title: Sega Saturn

text:
là máy chơi trò chơi điện tử tại gia 32 bit thế hệ thứ năm, Sega phát triển và phát hành vào ngày 22 tháng 11 năm 1994 tại Nhật Bản, ngày 11 tháng 5 năm 1995 tại Bắc Mỹ và ngày 8 tháng 7 năm 1995 tại Châu Âu. Là hệ máy kế thừa của Sega Genesis vốn khá thành công trước đó, Saturn có kiến trúc CPU kép và tám bộ vi xử lý. Các trò chơi của máy có định dạng CD-ROM và thư viện chứa một số bản arcade cũng như các trò chơi gốc.

Quá trình phát triển Saturn bắt đầu vào năm 1992, cùng năm ra mắt phần cứng arcade 3D Model 1 đột phá của Sega. Máy được thiết kế xung quanh một CPU mới ra mắt đến từ công ty điện tử Nhật Bản Hitachi. Sega thêm một bộ xử lý hiển thị video vào đầu năm 1994 để cạnh tranh tốt hơn với PlayStation của Sony sắp ra đời.

Saturn ban đầu thành công ở Nhật Bản, nhưng không bán chạy ở Mỹ sau khi ra mắt bất ngờ vào tháng 5 năm 1995, bốn tháng trước ngày phát hành dự kiến. Sau khi Nintendo 64 ra mắt vào cuối năm 1996, Saturn nhanh chóng mất thị phần tại Mỹ, và ngừng hoạt động vào năm 1998. Với doanh số 9,26 triệu máy trên toàn thế giới, Saturn là một thất bại thương mại. Yếu tố chính làm cho hệ máy bị mất điểm là do các nhóm phát triển Sega phát hành một trò chơi trong loạt Sonic the Hedgehog, hay còn gọi là Sonic X-treme.

Mặc dù vậy, nhờ một số trò chơi tốt, bao gồm Nights into Dreams, loạt Panzer Dragoon và Virtua Fighter mà Saturn vẫn được nhớ đến, máy bị đánh giá thấp do thiết kế phần cứng phức tạp và sự hạn chế hỗ trợ của bên thứ ba. Ban giám đốc của Sega đã bị chỉ trích vì các quyết định sai lầm trong quá trình phát triển và ngừng hoạt động hệ máy.

Lịch sử

Lý lịch
Phát hành vào năm 1988, Genesis (hay còn gọi là Mega Drive ở Châu Âu, Nhật Bản và Úc) đã tham gia vào thế hệ thứ tư. Vào giữa năm 1990, CEO của Sega là Nakayama Hayao đã thuê Tom Kalinske làm chủ tịch và CEO của Sega of America. Kalinske đã phát triển một kế hoạch bốn điểm để bán Genesis: hạ giá máy chơi trò chơi, tuyển một đội ngũ mới cho trụ sở tại Mỹ phát triển các trò chơi nhắm vào thị trường Mỹ, tiếp tục các chiến dịch quảng cáo rầm rộ và bán Sonic the Hedgehog kèm với máy. Ban giám đốc Nhật Bản ban đầu không tán thành kế hoạch này,  nhưng Nakayama chấp thuận cả bốn điểm, ông nói với Kalinske, "Tôi đã thuê anh, để đưa ra quyết định cho châu Âu và châu Mỹ, vì vậy hãy tiếp tục thực hiện và hoàn thành nó." Tạp chí ca ngợi Sonic là một trong những trò chơi tuyệt vời nhất từng được tạo ra và hệ máy của Sega, cuối cùng đã có thể ngẩng cao đầu khi những khách hàng trong thời gian chờ đợi Super Nintendo Entertainment System (SNES) ra mắt đã quyết định mua Genesis thay thế. Tuy nhiên, việc phát hành một tiện ích bổ sung dựa trên CD cho Genesis, Sega CD (hay còn gọi là Mega-CD bên ngoài Bắc Mỹ), đã gây thất vọng về mặt thương mại.

Sega cũng có kinh nghiệm thành công với các trò chơi arcade. Vào năm 1992 và 1993, máy Sega Model 1 mới đã giới thiệu Virtua Racing và Virtua Fighter (trò chơi đối kháng 3D đầu tiên) của Sega AM2, đóng vai trò quan trọng trong việc phổ biến đồ họa đa giác 3D. Đặc biệt, Virtua Fighter nhận nhiều lời khen ngợi vì sơ đồ điều khiển ba nút đơn giản, với chiến lược đến từ sự khác biệt, có thể quan sát trực quan giữa các nhân vật, mang lại cảm giác và hành động khác nhau chứ không phải là các combo màu mè của các đối thủ chọn hình ảnh hai chiều. Mặc dù phần tạo hình thô của nhân vật có ít hơn 1.200 polygons - nhưng phần hình ảnh và mô tả thực tế sinh động của Virtua Fighter lại hiện diện sống động như thật, phần này không thể thực hiện khi làm với các sprites. Model 1 là một bo mạch đắt tiền và việc đưa các bản phát hành trò chơi lên Genesis đòi hỏi nhiều tài nguyên phần cứng hơn. Một số lựa chọn thay thế đã giúp đưa các trò chơi arcade mới nhất của Sega lên máy, chẳng hạn như chip Sega Virtua Processor sử dụng cho Virtua Racing, và cuối cùng là add-on Sega 32X.

Phát triển
Quá trình phát triển của Saturn được giám sát bởi Sato Hideki, giám đốc và phó tổng giám đốc phòng nghiên cứu và phát triển của Sega. Theo quản lý dự án Sega Hideki Okamura, dự án Saturn đã bắt đầu hơn hai năm trước khi hệ máy này trưng bày tại Tokyo Toy Show vào tháng 6 năm 1994. Tên "Saturn" là tên mã của máy trong quá trình phát triển tại Nhật Bản, nhưng nó cũng được chọn làm tên sản phẩm chính thức. Computer Gaming World vào tháng 3 năm 1994 đã đưa ra tin đồn "Sega Saturn... sẽ phát hành tại Nhật Bản trước khi hết năm" với giá 250- 300USD.

Năm 1993, Sega và công ty điện tử Nhật Bản Hitachi thành lập một liên doanh để phát triển CPU mới cho Saturn, kết quả là tạo ra "SuperH RISC Engine" (hoặc SH-2) vào cuối năm đó. Thiết kế Saturn xoay quanh cấu hình SH2 kép. Theo Hamada Kazuhiro, trưởng bộ phận phát triển Saturn của Sega trong quá trình hình thành máy, "chọn SH-2vì lý do chi phí và hiệu quả. Con chip này có hệ thống tính toán tương tự DSP [bộ xử lý tín hiệu số], nhưng chúng tôi nhận ra một CPU sẽ không đủ để đo lường trong thế giới 3D."  Mặc dù thiết kế của Saturn phần lớn đã hoàn thành trước khi kết thúc năm 1993, có báo cáo vào đầu năm 1994, các tính năng kỹ thuật phía bên Sony khi sắp ra mắt máy PlayStation, nhắc đến Sega có một bộ xử lý hiển thị video (VDP) để cải thiện của hệ thống hiệu suất 2D và kết cấu-lập bản đồ. Các phiên bản phần cứng Saturn dựa trên CD-ROM chỉ được xem xét để phát hành đồng thời trong quá trình phát triển, nhưng ý tưởng này đã bị loại bỏ do lo ngại về chất lượng thấp hơn và giá bán trò chơi dựa trên băng cao hơn.

Theo Kalinske, Sega of America "đã chiến đấu chống lại cấu trúc của Saturn trong một thời gian khá dài". Tìm kiếm một chip đồ họa thay thế cho Saturn, Kalinske đã cố gắng môi giới một thỏa thuận với Silicon Graphics, nhưng Sega của Nhật Bản đã từ chối đề xuất này. Silicon Graphics sau đó hợp tác với Nintendo trên Nintendo 64. Kalinske, Olaf Olafsson của Sony Electronic Publishing, và Micky Schulhof của Sony America đã thảo luận về một liên doanh "hệ thống phần cứng Sega / Sony", mà sẽ không bao giờ đơm hoa kết trái do Sega muốn tạo ra phần cứng có thể chứa cả hình ảnh 2D và 3D trong khi khái niệm cạnh tranh của Sony lúc này là tập trung vào công nghệ 3D. Kalinske công khai bảo vệ thiết kế của Saturn: "Chúng tôi cảm thấy người chơi cần một hệ máy có tính năng đa xử lý để có thể đem về nhà những gì chúng tôi sẽ làm trong năm tới."

Năm 1993, Sega tái cấu trúc các phòng nội bộ của mình để chuẩn bị ra mắt Saturn. Để đảm bảo các trò chơi 3D chất lượng cao sẽ sớm xuất hiện trên Saturn và cũng nhằm tạo ra một môi trường làm việc năng động hơn, các nhà phát triển của Sega đã được yêu cầu tạo ra các trò chơi console. Các đội mới, chẳng hạn như đội ngũ phát triển Panzer Dragoon, Andromeda, thành lập trong thời gian này.

Vào tháng 1 năm 1994, Sega bắt đầu phát triển một tiện ích bổ sung cho Genesis, Sega 32X, sẽ đóng vai trò là một nước đi ít tốn kém hơn khi bước vào kỷ nguyên 32 bit. Nakayama quyết định tạo ra tiện ích bổ sung và các nhân viên của Sega of America hỗ trợ nhiệt tình. Theo nhà cựu sản xuất Sega of America là Scot Bayless, Nakayama đã lo lắng Saturn sẽ không kịp xuất hiện cho đến sau năm 1994 và Atari Jaguar phát hành gần đây sẽ làm giảm doanh số phần cứng của Sega. Do đó, Nakayama đã ra lệnh cho các kỹ sư của mình chuẩn bị ra mắt máy vào cuối năm đó. 32X sẽ không tương thích với Saturn, nhưng giám đốc điều hành của Sega, Richard Brudvik-Lindner, chỉ ra 32X sẽ chơi các trò chơi Genesis và có hệ thống kiến trúc giống như Saturn. Điều này chứng minh bằng tuyên bố của Sega cả hai nền tảng sẽ chạy cùng lúc, 32X sẽ nhắm vào những người chơi không đủ khả năng mua Saturn đắt tiền hơn. Theo Joe Miller, người đứng đầu nghiên cứu và phát triển Sega của Mỹ, 32X đóng vai trò hỗ trợ các nhóm phát triển làm quen với kiến trúc SH-2 kép cũng sử dụng trong Saturn. Bởi vì cả hai máy đều chia sẻ nhiều bộ phận giống nhau và chuẩn bị ra mắt cùng thời gian, làm  nổi lên căng thẳng giữa Sega of America và Sega of Japan khi Saturn lại được ưu tiên hơn.

Phát hành

Sega phát hành Saturn tại Nhật Bản vào ngày 22 Tháng 11 năm 1994, với mức giá ¥ 44,800. Virtua Fighter, một phiên bản trò chơi arcade nổi tiếng, được bán với tỷ lệ gần như một một với Saturn khi ra mắt và mang tính quan trọng đối với thành công ban đầu của máy tại Nhật Bản.  Mặc dù Sega muốn máy ra mắt cùng với Clockwork Knight và Panzer Dragoon, trò chơi của bên thứ nhất khác có sẵn khi ra mắt lại là Wan Chai Connection. Nhờ độ phổ biến của Virtua Fighter, lô hàng ban đầu gồm 200.000 máy Saturn đã bán hết trong ngày đầu tiên. Sega đã đợi cho đến ngày 3 tháng 12 khi PlayStation ra mắt để xuất xưởng thêm nhiều máy; Khi cả hai để cạnh nhau, Saturn tỏ ra nổi trội hơn.

Trong khi đó, Sega đã phát hành 32X vào ngày 21 tháng 11 năm 1994 tại Bắc Mỹ, ngày 3 tháng 12 năm 1994 tại Nhật Bản và tháng 1 năm 1995 tại các vùng hệ PAL và bán với giá thấp hơn một nửa so với mức giá khởi động của Saturn. Tuy nhiên, sau kỳ nghỉ lễ, sự quan tâm của khách hàng với 32X nhanh chóng giảm xuống. Nửa triệu máy Saturn đã bán ra tại Nhật Bản vào cuối năm 1994 (so với 300.000 máy PlayStation), và doanh số vượt 1 triệu trong vòng sáu tháng sau đó. Có nhiều báo cáo mâu thuẫn cho thấy PlayStation có tỷ lệ bán cao hơn và dần bắt đầu vượt qua Saturn về doanh số trong năm 1995. Sony thu hút nhiều nhà phát triển bên thứ ba vào PlayStation với giấy phép chỉ $ 10, kèm theo bộ công cụ phát triển trò chơi tuyệt vời và giới hạn thời gian đặt hàng từ 7 đến 10 ngày cho phép các nhà sản xuất trò chơi đáp ứng nhu cầu hiệu quả hơn so với 10 đến 12 tuần đối với hộp băng, vốn là tiêu chuẩn trong ngành công nghiệp trò chơi điện tử của Nhật Bản trước đây.

Vào tháng 3 năm 1995, Tom Kalinske, CEO của Sega of America tuyên bố Saturn sẽ phát hành tại Mỹ vào "Saturnday" (nhại theo Saturday - Thứ Bảy) ngày 2 tháng 9 năm 1995. Tuy nhiên, Sega của Nhật Bản đã bắt phải ra mắt sớm hơn để lấy lợi thế so với PlayStation. Tại Triển lãm Giải trí Điện tử (E3) đầu tiên ở Los Angeles vào ngày 11 tháng 5 năm 1995, Kalinske đã trình bày bài phát biểu quan trọng trong đó ông tiết lộ giá phát hành là 399 đô la Mỹ (bao gồm một bản sao của Virtua Fighter), và mô tả các tính năng của máy. Kalinske cũng tiết lộ mức giá này là do "nhu cầu tiêu dùng cao", Sega đã chuyển 30.000 máy Saturn cho  Toys "R" Us, Babbage's, Electronics Boutique, và Software Etc để phát hành ngay lập tức. Thông báo này khiến các nhà bán lẻ nổi giận, những người không biết thông báo về việc phát hành bất ngờ, bao gồm Best Buy và Walmart;  KB Toys đã phản ứng mạnh bằng cách bỏ Sega khỏi kệ sắp ra mắt. Sony sau đó tiết lộ giá bán lẻ PlayStation cho Olaf Olafsson, người đứng đầu Sony Computer Entertainment America (SCEA), và Steve Race lên sân khấu, với một câu phát biểu duy nhất "$299", và sau đó bỏ xuống với màn vỗ tay vang dội . Việc phát hành Saturn ở Châu Âu cũng trước ngày công bố ở Bắc Mỹ, ngày 8 tháng 7 năm 1995, với mức giá 399,99 bảng Anh. Các nhà bán lẻ và báo chí châu Âu không có thời gian để quảng cáo máy hoặc trò chơi, gây tổn hại đến doanh số. PlayStation ra mắt tại châu Âu vào ngày 29 tháng 9 năm 1995; vào tháng 11, bán chạy hơn Saturn lên đến hệ số ba tại Vương quốc Anh, nơi Sony đã vung 20 triệu bảng Anh để tiếp thị trong mùa lễ so với 4 triệu bảng Anh của Sega.

Màn ra mắt tại Mỹ của Saturn đi kèm với một chiến dịch quảng cáo trị giá 50 triệu đô la, in trên các các ấn phẩm bán chạy như Wired và Playboy. Quảng cáo sớm này nhắm đến đối tượng người lớn, trưởng thành hơn so với quảng cáo Sega Genesis. Do bị ra mắt sớm, Saturn chỉ có sáu trò chơi có sẵn (tất cả đều do Sega phát hành) vì hầu hết các trò chơi của bên thứ ba dự kiến sẽ phát hành vào ngày ra mắt. Sự thiếu phổ biến tương đối của Virtua Fighter ở phương Tây, kết hợp với lịch phát hành chỉ có hai trò chơi giữa lần ra mắt bất ngờ vào tháng 9 năm 1995, ngăn Sega tận dụng thời gian vàng. Trong vòng hai ngày kể từ ngày ra mắt 9 tháng 9 năm 1995 tại Bắc Mỹ, PlayStation (được hỗ trợ bởi một chiến dịch tiếp thị lớn) đã bán nhiều máy hơn Saturn bán trong năm tháng sau màn ra mắt bất ngờ, với gần như toàn bộ lô hàng ban đầu gồm 100.000 máy bán trước và phần còn lại sẽ bán ra trên khắp nước Mỹ.

