Background: The incidence of hypersensitivity reactions (HSRs) is still increased in paclitaxel chemotherapy drug which wildly used to treat many cancer types and composed of Cremophor EL that most related HSRs. Other factors may associated with HSRs included sex, age, underlying disease, stage, drug and nutrient allergy history, method of drug administration,nutritionstatus and blood concentration. Objectives: This study aimed tofind the factors related of hypersensitivity reactions with lung cancer patients receiving chemotherapy in Paclitaxel. Materials and Methods: A retrospective case control study of non-small cell lung cancer patients HSRs used paclitaxel during 2009-2015 total 80 persons, whereas control group was no HSRs and the number of quadruple by 320 persons, sample size included 400 persons from a total of 1,072 patients with lung cancer who were randomly selected from a simple table of random numbers. The difference in categorical data betweentwogroups wasanalyzed using Chi-squaretest.Student t-test wasused tocompare continuous variables between two groups. Binary Logistic regression was performed to find risk factors of hypersensitivity. A p-value less than 0.05 was considered significant. Results: Meanageof80cases withhypersensitivity was60.79 ? 10.60yearsand male was most found 53 cases (62.2%). While mean age in 320 control group was 55.82 ? 11.36 years and the majority was also male 213 cases (66.6%). In Univariated analysis, risk factors of HSRs were age,underlying diseases, method of drug administration,nutritionstatus, and blood concentration. The mean(?SD) duration of infusions reactions (HSRs) after into the body was 12.77 ? 11.36 minutes, fastest 2 minutes, 33.40 minutes a slowest, and severity in the 2nd level (63.8%). Multivariate analysis of risk factors for HSRs: Age (OR (95% CI): 0.96 (0.94-0.99) and increasing age deceased the risk of HSRs (p=0.006), moderate to high malnutrition had risk HSRs 3.60 (1.66-7.79) and 23.23 (5.66-95.39) respectively (p<0.001) as compared toanormal weight, and methods of intravenous (non-titrated) was risk severe 3.7 (2.06-6.94) (p<0.001) as compared withthenew administration(titrated). Conclusion:Paclitaxel drug demonstrated high HSRs related to patients with younger age, moderate to high malnutrition, and non-titrated intravenous administration. Oncology nurses should assess the risk factors before drug administration and monitor to reduce severe reactions and complications.
ภูมิหลัง : อุบัติการณ์ของการเกิดปฏิกิริยาภูมิไวเกิน/แพ้ยา (Hypersensitivity reactions : HSRs) เพิ่มขึ้นต่อเนื่องในผู้ป่วยที่ได้รับยาเคมีบำบัดPaclitaxelซึ่งมีสาร CremophorEL เป็นส่วนประกอบในตัวทำ ละลายยาที่ก่อให้เกิดการแพ้ยา การแพ้ยาเกี่ยวข้องกับปัจจัยด้านร่างกาย โรค และการบริหารยา วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยได้แก่ เพศอายุโรคประจำตัว ระยะของโรค ประวัติการแพ้ยา/สารอาหาร วิธี การบริหารยา ภาวะขาดสารอาหาร และความเข้มข้นของเลือด ที่มีความสัมพันธ์ต่อการเกิดภาวะภูมิไวเกิน ในผู้ป่วยมะเร็งปอดที่ได้รับยาเคมีบำบัด Paclitaxel วัตถุและวิธีการ : การศึกษาย้อนหลัง แบบ Case control study โดยเก็บข้อมูลผู้ป่วยในโรงพยาบาลราชวิถีที่เป็น Case แพ้ยา Paclitaxel ในช่วง พ.ศ. 2552–2558 จำนวน 80 ราย และกลุ่ม Control คือ ผู้ป่วยที่ไม่เกิดอาการแพ้ในช่วงเวลาเดียวกัน จำนวน 4 เท่าของ Caseคือ320รายรวมกลุ่มตัวอย่าง400รายจากจำนวนผู้ป่วยมะเร็งปอดทั้งสิ้น 1,072ราย ทำการ สุ่มอย่างง่ายจากตารางเลขสุ่ม สถิติ Chi-square/Student t-test ใช้ในการเปรียบเทียบลักษณะ 2 กลุ่ม และสถิติBinaryLogisticsRegression ใช้วิเคราะห์หลายตัวแปรในการหาปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะภูมิไว เกิน ผล:กลุ่ม Caseส่วนใหญ่เป็นชาย53ราย (ร้อยละ62.2) อายุเฉลี่ย60.79?10.60 ปีและกลุ่ม Control เป็นชาย 213 ราย (ร้อยละ 66.6) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิด HSRs อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ได้แก่ อายุ โรคประจำตัว ระดับความเข้มข้นของ Hemoglobin, Hematocrit, ภาวะขาดสาร อาหารและวิธีการบริหารยา ระยะเวลาเฉลี่ยที่ยาเข้าสู่ร่างกายแล้วเกิดอาการแพ้ยา 12.77 ? 11.36 นาทีเร็ว สุดคือ 2 นาทีช้าสุด 33.40 นาทีมีความรุนแรงอยู่ในระดับที่2 มากที่สุดคิดเป็น ร้อยละ 63.8 การวิเคราะห์ หลายตัวแปรในการหาปัจจัยเสี่ยงต่อการแพ้ยา พบว่ามีตัวแปรที่เกี่ยวข้องได้แก่ อายุ (OR (95%CI):0.96 (0.94-0.99) โดยอายุเพิ่มขึ้นความเสี่ยงต่อการแพ้ลดลง การขาดสารอาหารระดับปานกลาง ถึงระดับมาก จะพบความเสี่ยงต่อการแพ้3.60 (1.66-7.79) และ 23.23 (5.66-95.39) เท่า ตามลำดับเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ มีภาวะโภชนาการปกติและกลุ่มที่ได้แนวทางการบริหารยาแบบเดิม (Non-titrated) พบว่ามีความเสี่ยงที่จะ แพ้ยาคิดเป็น  3.78 (2.06-6.94) เท่า เมื่อเทียบกับกลุ่มที่บริหารยาแบบใหม่ที่ค่อยๆ ปรับระดับอัตราการไหล เพิ่มขึ้นทีละน้อยๆ เพื่อให้ร่างกายปรับสภาพให้ทนต่อยา สรุป : ยาเคมีบำบัด Paclitaxel ทำให้เกิดภาวะ ภูมิไวเกินในปริมาณค่อนข้างสูงในผู้ป่วยที่มีอายุน้อย และขาดสารอาหาร รวมทั้งวิธีการบริหารยาแบบไม่ได้ ปรับขนาดยาเพิ่มขึ้นทีละน้อยทางหลอดเลือดดำ พยาบาลที่ดูแลควรประเมินปัจจัยเสี่ยงก่อนการบริหารยา และควรเฝ้าติดตามอาการหลังให้ยาเพื่อลดอาการแพ้อย่างรุนแรงที่อาจช่วยชีวิตผู้ป่วยไม่ทันเวลา