار نظمي و بچههاي ديگر ولي ما ديگر از اين ور از بيسيم صدايشان را بشنويم. ما كه در آخرين لحظات صدايشان را بشنويم رو به بچههاي پشت خط و كساني كه پشت دجله بودند ميگفت: من كه آمدم اينجا «داخل كيسه» اينجا فرمانده نياز نيست اينجا اسلام نياز به آر. پي. چي زن دارد. ديديم خودش آر. پي. چي گرفته دستش خودش داره با تانكها ميجنگد. من رفتم داخل كيسه ديدم كه آقاي مهدي داره خشابش را پر ميكنه گفتم شما اينجا چكار ميكنيد بر گرديد عقب ما اينجا هستيم نگاهي كرد به من كه در چشمان و صورتشان خستگي چند سال جنگ پيدا بود - من برگشتم و بعد از نيم ساعت يكي از بچهها را فرستادم كه برو از مهدي خبر بيار برگشت و گفت آقاي مهدي از ناحيه سر مجروح شده در آن موقع فرمانده يگان درايي هم مجروح شده بود گفتم لااقل پيكر مجروج اينها را با قايق برگردونيم عقب پيكر در حال احتضار آنها را گذاشتيم داخل قايق و قايق حركت كرد ولي قايق بطرف گلوگاه حركت كرد من به شهيد دولتي گفتم اينها دارند اشتباه ميراند چوت آنها ميدانستند كه گلوگاه دست دشمن است گفتم الان قايق را ميزنند دشمن در ساحل صف كشیده بود و با هر سلاحي كه بود به طرف قايق شليك ميكرد مثل اينكه ميخواست كينه و نفرتي كه در طي چندين سال از آقا مهدي را داشت تلافي بكند و يك گلولهاي به باك بنزين قايق اصابت كرد و قايق منجر شد و پيكر آقاي مهدي عليرضا تندرو و ديگر شهيدان به آبهاي دجله پيوستند. بروایت سردار شهيد مرتضي ياغچيان جانشين شهيد لشكر 31 عاشورا : اينجا جزاير مجنون است و تو بايد مجنون باشي كه در چنين جايي حضور داري، آري: در ره منزل ليلي كه خطرهاست به جان/ شرط اول قدم آن است كه مجنون باشي. اينجا نزد پل شهيد حميد، آب شور قرار دارد. نارنجك را بر ميداري تير بار را، يا هر چيز ديگر و به سوي پل هجوم ميبري نارنجك را پرتاب مي كني دشمن را به تيربار ميبندي، و يا تك تيرت را شليك ميكني آنگاه دشمن تو را مورد هدف قرار ميدهد و تو در آب شور ميافتي و اينك در ميان آب شور قرار داري دوستان نيز تو را ميبينند. روي زخم آنها هم نمك پاشيده ميشود. اما هيچكدام مجال آن را ندارد كه پل را رها كنند و تو را نجات دهند. تو هم آن را نميخواهي اينجا آب شور نيست. اينجا بهشت است و تو در ميان چشمههاي بهشتي هستي اينجا رنجي نيست. دردي نيست. اينجا جزاير مجنون است و تو بايد مجنون باشي مرتضي را ميبيني در ميان آب شور هستي، اما ميتواني نظاره كني مرتضي نارنجک را بر ميدارد و به سوي پل پرواز مي كند، فرياد ميزند، پرتاب ميكند. شليك ميكند اين پل نبايد تصرف شود، اگر دشمن به اينجا بيايد. نگذاريد به خاطر خدا نگذاريد، و خدا خود نميگذارد كه دشمن تا اين حد جدي شود اما اين دشمن همان است كه سر سيدالشهدا را بريده بود. فرق علي را شكافته بود. كودكان را تير زده بود و اين بار قصد داشت مرتضي را بگيرد. امروز مرتضي سبز پوشيده است. شهادت او حتمي است. اگر امروز پا نگيرد، فردا حتما خود را از روي پل به سوي بهشت خواهد رساند. پس امروز هم پل را نگه دارد و فردا از آن بگذر، نيروهاي امدادي خواهد آمد. امروز مرتضي سبز پوشيده است، شهادت او حتمي است تمام بدنش خوني است. سرخي خون، سبزي يادگير را كمرنگ تر كرده است. اينجا زير آتش دشمن است اما بچهها مرتضي را ميبينند و بچههايي را كه با جراحت بسيار درون آب شور قرار دارند، دشمن جسارت آن را ندارد كه پيش بيايد بايستي به مهدي خبرداد تا نيرو بفرستد و ميفرستند. مرتضي سبز پوشيده است. شهادت او حتمي است، اگر امروز هم پل را حفظ كند، بايستي فردا روي آن عبور كند و نزد حميد برود. اينجا جزاير مجنون است و تو بايد مجنون باشي. . . بروایت سردار سپهبد شهيد علی صياد شيرازي : بنده اوايل انقلاب ماموريت داشتم براي آزادسازي چند شهر در منطقه شمالغرب به آنجا بروم ... وقتي به منطقه رسيديم براي همكاري و استفاده از برادران سپاه شهيد مهدي باكري را به عنوان مسئول عمليات سپاه اروميه به