This study aimed to develop a pain management and discharge planning program for caregivers of terminally ill cancer patients and to study the results of implementing this program.   The study included two phases: 1) identifying and analyzing problems in order to develop a pain management program for family caregivers of terminally ill cancer patients upon being discharged to the home; this phase included focus group discussions with 12 persons, including doctors, pharmacists, nurses, nutritionists, and occupational therapists; and 2) evaluating both the effect of the program on the knowledge, attitudes, and pain management skills of caregivers as well as the pain levels of terminally ill cancer patients. The study involved the following four steps: 1. Participating in defining the problem and evaluating the situation, 2. Participating in reflection and thinking critically, 3. Choosing the right pain management approach, and 4 Evaluating and maintaining practices. The sample was composed of 35 family caregivers and 35 terminally ill cancer patients, selected via purposive sampling, conducted between July and December, 2023. The measurements of data collection were knowledge, attitude, and pain management skills questionnaires, and a numeric pain scale with a reliability of 0.73, 0.80, 0.76, and 0.87. Data were analyzed using percentages, mean, standard deviation, and paired t-tests. Qualitative data were analyzed using content analysis.
The results showed that: 
1st phase: After discussion with the multidisciplinary team, a pain management and discharge planning program for caregivers of terminally ill cancer patients was developed.   
2nd phase: 1) After entering the program, the family caregivers had significantly higher mean scores regarding their knowledge, attitudes, and pain management skills than before entering the program (p < 0.01), and 2) terminally ill cancer patients had significantly lower mean pain scores, as both the minimum pain scores and maximum pain scores 24 hours post-training were significantly lower than before training (p < 0.01). 
Conclusions: The program developed through this study can be used to increase the capacity of caregivers to manage pain in terminally ill cancer patients upon discharge.
การวิจัยและพัฒนานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและศึกษาผลการใช้โปรแกรมการจัดการความปวดในผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายเมื่อจำหน่ายกลับบ้านสำหรับผู้ดูแล ซึ่งมี 2 ระยะคือ ระยะที่ 1 ค้นหา วิเคราะห์ปัญหา และการพัฒนาโปรแกรมจัดการความปวดในผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายเมื่อจำหน่ายกลับบ้านสำหรับผู้ดูแล โดยใช้วิธีสนทนากลุ่ม ซึ่งประกอบด้วย แพทย์ เภสัชกร พยาบาล นักโภชนากร และนักกิจกรรมบำบัด รวม 12 ราย ระยะที่ 2 นำโปรแกรมที่พัฒนาไปประยุกต์ใช้และประเมินผลของการใช้โปรแกรมฯ ต่อความรู้ ทัศนคติและทักษะของผู้ดูแล และระดับปวดของผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้าย มีกระบวนการ 4 ขั้นตอน คือ 1. ร่วมกำหนดปัญหาและประเมินสถานการณ์ 2. ร่วมสะท้อนคิดอย่างมีวิจารณญาณ  3. เลือกแนวทางที่เหมาะสมในการจัดการความปวด 4. ประเมินผลและคงไว้ซึ่งวิธีปฏิบัติ กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ดูแลและผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายที่มีความปวด คัดเลือกแบบเจาะจง กลุ่มละ 35 คน รวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนกรกฎาคม ถึง ธันวาคม 2566 เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบทดสอบความรู้ แบบวัดทัศนคติ แบบวัดทักษะการจัดการปวดของผู้ดูแล แบบประเมินความปวด มีค่าความเที่ยงตรง 0.73, 0.80, 0.76 และ 0.87  วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ Paired t-test 
ผลการวิจัยพบว่า 
ระยะที่ 1 หลังการร่วมสนทนากลุ่มของทีมสหวิชาชีพ เกิดการพัฒนาโปรแกรมการจัดการความปวดในผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายเมื่อจำหน่ายกลับบ้านสำหรับผู้ดูแล
ระยะที่ 2 พบว่า 1. ภายหลังการเข้ารับโปรแกรมฯ ผู้ดูแลมีความรู้ ทัศนคติ และทักษะการจัดการความปวดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และ 2. ผู้ป่วยมีค่าคะแนนความปวดปัจจุบัน คะแนนความปวดน้อยที่สุดใน 24 ชั่วโมง คะแนนความปวดมากที่สุด ใน 24 ชั่วโมงลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01
สรุป โปรแกรมที่พัฒนาขึ้นนี้สามารถใช้ในการพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลในการจัดการความปวดในผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายเมื่อจำหน่ายกลับบ้านได้