Background : Rabies is an infection causing the highest case fatality that can be prevented by rabies post exposure prophylaxis (PEP). The information of human exposed to rabies are record in the report 36. The data of Department of Livestock Office portrayed that incomplete PEP leads to fatal human rabies infection. This study was carried out and aimed to describe and identify the associated factors of incomplete rabies vaccination among patients in outpatient department (OPD).Methods : A case-control study was conducted by collecting the data from the 260 reports of human exposed to rabies (report 36), 130 incomplete vaccination reports and 130 complete vaccination reports. Chi-square, Fisher Exact test, and student T-test were the statistical methods to explore the association of the interested factors. The significant level was 0.05. The factors provided the statistical significant were further analyzed by multiple logistic regression.Results : The complete vaccination group and incomplete vaccination group were male patients, 47.7% and 55.4% respectively. The average age of each group was 37.6 years and 39.3 years consequently. All of participants received the rabies vaccine, 95 people (37.4%) obtained the rabies immunoglobulin, no report of rabies immunoglobulin allergy. The associated factors of incomplete rabies vaccination were wound washing without soap (p-value = 0.0041) and receiving rabies immunoglobulin (p-value < 0.001). Both factors also showed the statistical significance by multiple logistic regression, adjusted OR 2.01 (1.03-3.91) and 2.26 (1.32-3.85) respectively.Conclusion : All of participants were received rabies vaccination and no report of rabies immunoglobulin allergy. Wound dressing without soap and receiving rabies immunoglobulin were related factors of incomplete rabies vaccination possibly due to the different knowledge or attitude of the participants. The knowledge of human rabies should be distributed to the people to raise the awareness of self-human rabies prevention and control.
หลักการและเหตุผล : โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคที่มีอัตราการตายสูงที่สามารถป้องกันได้โดยการฉีดวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าหลังการสัมผัสสัตว์ที่สงสัยพิษสุนัขบ้า ข้อมูลของผู้มารับบริการจะถูกบันทึกลง ในรายงาน 36 จากข้อมูลของกรมปศุสัตว์พบว่าการฉีดวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าไม่ครบ ตามเกณฑ์มีผลทำให้เกิดการเสียชีวิตด้วยโรคพิษสุนัขบ้า งานวิจัยชิ้นนี้จึงจัดทำขึ้นเพื่อพรรณนาคุณลักษณะและค้นหาปัจจัยที่มีผลต่อการรับวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าหลังสัมผัส ไม่ครบตามเกณฑ์ในกลุ่มผู้มารับบริการในแผนกผู้ป่วยนอก วิธีการศึกษา : ได้ทำการศึกษาแบบเคส-คอนโทรล (Case-control study) โดยบันทึกข้อมูลจากรายงานข้อมูลผู้สัมผัสโรคพิษสุนัขบ้า (รายงาน 36) ทั้งหมด 260 ราย โดยแบ่งเป็นกลุ่มผู้มารับบริการที่มารับวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าหลังสัมผัสครบและไม่ครบตามเกณฑ์กลุ่มละ 130 ราย ทำการเปรียบเทียบปัจจัยที่ทำการศึกษาโดยใช้สถิติ Chi-square, Fisher Exact test และ Student T-test โดยกำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ตัวแปรที่ให้นัยสำคัญทางสถิติ จะทำการวิเคราะห์ต่อด้วยวิธี multiple logistic regression ผลการศึกษา : กลุ่มผู้มารับบริการที่มารับวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าหลังสัมผัสครบและไม่ครบตามเกณฑ์ เป็นเพศชายร้อยละ 47.7 และ 55.4 ตามลำดับ มีอายุเฉลี่ยที่ 37.6 และ 39.3 ปี ตามลำดับ ผู้ป่วยทุกคนได้รับ Rabies vaccine มีเพียง 95 คน (ร้อยละ 37.4) ที่ได้รับ Rabies immunoglobulin ซึ่งไม่พบการแพ้วัคซีน ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการรับวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าหลังสัมผัส ได้แก่ การไม่ล้างแผลด้วยสบู่หลังโดนสัตว์กัด (p-value = 0.007) และการได้รับ Rabies Immunoglobulin (p-value <0.001) เมื่อวิเคราะห์ต่อด้วยวิธี multiple logistic regression ปัจจัยการไม่ล้างแผลด้วยสบู่และการได้รับ Rabies Immunoglobulin ยังคงให้นัยสำคัญทางสถิติ (Adjusted OR 2.011 (1.03-3.91) และ 2.26 (1.32-3.85) ตามสำดับ)สรุปผลการศึกษา : ผู้มารับบริการทุกคนได้รับ Rabies Vaccine และไม่มีผู้มารับบริการที่แพ้ Rabies immunoglobulin หลังการฉีดวัคซีน การไม่ได้ล้างแผลด้วยสบู่หลังโดนสัตว์กัด และการได้รับ Rabies Immunoglobulin เป็นปัจจัยที่มีผลต่อการรับวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าหลังสัมผัสไม่ครบ ซึ่งอาจเกิดจากความรู้ ทัศคติของผู้มารับบริการที่มีความแตกต่างกัน จึงต้องมีการให้ความรู้ เพื่อให้ประชาชนเห็นความสำคัญของการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า 