The purposes of this descriptive research were to 1) study and compare the potential of caregivers of elderly people as Isan context in municipal and non municipal area, and 2) study the role of professional nurses for promoting competency of caregiver among elderly people. Two hundred and ten caregivers of elderly people for questionnaire, five caregivers of elderly people for in-depth interview and five professional nurses who had responsibility in elderly care service for in-depth interview were selected using multi-stage sampling. Research instruments consisted of demographic data, the potential of caregivers of elderly people questionnaire developed by researcher, reliability obtained by using Cronbach’s alpha coefficients of 0.90. Quantitative data were analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation and t-test. For qualitative data were analyzed using content analyses.
The results of this study demonstrated that 1) Mean score of the potential of caregivers of elderly people in municipal and non municipal area at high level (  = 4.05 and 4.09), 2) The comparison of the potential of caregivers of elderly people in municipal and non municipal area were overall not different, 3) The comparison of the potential of caregivers of elderly people in municipal and non municipal area at each aspect found that mind, social and economic part were different in a statistically significant at the 0.05 level (t = -2.03, -3.12 and 3.22 as follows). Finally, professional nurses have also responsibilities to provide the individual education about caring for elderly people instead of promoting caregivers’ attitude and physical and mental care of caregivers. The results of this study indicated that caregivers both in municipal and non municipal area have the potential for providing elderly care. Healthcare provider, therefore, especially professional nurses should take responsibilities in promoting education and skills regarding elderly health care for maintaining the potential and competency among caregivers. Moreover, nurse should promote caregivers’ attitude and caring of physical and mental of caregivers.
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงบรรยาย (Descriptive research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุ ตามบริบทวัฒนธรรมท้องถิ่นอีสาน 2) เปรียบเทียบศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุ ในเขตอำเภอเมืองและนอกเขตอำเภอเมืองอุบลราชธานี และ 3) บทบาทของพยาบาลวิชาชีพในการส่งเสริมศักยภาพของผู้ดูแลผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา 1) ผู้ดูแลผู้สูงอายุ จำนวน 210 คน และ สัมภาษณ์เชิงลึก 5 คน 2) พยาบาลวิชาชีพที่รับผิดชอบ งานผู้สูงอายุ สัมภาษณ์เชิงลึกจำนวน 5 คน สุ่มตัวอย่างผู้ดูแลผู้สูงอายุแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage sampling) เครื่องมือที่ใช้ ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราประเมินค่า และแบบสัมภาษณ์เชิงลึก ผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ วิเคราะห์ค่าความเที่ยงแบบสอบถามศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุ เท่ากับ 0.90 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ย Independent t-test ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์เชิง เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) ศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุ ในเขตอำเภอเมืองและนอกเขตอำเภอเมือง อยู่ในระดับสูง (  = 4.05 และ 4.09 ตามลำดับ) 2) ศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุในเขตอำเภอเมืองและนอกเขตอำเภอเมือง แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ 3) เปรียบเทียบความแตกต่างรายด้านของศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุ ระหว่างผู้ดูแลผู้สูงอายุในเขตอำเภอเมืองและนอกเขตอำเภอเมือง พบว่า ศักยภาพการดูแลด้านจิตใจ ด้านสังคมและการดูแลด้านเศรษฐกิจของผู้ดูแลผู้สูงอายุในเขตอำเภอเมืองและนอกเขตอำเภอ เมือง มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (t = -2.03, -3.12 และ 3.22 ตามลำดับ) 4) พยาบาลวิชาชีพมีบทบาท ให้ความรู้กับผู้ดูแลผู้สูงอายุเป็นรายบุคคล เกี่ยวกับวิธีการดูแลผู้สูงอายุ มากกว่าบทบาทการส่งเสริมทัศนคติและบทบาทดูแล ด้านร่างกายและจิตใจของผู้ดูแล จากผลการวิจัยจะเห็นได้ว่า ผู้ดูแลในเขตอำเภอเมืองและนอกเขตอำเภอเมืองมีศักยภาพในการดูแลผู้สูงอายุ ดังนั้นบุคลากร สุขภาพโดยเฉพาะพยาบาลวิชาชีพควรมีบทบาทในการส่งเสริมความรู้และทักษะเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพเพื่อให้ผู้ดูแลดำรงไว้ ซึ่งศักยภาพในการดูแลผู้สูงอายุต่อไป และควรส่งเสริมทัศนคติและดูแลร่างกายและจิตใจของผู้ดูแล