بنده معرفي كردند. طي چند عمليات در كمتر از ده روز كليه شهرهاي مورد نظر پاكسازي شد. در اين ماموريت از نزديك با روحيه فداكاري و شجاعت و دلاوري شهيد باكري آشنا شدم . زمانيكه براي نبرد با متجاوزين عراقي به منطقه جنوب رفتيم با شهيد باكري سروكار مداوم داشتم شهيد باكري يكي از فرماندهان خوب و لايق و شايسته سپاه بودند و در هر عملياتي ماموريت خود را به نحو احسن انجام مي دادند و از مشخصات بارز ايشان عميق و دقيق بودن در كارها بود. بنده با اينكه مدت زيادي با ايشان كار مي كردم نمي دانستم كه وي تحصيلات عاليه دارد و مهندس هستند و تصور من اين بود كه ايشان يك فرد معمولي است . عکس های شهید :


source: fineweb

text: 'انواع لوازم سرویس های بهداشتی حمام' در وضعیت غیرفعال می باشد متاسفانه محصول مورد نظر شما در وضعیت غیرفعال بوده و قابل دسترسی نمی باشد. دلایل احتمالی غیرفعال بودن: - ممکن است اطلاعات محصول به صورت ناقص وارد شده باشد. - ممکن است اطلاعات نامرتبط برای محصول وارد شده باشد. می توانید یکی از راههای زیر انتخاب کنید: - چنانچه مدیر سایت هستید جهت رفع این مشکل می توانید به قسمت مدیریت سایت خود مراجعه کنید. - مشکل خود را با support[at]parscenter.com در میان بگذارید. - صفحه اصلی سایت پارس سنتر


text: - اولین نگرش اشتباه حاكم بر اين جلسه این است که آنها سعی ميكنند هزينه محصولات را پس از مرحله طراحي و در مرحله توليد کاهش دهند! مهم اين است كه محصولات آنها برای تولید با هزینه پایین طراحی نشدهاند. - دومین اشتباه، برداشت غلط از هزینه های سربار است؛ چون هزينهها مطابق سیستم جامع اندازهگیری هزینه کمینشده اند. در واقع آنها دقیق نمیدانند چه میزان هزینه سربار برای تولید هر کدام از محصولات دارند و چرا؟ - سومین اشتباه، نگاه نادرست به زنجیره تامین برای کاهش هزینه است و چه بسا با برونسپاری محصولات، هزینه تولید آنها افزایش یابد. - چهارمین اشتباه، بهکارگیری قطعات بیکیفیت ارزان برای کاهش هزینههاست، غافل از اينكه این کار موجب افزایش هزینههای تولید ميشود. به اين ترتيب، نتيجه جلسه در كل نميتواند اثربخش باشد و تاثيري نيز بر روي كاهش هزينهها نخواهد داشت!! و اینکه چرا تصمیم گیرندگان در اين جلسه فقط راجع به اين موضوعها صحبت میکنند، نکتهای قابلتامل است و سوال مهم اين است كه چرا در تمام سازمانها برای کاهش هزینه ها فقط موارد فوق را مد نظر قرار ميدهند؟ قطع هزینه ها نیز کارا نخواهد بود! گروه مشاوران مدیریت Mercer بين سالهاي 1987 تا 1992 با تجزیه و تحلیل اطلاعات 800 شركت كه از روش قطع هزينه استفاده كرده بودند، دريافتند که فقط 120 شركت از اين شركتها موفق شدهاند هزینههای خود را تا حدی کاهش دهند، 68درصد آنها نيز هیچ موفقیتی کسب نکرده بودند. نتايج اين تحقيق نشان داد كه تمرکز روی کاهش هزینه با روش قطع هزینهها، نه تنها مفيد فايده نخواهد بود بلكه توان شركت براي توسعه محصولات مناسبتر و فعالیتهای بهرهور و بهبود فرآيندها را نيز خدشهدار ميكند. بریدن گوشه و کنار هزینهها نیز مناسب نیست! این روش هم مثل روش قبلی كارآمدي ندارد! چون از قلم انداختن یا حذف یک بخش از فعالیتهاممکن است به اعتبار شركت لطمه زند، به ويژه زمانيكه برند و نام شركت متبوع با کیفیت و اجراي قدرتمند تولید عجين شده باشد. اندازه گیری هزینه: سیستم حسابداری سنتی، ساختار هزینهها را مانند شكل شماره 2 نشان ميدهد. اين ساختار، ناخواسته باعث تمرکز مدیریت روي کاهش هزینه در تمام ابعاد مانند مواد مستقیم و کار مستقیم و ابزار ميشود. همانگونه که مشاهده میکنید حدود 80 درصد هزینه ها در هزینه قطعات منعکس شده است، بنابراین تمام تلاشها به سمت كاهش هزینه قطعات معطوف شده است که در نهايت ميتواند منجر به خرید قطعات بیکیفیت ارزان قیمت شود. اما اين نکته مهم به عنوان اصل همواره بايد در ذهن شما جريان داشته باشد كه شركت شما با هزینهها در بازار رقابت نمیکند، بلكه شما با قیمتدر بازار رقابت میکنید. مشتریان شما نگران هزینههایتان نیستند، آنها نگران قیمت شما در بازار هستند که در اصل همان هزینه پرداختی توسط مشتریان است.