Background: Medical treatment for pediatric patients who had epilepsy could be incomplete due to interrupted visits for antiepileptic prescriptions or coverage restrictions by health insurance schemes. Studies on continuity in the use of antiepileptics as measured by medicine possession ratio (MPR) were scarce. Method: This study was a retrospective data analysis aiming for estimating the MPR of antiepileptics across insurance schemes and determining independent factors associated with variation in the MPR. The study patients were children with epilepsy who visited the study hospital and were prescribed with antiepileptics during 1 January 2012 to 31 December 2017. The mean MPR for each insurance scheme were calculated and analyzed factors associated with the MPR, using a linear regression. Results: On average, the MPR of antiepileptics during six years of the study period was 63.3% (SD, 29.9%). Patients covered by ‘Disability Scheme (DS)’ and those in transition from Universal Coverage Scheme (UCS) to DS had a higher MPR than other schemes. Based on linear regression analysis, patients under the DS had 7.0 percentage (%) point higher in MPR than those under the UCS with cross-zone referrals (p<0.05). Patients receiving the antiepileptics for a duration of five years or above had a higher MPR than those with the window periods between the first and the last antiepileptic prescriptions of up to one year by 27.1% points (p<0.05). Patient’s domicile was not statistically associated with the antiepileptic MPR (p=0.766). Conclusions: Pediatric patients with epilepsy varied with respect to MPR, dependent on health insurance schemes and window periods between the earliest and latest prescriptions of the antiepileptic prescriptions.
ภูมิหลัง: เด็กโรคลมชักมีความจำเป็นต้องใช้ยาต่อเนื่อง แต่พบว่ายังมีเด็กโรคลมชักที่ไม่ได้รับยาต้านชักต่อเนื่อง ซึ่งมีสาเหตุเกิดจากยาหมดก่อนมาตรวจตามนัด หรือสิทธิทางการรักษาของผู้ป่วยทำให้เกิดข้อจำกัดของการได้รับยา คือ การรับยากันชักในผู้ป่วยสิทธิบัตรทองแต่ละโรงพยาบาลมีข้อจำกัด ส่งผลให้ผู้ป่วยได้รับยาจำนวนจำกัด แต่ยังไม่มีการศึกษาเรื่องอัตราการครอบครองยา (medicine possession ratio, MPR) ซึ่งเป็นตัวชี้วัดที่สามารถบอกได้ว่าผู้ป่วยได้รับยามากน้อยเพียงพอต่อการรักษาหรือไม่ วัตถุประสงค์: เพื่อประมาณการอัตราการครอบครองยาต้านการชักโดยเปรียบเทียบระหว่างสิทธิการรักษาพยาบาล วิธีการ: การศึกษานี้เป็นการวิเคราะห์ข้อมูลแบบย้อนหลัง และหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความผันแปรของอัตราการครอบครองยา ผู้ป่วยที่ศึกษาคือเด็กโรคลมชักที่มาใช้บริการและได้รับการสั่งใช้ยาตั้งแต่ 1 มกราคม พ.ศ. 2555 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2560 (72 เดือน) วิเคราะห์ข้อมูลโดยคำนวณค่าเฉลี่ยของอัตราการครอบครองยาสำหรับแต่ละสิทธิการรักษา และวิเคราะห์ปัจจัยที่สัมพันธ์กับอัตราการครอบครองยาโดยใช้สมการถดถอยเชิงเส้นตรง (linear regression) ผล: โดยเฉลี่ยอัตราการครอบครองยาสำหรับยาต้านการชักโดยรวมในช่วงเวลา 6 ปีที่ศึกษาคิดเป็นร้อยละ 63.3 (SD,29.9%) เด็กโรคลมชักสิทธิบัตรพิการ และเด็กโรคลมชักที่มีการเปลี่ยนสิทธิจากบัตรทองเป็นบัตรผู้พิการ มีอัตราการครอบครองยาต้านชักโดยเฉลี่ยสูงกว่าสิทธิการรักษาอื่น ผลการวิเคราะห์ปัจจัยที่ความเกี่ยวข้องกับอัตราการครอบครองยาต้านชักด้วยสมการถดถอยเชิงเส้น พบว่า เด็กโรคลมชักสิทธิบัตรพิการมีอัตราการครอบครองยาต้านชักมากกว่าเด็กโรคลมชักสิทธิบัตรทองส่งตัวนอกเขตรับยาด้วยตนเองโดยเฉลี่ย 7.0 จุด (%point) (p<0.05) และเด็กโรคลมชักที่มารับยามากกว่า 5 ปี อัตราการครอบครองยาต้านชักมากกว่าเด็กโรคลมชักที่มารับยาน้อยกว่าหรือเท่ากับ 1 ปีโดยเฉลี่ย 27.1 (%point) (p<0.05) ขณะเดียวกันปัจจัยเรื่องภูมิลำเนาไม่มีความเกี่ยวข้องกับอัตราการครอบครองยาต้านชัก (p=0.766) สรุป: เด็กโรคลมชักแต่ละสิทธิการรักษามีอัตราครอบครองยาต้านชักแตกต่างกัน ขึ้นกับสิทธิการรักษาและระยะเวลาในการใช้ยาเป็นสำคัญ