title: NGC 496

text:
NGC 496 (hay còn gọi với những cái tên khác là ), là một thiên hà hình hạt đậu nằm trong chòm sao Song Ngư. Khoảng cách của chúng với hệ mặt trời của chúng ta xấp xỉ khoảng 250 triệu năm ánh sáng. Vào ngày 12 tháng 9 năm 1784, nhà thiên văn học người Anh gốc Đức tên là William Herschel phát hiện.

Lịch sử quan sát
Thiên hà này được phát hiện cùng một lúc với hai thiên hà khác có tên là NGC 495 và NGC 496. Ban đầu, William Herchel mô tả sự phát hiện rằng "cụm ba thiên hà này tạo thành một hình tam giác" (tiếng Anh:"Three [NGC 499 along with NGC 495 and 496], eS and F, forming a triangle.").

Vào đêm tiếp theo, ông tiếp tục quan sát bộ 3 thiên hà này và thêm nhiều chi tiết hơn nữa:"Góc bên phải là NGC 499, phía trước nó là NGC 496 và về phía Bắc là NGC 496. Hai thiên hà NGC 495 và NGC 496 thì vô cùng mờ nhạt và khó có thể hình dung được, còn NGC 499 thì tuy to hơn, sáng hơn nhưng vẫn khó có thể thấy rõ.

Sau đó, một kĩ sư người Ireland tên là Bindon Blood Stoney quan sát. Vị trí của nó được ghi vào danh sách các thiên thể NGC.

Dữ liệu hiện tại
Theo như quan sát, đây là thiên hà thuộc chòm sao Song Ngư. Và dưới đây là một số dữ liệu khác:
Xích kinh

Độ nghiêng

Redshift +0.020258 ± 0.000093

Vận tốc xuyên tâm (Tốc độ xuyên tâm) (6011.7 ± 27.8) km/s

Khoảng cách 250 triệu năm ánh sáng<ref name=distance>

Độ lớn biểu kiến (V) 13.4

Loại thiên hà Sbc

Kích thước biểu kiến 1.6' × 0.9'

Liên kết ngoài

 SEDS

Tài liệu tham khảo

Thiên thể NGC
Được phát hiện bởi William Herschel


title: Aleksandr Scherbakov

text:
Aleksandr Sergeyevich Scherbakov (; sinh 26 tháng 6 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá Nga thi đấu ở vị trí tiền vệ cánh phải cho FC Alashkert mượn từ FC Ural Yekaterinburg.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh ra mắt chuyên nghiệp ngày 19 tháng 3 năm 2016 cho FC Ural Sverdlovsk Oblast trong trận đấu tại Giải bóng đá ngoại hạng Nga trước FC Terek Grozny.

Ngày 11 tháng 2 năm 2018, anh gia nhập câu lạc bộ Armenia FC Alashkert theo dạng cho mượn.

Liên kết ngoài
 Player profile by Giải bóng đá ngoại hạng Nga

Tham khảo

Sinh năm 1998
Người Polevskoy
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Nga
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá FC Ural Yekaterinburg
Cầu thủ bóng đá Giải bóng đá ngoại hạng Nga
Cầu thủ bóng đá FC Alashkert
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Síp
Cầu thủ bóng đá nam Nga ở nước ngoài


title: Diatraea busckella

text:
Diatraea busckella là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Diatraea
Chiloini


title: Euphyia expansata

text:
Euphyia expansata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

E


title: Gnophos maledictus

text:
Gnophos maledictus là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gnophos


title: Miyeegombyn Enkhbold

text:
Miyegombyn Enkhbold (Tiếng Mông Cổ: Миеэгомбын Энхболд), sinh ngày 19 tháng 7 năm 1964 là một chính trị gia Mông Cổ, ông từng là Thủ tướng Mông Cổ từ tháng 1 năm 2006 đến tháng 11 năm 2007 và là Phó thủ tướng từ năm 2007 đến năm 2012. Ông hiện là đương kim Chủ tịch Nhà nước Great Khural (Quốc hội Mông Cổ) từ năm 2016. Năm 2017, ông đại diện cho Đảng Nhân dân Mông Cổ tranh cử trong cuộc Bầu cử tổng thống Mông Cổ năm 2017 nhưng thất bại trước ứng viên Khaltmaagiin Battulga thuộc Đảng Dân chủ.

Tiểu sử
Từ năm 2005 đến tháng 10 năm 2007, Enkhbold là Chủ tịch của Đảng Cách mạng Nhân dân Mông Cổ (MPRP), sau đó ông chuyển sang lãnh đạo Đảng Nhân dân Mông Cổ. Ông cũng từng là Thị trưởng Ulaanbaatar. Sau thất bại của đảng trong cuộc tổng tuyển cử năm 2012, ông được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Nhà nước Great Khural (Quốc hội Mông Cổ). Trong Đại hội lần thứ 27 của Đảng Nhân dân Mông Cổ, ông được bầu làm chủ tịch đảng. Năm 2016, khi MPP nắm quyền kiểm soát quốc hội, ông được bầu làm Chủ tịch Nhà nước Great Khural.

Tham khảo

Sinh năm 1964
Nhân vật còn sống


title: Mark Spitz

text:
Mark Andrew Spitz (sinh ngày 10 tháng 2 năm 1950) là một cựu vận động viên bơi lội chuyên nghiệp người Mỹ. Ông vô địch Olympic 9 lần, và đã từng là chủ nhân kỷ lục thế giới trong 7 môn bơi. Ông đã giành được bảy huy chương vàng tại Thế vận hội Mùa hè 1972 ở Munich, Tây Đức, một kỳ tích sau này bị Michael Phelps vượt qua với 8 huy chương vàng tại Thế vận hội Mùa hè 2008 tại Bắc Kinh. Spitz lập kỷ lục thế giới mới trong tất cả bảy môn bơi mà ông đã thi đấu năm 1972. Spitz có nhiều huy chương hơn bất kỳ vận động viên người Do Thái nào khác trong lịch sử Thế vận hội.

Từ năm 1968 đến năm 1972, Spitz giành được 9 huy chương vàng, 1 bạc và 1 đồng tại Thế vận hội; năm huy chương vàng Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ; 31 danh hiệu tại Amateur Athletic Union (AAU); và tám danh hiệu của Liên đoàn Thể thao Quốc gia (NCAA). Trong những năm đó, ông đã thiết lập 35 kỷ lục thế giới, nhưng hai trong số đó đã được thực hiện trong môi trường thử nghiệm và không chính thức. Ông được vinh danh là Vận động viên bơi lội của năm vào năm 1969, 1971 và 1972 bởi tạp chí Swimming World. Ông là vận động viên thứ ba từng giành 9 huy chương vàng Olympic.

Tuổi thơ
Spitz sinh ra tại Modesto, California, và là con đầu trong số ba người con của Lenore Sylvia (Smith) và Arnold Spitz. Gia đình ông là người Do Thái; gia đình của cha ông đến từ Hungary và mẹ của ông, ban đầu có họ là "Sklotkovick", đến từ Nga. Khi ông được hai tuổi, gia đình Spitz chuyển đến Honolulu, Hawaii, nơi ông bơi tại bãi biển Waikiki mỗi ngày. "Bạn nên thấy Spitz lao xuống đại dương như thế nào. Nó chạy như thể nó đang cố tự tử," Lenore Spitz trả lời phỏng vấn tạp chí Time năm 1968. Khi lên 6 tuổi, gia đình ông trở về Sacramento, California, và ông bắt đầu thi đấu tại câu lạc bộ bơi lội địa phương. Khi lên 9 tuổi, ông đã được đào tạo tại Câu lạc bộ bơi Arden Hills ở Sacramento với huấn luyện viên bơi lội Sherm Chavoor, người đã huấn luyện bảy vận động viên giành huy chương Olympic, bao gồm cả Spitz.

Spitz đã giành một kỷ lục thế giới của nhóm tuổi và 17 kỷ lục quốc gia ở độ tuổi 10. Ở tuổi 14, gia đình anh chuyển tới Santa Clara, nơi Spitz gia nhập Câu lạc bộ Bơi Santa Clara và được huấn luyện viên George F. Haines huấn luyện. Từ 1964 đến 1968, Mark được đào tạo với Haines tại SCSC và trường trung học Santa Clara. Trong suốt bốn năm ở đó, Mark đã giành các kỷ lục cấp 3 quốc gia trong mọi kiểu bơi và ở mọi khoảng cách. Năm 1966 ở tuổi 16, anh đã vô địch bơi bướm 100 mét tại giải vô địch quốc gia AAU, lần đầu tiên trong tổng số 24 danh hiệu AAU của anh. Năm sau, Mark lập kỷ lục thế giới đầu tiên của mình tại một cuộc thi nhỏ ở California trong thể loại 400 mét tự do với thời gian 4:10.60, và bắt đầu nổi lên trong làng bơi lội thế giới.

Sự nghiệp bơi lội

Maccabiah Games
Đại hội thể thao Maccabiah năm 1965 là cuộc thi quốc tế đầu tiên của Spitz. Ở tuổi 15 ở Tel Aviv, Spitz giành được bốn huy chương vàng và được vinh danh là vận động viên xuất sắc nhất.

Ông trở lại Israel vào năm 1969 sau Thế vận hội Mexico để một lần nữa cạnh tranh trong Giải thể thao Maccabiah. Lần này, ông đã giành sáu huy chương vàng. Ông lại được đặt tên là vận động viên xuất sắc nhất giải đấu.

Năm 1985, Spitz đốt đuốc khai mạc giải Maccabiah.

Năm 2005, ông là thành viên của đoàn Hoa Kỳ tại Thế vận hội Maccabiah lần thứ 17. Ông đã phát biểu tại lễ khai mạc JCC Maccabiah Games, được tổ chức tại Richmond, Virginia. Weinstein JCC ở Richmond là một trong những địa điểm chủ nhà của JCC cho các trò chơi năm 2005 với hơn 1.000 thanh thiếu niên tham gia vào các môn thể thao khác nhau, bao gồm cả bơi lội.

Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ
Ông đã giành được năm huy chương vàng tại Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ năm 1967, lập kỷ lục tồn tại đến năm 2007 khi vận động viên bơi lội người Brazil, Thiago Pereira, đã giành sáu huy chương vàng tại Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 15 ở Rio de Janeiro.

Thế vận hội 1968
Spitz lúc đó đã là người nắm giữ mười kỷ lục thế giới, và ông mạnh bạo dự đoán rằng bản thân sẽ giành được sáu huy chương vàng tại Thế vận hội Mùa hè 1968 tại Mexico City. Tuy nhiên, ông chỉ giành được hai huy chương vàng đồng đội: tiếp sức tự do 4×100 mét với thời gian 3:31,70, và tiếp sức tự do 4 × 200 mét với thời gian 7:52,33. Ngoài ra, Spitz đứng thứ hai trong thi bơi bướm 100 mét trong 56,40 giây; ông đã bị đánh bại bởi người đồng nghiệp Doug Russell của Mỹ với thời gian nửa giây, mặc dù ông đang giữ kỷ lục thế giới và đã từng đánh bại Russell mười lần khi thi đấu trong năm đó. Russell chỉ đạt mức ngang với kỷ lục thế giới của Spitz một thời gian ngắn vào cuối tháng 8 năm 1967, đồng kỷ lục với Spitz trong năm ngày trước khi Spitz lại lập kỷ lục mới vào ngày 2 tháng 10 năm 1967. Kết quả của việc bị Russell đánh bại là Spitz đã không được bơi trong 4 × 100 mét tiếp sức, giúp Russell giành huy chương vàng thứ hai và đội tuyển Mỹ có được một kỷ lục thế giới khác.

Huấn luyện tại trường đại học
Thất vọng với kết quả của mình trong Thế vận hội 1968, Spitz quyết định theo học Đại học Indiana vào tháng 1 năm 1969 để huấn luyện với huấn luyện viên bơi lội huyền thoại của Indiana Hoosiers, Doc Counsilman, vốn cũng đã từng huấn luyện ông tại Mexico City. Ông nhìn lại việc chọn trường Indiana và Counsilman là "quyết định lớn nhất của cuộc đời tôi (và) là quyết định tốt nhất." Trong giai đoạn học tại Indiana, Spitz giành được tám danh hiệu NCAA cá nhân. Năm 1971, ông đoạt giải James E. Sullivan với tư cách vận động viên nghiệp dư hàng đầu tại Hoa Kỳ. Spitz cũng thiết lập một số kỷ lục thế giới trong các cuộc thử nghiệm bơi lội Olympic ở Mỹ được tổ chức tại Portage Park của Chicago vào năm 1972.

Thế vận hội 1972
Tại Thế vận hội mùa hè 1972 ở Munich (Tây Đức), Spitz đã trở lại và tiếp tục dự đoán giành sáu huy chương vàng. Ông còn làm tốt hơn dự đoán, giành 7 huy chương vàng Olympic. Hơn nữa, Spitz lập kỷ lục thế giới mới trong mỗi thể loại bơi - 100 mét tự do (51,22), 200 mét tự do (1:52,78), bướm 100 mét (54.27), bướm 200 mét (2:00,70), tiếp sức tự do 4 × 100 mét (3:26,42), tiếp sức tự do 4 × 200 mét (7:35,78) và tiếp sức hỗn hợp 4 x 100 mét (3:48,16). Spitz đã miễn cưỡng tham gia cuộc thi bơi 100 mét tự do vì lo sợ một kết quả không đoạt huy chương vàng. Vài phút trước cuộc đua, ông thú nhận với phóng viên Donna de Varona của ABC ngay trên sàn hồ bơi, "Tôi biết tôi nói rằng tôi không muốn bơi trước mỗi lần thi, nhưng lần này tôi rất nghiêm túc. Nếu tôi bơi sáu thể loại và giành chiến thắng cả sáu, tôi sẽ là một anh hùng. Nếu tôi bơi bảy thể loại và giành chiến thắng chỉ sáu lần, tôi sẽ là một thất bại." Spitz chiến thắng với khoảng cách vượt ngươi về nhì nửa sải tay và tạo kỷ lục thế giới mới với thời gian 51,22 giây.

Nghỉ hưu
Sau Thế vận hội Munich, Spitz đã nghỉ thi đấu mặc dù lúc đó ông chỉ mới 22 tuổi.

Năm 1999, Spitz xếp hạng 33 trong danh sách SportsCentury 50 vận động viên vĩ đại nhất của ESPN, và là vận động viên bơi lặn duy nhất trong danh sách.

Chú thích

Liên kết ngoài

 MarSpitzUSA.com – Trang chính thức của Mark Sptiz
 Tiểu sử Mark Spitz
 Mark Spitz trên ESPN Classic

 Mark Spitz – Kết quả tại Thế vận hội

Sinh năm 1950
Nhân vật còn sống
Vận động viên bơi bướm Mỹ
Vận động viên bơi tự do Mỹ
Người Mỹ gốc Hungary-Do Thái
Cựu kỷ lục gia bơi lội thế giới
Vận động viên bơi lội Indiana Hoosiers
Người đoạt giải James E. Sullivan
Vận động viên Mỹ Do Thái
Vận động viên bơi lội Do Thái
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 1968
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 1972
Huy chương đồng bơi lội Thế vận hội của Hoa Kỳ
Huy chương bạc bơi lội Thế vận hội của Hoa Kỳ
Huy chương vàng bơi lội Thế vận hội của Hoa Kỳ
Vận động viên bơi lội Thế vận hội của Hoa Kỳ
Vận động viên Modesto, California
Vận động viên Sacramento, California
Vận động viên bơi lội Thế vận hội Mùa hè 1968
Vận động viên bơi lội Thế vận hội Mùa hè 1972


title: Narraga fumipennis

text:
Narraga fumipennis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Narraga


title: Jack Ainscough

text:
John "Jack" Ainscough là một cầu thủ bóng đá người Anh. Là một tiền vệ trung tâm, ông thi đấu ở Football League cho Blackpool. Ông đá 7 trận ở giải vô địch cho câu lạc bộ từ năm 1950 đến năm 1954.  Ông chuyển đến hàng xóm Fleetwood Town năm 1954, thi đấu với kỉ lục 421 trận cho câu lạc bộ trước khi giải nghệ năm 1966.

Tham khảo

Năm sinh thiếu
Cầu thủ bóng đá nam Anh
Cầu thủ bóng đá Fleetwood Town F.C.
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Blackpool F.C.


title: Giải quần vợt Úc Mở rộng 2019 – Đôi nam

text:
Oliver Marach và Mate Pavić là đương kim vô địch, nhưng đã để thua trước Máximo González và Nicolás Jarry ở vòng hai.

Pierre-Hugues Herbert và Nicolas Mahut đã có được trọn bộ Grand Slam sự nghiệp ở nội dung đôi nam sau khi đánh bại Henri Kontinen và John Peers ở trận chung kết, 6–4, 7–6(7–1).

Các hạt giống

Kết quả

Nhánh chung kết

Nửa trên

Nhánh 1

Nhánh 2

Nửa dưới

Nhánh 3

Nhánh 4

Tham khảo

Kết quả

Đôi nam
Giải quần vợt Úc Mở rộng theo năm – Đôi nam


title: Flávia Alessandra

text:
Flavia Alessandra Martins da Costa (sinh ngày 7 tháng 6 năm 1974) là một  nữ diễn viên người Brazil, nổi tiếng với vai diễn trong cả phim telenovelas, bộ phim truyền hình và phim ảnh.