Một bản chuyển chất lượng cao Ridge Racer của Namco đóng góp không ít vào thành công ban đầu của PlayStation, và làm hài lòng các phương tiện truyền thông hơn so với Daytona USA của Saturn, bị coi là thua kém so với phiên bản arcade trước. Namco, một đối thủ cạnh tranh lâu năm với Sega, cũng tiết lộ bảng mạch arcade Namco System 11, dựa trên phần cứng thô của PlayStation. Mặc dù System 11 kém hơn về mặt kỹ thuật so với  Model 2 của Sega, nhưng mức giá thấp hơn khiến nó trở nên hấp dẫn với các máy arcade nhỏ hơn. Sau khi đón nhận các nhà phát triển cho Sega vào năm 1994, Namco đã phát hành Tekken cho System 11 và PlayStation. Chỉ đạo bởi Ishii Seiichi, nhà cựu thiết kế Virtua Fighter, Tekken mang lối chơi cơ bản tương tự, nhưng bổ sung các kết cấu chi tiết và tốc độ khung hình gấp đôi. Tekken vượt Virtua Fighter về mức độ phổ biến nhờ đồ họa vượt trội và độ chuyển thể gần như hoàn hảo, trở thành trò chơi PlayStation doanh số triệu đô đầu tiên.

Vào ngày 2 tháng 10 năm 1995, Sega tuyên bố giảm giá Saturn xuống $299. Các phiên bản chuyển thể chất lượng cao của Sega Model 2 như Sega Rally Championship, Virtua Cop, và Virtua Fighter 2 (chạy tốc độ 60 khung hình mỗi giây ở độ phân giải cao)  ra mắt vào cuối năm và thường được coi là vượt trội so với các đối thủ trên PlayStation. Mặc dù có sự gia tăng doanh số trong kỳ nghỉ lễ năm 1995, các trò chơi không đủ để áp đảo PlayStation. Đến năm 1996, PlayStation có một thư viện trò chơi lớn hơn đáng kể so với Saturn, mặc dù Sega hy vọng sẽ tạo ra sự quan tâm với các trò chơi độc quyền như Nights into Dreams. Một cuộc khảo sát không chính thức về các nhà bán lẻ cho thấy Saturn và PlayStation đã bán số lượng gần bằng nhau trong quý đầu năm 1996. Trong năm đầu tiên, PlayStation chiếm hơn 20% toàn bộ thị trường trò chơi ở Mỹ. Vào ngày đầu tiên của triển lãm E3 tháng 5 năm 1996, Sony tuyên bố giảm giá PlayStation xuống còn 199 đô la, một động thái phản ứng với việc phát hành Model 2 Saturn tại Nhật Bản với mức giá tương đương 199 đô la. Vào ngày thứ hai, Sega tuyên bố sẽ giữ nguyên mức giá này, mặc cho việc dù sản xuất phần cứng Saturn đắt hơn.

Những hay đổi tại Sega

Bất chấp sự ra mắt của PlayStation và Saturn, doanh số của các trò chơi và máy chơi trò chơi 16 bit vẫn tiếp tục chiếm 64% thị trường video trò chơi vào năm 1995. Sega đánh giá thấp sự phổ biến của Genesis và không chịu trữ hàng để đáp ứng nhu cầu. Sega đã có thể chiếm 43% thị phần của thị trường trò chơi tại Mỹ và bán hơn 2 triệu máy Genesis vào năm 1995, nhưng Kalinske ước tính "chúng tôi có thể đã bán thêm 300.000 máy Genesis khác vào tháng 11 / 12." Quyết định của Nakayama tập trung vào Saturn hơn là Genesis, dựa trên hiệu suất tương đối tại Nhật Bản, là yếu tố chính trong tính toán sai lầm này.

Do những bất đồng lâu nay với Sega of Japan, Kalinske mất phần lớn sự quan tâm đến công việc của mình với tư cách là CEO của Sega of America. Vào mùa xuân năm 1996, có tin đồn  Kalinske đã lên kế hoạch rời Sega, và một bài báo ngày 13 tháng 7 trên báo chí cho biết Sega of Japan lên kế hoạch thay đội ngũ quản lý của Sega of America. Vào ngày 16 tháng 7 năm 1996, Sega tuyên bố Irimajiri Shoichiro được bổ nhiệm làm chủ tịch và CEO của Sega of America, trong khi Kalinske sẽ rời Sega sau ngày 30 tháng 9. Cựu giám đốc của Honda, Irimajiri đã tích cực tham gia với Sega of America kể từ khi gia nhập Sega vào năm 1993. Sega cũng tuyên bố David Rosen và Nakayama đã từ chức khỏi vị trí chủ tịch và đồng chủ tịch của Sega of America, mặc dù cả hai người vẫn ở lại công ty. Bernie Stolar, cựu giám đốc điều hành của Sony Computer Entertainment of America, được cất nhắc lên phó chủ tịch điều hành của Sega of America phụ trách phát triển sản phẩm và quan hệ với bên thứ ba.  Stolar là người đã sắp xếp hợp đồng Mortal Kombat 3 độc quyền trong sáu tháng cho PlayStation và giúp xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với Electronic Arts khi còn làm cho Sony, các quan chức của Sega coi ông là tài sản lớn. Cuối cùng, Sega of America lên kế hoạch mở rộng kinh doanh phần mềm PC.

Stolar không ủng hộ Saturn vì ông tin phần cứng bị thiết kế kém và tuyên bố công khai tại E3 1997 "Saturn không phải là tương lai của chúng tôi". Trong khi Stolar "không quan tâm đến việc nói dối với mọi người" về triển vọng của Saturn, ông tiếp tục đấy mạnh các trò chơi chất lượng cho máy, và sau đó phản ứng "chúng tôi đã cố gắng làm cho nó tốt hết mức có thể cho người tiêu dùng."  Tại Sony, Stolar phản đối việc bản địa hóa một số trò chơi PlayStation Nhật Bản mà ông cảm thấy sẽ không thể hiện tốt ở Bắc Mỹ, và ủng hộ chính sách tương tự cho Saturn trong thời gian làm cho Sega, mặc dù sau đó ông đã tìm cách chối bỏ điều này. Những thay đổi này đi kèm với một hình ảnh nhẹ nhàng hơn mà Sega miêu tả trong quảng cáo, bao gồm cả việc xóa từ thét lên "Sega!" và tổ chức các sự kiện báo chí cho ngành giáo dục. Tiếp thị cho Saturn ở Nhật Bản cũng thay đổi với việc giới thiệu "Segata Sanshiro" (do Fujioka Hiroshi thủ vai) là một nhân vật trong loạt quảng cáo trên TV bắt đầu từ năm 1997; nnhân vật cuối cùng sẽ đóng vai chính trong một trò chơi điện tử trên Saturn.

Tạm thời từ bỏ phát triển arcade, người đứng đầu Sega AM2, Suzuki Yu, bắt đầu phát triển một số trò chơi độc quyền, bao gồm cả một trò chơi nhập vai trong loạt Virtua Fighter. Ban đầu hình thành dưới dạng nguyên mẫu vô danh "The Old Man và Peach Tree" và dự định giải quyết các sai sót của trò chơi nhập vai Nhật Bản đương đại (như các nhân vật NPC không thông minh, có thói quen lập đi lập lại), Virtua Fighter RPG phát triển thành một kế hoạch với 11 một phần, 45 giờ "trả thù theo cách sử thi như điện ảnh Trung Quốc truyền thống", mà Suzuki hy vọng sẽ trở thành ứng dụng sát thủ của Saturn. Trò chơi cuối cùng phát hành dưới cái tên Shenmue cho phiên bản kế vị của Saturn, Dreamcast.

Hủy bỏ Sonic X-treme

Khi Sonic Team đang làm việc trên Nights into Dreams, Sega giao nhiệm vụ cho Sega Technical Institute (STI) có trụ sở tại Mỹ với việc phát triển những gì sẽ là trò chơi 3D hoàn toàn đầu tiên trong loạt Sonic the Hedgehog nổi tiếng. Sonic X-treme, đã chuyển lên Saturn sau khi một số nguyên mẫu cho phần cứng khác (bao gồm cả 32X) bị loại bỏ. Trò chơi có hệ thống camera ống kính mắt cá xoay với các cấp độ với chuyển động của Sonic. Sau khi Nakayama yêu cầu làm lại trò chơi xung quanh bộ động cơ tạo ra các trận đấu trùm, các nhà phát triển đã buộc phải làm việc từ 16 đến 20 giờ mỗi ngày để đáp ứng thời hạn là tháng 12 năm 1996. Nhiều tuần phát triển nhưng không có kết quả gì sau khi Stolar hủy bỏ quyền của STI trong dự án Nights into Dreams của Sonic Team sau tối hậu thư của lập trình viên trò chơi Nights là NakaYuji. Sau khi lập trình viên Ofer Alon nghỉ việc và các nhà thiết kế Chris Senn và Chris Coffin bị bệnh, dự án bị hủy bỏ vào đầu năm 1997. Sonic Team bắt đầu làm việc với một trò chơi Sonic 3D gốc cho Saturn, nhưng quá trình phát triển đã chuyển sang Dreamcast và trò chơi trở thành Sonic Adventure. STI đã bị giải tán vào năm 1996 do những thay đổi trong cách quản lý tại Sega of America.

Các nhà báo và người hâm mộ đã suy đoán về tác động của X-treme có thể xuất hiện trên thị trường. David Houghton của GamesRadar đã mô tả viễn cảnh "một trò chơi 3D Sonic hay " trên Saturn là tình huống "Sẽ thế nào nếu tình huống này...nó khủng ngang tầm với việc như là loài khủng long chưa từng bị tuyệt chủng vậy". IGN của Travis Fahs gọi X-treme là "bước ngoặt để đời, không chỉ đối với linh vật của Sega và thế hệ máy trò chơi 32-bit của họ, mà còn đối với toàn bộ công ty", nhưng lưu ý các trò chơi bị coi như là "một khoang tàu trống cho những tham vọng của Sega và hy vọng của người hâm mộ ". Dave Zdyrko, người điều hành một trang web hâm mộ Saturn nổi bật trong suốt vòng đời của hệ máy, nói: "Tôi không biết liệu [ X-treme ] có thể cứu Saturn không, nhưng...Sonic đã giúp tạo ra Genesis và gần như không có lý giải gì cho việc tại sao không có một tựa Sonic mới nào sẵn sàng khi [Saturn] ra mắt". Trong bản hồi cứu năm 2007, nhà sản xuất Mike Wallis khẳng định X-treme "chắc chắn sẽ có khả năng cạnh tranh" với Super Mario 64 của Nintendo. Next Generation báo cáo vào cuối năm 1996 X-treme gây tổn hại đến danh tiếng của Sega nếu nó không chịu đựng nỗi độ cạnh tranh đương đại.  Naka cho biết ông cảm thấy nhẹ nhõm khi nó bị hủy bỏ, cảm thấy trò chơi không có triển vọng.

Bị từ chối
Từ năm 1993 đến đầu năm 1996, mặc dù doanh thu sụt giảm một phần do sự phát triển chậm của toàn ngành,  công ty vẫn giữ quyền kiểm soát 38% thị trường video trò chơi ở Mỹ (so với 30% của Nintendo và 24% của Sony). 800.000 máy PlayStation đã bán ở Mỹ vào cuối năm 1995, so với 400.000 máy Saturn.  Một phần do cuộc chiến giá cả gay gắt,  PlayStation đã bán chạy hơn Saturn một hai lần vào năm 1996, trong khi doanh số 16 bit của Sega giảm rõ rệt.  Đến cuối năm 1996, PlayStation đã bán 2,9 triệu máy tại Mỹ, gấp hơn 1,2 triệu máy Saturn bán ra. Gói "Three Free" Giáng sinh năm 1996, kết hợp Saturn với Daytona USA, Virtua Fighter 2 và Virtua Cop, đã thúc đẩy doanh số bán hàng một cách đáng kể nhằm đảm bảo Saturn vẫn là đối thủ cạnh tranh xứng đáng vào năm 1997.

Tuy nhiên, Saturn lại thất bại trong việc dẫn đầu. Sau khi Nintendo 64 ra mắt năm 1996, doanh số của Saturn và các trò chơi của nó giảm mạnh,  trong khi PlayStation bán chạy hơn Saturn theo tỷ lệ ba-một tại Mỹ vào năm 1997. Bản phát hành Final Fantasy VII năm 1997 đã làm tăng đáng kể mức độ phổ biến của PlayStation tại Nhật Bản.  Tính đến tháng 8 năm 1997, Sony kiểm soát 47% thị trường console, Nintendo 40% và Sega chỉ 12%. Cả việc giảm giá cũng như phát hành trò chơi cao cấp đều tỏ ra hữu ích. Phản ánh nhu cầu của hệ máy giảm, các chuyến hàng Saturn trên toàn thế giới trong suốt từ tháng 3 đến tháng 9 năm 1997 đã giảm từ 2,35 triệu xuống còn 600.000 so với cùng kỳ năm 1996; lô hàng ở Bắc Mỹ giảm từ 800.000 xuống còn 50.000. Do hiệu suất kém ở Bắc Mỹ, 60 trong số 200 nhân viên của Sega of America đã bị sa thải vào mùa thu năm 1997.

Do tình hình tài chính xấu đi của Sega, Nakayama đã từ chức chủ tịch vào tháng 1 năm 1998 theo ý của Irimajiri. Stolar sau đó làm chủ tịch của Sega of America.  Sau năm năm lợi nhuận thường giảm,  trong năm tài chính kết thúc vào ngày 31 tháng 3 năm 1998, Sega phải chịu khoản lỗ đầu tiên và hợp nhất tài chính kể từ khi niêm yết năm 1988 trên Sàn giao dịch chứng khoán Tokyo. Do doanh số sản phẩm tiêu dùng giảm 54,8% (bao gồm giảm 75,4% ở nước ngoài), công ty đã báo cáo khoản lỗ ròng 43,3 tỷ Yên (327,8 triệu USD) và lỗ ròng hợp nhất 35,6 tỷ Yên (269,8 triệu USD).

Ngay trước khi tuyên bố thua lỗ tài chính, Sega tuyên bố ngừng cung cấp Saturn ở Bắc Mỹ để chuẩn bị cho sự ra mắt hệ máy kế nhiệm.  Chỉ có 12 trò chơi Saturn phát hành ở Bắc Mỹ vào năm 1998 (Magic Knight Rayearth là bản phát hành chính thức cuối cùng), so với 119 vào năm 1996. Saturn sẽ tồn tại lâu hơn ở Nhật Bản và Châu Âu. Tin đồn về Dreamcast lan truyền, chủ yếu bởi chính Sega bị rò rỉ tin tức trước khi các trò chơi Saturn cuối cùng được phát hành. Dreamcast phát hành vào ngày 27 tháng 11 năm 1998 tại Nhật Bản và ngày 9 tháng 9 năm 1999 tại Bắc Mỹ. Quyết định chính thức rời khỏi thị trường phương Tây mà không có bất kỳ trò chơi nào trong hơn một năm. Sega chịu thêm 42.881 tỷ lỗ ròng hợp nhất trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3 năm 1999, và công bố kế hoạch loại bỏ 1.000 việc làm, gần một phần tư lực lượng lao động của hãng.

Doanh số Saturn trên toàn thế giới bao gồm số tiền sau đây ở mỗi lãnh thổ: 5,75 triệu tại Nhật Bản (vượt qua doanh số 3,58 triệu của Genesis), 1,8 triệu ở Mỹ, 1 triệu ở Châu Âu và 530.000 ở nơi khác.  Với doanh số trọn đời 9,26 triệu máy, Saturn bị coi là một thất bại thương mại,  mặc dù tại Nhật Bản cơ bản đã vượt qua 5,54 triệu máy Nintendo 64. Việc thiếu hàng để phân phối là một yếu tố quan trọng góp phần vào sự thất bại của Saturn, sự ra mắt bất ngờ đã làm tổn hại danh tiếng của Sega với các nhà bán lẻ quan trọng. Ngược lại, sự chậm trễ lâu dài của Nintendo trong việc phát hành một hệ máy 3D và thiệt hại gây ra cho danh tiếng của Sega bởi các tiện ích bổ sung hỗ trợ kém cho Genesis là yếu tố chính cho phép Sony có chỗ đứng trên thị trường.

