text: نمایشی که بازیگران آن به آواز و همراه با موسیقی با یکدیگر حرف بزنند و بازی کنند، اُپِرا نام دارد. اصل آن اروپایی است، اما امروزه در بیشتر کشورها با آن آشنا هستند. اپرا هنری است که بر روی یک سکو یا سن نمایشی که هماهنگ و سازگار با موسیقی ساخته شدهاست، انجام میگیرد. در اپرا موسیقی کلاسیک غربی و هنرهای نمایشی با هم ترکیب میشوند و هر شخصیت داستان توسط یک خواننده موسیقی کلاسیک به تصویر کشیده میشود. اپرا در اصل نوعی تئاتر است که در آن موسیقی نقش اصلی را دارد و قطعات توسط خوانندگان اجرا میشوند اما از تئاتر موزیکال متمایز است. چنین «اثری» بهطور معمول همکاری بین آهنگساز و نویسنده اپرانامه یا لیبرتو (libretto) است و تعدادی از هنرهای نمایشی مانند بازیگری، دکورسازی، طراحی لباس و بعضی مواقع رقص یا باله را در خود جای دادهاست. این اجرا بهطور معمول در یک تالار اپرا همراه با یک ارکستر یا یک گروه موسیقی کوچکتر اجرا میشود که از اوایل قرن نوزدهم توسط یک رهبر ارکستر هدایت میشود. اپرا بخش مهمی از سنت موسیقی کلاسیک غربی و بخشی از فرهنگ عادی غربی است، اما پس از جنگ جهانی دوم، حضور در اپرا بهطور فزایندهای به طبقه نخبگان محدود شدهاست. البته امروزه این هنر مانند گذشته نیست و گاه با سبکهای دیگر موسیقی آمیخته شدهاست یا اینکه به تنهایی و بدون نمایش اجرا میشود. اپرا (Opera) جمع کلمه لاتینی اپوس (Opus) به معنای «اثر» است و به این تغییر باید اپرا را بهطور تحتاللفظی به «آثار» ترجمه کرد اما اپرا بهصورت کلمه مفرد مؤنث از آغاز قرن ۱۷ میلادی به نمایشی گفته میشد که بهجای آواز خوانده شود. اپرا آمیزهای از موسیقی و نمایش است تا حقیقت به تصویر کشیده شود. از این رو برای خلق آثار اپرایی باید در هر دو بخش موسیقی و نمایش تبحر داشت تا پدیدهای درخور تحسین ایجاد کرد. بزرگان هنر در برتری هر یک از این دو مؤلفه بر دیگری اختلاف نظر دارند؛ به عنوان مثال ریشارد واگنر موسیقی را در خدمت هدف والای «نمایش» میداند. با این حال موسیقی دارای اعجازی است که با آن، داستانی هرچند ساده به تجربهٔ احساسی عمیق و دلانگیز بدل میشود. همچنین داستانها و نمایشنامههای موفق با درآمیختن با موسیقی، بقا و عمق بیشتری یافتهاند. اپرا مجموعهای است از هنرهای مختلف: موسیقی، ادبیات، فن بازیگری، طراحی صحنه، دکور و کارگردانی. صحنه آرایی اپراهای باروک غالباً با هدف القای احساس عظمت و جلب توجه به تزیینات پر زرق و برق معماری باروک بود. اپرا یکی از ارزندهترین پدیدههای جهان موسیقی بهشمار میرود. طی چندین قرن اپرا با تحولات فراوان همه گونه رویدادها و سبکهای موسیقی را تجربه کرد و به تکامل رسید. نمایش اجرایی در اپرا عناصر ویژهٔ تئاتر مانند زمینهپردازی و محیط نمایشی، جامهها، چهرهپردازی و بازیگری را در خود دارد؛ ولی در اپرا واژههایی که بازگو میشود یعنی اپرانامه سخنپردازی گفتاری نبوده بلکه به گونهٔ آوازی و سرودی است. خوانندگان اپرا را یک گروه از همنوایان همراهی میکنند. همنوایان میتوانند یک گروه کوچک سازی باشند یا یک ارکستر سمفونیک کامل. پیشینه آغاز هنر اپرانویسی در قرن شانزدهم میلادی است. در این زمان عدهای از دانشمندان و موسیقیدانان شهر فلورانس، در ایتالیا، تصمیم گرفتند که نمایش و موسیقی را با هم ترکیب کند. در نتیجه کوششهای ایشان اپرا به وجود آمد. اگرچه سازندهٔ نخستین اپرای تاریخ موسیقی جاکوپو پری است، اما کسی که اپرا را به معنای واقعی کلمه بنیان گذاشت کلودیو مونتهوردی بود. قدیمیترین اپرایی که هنوز نمایش داده میشود ارائو» اثر کلودیو موتوردی است که در سال ۱۶۰۷ ساخته شدهاست. در قرن ما مهمترین اپراساز ایتالیا جاکومو دو چینی است که برخی از آبراهای او عبارتند از «لا بوهم» یا «بی بند و بارها»)، «توسکا» و «مادام باترفلای». آهنگساز دیگر ایتالیایی جان - کارلو منوتی است که اپرای «آماهل و مهمانان شبانه» را ساختهاست. این اپرا داستان پسری چلاق و سه پادشاه است که در شب تولد حضرت مسیح برای او هدیههایی میبرند. نخستین اپراساز مهم آلمانی ولفگانگ آمادئوس موتسارت است که در ایران نام او با تلفظ فرانسویش " موزار» مشهور است. معروفترین اپراهای او عبارتند از عروسی فیگارو»، «دون جووانی»، و «فلوت جادو». یکی دیگر از اپراسازان بزرگی آلمان ریشارد واگنر است که از جمله اپراهای «تا نهوزر»، «لؤهنگرین»، و «انگشتر خاندان نیبلونگ» را ساختهاست. پیشنیازهای اجرا صحنه اپرا معمولاً خیلی بزرگتر از صحنه نمایش است، و برای هر پردهٔ آن باید دکورها و تزیینات مخصوص درست کرد. ساختمانی همانند تئاتر که در آن اپراها و بالهها اجرا میشود، اپراخانه نامیده میشود. اپرا انواع و اقسام دارد و هر موسیقیدانی میتواند هر جور که بخواهد اپرا بنویسد. اپرا همیشه به یک هیئت ارکستر بزرگی احتیاج دارد که عدهشان گاهی از پنجاه نفر هم بیشتر است، و پیش از اینکه اپرا به روی صحنه بیاید، این هیئت ارکستر و بازیگران اپرا باید هفتهها و گاهی ماهها تمرین کنند تا اپرا مطابق میل سازنده و کارگردان آن آماده شود. اپرا علاوه بر کارگردان که مسئول راهنمایی بازیگران و تنظیم صحنههاست، یک نفر رئیس ارکستر هم دارد که باید نوازندگان آلات مختلف موسیقی را راهنمایی و آماده کند و هر شب در وقت اجرای اپرا هم آنها را رهبری کند. در هر اپرایی مقداری موسیقی بدون آواز هست. از جمله، پیش از بالا رفتن پرده، هیئت ارکستر پیشدرآمد اپرا را مینوازد که به آن اوورتور میگویند. بعد از تمام شدن اوورتور پرده بالا میرود و بازیگرها روی صحنه میآیند و با آواز شروع به گفتوگو میکنند و داستان شروع میشود، هر اپرایی مثل نمایش، به چند پرده و هر پرده آن به چند صحنه تقسیم شدهاست. خوانندگان اپرا باید صداشان در عین زیبایی رسا هم باشد، چون تالارهای اپرا معمولاً بسیار بزرگی است و تماشاگرانی که در ردیفهای ته تالار نشستهاند باید بتوانند صدای خوانندگان را به خوبی تماشاگران ردیفهای جلو بشوند. بخشهای مختلف اپرا اپرا ۳ بخش اصلی دارد: پیشدرآمد یا اوُوِرتور (او - وِر - تور)؛ در واقع مقدمهای برای شروع اپراست که کاملاً بهصورت سازی است و هیچ خوانندهای در آن نمیخواند. آریا (Aria)؛ که قسمت اصلی اپراست و خواننده در آن با آرایشهای آوازی، قدرت و مهارتش را ابراز میدارد. رسیتاتیف (Recitatif); که نوعی از فن بیان و مکالمهٔ آوازی است و غالباً پیش از آریا قرار میگیرد. در اپرای ایتالیایی، رسیتاتیف رابط بین دو آریاست: رسیتاتیف ساده (Recitatif Secco)، که آواز بدون ارکستر است و فقط با چند آکورد کوتاه همراهی میشود. رسیتاتیف آکامپانیه (Recitatif accampagne)، که