Tiểu sử
Flávia Alessandra là con gái của một giáo viên, Raquel, và của một chỉ huy hải quân, Hélio. Cô là con út trong ba anh em của mình, bên cạnh Keila và Hélio. Cô sinh ra ở Arraial do Cabo, bang Rio de Janeiro. Cô có hai cô con gái: Giulia Martins, về cuộc hôn nhân với Marcos Paulo, người họ đã ly dị vào năm 2002 và Olívia Costa, con gái của Otaviano Costa, người mà họ kết hôn năm 2006.

Flávia Alessandra cũng đã có được quyền công dân Bồ Đào Nha nhờ ông nội Bồ Đào Nha của mình từ vùng Coimbra.

Nghề nghiệp
Cô đã ra mắt trên truyền hình với Người mẫu hàng đầu telenovela (1989), và trong cuộc thi của Sebastão do Faustão ở vị trí thứ nhất, và lần lượt rời khỏi Adriana Esteves và Gabriela Duarte, ở vị trí thứ hai và thứ ba. Cuối cùng, cả ba tham gia vào tiểu thuyết. Năm 2001, cô có vai trò nhân vật chính đầu tiên được lên kế hoạch cho thời gian 9 giờ tối là Lívia Proença de Assunção ở Porto dos Milagres, một telenovela được tạo ra bởi Aguinaldo Silva và Ricardo Linhares. Năm 2002, cô lại thể hiện Lívia của mình, nhân vật chính của O Beijo do Vampiro. Vào năm 2005, cô đóng vai phản diện Cristina trong Alma Gêmea. Telenovela đã được làm nổi bật vì đây là một trong những telenigsas Brazil sở hữu một lượng khán giả tuyệt vời. Năm 2006 đến 2007, cô đóng vai Vanessa trong Pé na Jaca. Chương trình đã đạt được rất nhiều thành công đến nỗi nó thậm chí còn ra mắt dòng vải và các phụ kiện khác cho dân số nữ tính. Năm 2007, cô đóng vai Alzira trong Duas Caras của Aguinaldo Silva. Năm 2009, cô đóng vai nhân vật chính trong Caras & Bocas cùng với Malvino Salvador. Năm 2011, cô trở lại màn ảnh nhỏ trong Morde & Assopra với vai trò: Naomi (một con người) và Naomi (một robot). Năm 2012, cô đóng vai chính trong bộ phim telenovela Salve Jorge vào thời nguyên thủy. Năm 2014, cô đóng vai Heloísa, mẹ của nhân vật chính Líli do Juliana Paiva đóng vai. Năm 2016, cô đóng vai phản diện chính Sandra trong Êta Mundo Bom!.

Tham khảo

Nữ diễn viên điện ảnh Brasil
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1974


title: Outron

text:
Outron (IPA: /aʊt'rɒn/, tiếng Việt: /autrôn/) là chuỗi nucleotide ở đầu 5' của mRNA sơ khai có chứa trình tự nucleotide giống như intron, tiếp theo là một trình tự đóng vai trò thụ thể, phát sinh trong quá trình xử lý RNA theo phương thức cắt nối trans (trans-splicing). Đây là một thuật ngữ trong lĩnh vực di truyền phân tử.

Tổng quan

 Quá trình chế biến RNA sơ khai sau khi được phiên mã từ gen có nội dung chủ yếu là cắt bỏ các đoạn RNA không có mã di truyền và nối các đoạn có mã di truyền lại với nhau, từ đó tạo thành RNA trưởng thành (xem chi tiết ở trang "Xử lý RNA". Sự cắt rồi ghép nối này gọi là RNA splicing (cắt nối RNA). Trong di truyền phân tử phân biệt hai phương thức cắt nối (splicing) là cis-splicing (nghĩa đen là "cắt nối bên này") và trans-splicing ("cắt nối bên kia").

-     Ở cắt nối-cis, các intron (không mã) của RNA sơ khai bị cắt bỏ, rồi các exon (có mã) được nối lại thành chuỗi liên tục, tạo nên RNA trưởng thành là khuôn trực tiếp cho quá trình dịch mã. Cơ chế này đã trình bày tóm tắt ở chương trình Sinh học phổ thông và nâng cao. Phương thức này phổ biến ở sinh vật nhân thực, nên có tác giả gọi là kiểu "bình thường" ("normal" splicing) hoặc kiểu "tiêu chuẩn" (standard  splicing).

-     Ở cắt nối-trans cũng có cắt rồi nối đoạn mang mã, nhưng chỉ ở một bên (xem hình), đồng thời phát sinh một chuỗi gọi là outron.

Outron giống như intron về ba điểm sau:

-     là chuỗi nucleotide ở đầu 5' của mRNA sơ khai (pre mRNA);

-     không mang mã di truyền;

-     có hàm lượng GC (guanine-cytosine content) tương tự.

 Tuy nhiên, outron khác với intron ở:

-     phát sinh trong quá trình xử lý RNA theo phương thức cắt nối trans (trans-splicing), còn trong cắt nối cis (cis-splicing) không xuất hiện;

-     chuỗi outron nằm bên ngoài (out) gen, còn chuỗi intron vốn nằm bên trong (in) gen, tuy đầu cắt nối của Intron và của outron đều ở 3′ như nhau;

-     trong outron có một trình tự đóng vai trò như một vùng nhận cắt nối (splice acceptor) nhận tín hiệu cho phương thức cắt nối trans (trans-splicing).

Đặc điểm
Sự phát hiện cấu trúc outron gắn liền với sự phát hiện ra phương thức cắt nối-trans (trans-splicing).

 Cắt nối-trans là phương thức cắt nối mRNA sơ khai, trong đó một chuỗi dẫn đầu ngắn đồng nhất, gọi là chuỗi dẫn đầu cắt nối (spliced leader, viết tắt là SL), được ghép vào đầu 5′ của mRNA sơ khai đang hình thành, lần đầu tiên được phát hiện trong sinh vật nhân chuẩn nguyên thủy thuộc nhóm trypanosomatida (Murphy và cộng sự 1986; Sutton và Boothroyd 1986), và sau đó cũng tìm thấy ở giun Caenorhabditis elegans và nhiều loài cùng ngành (Krause và Hirsh, 1987), ở trùng roi (Tessier và cộng sự, 1991), ở Giun dẹp (Rajkovic và cộng sự, 1990; Davis và cộng sự, 1994), ở Dinoflagellata, Thân lỗ, Thích ty bào, Sứa lược, Giáp xác, Chaetognatha, Luân trùng, Sống đuôi. Việc bổ sung SL vào mRNA sơ khai được đánh giá là có hai mục đích: SL sẽ hoạt động cùng với quá trình pôlyađênin hóa và SL cũng góp phần tạo "mũ" (CAP) bảo vệ cho mRNA.
 Trong nhóm trypanosomatida, tất cả các đoạn cắt nối đều bắt đầu bằng SL và gen không chứa intron. Nhưng tuy là nhân thực (Eukaryota) mà nhóm loài này lại có gen loại đa cistron (polycistronic gene) giống vi khuẩn, nên bản phiên mã đa cistron (polycistronic RNA) sẽ được cắt nối chỉ gồm nội dung là tách các bản phiên mã dài và liền nhau thành các đoạn cấu trúc đơn (monocistronic RNA) riêng biệt - khác vi khuẩn. Ở giun Caenorhabditis elegans cũng tương tự: 15% số gen của nó tổ chức thành operon. Ngược lại, ở các nhóm sinh vật bậc cao hơn, thì các gen lại là gen cấu trúc đơn (monocistronic gene) và lại có chứa intron nên phương thức cắt nối này là cắt nối-cis, có loại bỏ intron.

Trong các sinh vật nhân thực gồm trùng roi, dinoflagellata, thân lỗ, giun tròn, thích ty bào, sứa lược, giun dẹp, giáp xác, chaetognatha, luân trùng và sống đuôi đã nghiên cứu, thì chiều dài của chuỗi đầu cắt nối (spliced leader, viết tắt là SL) ở outron trung bình trong khoảng từ 16 đến 51 nucleotide và chiều dài SL đầy đủ của RNA trung bình trong khoảng 46 đến 141 nucleotide.

Xem thêm

 Cắt nối RNA (RNA splicing).
 Xử lý RNA (Post-transcriptional modification).
 Exitron
 Gen phân mảnh (interrupted gene)
 Intron
 mRNA (mRNA).
 Vùng không dịch mã (UTR)

Nguồn trích dẫn

Di truyền phân tử
Biểu hiện gen
Thể cắt nối
Cắt nối RNA


title: Bắn cấp tập

text:
Bắn cấp tập là hình thức khai hoả liên tiếp, dồn dập bằng pháo binh, pháo phản lực hoặc súng máy vào vị trí nhất định nào đó của đối phương.

Miêu tả

Hình thức bắn cấp tập thường được sử dụng trước khi tấn công, dùng để tiêu hao sinh lực và làm giảm nhuệ khí chiến đấu của địch.

Trong chiến tranh Việt Nam, việc bắn cấp tập vào vị trí của quân giải phóng thường được quân đội Mỹ sử dụng. Một ví dụ vào năm 1972, không quân Mỹ đã bắn liên tiếp vào các khu vực xung quanh boong ke để giải vây cho các cố vấn Mỹ và binh sĩ quân đội Việt Nam Cộng Hoà đang trú ẩn trong đó.

Chú thích

Chiến thuật quân sự
Chiến tranh Việt Nam


title: Robot y tế

text:
Robot y tế là robot sử dụng trong các ngành khoa học y tế. Chúng bao gồm cả các robot phẫu thuật. Đây là một trong những công cụ quan trọng nhất trong việc chữa trị khi có thể thực hiện hoặc hỗ trợ việc điều trị của bác sĩ một cách chính xác.

Các loại
 Robot phẫu thuật: cho phép phẫu thuật được thực hiện với độ chính xác cao hơn so với bác sĩ phẫu thuật không được hỗ trợ, hoặc cho phép bác sĩ thực hiện phẫu thuật từ xa trên người bệnh.
 Robot phục hồi chức năng: tạo điều kiện và hỗ trợ cuộc sống của những người già, ốm yếu, hoặc những người có rối loạn chức năng của các bộ phận cơ thể tác động đến chuyển động. Những robot này cũng được sử dụng để phục hồi chức năng và các thủ tục liên quan, chẳng hạn như đào tạo và điều trị.
 Biorobot: một nhóm robot được thiết kế để bắt chước nhận thức của con người và động vật.
 Telerobot hay Robot TelePresence: cho phép các chuyên gia y tế từ xa xem xét giao tiếp và tham gia chẩn đoán, điều trị hay phẫu thuật .
 Tự động phân phối dược phẩm: các hệ thống robot để phân phối thuốc uống chất rắn trong một nhà thuốc bán lẻ hoặc chuẩn bị các phụ gia IV vô trùng trong môi trường dược phẩm của bệnh viện.
 Robot trò chuyện: có khả năng tương tác với người dùng để giữ cho họ đồng cảm và cảnh báo nếu có vấn đề với sức khỏe của họ.
 Robot khử trùng: có khả năng khử trùng toàn bộ phòng chỉ trong vài phút, thường sử dụng xung tia cực tím . Chúng đang được sử dụng để chống lại bệnh virus Ebola .

Tham khảo

Xem thêm
 Robot
 Robot giải trí
 Robot quân sự
 Liên đoàn Robot học Quốc tế
 Drone
 Haidegger T, Barreto M, Goncalves P, Habib MK, Ragavan SKV, Li H et al (2013) Applied ontologies and standards for service robots. Robotics Autonomous Systems 61(11), 1215–1223.

Liên kết ngoài
 Medical Robotics Text Book
 Medical Robots Conference
 Robotic IV Automation - RIVA
 Where Are the Elder Care Robots?
 Notable Chinese Firms Emerging in Medical Robots Sector  (IEEE)


title: Detention (trò chơi điện tử)

text:
Detention () là trò chơi điện tử thuộc thể loại kinh dị sinh tồn mạo hiểm được phát triển bởi nhóm sản xuất trò chơi Đài Loan Red Candle Games trên nền tảng Steam. Trò chơi được thiết kế với đồ họa 2D, với không khí kinh dị trong bối cảnh Đài Loan dưới chế độ Thiết quân luật những năm 1960. Trong trò chơi chứa nhiều yếu tố tâm linh dựa trên văn hóa và thần thoại Đài Loan. Bản chơi thử của trò chơi được phát hành trên Steam Greenlight vào ngày 13 tháng 6 năm 2016, sau đó chính thức ra mắt vào ngày 13 tháng 1 năm 2017. Nó cũng được phát hành trên hệ máy PlayStation 4 vào ngày 12 tháng 1 năm 2018, và trên Nintendo Switch vào ngày 1 tháng 3 cùng năm.

Ý tưởng trò chơi ban đầu cung cấp bởi nhà đồng sáng lập Red Candle Games là Diêu Thuấn Đình. Tháng 2 năm 2017, phiên bản tiểu thuyết đựa trên nội dung trò chơi do Linh Tinh chấp bút được phát hành. Phiên bản phim điện ảnh chuyển thể được phát hành vào ngày 20 tháng 9 năm 2019, và được phân phối bởi Warner Bros. Đài Loan.

Nhạc chủ đề và nhạc nền trò chơi Detention được sáng tác bởi nhạc sĩ Trương Vệ Phàm. Soundtrack này có thể tải về khi phát hành kèm với trò chơi trên Steam.

Gameplay
Màn hình trò chơi sử dụng cuộn ngang 2D để di chuyển sang trái và phải. Trong một số phân cảnh, game bị hạn chế góc nhìn (ngoại trừ nhân vật chính), người chơi cần dùng chuột click vào để khám phá khuôn viên, khi có vật phẩm cho việc giải đố con trỏ sẽ biến thành các biểu tượng như đôi mắt. Người chơi có thể giải câu đố thông qua các manh mối liên quan thu được sau khi khám phá. Phía dưới của màn hình là thanh vật phẩm, vật dụng thu được trong game sẽ được lưu trữ ở đó, khi cần dùng nhấn giữ chuột trái và kéo đến để sử dụng. Đồng thời, cần nhấn phím phải để nín thở tránh sự tấn công của các hồn ma.

Tóm tắt
Lấy bối cảnh Khủng bố trắng tại Đài Loan những năm 1960, hai học sinh tên Đình và Hân tình cờ gặp nhau và cùng mắc kẹt trong trường cao trung Thúy Hoa () tọa lạc trong một vùng núi hẻo lánh. Những nơi họ từng biết bỗng chốc thay đổi theo một cách lạ kì, bị loài quỷ dữ "Võng Lượng" () ám. Trong lúc trốn tránh khỏi những loài quỷ dữ, nhân vật chính dần dần hé lộ những bí mật và quá khứ đen tối về ngôi trường bị nguyền rủa.

Cốt truyện
: Nội dung sau đây có thể cho bạn biết trước nội dung của game.Trong giai đoạn khủng bố trắng tại Đài Loan, một nam sinh tên là Ngụy Trọng Đình () ngủ gục trong lớp khi thầy giám thị Bạch () đến lớp để thẩm vấn cô giáo Ân Thuý Hàm () về một danh mục sách. Sau đó cậu tỉnh giấc và thấy tất cả mọi người đã di tản vì có thông báo bão sắp tới. Cậu tình cờ gặp một nữ sinh khác, Phương Nhuế Hân (), đang ngủ gục ở thính phòng của trường. Hai người họ cố gắng về nhà, nhưng cây cầu đã bị lũ cuốn trôi và dòng sông chuyển màu đỏ máu. Cả hai quyết định quay lại trường và ngồi chờ trong lớp của Đình. Đình quyết định đi tìm điện thoại để liên lạc và trò chơi chuyển đến cảnh Hân thức giấc trong thính phòng lần nữa, và lần này ngôi trường đã biến thành màu kinh dị đen tối với xác chết của Đình đang bị treo ngược lơ lửng trên sân khấu của thính phòng. Hân đi dọc theo hết ngôi trường, tránh né những loài ma quỷ, giải mã những bí mật, tìm manh mối và câu chuyện của cô dần dần được hé lộ:

Hân từng là một học sinh sáng giá của trường Thúy Hoa, nhưng cô dần mắc chứng trầm cảm do những vấn đề gia đình, tác động đến việc học hành. Bố cô nghiện rượu chè, bài bạc, ngoại tình và đánh đập vợ con. Sau đó bố cô bị bắt và mẹ cô chỉ bảo rằng bố cô ra đi vì "đã làm nhơ nhuốc bàn tay." Thiếu thốn tình cảm gia đình dẫn tới mối quan hệ giữa cô và thầy cố vấn Trương Minh Huy (), và hai người họ đã vượt trên mối quan hệ thầy trò. Thầy Trương cũng giấu Hân về chuyện thầy giúp cô Ân chuyển lậu những tựa sách bị cấm cho câu lạc bộ sách trái phép, nơi Đình là thành viên. Sau đó, cô Ân hay biết mối quan hệ thầy trò bất chính này, đã ngăn cấm thầy Trương. Hân nghe lén cuộc đối thoại giữa cô Ân và thầy Trương, rằng mối quan hệ giữa họ có thể làm nguy hại tới hoạt động của câu lạc bộ sách và cô giáo không cho phép thầy tiếp tục. Thầy Trương đành kết thúc mối quan hệ với Hân và khiến cô lại chìm vào tuyệt vọng. Trong một đêm giông bão, Hân thuyết phục Đình đưa cho cô danh sách những tựa sách bị cấm, và cô đã giao nộp nó cho thầy giám thị Bạch, một sĩ quan quân đội được giao nhiệm vụ quản lí trường Thúy Hoa, và cho rằng việc làm này sẽ khiến cô Ân bị đuổi việc. Nhưng cô Ân đã trốn khỏi Đài Loan và tiếp tục hoạt động nhân quyền ở các quốc gia khác rồi mất vào năm 50 tuổi vì bệnh lao phổi. Đình và các thành viên khác của câu lạc bộ, mặc dù đã xoá sạch các sách cấm, nhưng vẫn bị bắt tù 15 năm, và riêng thầy Trương bị xử tử. Hân được trao thưởng cho hành động của mình song lại bị bạn bè cùng lứa khinh bỉ là kẻ mách lẻo. Dằn vặt bởi hối hận, tội lỗi và cái chết của thầy Trương, Hân đã gieo mình tự sát từ tầng thượng của trường. Trò chơi là linh hồn của Hân đang đi vòng ngược lại kí ức như một hành động không chấp nhận tội lỗi.

