Background and Objective : Cannulation of internal jugular vein is favored in most cases requiring hemodialysis. However, anatomical variations of the size and/or location of the internal jugular vein might prevent proper needle cannulation and numerous serious complication may occur during procedure. The aim of this prospective study is to describe the anatomical variations of internal jugular vein in relation to common carotid artery with use of ultrasound. Method : An ultrasonographic device was use to explore the variation of internal jugular veins in relation to common carotid artery in 166 consecutive renal failure patients who on going to creation of internal jugular angioaccess. Images of the vessels and demographic data of patients were recorded and analyzed. Result : Five anatomical variations were found, medial type 0.6%, anterolateral type 24%, partially overriding type 62%,completely overriding type 12%, and anterolateral with abnormal in venous size type 0.6% respectively. Conclusion : The anatomical landmark for cannulation of internal jugular vein may be reliable in about three-quarters (anterolateral and partially overriding type) of renal failure patients. One-quarters of the patients had internal jugular vein anatomical variations that might contribute to difficultly in landmark guide internal jugular vein cannulation.
หลักการและวัตถุประสงค์ : การทำหัตถการใส่สายสวน เข้าหลอดเลือดดำ internal jugular ในผู้ป่วยที่มีภาวะไตวาย อาจทำหัตถการไม่สำเร็จหรือเกิดข้อแทรกซ้อน เนื่องจาก มีความแปรปรวนของลักษณะการวางตัวของหลอดเลือดดำ ใส่สายสวนเส้นเลือดดำ internal jugular ด้วยการใช้การสังเกต ลักษณะทางกายภาพจากภายนอก (anatomical landmark) การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง หลอดเลือดดำ internal jugular และหลอดเลือดแดงคาโรติด ในผู้ป่วยที่มีภาวะไตวาย โดยใช้คลื่นเสียงความถี่สูง เพื่อนำ ไปใช้พัฒนาแนวทางการทำหัตถการใส่สายสวนเข้าหลอดเลือดดำ internal jugular ในกรณีที่ไม่มีเครื่องคลื่นเสียงความถี่สูง ใช้นำทางก่อนทำหัตถการ วิธีการศึกษา : เป็นการศึกษาแบบไปข้างหน้าเชิงพรรณนา เก็บข้อมูลลักษณะทางกายภาพและความสัมพันธ์ระหว่างหลอด เลือดดำ internal jugular และหลอดเลือดแดงคาโรติด ในผู้ป่วย ที่มีภาวะไตวายในโรงพยาบาลเลยที่ต้องใส่สายสวนเข้าหลอด เลือดดำ internal jugular ผู้ป่วยทั้งหมดได้ทำการตรวจเส้นเลือด ด้วยเครื่องคลื่นเสียงความถี่สูงแบบสองระนาบ (2-D) ในช่วง ระหว่าง 1 ตุลาคม 2555 ถึง 30 กันยายน 2556 ผลการศึกษา : พบลักษณะความสัมพันธ์ของหลอดเลือด internal jugular vein และหลอดเลือดแดงคาโรติด ห้าแบบ ได้แก่ หลอดเลือดดำ internal jugular อยู่ด้านใน (medial) ต่อหลอดเลือดแดงคาโรติด พบร้อยละ 0.6 หลอดเลือดดำ internal jugular อยู่ด้านนอก (lateral) และเหนือต่อหลอดเลือด แดงคาโรติดเล็กน้อย พบร้อยละ 24 หลอดเลือดดำ internal jugular อยู่ด้านนอกและอยู่เหนือต่อหลอดเลือดแดงจนเกือบ จะคร่อมหลอดเลือดแดงไว้ (partially overriding) ร้อยละ 62 หลอดเลือดดำ internal jugular อยู่เหนือต่อหลอดเลือดแดง คาโรติด (completely overriding) พบร้อยละ 12 หลอดเลือดดำ internal jugular อยู่ในตำแหน่งคล้ายกลุ่มที่ 2 แต่พบมีขนาด เส้นผ่านศูนย์กลางของหลอดเลือดดำน้อยกว่าหลอดเลือดแดง พบร้อยละ 0.6 สรุป : ผู้ป่วยประมาณสามในสี่ของผู้ป่วยทั้งหมด มีลักษณะ ความสัมพันธ์ระหว่างหลอดเลือดดำ internal jugular และ หลอดเลือดแดงคาโรติด เป็นแบบปกติ (anterolateral) ส่วนผู้ป่วยประมาณหนึ่งในสี่ที่เหลือมีหลอดเลือดดำ internal jugular อยู่ในตำแหน่งหน้าต่อหลอดเลือดแดงคาโรติด (complete overriding) หรืออาจอยู่ในตำแหน่งอื่นๆ ที่ผิดไป จากปกติมากจนไม่สามารถใส่สายสวนเข้าหลอดเลือดด้วยวิธี สังเกตลักษณะทางกายภาพ