خواننده به همراهی ارکستر میخواند و بیشتر در اپراهای فرانسوی معمول است. از جمله رهبران ارکستر اپرا میتوان گوستاو مالر را نام برد. نمونههای مشهور از اپراهای معروف میتوان «هانسل و گرتل» را نام برد. این اپرا برای بچهها از این جهت بسیار مناسب است که قهرمانان آن مود برای هانسل و گرتله دو بچه هستند که خواهر و برادرند. اسم برادر هنزل و اسم خواهر گرتل است. اینان بچههای یک جاروساز فقیرند. یک روز که میروند توت فرنگی بچینند، در بیشههای اطراف گم میشوند. در وسط بیشه، جادوگری بیرحم زندگی میکند که خانهاش از شیرینی و آبنبات ساخته شدهاست. این جادوگر هانسل و گرتل را اسیر میکند، اما بچهها عاقبت از خانه جادوگر فرار میکنند. این اپرا را یک موسیقیدان آلمانی به نام انگلبرت هومپردینک ساختهاست. البته بیشتر اپراها به این سادگی نیست و به عده زیادی خواننده و بازیگر و گروههای باله و آواز دستهجمعی و سیاهیلشکر احتیاج دارد. بیشتر مردم هرگز اپرا ندیدهاند، اما بسیاری از آهنگهای اپراهای معروف را که در رادیو و تلویزیون شنیدهاند خوب میشناسند. پیشدرآمد اپرای کارمن اثر ژرژ بیزه آهنگساز فرانسوی یکی از این آهنگهاست. نیز مارش معروف «اپرای آیدا» اثر جوزپه وردی، سازنده چندین اپرای بسیار مشهور ایتالیایی، از جمله «ریگولتز، دلقک درباری» و «اتلو»، که داستان آن از یک نمایشنامه معروف شکسپیر گرفته شدهاست. یکی از معروفترین اپراهای روسی «بوریس گودونف» اثر مودست موسورگسکی است (گودونوف یکی از تزارهای روسیه است). موسورگسکی، آوازها و رقصهای عامیانه روسی و آهنگهای کلیسایی را در این اپرا وارد کردهاست. اپراهای انگلیسی و آمریکایی تا کنون اهمیت و شهرت زیادی به دست نیاوردهاند. چندتن از خوانندگان بزرگ اپرا را در اینجا نام میبریم: کروسو، فیودور شالیاپین، پلی ملبا، ماری گاردن، کریستن فلاگستاد، لیلی پؤنس، ماریا پریتزا، ماریا کالاس، آنجلا گورگیو، آندره بوچلی، الینا گارانچا، پلاسیدو دومینگو، چچیلیا بارتولی، خوزه کارراس و لوچیانو پاواروتی. برخی آثار مشهور اپرا عبارتند از: آرایشگر شهر سویل، آیدا، اتلو، توسکا، ایل تراواتوره، بوریس گودونف، پارسیفال، پالمیرا ملکه ایرانزمین، پالیاچی، تریستان و ایزولده، توران دخت، حلقه نیبلونگ، دن ژوان، ریگولتو، زیگفرید، عروسی فیگارو، فلوت سحرآمیز، فیدلیو، کارمن، کاوالریا روستیکانا، لابوهم، لاتراویاتا، لوچیا دی لامرمور، لوهنگرین، مادام باترفلای، نابوکو، نورما، هلندی سرگردان. . جستارهای وابسته اپرانامه زینگاشپیل خانه اپرای سیدنی منابع Opera, the Rough Guide, by Matthew Boyden et al. (1997), 672 pages, اختراعهای ایتالیا تاریخ اپرا خوانندگان اپرا خوانندگی درام فرمهای موسیقایی وامواژههای ایتالیایی


source: wikipedia

text: لیبرتو یا اپرانامه متن آوازها و گفتارهایی است که در یک نمایش اپرا بکار میرود. واژه بکار رفته در زبانهای اروپایی برای این مفهوم واژه ایتالیایی لیبرتو (libretto) به معنی «کتابچه» است. واژه اپرانامه از برنهادههای فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. منابع Kennedy, Michael (2006), The Oxford Dictionary of Music, 985 pages, MacNutt, Richard (1992), "Libretto" in The New Grove Dictionary of Opera, ed. Stanley Sadie (London) Neville, Don (1990). Frontier Research in Opera and Multimedia Preservation: a Project Involving the Documentation and Full Text Retrieval of the Libretti of Pietro Metastasio. London: Faculty of Music, University of Western Ontario. Without ISBN Smith, Patrick J. The Tenth Muse: a Historical Study of the Opera Libretto. First ed. New York: A.A. Knopf, 1970. xxii, 417, xvi p. + [16] p. of b&w ill. Without ISBN or SBN Warrack, John and West, Ewan (1992), The Oxford Dictionary of Opera, 782 pages, اصطلاحات اپرای ایتالیایی تئاتر موزیکال گونههای ادبیات داستانی


text: ارکستر یا سازگان به مجموعهای از نوازندگان و سازهایی که باهم به اجرای قطعات موسیقی میپردازند گفته میشود. هر ارکستر بهطور معمول براساس قرارگرفتن نوع و تعداد سازها در آن نامگذاری میشود. برای نمونه، ارکستر سمفونی، که بهعنوان بزرگترین نوع ارکستر شناخته میشود، بدان معناست که در آن از تمام گروههای سازی استفاده شده و تقریباً تمامی سازهای موسیقی کلاسیک غربی در آن وجود دارد. ارکسترهای کوچکتر، که بخشی از سازهای موسیقی کلاسیک در آن قرار دارد، با نامهای دیگر از جمله ارکستر مجلسی نامیده میشوند. ارکستر مجلسی به ارکستری گفته میشود که در آن از سازهای زهیِ آرشهای، سازهای بادی چوبی و سازهای کوبهای و سازهای کلیدی همچون پیانو میتواند استفاده شود. در برخی از موارد، بعضی از عنوانها برای ارکسترها استفاده میشود، که این نامها اشارهای به نوع سازهای بهکاررفته یا نقش سازها در این ارکسترها ندارد و این نامگذاریها تنها برای تشخیصدادن ارکسترهای مختلف در یک منطقه یا شهر استفاده میشود. برای نمونه، ارکستر فیلارمونیک معمولاً از سوی انجمن دوستداران موسیقی در هر شهر (انجمن فیلارمونیک) پشتیبانی مالی میشود و در این ارکسترها معمولاً از نوازندگان خبره و چیرهدست هر شهر استفاده میگردد. البته ساختار ارکستر فیلارمونیک، ازنظر سازی، بهصورت ارکستر سمفونیک یا ارکستر بزرگ است، مانند ارکستر فیلارمونیک برلین و ارکستر فیلارمونیک لندن. در ارکسترها رهبر ارکستر مهمترین نقش و در واقع قلب ارکستر بهشمار میرود. تاریخچه پیشینیانِ ارکسترهای امروزی، حوالی سالهای ۱۶۰۰ پدیدار شدند. برجستهترین و بارزترین مثال ارکسترهای پیشین، ارکستر موردنیاز برای اجرای اپرای ارفئو از ساختههای کلودیو مونتهوردی است. در اواخر قرن هفدهم، آهنگساز فرانسوی، ژان-باپتیست لولی، برای بارگاه سلطنتی یک ارکستر ترتیب داد که تقریباً اکثر آن از سازهای زهی بود، ولی شامل سازهای بادی چوبی، نظیر ابوا و فاگوت و حتی فلوت نیز میشد. در قرن هجدهم، یوهان استامیتز و دیگر آهنگسازان در آنچه که به عنوان مکتب مانهایم شناخته شدهاست، آهنگسازیهای اولیه برای ارکستر سمفونی مدرن را پایهگذاری کردند. هر آهنگ از چهار قطعه برای ترکیب سازهای شامل قسمت بادیهای چوبی (فلوت، ابوا و فاگوت)، بادیهای برنجی (فرنچ هورن، ترومپت)، کوبهایها (۲ تیمپانی) و قسمت زهی (ویولنهای اول و دوم، ویولا، ویولون سل و کنترباس) تشکیل میشد. کلارینت در این دوره در ارکستر پذیرفته گردید. در حالی که سازهای اصلی دورههای قبل مانند هارپسیکورد، لوت و لوت باس بهتدریج به فراموشی سپرده شدند. قرن نوزدهم