Thông số kỹ thuật

Với tổng cộng tám bộ xử lý  bộ xử lý trung tâm chính của Saturn là hai bộ vi xử lý Hitachi SH-2 có xung nhịp 28,6 MHz và có xung năng 56 MIPS. Dùng Motorola 68EC000 chạy 11.3 MHz để điều khiển âm thanh; chip xử lý âm thanh tùy chỉnh với Yamaha FH1 DSP tích hợp chạy ở 22.6 MHz  có khả năng lên tới 32 kênh âm thanh với cả kênh FM và PCM 16 bit sampling ở tốc độ tối đa 44,1 kHz; và hai bộ xử lý hiển thị video, VDP1 (xử lý các họa tiết, kết cấu và đa giác) và VDP2 (xử lý nền). Ổ đĩa CD-ROM tốc độ gấp đôi được điều khiển bởi bộ xử lý chuyên dụng Hitachi SH-1 nhằm giảm thời gian tải. Bộ điều khiển hệ thống (SCU), điều khiển tất cả các bus và có chức năng như một bộ xử lý đồng bộ của CPU chính SH-2, có DSP tích hợp chạy ở 14.3 MHz. Saturn có một khe cắm thẻ để mở rộng bộ nhớ, 16 Mbit bộ nhớ đệm (RAM), 12 Mbit video RAM, 4 Mbit RAM cho các chức năng âm thanh, 4 Mbit CD RAM đệm và 256 Kbit (32 KB) của RAM pin dự phòng. Đầu ra video được cung cấp bởi cáp AV âm thanh nổi, hiển thị ở độ phân giải từ 320 × 224 đến 704 × 224 pixel, và có thể hiển thị đồng thời lên đến 16,77 triệu màu. Saturn có kích thước  . Máy bán kèm theo hướng dẫn sử dụng, một tay cầm, cáp AV âm thanh nổi và bộ nguồn 100 V AC, với mức tiêu thụ điện khoảng 15W.

Thiết kế của Saturn đem lại những bình luận trái chiều giữa các nhà phát triển và nhà báo. Next Generation trích dẫn vào tháng 12 năm 1995, mô tả Saturn là "cỗ máy mã hóa thực sự" cho "những người mê đắm thật sự vào việc hack phần cứng", với "tính linh hoạt hơn" và "sức mạnh có tính toán hơn PlayStation". Bảng mạch âm thanh được ca ngợi. Ngược lại, Ezra Dreisbach, lập trình viên Lobotomy Software mô tả Saturn chậm hơn đáng kể so với PlayStation, trong khi Eno Kenji của WARP chỉ quan sát thấy sự khác biệt nhỏ. Cụ thể, Dreisbach chỉ trích việc sử dụng tứ giác nguyên thủy hình học cơ bản của Saturn, trái ngược với tam giác của PlayStation và Nintendo 64 đưa ra. Ken Humphries của Time Warner Interactive nhận xét so với PlayStation, Saturn kém hơn trong việc tạo ra các đa giác nhưng tốt hơn ở các sprite. Sự phát triển của bên thứ ba ban đầu bị cản trở do thiếu các thư viện phần mềm và công cụ phát triển hữu ích, đòi hỏi các nhà phát triển phải viết bằng hợp ngữ. Trong quá trình phát triển Saturn, lập trình hợp ngữ có thể giúp tăng tốc độ từ hai đến năm lần so với các ngôn ngữ cấp cao hơn như ngôn ngữ lập trình C.<ref name="NG February">{{cite magazine|date=February 1995|title=Sega Saturn|volume=1|issue=2|pages=36–43|quote=Phản ứng khụy gối của Sega là trì hoãn chương trình phát triển Saturn trong vài tháng để kết hợp bộ xử lý video mới vào hệ thống. Điều này không chỉ giúp tăng cường đáng kể khả năng 2D của nó (thứ mà máy của Sony kém thành thạo hơn), mà còn cung cấp ánh xạ kết cấu tốt hơn cho đồ họa 3D ... Tất nhiên, mối liên hệ của Hitachi với dự án Saturn còn sâu sắc hơn nhiều. Năm 1993, công ty điện tử Nhật Bản đã liên doanh với Sega để phát triển một CPU cho Saturn dựa trên công nghệ độc quyền của Hitachi. Một số nhân viên của Hitachi đã được biệt phái đến bộ phận Saturn của Sega (hiện có tin rằng cùng một nhóm hiện đang làm việc trên công nghệ 64-bit sơ bộ cho Sega), và kết quả là SH-2 ... Như với hầu hết phần cứng Sega, Model 1 về cơ bản là một loại chip mua vào đắt tiền. CPU chính của nó, NEC V60 chỉ chạy ở tốc độ 16 MHz, đơn giản là quá chậm so với Saturn. Và phần lớn tiếng kêu rắc rắc của Virtua Racin 'đã được xử lý bởi bốn DSP nối tiếp, quá đắt để có trong bất kỳ hệ máy tại gia nào. Việc Sega phát triển SH-2 có nghĩa là nó cũng có thể tạo ra một hệ thống arcade tương thích với Saturn.|magazine=Next Generation}}</ref>

Saturn có phần cứng ấn tượng về mặt kỹ thuật tại thời điểm phát hành, nhưng sự phức tạp của nó khiến việc khai thác sức mạnh này trở nên khó khăn đối với các nhà phát triển đã quen với lập trình thông thường. Nhược điểm lớn nhất là cả hai CPU đều dùng chung một bus và không thể truy cập bộ nhớ hệ thống cùng một lúc. Tận dụng triệt để 4 KB bộ nhớ đệm trong mỗi CPU là việc rất quan trọng để duy trì hiệu suất. Ví dụ: Virtua Fighter đã sử dụng một CPU cho mỗi nhân vật, trong khi Nights sử dụng một CPU cho môi trường 3D và cái còn lại cho các đối tượng 2D. Bộ xử lý hiển thị trực quan 2 (VDP2), có thể tạo và thao tác nền, cũng coi là một trong những tính năng quan trọng nhất của hệ thống.

Phần cứng Saturn cực kỳ khó mô phỏng. Sega đã trả lời các khiếu nại về việc khó khăn trong việc lập trình cho Saturn bằng cách viết các thư viện đồ họa mới được tuyên bố là giúp quá trình phát triển dễ dàng hơn. Sega of America cũng đã mua một công ty phát triển có trụ sở tại nước Anh, Cross Products, để sản xuất hệ thống phát triển của Saturn.  Bất chấp những thách thức này, Giám đốc điều hành Treasure, Maegawa Masato, tuyên bố Nintendo 64 khó phát triển hơn so với Saturn. Jon Burton của Traveller's Tales cảm thấy trong khi PlayStation dễ dàng hơn "để bắt đầu  ... bạn nhanh chóng đạt đến giới hạn [của nó], trong khi phần cứng "phức tạp" của Saturn có khả năng "cải thiện tốc độ và giao diện của trò chơi khi tất cả sử dụng cùng nhau một cách chính xác". Một chỉ trích lớn là việc Saturn sử dụng các họa tiết 2D để tạo đa giác và mô phỏng không gian 3D. PlayStation sử dụng một thiết kế khác, hoàn toàn sử dụng kết xuất đa giác 3D dựa trên hình tam giác, không có hỗ trợ 2D trực tiếp. Do đó, một số nhà phân tích đã mô tả Saturn là một hệ máy 2D "cơ bản". Ví dụ, Steven L. Kent tuyên bố: "Mặc dù Nintendo và Sony đã có máy chơi trò chơi điện tử 3D thực sự, nhưng Sega đã có cỗ máy 2D hoạt động tốt với các đối tượng 3D nhưng không tối ưu hóa cho môi trường 3D."

Một số mẫu Saturn sản xuất tại Nhật Bản. Một bản cập nhật với màu xám nhạt (màu trắng là bản chính thức) đã phát hành ở mức ¥ 20.000 để giảm chi phí  và tăng sức hấp dẫn với phụ nữ và trẻ nhỏ. Hai bản phát hành bởi các bên thứ ba: Hitachi phát hành Hi-Saturn (một bản nhỏ hơn trang bị chức năng điều hướng xe hơi), trong khi JVC phát hành V-Saturn. Tay cầm Saturn có nhiều cách phối màu khác nhau để phù hợp với các kiểu máy khác nhau. Hệ thống cũng hỗ trợ một số phụ kiện. Tay cầm không dây dùng pin AA, sử dụng tín hiệu hồng ngoại để kết nối. Được thiết kế để hoạt động với Nights, Saturn 3D Pad bao gồm cả tay cầm điều khiển và cần analog định hướng. Sega cũng phát hành một số phiên bản arcade stick dưới dạng thiết bị ngoại vi, bao gồm Virtua Stick,  Virtua Stick Pro, Mission Analog Stick, và Twin Stick. Sega cũng tạo ra một thiết bị ngoại vi súng nhẹ, Virtua Gun, cho các trò chơi bắn súng như Virtua Cop và The Guardian, và Arcade Racer, một vô lăng cho các trò chơi đua xe. Play Cable cho phép kết nối hai máy chơi Saturn để chơi trò chơi nhiều người trên hai màn hình, trong khi đa nhiệm cho phép tối đa sáu người cùng chơi trên một máy. Thiết kế Saturn hỗ trợ tối đa 12 người chơi trên một máy, bằng cách sử dụng hai multitap. Khe RAM mở rộng bộ nhớ. Các phụ kiện khác bao gồm bàn phím, chuột, ổ đĩa mềm, và thẻ phim.

Giống như Genesis, Saturn có dịch vụ chơi trò chơi trên internet. Sega NetLink là một modem 28,8k phù hợp với khe cắm băng cho nhiều người chơi trực tiếp. Ở Nhật Bản, có thêm dịch vụ trả tiền-để-chơi. Nó cũng có thể được sử dụng để duyệt web, gửi email và trò chuyện trực tuyến.  Do NetLink phát hành trước bàn phím Saturn, Sega đã sản xuất một loạt đĩa CD chứa hàng trăm địa chỉ trang web để người chơi có thể duyệt bằng phím điều khiển. NetLink hoạt động với with Daytona USA, Duke Nukem 3D, Saturn Bomberman, Sega Rally, và Virtual On: Cyber Troopers. Năm 1995, Sega công bố một biến thể của Saturn có modem NetLink tích hợp với tên mã "Sega Pluto", nhưng không bao giờ phát hành.

Sega đã phát triển một bảng mạch arcade dựa trên phần cứng của Saturn, Sega ST-V (hoặc Titan), dự định như một sự thay thế hợp lý cho bảng mạch arcade Model 2 của Sega và là nơi thử nghiệm cho phần mềm Saturn sắp tới. Titan bị chỉ trích vì hiệu suất tương đối yếu bởi Sega AM2 của Suzuki Yu và bị bộ phận arcade của Sega sản xuất quá nhiều. Vì Sega đã có giấy phép cho tựa Die Hard, các thành viên của Sega AM1 làm việc tại Sega Technical Institute đã phát triển Die Hard Arcade cho Titan để xóa hàng tồn kho dư thừa. Die Hard trở thành trò chơi arcade Sega thành công nhất được sản xuất tại Mỹ vào thời điểm đó. Các trò chơi khác phát hành cho Titan bao gồm Golden Axe: The Duel và Virtua Fighter Kids.

 Thư viện trò chơi

Phần lớn thư viện của Saturn đến từ các chuyển thể arcade của Sega, bao gồm cả Daytona USA, The House of the Dead, Last Bronx, Sega Rally Championship, loạt Virtua Cop, loạt Virtua Fighter và Virtual-On. Chuyển thể của các trò chơi đối kháng 2D Capcom bao gồm Darkstalkers 3, Marvel Super Heroes vs. Street Fighter, và Street Fighter Alpha 3 gây chú ý vì trung thành với các đối tác arcade của họ.Sega AM2 phát triển Fighters Megamix cho Saturn chứ không phải cho arcade, kết hợp các nhân vật từ Fighting Vipers và Virtua Fighter mang lại đánh giá khá tích cực. Các trò chơi độc quyền Saturn được đánh giá cao bao gồm Panzer Dragoon Saga, Dragon Force, Guardian Heroes, Nights, Panzer Dragoon II Zwei, và Shining Force III.. Trò chơi PlayStation như  Castlevania: Symphony of the Night, Resident Evil, và Wipeout 2097 khi l, và Wipeout 2097cũ g nkchuyển lên Saturn nhận được các đánh giá khác nhau.  PowerSlave của Lobotomy Software đã giới thiệu một số đồ họa 3D ấn tượng nhất trên hệ máy, dẫn đầu cho việc Sega ký hợp đồng với họ để sản xuất các bản chuyển của Duke Nukem 3D và Quake. Việc Electronic Arts hạn chế hỗ trợ phát triển trò chơi bóng đá vào mùa thu năm 1996 cho Saturn và Sega, đã khiến Sony dẫn đầu thể loại thể thao, "Sega Sports" đã xuất bản các trò chơi thể thao Saturn bao gồm World Series Baseball và loạt Sega Worldwide Soccer.cf.  cf.  Với khoảng 600 trò chơi phát hành chính thức, thư viện của Saturn lớn gần gấp đôi so với Nintendo 64.

Vì lý do hủy bỏ Sonic X-treme, Saturn thiếu đi trò chơi độc quyền Sonic the Hedgehog; thay vào đó, lại nhận một bản chuyển cải tiến đồ họa của Genesis là Sonic 3D Blast, bản biên tập lại của Sonic Jam, và một trò chơi đua xe,  Sonic R. Trò chơi platformer Bug! đã gây sự chú ý vì nhân vật chính là một linh vật tiềm năng cho Saturn, nhưng nó đã không thể như Sonic. Một trong những trò chơi quan trọng nhất, Sonic Team đã phát triển Nights into Dreams, một trò chơi bắn vật thể giành điểm số, mô phỏng cả niềm vui bay bổng và cảm giác thoáng qua của những giấc mơ. Cách chơi của Nights liên quan đến việc lái các con imp vô tính trong thần thoại, Nights, người chơi sẽ bay trên một máy bay 2D qua các màn chơi chia thành bốn phân đoạn. Các màn chơi sẽ lặp lại miễn là giới hạn thời gian trong trò chơi cho phép, bay qua hoặc vòng quanh các vật thể khác nhau liên tiếp sẽ kiếm thêm điểm. Mặc dù thiếu vắng môi trường 3D hoàn toàn như của Super Mario 64 của Nintendo, nhưng điểm nhấn của Nights về chuyển động không bị cản trở và các kỹ thuật nhào lộn duyên dáng đã cho thấy tiềm năng trước mắt của cần điều khiển analog. Burning Rangers của Sonic Team, một trò chơi phiêu lưu hành động hoàn toàn 3D  liên quan đến một đội lính cứu hỏa ngoài vũ trụ, đã giành nhiều lời khen về hiệu ứng và phong cách hình ảnh khác biệt, nhưng chỉ phát hành với số lượng hạn chế, do Saturn lúc này cũng đến ngưỡng thoái trào.

Một số trò chơi khiến Saturn trở nên phổ biến ở Nhật Bản, chẳng hạn như Grandia  và loạt Sakura Wars, chưa bao giờ phát hành ra ngoài do chính sách của Sega of America là không bản địa hóa dòng trò chơi nhập vai và các trò chơi khác của Nhật Bản, do lo ngại điều này có thể làm tổn hại danh tiếng của máy ở Bắc Mỹ.cf.  Mặc dù xuất hiện đầu tiên trên Saturn, các trò chơi như  Dead or Alive,cf.  Grandia, và Lunar: Silver Star Story Complete chỉ xuất hiện bản tiếng Anh trên PlayStation. Hãng Working Designs đã chuyển ngôn ngữ một số trò chơi Saturn của Nhật Bản nhưng do hiềm khích công khai giữa Bernie Stolar của Sega of America và chủ tịch của Working Designs, Victor Ireland, đã dẫn đến việc công ty chuyển sang bắt tay với PlayStation. Panzer Dragoon Saga được ca ngợi là trò chơi nhập vai hay nhất nhờ hình ảnh đẹp, cốt truyện mở và hệ thống chiến đấu độc đáo, nhấn mạnh chiến thuật xác định điểm yếu và khả năng "biến hình" các thuộc tính vật lý của nhân vật chính trong trận chiến - nhưng nhưng Sega đã phát hành quá ít, chỉ hơn 20.000 bản xuất ra thị trường bán lẻ ở Bắc Mỹ, đây là điều mà Levi Buchanan của IGN mô tả là một ví dụ về "sự tiễn đưa vô nghĩa" đặt dấu chấm hết Saturn. Tương tự, chỉ có phần đầu tiên trong ba phần của Shining Force III là phát hành bên ngoài Nhật Bản. Thư viện trò chơi của Saturn cũng bị chỉ trích vì thiếu phần tiếp theo của các trò chơi chủ lực của Sega như thời Genesis, với việc Sega of Japan hủy bỏ phần thứ ba của loạt Eternal Champions, trò chơi chủ lực của Sega of America, châm ngòi cho một cuộc tranh cãi lớn khác.

Các phiên bản chuyển thể sau đó bao gồm Guardian Heroes, Nights, và Shin Megami Tensei: Devil Summoner: Soul Hackers tiếp tục thu về những đánh giá tích cực. Do độ hiếm có, các trò chơi Saturn như Panzer Dragoon Saga và Radiant Silvergun đã được người hâm mộ tán dương. Do việc thất bại trong khâu quảng cáo và các hạn chế phần cứng, các trò chơi đáng lẽ ra phát hành cho Saturn như Resident Evil 2, Shenmue, Sonic Adventure, và Virtua Fighter 3 đã bị hủy và chuyển sang Dreamcast.

