Background: The seam border communities in Saraburi Province are crucial entry points for communicable diseases which, if not properly managed, would affect the quality of life’s population significantly. Risk communication is an importance tools of health management. Therefore, effective health risk communication is essential to reducing morbidity and mortality caused by communicable diseases and all hazard. Objective: To the development of a community network management model to enhance participation in health risk communication of the seam border communities in Saraburi province.Methods: The mixed-method research divided into three phases during Aug 2022 – Feb 2023. First step was study of the health communication component environment of border communities in Saraburi province, and the second was development of a community network management model to enhance participation in health risk communication of the seam border communities in Saraburi province, and finally, to test the usefulness and feasibility of the model in practice. The samples consisted of the community network on seam border communities and the experts on health risk communication, selected by the purposive selected the snowball sampling, and the simple random technique. The semi-structured interview, the questionnaire and focus group discussion were constructed and used as tools for data collection; and the data were analyzed by using content analysis and descriptive statistics.Results: The community network management model to enhance participation in health risk communication of the seam border communities in Saraburi province consisted of 8 processes; 1) Creation local health communication policies and measures. 2) Establishment of a committee for a manage Community Health Risk Communication. 3) Public relations of health information and promote health literacy on health communication in the seam border communities.4) Development of the potential on health communication for the family leaders. 5) Development of a smart community health learning center to provide comprehensive health information services. 6) Development of media and channels of community health communication and integrate of communication traditional culture with a technology 7) Participation in rehearse an emergency response plan for health risk communication of community network in the seam border communities between Saraburi province and the near area and 8) Evaluation of the effectiveness of community measures and community satisfaction on health risk communication of the seam border communities. The beneficial conditions of model were Leaders have leadership in communication, the community capital influencing self-management, and the community network strength.Conclusions: The model was considered high level in actually utility ( = 4.41, S.D. = 0.79) and feasibility ( = 3.95, S.D.= 0.91) could be applied to the context of the seam border communities in Saraburi Province.
หลักการและเหตุผล: ชุมชนรอยต่อชายขอบเป็นชุมชนที่ตั้งอยู่ระหว่างจังหวัดมักมีข้อจำกัดในด้านการเข้าถึงข้อมูลสื่อสาร และเป็นพื้นที่เสี่ยงต่อภัยคุกคามสุขภาพ เช่น โรคติดต่อ โรคอุบัติซ้ำ ซึ่งชุมชนรอยต่อชายขอบของจังหวัดสระบุรี มีอัตราการระบาดของโรคไข้มาลาเรีย และโรคไข้เลือดออกสูง การสื่อสารความเสี่ยงเป็นเครื่องมือสำคัญในการจัดการด้านสุขภาพ ดังนั้นการมีรูปแบบการสื่อสารความเสี่ยงด้านสุขภาพที่มีประสิทธิภาพของชุมชนรอยต่อชายขอบจะช่วยลดการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตที่เกิดจากภัยคุกคามสุขภาพ วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการเครือข่ายชุมชนเพื่อเสริมสร้างการมีส่วนร่วมด้านการสื่อสารความเสี่ยงสุขภาพของชุมชนรอยต่อชายขอบจังหวัดสระบุรีวิธีการศึกษา: การวิจัยแบบผสมผสานวิธี แบ่งเป็น 3 ระยะ ศึกษาเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2565–กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 1) ศึกษาสภาพแวดล้อมเชิงองค์ประกอบด้านการสื่อสารสุขภาพกลุ่มตัวอย่าง 2) พัฒนารูปแบบการจัดการเครือข่ายชุมชนเพื่อเสริมสร้างการมีส่วนร่วมด้านการสื่อสารความเสี่ยงสุขภาพ และ 3) ทดสอบความเหมาะสมด้านประโยชน์และความเป็นไปได้ในการนำรูปแบบไปปฏิบัติ กลุ่มตัวอย่าง คือ เครือข่ายสุขภาพของชุมชนรอยต่อชายขอบจังหวัดสระบุรี และผู้เชี่ยวชาญด้านการสื่อสารความเสี่ยง เลือกแบบเจาะจง แบบลูกโซ่ และสุ่มอย่างง่าย รวบรวมข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสอบถาม และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา และสถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษา: รูปแบบการจัดการเครือข่ายชุมชนเพื่อเสริมสร้างการมีส่วนร่วมด้านการสื่อสารความเสี่ยงสุขภาพของชุมชนรอยต่อชายขอบจังหวัดสระบุรี มี 8 ขั้นตอน คือ 1) กำหนดนโยบายและมาตรการการสื่อสารสุขภาพระดับท้องถิ่น 2) จัดตั้งคณะกรรมการด้านการสื่อสารความเสี่ยงสุขภาพจากตัวแทนเครือข่าย 3) รณรงค์ประชาสัมพันธ์สร้างความรอบรู้ด้านการสื่อสารสุขภาพในชุมชน 4) พัฒนาศักยภาพแกนนำครอบครัวด้านการสื่อสารสุขภาพ 5) สร้างศูนย์การเรียนรู้สุขภาพชุมชนแบบครบวงจรเพื่อบริการด้านข้อมูลสุขภาพ 6) การพัฒนาสื่อและช่องทางการสื่อสารชุมชนโดยบูรณาการวัฒนาธรรมการสื่อสารชุมชนกับเทคโนโลยีการสื่อสารวิถีใหม่ 7) การฝึกซ้อมการเผชิญภาวะฉุกเฉินด้านสุขภาพระหว่างเครือข่ายชุมชนเขตติดต่อจังหวัดสระบุรีและจังหวัดใกล้เคียง และ 8) การประเมินด้านประสิทธิภาพมาตรการชุมชนและความพึงพอใจของชุมชนสรุปผล: รูปแบบมีความเหมาะสมด้านประโยชน์ ( = 4.41, S.D.= 0.79) และความเป็นไปได้ในการนำรูปแบบไปใช้ปฏิบัติจริงในชุมชนจังหวัดสระบุรี (= 3.95, S.D.= 0.91) โดยรวมในระดับมาก ภาคีเครือข่ายสามารถนำรูปแบบไปใช้เป็นแนวทางในการสร้างความร่วมมือด้านการสื่อสารความเสี่ยงในพื้นที่รอยต่อชายขอบระหว่างจังหวัดได้