دورهای پربار برای ارکستر بود. بادیهای چوبی از دو عدد به سه یا چهار عدد برای هر ساز افزایش یافتند و بادیهای برنجی به وسیله ترومپت سوم، هورن سوم و چهارم و افزوده شدن ترومبون تقویت و تکمیل شدند. آهنگسازانی نظیر هکتور برلیوز، ریشارد واگنر و نیکولای ریمسکی کورساکف و در قرن بیستم ریشارد اشتراوس، گوستاو مالر و ایگور استراوینسکی وجود و خلق ارکسترهایی در ابعاد بیسابقه و وسیع از لحاظ صدایی را امری بدیهی و لازم شمرده بودند. نمونههای بزرگ ارکسترهای اواخر قرن نوزدهم تا اواسط قرن بیستم ارکسترهایی با نزدیک به صد نوازنده را ثبت کرده و نیز ممکن بود شامل طیف گستردهای از سازها و وسایل مورد نیاز مربوط به یک آهنگ خاص باشند. هرچند از حدود سالهای ۱۹۲۰ آهنگسازان رو به سوی چینش ارکسترهای کوچک کردند که گاه شامل سازهای سازهای قدیمی مکمل هم میشدند. سازبندی ارکستر در یک ارکستر، بنا به نیاز، سازبندی میتواند متفاوت باشد. این چینش تابعی از پارتیتور نوشتهشده بهوسیلهٔ آهنگساز و همچنین تغییراتی است که در اثر تنظیم مجدد اتفاق میافتد. این سازبندی به دستههای زیر تقسیم میشود: سازهای بادی چوبی سازهای بادی برنجی سازهای کوبهائی سازهای زهی سازهای کلیدی این یک دستهبندی کلی بر اساس نوع ساز در ترکیب ارکستر است. همانطور که در تصویر مشاهده میشود، در سمت چپ رهبر ارکستر، گروه ویولنهای اول و در کنار آن ویولنهای دوم قرار دارند. در کنار ویولنها، ویولاها و در کنار ویولاها، و یولنسلها قرار دارند. قسمت جلوی ارکستر اغلب شامل سازهای زهی است. اما گاه در سمت چپ رهبر و جلوی ویولنهای گروه اول، سازهای تکنواز کنسرتوها نیز جای میگیرند که بسته به کنسرتوی مورد نظر هر سازی میتواند باشد. ردیف بعد متعلق به گروه بادیهاست و در کنار آنها کنترباسها قرار میگیرند. سازهای کوبهای اغلب در ردیف انتهایی قرار خواهند گرفت. این سازماندهی و نظم، گونهای استاندارد را فراهم میکند تا از طریق آن رهبر ارکستر به وسیله اشارات قراردادی خود هر گروه سازی را از زمان نواختن خویش آگاه کند. ارکستر در گذر زمان تقسیمبندی دیگرِ ارکستر مربوط به دورههای زمانی موسیقی کلاسیک است: ارکستراسیون در دورهٔ کلاسیک سازهای بادی چوبی ۲ فلوت ۲ ابوا ۲ کلارینت ۲ فاگوت سازهای بادی برنجی ۲ یا ۴ فرنچ هورن ۲ ترومپت سازهای کوبهای ۲ تیمپانی سازهای زهی ۱۰ ویولن اول ۸ ویولن دوم ۶ ویولا ۴ ویلونسل ۲ کنترباس ارکستراسیون در اوایل دورهٔ رومانتیک سازهای بادی چوبی پیکولو ۲ فلوت ۲ ابوا کر آنگله ۲ کلارینت ۲ فاگوت سازهای بادی برنجی ۴ فرنچ هورن ۲ ترومپت ۲ کورنت ۳ ترومبون توبا سازهای کوبهای ۳ تیمپانی طبل کمربنددار درام باس سنج مثلث دایرهزنگی گلوکن اشپیل سازهای زهی چنگ ۱۴ ویولن اول ۱۲ ویولن دوم ۱۰ ویولا ۸ ویلونسل ۶ کنترباس ارکستراسیون در اواخر دورهٔ رومانتیک سازهای بادی چوبی پیکولو ۳ فلوت ۳ ابوا کر آنگله ۳ کلارینت ۳ فاگوت سازهای بادی برنجی ۸–۴ فرنچ هورن ۴–۳ ترومپت ۴–۳ ترومبون ۲–۱ توبا توبای واگنر سازهای کوبهای ۴ یا بیشتر تیمپانی طبل کمربنددار درام باس سنج تام-تام مثلث دایرهزنگی گلوکن اشپیل زیلوفون زنگ لولهای سازهای زهی ۲ چنگ ۱۶ ویولن در قسمت یکم ۱۴ ویولن در قسمت دوم ۱۲ ویولا ۱۰ ویلونسل ۸ کنترباس سازهای کلیدی پیانو سلستا ارکستراسیون در دورهٔ مدرن سازهای بادی چوبی ۴–۲ فلوت ۴–۲ ابوا ۴–۲ کلارینت ۴–۲ فاگوت ساکسیفون سازهای بادی برنجی ۸–۴ فرنچ هورن ۶–۳ ترومپت ۶–۳ ترومبون ۲–۱ توبا باریتون هورن سازهای کوبهای تیمپانی طبل کمربنددار درام تنور درام باس سنج تام-تام مثلث قاب چوبی دایرهزنگی گلوکناشپیل زیلوفون ویبرافون زنگ لولهای ماریمبا سازهای زهی ۲–۱ چنگ ۱۸–۱۶ ویولن در قسمت یکم ۱۶–۱۴ ویولن در قسمت دوم ۱۴–۱۲ ویولا ۱۲–۱۰ ویلونسل ۱۰–۸ کنترباس سازهای کلیدی پیانو سلستا ارگ (ساز) جستارهای وابسته سمفونی سن آنتونیو منابع Peyser, Joan, ed. (1986). The Orchestra: Origins and Transformations. Charles Scribner's Sons. . پیوند به بیرون ارکسترها انواع گروههای موسیقی تئاتر یونان باستان گروههای موسیقی واژگان موسیقی


text: طبیعتگردی یا بومگردشگری یا اکوتوریسم گونهای از گردشگری است که در آن گردشگران برای دیدار از مناطق طبیعی نامسکون و دستنخوردهٔ جهان سفر میکنند و به تماشای گیاهان و پرندگان و ماهیها و دیگر جانوران میپردازند. البته در بوم گردشگری صرفاً دیدار مطرح نیست بلکه آموزش محیط زیست و نفعرسانی به جوامع محلی و غیره ضروری و واجب است. اصطلاح «بوم گردی» اخیرا رواج پیدا کرده است و منظور از آن، سفر به مناطق محلی و اقامت در اقامتگاههای روستایی و محلی میباشد. به اینگونه از گردشگران که به دیدار از بوم سامانه و طبیعت زنده میپردازند، نام اکوتوریست یا بوم گردشگر داده شدهاست. بسیاری از کشورها بخش هنگفتی از درآمد خود را از بوم گردشگران خارجی تأمین میکنند. در ایران توسط فرهنگستان معادل طبیعتگردی نامگذاری شدهاست که با توجه به ظهور زمینگردی در چند دههٔ اخیر در ایران و جهان این واژه با معادلسازی طبیعتگردی صحیح نخواهد بود و بهتر است اکوتوریسم را معادل بوم گردشگری نامید. به عبارت دیگر معادل فارسی «طبیعتگردی» هر نوع گردشگری در طبیعت است و لزوما اکوتوریسم نیست. در طبیعتگردی طبیعت برای استفادۀ انسان آماده و تجهیز میشود ولی در اکوتوریسم انسان خود را برای حضور صحیح و خردمندانه در طبیعت آماده میسازد. از آن جا که چالشهای گسترده صنعت گردشگری حتی در شاخه اکوتوریسم خصوصا در دو دهه گذشته عمدتاً حاصل نبود دیدگاه ترکیبی اقتصادی- اجتماعی و محیطزیستی است. پژوهش امیرعلی برومند و آزاده کریمی (1400) با عنوان «بازمفهوم پردازی الگوی اکوتوریسم پایدار مبتنی بر مشارکت مردمی» با هدف واکاوی ادبیات پژوهشی اکوتوریسم و ارائه شمایی یکپارچه از مفهوم اکوتوریسم مشارکتی انجام شده است. در این تحقیق پس از استخراج و واکاوی مفاهیم بنیادین بر پایه تحلیلها، دستاوردها و تجارب ملی و بینالمللی، "اکوتوریسم مشارکتی" با توجه به اهداف ترسیمی در اسناد و کنوانسیونهای جهانی و در قالبی کاربردی، بازمفهومپردازی گردیده و در نهایت جهت تبیین جامعتر مفاهیم موجود، الگوی مفهومی اکوتوریسم مشارکتی ترسیم و در حوزههای بنیادین آن راهکارهایی ارائه شده است. در الگوی اکوتوریسم مشارکتی پیشنهاد شده، بخش های مدیریت، برنامهریزی، آموزش و پژوهش، و مشارکت تمام ذینفعان خصوصا مردم بومی در جوامع مقصد به عنوان بخشهای مورد نیاز به دستیابی به اکوتوریسم پایدار شناخته شدند. به طور کلی الگوی ارائه شده نشان میدهد که اگر اکوتوریسم مشارکتی در معنای واقعی خود محقق شود، میتواند