 Tiếp nhận và di sản
Vào thời điểm Saturn phát hành, Famicom Tsūshin đánh giá máy 24 điểm trên 40, cao hơn 19 trên 40 của PlayStation. Vào tháng 6 năm 1995, Dennis Lynch của Chicago Tribune và Albert Kim của Entertainment Weekly khen Saturn là hệ máy chơi trò chơi tiên tiến nhất thời đó; Lynch khen ổ đĩa CD-ROM tốc độ gấp đôi và "khả năng âm thanh vòm mạnh mẽ", Kim gọi Panzer Dragoon là một "bản anh hùng ca trữ tình và hào hứng" thể hiện tiềm năng công nghệ mới có thể "biến đổi" cả ngành công nghiệp. Vào tháng 12 năm 1995, Next Generation đã cho Saturn ba sao rưỡi trên năm, đánh giá cao hiệu quả tiếp thị và tính giải trí của Sega nhưng sự phức tạp của hệ máy lại là điểm yếu. Bốn nhà phê bình của Electronic Gaming Monthly tháng 12 năm 1996 Buyer's Guide đánh giá điểm cho Saturn lần lượt là 8, 6, 7 và 8 trên 10 và PlayStation 9, 10, 9, và 9. Đến tháng 12 năm 1998, những đánh giá của EGM lại trái chiều hơn, nhận xét việc thiếu các trò chơi chủ lực là một vấn đề lớn. Theo nhà phê bình Crispin Boyer của EGM, "Saturn là hệ máy duy nhất có thể khiến tôi hồi hộp trong một tháng và hoàn toàn làm tôi thất vọng ngay sau đó".

Đánh giá của mọi người đối với Saturn khá là nhiều ý kiến trái chiều, nhưng nói chung ca ngợi thư viện trò chơi. Theo Greg Sewart của 1UP.com, "Saturn sẽ đi vào lịch sử với tư cách là một trong những hệ máy rắc rối nhất và vĩ đại nhất mọi thời đại". Năm 2009, IGN đồng ý Saturn là máy chơi trò chơi hay nhất thứ 18 mọi thời đại, ca ngợi thư viện trò chơi độc đáo. Theo các nhà phê bình, "Trong khi Saturn thua cuộc khi thi đấu với cả Sony và Nintendo... thì Nights to Dreams, loạt Virtua Fighter và Panzer Dragoon là tất cả các ví dụ về những tựa trò chơi độc quyền khiến hệ máy được người hâm mộ yêu thích."  Edge lưu ý "những game thủ trung thành tiếp tục tưởng nhớ về hệ máy đã đem đến các trò chơi tuyệt phẩm như Burning Rangers, Guardian Heroes, Dragon Force và Panzer Dragoon Saga."  Trong năm 2015, Keith Stuart của The Guardian viết "Saturn có lẽ là hệ máy mạnh nhất về thể loại bắn súng 2D và các trò chơi chiến đấu, trong lịch sử máy chơi trò chơi điện tử".

Damien McFerran của Retro Gamer viết: 'Thậm chí ngày nay, bất chấp sự phổ biến của những thế hệ máy trò chơi tiếp theo và việc tái phát hành liên tục các trò chơi khác, Sega Saturn vẫn là một sự đầu tư đáng giá cho những người yêu thích phong cách chơi độc đáo." Adam Redsell của IGN đã viết "phong cách devil-may-care của [Sega] đối với sự phát triển trò chơi trong thời đại Saturn và Dreamcast, là điều mà chúng ta đơn giản không còn thấy bên ngoài bối cảnh trò chơi indie ngày nay nữa." Giám đốc của Necrosoft Games, Brandon Sheffield, cảm thấy "Saturn là điểm hạ cánh cho các trò chơi có nội dung quá 'người lớn', vì đây là hệ máy duy nhất cho phép xếp hạng nội dung 18+ rõ ràng ở Nhật Bản... Một số trò chơi, như Enemy Zero'' đã sử dụng điều này để đưa thể loại kinh dị lên một tầm cao mới, một bước quan trọng đối với việc mở rộng đối tượng  phục vụ." Sewart ca ngợi các trò chơi của bên thứ nhất là "khoảnh khắc tỏa sáng của Sega với tư cách là nhà phát triển trò chơi", cùng với màn thể hiện sáng tạo của Sonic Team và AM2 tạo ra nhiều bản arcade ấn tượng về mặt kỹ thuật. Ông cũng bình luận về những trò chơi phát hành độc quyền tại Nhật Bản, mà ông kết nối nó với sự bùng nổ tiếp theo của thị trường nhập khẩu trò chơi. Travis Fahs của IGN đã chỉ trích việc thiếu "ý tưởng mới" và "vài thương hiệu cao cấp quý giá", trái ngược với những gì ông mô tả là sản phẩm Dreamcast sáng tạo hơn.

Ban giám đốc của Sega bị chỉ trích yếu kém. McFerran cảm thấy nhân viên dưới quyền đã "mất liên lạc với cả nhu cầu của thị trường và ngành công nghiệp". Stolar cũng đã bị chỉ trích; theo Fahs, "Quyết định từ bỏ Saturn của Stolar khiến ông trở thành kẻ xấu đối với nhiều người hâm mộ Sega, nhưng... thà tập hợp lại còn hơn là tham gia vào trận chiến tiếp theo bị đánh đập và bầm tím. Dreamcast sẽ là sự cứu rỗi của Stolar." Stolar bảo vệ quyết định của mình, nói: "Tôi cảm thấy Saturn đang làm tổn thương công ty nhiều hơn là giúp đỡ. Đó là một trận chiến mà chúng ta sẽ không chiến thắng." Sheffield nói tứ giác khó hiểu của Saturn làm suy giảm sự hỗ trợ của bên thứ ba, nhưng vì "nVidia đã đầu tư vào các quads" ngay lúc đó, đã có" một khả năng" chúng có thể đã "trở thành tiêu chuẩn thay vì tam giác... nếu bằng cách kỳ diệu nào đó, Saturn đáng lẽ phải là hệ máy chơi trò chơi phổ biến nhất thời đại đó." Nói một cách tích cực hơn, cựu chủ tịch của Working Designs, Victor Ireland, đã mô tả Saturn là "khởi đầu của tương lai của trò chơi điện tử tại gia" bởi vì "lần đầu tiên các nhà phát triển suy nghĩ và thiết kế với kiến trúc xử lý song song". Trong GamesRadar, Justin Towell đã viết 3D Pad của Saturn "thiết lập khuôn mẫu cho mọi tay cầm tiếp theo, với các nút phần cầu vai tay cầm và cần điều khiển bên trái...Tôi không còn thấy bất kỳ tay cầm ba cạnh nào thời đó."

Doulass C. Perry của Gamasutra lưu ý , từ lần ra mắt bất ngờ cho đến lúc thất bại, Saturn đã "làm hài lòng nhiều trò chơi thủ nhất tính trên các sản phẩm của Sega". Levi Buchanan và Sewart của IGN đã trích dẫn sự thất bại của Saturn là lý do chính khiến Sega sụp đổ với tư cách là nhà sản xuất phần cứng, nhưng Jeremy Parish của USgamer mô tả nó là "có nhiều dấu hiệu... hơn là chỉ một nguyên nhân" của sự suy giảm, bắt đầu với các tiện ích bổ sung cho Genesis đã phân chia thị trường, thêm vào đó là các thiết kế cạnh tranh của Sega of America và Sega of Japan cho Dreamcast.. Sheffield miêu tả những sai lầm của Sega với Saturn là biểu tượng cho sự suy tàn ngày càng lớn của ngành công nghiệp trò chơi Nhật Bản: "Họ nghĩ họ bất khả chiến bại, cấu trúc và hệ thống phân cấp là cần thiết cho sự sống còn của họ, nhưng chính sự linh hoạt và tham gia nhiều hơn vào thị trường phương Tây đáng lẽ đã có thể cứu lấy họ." Theo Stuart, Sega "không thấy   được...cội nguồn của một xu hướng thịnh hành, tránh xa các trò chơi chuyển đổi arcade, các trò chơi phiêu lưu nhập vai truyền thống và hướng tới một cộng đồng phát triển giao diện mở rộng hơn nhiều với những ý tưởng mới về lối chơi và cấu trúc." Biên tập viên Matt Paprocki của Pulp365 kết luận "Saturn là một di tích, nhưng là một di tích quan trọng, đại diện cho sự khắc nghiệt của quá trình tiến bộ và những gì nó có thể để lại sau đó".

Ghi chú

Trích dẫn

Nguồn tổng hợp

Trò chơi Sega Saturn
Thế hệ thứ năm của máy chơi trò chơi điện tử
Máy chơi trò chơi điện tử tại gia
Đồ chơi thập niên 1990
Máy chơi trò chơi điện tử dựa trên CD-ROM


title: Idaea quadrirubrata

text:
Idaea quadrirubrata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Q


title: Pero apapinaria

text:
Pero apapinaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pero


title: Chiến tranh đổ bộ của Việt Nam trong lịch sử

text:
Chiến tranh đổ bộ là một khái niệm trong lĩnh vực quân sự, chỉ loại hoạt động quân sự sử dụng các tàu thuyền đi biển để tấn công và đổ quân, hoạt động này nhắm đến một bờ biển có quân địch phòng ngự tại vị trí đổ bộ được xác định trước. Chiến dịch đổ bộ quy mô lớn bằng đường biển đầu tiên của Việt Nam được ghi nhận trong sử sách diễn ra từ hơn 1.000 năm trước.

Các cuộc vận chuyển quân bằng đường biển đã được tiến hành bởi thủy quân chúa Trịnh khi tấn công Đàng Trong; tiến hành bởi quân Tây Sơn khi họ vận chuyển quân ra Bắc. Đối với các cuộc đổ bộ của Việt Nam ra lãnh thổ nước khác ở mức độ quy mô lớn được sử liệu ghi nhận là vào năm 1075 khi ít nhất 40.000 quân nhà Lý tấn công vào miền nam nước Tống. Sau đó, quân nhà Lê cũng triển khai đường biển để đánh Chăm Pa. Trong thời kỳ hiện đại, Quân đội nhân dân Việt Nam đã tiến hành nhiều hoạt động đổ bộ đánh chiếm các đảo trên biển Đông, cũng như trong cuộc chiến với Campuchia trong các năm 1975-1979.

Chiến tranh đổ bộ thời trung đại
Các cuộc chiến tranh đổ bộ trong thời trung đại của Việt Nam diễn ra dưới thời Tiền Lê, Lý, Hồ và Hậu Lê. Các hoạt động triển khai đổ quân chống lại láng giềng phía bắc và phía nam, gồm Đại Tống và Chăm Pa.

Trận Như Hồng trấn, năm 995

Vào năm 995, thủy quân Đại Cồ Việt đã huy động khoảng 100 chiến thuyền sang bờ biển phía nam nước Tống, tấn công vào trấn Như Hồng thuộc Khâm Châu, cướp lương thực và bắt nhiều tù binh sau đó mau chóng rút quân.

Tháng 7 năm 996, Sứ thần Tống là Lý Nhược Chuyết, chức Quốc tín sư mang chiếu thư vua Tống sang gặp vua Lê Đại Hành, vua đã trả lời đầy thách thức rằng: Việc cướp trấn Như Hồng là do bọn giặc biển ở cõi ngoài, hoàng đế có biết đó không phải là quân của Giao Châu không? Nếu Giao Châu có làm phản thì đầu tiên đánh vào Phiên Ngung, thứ đến đánh Mân Việt, há chỉ dừng ở trấn Như Hồng mà thôi?

Đổ bộ Phật Thệ, năm 1069

Kinh thành Phật Thệ, về sau gọi là Đồ Bàn, là kinh đô của Chăm Pa nằm ở khu vực ven biển. Kể từ năm 1068, nhà Lý đã lên kế sách đánh Chăm Pa, sau khi xem xét đã chọn lựa đánh bằng đường biển sẽ thuận lợi hơn. Vào năm 1069 diễn ra chiến tranh giữa Đại Việt và Chăm Pa, lúc này thủy quân Đại Việt có khoảng 200 chiến thuyền.

Ngày 24 tháng 2 năm Kỷ Dậu (1069), vua Lý Thánh Tông thân chinh dẫn quân tấn công Chăm Pa. Quân đội nhà Lý rời khỏi Thăng Long bảy ngày sau (18 tháng 3) đã hội quân ở khu vực Nghệ An ngày nay.

Ngày 23 tháng 3, Lý Thường Kiệt đã dẫn quân tới cửa Nhật Lệ là nơi tập trung của thủy quân Chăm Pa. Tại đây thủy quân hai bên giao chiến, quân Chăm Pa bị đánh bại, thủy quân nhà Lý tiến thẳng đến thành Phật Thệ. Ngày 28 tháng 3 thì họ tới cửa Tư Dung, là cửa sông vào các đầm phá và sông thuộc Quy Nhơn ngày nay. Sau đó họ tiếp tục di chuyển.

Khi đến bờ biển cách thành Phật Thệ không xa, thủy quân nhà Lý bắt đầu đổ bộ ở đây. Tướng Chăm là Bố Bì Đà La dàn trận trên bờ sông Tu Mao (nay gọi là sông Côn) chặn đánh. Hai bên chạm trán, quân Chăm Pa cuối cùng bị đánh bại. Tuy nhiên phải đến tháng 5 thì quân Đại Việt viễn chinh mới chiến thắng hoàn toàn.

Chiến dịch đánh Tống, năm 1075–1076

Dưới thời Tống Nhân Tông, nhà Tống thường xuyên chịu sự uy hiếp của nước Liêu (của người Khiết Đan) ở phía bắc và nước Tây Hạ (của người Đảng Hạng) ở phía tây bắc. Nhà Tống phải cống nộp nhiều của cải và cắt nhiều phần lãnh thổ cho Liêu và Tây Hạ. Trong nước, triều Tống bị rối loạn bởi những cải cách của Vương An Thạch, từ đó việc chủ trương tiến đánh các nước phía nam Trung Quốc để giải tỏa các căng thẳng trở thành một sách lược. Từ năm 1070, Vương An Thạch chú ý đến phương nam, ông đã tâu lên vua Tống: "Giao Chỉ vừa đánh Chiêm Thành bị thất bại, quân không còn nổi một vạn, có thể lấy quân Ung Châu sang chiếm Giao Chỉ." Năm 1073, vua Tống Thần Tông phái Thẩm Khởi làm Quảng Tây kinh lược sứ chuẩn bị tấn công. Thẩm Khởi đặt các doanh trại, sửa đường tiếp tế, phủ dụ 52 động thuộc Ung Châu sung công cho quân đội các thuyền chở muối để sử dụng. Nhưng sau đó do làm trái ý vua Tống, Thẩm Khởi bị điều đi nơi khác và Lưu Di thay chức. Lưu Di được lệnh tăng cường binh lực, tiếp tục điểm dân, tích trữ lương thực, đóng thêm chiến thuyền, ra sức luyện tập thủy binh và lệnh cấm người Đại Việt sang đất Tống buôn bán để giữ bí mật cho cuộc tấn công. Nhà Tống đã biến Ung Châu thành một căn cứ xuất quân lớn để chuẩn bị đánh Đại Việt. Nhà Tống đã giao cho Tô Giám, một viên tướng dày dặn kinh nghiệm trong cuộc chiến chống Nùng Trí Cao trước đây chịu trách nhiệm chỉ huy căn cứ này. Tuy Tống cố gắng giữ bí mật nhưng mật thám của Đại Việt vẫn nắm được ý đồ của họ. Đặc biệt vào năm 1073, một tiến sĩ nhà Tống là Từ Bá Tường vì không được trọng dụng nên đã thông báo điều này với nhà Lý. Bởi thế Đại Việt đã nắm được khá đầy đủ tình hình chuẩn bị chiến tranh của nhà Tống. Lúc này số quân Tống đang tập hợp ở các căn cứ Ung, Khâm, Liêm khoảng 100.000 quân đang huấn luyện, song chưa thể đánh ngay được vì số quân này hầu hết là tân binh vùng Hoa Nam vừa mới tuyển dụng. Nhà Tống dự định rút bớt quân thiện chiến ở các tỉnh phương bắc đưa xuống phía nam để tăng cường cho đạo quân chủ lực nhưng việc này làm chưa xong.