«سیستم جامع اندازه گیری هزینه» شما را قادر میسازد تا قیمت فروش خود را به تفکیک هزینه ها مشاهده کنید. به یاد داشته باشید که شما با هزینه تولید رقابت نمیکنید شما با قیمت ارائه محصول به بازار رقابت میکنید. هزینه های شما برای مشتریان اهمیت ندارد، مشتریان نگران هزینه های خودشان هستند که همان قیمت شما میباشد. شکل2 - نمودار هزینه های بدون سربار در مقابل قیمت شکسته شده فروش به این ترتیب شما غیر از هزینههای مواد و دستمزد، جزئیات کامل اجزا قیمت تمام شده را میتوانید ملاحظه کنید. همانگونه كه مشاهده ميكنيد اين فرآيند با نظام حسابداري سنتی که هزینهها را به دو دسته هزينه مواد و دستمزد مستقیم تقسيم ميكند و ساير هزينهها را در سرفصل هزينههاي سربار[1] قرار ميدهد، بسيار متفاوت است. به این ترتیب شما ميتوانيد در سازمانتان به افسانه هزینه ها سربار یا ساير هزينهها كه به اشتباه به آن هزینههای ثابت ميگويند، خاتمه دهید. بنيان نظام جديد بر اين مبنا استوار است كه شركت بايد طراحی محصول را براساس اصول تولید ناب و فرآيندهاي مورد نیاز آن سامان دهد و به اصول مهم مانند بسته بندی صحیح، حمل مناسب و تامین قطعات از زنجیره تامین به نحوه مناسب توجه داشته باشد، در اين صورت هزینه ثابت به شدت کاهش پیدا خواهد کرد. کلید رسیدن به هزینه های پایینتر در جریان تولید، تفکر و تصمیم گیری برمبنای «هزینه جامع» است که در فصل هفتم به آن خواهیم پرداخت. متاسفانه نظام گزارشدهی در سازمانها برمبنای هزینههای مواد و کار مستقیم است و بقيه هزینهها در سرفصل هزينههاي سربار قرار ميگير، اين روش جدا از نحوه فعالیتهای شركت از طریق تخصیص اختیاری و الگوریتم میانگینگیری اعمال ميشود، اين در حاليست كه که محصولات کششی سربار یکسان ندارند. سیاستهای ضد بهره وری در تولید:[2] همه ما در سازمانهای تولید یا غیرتولیدی با این سیاستها آشنا هستیم. خیلی از مدیران ارشد یا میانی برای کاهش هزینهها گاهي اوقات تصمیمهايي میگیرند که خود به نوعی سیاست ضد بهرهور در جریان تولید محسوب ميشود. به عنوان مثال، به منظور كاهش هزينهها سرويس حمل و نقل كاركنان را ازسه خودرو به دو خودرو كاهش ميدهند تا هزینه ها کاهش یابد! و یا کیفیت ارائه خدمات شركت به كاركنان را كاهش ميدهند، مثل حذف ماست از ناهار ظهر!! یکی ديگر از سیاستهای ضدتولید رايج كاهش هزينه در سازمانها، تمرکز روی کاهش قیمت قطعات و کار مستقیم است که در نهايت در جريان توليد اثرات ضدبهرهور[3] از خود بر جای میگذارد. ساير نمونههاي اين سياستهاي ضد بهرهور را به شرح زير ميتوان برشمرد: - در نظر گرفتن پیشنهاد خرید قطعات با قیمت پایینتر[4] که ممکن است منجر به تهیه قطعات بی کیفیت شود. - استفاده از کارگران و اپراتورهای ارزان - برون سپاری طراحی محصول که امکان مهندسی کردن طراحی و تولیدپذیری مطابق قابلیت کارخانه شما را از بین میبرد تجربه و دانش مديريت نشان داده است، سياستهايي از اين دست، نه تنها هزینهها را كاهش نميدهد، بلکه شرايط افزایش هزینهها و سربار را نيز فراهم ميكند. چرا کاهش هزینهها بعد از طراحی کار دشواری است؟ این گزينه نيز از جمله سیاستهاي ضد بهرهور است که اثرات ضد بهرهوری در جریان تولید خواهد داشت. دلايل اين امر را به شرح زير ميتوان برشمرد: • بسياري از هزینهها به هم وابستگی متقابل دارند و کاهش هزینهها به طور سیستماتیک بيشتر اوقات غیرممکن است. • کاهش هزینه روی یک محصول در شركت زمانبر است و شاید نتواند حتي نیمیاز هزینه های سربار را در برگیرد؛ ضمن اینکه كميسازي هزینههای سربار در شركتهایی که از برنامه « هزینه جامع» استفاده نمیکنند کار دشواری است. • تمركز این شركتها به صورت معمول روی بهکارگیری قطعات