title: Vợ ba (phim)

text:
Vợ ba hay Người vợ ba (tiếng Anh: The Third Wife) là một bộ phim cổ trang lịch sử tâm lý xã hội năm 2018 của đạo diễn Ash Mayfair (Nguyễn Phương Anh) và nhà sản xuất Nguyễn Thị Bích Ngọc. Bộ phim kể về hành trình của Mây – một cô gái 14 tuổi trở thành vợ ba của một gia đình địa chủ ở nông thôn miền Bắc vào khoảng thế kỉ 19.

Phim được công chiếu lần đầu tại liên hoan phim quốc tế Toronto vào ngày 7 tháng 9 năm 2018 và chính thức phát hành tại Việt Nam từ ngày 17 tháng 5 năm 2019. Trước khi được phát hành tại Việt Nam, phim đã bán được bản quyền công chiếu thương mại cho 28 quốc gia trên thế giới.

Đoàn làm phim được đề cử nhiều lần tại các giải thưởng và liên hoan phim lớn nhỏ trên toàn thế giới và giành chiến thắng hơn 20 giải. Giai đoạn 2015 đến 2017, khi công bố dự án, Vợ ba đã nhận được nhiều giải thưởng nhằm mục đích tài trợ kinh phí sản xuất tại Diễn đàn điện ảnh châu Á Hồng Kông và Gặp gỡ mùa thu. Từ năm 2018 đến nay, phim nhận được nhiều giải thưởng quốc tế, trong đó có các giải thưởng lớn như Liên hoan phim quốc tế Cairo (Best Artistic Contribution), Liên hoan phim quốc tế Kolkata (Best Film), Liên hoan phim quốc tế Toronto (NETPAC Prize), Liên hoan phim quốc tế Chicago (Gold Hugo for New Directors Competition), Liên hoan phim quốc tế San Sebastián (TVE-Another Look Award)... và được đề cử Giải Tinh thần độc lập ở các hạng mục Best Cinematography, Best Editing, Someone to Watch Award.

Vợ ba là tiếng nói mạnh mẽ cất lên từ phái nữ. Lấy cảm hứng từ lịch sử gia đình, Người vợ ba là tiếng nói ngột ngạt, tăm tối về tuổi trưởng thành, tình yêu và hành trình khám phá bản thân của những người phụ nữ trong thế kỷ XIX, khi tiếng nói của họ trong gia đình và xã hội đều bị tiếng nói gia trưởng của đàn ông bóp nghẹn. Bộ phim đã thể hiện đầy đủ và chân thật vòng đời một người phụ nữ, tựa như kén tằm, họ chỉ biết lấy chồng, sinh con và làm vợ, không có tiếng nói, chịu sự lệ thuộc của người đàn ông, dựa vào chồng, con để đánh giá nên thân phận, lặp đi lặp lại số phận "tam tòng, tứ đức" không hồi kết. Đặc biệt, tác phẩm cũng khắc họa sự phản kháng cho những uất ức nơi phái yếu, phản đối xã hội phong kiến đầy những bất công với người phụ nữ.

Nội dung

Vợ ba lấy bối cảnh vùng thôn quê Việt Nam cuối thế kỷ 19. Một trong nhiều nét tiêu biểu của chế độ phong kiến tại Việt Nam chính là chế độ gia trưởng hà khắc. Theo đó, đàn ông có quyền “năm thê bảy thiếp”, nhưng phụ nữ trong gia đình lại luôn phải răm rắp tuân theo “tam tòng, tứ đức”. “Tam tòng” tức là tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử (ở nhà phải theo cha, lấy chồng phải theo chồng, chồng mất phải theo con trai); còn “tứ đức” là công, dung, ngôn, hạnh. Và chẳng nơi đâu mà cái lệ “năm thê bảy thiếp” của đàn ông, cái gánh nặng “tam tòng, tứ đức” của phụ nữ lại thể hiện rõ ràng như vùng quê Việt Nam, trong những gia đình phú ông giàu có như cụ Bá (Nguyễn Hồng Chương) và ông Hùng (Lê Vũ Long).

Dù đã có tới hai người vợ là bà Hà (Trần Nữ Yên Khê) và mợ Xuân (Mai Thu Hường), ông Hùng vẫn quyết định lấy thêm cô bé còn đang ở tuổi trăng rằm tên Mây (Nguyễn Phương Trà My) để thoả mãn khao khát có thêm một đứa con trai nữa. Tưởng như bắt đầu một cuộc sống sung túc, đầy đủ, cô gái trẻ không ngờ mình bị lôi vào một cuộc tranh đấu ngầm trong gia đình mới với vợ cả là Hà và vợ hai là Xuân để có được vị trí quan trọng ở nhà chồng. "Cuộc chiến ngầm" bắt đầu xảy ra trong một bầu không gian co hẹp đến nghẹt thở. Nội dung phim như được đẩy lên đến cao trào khi Mây nhanh chóng nhận ra rằng, trong cuộc hôn nhân ấy, hạnh phúc sẽ chẳng thể mỉm cười với cô nếu không sinh được con trai nối dõi tông đường. Cho nên, muốn có vị trí quan trọng trong căn nhà này, Mây buộc phải sinh con trai và điều này đã gây áp lực không nhỏ lên đôi vai cô gái trẻ.