Trước tình hình đó, thái úy Đại Việt là Lý Thường Kiệt cho rằng: Ngồi yên đợi giặc sao bằng đánh trước để bẻ gãy mũi nhọn của nó. Với chủ trương thực hiện một chiến lược đánh đòn phủ đầu Tiên phát chế nhân, ông quyết định tấn công Tống trước. Đại Việt đã huy động 10 vạn quân sang đánh phá Ung Châu của Tống, đạo quân bao gồm cả lực lượng chính quy của triều đình lẫn quân của các thủ lĩnh dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc. Đạo quân chính do đích thân Lý Thường Kiệt chỉ huy, gồm thủy binh - bộ binh xuất phát từ vùng Móng Cái ngày nay tiến vào đất Tống nhắm tới Khâm Châu. Còn đạo quân của các thủ lĩnh dân tộc thiểu số đặt dưới sự chỉ huy của Tông Đản chia làm 4 mũi tiến vào đất Tống: Lưu Kỷ từ Quảng Nguyên (Cao Bằng), Hoàng Kim Mãn từ Môn Châu (Đông Khê - Cao Bằng), Thân Cảnh Phúc từ Quang Lang (Lạng Sơn) và Vi Thủ An từ Tô Mậu (Quảng Ninh) tất cả nhắm tới Ung Châu. Đạo quân Tông Đản sẽ "dương Tây" để đạo quân Lý Thường Kiệt bất ngờ "kích Đông". Phòng ngự Ung Châu gồm hai bộ phận, tổng số có 5.000 quân. Ung Châu có 2.000 quân, 5 trại tiếp giáp biên giới Đại Việt có 3.000 quân: Hoành Sơn, Thái Bình, Vĩnh Bình, Cổ Vạn, Thiên Long.

Đổ bộ Khâm Châu và Liêm Châu

Tống đặt ở Khâm Châu và Liêm Châu (nằm sát biển, tiếp giáp Quảng Ninh và Lạng Sơn ngày nay) Phòng biên tuần sứ cai quản đoàn quân Đằng Hải cùng với quân của hai viên tuần kiểm, quân số không quá 500 người đóng ở hai trại: Như Tích giáp biên giới châu Vĩnh Anh và Để Trạo ở cửa sông Khâm Châu. Ngày 27 tháng 10 năm 1075, Vi Thủ An dẫn 700 quân từ châu Tô Mậu vào đánh Cổ Vạn, chiếm được trại Cổ Vạn. Đến tận ngày 21 tháng 12 thì triều đình nhà Tống mới hay tin này. Cánh quân Tông Đản tiếp tục tấn công lần lượt chiếm trại Vĩnh Bình, Thái Bình, các châu Tây Bình, châu Lộc, trại Hoành Sơn. Quân Tống bị thu hút vào phía tây trở nên lơ là phía đông, có người ở Khâm Châu phát hiện và báo cho tướng giữ thành là Trần Vĩnh Thái nhưng ông ta không tin. Khi có tin đạo quân phía đông do Lý Thường Kiệt chỉ huy đến Thái vẫn thản nhiên bày tiệc uống rượu. Quân Tống đã không chống đỡ nổi cuộc tấn công này, ngày 30 tháng 12 năm 1075, Khâm Châu bị chiếm, Trần Vĩnh Thái và các thủ hạ Văn Lương, Ngô Phúc, Tưởng Cẩn, Tống Đạo đều bị bắt và bị giết, quân Lý lấy hết của cải mang đi. Sau khi nghe tin Khâm Châu thất thủ, quân Tống ở Liêm Châu tăng cường phòng bị nhưng cũng không chống đỡ nổi. Ngày 2 tháng 1 năm 1076, Liêm Châu cũng thất thủ. Chỉ huy quân Tống các trại Như Tích và Để Trạo đều tử trận, 8.000 quân Tống bị bắt làm tù binh, bị bắt mang đồ vật cướp được xuống thuyền nhưng sau cũng bị giết hết. Quan trấn thủ Khâm Châu là Lỗ Khánh Tôn và các thủ hạ Lương Sở, Chu Tông Thích, Ngô Tông Lập đều bị giết.

Tiếp tục tấn công trong đất liền
Sau đó, Lý Thường Kiệt dẫn quân đến Ung Châu cùng đạo quân phía Tây của Tông Đản quyết tâm hạ thành Ung Châu. Ngày 10 tháng 12, Tông Đản kéo đến Ung Châu. Cánh quân chiếm được Khâm Châu tiến lên Ung Châu. Cánh quân chiếm được Liêm Châu tiến sang chiếm Bạch Châu. Ngày 18 tháng 1 năm 1076, đạo quân của Lý Thường Kiệt cũng tới thành Ung Châu. Quân của Lý Thường Kiệt, Lưu Kỷ và các tù trưởng khác vây kín thành Ung Châu. Tướng giữ thành là Tô Giám thấy thế quân Đại Việt quá mạnh nên đã áp dụng triệt để chính sách cố thủ để chờ viện quân. Tô Giám lúc đầu tin rằng Ung Châu cách Quế Châu chỉ có 14 ngày đường nên viện binh thế nào cũng sẽ đến kịp cho nên đóng cửa thành cố thủ, trong thành Ung lúc ấy chỉ có 2.800 quân. Dân thành Ung Châu gần 6 vạn người lúc đó sợ hãi đạp nhau mà chạy. Ông đem hết công nhu (tiền công) phát hết cho dân khích lệ mọi người vững lòng, kiên trí, nếu kẻ nào bỏ trốn thì phải tội theo quân lệnh, ông còn phao tin viện binh không còn xa thành là bao nhiêu. Chiến sự bùng nổ, sau khi lấy xong Ung Châu, Lý Thường Kiệt kéo quân lên phía bắc tỏ ý muốn đánh tiếp Tân Châu. Tướng giữ Tân Châu nhà Tống là Cổ Cắn Lặc nghe tin sợ hãi nên bỏ thành chạy. Lý Thường Kiệt ra lệnh đốt thành, phá kho tàng dự trữ trong vùng Tả Giang và cho lấy đá lấp sông để chặn đường quân cứu viện của Tống. Lo đại quân Tống từ phương bắc sắp kéo xuống, họ có thể tiến đánh châu Quảng Nguyên của Đại Việt, mà hiện tại quân Đại Việt ở Ung Châu sau hơn một tháng đã mệt mỏi nên Lý Thường Kiệt quyết định thu quân trở về Đại Việt để lo phòng bị.

Tháng 3 năm 1076, quân Đại Việt rút khỏi Ung Châu.

Lê Quý Ly đánh Chăm Pa

Từ năm 1367 cho đến 1396, Đại Việt và Chăm Pa xảy ra chiến tranh. Cả hai đánh nhau bằng cả bộ binh lẫn thủy binh. Vào năm 1383, nhận lệnh vua Trần Nghệ Tông, tướng Lê Quý Ly dẫn một đạo quân thủy đánh Chăm Pa. Lực lượng tiến về phía nam đến quãng Hà Tĩnh, Quảng Bình thì gặp phải một cơn bão lớn, nhiều thuyền chiến bị đánh đắm, do bị thiệt hại cuộc tấn công đành hoãn lại và phần còn lại của hạm đội rút về.

Đổ bộ Sa Kỳ, 1471

Ngày 28 tháng 11 năm 1470 (Ngày mồng 16 tháng 11 âm lịch năm Canh Dần), quân nhà Lê Đại Việt dưới sự chỉ huy của Lê Thánh Tông gồm 250.000 quân thủy-bộ, với nhiều chiến thuyền triển khai đánh Chăm Pa. Đến giữa tháng 12 âm lịch, quân Đại Việt vào đến đất Chăm Pa.

Ngày mồng 5 tháng 2 âm lịch, quân Chăm Pa Trà Toàn sai các tướng mang 50.000 quân di chuyển tiếp cận quân Việt. Ngay ngày hôm sau, tướng nhà Lê là Lê Hi Cát, Hoàng Nhân Thiêm, Lê Thế, Trịnh Văn Sái đem hơn 500 chiếc thuyền vận chuyển 30.000 lính vượt biển, đổ bộ lên cửa biển Sa Kỳ. Mục đích dàn quân mai phục quân Chăm Pa nếu quân Chăm Pa rút lui. Họ lập dinh lũy, đặt đồn ải, chặn các tuyến đường về của quân Chăm. Sau đó đích thân vua Lê Thánh Tông dẫn đại quân tấn công vào đại quân Chăm, quân Chăm yếu thế rút lui thì rơi vào khu vực mai phục từ trước, chịu nhiều thiệt hại hơn nữa.

Ngày mồng 27 tháng 2 âm lịch, diễn ra trận thành Thị Nại, quân Chăm Pa đại bại. Ngày 28, quân Việt triển khai đến bao vây kinh đô Đồ Bàn. Cuộc phòng thủ cuối cùng này Chăm Pa thất bại. Cuộc chiến khiến 90.000 quân Chăm Pa thương vong, Chăm Pa sụp đổ.

Chiến tranh đổ bộ thời cận đại
Các cuộc chiến tranh đổ bộ trong thời cận đại của Việt Nam từ đầu thế kỷ 17 đến cuối thế kỷ 18 liên quan chính quyền ở Bắc Hà và Nam Hà với sự tham gia của các lực lượng chúa Trịnh, chúa Nguyễn và Tây Sơn.

Đổ bộ Ái Tử
Năm 1572, tướng Lập Bạo nhà Mạc dẫn hạm đội 60 chiến thuyền đánh vào Thuận Hóa. Quân Mạc không đổ bộ ngoài cửa biển mà vào đổ quân bên bờ sông Ái Tử, cách biển không xa, thuộc Hồ Xá và Lạng Uyển. Nguyễn Hoàng cho quân tấn công, quân Mạc bại trận đầu hàng.

Đổ bộ Quảng Xương

Vào ngày 10 tháng 9 năm Tân Tỵ (1581), quân nhà Mạc do Mạc Đôn Nhượng chỉ huy chia làm hai đạo tấn công quân Nam triều. Cánh quân thủy đổ bộ lên Quảng Xương, ven biển Thanh Hóa ngày nay. Sau đó đóng quân ở núi Đường Nang. Quân Nam triều do Ngô Cảnh Hựu và Hoàng Đình Ái chỉ huy đã hội quân tấn công đánh bại quân Mạc.

Tây Sơn chuyển quân ra Bắc

Vào tháng 7 năm 1786, Nguyễn Huệ triển khai quân ra miền Bắc [Việt Nam], trên đường đi cho binh lính tổ chức thành nhiều nhóm nhỏ đổ bộ lên bờ tấn công các đồn lũy phòng thủ ven biển chúa Trịnh để gây thanh thế. Đại quân Tây Sơn với 1.000 chiến thuyền đã triển khai đến vùng đồng bằng sông Hồng nhưng không đổ bộ ngoài bờ biển mà ngược sông Hồng di chuyển vào sâu nội địa, đại quân tập kết tại Vị Hoàng (thuộc Nam Định) và đổ bộ ở đó vào ngày 17 tháng 7.

Đổ bộ trong trận Thị Nại, 1801

Vào năm 1801, diễn ra trận Thị Nại, trận thủy chiến lớn nhất trong cuộc chiến tranh giữa Tây Sơn và chúa Nguyễn, với 3.000 chiến thuyền của cả hai bên tham gia. Vào giữa tháng 1, quân Nguyễn với khoảng 1.200 lính bí mật đổ bộ lên bờ đánh úp một pháo đài của quân Tây Sơn để khống chế cửa biển. Cuộc tấn công thắng lợi dẫn đến lợi thế cho quân chúa Nguyễn trong trận thủy chiến này.

Đổ bộ Phú Xuân, 1801

Cũng ngay trong năm 1801, diễn ra trận Phú Xuân giữa quân Nguyễn và Tây Sơn. Ngày 11 tháng 6, có 345 tàu thuyền các loại của quân Nguyễn tấn công cửa sông Hương. Quân Nguyễn do Nguyễn Văn Nhơn, Lê Văn Duyệt, Lê Chất chỉ huy. Họ đã cho đổ bộ 15.000 quân. Trận chiến dữ dội của cả hai gồm đánh sáp lá cà diễn ra, quân Tây Sơn đại bại.

Đổ bộ Đan Nhai, 1802

Ngày 25 tháng 8 năm Nhâm Tuất (1802), trong cuộc hành quân ra Bắc để dẹp tàn binh Tây Sơn, quân Nguyễn đổ bộ lên Đan Nhai (Cửa Hội), từ đó chiếm toàn vùng Nghệ An, sau đó đến Thanh Hóa và tiếp tục tiến ra Bắc.

Chiến tranh đổ bộ thời hiện đại
Chiến tranh đổ bộ trong thời hiện đại của Việt Nam liên quan đến các hoạt động quân sự của Quân đội nhân dân Việt Nam, liên quan Nam Việt Nam (cũ), Trung Quốc và Campuchia.

Giải phóng Trường Sa, 1975

Vào giai đoạn cuối Chiến tranh Việt Nam, từ tháng 4 đến tháng 6 năm 1975, Quân giải phóng Miền Nam Việt Nam, triển khai chiến dịch quân sự giải phóng Trường Sa và các đảo trên biển Đông. Mục tiêu chiến dịch nhằm vào các đảo trên Quần đảo Trường Sa và các đảo ven biển miền Nam Việt Nam mà Quân lực Việt Nam Cộng hòa đang chiếm giữ và một số đảo do quân Khmer Đỏ đánh chiếm từ tay Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Bộ Tư lệnh Hải quân đã đề xuất vào tháng 10 năm 1974, đến tháng 3 năm 1975 kế hoạch được xem xét. Ngày 11 tháng 4 cuộc tấn công bắt đầu. Kết quả là Quân giải phóng Miền Nam đã kiểm soát các đảo này.

Đổ bộ Phú Quốc, 1975

Ngày 3 tháng 5 năm 1975, trong tình cảnh chế độ Việt Nam cộng hòa sụp đổ, quân Campuchia chớp thời cơ đổ bộ đánh chiếm đảo Phú Quốc, tàn sát binh lính Việt Nam cộng hòa giữ đảo. Ngày 6 tháng 5, Quân đội nhân dân Việt Nam triển khai đến đảo Phú Quốc, các đơn vị yểm trợ cho hai tiểu đoàn đổ bộ lên đảo. Binh lính triển khai đánh từ hai hướng bắc nam. Quân Campuchia mau chóng rút lui.

Đổ bộ Thổ Chu, 1975

Đổ bộ Thổ Chu là cuộc tấn công tái chiếm đảo Thổ Chu, hòn đảo lớn nhất quần đảo Thổ Chu. Hòn đảo bị quân Campuchia đánh chiếm vào ngày 10 tháng 5 năm 1975. Ngày 23 tháng 5, nhiều đơn vị quân Việt Nam với khoảng 200 lính đổ bộ lên hòn đảo đánh lực lượng Campuchia với quân số tương đương. Đến ngày 27 tháng 5, toàn bộ lực lượng Campuchia bị đánh bại.

Đổ bộ Tà Lơn, 1979

Chiến dịch đổ bộ đường biển Tà Lơn là cuộc đổ bộ lớn nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc Chiến tranh Việt Nam – Campuchia. Cuộc đổ bộ diễn ra vào ngày 6 tháng 1 năm 1979, mục tiêu của Việt Nam là đánh chiếm cảng Kong Pong Xom, quân cảng Ream, làm chủ vùng biển và ven biển, cắt đứt con đường huyết mạch, chia cắt Đông Nam Campuchia. Việt Nam huy động 160 tiểu đoàn dưới sự yểm trợ của nhiều đơn vị tác chiến khác, đổ bộ lên một bãi biển được phòng ngự bởi 5.000 quân Campuchia. Ngày 10 tháng 1, cuộc tấn công chấm dứt, quân Việt Nam chiến thắng.

Tăng viện Trường Sa, 1988

Năng lực đổ bộ của Hải quân nhân dân Việt Nam ngày nay

Binh chủng Hải quân Đánh bộ, Quân đội nhân dân Việt Nam

Các cuộc tập trận đổ bộ của Việt Nam
Năm 2014, Việt Nam tổ chức tập trận đổ bộ với hình thức kết hợp đổ bộ đường biển bằng hải quân lục chiến và đổ bộ đường không bằng không quân.

Tháng 7 năm 2016, hải quân đánh bộ Việt Nam gồm Lữ đoàn 147, Lữ đoàn 125 và Lữ đoàn 170, tiến hành tập trận đánh chiếm đảo. Cuộc diễn tập có 2 tàu chở xe tăng lớp Polnochny (Dự án 771) và một số xe bọc thép lội nước hạng nhẹ PT-76, theo sau là những chiến thuyền nhỏ và một số xe bọc thép BTR-60PB nặng 10 tấn. Chúng được dàn trận trên các bãi biển. Các nội dung diễn tập gồm: hành quân vượt sông, hành quân dài ngày trên biển, đánh địch đổ bộ đường không, đổ bộ tái chiếm đảo có bắn đạn thật.

Vào tháng 5 năm 2022, Lữ đoàn 147 thuộc vùng 1 Hải quân Việt Nam đã thực hiện diễn tập đổ bộ đường biển. Các lực lượng diễn tập có các loại tàu, xe thiết giáp lội nước. Các lực lượng xe thiết giáp chiến đấu vừa di chuyển vừa bắn yểm trợ, bảo vệ cho xe thiết giáp chở quân. Cuộc diễn tập có cả trực thăng tham gia.

