Flooding can seriously impact the health of people. Social change and current technological advances are constantly changing local knowledge in self healthcare. Moreover, having a government-dependency attitude rather than self-reliance poses various health threats. The purposes of this study were to explore local knowledge in self healthcare during floods in communities, to study the learning requirements and management of transmitting local knowledge in self healthcare during floods, to develop learning management of transmitting local knowledge in self healthcare during floods in a community context and to create media for transmitting local knowledge in self healthcare during floods. There were 2 phases of the research procedure. Phase 1 used a mixed methods approach consisting of (1) qualitative research to study local knowledge in self healthcare during floods by using in-depth interviews with local intellectuals and community leaders, (2) quantitative research to examine health issues, demands and usage of local knowledge in self healthcare during floods affecting 702 people in affected areas, and (3) qualitative research to study the development of learning resources for transmitting local knowledge in a community context in the form of media to be used in transmitting local knowledge by using in-depth interviews. Phase 2 relied on a research and development approach developed by experts and qualified persons, and verification of the learning management building process. The results of the study were as follows: the results of Phase 1 found that sought-after local knowledge in health management in Phra Nakhon Si Ayutthaya province consistsed of (1) local knowledge in food management, (2) local knowledge in medicine management, and (3) local knowledge in sanitation and waste management. The factors that affected the behavior of health management were recognition and accessibility of local knowledge. The results of Phase 2 of learning management to encourage people to use local knowledge in self healthcare during floods, the researcher developed learning activities that were in accordance with the community context and diversity by using comprehensible media communication. Participants’ knowledge after activities increased and was statistically significant at the .01 level. Participants had a good level of satisfaction with activities and displayed health care behaviors during the flood situation by using local knowledge at a high level.
อุทกภัยส่งผลกระทบต่อสภาวะสุขภาพของประชาชน ซึ่งความเปลี่ยนแปลงทางด้านสังคม ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ทำให้ความรู้ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นในการดูแลสุขภาพในระยะอุทกภัยเลือนหายไป นอกจากนี้ประชาชนยังมีทัศนคติในการพึ่งพาหน่วยงานส่วนกลางมากกว่าจะพึ่งพาตนเองทำให้ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต ซึ่งการวิจัยครั้งนี้ได้กำหนดวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นในการดูแลสุขภาพภาวะอุทกภัยในชุมชน 2) เพื่อศึกษาความต้องการและแนวทางในการจัดการเรียนรู้เพื่อถ่ายทอดการดูแลสุขภาพภาวะอุทกภัยโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น 3) เพื่อพัฒนาแนวทางการจัดการเรียนรู้ในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในการดูแลสุขภาพภาวะอุทกภัยตามบริบทของชุมชน 4) เพื่อสร้างสื่อเพื่อใช้ในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในการดูแลสุขภาพภาวะอุทกภัย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบการวิจัยแบบผสมวิธี แบ่งการดำเนินการวิจัยออกเป็น 2 ระยะคือ 1) ศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นในการดูแลสุขภาพระยะอุทกภัยโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน สำรวจ ปัญหาสุขภาพ ความต้องการและการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการดูแลสุขภาพในภาวะอุทกภัยของประชาชนในพื้นที่ประสบอุทกภัย จำนวน 702 คน และ ศึกษาแนวทางการพัฒนาแหล่งเรียนรู้เพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นตามบริบทชุมชน และลักษณะของสื่อที่จะใช้ในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นโดยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก 2) รูปแบบการวิจัยและพัฒนา ประชากรในการวิจัย คือ ผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อการตรวจสอบแนวทางกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่สร้างขึ้น และประชาชนที่อยู่ในตำบลกบเจา อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จำนวน 35 คน ผลการวิจัยที่สำคัญมีดังนี้ ระยะที่ 1 พบว่า ในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยานั้นมีภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการสุขภาพ และเป็นที่ต้องการของประชาชน คือ 1) ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการด้านอาหาร 2) ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการด้านยารักษาโรค 3) ภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านสุขาภิบาล ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการจัดการสุขภาพ คือ การรับรู้และการเข้าถึงความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ระยะที่ 2 แนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการสุขภาพภาวะอุทกภัย ผู้วิจัยได้พัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทชุมชนโดยคำนึงถึงความหลากหลายโดยใช้สื่อที่เข้าใจได้ง่ายและสื่อผสมประกอบกิจกรรมการเรียนรู้เน้นทักษะทำให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความรู้เพิ่มขึ้นภายหลังเข้าร่วมกิจกรรมที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.01 และมีความพึงพอใจกับกิจกรรมอยู่ในระดับดีและมีพฤติกรรมการดูแลสุขภาพภาวะอุทกภัยโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นอยู่ในระดับสูง