ارزان، كمكردن گوشه و کنار هزینه ها، حذف ماهیت اصلی محصول، تحت فشار قراردادن پیمانکاران برای کاهش قیمت، توجه به پیشنهاد قیمتهای پایینتر یا جستجوي نیروی کار ارزان در اطراف اکناف دنیاست كه ناكارآمدي آن ثابت شده است. • باتوجه به هزينهبر بودن تغییرات ممکن است اين هزينهها در طول چرخه عمر محصول برگشت نکند. • تغییرات نيازمند هزینه زمانی است، به ويژه اگر اخذ تصدیق کیفی مجدد محصول[5] مورد نیاز باشد، اين امرخود موجب تاخیر در ارائه محصول به بازار خواهد شد. • در صورت كاهش هزينه نميتوانيم آنرا سرشكن كنيم، چون از ابتدا روی هزینه محصول که با تیراژ زیادی تولید شده آن را محاسبه نكردهايم. • تغییر روی طراحی محصول و فرآيند ممكن است موجب بروز مشكلات جديد شود. • به کارگیری منابع گران بها روی کاهش هزینه ممکن است تیم را ازاجرا مناسب آن منحرف کند. • اگر منابع زیادی برای کاهش هزینه ها در نظر گرفته شود پس: o منابع برای کاهش هزینه به اندازه مکفی در اختیار نخواهد بود. o این کار موجب جلوگیری از گذر از کارهای مهم اولیه به کارهای مهم ثانویه خواهد شد. o این کار موجب فریب خوردن شركت میشود. بدین جهت که هزینهها به جای اینکه به راحتی کاهش یابد به سختی کاهش پيدا خواهد كرد. سیستم مدیریت کیفیت یا سربار تولیدی: بسیاری از شرکتها انتظار دارند با پیاده سازی سیستمهای مدیریت کیفیت مثل ISO 9000 یا ISO/TS:16949 به حد مناسبی از کیفیت برسند، اما در جایی که محصول برای کیفیت و تولید مناسب طراحی نشده باشد در واقع رسیدن به کیفیت مثل جنگ با آتش[6] است و به اصطلاح به این محصولات fire drillمیگویند. بهکارگیری سیستمهای کیفی یا هر سیستمیمثل MRP در جریان طراحی محصول باید برای تولید محصول در نظر گرفته شود در غیر این صورت هزینه سربار تولیدی را افزایش خواهد داد و هزینه های کیفیت نیز بالا خواهد رفت. به یاد داشته باشید که : «روشهای اجرایی» توسط مدیریت در سازمان جاری میشوند و همین روشها بر تولید محصول و فرآيند آن نظارت دارند و قطعات نامنطبق و برگشتی را رقم میزنند، پس این واقعیت را بپذیرید که محصولات برگشتی و نامنطبق توسط خود مدیریت نامنطبق میشوند!! بهکارگیری سیستمها و روشها باید با حد کیفی محصولات و استراتژی تولید آن همخوان باشد، در غیر اینصورت محصول در جریان تولید هزینهزا خواهد بود و هیچ تصمیمیبرای رسیدن به کیفیت اثر بخش نخواهد بود؛ در صورتیکه اگر محصولات برای کیفیت طراحی شده باشند، سیستم مدیریت کیفیت امکان تامین کیفی محصول را با حداقل هزینه فراهم میکند. به یاد داشته باشید هزینه پیاده سازی 6سیگما در سالهای گذشته براي محصولاتی که DFSS[7] نشده بودند اثربخش نبود و مشکلات و هزینههای کیفی آنها پابرجا ماند. قیمت گذاری هدفمند و تجاری سازی [1] دو راه برای تعیین قیمت فروش وجود دارد. راه معمول اضافه کردن سود موردنظر به هزینههاست و راه دوم تعیین قیمت فروش منهای هزینه تولید یک محصول است که به آن « قیمت هدف» نیز میگویند. تولید و فروش با قیمت هدف در شرایطی بهوجود میآید که بتوانيم با قیمت مورد نظر تولید کنیم، به اين ترتيب طراحي محصول با قيمت پايين در مرحله مهندسي بسیار حائز اهمیت است؛ در غیر این صورت کاهش قیمت بعد از طراحی محصول با خرید قطعات بیکیفیت ارزان و یا نیروی کار غیر ماهر، قطع هزینه ها، بریدن گوشه کنار هزینه ها بسیار کار دشوار و هزینه بري خواهد بود. فرآيند تجاری سازی تکنیکی است که مدیریت برای ضمانت اهداف تجاری خود، بايد در زمان طراحی محصول و فرآيند جدید به کارگیرد. پوشاندن، پنهان کردن قیمت قطعات و فرآيندها و اعمال برخي اقدامات از این قبیل توسط مديران ميتواند قابلیت اجرا این کار را از بین ببرد. تجاریسازی فرآيند انتقال ایدهها و تصمیمگيري در ارتباط با نحوه تولید و طراحی محصول یا نمونه دست ساز بستگي به جریان تولید دارد، به نحوی که عملکرد و کیفیت محصول به جهت تولید با هزینه پایین در