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Sách

Tạp chí

Đọc

 The Bokor amphibious campaign - a brilliant feat of arms by the Vietnam People’s Navy

Liên kết ngoài

Lịch sử Việt Nam


title: Tăng Hòa (nhà Thanh)

text:
Tăng Hòa (chữ Hán: 曾鉌; 1839 – 1901), tự Hoài Thanh (懷清) hay Hòa Thục (和淑), người thị tộc Hỷ Tháp Lạp thuộc Mãn Châu Chính Bạch kỳ, là quan viên cuối đời Thanh trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
Tăng Hòa sinh năm Đạo Quang thứ 19 (1839). Cha ông là Khánh Quân, làm đến Ninh Hạ Tướng quân. Năm Hàm Phong thứ 11 (1861), Tăng Hòa nhờ chế độ “Nhiệm tử” mà được làm Bút thiếp thức ở Hộ bộ. Đến năm Đồng Trị thứ 5 (1866), ông được vào Công bộ học tập hành tẩu. Hai năm sau, ông được bổ nhiệm làm Chủ sự Công bộ, dần được thăng làm Lang trung, rồi được sung làm Quân cơ xứ Chương kinh, chuyển làm Ngự sử.

Năm Quang Tự thứ 9 (1883), Tăng Hòa được ra làm Thiểm Tây đốc lương đạo. Nông dân Thiểm Tây theo lệ phải nộp thuế bằng lương thực ở kho tỉnh, vì đường sá xa xôi nên chịu nhiều thất thoát; Tăng Hòa sửa phép thu thuế sao cho phù hợp, được dân khen là tiện. Trình độ học vấn của người Thiểm Tây thấp kém, Tăng Hòa cậy danh sĩ người Trường An là Bách Cảnh Vĩ, người Hàm Dương là Lưu Quang Phần đứng đầu Quan Trung thư viện, đốc thúc học tập, được giới sĩ phu đánh giá là hợp lý. Tăng Hoa lại đặt cục Tàm Tang, mời bậc thầy nghề dệt dạy phép nấu tơ, dệt và nhuộm, hằng năm làm ra lụa có chất lượng ngang với Sơn Đông, Hà Nam.

Năm thứ 13 (1887), Tăng Hòa được thăng làm Án sát sứ; năm sau rời chức vì tang mẹ. Sau đó Tăng Hòa được nhận lại chức cũ, ít lâu sau thăng làm Cam Túc Bố chính sứ.

Năm thứ 24 (1898), Tăng Hòa được điều về Trực Lệ, ông từ chối nên được ở lại đương chức. Sau khi được cất nhắc làm Hồ Bắc Tuần phủ, Tăng Hòa bùi ngùi nói: “Đã đến lúc này, còn có thể câu nệ phép tắc cũ hay sao?” Vì thế Tăng Hòa mượn ấn của Thiểm Cam tổng đốc để trần thuật 4 việc bổ quan (bổ nhiệm quan lại), xế thiêm, độ chi, tụng ngục (xử án), đề nghị thay đổi đường lối cũ, nhằm tăng cường quốc lực. Thị độc Học sĩ Di Cốc, Quang lộc tự Thiếu khanh Trương Trọng Hân lên án tố cáo Tăng Hòa gây loạn chính sự, nên triều đình giáng chiếu lột chức của ông.

Từ khi còn làm quan ở kinh sư, Tăng Hòa chỉ thuê nổi một căn nhà xập xệ. Sau khi nhậm chức ngoài tỉnh, Tăng Hòa chăm chăm lo cho dân, bản thân chẳng có gì. Đến lúc bị phế chức, Tăng Hòa đi lại đều không có ngựa xe, hằng năm dân Thiểm Tây góp tiền giúp đỡ ông. Cuối đời, tình cảnh ngày càng khốn khó, Tăng Hòa phải mặc áo rách, xem bói ở chợ, được ít lâu thì mất.

Năm Tuyên Thống đầu tiên (1909), tổng đốc Đoan Phương tâu xin khôi phục nguyên quan cho Tăng Hòa.

Tham khảo

Chú thích

Tài liệu

Thanh sử cảo, Quyển 464, Liệt truyện 251 – Tăng Hòa truyện

Quan nhà Thanh
Người Mãn Châu Chính Bạch kỳ


title: Sân bay Pibor

text:
Sân bay Pibor  là một sân bay ở Pibor, Nam Sudan.

Xem thêm

 Danh sách sân bay tại Nam Sudan

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Location of Pibor Airport At Google Maps

Sân bay Nam Sudan


title: Người Canada gốc Pháp

text:
Người Canada gốc Pháp (được gọi là Canadien theo tiếng Pháp chủ yếu trước thế kỷ 20;  , ; giống cái: , ) là một nhóm sắc tộc có nguồn gốc từ những người thực dân Pháp đến định cư tại Canada bắt đầu từ thế kỷ 17. Dân tộc Canada thuộc Pháp (bao gồm cả những người không còn nói tiếng Pháp) tạo thành nhóm sắc tộc lớn thứ hai ở Canada, sau nhóm người Anh.

Cho đến khi Đạo luật ngôn ngữ chính thức được ban hành vào năm 1969, thuật ngữ "người Canada gốc Pháp" đôi khi được sử dụng để chỉ người Canada nói tiếng Pháp (hiện được gọi là "người Canada Francophone"). Người Canada gốc Pháp chiếm phần lớn người nói tiếng Pháp bản xứ tại Canada, chiếm 22% tổng dân số của quốc gia, cũng như phần lớn dân số của Québec, nơi họ được gọi là người Québec hoặc người Québécois. Các nhóm thiểu số người Canada gốc Pháp tồn tại ở một số vùng nhất định của Canada và Hoa Kỳ. Một số nhóm dân tộc nói tiếng Pháp như người Acadia, Brayon và Métis có thể được bao gồm trong nhóm Canada gốc Pháp trong ngữ cảnh ngôn ngữ, nhưng chúng được coi là riêng biệt các nhóm dân tộc và văn hóa từ người Canada thuộc Pháp do lịch sử khác biệt của họ.

Trong suốt thế kỷ 17, những người Pháp định cư chủ yếu đến từ phía tây và phía bắc của Pháp định cư Canada. Chính từ họ đã sinh ra dân tộc Canada gốc Pháp. Sau đó, trong suốt thế kỷ 17 đến thế kỷ 18, người Canada gốc Pháp đã mở rộng khắp Bắc Mỹ và thuộc địa hóa các vùng, thành phố và thị trấn khác nhau. Kết quả là ngày nay, những người gốc Canada gốc Pháp có thể được tìm thấy trên khắp Bắc Mỹ. Từ năm 1840 đến năm 1930, nhiều người Canada gốc Pháp nhập cư đến New England, một sự kiện được gọi là Grande Hémorragie.

Hiệu kỳ

Xem thêm
 Người Canada gốc Pháp
 Người Québec hải ngoại
 Danh sách các cộng đồng nói tiếng Pháp ở Ontario

Tham khảo

Canada gốc Âu
Pháp
Ngôn ngữ học thiểu số
Dân tộc thiểu số


title: Ameeksha Dilchand

text:
Ameeksha Dilchand (sinh ngày 26 tháng 10 năm 1988) là một thí sinh từng chiến thắng cuộc thi sắc đẹp Mauritius và cựu Hoa hậu Mauritius. Ameeksha theo học trường Notre Dame de la Confiance RCA khi học tiểu học, sau đó gia nhập trường trung học Loreto College của Rose-Hill. Ameeksha sau đó hoàn tất chương trình LLB (hons) của mình từ University College London (UCL). Cô là một trong những phụ nữ có ảnh hưởng nhất ở đất nước Mauritius.

Cô được trao vương miện Hoa hậu Mauritius vào năm 2011. Vào tháng 10 năm 2012, cô trở thành người phụ nữ Mauritius thứ hai giành được giải thưởng cho Mauritius, sau Anaïs Veerapatren. Cô tham gia cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2012 được tổ chức tại Las Vegas và tại cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2012, cuộc thi mà cô kết thúc ở vị trí thứ 17.

Sau cuộc bầu chọn, với tư cách là Hoa hậu Mauritius, Ameeksha gia nhập một tổ chức phi chính phủ để có thể giúp đỡ những đứa trẻ bị hở hàm ếch mang tên Đại sứ nụ cười. Cô cũng là một thành viên của tổ chức Cảnh báo Lupus, giúp nâng cao nhận thức về một căn bệnh đe dọa tính mạng. Đó là bệnh Lupus.

Các cuộc thi
Dilchand được trao vương miện Hoa hậu Mauritius 2011 trong buổi lễ hàng năm được tổ chức vào tối thứ bảy, ngày 6 tháng 8 năm 2011 tại J & J Auditorium, Phoenix. Một tuần trước đêm chung kết, cô cũng giành được giải thưởng Hoa hậu Tài năng trong phần thi sơ bộ của cuộc thi Hoa hậu Mauritius. Cô cũng trở thành Á hậu cho phần thi sắc đẹp Áo tắm bãi biển. Trong cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2012 được tổ chức tại Okinawa, Nhật Bản vào ngày 21 tháng 10 năm 2012, Ameeksha đứng thứ 5 trong danh sách Hoa hậu Phổ biến trên Internet và thứ 4 trong giải phụ Hoa hậu Tài Năng, chung cuộc xếp hạng thứ 17 và giành được giải Hoa hậu Hữu nghị. Là Hoa hậu Mauritius 2011, thí sinh chiến thắng, đại diện cho Mauritius tham gia cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2012 tại Las Vegas, Nevada, Hoa Kỳ vào ngày 19 tháng 12 năm 2012, tham gia tranh tài nhằm được đội vương miện chiến với 88 thí sinh khác.

Tham khảo

Sinh năm 1988
Hoa hậu Mauritius
Người Mauritius
Nhân vật còn sống


title: Hylaeosaurus

text:
Hylaeosaurus là một chi khủng long, được Mantell mô tả khoa học năm 1833.

Xem thêm

Danh sách khủng long

Chú thích

Khủng long
Hylaeosaurus
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 1833
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long châu Âu
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Lineodes peridialis

text:
Lineodes peridialis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lineodes


title: Chặng đua GP Tuscan 2020

text:
Chặng đua GP Tuscan 2020 (tên chính thức là Formula 1 Pirelli Gran Premio della Toscana Ferrari 1000 2020) là chặng đua thứ 9 của Giải đua xe Công thức 1 2020. Chặng đua diễn ra từ ngày 11 đến 13 tháng 09 năm 2020 tại trường đua Autodromo Internazionale del Mugello, Italia. Người chiến thắng là Lewis Hamilton đội đua Mercedes.

Bối cảnh
Đây là chặng đua được bổ sung vào lịch thi đấu sau khi nhiều chặng đua bị hủy vì đại dịch Covid-19.

Diễn biến chính

Race-1:
Lewis Hamilton là người giành pole, anh bị mất vị trí dẫn đầu vào tay đồng đội Valtteri Bottas. Cũng ở pha xuất phát, Max Verstappen và Pierre Gasly có pha va chạm khiến cho cả hai phải bỏ cuộc và xe an toàn phải vào cuộc.

Sau khi hết xe an toàn và cuộc đua chuẩn bị được bắt đầu trở lại thì xảy ra tai nạn liên hoàn ngay ở đoạn thẳng xuất phát. Nguyên nhân do các tay đua chạy sau đã tăng tốc trong khi các tay đua chạy đầu vẫn đang trì hoãn tốc độ. Hậu quả là Kevin Magnussen, Antonio Giovinazzi và Carlos Sainz jr phải bỏ cuộc. Cuộc đua cũng bị tạm dừng ngay ở vòng 6.

Race-2:
Ở pha xuất phát lại, Hamilton đã nhanh chóng đòi lại vị trí số 1. Sau đó thì hai tay đua Mercedes thoải mái mang về chiến thắng 1-2 cho đội đua của mình. Người về ba là tay đua người Thái Lan, Alexander Albon.

Chiến thắng này giúp Hamilton xây chắc ngôi đầu BXH tổng với 190 điểm.

Kết quả

Nguồn: Trang chủ Formula1

BXH sau chặng đua

BXH tay đua

BXH đội đua

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thông tin chặng đua GP Tuscan trên trang chủ Formula1

Tuscan


title: Danh sách cầu thủ tham dự giải vô địch bóng đá trẻ thế giới 1997

text:
Dưới đây là danh sách các đội hình tham gia Giải vô địch bóng đá trẻ thế giới 1997 ở Malaysia. Các cầu thủ in đậm từng thi đấu cho đội tuyển quốc gia.

Bảng A

Bảng B

Huấn luyện viên:  Park Lee-Chun

Bảng C

Bảng D

Huấn luyện viên:  Iñaki Sáez

Bảng E

Bảng F

Huấn luyện viên:  Appolinaire Kaby

Huấn luyện viên:  Ted Powell

Huấn luyện viên:  José Luis Real

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
FIFA.com

Đội hình Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới


title: Euxoa perpolita

text:
Euxoa perpolita là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euxoa


title: Xanthorhoe collinaria

text:
Xanthorhoe collinaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Xanthorhoe


title: Lissonota antennalis

text:
Lissonota antennalis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

A


title: Vụ rơi máy bay Il-76 Không quân Algérie 2018

text:
Vụ rơi máy bay Il-76 Không quân Algérie xảy ra vào lúc 8h giờ địa phương (14h giờ Việt Nam) khi chiếc máy bay của Không quân Algérie đang chở nhiều binh sĩ và thiết bị quân sự. Chiếc máy bay bị nạn là Ilyushin Il-76 do Nga sản xuất. Căn cứ không quân Boufarik nằm ở phía bắc Algérie, cách thủ đô Algiers khoảng 30 km.

Tai nạn

Chiếc máy bay đang bay tới thành phố Bechar, phía tây nam Algérie. Các nhân chứng cho biết chiếc Ilyushin Il-76 đã bốc cháy trước khi rơi xuống một trang trại gần sân bay Boufarik. Lực lượng cứu hộ có mặt tại hiện trường, chiếc phi cơ vẫn bốc cháy. Tất cả 10 phi hành đoàn và 247 hành khách trên máy bay đã được công bố là đã chết. Trong số các hành khách là thành viên của Quân đội Quốc gia Algeria và các thành viên gia đình họ,

Ba mươi người dân Xarauy từ các trại tị nạn ở Tindouf nằm trong số những người chết theo các quan chức của Cộng hòa Dân chủ Ả Rập Xarauy. Họ đã đến Algiers vì nhiều lý do y tế và quan liêu. Người Xarauy từ các trại tị nạn thường xuyên được cung cấp các chuyến bay miễn phí trong máy bay vận tải quân sự Algérie. Trong khi đó, một thành viên cao cấp của Mặt trận Giải phóng Dân tộc, đảng cầm quyền của Quốc hội ở Algérie, 26 người là được cho là thành viên của Mặt trận Polisario.

Chính quyền địa phương đã cử mười bốn xe cứu thương, mười thiết bị cứu hỏa và 130 nhân viên tới hiện trường. Do tai nạn, đoạn đường giữa Boufarik và Blida đã tạm thời ngưng lưu thông.

Hậu quả
Sau vụ việc, Abdelaziz Bouteflika, Tổng thống Algérie, tuyên bố ba ngày quốc tang, tương tự với vụ rơi máy bay Lockheed C-130 Hercules năm 2014. Về phần mình, Brahim Ghali, Chủ tịch Cộng hòa Dân chủ Ả Rập Xarauy, tuyên bố bảy ngày quốc tang. Ahmed Gaid Salah, Tham mưu trưởng của Quân đội Algérie, ra lệnh điều tra để xác định nguyên nhân vụ việc.

Tham khảo

Algérie năm 2018
Tai nạn và sự cố hàng không năm 2018


title: Yume no Crayon Oukoku

text:
là một bộ anime của hãng TOEI Animation sản xuất năm 1997. Bộ anime gồm 70 tập.

Chú thích tham khảo

Liên kết ngoài

Shōjo manga
Manga năm 1997
Manga dài tập
Chương trình truyền hình dài tập anime
Anime và manga mahō shōjo
Anime và manga siêu nhiên
Anime và manga kỳ ảo
Thuật phù thủy trên truyền hình
Toei Animation


title: Cầu Baratashvili

text:
Cầu Baratashvili (, baratashvilis khidi) là một cây cầu giao thông và đi bộ qua sông Kura ở Tbilisi, thủ đô của Georgia. Nó được xây dựng vào năm 1966 thay cho cây cầu Mukhrani đã bị dỡ bỏ trước đây để tôn vinh Công chúa Mukhrani.

