 This analytical cross-sectional research aimed to study the dimension and level of Health Literacy and compare the Health Literacy of VHVs regarding dietary control based upon nutrition therapy for Diabetic Mellitus type II patients classified by demographic and environmental factors. The samples were 405 VHVs randomly selected by multi-stage sampling technique. The research tools were 2 questionnaires 1) demographic and environmental factors that the content validity (IOC) was 0.67-1 and reliability (Cronbach’s Alpha coefficient ) was 0.81 2) Health Literacy of VHVs regarding dietary control based upon nutrition therapy for Diabetic Mellitus type II patients which the content validity (IOC) were 0.67-1, reliability (KR 20) was 0.55-0.84 and Cronbach’s Alpha coefficient was 0.66-0.98. Data were analyzed by descriptive statistics, Independent T-test and F-test
The study revealed that Basic, Communicative, Critical, and overall Health Literacy level was at a low level. The demographic factors on different educational levels and occupations including environmental factors on the different frequency of health learning resulted in different Health Literacy significantly at p ≤ 0.05. The suggestion was to develop the program to enhance the Health Literacy of VHVs regarding dietary control based upon nutrition therapy for Diabetic Mellitus type II patients. 
การวิจัยแบบสำรวจเชิงวิเคราะห์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามิติ ระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพและเปรียบเทียบความรอบรู้ ด้านสุขภาพของ อสม.เกี่ยวกับการควบคุมอาหารตามหลักโภชนบำบัดสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล และสภาพแวดล้อม กลุ่มตัวอย่างเป็น อสม.จำนวน 405 คน สุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้เก็บข้อมูลเป็นแบบสอบถาม 2 ชุดคือ 1) แบบสอบถามเกี่ยวกับปัจจัยส่วนบุคคล และปัจจัยสภาพแวดล้อม ค่าความตรงตามเนื้อหา (IOC) เท่ากับ 0.67-1 และความเที่ยงได้ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาคเท่ากับ 0.81 2) แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับการควบคุมอาหาร ตามหลักโภชนบำบัดสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ค่าความตรงตามเนื้อหา (IOC) เท่ากับ 0.67-1 ความเที่ยงของเครื่องมือ (KR 20) เท่ากับ 0.55-0.84 ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาคเท่ากับ 0.66-0.98 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Independent T-test F-test
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีมิติความรอบรู้ด้านสุขภาพขั้นพื้นฐาน ขั้นการมีปฏิสัมพันธ์ร่วมกัน ขั้นวิจารณญาณและ ระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับรู้แจ้งต่ำ ปัจจัยส่วนบุคคลด้านระดับการศึกษา อาชีพ และปัจจัยสภาพแวดล้อม ด้านการเรียนรู้ด้านสุขภาพที่ต่างกัน ความรอบรู้ด้านสุขภาพต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p ≤ .05 ข้อเสนอแนะคือควร พัฒนาโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพของ อสม. เกี่ยวกับการควบคุมอาหารตามหลักโภชนบำบัดสำหรับผู้ป่วย เบาหวานชนิดที่ 2