حداقل زمان میسر باشد. در اين فرآيند هر کدام از نفرات تیم مهندسی، هر قطعه از محصول را بايد با قیمت هدف مورد نظر طراحی و آماده ورود به خط توليد كند. بنابراین این فرآيند كليه ابعاد طراحی محصول با قیمت و هزینه مورد نظر، طراحی نحوه تولید، استراتژی زنجیره تامین قطعات محصول و هر چیزی که در جریان تولید هزینه زاست را دربرميگيرد، به گونهايي كه ميتوان به آن برنامه اقتصادي توليد اطلاق كرد. بدون بهكارگیری فرآيند تجاريسازي، کار طراحی برای تولیدپذیری بدون در نظر گرفتن هزینه ها انجام خواهد شد و نقشه های اجرایی بلافاصله به واحد توليد تحويل خواهد گردید؛ آنگاه بايد ببينيم بعد از اين مرحله در توليد چه رخ خواهد داد؟ طبيعي است كه آنها ندانند اين كار با چه هزینهايی باید انجام شود، همچنين درک درستی از شرایط تولید محصول ندارند؛ ضمن اینکه امکان دارد برای اینکه محصول در زمان مقرر به بازار برسد تمام تغییرات محصول در جریان تولید را به گردن تولید انداخته و تولید محصول با هزینه و سختی انجام شود؛ همچنین ممکن است مشکلات بیشماری در مورد کیفیت و اطمینان پذیری [2] محصول حین تولید به وجود بيايد و هزینه تولید نیز غيراقتصادي باشد. باتوجه به اينكه در اين شرايط هزینه تولید نیز برنامه ریزی و طراحي نشده است، همين امر ميتواند ضربه مهلکی بر پیکره جریان تولید وارد میکند. اين در حاليست كه محصول باید در مرحله اول به درستی طراحی و برای تولید آماده شود و تمام جنبه های تولیدپذیری، هزینه، کیفیت، زمان ارائه به بازار و عملکرد آن به درستی پیاده سازی شود. نکته حائز اهمیت این است که در سازمانها آموزشهای زیادی برای کار تیمیبرگزار ميشود، جزوه و کتابهای زیادی نيز ددر اين حوزه تالیف شده است، اما بايد به خاطر داشته باشيم، عنصر اصلی كار تیمیبرای طراحی یک محصول تولیدپذیر،کالیبره بودن افراد با یکدیگر است، یعنی كليه اعضاي تیم طراحی محصول و یا کاهش هزینه باید به اصول آماده سازی تولید اقتصادی مسلط باشند تا در جریان کار در مورد نظرات یکدیگر سوالی برایشان پیش نیايد و منظور يكدیگر را درک کنند، در غیر این صورت باید کتاب «کار با افراد دشوار» را مطالعه كنند. استراتژیهای کاهش هزینه به نصف! در مقدمه كتاب، به این نکته اشاره کردیم که در بخش صنعت ديدگاه مناسبي در ارتباط با كاهش هزينه وجود ندارد، قطع كردن بخشي هزینهها کارساز نیست، حسابداری سنتی نيز ابزار مناسبی برای گزارشگیری و اقدام آن نمیباشد، بنابراین بسياري از سیاستهای جاري، مانند استفاده از قطعات ارزان برای کاهش هزینه، اثرات ضد بهرهور در جریان تولید پيدا ميكنند؛ ضمن اينكه نبايد اين نكته را فراموش كنيم كه کاهش هزینه ها بعد از طراحی محصول و فرآيند، کار دشواری است؛ سیستمهای کیفی در جریان تولید میتواند هزینهها را افزایش دهد و بخش ديگري از مشكلات نيز به بيتوجهي به مفهوم تجاری سازی در صنعت بازميگردد. طرح اين مباحث، جهت روشن کردن نحوه نگاه و تفکر به هزینه ها و چیزی که نباید باشد بود، بسيار مشاهده شده است خیلی از مدیران و دستاندرکاران، بخشی از نگاه لازم به تولید را دارند؛ اما ذکر كاستيهاي موجود میتواند بیانگر کل مشکلات باشد ، چرا كه اين مساله در سازمانهای مختلف نیز شدت و ضعف دارد. استراتژی کاهش هزینه به نصف میتواند روشنگر راه در برقراری روند تولید مناسب با تمام ابعاد لازم باشد و در سازمانها به صورت مجزا و یا ترکیبی ميتواند اجرا شود. در هر صورت هر يك از اين ابزارها به تنهایی براي کاهش هزینه ابزار قدرتمندي محسوب ميشود و اجراي ترکیبی آنها «هم افزایی» قابلملاحظهای در کاهش هزینهها دارد. قابل ذكر است که در مورد نحوه پیاده سازی ترکیبی اين ابزارها در بخش دوم توضیح کامل خواهيم داد و از اين پس تا پایان بخش اول هر يك از اين استراتژیها به صورت جزء به جزء توضیح و معرفی خواهند شد. هشت استراتژی شامل: 1- استراتژی کاهش هزینه با طراحی محصول و فرآيند: 80درصد