Đến cuối trò chơi, bóng của Hân sẽ hỏi cô một số câu hỏi. Nếu người chơi từ chối thừa nhận tội lỗi quá khứ, bóng của Hân sẽ bảo rằng cô và Hân không phải là một, và sẽ dẫn tới kết thúc xấu. Hân sẽ đi trên một con đường dọc con sông nhuốm máu và xác chết với Đình, thầy Trương và cô Ân, nói rằng vòng đời của cô sẽ không thể giải thoát được. Cô đi vào thính phòng nơi mọi người vỗ tay tán dương và thưởng cô một đoạn dây thòng lọng, thứ mà cô sẽ dùng để treo cổ tự vẫn ngay trên sân khấu của thính phòng và vòng luẩn quẩn tội lỗi của cô vẫn lặp lại.

Nếu người chơi chọn lựa chọn thừa nhận tội lỗi quá khứ và sửa chữa lỗi lầm, Hân sẽ tìm thấy một chiếc máy bay giấy màu vàng chứa tâm thư tình yêu và lời từ biệt từ thầy Trương và dẫn cô tới phòng làm việc của thầy. Cô chứng kiến cảnh thầy Trương bị bắt và thầy bảo Hân rằng, loài người được sinh ra là để sống tự do, không sợ áp bức. Sau đó, trò chơi sẽ dẫn tới kết thúc đẹp. Người chơi quay lại nhân vật Đình, giờ đã là một ông cụ, dọc theo con đường trở về mái trường cũ với những biểu ngữ của cuộc Khủng bố trắng. Chuyến đi của Đình mở ra cuộc sống của cô Ân ở phần đời còn lại tại nước ngoài, lên tiếng chống đối nhà nước vì nhân quyền rồi ra đi vì bệnh lao. Ông trở về lớp học cũ và ngồi đối diện với ghế ngồi của bóng ma Hân như họ đã từng làm, trước khi Hân kết thúc vòng lặp vô tận của cái chết trong hối hận.

Đón nhận

Trò chơi nhận được phản hồi tích cực từ cộng đồng. Rely On Horror trao 9 trên 10 điểm, nói rằng "mỗi mặt của từng bước đi hoà hợp trong Detention dẫn tới một bi kịch không thể tránh khỏi, nhấn chìm thế giới quanh bạn." Sau khi phát hành vào tháng 1 năm 2017, người dùng Steam đã đánh giá trò chơi rất tích cực. Detention dẫn đầu danh sách game trên Steam ở Đài Loan và đạt đến top 3 trên bảng xếp hạng Steam toàn cầu sau ba ngày ra mắt.

Trong tháng đầu tiên phát hành, Detention nhận được điểm cao nhất của người chơi trong năm với số điểm 8,4, và được xếm hạng 2 trong hạng mục những trò chơi trên máy tính năm 2017 bởi Metacritic, chỉ sau Resident Evil 7: Biohazard, xếp hạng 3 những trò chơi được chia sẻ nhiều nhất và hạng 6 những trò chơi máy tính được thảo luận nhiều nhất năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Detention trên Steam

Trò chơi trên Linux
Trò chơi điện tử nhập vai
Trò chơi điện tử kinh dị
Trò chơi điện tử phiêu lưu
Trò chơi trên Windows
Trò chơi trên macOS
Trò chơi Steam Greenlight
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh ở thập niên 1960
Trò chơi điện tử chủ đề học đường
Tác phẩm về tự do thể hiện
Trò chơi điện tử phát triển ở Đài Loan
Trò chơi điện tử năm 2017


title: Tán (văn học)

text:
Tán hay chính là thể văn tán tụng. Theo Từ Sư Tăng thì tán có nghĩa là khen ngợi, ca ngợi một người vì một chiến công hay một việc làm nào đó.

Đời Hán có Tư Mã Tương Như làm bài Tán ca ngợi Kinh Kha, tuy đã thất truyền nhưng người đời sau vẫn xem là bài mở đầu, làm theo rất nhiều. Thể thức thường là ngắn, dòng bốn tiếng, có vần. Xét về nội dung, tán có ba loại: sử tán – ca ngợi nhân vật lịch sử; tạp tán: bài văn ca ngợi đối với con người, thơ văn hoặc hội họa, ví dụ đời Đường Hàn Dũ có Hậu Hán tam thiền tán;ai tán – bài văn ca ngợi người vừa mất, loại này thành tựu không nhiều. Thể loại này còn những tên gọi khác.

Xét về vị trí, thể tán thường nằm trong sách sử, ở cho sử bình, hoặc nằm ở cuối bài văn bia, ví dụ như bài tán ở cuối Văn bia chùa Bảo Ninh Sùng Phúc (ở đây gọi là từ).

Có bài toán mang nội dung phúng gián, như bài tán Phú, Đức của Nguyễn Thiếp viết cho Nguyễn Nghiễm.

Tham khảo


title: Papistylus grandiflorus

text:
Papistylus grandiflorus là một loài thực vật có hoa trong họ Táo.

Lịch sử phân loại
Năm 1942, Charles Austin Gardner mô tả loài Cryptandra grandiflora. Năm 2007, Jürgen Kellermann, Barbara Lynette Rye và Kevin R. Thiele thiết lập chi mới Papistylus và chỉ định nó làm loài điển hình của chi này.

Mẫu định danh
Mẫu định danh: E.M. Barker 17 thu thập tại phía tây Carnamah, Tây Úc vào tháng 9 năm 1934. Mẫu holotype số PERTH 01599283; các isotype: PERTH 01599267, 01599275, 01599291. Tất cả được lưu giữ tại Phòng mẫu cây Tây Úc (PERTH) tại Kensington, Tây Úc, Australia.

Từ nguyên
Tính từ định danh grandiflorus từ tiếng Latinh grandis (lớn) và flos (hoa); ở đây nghĩa là hoa lớn.

Phân bố
Loài đặc hữu khu vực tỉnh thực vật tây nam Tây Úc, trải rộng từ phía tây Carnamah về phía đông nam tới Wongan Hills. Môi trường sống là đất sét nền cát, thường trong rừng thưa nhưng cũng ghi nhận trong các vùng cây bụi thấp trên đất nền granit.

Mô tả
Cây bụi cao 0,3–0,8 m, không có gai, các lá chủ yếu ở phần xa. Thân non có lông đơn áp ép dày đặc, màu trắng bạc hay màu gỉ sắt, dài ~0,5 mm. Các lá kèm hình tam giác hẹp, dài 2–3,5 mm, rời hoặc hợp sinh rất ngắn ở đáy giữa cuống lá và thân cây, nhọn thon, có răng cưa, với các lông đơn dọc theo gân giữa và mép. Cuống lá dài 1–2 mm, nhiều lông. Phiến lá ban đầu gập đôi, hình trứng ngược hẹp đến hình trứng ngược, dài (5–)7–10(–18) mm, rộng 2–4(–7) mm, đáy hình nêm hẹp, đỉnh tù đến nhọn, điểm nhọn sẫm, uốn ngược; mặt dưới (mặt xa trục) với các lông đơn áp ép màu trắng bạc hoặc màu gỉ sắt phủ bên trên các lông nhỏ hình sao, rậm lông khi chưa trưởng thành, sau trở thành thưa lông hoặc nhẵn nhụi; mặt trên (mặt gần trục) nhẵn nhụi khi trưởng thành, đôi khi với ít lông còn sót lại ở gân giữa. Cụm hoa là các xim nhiều hoa chụm lại, hình cầu, rộng 5–15(–20) mm, chứa 10–50 hoa, các hoa chủ yếu không cuống với 2 lá bắc hoa ở đỉnh của cuống cụm hoa dài 0,5 mm; hoa màu trắng hoặc thường pha màu hồng nhạt, có lông nhung vừa phải. Các lá bắc tổng bao lớn hơn các lá bắc hoa, chủ yếu là hình trứng ngược rộng nhưng lá bắc ngoài cùng thường với lá tiêu giảm đính kèm và sau đó có 2 thùy phía trên cuống lá rời. Các lá bắc hoa hình trứng ngược hoặc hình trứng ngược rộng, đáy có vuốt, dài 3–3,5 mm, có răng, có lông rung, có gờ, mặt ngoài khá dày lông áp ép dọc theo phần giữa và ít lông ở hai bên. Ống đài hoa dài 1–2,5 mm (phình to dài đến 4 mm ở quả), đường kính 1,5–3 mm, bên trong nhẵn nhụi; đáy hợp sinh với lớp lông rậm gồm các lông đơn cong lên trên, các sợi lông lớn nhất dài ~0,7 mm; phần ống rời dài hơn phần đáy và ít lông hơn. Lá đài dài 2–2,5 mm, với lớp lông tương tự như của ống đài hoa. Cánh hoa dài 0,8–1,2 mm. Đĩa hoa tạo thành một vành dễ thấy xung quanh đỉnh bầu nhụy. Bầu nhụy chủ yếu là hạ; đỉnh có lông mọc thẳng đứng dài ~0,5 mm che phủ rậm rạp. Vòi nhụy dài 2,5–5 mm, dày ở nửa dưới, với nhú có cuống dài ~0,05 mm, với các lông đơn ở một phần tư phần đáy vòi nhụy. Quả dài 3–3,5 mm, đường kính ~2 mm, chủ yếu là hạ. Hạt dài ~1,7 mm, rộng 0,9–1 mm, sẫm màu ở đáy, màu nâu sáng đến vừa ở phần trên, không có đốm nhưng mép hơi nhạt hơn so với phần còn lại; áo hạt dài ~0,5 mm, trắng trong mờ, 3 thùy. Ra hoa và tạo quả từ tháng 8 tới tháng 11.

Chú thích

G
Thực vật được mô tả năm 1942
Thực vật Úc


title: Trương Phong Nghị

text:
Trương Phong Nghị (tiếng Trung: 张丰毅; bính âm: Zhang Fengyi), sinh ngày 1 tháng 9 năm 1956 tại Hồ Nam, Trung Quốc. Ông là một diễn viên gạo cội của Trung Quốc.

Tiểu sử
Trương Phong Nghị sinh ngày 1 tháng 9 năm 1956 tại Hồ Nam, Trung Quốc. Là một diễn viên gạo cội của Trung Quốc.

Năm 1978 ông thi đậu Học viện Điện ảnh Bắc Kinh. Những năm còn học ở trường, ông đã tham gia nhiều bộ phim như Tắc Ngoại Đoạt Bảo hay Lạc Đà Tường Tử. Trong Lạc Đà Tường Tử, ông thành công với vai diễn "Lạc đà ngốc" Tường Tử.

Năm 1982, sau khi tốt nghiệp học viện Điện ảnh Bắc Kinh. Năm 1987, ông đảm nhiệm vai trò diễn viên chính trong bộ phim Cáp Tử Mê Đích Kỳ Ngộ.

Khi mới dấn thân vào nghiệp diễn xuất, Trương Phong Nghị bị chê vì gương mặt nhà quê, không có phong thái của minh tinh. Nhưng thực tế đã chứng minh ông là người tài năng, để lại trên màn ảnh nhiều vai diễn ấn tượng. Mặc dù số tác phẩm Trương Phong Nghị tham gia không nhiều, chỉ hơn 40 nhưng hầu hết đều tạo được dấu ấn riêng.

Đỉnh cao sự nghiệp của Trương Phong Nghị là nhân vật Đoạn Tiểu Long - chàng kép hát khiến vai diễn của cố tài tử Hồng Kông Trương Quốc Vinh mê đắm trong bộ phim đạt giải tại Liên hoan phim Cannes Bá vương biệt cơ (năm 1993). Trương Phong Nghị cũng được xem là người vào vai Tào Tháo ấn tượng nhất trong Trận Chiến Xích Bích.

Sở hữu gương mặt trầm buồn ngoài đời nhưng Trương Phong Nghị lại có khả năng biến hóa vô lường trên màn ảnh. Ông có duyên với nhiều nhân vật lịch sử như Kinh Kha trong phim Kinh Kha Thích Tần Vương, Doanh Chính trong Tần Thủy Hoàng, Tôn Võ trong Tôn Tử Đại Truyện, Lưu Bang trong Tây Sở Bá Vương...

Một điều khiến đàn em nể phục Phong Nghị là dù đã ngoài 60 tuổi nhưng ông vẫn giữ được thân hình như tạc tượng, dáng người săn chắc vạm vỡ như thời trai trẻ. Diễn viên Phạm Băng Băng hợp tác với Phong Nghị trong phim Võ Tắc Thiên Truyền Kỳ cũng khen ngợi không ngớt thân hình cường tráng của Phong Nghị khi đóng chung cảnh tắm trong hồ. Trong phòng hóa trang, Phạm Băng Băng đã vô cùng thích thú khi thấy Phong Nghị cởi trần chuẩn bị cảnh tắm hồ.

Năm 2018, ông nhận lời tham gia vai diễn khách mời Ung Chính Đế trong bộ phim Như Ý Truyện.

Gia đình
Trương Phong Nghị kết hôn với nữ diễn viên Lữ Lệ Bình và có con trai Trương Bác Vũ. Trương Phong Nghị và Lữ Lệ Bình quen nhau khi đóng chung bộ phim Dragon Year Cops. Lúc này, sự nghiệp của cả hai đang ở thời kỳ đỉnh cao nên nhiều người đánh giá đây là mối quan hệ đẹp trong làng giải trí.

Năm đó, hai người nghĩ chỉ cần yêu nhau, việc trọng đại cũng chẳng quan tâm nhiều. Hơn nữa họ còn trẻ, sự nghiệp tuy phát triển thuận lợi nhưng vẫn không có nhiều tiền tiết kiệm. Vì vậy, đám cưới của cả hai diễn ra rất đơn giản và không cầu kỳ, chỉ mời gia đình và bạn bè thân thiết của hai bên. Sau khi kết hôn, cuộc sống của hai người vẫn hạnh phúc, chẳng bao lâu họ chào đón sự kết tinh của tình yêu - cậu con trai Trương Bác Vũ. Con trai ông cũng có đam mê với nghệ thuật, tốt nghiệp học viện Hí kịch Trung ương nhưng chưa gây được nhiều ấn tượng với khán giả. Khi con trai được 2 tuổi, cuộc hôn nhân kéo dài ba năm của Lữ Lệ Bình và Trương Phong Nghị kết thúc. Sau khi ly hôn, Lữ Lệ Bình chọn cách nuôi dạy con trai một mình.

Sau đổ vỡ hôn nhân với Lữ Lệ Bình, cuộc sống của Trương Phong Nghị có vẻ dễ thở hơn. Trong những lần trả lời các phóng viên, Trương Phong Nghị thường né tránh những câu hỏi liên quan đến đời sống tình cảm.

Đầu năm 2011, trên mạng lan truyền thông tin Trương Phong Nghị tái hôn.

Phim tham gia

Tham khảo

 Ảnh hậu bị "Tào Tháo" bỏ rơi: Chồng 2 qua đời khó hiểu, tuổi 55 cắt đứt với con trai
 Tư Cầm Cao Oa và Trương Phong Nghị hợp tác trong Lạc Đà Đường Tử
 "Tôn tử" Trương Phong Nghi rất giống Tào Tháo

Diễn viên Trung Quốc
Sinh năm 1956
Nam diễn viên điện ảnh Trung Quốc
Nam diễn viên truyền hình Trung Quốc
Nam diễn viên lồng tiếng Trung Quốc
Nhân vật còn sống


title: Vân Nham (định hướng)

text:
Vân Nham có thể là:

 Xã Vân Nham, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam
 Khu Vân Nham, địa cấp thị Quý Dương, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc.


title: Tumiditarsus cicatricornis

text:
Tumiditarsus cicatricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Tumiditarsus


title: Canon EOS 5

text:
Canon EOS 5 (được bán dưới dạng EOS A2 và A2e tại Hoa Kỳ) là một máy ảnh phim 35 mm tự động lấy nét bán chuyên nghiệp, tự động phơi sáng. Nó được bán từ tháng 11 năm 1992 trở đi và được thay thế vào cuối năm 1998 bởi Canon EOS 3. Là một phần của dòng máy ảnh EOS, 5/A2/A2e sử dụng ngàm ống kính EF của Canon, được giới thiệu lần đầu tiên vào năm 1987 với Canon EOS 650.