Thiết kế

Cây cầu, nằm ở quận Mtasminda của thành phố, thường được gọi là Cầu tình yêu, liên quan đến tên hiện tại của nó được đặt để vinh danh nhà thơ lãng mạn Gruzia Nikoloz Baratashvili. Lan can của cây cầu đã được trang trí bằng những hình đồng của các cặp đôi đang yêu. Cây cầu trải dài qua sông Mtkvari song song với cây cầu hòa bình đẹp như tranh vẽ  và kéo dài đến sân bay Tbilisi thông qua một đường cao tốc mới được cải tạo gần đây. Cây cầu và đường cao tốc đã được cải tạo bởi công ty xây dựng Khidmsheni.

Xem thêm

 Cầu Hòa bình
 Cầu Ananuri
 Tòa nhà của chính quyền tổng thống
 Kiến trúc Georgia

Tham khảo

Du lịch Gruzia
Cầu đường bộ
Cầu bộ hành
Hộp thông tin khung bản đồ không có ID quan hệ OSM trên Wikidata


title: Damir Memović

text:
Damir Memović (sinh 19 tháng 1 năm 1989), là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Serbia thi đấu ở vị trí hậu vệ.

Sự nghiệp
Ngày 31 tháng 7 năm 2015, Memović được giới thiệu là tân binh của câu lạc bộ Gandzasar Kapan ở Giải bóng đá ngoại hạng Armenia. Sau khi gia nhập Zvijezda 09 vào tháng 9 năm 2018, anh lại rời câu lạc bộ vào cuối năm, khi hợp đồng hết hạn.

Năm 2019, anh chuyển đến Việt Nam thi đấu cho Sông Lam Nghệ An. Trong màu áo Sông Lam Nghệ An, Memovic thi đấu trọn vẹn 25/26 trận tại V.League 2019, ghi 1 bàn thắng và giúp đội bóng giữ sạch lưới 11 trận. Dù là một trung vệ nhưng cả mùa anh chỉ phải nhận 4 thẻ vàng và chưa từng bị truất quyền thi đấu.

Sau khi mùa giải 2019 khép lại, anh đã quyết định nói lời chia tay đội bóng xứ Nghệ để chuyển đến đầu quân cho Hoàng Anh Gia Lai.

Vào ngày 1 tháng 3 năm 2022, Memović được câu lạc bộ SHB Đà Nẵng chiêu mộ để thay thế cho trung vệ đồng hương Ivan Maric.

Danh hiệu
Gandzasar Kapan
 Cúp quốc gia Armenia: 2017–18

Tham khảo

Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Serbia
Cầu thủ bóng đá nam Serbia ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Việt Nam
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam


title: Ga Ramkhamhaeng (Tuyến đường sắt sân bay)

text:
Ga Ramkhamhaeng () là một ga thuộc Tuyến đường sắt sân bay (Bangkok) nằm trên đường Ramkhamhaeng (Sukhumvit 71) tại Suan Luang, Băng Cốc. Một dự án nhà ga nằm giữa Makkasan và Ramkhamhaeng tên là Sun Wichai, hiện tại vẫn chưa được xây dựng.

Đường sắt dừng Sukhumvit 71

Bên cạnh nhà ga là một đường sắt dừng lại Sukhumvit 71 quản lý bởi Đường sắt Nhà nước Thái Lan. Nó vận hành dịch vụ nội thành trên trên Tuyến Đông.

Bố trí ga

Thời gian hoạt động

Tham khảo

Ramkhamhaeng
Ramkhamhaeng


title: Plusiodonta africana

text:
Plusiodonta africana là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Plusiodonta


title: Rusev (đô vật)

text:
Miroslav Barnyashev () (sinh ngày 25 tháng 12 năm 1985) là một đô vật người Bulgaria được biết đến nhiều hơn với tên trên võ đài của anh là Alexander Rusev hay gọi tắt là Rusev. Hiện tại anh đang đấu vật ở WWE SmackDown Live. Anh là cựu 2 lần WWE United States Champion và là cựu thành viên của nhóm The League of Nations (WWE).

Các chức vô địch và danh hiệu
 Pro Wrestling Illustrated
 Most Improved Wrestler of the Year (2014)
 PWI xếp hạng 8 trong số 500 đô vật xuất sắc nhất năm 2015.
 Rolling Stone
 Worst Storyline (2015) với Summer Rae vs. Dolph Ziggler/Lana
 Wrestling Observer Newsletter
 Best Gimmick (2014) với Lana
 Most Improved (2014)
 WWE
 WWE United States Championship (2 lần)
 Slammy Award (1 lần)
 Trận đấu của năm (2014) – Team Cena vs. Team Authority tại Survivor Series

Tham khảo

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Đô vật chuyên nghiệp từ Tennessee


title: José Miguel Medina

text:
José Medina (sinh ngày 19 tháng 5 năm 1991 ở Lagos de Moreno, Jalisco) là một cầu thủ bóng đá người México thi đấu cho Oaxaca của Ascenso MX.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cầu thủ bóng đá Liga MX
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá México
Sinh năm 1991
Người Lagos de Moreno, Jalisco


title: Scopula reaumuraria

text:
Scopula reaumuraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Oar
R


title: Hyposidra decipiens

text:
Hyposidra decipiens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hyposidra


title: Ematurga aestiva

text:
Ematurga aestiva là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Ematurga


title: Niassodon

text:
Niassodon là một chi tuyệt chủng của therapsid  kingoriid dicynodont biết đến từ cuối kỷ Permi ở tỉnh Niassa, phía bắc Mozambique. Nó chứa một loài duy nhất, Niassodon mfumukasi.

Khám phá

Niassodon lần đầu tiên được Rui Castanhinha, Ricardo Araújo, Luís C. Júnior, Kenneth D. Angielchot, Gabriel G. Martins, Rui MS Martins, Claudine Chaouiya, Felix Beckmann và Fabian Wilde mô tả và đặt tên vào năm 2013 và loại này là Niassodon mfumukasi. Tên chi dùng chung kết hợp từ Niassa, có nghĩa là " hồ " trong Muffao và tên của tỉnh phía tây bắc ở Mozambique nơi Niassodon được tìm thấy, với từ odontos, có nghĩa là "chiếc răng" trong tiếng Hy Lạp cổ đại. Tên cụ thể, Mfumukasi có nghĩa là "nữ hoàng" trong tiếng Nyanja, để vinh danh các thành viên của xã hội mẫu hệ Nyanja địa phương và tất cả phụ nữ Mozambique.

Tham khảo

Dicynodontia


title: Masuyama Tsukasa

text:
Tsukasa Masuyama (sinh ngày 25 tháng 1 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Tsukasa Masuyama đã từng chơi cho JEF United Chiba, Oita Trinita, Matsumoto Yamaga FC và FC Gifu.

Tham khảo

Sinh năm 1990
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá FC Gifu


title: Kouh-Est

text:
Kouh-Est là một tỉnh của Chad ở vùng Logone Oriental, một vùng của Chad với thủ phủ là Bodo.

Hành chính
Tỉnh gồm 3 phó tỉnh (sous-préfectures):

 Bédjo
 Béli
 Bodo

Tham khảo

Tỉnh của Chad
Vùng Logone Oriental


title: Paracles insipida

text:
Paracles insipida là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Paracles


title: Lithacodia onytes

text:
Lithacodia onytes là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lithacodia


title: Olga Nikolayevna Rubtsova

text:
Olga Nikolaevna Rubtsova (; 20 tháng 8 năm 1909 - 13 tháng 12 năm 1994) là một kỳ thủ cờ vua Liên Xô và là nhà vô địch cờ vua nữ thế giới thứ tư.

Sự nghiệp
Rubtsova đã giành được Giải vô địch cờ vua nữ Liên Xô bốn lần (1927, 1931, 1937 và 1948). Cô đứng thứ hai trong Giải vô địch cờ vua nữ thế giới 1949-50, một điểm sau Lyudmila Rudenko. Cô đã giành được danh hiệu vào năm 1956, đứng trước Rudenko và Elisaveta Bykova trong một giải đấu. Rubtsova đã mất danh hiệu này cho Bykova trong một trận đấu năm 1958.

Tham khảo

Huân chương Cờ đỏ
Nhà vô địch cờ vua nữ thế giới
Vận động viên Moskva
Đại kiện tướng nữ cờ vua
Kiện tướng quốc tế cờ vua


title: Platin(VI) fluoride

text:
Platin(VI) fluoride là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học PtF6, và là một trong 17 hexafluoride nhị phân được biết đến. Nó là một chất rắn dễ bay hơi màu đỏ đậm tạo thành khí màu đỏ. Hợp chất này là một ví dụ của platin ở trạng thái oxy hóa +6. Chỉ với bốn electron, nó có tính thuận từ với trạng thái ba điểm. PtF6 là một tác nhân flo hóa mạnh và là một trong những chất oxy hóa mạnh nhất, có khả năng oxy hóa xenon và O2. PtF6 là bát diện ở cả trạng thái rắn và trạng thái khí. Độ dài liên kết Pt–F là 185 picomét.

Tổng hợp
PtF6 lần đầu tiên được điều chế bằng phản ứng của flo với kim loại bạch kim. Đến nay đó vẫn là phương pháp được lựa chọn.
Pt + 3F2 → PtF6
PtF6 cũng có thể được điều chế bằng cách phân hủy PtF5, với tetrafluoride (PtF4) là sản phẩm phụ. PtF5 cũng có thể thu được bằng cách flo hóa PtCl2:
2PtCl2 + 5F2 → 2PtF5 + 2Cl2
2PtF5 → PtF6 + PtF4

Hexafloroplatinat
Platin(VI) fluoride có thể thu được một electron để tạo thành anion hexafloroplatinat(V), . Nó được hình thành bằng cách phản ứng với platin(VI) fluoride với các nguyên tố và hợp chất tương đối khó kiểm soát, ví dụ với xenon để tạo thành "XePtF6" (thực ra là hỗn hợp XeFPtF5, XeFPt2F11 và Xe2F3PtF6), được gọi chung là xenon hexafloroplatinat(V). Việc phát hiện ra phản ứng này vào năm 1962 đã chứng minh rằng các khí hiếm tạo thành các hợp chất hóa học. Trước khi thử nghiệm với xenon, PtF6 đã được chứng minh là phản ứng với oxy tạo thành [O2]+[PtF6]-, đioxyl hexafloroplatinat(V).

Tham khảo

Muối halogen của kim loại
Hexafluoride
Hợp chất platin


title: J.League 1993

text:
Mùa giải J. League 1993 là mùa bóng đầu tiên của J. League Hạng 1. Giải khởi tranh vào ngày 15 tháng 5 năm 1993 và kết thúc ngày 15 tháng 12 năm 1993. Suntory Championship lần đầu tiên được tổ chức vào năm sau đó ngày 9 tháng Giêng và 16 tháng Giêng, 1994.

Danh hiệu

Các câu lạc bộ

Mười câu lạc bộ tham dự J. League mùa 1993:

 Kashima Antlers
 Urawa Red Diamonds
 JEF United Ichihara
 Verdy Kawasaki
 Yokohama Marinos
 Yokohama Flugels
 Shimizu S-Pulse
 Nagoya Grampus Eight
 Gamba Osaka
 Sanfrecce Hiroshima

Thể thức
Trong mùa giải đầu tiên, giải theo thể thức hai giai đoạn, mỗi giai đoạn có một tên gọi Suntory Series và NICOS Series theo tên nhà tài trợ. Trog mỗi giai đoạn, 10 câu lạc bộ sẽ thi đấu vòng tròn hai lượt, có tổng cộng 18 trận mỗi đội (một giai đoạn). Trận đấu sẽ đi tới bàn thắng vàng hoặc sút luân lưu nếu hòa sau 90 phút. Các câu lạc bộ được xếp theo số trận thắng và nếu bằng nhau sẽ xét theo:
 Hiệu số
 Số bàn thắng ghi được
 Kết quả đối đầu
 Trận đấu thêm hoặc tung đồng xu
Câu lạc bộ xếp đầu mỗi giai đoạn sẽ giành quyền chơi tại trận Suntory Championship.  Đội vô địch giai đoạn một sẽ là chủ nhà trận lượt đi của trận tranh chức vô địch.  Nếu một đội vô địch cả hau lượt, thì đội á quân của mỗi giai đoạn sẽ thi đấu với nhau, đội thắng sẽ giành quyền chơi ở trận tranh chức vô địch.

Kết quả

Bảng xếp hạng chung cuộc

Suntory Series (Giai đoạn 1)

NICOS Series (Giai đoạn 2)

Suntory Championship '93

VERDY KAWASAKI thắng 3-1 sau hai lượt trận.

Bảng xếp hạng chung cuộc

Khán giả trung bình
Trong mùa đầu tiên, trung bình có 17,976 khán giả một trận và đã có hơn 3,2 triệu người xem tới sân trong cả mùa giải. Số lượng chi tiết dưới đây:

Giải thưởng
Cầu thủ xuất sắc nhất
 Kazuyoshi Miura
Tân binh xuất sắc nhất
Masaaki Sawanobori
Huấn luyện viên xuất sắc nhất năm
 Yasutaro Matsuki

Đội hình tiêu biểu

Tham khảo

 Nguồn: J. League 1993 (RSSSF)

J.League
1


title: Artyom Mitasov

text:
Artyom Aleksandrovich Mitasov (; sinh ngày 12 tháng 3 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá người Nga. Anh thi đấu cho FC Avangard Kursk.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Career summary by sportbox.ru

Sinh năm 1990
Người Kursk
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nga
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá F.K. Shinnik Yaroslavl
Cầu thủ bóng đá nam Nga ở nước ngoài


title: Quốc kỳ Andorra

text:
Quốc kỳ Andorra với ba vạch đứng lam - vàng - đỏ đều nhau.

Quốc kỳ Andora tiếng Catalan: "bandera d'Andorra") được thông qua năm 1866. Cờ có ba màu đứng: màu xanh biển, vàng, và đỏ với huy hiệu Andorra ở giữa. Mặc dù ba thanh dọc có thể có chiều rộng bằng nhau, thanh màu vàng trung tâm hơi rộng hơn hai thanh còn lại để tỷ lệ thanh rộng là 8: 9: 8. Tỷ lệ cờ chung là 7:10.

Thiết kế này liên quan đến cờ của Pháp, Catalonia và Foix, những vùng đất có liên quan đến lịch sử với nước nhỏ. Một lá cờ của ba thanh tương tự như của quốc kỳ Pháp, trong khi mô hình của một đường viền giữa rộng hơn có thể được lưu ý trên cờ Catalan (như là biểu tượng hoàng gia cũ của Vương quốc của Aragon và trên cánh tay của Hạt Foix cũ (hiện là một phần của Pháp). Màu xanh lá cây và đỏ của lá cờ Andorran cũng được tìm thấy trên lá cờ của Pháp, với màu đỏ và màu vàng cũng là màu sắc chính của màu sắc của hai lá cờ khác. Từ năm 1806 đến năm 1866, lá cờ của Andorra là một lá cờ ba màu thẳng đứng vàng và màu đỏ. Phương châm trong bộ cánh tay ở giữa sọc "Virtus Unita Fortior" có nghĩa là "Đức hạnh đoàn kết mạnh mẽ hơn".

Thiết kế cũng tương tự như cờ của România, Moldova và Tchad. Tất cả đều là các màu lam, màu vàng và đỏ, nhưng không giống như Andorra, cờ của họ có tất cả các sọc có chiều rộng bằng nhau.

Varasemad lipud

Xem thêm
 Quốc huy Andorra
 Quốc kỳ Moldova
 Quốc kỳ România
 Quốc kỳ Tchad

Andorra


title: Châu thổ Okavango

text:
Châu thổ Okavango hay Đồng cỏ Okavango (trước đây là Okovango hoặc Okovanggo) ở Botswana là khu vực đầm lầy châu thổ nội địa rất lớn được hình thành bởi sông Okavango kiến tạo ở trung tâm của lưu vực nội lục Kalahari. Nước tại đây tự bốc hơi và thoát hơi nước chứ không chảy ra bất kỳ biển hoặc đại dương nào. Mỗi năm có khoảng  nước trải rộng trên diện tích . Một lượng nước lũ chảy vào hồ Ngami. Khu vực từng là một phần của hồ Makgadikgadi, một hồ cổ xưa hầu hết đã bị khô cạn vào thế Toàn Tân sớm. Khu bảo tồn thú săn Moremi là một vườn quốc gia ở phía đông của đồng bằng. Châu thổ Okavango là một trong Bảy kỳ quan thiên nhiên châu Phi, được chính thức tuyên bố vào ngày 11 tháng 2 năm 2013 tại Arusha, Tanzania. Vào ngày 22 tháng 6 năm 2014, châu thổ Okavango trở thành địa điểm thứ 1000 được ghi vào danh sách di sản thế giới của UNESCO.

Mặc dù châu thổ Okavango được cho là đồng bằng nội địa lớn nhất thế giới nhưng thực tế lại không phải vậy. Ngay ở châu Phi đã có hai vùng đồng bằng có đặc điểm địa chất tương tự lớn hơn đó là Sudd trên sông Nin ở Nam Sudan, và đồng bằng nội địa sông Niger ở Mali.

