This action research aimed to develop a care model to slow the progression of disease in patients with the third-stage chronic kidney disease (CKD) in San Pa Tong District, Chiang Mai Province. From December 2020 to September 2021, the research process consisted of two stages: 1) The first stage involved analyzing the current care situation and developing a care model based on group discussion with 15 patients with third-stage CKD and group meetings with 8 multidisciplinary teams over 3 months. 2) The second stage involved testing and improving the model with 10 third-stage CKD patients over 4 months. The research instruments consisted of: 1) group discussion guidelines, 2) a case management assessment form, 3) consultation guidelines to support self-management, 4) demographic and disease control forms, and 5) an instrument measuring sodium consumption in food. Qualitative data were analyzed by content analysis, while quantitative data were analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation, and Wilcoxon signed-rank test. The results from the care situation analysis revealed that: 1) there was no specific outpatient department for patients with the third-stage CKD, and care outcomes were lower than the standard goal; 2) there was limited access to the services, inadequate health education provision by nurses, and no sufficient surveillance for patients with the third-stage CKD; 3) the food consumption behavior of patients mostly included local foods with high sodium. The care model developed to slow the progression of CKD Patients is comprised of: 1) screening, 2) case management, 3) care provision, 4) support for self-management, 5) monitoring and empowerment, and 6) outcome evaluation. The results from testing the model over 4 months showed that the mean eGFR before and after testing was 47 and 51 ml/min/1.73 m2/yr, respectively, but it was not statistically significant (Z = 1.129, p-value =. 259). However, 33.33% of patients experienced improved CKD stages, and 66.67% remained at the same stage.
The study reflected that the care model to slow the progression of third-stage CKD requires collaboration between the multidisciplinary team and patients, and the involvement of patients in the self-management of reducing sodium shows an advantage in slowing the progression of CKD. Future research should test the model with a comparative group and a larger sample size.
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลเพื่อชะลอภาวะไตเสื่อมใน ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่ ดำเนินการระหว่างเดือนธันวาคม พ.ศ. 2563 ถึงกันยายน พ.ศ. 2564 กระบวนการวิจัยมี 2 ระยะ คือ 1) วิเคราะห์สถานการณ์และพัฒนารูปแบบการดูแลเพื่อชะลอภาวะไตเสื่อม โดยการสนทนากลุ่มผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะที่ 3 จำนวน 15 คน และประชุมกลุ่มย่อยทีมสหวิชาชีพ จำนวน 8 คน ระยะเวลาดำเนินการ 3 เดือน และ 2) ทดสอบรูปแบบ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 จำนวน 10 คน ระยะเวลาดำเนินการ 4 เดือน และปรับปรุงองค์ประกอบจนได้รูปแบบที่เหมาะสม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ 1) แนวทางการสนทนากลุ่ม 2) แบบประเมินผู้ป่วยรายกรณี 3) แนวทางให้คำปรึกษาเพื่อสนับสนุนการจัดการดูแลสุขภาพตนเอง 4) แบบบันทึกข้อมูลลักษณะประชากรและการควบคุมโรค และ 5) เครื่องวัดปริมาณโซเดียมในอาหาร วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและข้อมูลเชิงปริมาณด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติ Wilcoxon signed-rank test ผลการวิเคราะห์สถานการณ์พบว่า 1) การให้บริการผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ยังไม่มีการแยกห้องตรวจเฉพาะโรคและผลลัพธ์ของการดูแลยังต่ำกว่าเป้าหมาย 2) การเข้าถึงบริการของผู้ป่วยมีน้อย พยาบาลยังให้ความรู้ไม่เพียงพอ และการติดตามเพื่อแก้ไขปัญหาของผู้ป่วยไม่ต่อเนื่อง 3) พฤติกรรมการบริโภคอาหารของผู้ป่วยส่วนมากเป็นอาหารท้องถิ่นที่มีรสเค็ม รูปแบบการดูแลเพื่อชะลอภาวะไตเสื่อมประกอบด้วย 1) การค้นหาและคัดกรอง 2) การจัดการรายกรณี 3) การให้บริการรักษา 4) การสนับสนุนการจัดการดูแลสุขภาพตนเอง 5) การติดตามการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและเสริมพลัง และ 6) การประเมินผลลัพธ์ ผลการทดสอบใช้รูปแบบในเวลา 4 เดือน พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ย eGFR ก่อนและหลังการทดลอง เท่ากับ 47 และ 51 มล./นาที/1.73 ม2/ปี ตามลำดับ มีความแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (Z = 1.129, p-value = .259) และร้อยละ 33.33 มีระยะของไตดีขึ้น ร้อยละ 66.67 มีระยะของไตคงเดิม
ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่า รูปแบบการดูแลเพื่อชะลอภาวะไตเสื่อมในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างทีมสหวิชาชีพและผู้ป่วย การสนับสนุนให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในการจัดการการดูแลตนเองและลดการบริโภคเค็มจะส่งผลดีต่อการชะลอภาวะไตเสื่อม การวิจัยครั้งต่อไปควรมีกลุ่มเปรียบเทียบและมีจำนวนตัวอย่างที่มากขึ้น