EOS 5/A2/A2e có đèn flash zoom tích hợp, đèn hỗ trợ lấy nét tự động, ổ đĩa động cơ nhanh và một số chế độ tự động cài đặt sẵn. Mặc dù được bán trên thị trường hướng tới người dùng "số đông", 5/A2/A2e rất phổ biến đối với các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp. Máy ảnh được cung cấp năng lượng bởi pin lithium 2CR5 6 volt, hoặc, với Bộ pin Canon BP-5 tùy chọn, có thể được cung cấp năng lượng bởi pin D gắn vào thắt lưng của người dùng. Canon VG-10 Grip dọc đã thêm một bản nhả cửa trập, bánh xe điều khiển, nút Khóa AE và nút Chọn điểm lấy nét ở dưới cùng của máy ảnh để sử dụng hướng dọc, nhưng không thêm pin AA làm nguồn năng lượng.

Máy ảnh có nhiều chế độ hoạt động khả dụng, được chọn bởi mặt số ở phía bên trái của máy ảnh. Các chế độ này được chọn cho dù cài đặt phơi sáng được đặt tự động, bán tự động hay hoàn toàn thủ công. Mặt số này cũng tăng gấp đôi như một công tắc bật / tắt.

Canon EOS 5/A2/A2e có ba chế độ đo sáng tích hợp; Đánh giá, trung bình trọng lượng và điểm. Chúng có thể được người dùng lựa chọn bằng một nút ở mặt sau của máy ảnh và nút xoay lệnh.

Máy ảnh nổi bật có điều khiển bằng mắt của EOS 5/A2e, cho phép người dùng chọn một trong năm điểm lấy nét bằng cách nhìn vào nó qua khung ngắm cũng như kích hoạt xem trước độ sâu trường ảnh bằng cách nhìn vào điểm thứ sáu được đánh dấu ở trên cùng góc trái của khung ngắm. Vào thời điểm đó, tính năng này là duy nhất cho Canon. A2 có cùng năm điểm lấy nét, nhưng chúng chỉ có thể được chọn thủ công. Mặc dù EOS 5 có độ bám dọc tùy chọn, VG-10, tính năng tập trung điều khiển bằng mắt chỉ hoạt động khi máy ảnh được giữ theo hướng ngang.

EOS 5/A2/A2e có hai mặt số để kiểm soát phơi sáng, một trên nút chụp và một ở mặt sau của máy ảnh. Mặt số phía trên nút chụp sẽ điều chỉnh tốc độ màn trập ở chế độ giá trị TV/ Thời gian ưu tiên màn trập, nhưng ở chế độ giá trị Av/Aperture ưu tiên khẩu độ, chính mặt số này sẽ điều chỉnh khẩu độ ống kính. Ở chế độ thủ công hoàn toàn, mặt số phía trên màn trập sẽ điều chỉnh tốc độ màn trập và mặt số quay lại điều khiển khẩu độ

Vào thời điểm sản xuất máy ảnh, có một bằng sáng chế của Hoa Kỳ về việc sử dụng thang đo kỹ thuật số để hiển thị dưới hoặc phơi sáng quá mức trong một máy ảnh SLR thủ công. Canon không muốn trả cho người giữ bằng sáng chế, và do đó đã bỏ qua thang đo -2 / + 2 (trong nửa điểm dừng) trong A2 / A2e, chỉ để lại một dấu hiệu thiếu sáng. Thị trường Châu Âu/Nhật Bản EOS 5 có quy mô và trên tài khoản này, nhiều nhiếp ảnh gia người Mỹ ưa thích mẫu máy nhập khẩu. Đây chỉ là một sự khác biệt về phần sụn và có ít nhất một công ty bên thứ ba sẽ cài đặt phần sụn EOS 5 trên một chiếc A2/A2e, do đó thêm thang đo này.

Thông số kỹ thuật
TTL theo Al Focus

Màn trập 30 giây - 1/8000 giây

Kính ngắm 92% độ phủ dọc, độ phủ ngang 94%, độ phóng đại 0,73

Đo sáng 16 vùng

Phạm vi hoạt động của AF ở ISO 100: EV 0-18

Đèn flash zoom tích hợp, ba cài đặt phụ thuộc độ dài tiêu cự

5 fps trong một chế độ AF

3 fps ở chế độ AI Servo AF

Năm cảm biến lấy nét tự động ngang

Lấy nét điều khiển bằng mắt (EOS 5 / A2e)

16 chức năng tùy chỉnh

Dùng pin 6V 2CR5

Kích thước và trọng lượng 154 × 121 × 74 mm, 675 g (1.488 lb)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Máy ảnh Canon EOS


title: Ichneumon adulterator

text:
Ichneumon adulterator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ichneumon


title: Abraxas formosa

text:
Abraxas formosa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Abraxas


title: Cu rốc đầu đỏ

text:
Cu rốc đầu đỏ (danh pháp khoa học: Psilopogon asiaticus) là một loài chim trong họ Megalaimidae.

Chú thích

Tham khảo

A
Chim Ấn Độ
Chim Bhutan
Chim Bangladesh
Động vật được mô tả năm 1790
Chim Nepal
Hệ động vật Assam


title: Planodema nigra

text:
Planodema nigra là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Planodema


title: Europa Europa

text:
Europa Europa là một phim dã sử do Agnieszka Holland đạo diễn, xuất phẩm ngày 14 tháng 11 năm 1990 tại Paris.

Lịch sử
Truyện phim phỏng theo bán hồi ký Tôi là thanh niên Hitler tên Solomon (Ich war Hitlerjunge Salomon) của tác giả Solomon Perel. Nhan đề được đặt để tránh trùng tác phẩm Europa của đạo diễn Lars von Trier với chủ đề và thời điểm quay như nhau.
 Sally Perel Ich war Hitlerjunge Salomon (קוראים לי שלמה פרל Kor’im li Schlomo Perel). Deutsch von Brigitta Restorff (mit dem Verfasser erstellte Neubearbeitung des Textes). 4. Auflage. Nicolai, Berlin 2002, 196 S., ISBN 3-87584-424-6.
 Taschenbuchausgabe: München, Heyne 1992 / 2005, ISBN 3-453-08464-0 (als Originaltitel ist hier Europa Europa angegeben, wie der Film auch in den USA hieß).

Nội dung
Solomon Perel sinh ngày 20 tháng 04 năm 1925 tại Peine (Cộng hòa Weimar), út nam một ông thợ giày người Đức gốc Do Thái. Quãng 1938 đến 1945, số phận Solomon lênh đênh giữa nhiều làn đạn và dưới nhiều vỏ bọc khác nhau.
 Weimar - Solly

Vào cái đêm kính vỡ, thiếu niên Solly mất cảnh sống yên hàn cùng gia đình. Em gái Bertha bị thanh niên Hitler cuồng tín ném đá chết, thảm kịch này buộc nhà Perel phải chạy sang Ba Lan - nơi chôn nhau cắt rốn của cha Solly.
 Ba Lan - Solek

Ở Łódź không bao lâu thì Wehrmacht tràn sang. Solek phải xa cô bồ gù Basia, rồi lạc mất anh Isaak và cả nhà.
 Tô Liên - Solomon

Solomon được hồng quân đưa vào cô nhi viện Grodno. Cậu gia nhập Komsomol và tiếp thụ lối sống cộng sản cùng chủ nghĩa Stalin. Solomon nhận thư nhà đều đặn, biết cha mẹ bị giam tại ghetto. Cậu thầm thương phụ trách viên Inna.

Một năm sau, chiến dịch Barbarossa mở màn, hồng quân triệt thoái khỏi vùng biên. Solomon vô tình kẹt trong đám tù binh rồi làm thông dịch viên cho lính Đức và sĩ quan Jakob Jugashvili. Nhờ vậy, cậu được phép gia nhập vệ quân dưới tên giả Josef Peters cùng thân phận người Đức Latvia.

Tình cờ, binh sĩ đồng tính luyến ái Robert Kellerman phát hiện cậu đã cắt bì, xin nhận làm em nuôi.
 Đức Quốc Xã - Jupp

Nhờ mấy chiến công ngẫu nhiên và sự sủng ái của đại tá chỉ huy trưởng Hauptmann, Jupp được đặc ân rời chiến trường về Braunschweig nhập Học viện Thanh niên Hitler. Tại đây, Jupp phải tuyên thệ trung thành trước tượng quốc trưởng, rồi tích cực dự phần sinh hoạt học đường, trong khi vẫn gắng giấu thân phận nguy hiểm. Cậu làm quen với Gerd và nhất là Leni - thành viên Thanh nữ Đức. Leni thường mời Jupp về nhà gặp mẹ, trọn hưởng không khí gia đình. Giữa hai người dần nảy sinh quan hệ tình ái, nhưng để giấu biệt khiếm khuyết cơ thể, Jupp lấy chỉ buộc bao quy đầu cho đến khi mưng mủ.

Trong cao trào xuân sinh sản, Leni phải chọn giữa Jupp và Gerd. Vì ngờ vực Jupp yếu sinh lý và không hợp tiêu chuẩn phối giống, cô ngã vào lòng Gerd rồi có mang với Gerd. Cùng lúc, Gestapo bắt đầu nghi vấn lí lịch Jupp, liên tục triệu tập để thẩm vấn. Dầu vậy, cậu vẫn đau đáu nhớ về gia đình cũ và lén đi mọi ghetto tìm cha mẹ.

Một thời gian sau, Đồng Minh tấn công Berlin. Jupp phải tham gia phòng ngự nhưng sớm bỏ hàng ngũ để chạy sang phía Tô Duy. Jupp bị NKVD bắt và suýt bắn bỏ, may được anh Isaak cứu thoát. Họ quyết định chuyển sang Palestine định cư, kết thúc hành trình khốn nạn.

Kĩ thuật
Phim được quay tại Tây Đức, Ba Lan và Liên Xô năm 1989.
 Nhà sản xuất: Bayerischer Rundfunk (BR), Filmförderungsanstalt (FFA), The Senate of Berlin, Sofima, Ministère de la Culture, Centre National du Cinéma et de l'Image Animée, Central Cinema Company Film (CCC), Les Films du Losange, Telmar Film International Ltd., Zespol Filmowy "Perspektywa"
 Nhà phân phối: Les Films du Losange, Editora Europa, EuroVideo, Europa Carat, MGM Home Entertainment, Orion Classics, Orion Home Video, Transeuropa Video Entertainment (TVE), Umbrella Entertainment, Universum Film (UFA), VPS Film-Entertainment GmbH, Blue Efficience (kháng vi phạm bản quyền)

Nhạc nền
 Hành khúc thanh niên cận vệ
 Đêm dao dài
 Quốc ca Đức
 Thánh vịnh

Diễn xuất

Hậu trường
Phim được trình chiếu vào ngày 28 tháng 6 năm 1991, and thu về được $31,433 trong tuần chiếu đầu tiên tại hai rạp phim. Tổng doanh thu cuối chiếu tại Mỹ là $5,575,738.

Phim đã đoạt giảiQuả cầu vàng cho Phim ngoại ngữ hay nhất và được đề cử cho giải Academy Award for Best Adapted Screenplay,nhưng thua cuộc trước phim Sự im lặng của bầy cừu. Phim từng được kỳ vọng đề cử cho giải Best Foreign Language Film, nhưng phía bên Đức không tranh giải.

Xem thêm
 Volksdeutsche
 Holocaust

Tham khảo

 Hitlerjunge Salomon

 Europa Europa: Border states (Amy Taubin)
 Europa Europa by Desson Howe
 A life stranger than the movie, Europa Europa, based on it

Phim Đức
Phim Ba Lan
Phim Pháp
Phim chiến tranh Đức
Phim chiến tranh Ba Lan
Phim chiến tranh Pháp
Phim về Chiến tranh Vệ quốc
Phim về Thế chiến II
Phim liên quan đến LGBT dựa trên sự kiện có thật
Phim giành giải Quả cầu vàng cho Phim ngoại ngữ hay nhất
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim dã sử
Phim năm 1990
Phim lấy bối cảnh ở Đức
Phim tiếng Đức
Phim chính kịch liên quan đến LGBT
Phim tiếng Ba Lan


title: Echthromorpha intricatoria

text:
Echthromorpha intricatoria là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1804
Echthromorpha


title: Rheumaptera pallidata

text:
Rheumaptera pallidata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rheumaptera


title: Kim Bo-hyon

text:
Kim Bo-hyon (tiếng Triều Tiên: 김보현; Hanja: 金輔鉉; 19 tháng 8 năm 1871 - 2 tháng 9 năm 1955) xuất thân là một nông dân từ tỉnh Nam Pyongan. Ông là ông nội của người sáng lập Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, Kim Nhật Thành.

Tiểu sử
Kim Bo-hyon sinh ngày 19 tháng 8 năm 1871 là con trai duy nhất của nông dân Kim Ung-u người Mangyongdae. Kim Ung-u qua đời ở tuổi ba mươi, một ngày sau sinh nhật thứ bảy của Kim Bo-hyon. Không có bố, Kim về sống với chú.

Ở tuổi đôi mươi, Kim kết hôn với một cô gái tên Lee Bo-ik, nhỏ hơn Kim năm tuổi. Họ đã hạ sinh ra ba người con trai và ba cô con gái, người được biết đến nhiều nhất trong số những người trên là Kim Hyong-jik. Để nuôi sáu con của mình, Kim được cho là thức dậy vào lúc bình minh sớm và vòng quanh làng để thu thập phân chuồng, trong khi vào ban đêm, xoắn dây rơm, làm dép rơm và chiếu rơm bằng đèn.

Kim Nhật Thành tuyên bố tổ tiên của mình bao gồm ông nội Kim Bo-hyon và ông cố Kim Ung-u, có liên quan đến vụ việc của Tướng Sherman, nhưng điều này bị tranh cãi và được cho là bịa đặt.

Di sản
Kim Bo-hyon và Lee Bo-ik được Ủy ban Biên tập viết tiểu sử ngắn về Kim Nhật Thành, được ví như là "những người yêu nước".

Vào ngày 19 tháng 8 năm 2013, vòng hoa đã được các tổ chức khác nhau của Bắc Triều Tiên gửi đến lăng mộ của Kim Bo-hyon và Lee Bo-ik.

Gia đình

 Cha: Kim Ung-u (김응우; 17 tháng 6 năm 1848 - 4 tháng 10 năm 1878)
 Ông nội: Kim Song-ryeong (김송령; 1 tháng 12 năm 1810 - 12 tháng 3 năm 1899)
 Bà nội: Na Hyon-jik (나현직; 4 tháng 3 năm 1811 - 23 tháng 1 năm 1897)
 Mẹ: Lady Lee (이씨)
 Vợ: Lee Bo-ik (이보익; 31 tháng 5 năm 1876 - 18 tháng 10 năm 1959)
 Con trai: Kim Hyong-jik (김형직; 10 tháng 7 năm 1894 - 5 tháng 6 năm 1926)
 Con trai: Kim Hyong-rok (김형록)
 Con trai: Kim Hyong-gwon (김형권; 4 tháng 11 năm 1905 - 12 tháng 1 năm 1936)
 Con gái: Kim Gu-il (김구일녀)
 Con gái: Kim Hyong-sil (김형실)
 Con gái: Kim Hyong-bok (김형복)

Tham khảo

Sinh năm 1871
Mất năm 1955
Nhà hoạt động vì độc lập Triều Tiên
Cộng sản Triều Tiên
Nhà cách mạng Triều Tiên
Gia tộc Kim Nhật Thành


title: Phrudocentra kingstonaria

text:
Phrudocentra kingstonaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phrudocentra


title: Người Canada gốc Hungary

text:
Người Canada gốc Hungary (, ) là những công dân Canada có nguồn gốc tổ tiên là người Hungary hoặc những người Hungary sinh sống tại và cư trú tại Canada. Theo Điều tra dân số năm 2016, có 348.085 người Canada có tổ tiên là người Hungary. Dân tộc thiểu số Hungary là nhóm sắc tộc lớn thứ 24 tại Canada. Phần lớn người Hungary nhập cư xảy ra sau Chiến tranh thế giới thứ hai, với làn sóng lên đến đỉnh điểm sau Cách mạng Hungary năm 1956 chống lại chế độ cộng sản, khi hơn 100.000 người tị nạn Hungary đến Canada. Cộng đồng người Canada gốc Hungary thuộc nhiều sắc tộc của đất nước; Canada là một trong năm quốc gia hàng đầu của người Hungary hải ngoại.