به عنوان سفری کمکربن و دوستدار طبیعت مطابق با اهداف کلان ترسیمی در اصول هفدهگانه توسعه پایدار موجب پایداری بهرهمندی از خدمات اکوسیستمی، رفاه جوامع بومی و رضایت حداکثری اکوتوریستها گردد. تعاریف اصلیترین فعالیت بوم گردشگری بر پایهٔ طبیعت زنده میباشد که بنا به تعریف سفری است مسئولانه به مناطقی طبیعی که حافظ محیط زیست بوده و باعث بهبود کیفیت زندگی مردم محلی گردد. طبیعتگردی حداقل آسیب را به طبیعت و فرهنگ منطقه وارد میکند. به تعریفی دیگر، اکوتوریسم یا بوم گردشگری نوعی از گردشگری است که ریشههای آن به طبیعت و محیطهای باز گسترش یافتهاست. نخستین مسافرانی که حدود نیم قرن پیش سرنگیتی در آفریقا را بازدید کردند، یا ماجراجویانی که در هیمالیا کوهپیمایی کردند را میتوان نخستین اکوتوریسمها برشمرد. انجمن بینالمللی اکوتوریسم (TIES) نیز در تعریف اکوتوریسم میگوید: «بوم گردشگری سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است که در آن محیط زیست حفظ و بر رفاه مردم محلی تأکید شود.» اکوتوریسم و کوهنوردی ورزشی است نشاطانگیز، سالم و انسانساز که از ادوار بسیار قدیم، مورد توجه نیاکان ما بوده و ریشه در تاریخ دارد. عشق به ماجراجویی و رویت آثار بدیع طبیعت زنده همواره انسان را وادار به سیر در طبیعت و بازدید از جاذبههای حیرتانگیز میکند. تاریخچه پیرامون واژهٔ اکوتوریسم و سابقهٔ کاربرد آن اظهارنظرهای متفاوتی صورت گرفتهاست. برخی صاحبنظران سابقهٔ کاربرد چنین واژهای را در اواخر دهه ۱۹۸۰ ذکر کردهاند. اما در تمام متون مرتبط Ceballos-Lascurain به عنوان نخستین کسی آمدهاست که این واژه را به کار بردهاست. برابر تعریف او، بوم گردشگری مسافرتی است که به منظور مطالعه، تحسین، ستایش و کسب لذت از سیمای طبیعی و مشاهدهٔ گیاهان و جانوران و آشنایی با ویژگیهای فرهنگی جوامع محلی در گذشته و حال صورت میگیرد. برخی سابقهٔ اکوتوریسم را به زمانی دورتر و به Hetzer نسبت میدهند؛ و معتقدند که او این واژه را در دهه ۱۹۶۰ برای تشریح روابط متقابل گردشگری، محیط زیست و ویژگیهای فرهنگی، استفاده کردهاست. به اعتقاد Hetzer، مفهوم بوم گردشگری در واکنش به رویههای نامناسب و منفی توسعه و نادیده گرفتن ملاحظات زیستمحیطی، شکل گرفتهاست؛ و سابقه آن به اواخر دهه ۶۰، یعنی زمانی که کارشناسان نسبت به برداشت بیرویه از منابع نگران بودند، بازمیگردد. گونههای مختلف گونههای مختلف بوم گردشگری عبارتند از پرنده نگری ، گردش آبی و ساحلی، کوهنوردی، غارنوردی، بیابانگردی، دامنهنوردی، مردمشناسی، طبیعتدرمانی، با تاکید بر طبیعت جاندار گیاهی و جانواری؛«با اینکه زمین گردشگری گونه مستقلی از صنعت گردشگری است و زیرشاخه بوم گردشگری محسوب نمیشود اما در مواردی جاذبههای بوم گردشگری با زمینگردشگری در تداخلاند ولی در فعالیتهای اکوتوریسمی، آموزش همگانی زمینشناسی و ژئومورفولوژی مورد نظر نمیباشد و از این رو توجه خاص به طبیعت زنده و جاذبههای آن است». رشد صنعت امروزه بوم گردشگری با نام اسبق و نادرست طبیعتگردی در میان گونههای مختلف گردشگری از جایگاه ویژه و رشد قابل توجّهی برخوردار است و در بیستسالهٔ اخیر شاهد گسترش سریع فعالیتهای بوم گردشگری یا اکوتوریسم در سراسر جهان بودهایم و انتظار میرود بر شدت این گسترش نیز افزوده شود. به لحاظ تأثیر بالقوهٔ زیادی که اکوتوریسم در زمینهٔ محافظت از محیط طبیعی و در اقتصاد بسیاری از کشورها دارد، سازمان ملل متحد تصمیم گرفت که سال ۲۰۰۲ میلادی را به عنوان سال بینالمللی اکوتوریسم اعلام کند و کمیسیون توسعه پایدار این سازمان (UNEP) و سازمان جهانی گردشگری را موظف به انجام فعالیتهایی در این سال ساخت. هدف از این کار، مرور مجدد تجربیات گذشته در زمینهٔ بوم گردشگری، تشخیص و ترویج انواع اکوتوریسم که در آنها از اکوسیستمهای در معرض خطر حفاظت میشود، تقسیم فواید حاصل از فعالیتها با جوامع محلی و احترام به فرهنگهای بومی است. طبق برآورد سازمان جهانی کشاورزی نیز، رشد بوم گردشگری در دههٔ حاضر ۱۰ تا ۳۰ درصد خواهد بود. در وضع موجود شمار طبیعت گردان ۷ درصد کلّ مسافران جهان است که پیشبینی میشود در دههٔ آینده این رقم به ۲۰ درصد برسد؛ بنابراین اکوتوریسم از آیندهای پررونق و درخشان برخوردار است که مزایای فراوانی برای جهانیان دارد. محیط ارزش ذاتی دارد و این ارزش مهمتر از آن است که دارایی صنعت گردشگری محسوب شود. نباید منافع بلندمدت و حفاظت از محیط را فدای ملاحظات کوتاهمدت کرد. همانطوریکه در اصل ۳ بیانیه ریو آمدهاست «حق توسعه باید به نحوی اعمال شود که تساویً نیازهای نسل کنونی و نسلهای آینده را در زمینه توسعه و حفظ محیط زیست برآورده سازد». از این رو گردشگری پایدار باید با سیاست مشخص و مدونی به اجرا در آید تا بتواند حرکت امیدبخشی را در توسعه همهجانبه فضاهای جغرافیایی تضمین کند. گردشگری پایدار برای کارایی بالاتر در این زمینه دارای اصولی میباشد که هماهنگکننده اهداف و راهکارهای عملی میباشد. صنعت بوم گردشگری ایران هنوز در ایران صنعت اکوتوریسم وجود ندارد. بسیاری از شرقشناسان و جغرافیدانان برجسته جهان، تمدن ایرانی را حاصل انطباق بسیار هوشمندانه با طبیعت چندگانه فلات ایران دانستهاند. بسیاری از آداب و رسوم نواحی بومی کشور بخشی از توانمندی صنعت توریسم ایران بهشمار میآید. واقعیت این است که در گوشه و کنار ایران همه ساله بسیاری از آیینها برپا داشته میشود که حضور در آنها در یافتن راز و رمز آنها آرزوی بسیاری از علاقهمندان به سیر و سیاحت است، شناسایی این آداب و رسوم این فرصت را فراهم میآورد که برای برگزاری تورهای اکوتوریسمی به مضاعفسازی جاذبهها پرداخته و شمار متقاضیان آن را افزایش دهند. برگزاری گسترده تورهای طبیعتگردی در ایران از حدود سال ۱۳۸۶ آغاز شد و رفته رفته همراه با استقبال ایرانیان از این سفرها تعداد برگزار کنندگان این شاخه از صنعت گردشگری نیز افزایش یافت. هواشناسی و طبیعتگردی شاخهای از دانش هواشناسی است که به تازگی شکل گرفته و به زبان ساده به معرفی پدیدههای هواشناسی در خردمقیاس و میانمقیاس به کوهنوردان و طبیعت گردان میپردازد. نخستین کتاب در این باره به نام هواشناسی و طبیعتگردی در سال ۱۳۹۲ توسط جعفر سپهری، استاد هواشناسی کوهستان به چاپ رسید. قلق های طبیعت گردی به درخت ها تکیه ندهید وسط جنگل نوردی تان اگر خسته شدید و خواستید استراحت کنید حتما باید حواستان باشد که نباید به درختها تکیه داد. برای عکس گرفتن هم همینطور. کلا به درختها تکیه ندهید. خیلی از شاخهها خشک و کهنهاند و یکدفعه ممکن است کار دستتان بدهند. اگر تنه درخت فرسوده باشد یکدفعه میشکند و زیر درخت گرفتار میشوید.