Địa lý

Vùng đồng bằng ngập lụt
Okavango được nuôi dưỡng bởi lũ lụt theo mùa. Sông Okavango chảy vào mùa hè (tháng 1-2) nhận lượng mưa lớn từ cao nguyên Angola và tạo thành dòng chảy 1.200 km trong khoảng một tháng. Vùng nước ngập lụt sau đó lan rộng ra trên  diện tích vùng đồng bằng trong bốn tháng tiếp theo (từ tháng 3 đến 6). Nhiệt độ cao của vùng đồng bằng gây ra hiện tượng bốc hơi nước nhanh, dẫn đến một chu kỳ tăng và giảm mực nước thường niên cao. Đỉnh điểm lũ là vào giữa tháng 6 đến tháng 8 sau suốt thời gian khô hạn trước đó, khi đồng bằng sông mở rộng ra gấp ba lần kích thước bình thường của nó, thu hút các loài động vật từ các vùng đất xung quanh và tạo thành một trong những cảnh tượng động vật hoang dã lớn nhất ở châu Phi.

Vùng châu thổ rất bằng phẳng, với sự thay đổi ít hơn  trong một khu vực diện tích rộng .

Lưu lượng nước
Mỗi năm có khoảng 11 km khối (tức là khoảng 11.000 tỷ lít) nước đổ vào vùng châu thổ. Khoảng 60% sau đó bị thoát hơi nước bởi các loài thực vật, 36% bị bốc hơi, 2% thấm vào hệ thống tầng nước ngầm, và 2% chảy vào hồ Ngami. Điều này có nghĩa là dòng sông không thể đưa các khoáng chất vào và khiến cho khu vực ngày càng trở nên mặn, nhưng hiệu ứng này làm giảm hàm lượng muối, tích tụ xung quanh rễ cây. Độ mặn thấp của nước cũng có nghĩa là lũ lụt không làm giàu cho các vùng đồng bằng bằng các chất dinh dưỡng.

Đảo muối
Tích tụ muối xung quanh rễ cây tạo ra các mảng trắng cằn cỗi ở trung tâm đồng bằng với hàng ngàn đảo vốn đã quá mặn để cây cối hấp thụ được, ngoại trừ một số cây kháng muối như cau. Cây cỏ phát triển trên nền đất quanh các cạnh của đảo, nơi mà nồng độ muối vẫn chưa quá mặn.

Đảo Chief
Hòn đảo lớn nhất trong vùng châu thổ được hình thành bởi đường đứt gãy nâng lên trên một khu vực dài hơn  và rộng . Trong quá khứ, nó từng là khu vực săn bắn riêng cho người đứng đầu lãnh địa, giờ là khu vực lõi cho nhiều loài động vật hoang dã trú ẩn khi nước dâng lên cao.

Khí hậu
Vùng châu thổ với nhiều cây xanh không phải là bởi khí hậu ẩm ướt; đúng hơn, nó là một ốc đảo trong một đất nước khô cằn. Lượng mưa trung bình hàng năm là  (bằng khoảng một phần ba lưu vực của nó ở Angola) và hầu hết là vào giữa tháng 12 đến tháng 3 bằng các trận mưa giông lớn.

Tháng 12 đến tháng 2 là khoảng thời gian nóng ẩm với nhiệt độ ban ngày có thể lên tới , ban đêm ấm, và độ ẩm dao động từ 50% đến 80%. Từ tháng 3 đến tháng 5, nhiệt độ trở nên dễ chịu hơn với mức nền nhiệt tối đa là  vào ban ngày và mát mẻ về đêm. Nước của những cơn mưa nhanh chóng bị khô đi vào những tháng mùa đông có khí hậu lạnh và khô vào tháng 6 đến tháng 8. Nhiệt độ ban ngày tại thời điểm này của năm đều ấm nhẹ, nhưng nhiệt độ bắt đầu giảm đi sau khi mặt trời lặn. Đêm có thể lạnh một cách đáng ngạc nhiên ở vùng châu thổ này, với nhiệt độ chỉ ở trên ngưỡng đóng băng. Từ tháng 9 - 11 là giai đoạn nóng đỉnh điểm. Tháng 10 là tháng khó khăn nhất cho du khách, nhiệt độ ban ngày thường vượt ngưỡng  và khô, chỉ thỉnh thoảng dịu bớt bởi một trận mưa đột ngột.

Động vật hoang dã

Châu thổ Okavango là nơi trú ẩn và trú ẩn theo mùa cho một loạt các loài động vật hoang dã, khiến nó trở thành một điểm thu hút du lịch nổi tiếng.

Các loài đáng chú ý bao gồm Voi bụi rậm châu Phi, Trâu rừng châu Phi, Hà mã, Linh dương đồng cỏ, Quyến linh, Linh dương Sitatunga, Linh dương đầu bò xanh, hươu cao cổ, cá sấu sông Nin, Sư tử, Báo săn, Báo hoa mai, Linh cẩu nâu, Linh cẩu đốm, Linh dương nhảy, Linh dương Kudu lớn, Linh dương đen Đông Phi, Tê giác đen, Tê giác trắng, Ngựa vằn đồng bằng, Lợn bướu thông thường và Khỉ đầu chó Chacma. Đáng chú ý nhất là loài có nguy cơ tuyệt chủng tự nhiên, Chó hoang châu Phi vẫn tồn tại trong vùng đồng bằng sông Okavango, khiến nó là một trong những khu vực có mật độ động vật hoang dã lớn nhất châu Phi. Vùng đồng bằng cũng bao gồm hơn 400 loài chim, trong đó có cá Đại bàng cá châu Phi, Cú ăn cá Pel, Sếu vương miện xám, Sả ngực hoa cà, Cò đầu búa, Đà điểu châu Phi và Cò quăm trắng châu Phi.

Ước tính có 200.000 động vật có vú lớn trong và xung quanh vùng châu thổ cư trú theo mùa. Chúng di cư khi những cơn mưa mùa hè xuất hiện để tìm các vùng đồng cỏ mới, sau đó trở lại vùng đất này vào mùa đông. Số lượng các loài di cư lớn nhất phải kể đến linh dương đầu bò, trâu rừng châu Phi và voi.

Okavango là nhà của 71 loài cá bao gồm cá hổ châu Phi, cá rô phi và cá da trơn. Cá ở đây có kích thước từ  của Cá trê phi cho đến những loài có kích thước chỉ . Một số loài có mặt ở đây cũng được tìm thấy ở sông Zambezi, cho thấy một liên kết trong quá khứ giữa hai hệ thống sông này.

Động vật có vú lớn và có số lượng đông nhất tại đây là Linh dương đồng cỏ, với hơn 60.000 con. Chúng lớn hơn một chút lớn so với Linh dương Impala. Với bộ móng dài và có chất chống thấm nước trên các chân cho phép di chuyển nhanh chóng qua các khu vực nước sâu. Thức ăn của chúng là cỏ và thực vật thủy sinh gần các khu vực có nước giống như Linh dương nước.

Mối đe dọa
Chính phủ Namibia đã đưa ra kế hoạch xây dựng một nhà máy thủy điện trong khu vực Zambezi, điều này sẽ làm thay đổi dòng chảy của sông Okavango ở một mức độ nhất định. Trong khi những người ủng hộ cho rằng ảnh hưởng chỉ ở mức tối thiểu, thì các nhà môi trường cho rằng dự án này có thể phá hủy hầu hết môi trường sống của các loài động thực vật phong phú ở đồng bằng. Các mối đe dọa khác bao gồm sự xâm lấn của con người địa phương và khai thác tài nguyên nước trong khu vực ở cả Angola và Namibia.

Nhà làm phim tài liệu và bảo tồn người Nam Phi Rick Lomba đã từng đoạt giải thưởng với những thước phim của trong những năm 1980 đã cảnh báo về mối đe dọa của những đàn gia súc đến khu vực. Bộ phim tài liệu của ông có tựa đề The End of Eden đã miêu tả sinh động và chân thực bộ mặt của vùng đồng bằng, điều này đã có tiếng nói giúp duy trì tính toàn vẹn của nó trong suốt thời gian qua.

Hình ảnh

Xem thêm
 Lưu vực sông Okavango

Tham khảo

 P. Allison. 2007. Whatever You Do, Don't Run: True Tales Of A Botswana Safari Guide
 J. Bock. 2002. Learning, Life History, and Productivity: Children’s lives in the Okavango Delta of Botswana. Human Nature 13(2). 161-198. Full text
 C. Michael Hogan. 2009. Painted Hunting Dog: Lycaon pictus, GlobalTwitcher.com, ed. N. Stromberg
 Cecil Keen. 1997. Okavango Delta

Liên kết ngoài

 Conservation International
 Earth-Touch.com Okavango Delta HD Videos
 Flow: information for Okavango Delta planning is the weblog of the Library of the Harry Oppenheimer Okavango Research Institute
 The Ngami Times is Ngamiland's weekly newspaper
 Official Botswana Government site on Moremi Game Reserve, inside the Okavango Delta
 Information Website on the Okavango Delta - maps, photos, blogs
 Picture gallery of wildlife in the Okavango Delta
 Wild Entrust International
 Seven Natural Wonders of Africa
 Discovery Channel - Kalahari Flood
 Flood-recession cropping in the molapos of the Okavango Delta
 Okavango Research Institute
 Current Okavango water levels, weather data and satellite images
 1986 Documentary The End of Eden by Rick Lomba

Châu thổ
Đồng bằng ngập lũ
Okavango
Okavango


title: Diphyus longigena

text:
Diphyus longigena là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Diphyus


title: Psilocerea anearia

text:
Psilocerea anearia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Psilocerea
Động vật được mô tả năm 1904


title: Hoa của quỷ

text:
Hoa của quỷ (; tên tiếng Anh: Flower of Evil) là một phim truyền hình Hàn Quốc với sự tham gia của Lee Joon-gi, Jang Hee-jin, Moon Chae-won và Seo Hyun-woo. Bộ phim được phát sóng trên đài truyền hình tvN vào thứ Tư và thứ Năm hàng tuần lúc 22:50 (KST) bắt đầu từ ngày 29 tháng 7 cho đến tập cuối vào ngày 23 tháng 9 năm 2020.

Tại Việt Nam, bộ phim được mua bản quyền công chiếu trên nền tảng dịch vụ xem phim trực tuyến FPT Play và được công chiếu phiên bản lồng tiếng với độ dài 27 tập lúc 20h từ thứ 2 đến thứ 7 hàng tuần từ ngày 06 tháng 12 năm 2022 đến ngày  08 tháng 1 năm 2023 trên kênh truyền hình TodayTV. Lee Joon-gi và Moon Chae-won trước đây đã đóng vai chính trong bộ phim Hành vi phạm tội, và đây cũng là lần trở lại màn ảnh truyền hình của Lee Joon-gi sau hai năm.

Tóm tắt
Baek Hee sung (Lee Joon-gi) là một người đàn ông đã che giấu thân phận và quá khứ của mình với người vợ là Cha Ji won (Moon Chae-won), một cảnh sát. Bề ngoài, họ có vẻ là một gia đình hoàn hảo: một cặp vợ chồng yêu thương nhau cùng với một cô con gái xinh đẹp và luôn hiếu thuận với cha mẹ. Cha Ji Won và các đồng nghiệp của cô bắt đầu điều tra một loạt vụ giết người không lời giải thích và phải đối mặt với thực tế rằng dường người chồng hoàn hảo của cô đang che giấu một điều gì đó với cô.

Câu chuyện xoay quanh Do Hyun Soo (Lee Joon-gi), con trai của kẻ giết người hàng loạt, Do Min Seok, (Choi Byung Mo), ông được cho rằng đã tự sát trước khi bị cảnh sát bắt. Dân làng nghĩ rằng con trai của ông, Do Hyun Soo là người đã hỗ trợ cho cha mình trong các vụ án giết người hàng loạt, chính vì vậy khi trưởng làng được phát hiện đã chết, Do Hyun Soo được xem là thủ phạm của vụ án. Điều này khiến anh và chị gái của mình, Do Hae Su, phải chạy trốn khỏi thị trấn và bị chia cắt kể từ đó.

Nhiều năm trôi qua, Do Hyun Soo hiện đang dùng danh tính giả của mình là Baek Hee Sung, anh đã kết hôn với Cha Ji Won và họ đã cùng có với nhau một cô con gái. Anh đã che giấu quá khứ của mình với vợ mặc dù vợ anh chính là một cảnh sát. Mọi chuyện trở nên rắc rối khi một vụ án giết người được cho rằng giống với vụ giết người hàng loạt do Do Min Seok thực hiện 18 năm trước xảy ra. Cha Ji Won sau đó đã nhanh chóng điều tra ra được danh tính thật của chồng, nhưng cô lại giấu Do Hyun Soo và không cho đồng nghiệp biết. Do Hyun Soo được cho rằng bị mắc chứng rối loạn cảm xúc phức tạp, anh nghĩ rằng mình không có khả năng cảm nhận được tình cảm, nhưng những cảm xúc anh chia sẻ với vợ dường như là thật.

Thông qua các cuộc điều tra sâu hơn và diễn biến cốt truyện, sự thật được tiết lộ rằng Do Hyun Soo không phải là kẻ giết trưởng làng khi đó cũng như không liên quan đến vụ án giết người bây giờ. Bằng chứng về việc Do Min Seok có đồng phạm được tiết lộ, dẫn đến việc phát hiện ra một tổ chức buôn người liên quan đến những vụ giết người hàng loạt. Do Hyun Soo sau đó đã có tìm ra kẻ đồng phạm để giải oan cho bản thân mặc dù thân phận của anh đã được bại lộ.

Diễn viên

Vai chính

 Lee Joon-gi vai Baek Hee-sung / Do Hyun-soo.
 Park Hyun-joon vai young Do Hyun-soo lúc trẻ.
 Cha Sung-je vai Hyun-soo năm 10 tuổi.
 Moon Chae-won vai Cha Ji-won, vợ của Huyn-soo.
 Jang Hee-jin vai Do Hae-soo, chị gái của Hyun-soo.
Lim Na-young vai Hae-soo lúc trẻ.
 Lee Chae-yoon vai Hae-soo năm 11 tuổi.
 Seo Hyun-woo vai Kim Moo-jin.
 Jeong Taek-hyun vai young Moo-jin lúc trẻ.

Vai phụ

Gia đình Baek Hee-sung và Cha Ji-won

 Jung Seo-yeon vai Baek Eun-ha, con gái của Hee-sung và Ji-won
 Son Jong-hak vai Baek Man-woo, cha của Hee-sung
 Nam Gi-ae vai Gong Mi-ja, mẹ của Hee-sung
 Jo Kyung-sook vai Moon Young-ok, mẹ của Ji-won

Sở cảnh sát Kangsoo

 Choi Dae-hoon vai Lee Woo-cheol, lãnh đạo Đội Điều tra Án mạng
 Choi Young-joon  vai Choi Jae-sub, thám tử kỳ cựu
 Kim Soo Oh vai Im Ho-joon, thành viên nhỏ tuổi nhất đội
 Lim Chul-hyung vai Yoon Sang-pil, trưởng bộ phận
 Hong Seo-joon vai Oh Young-joon, đội trưởng cảnh sát

Tạp chí Hanjoogan

 Yang Hye-jin vai Gang Pil-young, phóng viên chính
 Ju Ye-eun vai ký giả Joo

Các nhân vật khác
Choi Byung-mo vai Do Min-seok, bố của Hae-soo và Hyun-soo.
Kim Ji-hoon vai Baek Hee-sung.
 Choi Kwon-soo trong vai Hee-sung lúc trẻ
Lee Kyu-bok vai Nam Soon-gil.
Kim Geon vai Kim In-seo.
Lee Yun Seol vai Park Seo-young.
Han Soo-yeon vai Jung Mi-sook.
Yoon Byung-hee vai Park Kyung-choon, tài xế taxi và chồng của Jung Mi-sook.
Park Seung-tae vai Oh Bok-ja.
Kim Ki-cheon vai Dr. Lee Hyun-suk.

Nhạc phim

Phần 1

Phần 2

Phần 3

Tỷ lệ người xem

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Hoa của Quỷ trên iQIYI

Phim truyền hình TVN (Hàn Quốc)
Phim truyền hình Hàn Quốc
Phim truyền hình Hàn Quốc ra mắt năm 2020
Phim truyền hình của Studio Dragon
Phim truyền hình tâm lý tình cảm Hàn Quốc
Phim truyền hình Hàn Quốc thập niên 2020
Chương trình truyền hình tiếng Triều Tiên


title: Tyreomma ciliatum

text:
Tyreomma ciliatum là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tyreomma


title: Miltochrista excelsa

text:
Miltochrista excelsa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Miltochrista