Xem thêm
 Quan hệ Canada–Hungary
 Người Canada gốc Âu
 Người Mỹ gốc Hungary

Tham khảo

Canada gốc Âu
Người Canada gốc Hungary
Canada gốc Hungary
Nhóm sắc tộc ở Canada
Quan hệ Canada–Hungary
Người Hungary hải ngoại theo quốc gia


title: Sakurada Hiroshi

text:
(sinh ngày 3 tháng 6 năm 1959) là chính trị gia người Nhật Bản. Hiện ông đang giữ chức vụ làm thị trưởng thành phố Hirosaki, tỉnh Aomori kể từ ngày 16 tháng 4 năm 2018. Năm 2022, ông tái đắc cử chức vụ làm thị trưởng thành phố Hirosaki.

Tham khảo

Người Aomori
Sinh năm 1959
Chính khách Nhật Bản


title: Photedes kasyi

text:
Photedes kasyi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Photedes


title: Sân vận động Hòa Xuân

text:
Sân vận động Hòa Xuân là một sân vận động dành riêng cho bóng đá tọa lạc tại phường Hoà Xuân, quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Sân hiện là sân nhà của Câu lạc bộ SHB Đà Nẵng.  Với sức chứa 20.500 người, đây là sân vận động thứ hai ở Việt Nam được xây dựng dành riêng cho hoạt động bóng đá, sau Sân vận động Pleiku ở Gia Lai.

Đấu thầu xây dựng
Gói thầu xây lắp 4 khán đài A, B, C, D, sân bóng và hệ thống kỹ thuật chung quanh do Công ty Cổ phần Xây dựng và Phát triển hạ tầng Đà Nẵng (DCID) thi công, với giá trị hơn 300 tỷ đồng; gói thầu hệ thống điện chiếu sáng sân bóng đá do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thể thao Thanh Lâm thi công, với giá trị gần 13 tỷ đồng. Khởi công từ ngày 21 tháng 2 năm 2013 đến ngày 30 tháng 8 năm 2016, công trình đã chính thức hoàn thành.

Ngày 14 tháng 12 năm 2016, sân được chính thức bàn giao cho Sở Văn hóa - Thể thao thành phố Đà Nẵng để đưa vào sử dụng khi mùa giải V.League 2017 sắp khởi tranh. Đội bóng SHB Đà Nẵng đã thắng Hoàng Anh Gia Lai 1-0 trong ngày khai mạc mở màn (7 tháng 1 năm 2017) cũng là trận đấu khai sân Hòa Xuân.

Sân vận động
Sân có sức chứa 20.500 người, được xây dựng trên diện tích đất 66.530m2. Sân có 4 khán đài, trong đó khán đài chính cao 2 tầng và được trang bị mái che, các khán đài còn lại thấp hơn. Phía dưới khán đài có các khu giải khát, phòng chức năng, nhà vệ sinh. Sân có 140 ghế ngồi super VIP (có bàn) tại trung tâm khán đài A; lắp đặt hệ thống rào chống bạo động cũng như hàng rào ngăn cách các khu khán đài B, C, D; hệ thống biển báo, chỉ dẫn và các phòng chức năng; bảng điện tử; hệ thống âm thanh trên sân cùng nguồn điện dự phòng.

Hình ảnh tại Sân vận động Hòa Xuân

Tham khảo

Hòa Xuân
2016
2016
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 2016
Sân vận động đa năng Việt Nam


title: Ocroeme aspericollis

text:
Ocroeme aspericollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae. Nó được mô tả bởi Martins, Chemsak và Linsley vào năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Ocroeme


Bảng E của giải vô địch bóng đá thế giới 2018 sẽ diễn ra từ ngày 17 đến ngày 27 tháng 6 năm 2018. Hai đội tuyển hàng đầu sẽ giành quyền vào vòng 16 đội.

Các đội tuyển

Ghi chú

Bảng xếp hạng

Trong vòng 16 đội:
 Brasil (nhất bảng E) được giành quyền vào thi đấu với México (nhì bảng F).
 Thụy Sĩ (nhì bảng E) được giành quyền vào thi đấu với Thụy Điển (nhất bảng F).

Các trận đấu
Tất cả các thời gian được liệt kê là giờ địa phương.

Costa Rica v Serbia
Hai đội chưa bao giờ gặp nhau trước đây.

Trong hiệp 1, Serbia áp đảo hơn Costa Rica. Phút thứ 7, Aleksandar Kolarov dứt điểm sệt khung thành thủ môn Keylor Navas, trước khi Ivanović căng ngang nguy hiểm, buộc thủ thành Navas phải cản phá. Cơ hội nguy hiểm duy nhất của Costa Rica trong hiệp 1 là pha dứt điểm của Calvo đưa bóng đi chệch khung thành Serbia. 1 phút sau, Serbia đáp trả khi Milinković-Savić tung cú vô-lê đẹp mắt, nhưng thủ môn Navas tiếp tục xuất sắc cản phá. Sang hiệp 2, Serbia tiếp tục thế trận tấn công và Mitrovic đã có pha đối mặt thủ môn, nhưng anh không thể ghi bàn. Tuy nhiên, các cổ động viên cũng không phải chờ đợi lâu khi chỉ 7 phút sau, đôi trưởng tuyển Serbia là Kolarov đã tung cú sút phạt đẹp mắt, đánh bại thủ môn Navas. Hai đội chơi ăn miếng trả miếng trong giai đoạn tiếp theo nhưng không có bàn thắng nào được ghi.

Brasil v Thụy Sĩ
Hai đội đã gặp nhau trong 8 trận đấu, bao gồm một trận tại vòng bảng giải vô địch bóng đá thế giới 1950, một trận hòa 2–2.

Trong những phút đầu, hai đội chơi khá thận trọng. Đến phút thứ 11, cơ hội đến với Brazil nhưng Paulinho lại dứt điểm chệch cầu môn. Tuy nhiên, chỉ 9 phút sau, Philippe Coutinho có pha cứa lòng tuyệt đẹp từ ngoài vòng cấm, mở tỉ số cho Brazil. Trong thời gian còn lại của hiệp 1, Brazil làm chủ hoàn toàn thế trận. Tuy nhiên, ngay đầu hiệp 2, ở phút 50, Steven Zuber bật cao đánh đầu làm tung lưới Alisson. Trong thời gian còn lại, không có nhiều cơ hội được tạo ra. Brazil có một vài cơ hội nguy hiểm ở cuối trận, nhưng đều không có được bàn thắng.

Brasil v Costa Rica
Hai đội đã gặp nhau trong 10 trận đấu, bao gồm 2 trận tại các vòng bảng của giải vô địch bóng đá thế giới vào các năm 1990 và 2002, cả hai trận đều là chiến thắng của Brasil.

Phút thứ 13, Celso Borges có cơ hội dứt điểm, nhưng cú sút của anh đi chệch khung thành. 7 phút sau, Gabriel Jesus ghi được bàn thắng, nhưng anh đã ở trong tư thế việt vị. Hiệp 1 kết thúc với thế trận khá tẻ nhạt. Trong hiệp 2, Brazil có phần lấn lướt hơn. Phút 49, Jesus bật cao đánh đầu nhưng trúng khung thành. Thủ môn Keylor Navas tiếp tục có nhiều pha cản phá xuất sắc để cản phá các cơ hội của Brazil. Phút thú 72, Neymar nhận được bóng và bứt tốc, nhưng anh dứt điểm ra ngoài. Tuy nhiên, Brazil may mắn có được bàn thắng mở tỉ số của  Philippe Coutinho khi anh vô tình đệm bóng tung lưới Navas. Chỉ 6 phút sau, Neymar có pha đệm bóng cận thành vào lưới trống, ấn định tỉ số 2-0 cho Brazil.

Serbia v Thụy Sĩ
Hai đội chưa bao giờ gặp nhau. Thi đấu với tư cách là đội tuyển bóng đá quốc gia Nam Tư, hai đội đã gặp nhau tổng cộng 13 lần, bao gồm một trận tại vòng bảng giải vô địch bóng đá thế giới 1950, một chiến thắng 3–0 cho Nam Tư.

Ngay ở phút thứ 5, Mitrovic đã có pha đánh đầu từ pha tạt cánh của đồng đội Dušan Tadić. Thế trận cân bằng trong khoảng thời gian còn lại của hiệp 1, với phần nhỉnh hơn thuộc về Serbia. Tuy nhiên, ngay đầu hiệp 2, Granit Xhaka đã có pha cứa lòng tuyệt đẹp, gỡ hoà cho Thuỵ Sĩ. Thế trận tiếp tục cân bằng trong những phút còn lại. Tuy nhiên, đến phút 90, Xherdan Shaqiri đã có pha băng xuống dứt điểm hạ gục thủ môn Stojkovic, mang về chiến thắng quan trọng cho Thuỵ Sĩ. Kết quả này giúp Brazil và Thuỵ Sĩ có được lợi thế hơn Serbia trong cuộc đua giành vé đến vòng 1/8, trong khi Costa Rica chính thức bị loại.

Serbia v Brasil
Hai đội đã gặp nhau 1 lần, một trận giao hữu năm 2014, Brasil đã thắng 1–0. Khi Serbia vẫn chưa tách khỏi Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư và vẫn thi đấu dưới tên gọi là đội tuyển bóng đá quốc gia Nam Tư, hai đội đã gặp nhau tổng cộng 18 lần, bao gồm 4 lần tại các vòng bảng của Giải vô địch bóng đá thế giới vào các năm 1930, 1950, 1954 và 1974, với một chiến thắng mỗi trận và hai trận hòa.

Tuyển Brazil áp đảo trong hiệp 1. Đến phút 36, Paulinho có pha tâng bóng qua đầu thủ môn Stojkovic, mở tỉ số cho Brazil. Sang hiệp 2, Serbia cố gắng tìm bàn gỡ nhưng bế tắc trước hàng phòng ngự của Brazil. Tuyển Brazil lấy lại được thế trận và có được bàn thắng thứ 2 sau pha đánh đầu của Thiago Silva. Brazil kiểm soát bóng nhiều hơn và chủ yếu phòng thủ trong khoảng thời gian còn lại.

Thụy Sĩ v Costa Rica
Hai đội đã gặp nhau 2 lần, gần đây nhất trong một trận giao hữu vào năm 2010, Costa Rica đã thắng 1–0.

Trong những phút đầu, Costa Rica có nhiều pha lên bóng hay, làm cho khung thành tuyển Thuỵ Sĩ phải chao đảo. Chỉ trong 10 phút đầu, Borges và Colindres đã có lần lượt 2 cú sút trúng xà ngang và cột dọc. Phút 19, Yann Sommer xuất sắc cản phá pha dứt điểm của Oviedo. Tuy nhiên, Thuỵ Sĩ mới là những người mở tỉ số khi Dzemaili băng lên dứt điểm từ pha nhả bóng của đồng đội Breel Embolo. Sau bàn thắng, tuyển Thuỵ Sĩ dần lấy lại được thế trận. Sang hiệp 2, Costa Rica tiếp tục tấn công tìm bàn gỡ và đã thành công khi Kendall Waston đánh đầu kỹ thuật làm tung lưới Sommer. Hai đội thi đấu ăn miếng trả miếng trong khoảng thời gian tiếp theo. Đến phút 88, Josip Drmić có pha đặt lòng chính xác từ đường căng ngang của đồng đội Zakaria. Tuy nhiên, những sai lầm ở khâu phòng ngự đã khiến Thuỵ Sĩ mất điểm, khi Campbell bị phạm lỗi trong vòng cấm. Trên chấm 11m, tuy Bryan Ruiz đưa bóng vào xà ngang, nhưng bóng lại vô tình đập xuống lưng Sommer và bay vào lưới.

Kỷ luật
Các điểm giải phong cách, được sử dụng là các tiêu chí nếu tổng thể và kỷ lục đối đầu đối của đội tuyển vẫn được tỷ số hòa, được tính dựa trên các thẻ vàng và thẻ đỏ nhận được trong tất cả các trận đấu của bảng như sau:
thẻ vàng đầu tiên: trừ 1 điểm;
thẻ đỏ gián tiếp (thẻ vàng thứ hai): trừ 3 điểm;
thẻ đỏ trực tiếp: trừ 4 điểm;
thẻ vàng và thẻ đỏ trực tiếp: trừ 5 điểm;

Chỉ có một trong các khoản khấu trừ ở trên sẽ được áp dụng cho một cầu thủ trong một trận đấu duy nhất.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Giải vô địch bóng đá thế giới 2018 (Bảng E) , FIFA.com

Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Brasil tại giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Thụy Sĩ tại giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Costa Rica tại giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Serbia tại giải vô địch bóng đá thế giới 2018


title: Thâm nhập khí quyển

text:
nhỏ|Vỏ bọc cách nhiệt của Mars Exploration Rover (MER) theo hình dung của họa sĩ
Xâm nhập khí quyển là chuyển động của một vật thể ngoài không gian đi vào và xuyên qua lớp khí quyển của một hành tinh, hành tinh lùn hoặc một vệ tinh tự nhiên. Có hai dạng hồi quyển:

 Hồi quyển không điều khiển ví dụ như sự hồi quyển của các thiên thạch, mảnh vụn vũ trụ, hoặc cầu lửa
 Hồi quyển có điều khiển của tàu vũ trụ được điều hướng và có đường bay được tính toán trước. Các công nghệ mà theo đó cho phép điều khiển một phương tiện bay thâm nhập khí quyển, giảm độ cao và hạ cánh được gọi chung là EDL (Entry, Descent, and Landing).

Vật thể khi đi vào khí quyển sẽ phải chịu lực cản khí quyển, mà sẽ gây ra ứng suất lên các cơ cấu cơ khí của vật thể, cùng với đó là nhiệt khí động-gây ra bởi phần lớn là từ áp suất không khí phía trước của vật thể và do cả lực kéo. Những lực này sẽ gây ra sự mất mát khối lượng (do bốc hơi/bào mòn khi bay qua lớp không khí dày) hoặc thậm chí là sự bốc hơi hoàn toàn của những vật thể có kích thước nhỏ, những vật thể có cường độ nén thấp hơn có thể bị nổ.

Một tàu vũ trụ có người lái bắt buộc phải giảm tốc độ bay xuống dưới tốc độ âm thanh trước khi triển khai dù hoặc phanh khí động. Những phương tiện bay dạng này có động năng thường là giữa 50 và 1.800 MJ, và cách duy nhất để làm tiêu hao động năng là tỏa nhiệt vào khí quyển. Lượng nhiên liệu tên lửa cần thiết để làm chậm tàu vũ trụ sẽ gần bằng lượng được sử dụng để tăng tốc ban đầu, và do đó, việc sử dụng động cơ tên lửa hãm trên toàn bộ quá trình quay lại Trái đất là không thực tế. Trong khi nhiệt độ cao tạo ra ở bề mặt tấm chắn nhiệt là do nén đoạn nhiệt, động năng của tàu vũ trụ cuối cùng bị mất do ma sát với không khí (độ nhớt) khi tàu vũ trụ bay trong tầng khí quyển. Các tổn thất năng lượng nhỏ khác bao gồm bức xạ vật đen trực tiếp từ các khí nóng và phản ứng hóa học giữa các khí bị ion hóa.

Đầu đạn của tên lửa đạn đạo và của các thiết bị bay dùng một lần không yêu cầu phải giảm tốc độ khi hồi quyển, thực tế, chúng được thiết kế cấu hình sao cho có thể duy trì được vận tốc tối đa. Ngoài ra, sự quay trở lại Trái đất ở vận tốc thấp từ vùng không gian gần ví dụ như nhảy dù từ khinh khí cầu không yêu cầu phải có vỏ bọc cách nhiệt bởi vì gia tốc trọng trường của vật thể bắt đầu ở trạng thái nghỉ từ bên trong bầu khí quyển (hoặc vùng không gian gần) không thể tạo ra đủ vận tốc để gây ra ma sát sinh nhiệt nguy hiểm.

Đối với Trái đất, bầu khí quyển được giới hạn bởi đường Kármán ở độ cao  bên trên bề mặt, giới hạn này đối với bầu khí quyển của sao Kim là  và ở sao Hỏa là . Các vật thể không điều khiển có vận tốc lớn và tăng tốc do bị hút về phía Trái đất dưới tác động của lực hấp dẫn, sau đó nó bị chậm lại do ma sát khi đi vào bầu khí quyển. Các thiên thạch cũng thường di chuyển khá nhanh so với Trái đất đơn giản vì quỹ đạo của chúng khác với quỹ đạo của Trái đất trước khi chúng rơi vào trường hấp dẫn của Trái đất. Các phương tiện thâm nhập khí quyển đạt vận tốc siêu vượt âm nhờ việc chúng bay dưới quỹ đạo (ví dụ như khoang mang đầu đạn hồi quyển của tên lửa đạn đạo liên lục địa), theo quỹ đạo (như tàu Soyuz), hoặc quỹ đạo không giới hạn (ví dụ thiên thạch). Đã có nhiều công nghệ tiên tiến khác nhau được phát triển để cho phép quay lại khí quyển và bay với vận tốc cực lớn. Đối với một hành tinh khí khổng lồ có bầu khí quyển dầy và lực hấp dẫn lớn, để có thể kiểm soát việc thâm nhập khí quyển các hành tinh này thì phương pháp nhập quyển là sử dụng lực đẩy Archimedes, ví dụ đối với bẩu khí quyển của sao Kim, Titan và các hành tinh khí khổng lồ.

