Background: Pancreatitis is the most common and life threatening complication of endoscopic retrograde cholangiopancreatography. Clinical factors are not reliable for diagnosis. Serum amylase is useful for early detection post-ERCP pancreatitis (PEP).Objective: To evaluate the value of using 2 hour post-ERCP serum amylase level combine with clinical risk factors as a predictor of post-ERCP pancreatitis.Methods: A prospective cohort study of consecutive patients who underwent ERCP from February 2017 to December 2019. Patients and procedure related risk factors as well as the 2 hour post ERCP amylase levels were analyzed.Statistical analysis: Categorical variables were compare using Fisher’s exact test ,whereas continuous variables were compare using t-test. ROC curve analysis was used to determine the cutoff level of 2 hour serum amylase. Predictive factors were identified with multivariate logistic regression.Results: A total 355 ERCP procedures were included in this study. Post-ERCP pancreatitis occurred in 41 patients (11.5%). Patients with PEP had 2 hour serum amylase level higher than non PEP group (421 vs 104 IU/L, P < 0.001). The cutoff value of 2 hour serum amylase was 124 IU/L (1.5 times of the upper normal limit) sensitivity 85.4% area under ROC curve 81.7%. By univariate analysis, significant risk factors were difficult cannulation (OR 3.02), pancreatic duct cannulation (OR 3.5), precut sphincterotomy (OR 3.67) and 2 hour serum amylase > 124 IU/L (OR 20.71). Multivariate analysis revealed that 2 hour serum amylase > 124 IU/L was a significant predictive factor for PEP (OR 14.78, 95%CI 5.66 – 38.59, P < 0.0001 ) . The area under ROC curve for predict PEP was significantly increase when using 2 hour serum amylase combine with clinical risk factors instead of clinical risk factors alone (AUC 84.9% VS 68.2%, P < 0.0001).Conclusion: Combination of 2 hour post-ERCP serum amylase level combine with clinical risk factors is a reliable test to predict post ERCP pancreatitis
หลักการและเหตุผล: ตับอ่อนอักเสบเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยของการทำหัตถการส่องกล้องทางเดินน้ำดีและมีความรุนแรงถึงแก่ชีวิต การวินิจฉัยภาวะนี้โดยอาศัยลักษณะทางคลินิกขาดความน่าเชื่อถือและล่าช้า จึงมีการใช้ระดับเอนไซม์ amylase ในกระแสเลือดเพื่อช่วยทำนายภาวะตับอ่อนอักเสบหลังทำหัตถการวัตถุประสงค์: เพื่อประเมินการใช้ระดับเอนไซม์ amylase ในกระแสเลือดที่ 2 ชั่วโมงหลังทำหัตถการส่องกล้องทางเดินน้ำดีร่วมกับปัจจัยเสี่ยงทางคลินิกมาทำนายการเกิดภาวะตับอ่อนอักเสบหลังทำหัตถการวิธีการศึกษา: การศึกษาแบบเก็บข้อมูลไปข้างหน้าในผู้ป่วยที่ได้รับการส่องกล้องทางเดินน้ำดีระหว่าง เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ.2560 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ.2562 ในโรงพยาบาลสุรินทร์ ภายหลังทำหัตถการ 2 ชั่วโมง ผู้ป่วยจะได้รับการเจาะเลือดตรวจระดับเอนไซม์ amylase ข้อมูลปัจจัยเสี่ยงทางคลินิก หัตถการและระดับเอนไซม์ amylase ถูกนำมาวิเคราะห์เพื่อทำนายภาวะตับอ่อนอักเสบสถิติที่ใช้: ข้อมูลทั่วไปแจงนับใช้สถิติวิเคราะห์ Fisher’s exact test ส่วนข้อมูลต่อเนื่องใช้ t-test เปรียบเทียบ 2 กลุ่ม การหาจุดตัดระดับเอนไซม์ amylase ที่ 2 ชั่วโมงใช้การวิเคราะห์พื้นที่ใต้กราฟ ROC การคำนวณแต้มต่อของปัจจัยเสี่ยงใช้การวิเคราะห์ถดถอยพหุ logisticผลการศึกษา: จำนวนหัตถการส่องกล้องทางเดินน้ำดีทั้งหมด 355 ครั้ง ภาวะตับอ่อนอักเสบหลังทำหัตถการเกิดในผู้ป่วย 41 ราย คิดเป็นร้อยละ 11.5 ผู้ป่วยที่เกิดภาวะตับอ่อนอักเสบมีระดับเอนไซม์ amylase ที่ 2 ชั่วโมงสูงกว่าผู้ป่วยที่ไม่เกิดภาวะนี้ (421 vs 104 IU/L, p < 0.001) ค่าจุดตัดของระดับเอนไซม์ amylase ในการทำนายภาวะตับอ่อนอักเสบ คือ 124 IU/L หรือ 1.5 เท่าของค่าปกติสูงสุด มีความไวร้อยละ 85.4 ค่าพื้นที่ใต้กราฟ ROC ร้อยละ 81.7 ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดตับอ่อนอักเสบจากการวิเคราะห์ตัวแปรเดียวที่มีนัยสำคัญ คือ การใส่ลวดนำเข้าท่อน้ำดียาก (OR 3.02), การใส่ลวดนำเข้าท่อตับอ่อน (OR 3.5), การตัดเปิดหูรูดก่อนใส่ลวดนำ (OR 3.67) และระดับเอนไซม์ amylase ที่ 2 ชั่วโมงมากกว่า 124 IU/L (OR 20.71) เมื่อคุมตัวแปรอื่นจากการวิเคราะห์หลายตัวแปรพบว่า ระดับเอนไซม์ amylase ที่ 2 ชั่วโมงมากกว่า 124 IU/L เป็นปัจจัยในการทำนายภาวะตับอ่อนอักเสบหลังทำหัตถการ (OR 14.78, 95% CI 5.66 – 38.59, p< 0.0001 ) เมื่อใช้ร่วมกับปัจจัยเสี่ยงทางคลินิก คำนวณพื้นที่ใต้กราฟ ROC เพิ่มขึ้นจากการใช้ปัจจัยเสี่ยงทางคลินิกอย่างเดียวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (AUC 84.9% VS 68.2%, p < 0.0001)สรุป: ระดับเอนไซม์ amylase ในกระแสเลือดที่ 2 ชั่วโมงหลังทำหัตถการส่องกล้องทางเดินน้ำดีร่วมกับปัจจัยเสี่ยงทางคลินิกมีความน่าเชื่อถือในทำนายการเกิดตับอ่อนอักเสบหลังทำหัตถการ