حتماً حواستان باشد که به هیچ وجه به ساقههای سست و پوسیده تکیه ندهید. از زیر شاخههای خشکی که ممکن است روی سرتان بیفتند هم رد نشوید. قبل از جنگل نوردی به فکر کرم و لوسین دورکننده حشرات باشید بگذارید راحتتان کنم؛ اگر کرم و لوسیون دورکننده حشرات نخریدید جاده را برگردید تا به اولین داروخانه برسید. بعید است که پشهها و بقیه حشرات جنگل، خیلی با مهماننوازی با شما رفتار کنند. نیش و گزش همین حشرهها ممکن است هزار درد و بلا به جان نازنین شما وارد کند. در ضمن خیلی حواستان باشد که موقع راه رفتن زیر پایتان خزندهای را له نکنید خزنده ها معمولا واکنش خوبی به این حرکت نشان نمیدهند. بدون آب خوردن راهی طبیعت گردی نشوید حتی برای یک پیادهروی چندساعته در جنگل هم با خودتان قمقمه آب ببرید،روی آب چشمهها و برکههای جنگل حساب باز نکنید. شب حتما آتشی کوچک به راه بیندازید اگر جنگل نوردی تان طولانی بود و شب ماندنی شدید،حتما آتش روشن کنید تا حیوانات به شما نزدیک نشوند و حتما آن را خاموش کنید. شبها بدون سرپناه نخوابید اگر شب قصد خواب در جنگل را دارید در چادر مسافرتیتان بخوابید تا درختی بروی شما سقوط نکند و از حیوانات تا حدی ایمن باشید. زیرانداز و چادرتان حتما عایق باشد نکته دیگری که درمورد چادر مسافرتی مناسب اقامت در جنگل باید حواستان باشد این است که چادر را طوری انتخاب کنید که ورودیش خوب بسته شود و آب و حشرات وارد نشوند. کنار چادرتان حتما آتش روشن کنید، پس حواستان باشد که چادری که با خود به جنکل میبریددر برابر آتش هم مقاومت داشته باشد. زیادی کولهتان را سنگین نکنید کوله شما نباید بیش از اندازه سنگین شود ثانیا وسایل را جوری بچینید که به کمر و عضلههای شما خیلی فشار وارد نشود. رعایت نکردن همین نکته ساده میتواند آسیبهای دائمی و جبران ناپذیری به بدن شما وارد کند از طرفی میتواند باعث شود زمین بخورید و به شدت صدمه ببینید حتما وسایل کمکهای اولیه از قبیل چسب ضد حساسیت، چسب زخم، مواد ضد عفونی کننده و شست و شوی زخم، داروهای اولیه، مسکن و ... به همراه ببرید. لباسهای گرم را از قلم نیندازید در سفر و کمپینگ جنگلی و طبیعت گردی حتما لباس و وسایل خواب گرم با خود داشته باشید. به خصوص موقع خواب از کلاه گرم استفاده کنید، این کار علاوه بر این که سر شما را گرم نگه میدارد میتواند از شما در برابر حشراتی که موهای شما را جای امن و راحتی برای لانه گزینی میدانند حفاظت کند. اگر برای محافظت از سرما میخواهید به آتش اتکا کنید باید بگوییم که به خاطر احتمال خاموش شدن آتش و حتی به خاطر احتمال انتشارش تصمیم خوبی نگرفتهاید. منابع کتاب کوه پیمایی و طبیعت گردی اثر کارن برگ کتاب کوه پیمایی و طبیعت گردی جستارهای وابسته گردشگری ژئوتوریسم ژئوپارک پیوند به بیرون سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران سازمان حفاظت محیط زیست ایران نشریه تخصصی طبیعتگردی طبیعتگردی انواع گردشگری گردشگری ماجراجویی کردن مدیریت منابع طبیعی همه مقالههای دارای عبارتهای بدون منبع


text: خلیج فارس دارای جزیره های بسیار مسکونی و غیر مسکونی است؛ که بیشتر آنها کوچک هستند و به دلیل جزر و مد آب، سکونتپذیر نیستند. جزایر ایران جزایر خلیجفارس از لحاظ وضع طبیعی و شرایط دریایی و جوی و سایر ملاحظات با یکدیگر یکسان نیستند و لذا سرنوشت واحدی نداشتهاند. بعضی از این جزایر به سبب ثروت خداداد یا از نظر اهمیت راهبردی یا به هر دو علت مورد توجه متجاوزان بودهاست، ولی جزایر فراوانی هم در خلیجفارس وجود دارند که همیشه از یک سکون و آرامش مطلق برخوردار بودهاند و شاید پای ابنای بشر به آنجا نرسیده باشد، یا فقط اشخاص معدودی ندرتاً به آن جزایر رفتوآمد کرده باشند ولی امروز به علت شرایط خاصی توجه تمام جهانیان را به خود جلب کردهاند و آن موقعیت مناسب برای استقرار نیروهای نظامی است. به علاوه دو جزیره ایرانی زرکوه و آریانا، در حال حاضر در اشغال امارات متحده عربی میباشند. همچنین امارات به سه جزیره ابوموسی، تنب بزرگ و زب نب کوچک طمع دارد. جزایر مسکونی بوموسی تنب بزرگ تنب کوچک قشم کیش لاوان هنگام لارک هرمز هندرابی سیری فرور بزرگ (پلور) فارسی جزیره خارگ شیف مینو نگین صدرا فارور فارور کوچک جزایر غیرمسکونی آریایی (مورد ادعا) زرکوه (مورد ادعا) امام حسن شیدور شیخ اندرآبی فرورگان (فرور کوچک) عباسک امالکرم نخیلو خارگو جبرین (تهمادون) ام سیله (خان) گرم بونه دارا قبر ناخدا خرو حاجی حسین مولیات سهدندون مُطاف مَرغی میر مهنا چراغی جزایر ناز جزایر بحرین جزیره بحرین جزیره محرق جزیره بدیع جزیره حوار جزیره ستره امالنعسان جزیرة البحرین جزیره وجده جزایر کویت امالمرادم امالنمل بوبیان جزیره کبر عوهه فیلکه قاروه مسکان وربه جزایر عمان سلامه مسندم غنم جزیره حلانیات جزیره تلگراف جزایر قطر جزیره حوار جزایر دواخیل جزیره رَبَز جزیره مِترَس جزیره عالیه جزیره حالول جزیره الصحاط جزایر عربستان جزیره عربی جزیره کران کورین جنا جرید جزیره تاروت جزیره ابوعلی جزیره باطنه جنه جزیره مقطع جزیره حرقوص جزایر امارات متحده عربی امارات متحده دارای بیش از ۲۰۰ جزیره است. جزایر اصلی آن در خلیج فارس عبارتاند از: ابوالابیض ارزنه الرفیق امالحطب ام قصار بزم شرقی بزم غربی بـِشوم بوکشیشه بوکعل ثمیریه جـِراب جزایر غاغه جزیره ابوظبی جزیره داس غُراب جزیره غشا جزیره نخل جمیره جنانه حالة المُبَرَّز حالة حَیل حمریه خصیفه دعسه دلما سعدیات سلع سُلَیّه شراعوه شویهات (مشهت) صیر بنی یاس غسبی قرنین قفای مَرَوَح مکاسیب یاسات سفلی و علیا جزیرة العالم جستارهای وابسته فهرست جزیرههای ایران پیوند به بیرون قشم آنلاین - اخبار، دانشنامه، دایرکتوری سایتها، تالار گفتمان و نیازمندیهای جزیره منابع اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، تهران: سازمان گیتاشناسی، ۱۳۸۳خ، نقشه عمومی خلیج همیشه فارس، ص۶۴. نقشهٔ سیاسی و تاریخی خلیج همیشه فارس، مؤسسه گیتاشناسی، نقشهٔ شماره ۱۹۲. جزیرهها جزیرههای آسیا جزیرههای خلیج فارس فهرستهای جزیرهها مقالههای خرد جغرافیای آسیا مقالههای خرد خاورمیانه