Lịch sử
nhỏ|Các cấu hình thời kỳ đầu của các phương tiện hồi quyển, thử nghiệm trong hầm gió.
Cấu hình của vỏ cách nhiệt đã được mô tả từ sớm vào năm 1920 bởi Robert Goddard: "Đối với thiên thạch lao vào bầu khí quyển với vận tốc cao lên tới  mỗi giây, phần lõi của thiên thạch vẫn giữ trạng thái lạnh, và việc bào mòn ở mức độ lớn là do sứt mẻ hoặc nứt bề mặt do bị nung nóng đột ngột. Vì lý do này, nếu bề mặt bên ngoài của thiết bị hồi quyển được bọc bằng các lớp chất cứng không bị nóng chảy với các lớp dẫn nhiệt kém ở giữa, thì bề mặt sẽ giảm bị bào mòn đáng kể, đặc biệt là khi vận tốc của thiết bị hồi quyển sẽ không lớn như vận tốc của thiên thạch thông thường."

Những phát triển thực tiễn về phương tiện hồi quyển bắt đầu từ khi tầm bắn, và tốc độ hồi quyển của tên lửa đạn đạo ngày một tăng dần lên. Đối với những tên lửa tầm ngắn, như tên lửa V-2, vấn đề về sự ổn định và ứng suất khí động học là những vấn đề quan trọng (Nhiều tên lửa V-2s đã vỡ vụn trong quá trình hồi quyển), nhưng ở các tên lửa tầm ngắn, sự tăng nhiệt độ vẫn chưa phải là một vấn đề lớn. Các tên lửa tầm trung như tên lửa R-5 của Liên Xô, có tầm bắn , đòi hỏi phải sử dụng lớp gốm composite làm tấm chắn nhiệt cho đầu đạn hồi quyển độc lập. Những tên lửa đạn đạo liên lục địa đầu tiên, có tầm bắn từ , bắt buộc phải có tấm chắn nhiệt và phương tiện hồi quyển dạng cùn.

Tại Mỹ, kỹ thuật trong lĩnh vực này đã được khám phá bởi H. Julian Allen và A. J. Eggers Jr. tại trung tâm nghiên cứu Ames thuộc National Advisory Committee for Aeronautics (NACA). Năm 1951, họ đã phát hiện ra một tấm chắn nhiệt có hình dạng cùn (lực cản cao) là tấm chắn nhiệt hiệu quả nhất. Từ các nguyên tắc kỹ thuật cơ bản, Allen và Eggers đã chỉ ra rằng tải nhiệt mà tàu vũ trụ phải chịu khi hồi quyển tỷ lệ nghịch với hệ số cản; tức là lực cản càng lớn thì tải nhiệt càng ít. Nếu tàu vũ trụ có dạng cùn, không khí sẽ không thể "tránh khỏi quỹ đạo bay" đủ nhanh và khi đó không khí sẽ tạo thành một tấm đệm khí để đẩy sóng xung kích và lớp xung kích nóng về phía trước. Vì hầu hết các khí nóng không còn tiếp xúc trực tiếp với tàu vũ trụ, nên nhiệt năng sẽ ở lại trong đệm khí và chỉ đơn giản là di chuyển xung quanh tàu vũ trụ rồi sau đó sẽ tiêu tán vào khí quyển.

Khám phá của Allen và Eggers, mặc dù ban đầu được coi là bí mật quân sự, cuối cùng đã được công bố vào năm 1958.

Thuật ngữ và định nghĩa
Thâm nhập khí quyển là một phần của pha quỹ đạo thường được nhắc đến là thâm nhập, giảm độ cao, và hạ cánh (entry, descent, and landing-EDL). Khi việc hồi quyển diễn ra đối với một phương tiện bay mà trước đó nó cũng đã rời khỏi bầu khí quyển đó, thì sự kiện này còn được gọi là hồi quyển và đa số là nói về việc hồi quyển Trái đất.

Nguyên lý cơ bản của thiết kế một vật thể bay hồi quyển là việc phải tiêu tán năng lượng của tàu vũ trụ đang di chuyển ở tốc độ siêu vượt âm, làm chậm quá trình rơi của thiết bị/hàng hóa/khoang chứa nhà du hành/hành khách và hạ cánh trong khi vẫn phải đảm bảo các ứng suất tác động lên tàu ở một giới hạn cho phép. Điều này có thể thực hiện bằng các động cơ hãm hoặc hình dạng khí động (cấu hình của tàu vũ trụ hoặc dù).

Cấu hình phương tiện thâm nhập khí quyển
Có một vài hình dạng cơ bản được sử dụng trong thiết kế phương tiện thâm nhập khí quyển

Dạng mặt cầu
nhỏ|Module chỉ huy tàu Apollo đang bay với phần đáy tù hướng về phía trước ở một góc tấn khác 0 ngầm mục đích tạo ra lực nâng khi hồi quyển và khả năng điều chỉnh vị trí hạ cánh.
Mặt cầu hoặc mặt cắt cầu là dạng đối xứng trục đơn giản nhất. Đây có thể là một hình cầu hoàn chỉnh hoặc một phần trước hình cầu với phần sau hình nón hội tụ. Khí động học của một hình cầu hoặc mặt cắt hình cầu dễ dàng phân tích một cách mô hình hóa bằng cách sử dụng lý thuyết va chạm Newton. Tương tự, thông lượng nhiệt của mặt cắt hình cầu có thể được mô hình hóa chính xác bằng phương trình Fay-Riddell. Độ ổn định tĩnh của mặt cắt hình cầu được đảm bảo nếu trọng tâm của phương tiện bay ngược dòng so với tâm cong (ổn định động là vấn đề khó khăn hơn). Quả cầu thuần túy không có lực nâng. Tuy nhiên, bằng cách bay ở một góc tấn, một phần hình cầu sẽ có lực nâng khí động học khiêm tốn, mang đến một số khả năng xuyên qua và mở rộng hành lang thâm nhập khí quyển (entry corridor) của nó. Vào cuối những năm 1950 và đầu những năm 1960, máy tính tốc độ cao vẫn chưa ra đời và động lực học chất lỏng tính toán vẫn còn sơ khai. Bởi vì dạng mặt cắt cầu có thể phù hợp để phân tích dạng đóng, thiết kế hình dạng này đã trở thành mặc định cho thiết kế phương tiện thâm nhập khí quyển thời kỳ đầu. Các khoang tàu vũ trụ hồi quyển chở phi hành gia của thời kỳ này cũng dựa trên thiết kế hình cầu.

Dạng cầu thuần túy đã được sử dụng trong các thiết kế tàu vũ trụ đầu tiên của Liên Xô như Vostok và Voskhod và trong các tàu thăm dò hạ cánh lên sao Hỏa và sao Kim. Module chỉ huy của tàu Apollo sử dụng thiết kế mặt cầu trên tấm chắn nhiệt với phần thân sau dạng nón hội tụ. Nó thâm nhập khí quyển trái đất ở tốc độ siêu vượt âm với góc tấn −27° để đạt được tỉ lệ lực nâng/lực cản là 0,368. Tổng lực nâng cho phép thay đổi phạm vi của tàu vũ trụ nhờ điều chỉnh di dời trọng tâm của module Apollo khỏi trục đối xứng, cho phép lực nâng có thể được hướng sang trái hoặc phải bằng cách xoay tàu theo trục dọc. Một ví dụ khác của việc thiết kế theo dạng cầu là ở trên các module hạ cánh Soyuz/Zond, Gemini, và Mercury. Lực nâng tác động lên tàu trên quỹ đạo dù nhỏ nhưng có tác động đáng kể lên trọng lực tối đa tác động lên tàu, giảm từ 8–9 g đối với quỹ đạo đạn đạo thuần túy (giảm tốc chỉ nhờ lực cản) đến 4–5 g, ngoài ra cũng giảm đáng kể nhiệt lượng tối đa khi thâm nhập khí quyển.

Mặt cầu-côn
Dạng mặt cầu-côn là dạng mặt cắt hình cầu kết hợp với hình nón cụt hay nón tù. Tính ổn định động của mặt cắt hình nón-cầu thường tốt hơn của mặt cắt hình cầu. Phương tiện bay đi vào khí quyển với mặt trước là mặt cầu. Với một nửa góc đủ nhỏ và tâm khối lượng được đặt hợp lý, hình nón cầu có khả năng ổn định khí động học từ khi thâm nhập khí quyển đến khi chạm đến bề mặt. (Nửa góc là góc giữa trục đối xứng quay của hình nón và mặt ngoài của nó, và do đó một nửa góc tạo bởi các cạnh bề mặt của hình nón).
trái|nhỏ|Phiên bản khoang đầu đạn hồi quyển Mk-2, thiết kế theo dạng thân tù.
Vỏ khí động đầu tiên của Mỹ áp dụng dạng mặt cầu là Mk-2 RV (Khoang đầu đạn hồi quyển), được phát triển vào năm 1955 bởi General Electric Corp. Thiết kế của Mk-2 bắt nguồn từ lý thuyết thân cùn và sử dụng hệ thống cách nhiệt làm mát bằng bức xạ (thermal protection system-TPS), dựa trên một tấm cách nhiệt kim loại (các loại TPS khác nhau được mô tả sau trong bài viết này). Mk-2 có những khiếm khuyết đáng kể, nó bay quá lâu trong tầng khí quyển do hệ số đạn đạo thấp hơn và cũng kéo theo một luồng kim loại bốc hơi khiến radar rất dễ nhìn thấy. Những khiếm khuyết này khiến Mk-2 quá nhạy cảm với các hệ thống chống tên lửa đạn đạo (ABM). Do đó, một khoang chứa đầu đạn hình nón-cầu thay thế cho Mk-2 đã được General Electric phát triển.
phải|nhỏ|Khoang chứa đầu đạn hồi quyển Mk-6, phát triển từ thời chiến tranh Lạnh và là thiết kế khởi nguồn của phần lớn các thiết kế khoang hồi quyển trên các tên lửa ICBM hiện nay của Mỹ
Khoang chứa đầu đạn mới có tên là Mk-6 sử dụng vỏ cách nhiệt TPS mài mòn phi kim loại bằng phenol nylon. Vỏ cách nhiệt mới rất hiệu quả trong việc cách nhiệt trong khi hồi quyển và từ đó người ta có thể thiết kế giảm độ tù của khoang. Tuy nhiên, Mk-6 là một khoang chứa đầu đạn có kích thước lớn, với khối lượng khi hồi quyển là 3.360 kg, chiều dài 3,1 m và có bán góc là 12,5°. Các nâng cấp tiếp theo của vũ khí hạt nhân và thiết kế hệ thống cách nhiệt TPS đã cho phép giảm kích thước các khoang đầu đạn hồi quyển và giảm độ tù của khoang so với khoang Mk-6. Kể từ những năm 1960s, thiết kế dạng côn-cầu đã trở thành thiết kế phổ biến trên các ICBM nhiều đầu đạn hiện đại, với bán góc thông thường là từ 10° đến 11°.
trái|nhỏ|Khoang thu hồi của vệ tinh gián điệp "Discoverer"
phải|nhỏ|Vệ tinh Galileo sau khi được lắp ráp
Các khoang thu hồi của vệ tinh trinh sát cũng được thiết kế với dạng cầu-côn và được Mỹ áp dụng lần đầu tiên trên Discoverer-I phóng lên quỹ đạo ngày 28/2/1959. Dạng thiết kế côn-cầu sau này cũng được sử dụng trên các sứ mệnh thám hiểm các hành tinh khác hoặc trên các tàu trở lại bầu khí quyển từ không gian vũ trụ ví dụ như vệ tinh Stardust. Không giống như các phương tiện hồi quyển dùng trong quân sự, ưu điểm của một hệ thống chắn nhiệt TPS nhẹ hơn trong một thiết kế thân tù vẫn còn được áp dụng trên các tàu thám hiểm như vệ tinh Galileo với bán góc là 45° hoặc với vỏ chắn nhiệt của tàu Viking với bán góc là 70°. Những tàu thám hiểm với thiết kế vỏ chắn nhiệt dạng côn-cầu đã hạ cánh xuống hoặc thâm nhập bầu khí quyển của các hành tinh như sao Hỏa, sao Kim, sao Mộc và mặt trăng Titan của sao Thổ.

Mặt côn kép
phải|nhỏ|DC-X, trong chuyến bay thử lần đầu tiên. Nó là nguyên mẫu cho phương tiện bay một tầng lên quỹ đạo, và áp dụng cấu hình nón kép giống AMaRV.
Là dạng mặt côn-cầu bổ sung thêm một nón cụt. Thiết kế này cải thiện đáng kể tỉ lệ lực nâng/lực cản L/D. Thiết kế này được áp dụng trên các tàu thám hiểm sao Hỏa với tỉ lệ L/D xấp xỉ 1 so với tỉ lệ L/D=0,368 đối với khoang hồi quyển Apollo. Tỉ lệ L/D lớn hơn, thì việc áp dụng thiết kế côn kép sẽ tốt hơn nhất là nó phù hợp cho việc đổ bộ lên sao Hỏa vì độ giảm tốc cực đại thấp hơn. Có thể cho rằng, phương tiện bay hồi quyển đáng chú ý nhất là Khoang hồi quyển cơ động tiên tiến (AMaRV). Bốn phương tiện hồi quyển AMaRVs đã được chế tạo bởi McDonnell Douglas Corp. và thể hiện một bước nhảy vọt đáng kể về độ tinh vi trong thiết kế phương tiện hồi quyển. Ba AMaRV được phóng bằng tên lửa đạn đạo Minuteman-1 ICBMs vào ngày 20/12/1979, và 8/10/1981. AMaRV có khối lượng khi hồi quyển khoảng 470 kg, bán kính mũi 2,34 cm, bán góc của mặt côn trước 10,4°, bán kính đáy cụt là 14,6 cm, bán góc sau của mặt côn sau 6°, và chiều dài trục là 2,079 mét. Không có tài liệu nào cung cấp hình ảnh chính xác hoặc sơ đồ của AMaRV. Tuy nhiên, một bản phác thảo sơ đồ của một phương tiện hồi quyển giống với AMaRV cùng với các biểu đồ quỹ đạo đã được công bố.

Tư thế bay của AMaRV được điều khiển thông qua cánh tà với hai cánh tà sau gắn trên các mặt của AMaRV. Các cánh tà này được điều khiển bằng thủy lực. AMaRV được dẫn đường tự động bằng hệ thống dẫn đường quán tính thiết kế để lẩn tránh hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo. Mẫu thiết kế McDonnell Douglas DC-X (cũng sử dụng cấu hính nón kép) về cơ bản là một phiên bản thu nhỏ của AMaRV. AMaRV và DC-X cũng là cơ sở cho một thiết kế không thành công mà về sau được biết đến là Lockheed Martin X-33.

Dạng bất đối xứng
Dạng bất đối xứng được áp dụng cho các phương tiện thâm nhập khí quyển không người lái. Một ví dụ là trên các phương tiện bay có cánh trên quỹ đạo, sử dụng cánh delta để cơ động trong suốt quá trình hạ cánh như một tàu lượn quy ước. Đây là cấu hình sử dụng trên tàu con thoi của Mỹ và tàu Buran của Liên Xô. Thân tạo lực nâng là một dạng khác của phương tiện thâm nhập khí quyển và được áp dụng trên X-23 PRIME.

Nhiệt lượng trong quá trình hồi quyển
nhỏ|Quang cảnh bên trong khoang lái của tàu con thoi khi đang quay lại bầu khí quyển trong sứ mệnh STS-42. Do không khí bị nén và ma sát với thân tàu, các phân tử khí tạo ra quầng plasma ở nhiệt độ cao có quang phổ màu đỏ-cam.
Các vật thể không gian khi thâm nhập bầu khí quyển ở tốc độ cao sẽ dẫn đến chịu một lượng nhiệt lớn. Lượng nhiệt khi hồi quyển chủ yếu đến từ hai nguồn sau:

 Nhiệt do đối lưu, chia làm 2 loại:
 khí nóng trượt qua bề mặt thân tàu và
 phản ứng xúc tác kết hợp hóa học giữa bề mặt vật thể và lớp khí xung quanh.
 Nhiệt do bức xạ, từ sóng xung kích hình thành ở trước và cạnh vật thể thâm nhập khí quyển khi vật thể di chuyển siêu vượt âm.

Khi vận tốc tàu tăng lên, cả hai loại nhiệt này đều tăng lên. Ở một tốc độ rất lớn, nhiệt do bức xạ sẽ nhanh chóng chiếm ưu thế hơn nhiệt do đối lưu, vì nhiệt do đối lưu tỷ lệ với lập phương vận tốc, trong khi nhiệt do bức xạ tỷ lệ với lũy thừa mũ tám của vận tốc. Sự gia nhiệt do bức xạ phụ thuộc vào bước sóng dài— do đó chiếm ưu thế giai đoạn đầu trong quá trình xâm nhập khí quyển trong khi sự gia tăng nhiệt do đối lưu chiếm ưu thế trong giai đoạn sau.

