Background and Objective: Colorectal cancer is a substantial health problem worldwide. It is also the third most common cancer in Thailand. Patients suffer physical, emotional, and psychosocial stress as well as complications from both diseases and therapies which resulted in depressive episode. This study aimed to identify the relationship between specific factors and depressive episode and to compare depression score between  pre and post chemotherapy.Methods: This was a survey study of selected 129 colorectal cancer outpatients who received chemotherapy at Ramathibodi hospital since December, 2011 to August, 2013. The demographic data and the emotional questionnaire were collected and analyzed.Results:  Only three from eleven factors were related to depressive episode at 2, 4, and 6 months of chemotherapy with statistical significance (p<.05). These factors were age, religion, and health coverage scheme with low contingency coefficient (CC) 0.20, 0.21, and 0.24 respectively. Moreover, the depressive score were found to be increased with treatment duration.  There were 24 subjects (16.3%) and 21 subjects (14.3%) that had severe depressive score at 4 and 6 months respectively. Conclusions: The only factors related to depressive episode in colorectal patients in this study were age, religion, and health coverage scheme. However, the contingency coefficient was low. Depressive score were increased with treatment duration, despite counselling from health professional.
หลักการและวัตถุประสงค์: โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญทั่วโลก สำหรับประเทศไทย พบอุบัติการณ์สูงเป็นอันดับ 3 ผู้ป่วยมะเร็งต้องเผชิญกับภาวะความตึงเครียดทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ และจิตสังคม รวมทั้งภาวะแทรกซ้อนจากโรคและการรักษา ทำให้เกิดความเจ็บปวดทุกข์ทรมาน ส่งผลให้เกิดภาวะซึมเศร้าได้วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้ เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะซึมเศร้าและเปรียบเทียบคะแนนภาวะซึมเศร้าก่อนและหลังการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด ในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักวิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงสำรวจ ระหว่างเดือน ธันวาคม 2554 ถึงเดือนสิงหาคม 2556 ในผู้ป่วยโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่ได้รับยาเคมีบำบัด จำนวน 129 รายเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงตามคุณสมบัติที่กำหนดจากแผนกอายุรกรรมผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลรามาธิบดีเก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม แบ่งเป็น 2 ส่วนคือปัจจัยส่วนบุคคล และแบบประเมินสภาวะทางอารมณ์ผลการศึกษา: จาก 11 ปัจจัย พบว่ามี 3 ปัจจัยคือ อายุศาสนา และสิทธิค่ารักษา ที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่ได้รับยาเคมีบำบัดที่ระยะเวลา 2, 4 และ 6 เดือน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) และความสัมพันธ์แบบ contingency coefficientกับระยะเวลาที่รักษาค่อนข้างต่ำคือ ความสัมพันธ์ของอายุั กับภาวะซึมเศร้าที่ระยะ 6 เดือน (CC=0.20) ความสัมพันธ์ของศาสนาและสิทธิค่ารักษากับภาวะซึมเศร้าที่ระยะ 2 เดือนเท่ากับ 0.21 และ 0.24 ตามลำดับ นอกจากนี้เมื่อประเมินสภาวะทางอารมณ์ผู้ป่วยก่อนและหลังการรักษาพบว่ามีจำนวนผู้ป่วยที่มีอารมณ์ซึมเศร้าขั้นรุนแรงมากเพิ่มขึ้นตามระยะเวลารักษาที่ 4 และ 6 เดือนเท่ากับร้อยละ 16.3และ 14.3 ตามลำดับสรุป: พบว่า ปัจจัยด้านเพศ ศาสนา และสิทธิค่ารักษา มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่ได้รับยาเคมีบำบัด ส่วนปัจจัยอื่นๆ ไม่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้า อย่างไรก็ตามเมื่อระยะเวลาการรักษานานขึ้นถึงแม้ผู้ป่วยจะได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ผู้ป่วยยังมีคะแนนภาวะซึมเศร้าสูงขึ้น