Background : Postpartum hemorrhage is a public health problem which causes maternal death worldwide which one fourth of subsequent maternal death resulting from postpartum hemorrhage after the third stage of labor, The blood loss usually occurs within first 24 hours of postpartum period. Rate of postpartum hemorrhage has been steadily decreasing by year but remains a major problem of postpartum death in Thailand.Objective : To study the effectiveness of developed nursing care system for postpartum hemorrhage prevention.Study design : Action research was proposed to focus on maternal patients admitted to Buriram hospital from 2011 to 2013. Purposive sampling technique was used to recruit the subjects. The conference of involved team was set to define cause of postpartum hemorrhage and review the relevant nursing practices for system improvement. The new nursing care system was applied to practice and evaluation. Descriptive data analysis presented with frequency, mean and percentage while qualitative statistics was used for content analysis.Results : Situation analysis during 2011 to 2013 presented that Buriram Hospital had the explicit and standardized nursing care system for postpartum hemorrhage prevention in pregnant women and innovative measure blood bags was also invented. Network of postpartum hemorrhage prevention in pregnant women among community hospitals and primary care hospitals was established through the referrals system for continuous care. The study revealed rates of postpartum hemorrhage during 2011 to 2013 were 1.64%, 1.32% and 0.63% respectively while rate of postpartum hemorrhage shock were found 0.25%, 0.18% and 0.18% respectively. Incidence of maternal death from postpartum hemorrhage was found in one case (14.10 %) in 2012 and rates of hysterectomy according to postpartum hemorrhage were 0.20 %, 0.17% and 0.09% respectively.Conclusion : According to the result of developed nursing care system for postpartum hemorrhage prevention, authors concluded that the new system for postpartum hemorrhage prevention was useful as a guideline for postpartum hemorrhage prevention which enhances multidisciplinary collaboration and seamless care between Buriram hospital and community hospital network.
บทนำ : การตกเลือดในระยะหลังคลอดเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่เป็นสาเหตุการ ตายของมารดาทั่วโลก และ 1 ใน 4 ของการตายมารดาหลังคลอดซึ่งเกิดจาก การตกเลือดหลังคลอดหลังจากระยะที่ 3 ของการคลอดสิ้นสุดลง และภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังคลอด ในแต่ละปีพบว่าอัตราการตกเลือดหลังคลอดลดลง เรื่อยๆ แต่ยังคงเป็นปัญหาการตายที่สำคัญของมารดาหลังคลอดใน ประเทศไทยวัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาผลการพัฒนาระบบการพยาบาลในการป้องกันภาวะตกเลือด หลังคลอดรูปแบบวิจัย : การศึกษานี้เป็นแบบ Action Research กลุ่มเป้าหมาย คือมารดาที่มาคลอด ที่โรงพยาบาลบุรีรัมย์ ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2554-2556 เลือกแบบเจาะจง โดยได้จัด ประชุมทีมงานที่เกี่ยวข้อง หาสาเหตุของการตกเลือดหลังคลอด ทบทวน แนวทางปฏิบัติของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องปรับปรุงแนวทางปฏิบัติกำหนด รูปแบบบริการและทดลองใช้ระบบใหม่ พัฒนาเครือข่าย ประเมินผลการ พัฒนาระบบ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิเคราะห์เชิงเนื้อหาผลการศึกษา : ปีพ.ศ. 2554-2556 พบว่า โรงพยาบาลบุรีรัมย์มีระบบการพยาบาลในการป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดที่ชัดเจนและได้มาตรฐาน มีการสร้างนวัตกรรมถุงตวงเลือด มีเครือข่ายในการดูแลหญิงตั้งครรภ์ในการป้องกันการ ตกเลือดหลังคลอดในโรงพยาบาลชุมชนและในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบล โดยมีระบบการส่งต่อการดูแลที่ต่อเนื่อง และจากการศึกษาพบว่า อัตรา การตกเลือดหลังคลอด ร้อยละ 1.64, 1.32, 0.63 อัตราการเกิดภาวะช็อก จากการตกเลือดหลังคลอด ร้อยละ 0.25, 0.18, 0.18 ตามลำดับ ในปีพ.ศ. 2555 มีมารดาเสียชีวิตจากภาวะตกเลือด 1 ราย คิดเป็นร้อยละ 14.10 และ อัตราการตัดมดลูกจากภาวะตกเลือดหลังคลอด ร้อยละ 0.20, 0.17, 0.09 ตามลำดับสรุป : การพัฒนาระบบการพยาบาลในการป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดช่วยลด อัตราการตกเลือดและตัดมดลูกหลังคลอด สามารถนำมาใช้เป็นแนวทางใน การป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอด เกิดความร่วมมือในการดูแลและการ ป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดในทีมสหสาขาของโรงพยาบาลบุรีรัมย์และใน ภาคีเครือข่าย