Hệ thống bảo vệ nhiệt
Hệ thống bảo vệ nhiệt giúp bảo vệ tàu vũ trụ khi nhiệt lượng tăng cao do ma sát với khí quyển trong quá trình thâm nhập bầu khí quyển. Hệ thống này cũng giúp bảo vệ tàu khỏi môi trường nhiệt độ ngoài không gian. Có nhiều cách để bảo vệ nhiệt cho tàu vũ trụ như sử dụng các tấm vật liệu cách nhiệt, làm mát thụ động/chủ động bề mặt tàu vũ trụ

Tấm cách nhiệt mài mòn
trái|nhỏ|Tấm chắn nhiệt bị bào mòn sau khi tàu Apollo 12 hạ cánh.
Nguyên lý của tấm cách nhiệt tự bào mòn là tách lớp khí ở nhiệt độ cao ra khỏi lớp chắn nhiệt bên ngoài (tạo ra một lớp biên ở nhiệt độ thấp hơn). Lớp biên được hình thành từ khí sản phẩm của phản ứng nhiệt phân từ vật liệu tấm chắn cách nhiệt bên ngoài và bảo vệ chống lại tất cả các dạng thông lượng nhiệt. Quá trình chặn thông lượng nhiệt bằng việc tạo ra lớp biên này được gọi là sự tắc nghẽn. Trong đó lớp biên gây tắc nghẽn và cản trở dòng khí đối lưu và xúc tác. Cơ chế chặn thông lượng nhiệt bức xạ bằng hình thành lớp biên là cơ chế chính của vật liệu được sử dụng làm tấm chắn nhiệt của vệ tinh Galileo. Tấm chắn nhiệt của Galileo sử dụng vật liệu chế tạo là carbon phenolic. Đây cũng là vật liệu được sử dụng trong miệng xả của tên lửa đẩy phụ trợ nhiên liệu rắn của tàu con thoi, và sử dụng trong mũi khí động của các phương tiện hồi quyển.

Những nghiên cứu về lớp bảo vệ nhiệt được thực hiện tại trung tâm nghiên cứu Ames của NASA. Trung tâm Ames có nhiều đường hầm gió với khả năng tạo ra gió ở nhiều tốc độ khác nhau. Ban đầu việc thử nghiệm được tiến hành với mô hình tấm chắn nhiệt bào mòn được phân tích trong đường hầm gió siêu vượt âm. Các thử nghiệm về vật liệu mài mòn được thực hiện tại tổ hợp Ames Arc Jet. Đã có rất nhiều hệ thống bảo vệ nhiệt cho tàu vũ trụ được thử nghiệm tại đây bao gồm các tấm chắn nhiệt sử dụng trên tàu Apollo, tàu con thoi, và tàu Orion.
nhỏ|Mars Pathfinder đang hoàn thiện công đoạn lắp ráp cuối cùng, ở đây ta thấy vỏ chắn nhiệt của nó, cùng với động cơ nhiên liệu rắn
Độ dẫn nhiệt của một vật liệu TPS cụ thể thường tỷ lệ với mật độ của vật liệu. Cacbon phenolic là một vật liệu mài mòn rất hiệu quả, nhưng cũng có mật độ cao không mong muốn. Nếu thông lượng nhiệt gây ra bởi một phương tiện hồi quyển không đủ để gây ra nhiệt phân thì độ dẫn điện của vật liệu TPS có thể cho phép nhiệt lượng dẫn vào đường vật liệu liên kết TPS, do đó dẫn đến hỏng TPS. Do đó, đối với các quỹ đạo hồi quyển gây ra thông lượng nhiệt thấp hơn thì việc sử dụng vật liệu carbon phenolic đôi khi không phù hợp và người ta cần có vật liệu mài mòn khác nhẹ hơn

Tấm chắn nhiệt mài mòn siêu nhẹ
Chữ SLA trong SLA-561V  nghĩa là super light-weight ablator hay vật liệu mài mòn siêu nhẹ. SLA-561V là loại vật liệu mài mòn độc quyền của Lockheed Martin đã được sử dụng như là loại vật liệu mài mòn chủ yếu trên các loại phương tiện hồi quyển dạng côn-cầu với góc mũi là 70° trong các sứ mệnh thăm dò sao Hỏa của NASA, ngoại trừ Mars Science Laboratory (MSL). SLA-561V bắt đầu bị mài mòn đáng kể ở thông lượng xấp xỉ 110 W/cm², nhưng không chịu được thông lượng quá 300 W/cm². Lớp bảo vệ MSL hiện là thiết kế TPS có hiệu năng tốt nhất, nó có khả năng chịu được thông lượng nhiệt 234 W/cm². Thông lượng nhiệt cực đại mà Viking 1 chịu đựng khi hạ cánh trên sao Hỏa là 21 W/cm². Với Viking 1, lớp vỏ chắn nhiệt không phải chịu sự mài mòn đáng kể nào. Viking 1 là tàu đổ bộ đầu tiên hạ cánh xuống sao Hỏa và có thiết kế cổ điển. Vỏ khí cầu của tàu Viking có đường kính cơ bản là 3,54 mét (lớn nhất được sử dụng trên sao Hỏa cho đến Phòng thí nghiệm Khoa học Sao Hỏa).

Vật liệu mài mòn cabon thấm phenol
trái|nhỏ|Thiết bị chứa mẫu từ tàu Stardust của NASA hạ cánh thành công xuống căn cứ Utah Range.
Phenolic-impregnated carbon ablator (PICA), là vật liệu làm từ sợi carbon được thấm phenol. Đây là loại vật liệu mới được sử dụng cho hệ thống cách nhiệt TPS và có mật độ nhỏ hơn nhiều so với carbon phenolic) cùng với khả năng mài mòn hiệu quả ở thông lượng nhiệt cao. Độ dẫn nhiệt của vật liệu PICA thấp hơn so với các vật liệu mài mòn thông lượng nhiệt cao thông thường khác như carbon phenol.

PICA được phát minh bởi trung tâm nghiên cứu Ames của NASA vào những năm 90 và là vật liệu cách nhiệt chính được sử dụng trên tàu Stardust. Tàu vũ trụ Stardust cùng với mẫu khi trở về bầu khí quyển Trái đất đã đạt vận tốc hồi quyển kỷ lục là ( ở độ cao 135 km). Đây là vận tốc cao hơn vận tốc hồi quyển của tàu Apollo và cao hơn 70% so với tốc độ của tàu con thoi. PICA đóng vai trò quan trọng giúp tàu Stardust hoàn thành nhiệm vụ khi trở về Trái đất vào năm 2006. Tấm chắn nhiệt của Stardust (đường kính cơ bản 0,81 m) được làm bằng một mảnh nguyên khối chịu được tốc độ gia nhiệt danh nghĩa tối đa là 1.2 kW/cm². Tấm chắn nhiệt sử dụng vật liệu PICA cũng được sử dụng trên phòng thí nghiệm khoa học sao Hỏa khi nó thâm nhập vào khí quyển sao Hỏa.<ref name="N+SX_picaX">{{chú thích web|url=http://www.nasa.gov/offices/oce/appel/ask/issues/40/40s_space-x_prt.htm|title=NASA + SpaceX Work Together|last=Chambers|first=Andrew|author2=Dan Rasky|date = ngày 14 tháng 11 năm 2010 |publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20110416170908/http://www.nasa.gov/offices/oce/appel/ask/issues/40/40s_space-x_prt.htm|archive-date = ngày 16 tháng 4 năm 2011 |access-date = ngày 16 tháng 2 năm 2011 |quote=SpaceX undertook the design and manufacture of the reentry heat shield; it brought speed and efficiency that allowed the heat shield to be designed, developed, and qualified in less than four years.'''|url-status=}}</ref>

 PICA-X
Một loại vật liệu cải tiến và dễ sản xuất hơn có tên PICA-X đã được SpaceX phát triển trong giai đoạn in 2006–2010 để sử dụng trên tàu Dragon. Tấm chắn nhiệt bằng PICA-X được sử dụng lần đầu tiên là trong sứ mệnh Dragon C1 ngày 8 tháng 11 năm 2010. Tấm chắn nhiệt PICA-X được thiết kế, phát triển và chứng nhận đầy đủ bởi một nhóm nhỏ gồm 12 kỹ sư và nhà khoa học trong vòng chưa đầy 4 năm. Tấm chắn nhiệt sử dụng PICA-X cũng rẻ hơn so với tấm chắn nhiệt PICA của NASA.

 PICA-3
Phiên bản sau khi cải tiến PICA-3—được phát triển bởi SpaceX từ giữa những năm 2010s và được sử dụng lần đầu trên tàu Dragon có người lái trong sứ mệnh bay trình diễn vào tháng 4 năm 2019 và được đưa vào sử dụng trên các tàu vũ trụ Dragon kể từ năm 2020.

 SIRCA
nhỏ|Vỏ aeroshell của Deep Space 2 là một thiết kế côn-cầu cổ điển với bán góc đỉnh là 45° phía sau được thiết kế dạng hình cầu giúp ổn định khí động học khi tàu hạ cánh từ bầu khí quyển xuống tới mặt đất.
Tấm mài mòn bằng sứ tái sử dụng thấm silicon (SIRCA) cũng được phát triển tại Trung tâm Nghiên cứu Ames của NASA. Nó được sử dụng trên Mars Pathfinder và xe tự hành Mars Exploration Rover. SIRCA cũng là vật liệu cách nhiệt sử dụng trên sứ mệnh tàu thăm dò sao Hỏa Deep Space 2 (không thành công) với tấm chắn nhiệt đường kính 0,35 m. Đây là vật liệu TPS duy nhất có thể được gia công thành các hình dạng tùy chỉnh và sau đó được lắp đặt trực tiếp vào tàu vũ trụ. Không cần xử lý sau, xử lý nhiệt hoặc phủ thêm (không giống như gạch cách nhiệt trên tàu con thoi). Nó có thể được ứng dụng làm gạch cách nhiệt, các phần cạnh, mũi chịu nhiệt.

 AVCOAT
AVCOAT là tấm cách nhiệt mài mòn phát triển bởi NASA, là một hệ thống thủy tinh phủ epoxy-novolac. NASA đã sử dụng tấm chắn nhiệt này trên tàu Apollo vào những năm 60, và sau đó ở trên các thế hệ tàu vũ trụ tiếp theo như tàu Orion dự kiến đưa lên quỹ đạo vào cuối những năm 2010s.

 Gạch cách nhiệt
trái|nhỏ|Phi hành gia Andrew S. W. Thomas đang quan sát các tấm gạch cách nhiệt của tàu con thoi Atlantis.
phải|nhỏ|Một viên gạch sử dụng trên tàu con thoi làm bằng chất liệu LI-900.
Gạch cách nhiệt sử dụng trên hệ thống bảo vệ nhiệt TPS trên tàu con thoi làm bằng vật liệu LI-900 có một số đặc tính cách nhiệt đáng chú ý. Một viên gạch LI-900 được tiếp xúc trực tiếp với nhiệt độ 1.000 K ở một mặt thì ở mặt còn lại sẽ chỉ thấy ấm nếu chạm tay vào. Tuy nhiên chúng tương đối giòn, dễ vỡ và sẽ bị hỏng nếu trời mưa.

 Làm lạnh bị động
Ở một số loại phương tiện hồi quyển thời kỳ đầu, như khoang đầu đạn Mk-2 hoặc chương trình Mecury, hệ thống bảo vệ nhiệt vận hành bằng cách làm mát bằng bức xạ. Ban đầu hệ thống hấp thụ thông lượng nhiệt trong xung nhiệt rồi giải phóng ra môi trường bên ngoài dưới dạng bức xạ nhiệt.

Các hệ thống bảo vệ nhiệt dựa trên bức xạ sử dụng các lớp phủ có độ phát xạ cao (HEC) để tạo điều kiện làm mát bằng bức xạ, trong khi một lớp gốm xốp bên dưới dùng để bảo vệ cấu trúc khỏi nhiệt độ bề mặt cao. Giá trị phát xạ nhiệt cao duy trì ổn định cùng với độ dẫn nhiệt thấp là yếu tố then chốt của các hệ thống chắn nhiệt bằng bức xạ.

TPS làm mát bằng bức xạ vẫn còn được áp dụng trên một số phương tiện bay hồi quyển. Vật liệu được sử dụng là carbon gia cố bằng sợi carbon (RCC) thay cho kim loại. RCC là vật liệu TPS trên mũi và mép cánh của Tàu con thoi, và cũng được đề xuất làm vật liệu cách nhiệt sử dụng trên X-33. Nhược điểm của RCC là nó có giá thành sản xuất rất cao, nặng và thiếu khả năng chống va đập mạnh.

Các máy bay hoạt động ở vận tốc lớn như SR-71 Blackbird và Concorde, cũng chịu ma sát với khí quyển và tăng nhiệt, nhưng với cường độ thấp hơn nhiều và thời gian cũng lâu hơn. Các nghiên cứu cho thấy cấu trúc kim loại Titan của SR-71 khôi phục lại độ bền ban đầu thông qua quá trình ủ do bị gia nhiệt khí động học. Đối với máy bay Concorde, mũi nhôm của nó cho phép nhiệt độ hoạt động (là nhiệt độ tại đó các kết cấu cơ khí và các thiết bị điện tử vẫn hoạt động bình thường) tối đa là 127 °C (261 °F) (ấm hơn khoảng 180 °C (324 °F) so với không khí xung quanh thông thường.

TPS làm mát bằng bức xạ cho các phương tiện bay hồi quyển còn gọi là TPS kim loại nóng. Các thiết kế TPS ban đầu cho tàu con thoi dựa trên siêu hợp kim Niken (gọi là René 41) và lớp phủ titan. Thiết kế này sau đó bị bác bỏ do người ta tin rằng TPS dựa trên ngói silica sẽ có chi phí phát triển và chế tạo thấp hơn. TPS siêu hợp kim Niken cũng được đề xuất cho X-33 những cũng không được chấp nhận.
trái|nhỏ|Thiết kế ban đầu của tàu Mercury (với tháp thoát hiểm) sử dụng cấu hình TPS bức xạ nhiệt, nhưng sau đó chuyển sang sử dụng cấu hình TPS mài mòn.
Gần đây hệ thống TPS làm mát bằng bức xạ bắt đầu sử dụng loại vật liệu mới có tên vật liệu gốm tổng hợp ma trận nhiệt độ siêu cao, dựa trên Zirconi điborua và Hafnium diboride. TPS sử dụng loại vật liệu này thể hiện tốt trong dải nhiệt độ từ 0 đến hơn 2.000 °C (3.630 °F), với điểm nóng chảy trên 3.500 °C (6.330 °F). Chúng bền hơn về mặt cấu trúc so với vật liệu RCC nên không yêu cầu gia cố cấu trúc bằng các vật liệu như Inconel. Nó cũng cực kỳ hiệu quả trong việc bức xạ lại nhiệt hấp thụ nên không cần bổ sung thêm lớp lót cách nhiệt bên trong.

 Làm lạnh chủ động
Ở trong hệ thống cách nhiệt này người ta sử dụng các tấm cách nhiệt làm từ hợp kim chịu nhiệt độ cao cùng với các chất làm lạnh lưu thông qua tấm chịu nhiệt.

Cấu hình hệ thống TPS này đã được đề xuất sử dụng trên Rockwell X-30 (NASP). NASP được thiết kế là một máy bay động cơ scramjet siêu vượt âm, nhưng chương trình phát triển đã bị hủy bỏ.

SpaceX hiện đang phát triển một lá chắn nhiệt được làm mát tích cực cho tàu vũ trụ Starship.SpaceX CEO Elon Musk explains Starship's "transpiring" steel heat shield in Q&A, Eric Ralph, Teslarati News, ngày 23 tháng 1 năm 2019, accessed ngày 23 tháng 3 năm 2019

Vào đầu những năm 1960, các hệ thống TPS khác nhau được đề xuất sử dụng nước hoặc chất lỏng làm mát khác phun vào lớp xung kích, hoặc đi qua các kênh dẫn trong tấm chắn nhiệt. Nhờ đó chúng có thể được thiết kế hoàn toàn bằng kim loại, việc phát triển sẽ rẻ hơn, tấm chắn nhiệt sẽ bền hơn, nhưng cũng có nhược điểm là trọng lượng tăng lên, độ phức tạp tăng lên và độ tin cậy thấp.

 Hồi quyển dạng lông vũ

 Vỏ chắn nhiệt dạng bơm hơi
Việc giảm tốc khi tiến vào khí quyển, đặc biệt đối với nhiệm vụ trở về từ sao Hỏa, hưởng lợi từ việc tối đa được "diện tích chịu cản của hệ thống xâm nhập khí quyển. Một vỏ khí động càng lớn thì tải trọng mang theo cũng sẽ càng lớn."

