สัวสดีครับคุณ ผมอยากสอบถามเรื่องการทานยาต้าน HIV ครับ ผมเข้าใจว่าต้องตรงเวลาทุกวันทุกครั้ง แต่สงสัยว่าเราควรงดทานอะไรก่อนหรือหลังทานยาไหมครับ เช่นถ้าผมกินข้าวอยู่แล้วถึงเวลาทานยา สามารถทานได้เลยไหมครับ หรือควรงดทานอาหาร/เครื่องดื่มประเภทไหนก่อนหรือหลังทานยาไหมครับ ขอบล่วงหน้าครับ
สวัสดีค่ะ ยาต้านไวรัส HIV นั้นมีหลายสูตร บางสูตรอาจกินวันละ 1 ครั้ง บางสูตรวันละ 2 ครั้ง แต่ไม่ว่าจะเป็นสูตรใด ต้องทานให้ตรงเวลาต่อเนื่องทุกวันเช่นหากเป็นยาที่กินวันละ 1 ครั้ง หรืออาจระบุว่า ทุก 24 ชั่วโมง ก็สามารถกินเวลาไหนก็ได้ แต่ต้องเป็นเวลาเดียวกันทุกวัน เช่น กินตอน 8.00 น. ก็ต้องทานที่เวลา 8.00 น. ทุกวัน แต่หากระบุว่าเป็นยาที่ให้ทานก่อนนอน ก็ควรกินในเวลากลางคืน เช่น กินเวลา 21.00 น. หากบางวันนอนดึก กินยาไป 21.00 น. แล้วยังไม่เข้านอนก็ไม่เป็นไร เพียงแค่ยาก่อนนอนมักเป็นยาที่มีผลข้างเคียงทำให้คลื่นไส้ อาเจียน มึนงงหรือง่วงนอน เช่น ยา EFV (เอฟฟาไวเร็นซ์) ถ้ากินแล้วนอนจะช่วยให้อาการข้างเคียงเหล่านี้ลดน้อยลงได้ส่วนยาที่กินวันละ 2 ครั้ง ที่ฉลากยาอาจระบุ ทุก 12 ชั่วโมง หรือ เช้า-เย็น ก็ต้องกินยา ห่างกัน 12 ชั่วโมง เช่น มื้อแรกกิน 8.00 น. มื้อที่ 2 ต้องกินตอน 20.00 น. เป็นต้นนอกจากตรงเวลาแล้ว ยาบางชนิดจำเป็นต้องสัมพันธ์กับอาหารด้วย เช่น ยาก่อนอาหาร ต้องกินตอนท้องว่าง หรือกินก่อนอาหาร 1 ชั่วโมง เพราะจะช่วยให้ยาดูดซึมได้ดี และไม่ถูกทำลายโดยน้ำย่อยอาหารที่มีฤทธิ์เป็นกรด เช่น ยา ddI (ดีดีไอ) Indinavir (อินดินาเวียร์) ส่วนบางบางชนิด ต้องกินหลังอาหารทันที เพราะยาจะดูดซึมได้ดีเวลาที่ในกระเพาะมีอาหาร และป้องกันการระคายเคืองของกระเพาะอาหาร เช่น RTV (ริโทนาเวียร์) AZT (ซิโดวูดิน) เป็นต้น สำหรับอาหารต่างๆ ไม่ได้มีข้อห้ามในการทานพร้อมกับยา ยกเว้นสิ่งที่ไม่มีประโยชน์ อย่างแอลกอฮอล์ ก็ไม่ควรดื่มพร้อมกับยา รวมถึงไม่ควรดื่มในเวลาอื่นๆ ด้วย เพราะย่อมเป็นโทษต่อร่างกายค่ะ ซึ่งรวมไปถึงอาหารประเภทกึ่งสุกกึ่งดิบ อาหารดิบ อาหารหมักดอง เป็นต้นดังนั้น ควรทราบก่อนว่ายาที่ทานอยู่ ระบุว่าให้ทานก่อนหรือหลังอาหารค่ะ เพื่อจะได้ให้ยาออกฤทธิ์ได้เต็มประสิทธิภาพ หากไม่ทราบ ควรสอบถามกับเภสัชกรหรือแพทย์ที่รักษาค่ะ