Background and objective:  According to tramadol drug abuse in Thailand, a policy for controlling distribution of tramadol has been announced since September 6th, 2013 by the Food and Drug Administration of Thailand. This study aimed to survey the opinions of public and community pharmacists on the control measure of tramadol dispensing.Methods: Questionnaires were distributed for acquiring their opinions from April 1st to May 15th, 2014. The response rate of community pharmacists was 43% (373 returned mail questionnaires). While 342 questionnaires from the customers who want to purchase tramadol in 20 drugstores were collected.Results: The results revealed that people who knew toward control measure of tramadol dispensing were 28.7%. In contrast, all of the community pharmacists knew the implementation of the policy. Results of opinion survey found that customers mostly agreed that tramadol should be dispensed by pharmacists (mean = 4.62). However, they disagreed with the prohibition of dispensing tramadol to the children who are below 17 years old (mean = 2.31). For community pharmacists opinion, they also mostly agreed that tramadol should be dispensed by pharmacists (mean = 4.75). However, they neither agree nor disagreed that tramadol should be dispensed to the patients with medical necessity only with the number of not more than 20 capsules per visit (mean = 2.40).Conclusions: The community pharmacists agreed with the tramadol restriction policy while the customers were indifferent. In addition, both the customers and the community pharmacists fully agreed that tramadol should be dispensed by pharmacists with the mean score 4.62 and 4.75 respectively.
หลักการและวัตถุประสงค์: จากปัญหาการนำยาทรามาดอลไปใช้ในทางที่ไม่เหมาะสม สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา จึงมีประกาศกำหนดมาตรการควบคุมการจำหน่ายยาทรามาดอล ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 6 กันยายน2556 การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความคิดเห็นของประชาชน และเภสัชกรชุมชนต่อมาตรการควบคุมการจำหน่ายยาทรามาดอลวิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาโดยใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 1 เมษายน -15 พฤษภาคม 2557 เภสัชกรชุมชนในเขตกรุงเทพมหานครส่งแบบสอบถามกลับทางไปรษณีย์ 373 ราย (ร้อยละ 43.0) และสุ่มตัวอย่างประชาชน370 ราย ที่มาขอซื้อยาทรามาดอลจากร้านยา 20 ร้านผลการศึกษา: พบว่าประชาชนทราบมาตรการควบคุมการจำหน่ายยาทรามาดอลเพียงร้อยละ 28.7 ส่วนเภสัชกรชุมชนทุกราย (ร้อยละ 100) ทราบมาตรการดังกล่าว และจากแบบสอบถามความคิดเห็น (คะแนนเต็ม 5) ประชาชนเห็นด้วยมากที่สุดที่กำหนดให้เภสัชกรผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการประจำร้านเท่านั้นเป็นผู้ส่งมอบยาให้กับผู้มารับบริการ คะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 4.62 แต่ไม่เห็นด้วยกับมาตรการห้ามจำหน่ายยาให้เด็กที่อายุต่ำกว่า 17 ปีในทุกกรณี คะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 2.31เภสัชกรชุมชนเห็นด้วยมากที่สุดกับประเด็นให้เภสัชกรผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการประจำร้านเท่านั้น เป็นผู้ส่งมอบยาให้กับผู้มารับบริการ มีค่าคะแนนเฉลี่ย 4.75 และคะแนนเฉลี่ยน้อยที่สุดในประเด็นให้จำหน่ายยาเฉพาะกับผู้ป่วยที่มีความจำเป็นทางการแพทย์ ทั้งนี้ไม่เกิน 20 แคปซูลต่อรายต่อครั้งด้วยคะแนนเฉลี่ย 2.40สรุป : ความคิดเห็นต่อมาตรการควบคมุ การจำหน่ายยาทรามาดอลในภาพรวมของประชาชนอยู่ในระดับเฉยๆ แต่ของเภสัชกรชุมชนอยู่ในระดับเห็นด้วย โดยทั้งประชาชน และเภสัชกรชุมชนเห็นด้วยมากที่สุดในข้อที่กำหนดให้เภสัชกรผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการประจำร้านเท่านั้น เป็นผู้ส่งมอบยาให้กับผู้มารับบริการ คะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 4.62 และ 4.75 ตามลำดับ