 Liên Xô
Một tấm chắn/phanh khí bơm hơi như vậy được thiết kế cho tàu xâm nhập khí quyển của sứ mệnh Sao Hỏa 96. Tuy nhiên sứ mệnh thất bại do sự cố, NPO Lavochkin và DASA/ESA đã hợp tác trong một sứ mệnh đưa tàu không gian lên quỹ đạo Trái đất. Công nghệ bơm hơi và đổ bộ (IRDT) được đưa lên quỹ đạo bằng tên lửa đẩy Soyuz-Fregat vào ngày 8 tháng 2 năm 2000. Tấm chắn nhiệt bơm hơi được thiết kế như một hình nón với hai giai đoạn bơm hơi. Mặc dù giai đoạn thứ hai của tấm chắn không thể bung ra, nhưng nó vẫn đi vào bầu khí quyển Trái đất và được thu hồi.Inflatable Reentry and Descent Technology (IRDT)  Factsheet, ESA, September, 2005 Các sứ mệnh tiếp theo cũng thất bại khi phóng tàu lên quỹ đạo bằng tên lửa đẩy Volna.
phải|nhỏ|NASA đang tiến hành kiểm tra IRVE.

 NASA IRVE
NASA phóng tàu trang bị vỏ chắn nhiệt dạng bơm hơi thử nghiệm lên quỹ đạo vào 17/8/2009 sau chuyến bay thử thành công của Phương tiện hồi quyển bơm hơi thử nghiệm (Inflatable Re-entry Vehicle Experiment) (IRVE). Lá chắn nhiệt là một túi hút chân không có đường kích 38 cm và được phóng lên bằng tên lửa Black Brant 9 từ đảo Wallops, Virginia. "Khí Nitơ sẽ được bơm vào túi khí chắn nhiệt có đường kính 3 m, tạo thành từ nhiều lớp silicon phủ sợi Kevlar, tạo thành một  bóng hơi có hình nấm vài phút sau khi được phóng khỏi mặt đất" Tên lửa đạt độ cao tối đa là  trước khi rơi xuống với tốc độ siêu âm. Chưa đầy một phút sau, lá chắn đã được giải phóng và được bơm hơi ở độ cao . Quá trình bơm hơi diễn ra trong chưa đầy 90 giây.

 NASA HIAD
Sau các cuộc thử nghiệm thành công với IVRE, NASA đang phát triển một cấu hình mới hoài bão hơn tên là Hypersonic Inflatable Aerodynamic Decelerator (HIAD).

 Tham số cần thiết khi thiết kế phương tiện thâm nhập khí quyển
Có bốn tham số tới hạn được cân nhắc khi thiết kế một phương tiện đi vào khí quyển:

 Thông lượng nhiệt tối đa
 Tải nhiệt
 Giảm tốc tối đa
 Áp suất động cao nhất

Áp suất động và thông lượng nhiệt tối đa là yếu tố yêu cầu để có thể chọn vật liệu làm lá chắn nhiệt. Từ thông số tải nhiệt người ta có thể xác định độ dày của vật liệu TPS. Trong khi độ giảm tốc tối đa có tầm quan trọng lớn đối với các nhiệm vụ có người lái. Giới hạn tối đa cho việc quay trở lại Trái đất có người lái từ quỹ đạo Trái đất thấp (LEO) hoặc quay trở lại mặt trăng là 10g. Đối với việc đi vào khí quyển sao Hỏa sau một thời gian dài tiếp xúc với không trọng lực, giới hạn trên là 4g. Áp suất động tối đa cũng có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn vật liệu TPS ngoài cùng.

Các kỹ sư tính toán 2 trường hợp biên cho quỹ đạo, biên quỹ đạo này được giới hạn bởi hai đường trên và dưới. Đường biên quỹ đạo trên được xác định là góc vào khí quyển mà vận tốc đi vào thấp nhất cho phép trước khi tàu vũ trụ bị trượt khỏi khí quyển. Quỹ đạo bay này có tải nhiệt cao nhất và quyết định đến độ dày của lá chắn nhiệt TPS. Quỹ đạo dưới được xác định bởi quỹ đạo dốc nhất cho phép. Đối với các nhiệm vụ có người lái, góc vào dốc nhất bị giới hạn bởi sự giảm tốc tối đa. Quỹ đạo dưới cũng có thông lượng nhiệt đỉnh và áp suất động lực học cao nhất. Do đó, quỹ đạo phía dưới là cơ sở để chọn vật liệu làm lá chắn nhiệt. Một chất liệu chịu được thông lượng nhiệt cao cũng sẽ trở nên quá dẫn trong một thời gian tải nhiệt dài, trong khi một vật liệu có mật độ thấp cũng sẽ thiếu độ bền kéo nếu như chịu áp suất động quá lớn. Một vật liệu TPS có hiệu suất rất tốt ở một thông lượng nhiệt đỉnh nào đó nhưng hiệu suất này có thể giảm thê thảm cũng tại thông lượng nhiệt đỉnh này nếu như giới hạn áp suất tăng lên đáng kể (Điều này đã xảy ra trong thử nghiệm tàu vũ trụ R-4 của NASA). Các vật liệu TPS kiểu cũ thì thường đắt hơn và tốn nhiều nhân công chế tạo hơn nhưng chúng đã từng được kiểm chứng qua các chuyến bay vũ trụ nhiều hơn các vật liệu TPS mới rẻ hơn (Điều này cũng ảnh hưởng tới việc lựa chọn chất liệu TPS đối với một nhà thiết kế không muốn gặp rủi ro).

Dựa theo khám phá của Allen và Eggers, vỏ aeroshell được thiết kế cùn tối đa (lực cản tối đa) thì khối lượng TPS sẽ được giảm xuống tối thiểu. Độ cùn tối đa (hệ số đạn đạo tối thiểu) cũng mang lại vận tốc đầu cuối tối thiểu ở độ cao lớn nhất (rất quan trọng đối với Mars EDL, nhưng lại bất lợi đối với các đầu đạn hồi quyển quân sự). Tuy nhiên, có một giới hạn trên đối với độ cùn do tính ổn định khí động học phụ thuộc vào sự tách sóng xung kích. Một sóng xung kích sẽ vẫn gắn vào đầu của một hình nón nhọn nếu nửa góc của hình nón thấp hơn giá trị tới hạn. Đối với khí quyển nitơ (Trái đất hoặc Titan), giá trị nửa góc tối đa cho phép là khoảng 60°. Đối với khí quyển carbon dioxide (sao Hỏa hoặc sao Kim), nửa góc tối đa cho phép là khoảng 70°. Khi sóng xung kích bị tách ra, phương tiện thâm nhập khí quyển sẽ mang theo nhiều lớp khí xung kích xung quanh nắp vượt âm. Do đó tâm khí động học sẽ dịch chuyển về phía sau làm mất căn bằng khí động học.

Việc áp dụng thiết kế vỏ khí động của tàu thăm dò Huygens (vốn được thiết kế cho việc thâm nhập khí quyển Nitơ của vệ tinh Titan) lên tàu thăm dò Beagle 2'' cho việc thăm nhập khí quyển sao Hỏa chứa Carbon Dioxide đã gặp thất bại. Trước khi bị hủy bỏ, chương trình hạ cánh lên sao Hỏa của Liên Xô đã thành công trong việc gửi một tàu thăm dò xuống bề mặt sao Hỏa (Mars 3), ở lần thứ 2 trong số 3 lần gửi tàu thăm dò lên sao Hỏa (2 lần khác tuy tàu đã chạm tới bề mặt sao Hỏa nhưng sứ mệnh vẫn thất bại là Mars 2 và Mars 6). Tàu hạ cánh của Liên Xô có thiết kế vỏ chắn nhiệt với bán góc là 60°.

Thiết kế vỏ chắn nhiệt dạng cầu với bán góc 45° thường được sử dụng cho các vệ tinh bay trong khí quyển (không đáp xuống bề mặt) dù cho với thiết kế này thì khối lượng của lá chắn nhiệt không được tiết giảm tối đa. Thiết kế này đã được sử dụng trên tàu đổ bộ sao Hỏa DS/2 và vệ tinh Pioneer thám hiểm sao Kim.

Các tại nạn nổi tiếng trong các lần hồi quyển của tàu vũ trụ
giữa|nhỏ|800x800px|Hành lang tiếp cận khí quyển
Không phải tất cả các lần quay trở lại khí quyển của tàu vũ trụ đều thành công, dưới đây là một số lần tàu hồi quyển không thành công dẫn đến thảm họa.

 Voskhod 2 – Mô-đun dịch vụ không thể tách rời trong một thời gian, nhưng phi hành đoàn vẫn sống sót..
 Soyuz 1 –  Hệ thống kiểm soát hướng bay đã bị hỏng trong khi vẫn còn trên quỹ đạo và sau đó dù bị rối trong quá trình hạ cánh khẩn cấp. Phi hành gia Vladimir Mikhailovich Komarov hi sinh.
 Soyuz 5 – Mô-đun dịch vụ không thể tách rời, nhưng phi hành đoàn vẫn sống sót..
 Soyuz 11 – Sau khi tách ba mô-đun, một van đã bị suy yếu do vụ nổ và tàu vũ trụ không thể hồi quyển. Cabin bị giảm áp làm cả ba thành viên phi hành đoàn hi sinh.
 Mars Polar Lander – Thất bại trong quá trình EDL. Thất bại này được cho là do lỗi phần mềm. Nguyên nhân chính xác chưa được xác định là do thiếu tính năng thu thập dữ liệu từ xa theo thời gian thực.
 Tàu con thoi Colombia
 STS-1 – tổng hợp các lỗi như những tổn hại trong quá trình phóng tàu, lỗi trong lắp đặt các gạch cách nhiệt đã gây ra những thiệt hại đáng kể cho tàu con thoi. Nếu như phi hành đoàn biết được cụ thể những tổn hại trước khi cho tàu con thoi hồi quyển thì giải pháp sẽ là họ đưa tàu con thoi lên một độ cao an toàn và đợi cứu trợ. Tuy vậy quá trình hồi quyển diễn ra thành công và tàu con thoi đã hạ cánh bình thường.
 STS-107 – Sự hỏng hóc trong tấm chắn nhiệt chất liệu RCC ở khu vực đầu cánh gây ra bởi các mảnh vỡ rơi ra trong quá trình phóng tàu con thoi dẫn đến việc tàu con thoi bị phát nổ trong quá trình quay trở lại bầu khí quyển Trái đất, giết chết tất cả bảy thành viên phi hành đoàn.

nhỏ|Tàu Genesis rơi vỡ tung trên mặt đất

 Genesis – Không thể mở dù hãm do G-switch bị lắp ngược (lỗi tương tự đã xảy ra trên tàu thăm dò Galileo). Do đó tàu Genesis đã rơi xuống bề mặt sa mạc. Tải trọng mang theo đã bị phá hủy nhưng phần lớn các dữ liệu khoa học có thể được khôi phục.
 Soyuz TMA-11 – Module động cơ đẩy của tàu Soyuz không tách rời thành công, việc hồi quyển theo quỹ đạo đạn đạo đã khiến cho phi hành đoàn chị một gia tốc lên tới 8g (78 m/s2). Phi hành đoàn sống sót.

Vệ tinh rơi trở lại bầu khí quyển
Những vệ tinh hết nhiên liệu/hỏng sẽ rơi vào bầu khí quyển không kiểm soát. Ước tính trong số những vệ tinh rơi trở lại khí quyển này chỉ có từ 10–40% sẽ rơi xuống đến bề mặt Trái đất. Trung bình có một vệ tinh rơi mất kiểm soát vào bầu khí quyển mỗi ngày được thống kê.

Phần lớn các vệ tinh sẽ rơi xuống các Đại dương. Xác suất mà một vệ tinh rơi xuống trúng một người trong suốt quãng đời của người đó là khoảng 1/1 nghìn tỉ.

Vào ngày 24 tháng 1 năm 1978, vệ tinh trinh sát Kosmos 954 của Liên Xô (nặng ) đã rơi xuống khu vực gần hồ Slave lớn thuộc vùng lãnh thổ Tây Bắc của Canada. Vệ tinh hoạt động bằng năng lượng hạt nhân và đã để lại các mảnh vỡ phóng xạ trong khu vực nó rơi.

Ngày 11/7/1979, trạm vũ trụ Skylab của Mỹ (nặng ) rơi trở lại bầu khí quyển và vỡ thành các mảnh vỡ dọc theo vùng Outback hẻo lánh của Úc. Đây là một sự kiện truyền thông lớn phần lớn là do sự cố Kosmos 954, nhưng không được coi là một thảm họa tiềm tàng như vụ rơi vệ tinh Kosmos vì nó không mang sử dụng nhiên liệu hạt nhân hoặc nhiên liệu hydrazine độc hại. NASA ban đầu dự định sử dụng sứ mệnh Tàu con thoi để kéo dài tuổi thọ của nó hoặc ít nhất làm cho trạm vũ trụ hồi quyển có kiểm soát, nhưng sự chậm trễ trong chương trình Tàu con thoi, cộng với hoạt động năng lượng mặt trời cao bất ngờ, đã khiến điều này trở nên bất khả thi.

Vào ngày 7 tháng 2 năm 1991, trạm vũ trụ Salyut 7 của Liên Xô (), ghép nối với module Kosmos 1686 (), rơi vào bầu khí quyển, các mảnh vỡ của nó nằm rải rác ở thị trấn Capitán Bermúdez, Argentina. Trạm đã được đẩy lên quỹ đạo cao hơn vào tháng 8 năm 1986 để duy trì quỹ đạo của trạm cho đến năm 1994, nhưng trong một kịch bản tương tự như với trạm Skylab, chương trình tàu con thoi Buran đã bị hủy bỏ và hoạt động năng lượng mặt trời cao làm cho trạm rơi vào bầu khí quyển sớm hơn dự kiến.

Vào ngày 7 tháng 9 năm 2011, NASA đã thông báo về việc vệ tinh nghiên cứu khí quyển (Upper Atmosphere Research Satellite-UARS) (6.540 kg [14.420 lb]) sau khi hết hạn sử dụng sẽ rơi vào bầu khí quyển và lưu ý rằng có một rủi ro nhỏ đối với công chúng. Vệ tinh này đã rơi vào bầu khí quyển ngày 24 tháng 9 năm 2011 và một vài mảnh vỡ đã rơi xuống phía Nam Thái Bình Dương trong một khu vực dài 800 km.

Hồi quyển có kiểm soát nhằm hủy tàu vũ trụ
Salyut 1, trạm không gian đầu tiên của loài người đã được chủ động cho rơi xuống Thái Bình Dương năm 1971 sau vụ tai nạn của tàu Soyuz 11. Salyut 6 cũng được điều khiển để rơi vào bầu khí quyển có kiểm soát như vậy.

Vào ngày 4 tháng 6 năm 2000, Đài quan sát Tia Gamma Compton đã được chủ động hạ thấp quỹ đạo sau khi một trong những con quay hồi chuyển của nó bị hỏng. Các mảnh vỡ đã rơi xuống Thái Bình Dương một cách vô hại. Đài quan sát vẫn hoạt động, nhưng sự cố của một con quay hồi chuyển khác sẽ khiến việc hạ thấp quỹ đạo khó khăn và nguy hiểm hơn nhiều.

Năm 2001, trạm vũ trụ Hòa Binh đã được chủ động điều khiển đưa về bầu khí quyển và vỡ thành nhiều mảnh trong quá trình hồi quyển. Trạm Mir bắt đầu rơi vào bầu khí quyển ngày 23/3/2001, gần Nadi, Fiji, và rơi xuống Thái Bình Dương.

Vào ngày 21 tháng 2 năm 2008, vệ tinh do thám USA-193 đã ngừng hoạt động của Hoa Kỳ đã bị tên lửa SM-3 từ tàu khu trục Lake Erie của Hải quân Mỹ bắn trúng ở độ cao 246 km, ngoài khơi Hawaii. Vệ tinh này được phóng lên quỹ đạo từ năm 2006 nhưng không đạt được quỹ đạo dự tính. Do quỹ đạo xấu đi nhanh chóng, nó đã được dự định cho việc hồi quyển không kiểm soát trong vòng một tháng. Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ bày tỏ lo ngại rằng thùng nhiên liệu nặng 1.000 pound (450 kg) chứa hydrazine có độc tính cao có thể vẫn tồn tại sau khi vệ tinh quay trở lại Trái đất một cách nguyên vẹn. Một số chính phủ bao gồm Nga, Trung Quốc và Belarus phản đối hành động này như một chứng minh cho sự che giấu khả năng chống vệ tinh của Mỹ. Trung Quốc cũng đã tiến hành một vụ phóng tên lửa thử nghiệm tiêu diệt vệ tinh như vậy vào năm 2007.

Một số vụ hồi quyển chọn lọc
Danh sách bao gồm một số lần thâm nhập khí quyển đáng chú ý của các tàu vũ trụ, chúng không được dự định hạ cánh mà sẽ bị phá hủy trong khí quyển.

Tham khảo

Đọc thêm

  A revised version of this classic text has been reissued as an inexpensive paperback:  reissued in 2004

Liên kết ngoài

 Aerocapture Mission Analysis Tool (AMAT) provides preliminary mission analysis and simulation capability for atmospheric entry vehicles at various Solar System destinations.
 Center for Orbital and Reentry Debris Studies (The Aerospace Corporation)
 Apollo Atmospheric Entry Phase, 1968, NASA Mission Planning and Analysis Division, Project Apollo. video (25:14).
 Buran's heat shield
 Encyclopedia Astronautica article on the history of space rescue crafts, including some reentry craft designs.

Kỹ thuật hàng không vũ trụ
Giai đoạn của chuyến bay