Khi về làm vợ ba cho một gia đình giàu có, cô gái trẻ tên Mây bắt đầu thân thiết với vợ hai là Xuân. Mới về làm dâu, Mây khá lúng túng với cuộc sống nhà chồng và bắt đầu học hỏi cung cách ứng xử từ hai người vợ đầu của Hùng, thậm chí cả chuyện "phòng the". Khi xác định được tình cảm với mợ Xuân, thứ tình cảm bị coi là sai trái trong xã hội cũ, Mây đã có sự thay đổi lớn trong suy nghĩ. Mây lần đầu biết phản kháng, chặn lại bàn tay "đòi hỏi" của ông Hùng, thể hiện sự cự tuyệt, cứng rắn trong hành động, cảm xúc khi không để bản thân tiếp tục xuôi theo ý muốn của người chồng. Đột ngột phải bước vào đời với tâm hồn trinh nguyên như tờ giấy trắng, nhưng Mây chẳng mất nhiều thời gian để làm quen với dinh thự rộng lớn của người chồng mới cưới, cùng vô số người hầu, kẻ hạ như bà Lao (NSND Như Quỳnh). Bà Lao giải thích cho em hiểu thế nào là bà cả, tại sao người phụ nữ lại muốn có con trai.

Cuộc sống của Mây luôn rất êm đềm. Đó là bởi bà Hà và mợ Xuân chưa bao giờ đặt Mây vào phận vợ lẽ chiếu dưới. Đó cũng là bởi cô bé phải lớn vội ấy được hưởng sự yêu thương từ cả ba cô con gái của mợ Xuân là Liên (Lâm Thanh Mỹ), Nhàn (Mai Cát Vi), và Bồ Câu (Tăng Khánh An). Có lẽ chính bầu không gian êm đềm tràn đầy sự chăm sóc, ân cần, cộng thêm sức trẻ của một cô gái tuổi cập kê, đã giúp Mây nhanh chóng đạt được một nửa ý nguyện của ông Hùng khi lấy cô làm vợ ba. Đó là mang thai đứa con thứ năm cho vị phú ông giàu có.

Tuy nhiên, chính từ những lời căn dạy của bà Lao, Mây đã nảy sinh tâm niệm tranh giành. Cô bé đứng trước bàn thờ gia tiên, cầu mong chỉ cô sinh được con trai. Mây dần thể hiện sự ghen tị, ích kỉ khi mợ Hà cũng nhận được tình yêu thương của ông Hùng. Nhưng những ngày tháng mang nặng đẻ đau lại giúp Mây nhận ra rằng phía dưới lớp màn nhung đẹp đẽ, yên bình kia, nhà ông Hùng thực ra ẩn chứa rất nhiều bí mật, rất nhiều dối lừa, và rất nhiều khát vọng của những người đàn bà cả đời phải chịu cảnh đè nén bởi chế độ gia trưởng.

Nối tiếp mạch phim bên cạnh câu chuyện của Mây, khán giả thêm phần tiếc thương cho mối tình ngang trái giữa mợ Xuân và cậu cả Sơn (Nguyễn Thành Tâm). Bởi bất chấp những chuẩn mực mà đánh mất phẩm hạnh, xúc cảm nồng cháy trong họ phản ánh phần nào vẻ gai góc cùng bao vết cắt được gây ra từ sự an bài của số phận. Cuộc sống tưởng chừng như yên bình cho đến một ngày biến cố ập đến, Mây vô tình phát hiện một mối quan hệ vụng trộm ấy, nhiều điều không hay cho gia đình bắt đầu xảy ra từ đó.