هزينههاي توليد در مرحله طراحي و توسعه محصولات مشخص ميشود. در این مرحله، مفاهیم ساير استراتژیهای نيز مورد كنكاش قرار ميگيرد. مهمترين مفاهيمي كه در اين مرحله مورد توجه قرار ميگيرند عبارتند از: - طراحی برای کیفیت - طراحی برای تولید ناب و ساخت برمبنای سفارش[3] - مهندسی همزمان با تامین کنندگان قطعات که خیلی بیشتر از پیشنهاد خرید «قیمت پایین» قطعات باعث کاهش هزینه ميشود. - طراحی قطعات استاندارد - و ساده سازی مدیریت زنجیره تامین (فصل اول) 2- استراتژی کاهش هزینه با استاندارد سازی: لیست قطعات استاندارد 50 برابر کمتر از لیستهای قطعات تکثریافته است، بنابراین حجم خرید از یک قلم افزایش یافته و موجب کاهش هزینه خرید در مقیاس اندازه خرید میشود. به این ترتیب کاهش سربار مواد و هزینههای موجودی و افزایش کیفیت را تضمین میکند. (فصل دوم) 3- استراتژی هزینه های کیفی: خطوط راهنما برای طراحی محصول به جهت کیفیت موجب کاهش هزینه های کیفی ميشود. تحقيقات نشان داده است هزینه های كيفي بین 15 تا 45 درصد هزینه های تولید یک محصول را شامل میشوند. در فصل سوم در این استراتژی نحوه اندازه گیری اين هزينهها را تشريح خواهيم كرد و خطوط راهنما جهت افزايش كيفيت و اطمينان پذيري را معرفي ميكنيم.(فصل سوم) 4- استراتژی کاهش هزینه با بهکارگیری زنجیره تامین مناسب: زنجیره تامین خیلی اثربخشتر میتواند بهکارگرفته شود. این کار با خرید قطعات با کیفیت بالاتر، همکاری تامين كنندگان در تيم توسعه محصول و فرآيند جدید و همکاری در استانداردسازی و عقلائی کردن محصولات امکانپذیر است. همچنین میتوان از توان پیمانکاران جهت تولید ناب، حذف پیش بینی تولید،[4] سفارشگذاری و حذف بازرسیهای اقلام ورودی، برنامههای کیفی و کاهش موجودی استفاده كرد. فراموش نكنيد كه هر يك از اين روشها ميتواند به قابلاندازهگيري كردن هزينهها و كاهش آنها كمك كند. اين مباحث در فصل چهارم مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت. 5- استراتژی کاهش هزینهها با بکارگیری تولید ناب: بيترديد آشنايي با مزایای تولید ناب ميتواند نگاههاي بيشتري را به سمت آن جلب كند. از جمله مهمترين مزاياي اين روش كه در فصل پنجم به صورت مبسوط مورد بررسي قرار خواهد گرفت، به شرح زير است: حذف ضايعات، دوبرابر کردن بهرهوری نیروی کار، کاهش 90 درصدي زمان اجراي عملیات، کاهش 90 درصدي موجودیها، حذف خطاها و کاهش ضایعات به نصف و در نهايت تمام اين مزايا موجب کاهش هزینه های کیفی، خرید و موجودی میشود. 6- استراتژی کاهش هزینه های سربار: ساخت برمبنای سفارش میتواند منجر به توليد محصولات استاندارد شود؛ برخلاف تصور همگان این کار بدون پیش بینی و تهیه موجودی امکانپذیر است و در نهايت اين امر ميتواند 25درصد ارزش پول در جریان را بالا ببرده، علاوه بر اين خیلی سریع و ساده ميتواند تولید انبوه محصولات سفارشی را رقم بزند. مباحث مشروح اين استراتژي را ميتوانيد در فصل ششم دنبال كنيد. 7- استراتژی اندازه گیری هزینه جامع: اين استراتژي به منظور پشتیبانی و کمیکردن تمام استراتژیهای کاهش هزینه که در بالا اشاره شد با استفاده از «اندازه گيري هزينه كل» و «تفکر هزینه جامع» بهکار گرفته میشود، به اين ترتيب اثرات کاهش هزینه و تصمیمگیری برای هزینه ها بايد در اين چارچوب دنبال شود. در فصل هفتم، علاوه بر اين مباحث، مفاهیم مهمیدر مورد نگاه به هزینه های تولید، سربار و نحوه گزارشگیری حسابداری مورد بررسي قرار خواهد گرفت. 8- استراتژی کاهش هزینه با عقلایی کردن خطوط تولید[5]:حذف یا برونسپاری غیر معمول، سربارهای بالا، محصولات با تیراژ کم تولید هزینههای کل بیشتری را به همراه دارد، اين در حاليست كه میتوان منابع ارزشمند تولید را به محصولات مناسب تخصیص داد و محصولات با سودآوری بالا را جایگزین تولید محصولات با سود کم یا زيانده کرد. اين موضوعات، از مباحثي است كه در فصل هشتم به آنها خواهيم پرداخت.