text: کبوترخانه، کفترخان، برج کبوتر، ورده یا برج حمام سازهای است که به جهت لانه گزینی پرندهها به خصوص کبوترها در خاورمیانه و اروپا ساخته میشود، کاربرد عمده این بناها جمعآوری مدفوع پرندگان جهت استفاده در کشاورزی، دباغی، چرمسازی و ساخت باروت است. کبوترخانهها بناهایی هستند که با پهنا و ارتفاع بین هفت تا ۱۵ متر اعمار میشوند و در درون آنها صدها جای برای لانه کبوتران با شکل و ابعاد یکسان ساخته میشود. در گذشته توجه و احترام انسان به سایر موجودات زنده قابل تحسین بود، به نحوی که در معماری آن دوران نیز تاثیر داشت و بناهایی مختص حیوانات ایجاد می شد، مانند “کبوترخانه ” یا “برج کبوتر” که به “ورده”، “برج حمام” و “کَفتَرخان” نیز شهرت داشت. این بنا محلی برای آشیانه کردن و نگه داری از کبوتران بود. اغلب کبوترخانه ها به صورت برج های استوانه ای هستند و درون دیوارهای داخلی آن ها سوراخ هایی جهت آشیان کردن پرندگان ایجاد شده است. تاریخچه تاریخچه کبوترخانهها و این که در چه زمانی یا کجا با هدف بهرهبرداری از مدفوع پرندهها به خصوص کبوترها به عنوان کود ساخته شدند بهطور دقیق مشخص نیست، اما شواهد این سازهها در ایران به ۱۲۰۰ سال پیش میرسد. تربیت کبوتر در دوران بعد از اسلام در ایران و دیگر ممالک معمول بود و حتی کتابهایی در مورد این حیوان مفید و پُرثمر، تألیف شدهاست، که از آن جمله میتوان به کتاب تمائم الحمائم، تألیف محی الدین بن عبدالطاهر اشاره نمود. بر اساس تاریخ ابن کثیر (جلد۱۲، صفحه۴۱۱)، رسم کبوتربازی در قرن چهارم و پنجم معمول بود و چون کبوتربازها برای مردم ایجاد مزاحمت میکردند، گاهی از طرف فرمانروایان دستور جلوگیری از آنان داده میشد؛ چنانکه مقتدی عباسی (نیمه دوم قرن پنجم)، از کبوتربازی منع نمود. آن طور که سیوطی در تاریخ خود (صفحه ۲۸۰) آورده، همین مقتدی عباسی بود که دستور داد برجهای کبوتر را نیز خراب کنند، زیرا این برجها مُشرف بر خانههای مردم بود. از مندرجات تاریخ ابن الجوزی (جلد ۷، صفحه: ۲۱۲) چنین برمی آید که در زمان عضدالدوله، بوسیله کبوتران نامه بر، در فاصله ۶ ساعت، دستور شاه به حکمران کوفه ابلاغ شده و جواب آن میرسید. کبوترخانه داری نیز خود نیازمند در اختیار داشتن دانشی بوده است که می توان نمونه ای از آن را در میراث مکتوب کشاورزی ایرانیان یافت. خاتمه کتاب ارزشمند "معرفت فلاحت" که در قرن دهم هجری قمری نوشته شده به این موضوع اختصاص دارد. از دیرباز، برای استفاده از گوشت و کود کبوتران، ساختن کبوترخان یا کبوترخانه معمول بود. ژان شاردن که در عصر صفوی از ایران بازدید کردهاست، به پیشینه بناهای کبوترخان و وضعیت آنها در عصر صفویه چنین اشاره کردهاست: {{نقل قول|کبوترخان را در ایران، اصولاً برای تزئین نساخته بودند، بلکه به منظور انتفاع و بهرهبرداری، به ساختن کبوترخان اقدام میکردند، حتی در زمان حاضر نیز، یکی از مناظری که در اطراف دهات ایران دیده میشود، همین برجهای کبوترخان است، که صدها سوراخ چهارگوش در آن تعبیه شدهاست... در ایران گوشت کبوترها را میخورند و از همه بالاتر فضولات آنها را که کود حیوانی بسیار گرانبهایی است، جمع میکنند. جالیزهای معروف خربزه اصفهان در سایهٔ همین کود بارور میشود و قرنهاست که این کار معمول است. تاورنیه که در سال ۱۶۷۷ میلادی (۱۰۸۸ هجری) سفرنامه خود را نوشته، میگوید در اطراف اصفهان بیش از سه هزار کبوتر وجود داشتهاست. رابطه انسان با پرندگان همیشه انسان ها علاقه زیادی به پرندگان داشته اند. این موجودات زیبا جایگاه و محبوبیت ویژه ای نزد مردم دارند، به نحوی که تبدیل به نمادی برای صلح و آزادی شده اند. علاوه بر لذت بصری و همدم بودن برای انسان و جدای از مصرف گوشت آن ها، پرندگان با خوردن حشرات و جوندگان، به کنترل جمعیت این قبیل جانداران می پردازند. هم چنین باعث کاهش آسیب به محصولات کشاورزی و جنگل ها می شوند. محدود کردن انتقال بیماری مانند ویروس غرب نیل، تب دانگ و مالاریا و نقشی که در بازسازی زیستگاه ها و عمل گرده افشانی گیاهان و پراکنده کردن دانه ها دارند نیز به محبوبیت آن ها نزد انسان افزوده است. این توضیح کوتاه، مقدمه ای بود برای معرفی بنایی خاص با نام “کَبوتَرخانه” که به علاقه انسان به پرنده باز می گردد. منطقه جغرافیایی کبوترخانه ها برج های کبوتر فقط در ایران موجود نیستند بلکه در کشورهایی مانند افغانستان، عراق، ترکیه، مصر، انگلستان، فرانسه، اسپانیا، آمریکا و برخی کشورهای دیگر نیز مشاهده می شوند. با این که این سازه از اهمیت بالایی در صنعت کشاورزی برخوردار بوده است، اطلاعات چندان دقیق و کاملی در مورد آن ها وجود ندارد. کبوترخانه ها بیش تر در مناطق مرکزی ایران به ویژه در زمین های کشاورزی اصفهان و روستاهای حومه آن به دلیل شرایط آب و هوایی منطقه، رونق کشاورزی، لزوم تولید کود انبوه و عدم دسترسی به کود دامی در تمام ایام سال، ساخته می شد، اما در شهرهای یزد (میبد) و آذربایجان نیز نمونه هایی از این بنا وجود دارد. دلیل انتخاب پرندگان برای چنین هدفی، بالا بودن کیفیت کود آن ها نسبت به دام در حاصلخیزی زمین کشاورزی و هم چنین نگه داری از آن ها راحت تر و مقرون به صرفه تر بود. کارکردهای کبوترخانه نکته جالب توجه در مورد کارکرد کبوترخانه ها در ایران این است که مدرکی مبنی بر نگه داری پرندگان صرفا جهت مصرف گوشت آن ها وجود ندارد و تنها از کود آن ها در کشاورزی استفاده می شد. شاید دلیل این امر این بوده است که در فرهنگ ایرانی آزار پرندگان گناه محسوب می شود. حتی “انگلبرت کمپفر” در این مورد نوشته است: «منظور از ساختن این کبوترخانه ها فقط این است که فضله کبوتر را به دست آورند. به کبوتران نیز کسی صدمه نمی رساند.» شاید دلیل اصلی پرورش کبوتر در ایران این نکته بود که کبوترها بر خلاف گنجشکها و سایر پرندگان به مزارع سبز حمله نمیکردند و صرفا از دانه های بر زمین ریخته بعد از برداشت کشاورزی تغذیه می شدند به این ترتیب پرورش مجموعه های چند هزارتایی کبوتر هم جلوی اسراف دانه های گندم را میگرفت و هم محصول پر ارزشی چون کود کبوتر را به همراه داشت از طرفی کبوتران یک ذخیره گوشتی برای روزهای قحطی به حساب می آمدند و از این رو در ایام عادی کسی تعرضی به خود کبوترها نمی کرد طراحی ساختمان کبوترخانه در برج های کبوتر، صرف نظر از شکل آن ها(مدور یا استوانه ای، چند وجهی یا مکعبی) تمامی اجزای بیرونی و حتی تزیینات به کار رفته در نما در جهت حفظ و بقای کبوتران طراحی شده است. آثار به جا مانده از کبوترخانه های مدور تبدیل به معیاری برای الگوی معماری شده اند. کبوترخانه ها در ایران در اشکال استوانه ای و چند ضلعی با استفاده از خشت و گل (کمتر آجر) ساخته شده اند. بر روی بام بنا و بر بالای برج اصلی، برجک های مشبک کوچکی به منظور ورود و خروج کبوتران ساخته شده است. این برجک ها از ۱ عدد شروع و بر روی برج های حجیم تر تعداد آن ها حتی به ۱۴ عدد نیز می رسد. انواع برج کبوترخانه برج های استوانه ای یا مدور: این برج ها از یک استوانه خارجی تشکیل و برای پایداری بیش تر متمایل ساخته می شدند برج های مکعبی: سطح این نوع از کبوترخانه ها مستطیل است و در برخی نمونه ها به صورت دو قلو طراحی شده اند. کبوتر خانه ولاشان برج کبوترخانه میبد در دوران قاجار در شهر میبد “برج کبوترخانه” را در قسمت جنوب شرقی باروی قدیم شهر با خشت و گل به شکل استوانه ای بنا کردند. ارتفاع این برج سه طبقه حدودا ۸ متر است. درون بنا ۴ هزار آشیانه برای کبوتران ساخته شده است. سایز هر لانه در این برج به اندازه یک کبوتر حدودا ۲۰ × ۲۰ سانتی متر است. روی بام بنا، ۴ برجک کوچک و یک برجک بزرگ جهت رفت و آمد کبوتران ایجاد شده است. ابعاد روزنه های ورودی به اندازه ای است که فقط کبوتران و پرندگان کوچک می توانند از آن عبور کنند و پرندگان مهاجم قادر به رفت و آمد از آن نیستند. همین امر امنیت کبوتران را تامین می کند.