การวิจัยแบบกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการความปวดร่วมกับการปรับ สิ่งแวดล้อมในผู้สูงอายุข้อเข่าเสื่อม ตำบลคลองยา อำเภออ่าวลึก จังหวัดกระบี่ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุตำบลคลองยา ที่มีข้อเข่าเสื่อม จำนวน 56 คน เลือกแบบเจาะจง แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง และกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 28 คน เครื่องมือ ดำเนินการวิจัย ได้แก่ โปรแกรมการจัดการความปวดร่วมกับการปรับสิ่งแวดล้อม โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีควบคุมประตู มีระยะเวลา 8 สัปดาห์ กิจกรรมประกอบด้วย (1) การปิดกั้นความปวดทางสมองส่วนคอร์เทกซ์ โดยการพัฒนาความรู้ ในการจัดการตนเองเรื่องข้อเข่าเสื่อม (2) การกระตุ้นใยประสาทขนาดใหญ่เพื่อปิดประตูรับสัญญาณความปวด โดยการ พอกสมุนไพรและการบริหารกล้ามเนื้อต้นขา (3) การลดสิ่งกระตุ้นทางกายภาพที่ทำให้เกิดอาการปวด โดยการควบคุม นำหนักด้วยออกกำลังด้วยการแกว่งแขนและการปรับสิ่งแวดล้อมเพื่อป้องกันการพับงอของข้อ เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามประกอบด้วย ข้อมูลทั่วไป โรคข้อเข่าเสื่อม ความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อม ระดับความปวดข้อเข่า และ พฤติกรรมการจัดการตนเอง ค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.85 และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.87 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและการทดสอบที ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้สูงอายุข้อเข่าเสื่อมในกลุ่มทดลองมี พฤติกรรมการจัดการตนเอง หลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ ดีกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมฯ และดีกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมี นัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2) ผู้สูงอายุข้อเข่าเสื่อมในกลุ่มทดลองมีระดับความปวดข้อเข่าและความรุนแรงของโรค ข้อเข่าเสื่อมหลังเข้าโปรแกรมฯ น้อยกว่าก่อนเข้าโปรแกรมฯ และน้อยกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ ระดับ .05
The purposes of this quasi-experimental research were to study the effectiveness of a pain management and environmental adjustment program for elderly with knee osteoarthritis at Khlongya Subdistrict, Ao Luek District, Krabi Province. The sample of 56 elderly with knee osteoarthritis, was purposively selected. They were divided into experimental and comparative groups, 28 each. The instrument included the program for pain management and environmental adjustment which was developed based on gate control theory. The 8 weeks activities of program comprised: (1) blocking pain at cerebral cortex by developing self-management skills for knee osteoarthritis, (2) stimulating large nerve fifibers for closing gates which received pain signal by applying herbs and exercising quadriceps muscles, and (3) decreasing physical stimuli which were the causes of pain by arm swinging for controlling weight and adjusting environment to prevent joint bending. Data collection questionnaire comprised general information, information related to osteoarthritis, severity of osteoarthritis, levels of knee pain, self-management behaviors, and a medical record. Its content validity was 0.85, and Cronbach's alpha coeffificient was 0.87. Data was analyzed by descriptive statistics and t-test. The results revealed as follows. After enrolling the program, 1) self-management behaviors of the experimental group were signifificantly higher than before attending the program and higher than comparative group (p < .05). 2) Levels of knee pain and levels of severity of osteoarthritis of the experimental group were signifificantly lower than before attending the program and lower than comparative group (p < .05)