text: مسجد خانه خداست و جوانان را با سرچشمه زیبایی ها آشنا می کند، بنابراین باید برای آنها از هر مکان دیگری جذاب تر باشد، اما چرا در نسلی که به دلیل «زیبا جویی» نمی تواند از کنار زیبایی روح (مسجد و نماز) ساده بگذرد، چندان اقبال نشاطی برای حضوردر مسجد ندارد؟ شاید روح حقیقی مسجد که همه زیبایی ها را در خود دارد، هنوز در معرض دید جوانان قرار نگرفته است. روش های جذاب در ایجاد گرایش به کار گرفته نشده و متولیان فرهنگی متناسب با نیازهای دینی نسل نوجوان و جوان قدم بر نداشته اند. در این گزارش سعی شده عوامل آسیب زایی که سبب فاصله گرفتن نسل جوان از مسجد و بی رغبتی نسبت به حضور فعال و پر شور آنان می گردد و راه های جذب جوانان به مساجد بررسی شود. نوگرایی و زیباسازی مساجد یادم می آید در دوران کودکی همیشه همراه پدر برای نماز جمعه به مسجد گوهرشاد می رفتیم. شبستان های روشن مسجد با صحن بزرگ، مصفا و فواره های زیبای آن برایم جذابیت خاصی داشت. هنوز هم پس از گذر سالیان دراز وقتی به حرم مطهر می روم حس خوب آن روزها مرا به صحن این مسجد می کشاند. کودکان و نوجوانان با حضور در مساجد، تصاویری را در ذهن می سپارند که آنها را نسبت به دین جذب یا دفع می کند، بنابراین مسجد باید احساسات و خاطره های زیبا و به یادماندنی را برای کودکان و نوجوانان تداعی کند تا در دوره جوانی نیز با شوق و رغبت در مسجد حضور پیدا کنند، اگر می خواهیم مساجد بتوانند وظیفه آموزشی و تربیتی خود را به خوبی ایفا کنند باید تمام ارکان مادی و معنوی مساجد در حد مناسبی باشد، اما متأسفانه بیشتر مساجد ما نه تنها از نظر ظاهری مناسب نیست، بلکه حتی بهداشت و پاکیزگی رعایت نمی شود، مخصوصاً معمولاً قسمت بانوان بسیار محدود و تاریک است. دکتر محمدرضا موحدی، عضو هیأت علمی دانشگاه قم با اشاره به اینکه کمی رغبت جوانان به حضور در مساجد، از دو جنبه فیزیکی و محتوایی قابل بررسی است به خبرنگار ما می گوید: بافت فیزیکی و ساختمان بیشتر مساجد ما متناسب با روحیه نوگرایی جوانان نیست و براساس معماری 150سال پیش است. و ما در این مورد بسیار بسته عمل کردیم و سنتی فکر کردیم. باید از ادیان دیگر بیاموزیم که چگونه نوگرایی را درعین پایبندی به ارزش هایشان در عبادت گاه های خود به کار می برند. برای مثال مسیحیان در تهران کلیساهای خود را براساس معماری مدرن می سازند؛ چه اشکالی دارد با حفظ اصول و شرایط دینی مان، محیط نوتر باشد تا جوان بیشتر بپسندد. عضو انجمن قلم حوزه علمیه قم می افزاید: اگر به فکر نسل های آینده و حضور آنها در مساجد هستیم باید محیطی جذاب را در مساجد فراهم کنیم. نسل های گذشته به فکر جوانان آینده نبودند، ولی ما باید برای کودکان امروز که جوانان فردا هستند ذهنیت خوبی از مساجد فراهم کنیم.چه اشکالی دارد که در مساجد ما مکانی هم برای تفریح بچه ها ایجاد شود به طوری که کودکان پدر و مادر خود را به مسجد بیاورند، جوانان مسجدی همان بچه هایی هستند که از کودکی با مسجد خوگرفته اند. وی انگیزه اولیه برای وقف مساجد را اجرای مراسم عبادی می داند و تأکید می کند: متأسفانه در برخی مساجد مراسم ختم پررنگ تر از عبادت است، همین ها باعث گریز جوانان از مسجد می شود. نقش ائمه جماعات بارها در مساجد مختلف شاهد بوده ام که با شروع سخنرانی امام جماعت بین دو نماز برخی از جوانان، نماز دوم را به صورت فرادا می خوانند و مسجد را ترک می کنند! بی شک منبر و مجلس وعظ و خطابه یکی از شیوه های اصیل تبلیغ دینی است، ولی آیا این روش در همه جا و برای همه اقشار جامعه مفید است؟ آیا ائمه جماعات مساجد به غیر از سخنرانی، روش دیگری را آزموده اند؟ با توجه به تجارب سودمند مبلغان در سال های اخیر در به کارگیری از گفتگوی مستقیم دو نفری و به اصطلاح تبلیغ چهره به چهره و ارتباط عاطفی بانسل جوان وقت آن رسیده که در سطح وسیع از این تجربه ارزشمند استفاده شود. روابط جوان با مسجد تا حد زیادی بستگی به نوع برخورد و رفتار امام جماعت و الگوهای جامعه دارد. رؤیت فاصله میان گفتن و بودن در جامعه، زمینه گریز جوانان را فراهم می کند. آن ها کمتر می توانند به تحلیل عمیق بپردازند، از این رو زود قضاوت و حکم صادر می کنند. توصیه های کلامی در صورتی که با رعایت نکات روان شناختی انجام گیرد، تأثیری بسزا خواهد داشت، ولی ناهماهنگی میان قول و فعل، پند و اندرز مربیان را بی اعتبار می کند. امام صادق (ع) می فرماید: هرگاه شخص عالم به مقتضای علم خویش عمل نکند، اثر موعظه اش همچون آب باران روی سنگ صاف از قلب های مردم محو خواهد شد. یکی از پیامدهای تضاد در گفتار و رفتار مبلغان دینی و متصدیان امور مساجد، ایجاد تنفر در بین جوانان است. در روان شناسی ثابت شده است که بخش زیادی از یادگیری انسان از راه چشم صورت می گیرد. در شرایطی که جوان به الگو گرایی و همانند سازی توجه خاص دارد، باید رویکرد تازه ای به این مقوله ارزشمند صورت گیرد و الگوهایی متناسب با فرهنگ دینی به شکل جوان معرفی گردد و در دو بخش، سخت افزاری و نرم افزاری شکل و محتوای مساجد، تغییر اساسی به وجود آید تا در تعامل جوان و مساجد، شاهد خیزشی همه جانبه باشیم. دکتر موحدی با تأکید بر نقش ائمه جماعات مساجد در جذب جوانان می گوید: اداره اوقاف باید در گزینش امامان جماعت دقت بیشتری داشته باشد. امام جماعت باید از نظر کردار نمونه باشد و تأکیدش تبلیغ غیر زبانی باشد، یعنی دربرخورد با مردم، رعایت نظم و حضور به موقع در مسجد، آراستگی و... بهترین الگو برای جوانان باشد و از نظر شخصیتی جوانان را جذب کند. یک امام جماعت خوب در برخورد با پیر و جوان حد میانه را رعایت می کند؛ جوان حساس است و به ابراز محبت نیاز دارد و امام جماعت می تواند با نوع برخورد خویش جوانان را شیفته دین و پایبند مسجد کند.وی می افزاید: خطبا و امامان جماعت در مساجد باید گزیده سخن بگویند و سخنانشان نو و به روز باشد. نسل جوان امروز کم حوصله است و اطناب در سخن باعث ملالت و گریز وی از مسجد می شود. حجة الاسلام سبحانی نیا، دبیر ستاد اقامه نماز خراسان رضوی، تعامل نادرست عوامل مسجد با جوانان را مهمترین دلیل کم رغبتی جوانان به حضور در مساجد می داند و می گوید: نه تنها امام جماعت بلکه خدام و کارکنان مسجد نیز باید با احترام و خوشرویی پذیرای جوانان شوند و به تناسب استعداد جوانان برخی از وظایف را به آنها بسپارند. خوشبختانه الآن عوامل مسجد از سوی سازمان مساجد آموزش می بینند، ولی هنوز بیش از اینها باید کار شود. وی می افزاید: تشکل های مساجد هم باید ضمن توجه به نیازهای جوانان از موازی کاری پرهیز کنند. فعالیت های فرهنگی متنوع و جوان پسند برای حضور جوانان در مساجد لازم است، مساجد را از انحصار به نماز خارج کرد. جوان عنصری فعال و پرشور است و به دنبال کانونی فراگیر و خودجوش می باشد. اگر امکانات هنری، ورزشی، نمایشی، کتابخانه در کنار مسجد به عنوان جزئی از پیکره مسجد محسوب شود، جوانان به مسجد راغب تر خواهند شد. یکی از راه های پیوند میان مسجد و جوان، رفع نیاز فکری و معنوی آنهاست. جوانان ذهن خلاق و جستوجو گری دارند و همواره به دنبال کشف حقیقت و حل مسایل و پاسخگویی به شبهات اند. علاوه بر آن امروز شبهه افکنی در حوزه فرهنگ دینی یکی از پر خطرترین جلوه های تهاجم فرهنگی در عرصه تربیت دینی است؛ این شبهات به قول استاد مطهری، گذرگاه خوبی هستند، اما عدم پاسخ گویی به آن ها موجب تزلزل در عقاید واندیشه های دینی جوانان می شود و پایه های تربیت دینی آنان را سست می کند. جوان اگر احساس کند که مسجد محلی برای پاسخگویی به پرسشهای اوست ،نه تنها به مسجد متمایل می شود، بلکه دیگران را نیز با خود همراه می سازد. دکتر موحدی نیز با تأکید بر فعالیت های فرهنگی علمی در مساجد اظهار می دارد: اگر بجز قرائت قرآن کلاس هایی درباره مباحث قرآن پژوهی، قرآن شناسی و تاریخ در مساجد تشکیل شود، برای جوانان مفید خواهد بود. وی می افزاید: نباید مسجد وسیله ای برای کسب برخی امتیازها تلقی شود؛ برخی از جوانان و نوجوانان فقط برای گرفتن امتیاز برخی از ارگان ها در مسجد حضور می یابند، این مسأله در شأن مسجد نیست و در واقع هدر دادن یک پتانسیل مذهبی قوی برای چند امتیاز پایین است. عضو انجمن قلم حوزه علمیه قم تأکید می کند: مساجد باید از برخی شائبه های سیاسی به دور باشند و کاملاً بی طرفانه با قضایا برخورد کنند و توانایی تحمل آرای مخالف را داشته باشند؛ در واقع مسجد باید کانونی برای جذب جوانان با سلایق مختلف باشد تا از ریزش گروهی از جوانان از مساجد جلوگیری شود.