کبوترخانه میبد نگارخانه جستارهای وابسته کفترخانههای گلپایگان چونچه ارگ شیخ بهایی پنگ خانه کبوترخانه میبد منابع کبوترخانههای تاریخی ایران بر پایه شهرستان ساختمانهای کشاورزی کبوتران اهلی ساختمانها و سازهها برای جانوران


text: در زیر فهرستی از دولتهای مستقل در سراسر جهان با اطلاعاتی دربارهٔ وضعیت آنها و به رسمیت شناختن حاکمیت آنها ارائه شدهاست. بر اساس نظام عضویت در سازمان ملل متحد، ۲۰۶ کشور فهرست شده را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: ۱۹۳ کشور عضو، ۲ کشور ناظر غیر عضو و ۱۱ کشور دیگر. ستون اختلاف حاکمیت حاکی از کشورهایی است که دارای حاکمیت بلامنازع هستند (۱۸۸ کشور که ۱ کشور ناظر غیر عضو است)، کشورهایی که حاکمیت خود را مورد مناقشه قرار دادهاند (۱۶ کشور شامل ۶ کشور عضو، ۱ کشور ناظر و ۹ کشور خودخوانده)، و کشورهایی دارای وضعیت سیاسی ویژه (۲ کشور که دولت وابسته نیوزیلند هستند). تهیهٔ فهرستی مانند این صفحه میتواند فرآیندی پیچیده و بحثبرانگیز باشد؛ زیرا هیچ تعریفی وجود ندارد که برای همهٔ اعضای جامعهٔ ملتها در رابطه با معیارهای کشور مستقل الزامآور باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد معیارهای مورد استفاده برای تعیین محتوای این فهرست، لطفاً به بخش معیارهای شمول در زیر مراجعه کنید. در نظر گرفته شدهاست که این فهرست شامل نهادهایی باشد که دارای وضعیت دفاکتو بهعنوان دولتهای مستقل شناخته شدهاند، و گنجاندن آن نباید بهعنوان تأییدیهای برای ادعای خاصی برای داشتن دولت از نظر حقوقی تلقی شود. فهرست کشورها معیارهای شمول استاندارد حقوق بینالملل عرفی غالب، اعلامِ حاکمیت است که توسط معاهدهٔ مونته ویدئو در سال ۱۹۳۳ تدوین شدهاست. این کنوانسیون حاکمیت را به عنوان یک شخص تعریف میکند. در حقوق بینالملل هر کشوری در صورتی که دارای شرایط زیر باشد یک کشور مستقل شناخته میشود: (الف) جمعیت دائم؛ (ب) یک قلمرو مشخص؛ (ج) دولت؛ و (د) ظرفیت ورود به روابط با سایر دولتها تا زمانی که «به زور به دست نیامده باشد که این شامل استفاده از سلاح، تهدید نمایندگیهای دیپلماتیک یا هر اقدام اجباری مؤثر دیگری است». بحث همچنان در این سطح وجود دارد که به رسمیت شناختن دیپلماتیک باید به عنوان یک معیار حاکمیت گنجانده شود. تئوری اعلامی حاکمیت استدلال میکند که حاکمیت صرفاً عینی است و به رسمیت شناختن یک دولت توسط سایر دولتها بیربط است. در سوی دیگر این طیف، نظریهٔ سازندهٔ حاکمیت یک دولت را به عنوان یک شخص تحت قوانین بینالمللی تنها در صورتی تعریف میکند که توسط سایر دولتها به عنوان کشور مستقل شناخته شود. در مورد این فهرست، شامل همهٔ دولتهایی است که یا: خود را حاکم میدانند (از طریق اعلان استقلال یا هر وسیلهٔ دیگری) یا حداقل توسط یک کشور عضو سازمان ملل به عنوان یک کشور مستقل به رسمیت شناخته میشوند باید توجه داشت که در برخی موارد بر سر تفسیر نکتهٔ اول اختلاف نظر وجود دارد و اینکه آیا واحد مورد نظر آن را برآورده میکند یا خیر، مورد اختلاف است. واحدهای سیاسی منحصربهفردی که نمیتوانند طبقهبندی یک دولت مستقل را برآورده کنند، دولتهای اولیه محسوب میشوند. بر اساس معیارهای فوق، این فهرست شامل ۲۰۶ نهاد زیر است: ۲۰۳ کشور به رسمیت شناختهشده توسط حداقل یک کشور عضو سازمان ملل متحد دو کشوری که تئوری اعلامی دولت را برآورده میکنند و تنها توسط کشورهای غیرعضو سازمان ملل به رسمیت شناخته میشوند: جمهوری آرتساخ و ترانسنیستریا دولتی که تئوری اعلامی دولت را برآورده میکند و توسط هیچ کشور دیگری به رسمیت شناخته نمیشود: سومالیلند این جدول شامل مواردی است که نشاندهندهٔ نهادهایی است که یا دولت مستقل نیستند یا ارتباط نزدیکی با دولت مستقل دیگری دارند. همچنین شامل مناطق فرعی است که در آن حاکمیت دولت توسط یک توافق بینالمللی محدود شدهاست. در مجموع، این موارد عبارتند از: دولتهای شریک با یک دولت دیگر دو نهاد تحت کنترل پاکستان که نه کشور مستقل هستند، نه قلمرو وابسته یا بخشی از کشوری دیگر: کشمیر آزاد و گلگت-بلتستان قلمروهای وابستهٔ یک دولت دیگر، و همچنین مناطقی که ویژگیهای بسیاری از مناطق وابسته را با توجه به قلمروی وابسته نشان میدهند نهادهای فرعی ایجادشده توسط قراردادهای بینالمللی جستارهای وابسته نشان رسمی حکومتی نگارخانه پرچم کشورهای مستقل ایزو ۳۱۶۶–۱ فهرست کشورها و مناطق تحتالحمایه و پایتخت آنها در زبان محلی فهرست کشورها بر پایه جمعیت معنی نام کشورها فهرست رتبهبندیهای بینالمللی فهرست پایتختها فهرست گروههای شورشی که قلمرو کنترل میکنند فهرست کشورهای با رسمیت محدود فهرست کشورهای عضو سازمان ملل متحد فهرست کشورها بر پایه تاریخ ایجاد فهرست سرزمینهای غیرخودگردان سازمان ملل متحد نقشه کلیکخور جهان یادداشتها پانویس منابع آفریقا اوراسیا فهرستهای کشورها قاره آمریکا


text: استان آذربایجان غربی یکی از ۳۱ استان ایران است، که در شمال غربی ایران قرار دارد و مرکز آن شهر ارومیه است. آذربایجان غربی تنها استان هممرز با کشور ترکیه است. در استان آذربایجان غربی علاوه بر زبانهای ترکی آذربایجانی و کردی (عمدتاً در منطقهٔ مکریان) اقلیتی نیز به زبانهای ارمنی و آرامی نو آشوری سخن میگویند. پیشینه تاریخی از نظر تاریخی، تاریخ باستانی آذربایجان با تاریخ قوم ماد درآمیختهاست. قوم ماد پس از مهاجرت به ایران آرام آرام بخشهای باختری ایران از جمله آذربایجان را تصرف کردند. همزمان با این دوران دولتهایی در اطراف آذربایجان وجود داشت که از آن جمله میتوان به دولت آشور در شمال میانرودان، دولت هیتی در آسیای صغیر، دولت اورارتو در بخشهای شمال و شمال غرب، اقوام کادوسی در خاور و کاسیان در حوالی کوههای زاگرس اشاره کرد. در دوران جانشینان اسکندر مقدونی، آذربایجان به ماد کوچک معروف شد که آذربایجان را دربرداشت و ماد بزرگ که مشتمل بر شهرهای کهن همدان، ری، اصفهان و کرمانشاه بود. قابل ذکر است که ماد کوچک نیز به برزخ مادی در بین یونانیان و رومیان معروف بود. گروهی بر این باورند که نام آذربایجان گرفته شده از «آذرآبادگان» (آذربدگان نگهبان آتشین) و به معنی سرزمین آتش است. بزرگترین آتشکدههای زرتشتی در این منطقه بودهاست که آذرگشنسپ نامیده میشود که ویرانههای آن امروزه به نام تخت سلیمان در بخش لیلان شهرستان تکاب قابل دیدن است. گروهی دیگر ریشه نام گذاری آذربایجان را مربوط به وجود سرداری به نام آتورپات یا اتروپاد میدانند. اینان بر این باورند که که پس از چیره شدن اسکندر مقدونی به ایران، سردار آتورپات در آذربایجان ظهور کرد و از اشغال آن توسط یونانیان جلوگیری کرد. از آن به بعد این سرزمین به نام آتورپاتگان شناخته شد. حکومت جانشینان آتورپات در آذربایجان در زمان اشکانیان نیز ادامه یافت و این منطقه توانست کماکان استقلال درونی خود را در چهارچوب دولت اشکانی حفظ کند. سرانجام اردشیر بابکان بنیانگذار پادشاهی ساسانی بر حکمرانان محلی آذربایجان چیرگی یافت و آن را به صورت یک ایالت غیر موروثی اداره نمود. جغرافیا استان آذربایجان غربی در شمالغربی ایران قرار گرفته و از شمال به جمهوری آذربایجان و ترکیه، از مغرب به ترکیه و عراق، از شرق به استان آذربایجان شرقی و استان زنجان و از جنوب به استان کردستان محدود است. مساحت استان برابر ۳۷٫۰۵۹ کیلومتر مربع است که سیزدهمین استان بزرگ کشور محسوب میشود و ۲٫۲۵ درصد مساحت کل کشور را تشکیل میدهد. جمعیت استان آذربایجان غربی طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، ۳٬۲۶۵٬۲۱۹ نفر است که ۴٫۰۸ درصد جمعیت کل کشور را در خود جای دادهاست و از این لحاظ هشتمین استان پرجمعیت کشور بهشمار میآید. ناهمواریها سراسر مرز استان با ترکیه و عراق از کوههای مرتفع دیوارمانندی از شمال به جنوب کشیده شدهاست که منبع چشمههای آب فراوان هستند. حوزههای آبریز دریاچه ارومیه رود ارس رود زاب کوچک آبهای معدنی ایستی سو شوط؛ در نزدیکی شهر شوط. ایستی سو: در نزدیکی گردنه قوشچی. آب گرم محال باراندوز: در نزدیکی قریهٔ هفتآباد ارومیه. آب معدنی کوه زنبیل: در کنار دریاچهٔ ارومیه. آب معدنی دریک: که بسیار گوارا بوده و در روستای دریک سلماس قرار دارد. آب معدنی کانی گراوان: در روستای کانی گویز در نزدیکی شهر رَبَط، فاصلهٔ ۲ کیلومتری آب معدنی شیخ معروف: در جاده نقده-مهاباد. بلندیها رشتهکوههای مرزی ترکیه و عراق کوه اورین گردنهٔ قوشچی کوههای باستان کوه بینار شهرستان ارومیه کوه قندیل کوه حاجی ابراهیم کوه طرغه کوه سلطان یعقوب رودخانهها رود گادر زرینه رود سیمینه رود مهابادرود رود براندوز زاب کوچک رود سیلوانه رود نازلو رود زولا جنگلها جنگلهای طبیعی استان، هرچند که در قسمتهایی از پیرانشهر و مهاباد وجود دارد، ولی مناطق وسیع جنگلی در سردشت قرار گرفتهاست که مساحت آن را بین ۶۰ تا ۸۰ هزار هکتار تخمین میزنند. کل مساحت جنگلهای مصنوعی در استان به ۳۲۰ هکتار در قطعات متفاوت میرسد. مردمشناسی بخشی از این استان را مردم آذربایجانی تشکیل میدهند و بخشی دیگر را مردم کُرد. همچنین اقلیتهای آشوری و ارمنی هم در استان ساکن هستند. در استان آذربایجان غربی علاوه بر زبانهای ترکی آذربایجانی و کردی (عمدتاً در منطقهٔ مکریان) اقلیتی نیز به زبانهای ارمنی و آرامی نو آشوری سخن میگویند. موقعیت اقتصادی اجتماعی این استان یکی از مناطق مستعد کشاورزی است. علاوه بر این وجود ایلات و عشایر در دامداری استان نقش قابل توجهی دارد. این استان از نظر اکتشاف و بهرهبرداری منابع معدنی نسبت به سایر استانها در وضع مطلوبی قرار ندارد. بررسی ترکیب کارگاههای موجود استان نیز نشان میدهد که دو گروه صنعتی کانیهای غیرفلزی و غذایی - داروئی در بین سایر صنایع بالاترین تعداد میزان اشتغال را دارد. از جمله معادن این استان میتوان به معادن مصالح و سنگهای ساختمانی، گرانیت، میکا، زرنیخ، تالک، تراورتن، طلا، خاک نسوز و پوکه معدنی اشاره کرد. استانداری طبق قانون مصوب ۱۶ آبان ۱۳۱۶ تقسیمات کشوری، ارومیه-با نام قبلیش، رضائیه-در استان شمال غرب قرار گرفت. در سوم بهمن همان سال آذربایجان شرقی و غربی از یکدیگر جدا شده و ارومیه جزو استان چهارم قرار گرفت. از سال ۱۳۴۴ این استان با نام آذربایجان غربی شناخته میشود. در سال ۱۳۴۴ قسمتهایی از نواحی جنوبی منطقهٔ کردنشین (بوکان) از این استان جدا گردید و به استان کردستان الحاق شد. شهرستانهای استان استان آذربایجان غربی در سال ۱۳۹۵ دارای ۱۹ شهرستان، ۴۲ بخش، ۴۲ شهر، ۱۰۹ دهستان و ۳۷۲۸ آبادی است و مرکز آن شهر تاریخی ارومیه بودهاست. از لحاظ وسعت و جمعیت شهرستان ارومیه بزرگترین و پر جمعیتترین و شهرستان چهاربرج کوچکترین و شهرستان باروق کم جمعیتترین شهرستانهای استان هستند. آمار شهرستانهای این استان در سال۱۳۹۰ بدین قرار است: مناطق دیدنی حمام طبیعی دئو اوچان حیدرباغی در شهرستان باروق غار آبی، خاکی جبیگلو در شهرستان باروق قلعه تاریخی مانناییها در روستای جان آقا در شهرستان باروق هفت چشمه نقده تپه حسنلو نقده کوه سلطان یعقوب نقده تخت سلیمان تکاب بقعه ایوب انصاری تکاب زندان برنجه تکاب آبشار قینرجه تکاب قلعه ساری قورخان تکاب چمن متحرک چملی تکاب تپه خلیلآباد شوط غار چهل پله خضرلو شوط آبگرم معدنی شوط آرامگاه شمس تبریزی خوی آبشار شلماش سردشت سنگنگاره ساسانی خانتختی آرامگاه سرداران مکری بوکان سه گنبد سد بوکان قرهکلیسا غار سهولان مهاباد فقرگاه مهاباد سد مهاباد تپه قلایچی شهر باستانی سه هزار ساله موصاصیر ربط مسجد جامع ارومیه سنگ کاظم خان کلیسای ننه مریم دره قاسملو (گه لیه خان) (دره شهدا) موزه ارومیه سه گنبد آبشار سولهدوکل مرگور جنگلهای مرگور (واقع در دره باوان) چشمه آب معدنی گراوان ربط دامنه کوه قره داغ دربسر بوزخانا چورس قرمزی مسجد چورس آرامگاه سادات کوه کمرهای -چالدران دژ بسطام، دژ باستانی دوره اورارتو در روستای بسطام-چایپاره غار چهل پله خضرلو-چالدران کاخ و موزه باغچهجوق-ماکو دالانها و غارهای زیرزمین در اطراف آرارات-ماکو رودها جستارهای وابسته فهرست شهرهای استان آذربایجان غربی فهرست شهرستانهای استان آذربایجان غربی مکریان مردم آذری مردم کرد مردم آشوری مردم ارمنی ماننا میتانی مادها ماد آتروپاتن پانویس پیوند به بیرون آمار تفصیلی نفوس و خانوار نقاط جمعیتی استان آذربایجان غربی از آذربایجان استان آذربایجان غربی آذربایجان غربی بنیانگذاریهای ۱۳۱۶ در ایران مناطق تقسیمشده