Sau đó, gia đình bắt đầu lo chuyện cưới xin cho Sơn. Tưởng rằng sẽ có cuộc sống an phận, chỉ cần thực hiện nghĩa vụ của một người con gái khi về nhà chồng, nhưng Tuyết (Phạm Thị Kim Ngân) phải chịu đựng sự hắt hủi từ chính người chồng. Không hoàn thành được "nghĩa vụ" vì sự cự tuyệt của chồng, bố và ông nội của Sơn đã đưa Tuyết về lại nhà mẹ đẻ. Ông Văn (NSND Trung Anh) - bố Tuyết - không nhận lại con, cho rằng cô bé là nỗi xấu hổ của gia đình. Tuyết chỉ có thể khóc, bấu chặt tay trong sự đau đớn, tủi hổ mà không thể bày tỏ cùng ai. Cô bé quyết định tìm tới sự giải thoát bằng cái chết. Mây chính là nhân chứng sống, là người kinh qua hết những cay đắng ngọt bùi mà một người phụ nữ phải gánh chịu. Song cuối cùng, cô chỉ tìm thấy con đường giải thoát duy nhất ở cuối phim lúc cô đến thăm quan tài của mợ Tuyết. Đối với cô, mợ Tuyết chết đi là lựa chọn của sự giải thoát chứ không phải là một con đường "cụt" khép lại những quãng ngày trên thế gian này. Bởi vì, dù có sống thì phụ nữ cũng chỉ như một con tằm nương thân vào những lá dâu, không có ngày mai.

Ở cuối phim, hình ảnh Mây ôm con ngồi chơi vơi ở núi rừng khiến người ta có cảm giác sao thênh thang cảm xúc và quá đỗi cô đơn. Mây ngồi đó, ngước nhìn từng nhành lá ngón đung đưa, thứ lá mà trước đây cô được con của mợ Xuân nói đó là thứ lá độc, giết người. Cô băn khoăn liệu có nên lựa chọn giải thoát, cho mình và cho cả con mình. Bởi vì cô biết rằng sau tất cả, phụ nữ cũng chỉ như con tằm kia, trải qua một cuộc đời lặp đi lặp lại những đau khổ và hà khắc. Thế rồi cô quyết định đưa tay bẻ ngay nhành lá ấy. Không ai biết cô có đưa cho con gái mình hay không nhưng ai ai cũng biết, cô đã rất lo sợ và biết chắc rằng đời người con gái khó tìm được hạnh phúc trong xã hội lúc bấy giờ. Chứng kiến cuộc đời của chính mẹ mình, Nhàn dần hiểu ra nỗi khổ của người phụ nữ thời ấy và vô tư bày tỏ suy nghĩ với chị gái: "Về sau, em muốn trở thành đàn ông, để có thể lấy thật nhiều vợ!". Gắn với câu nói đó, trong cảnh cuối Vợ ba, người ta thấy một cô bé cầm kéo cắt phăng mái tóc đen dài, như tự mình cắt đi sự áp đặt, những trói buộc trên người con gái trong xã hội cũ.

Diễn viên
 Nguyễn Hồng Chương vai cụ Bá
Lê Vũ Long vai Hùng
Trần Nữ Yên Khê vai Hà
 Mai Thu Hường (Maya) vai Xuân
Nguyễn Phương Trà My vai Mây
Nguyễn Thành Tâm vai Sơn
 Lâm Thanh Mỹ vai Liên
 Mai Cát Vi vai Nhàn
Tăng Khánh An vai Bồ Câu
 NSND Nguyễn Như Quỳnh vai bà Lao
Phạm Thị Thanh Ngân vai Tuyết
NSND Trung Anh vai ông Văn

Bối cảnh và chủ đề

Lấy cảm hứng từ những câu chuyện, nhân vật có thật ở đời thực, Vợ ba được đạo diễn Ash Mayfair đưa lên màn ảnh với lối kể đậm đặc sự nữ tính và nhân văn. Nhân vật chính trong phim là người vợ ba tên Mây nhưng thông điệp về đời sống phụ nữ ở nông thôn Việt Nam vào những thế kỷ trước được dàn đều cho các diễn viên, đặc biệt là hai bà vợ lớn. Ba người phụ nữ trong gia đình của ông chồng trung niên khá giả đại diện cho các thế hệ nối tiếp nhau phải chịu đựng những bất cập của xã hội cũ, phải gò ép bản thân sống trong sự kìm kẹp của các hủ tục, lễ giáo, không được nói lên và đáp ứng mong muốn cá nhân. Họ có nhiều điểm chung: về nhà chồng từ lúc còn ở tuổi niên thiếu, bị ép buộc phải trưởng thành trước tuổi, phải gạt bỏ những ham muốn cá nhân để trở thành người của gia đình, sống vì gia đình. Những phụ nữ sống trong cùng một ngôi nhà ấy có những cách phản ứng, kháng cự khác nhau trước thực tại. Nhưng cuối cùng, họ gần như đều chạm vào vạch đích giống nhau.

Vợ ba là một câu chuyện nhiều tăm tối và ẩn ức của tuổi trưởng thành, về tình yêu và hành trình tự khám phá bản thân trong xã hội phong kiến Việt Nam, thời điểm tiếng nói của phụ nữ trong xã hội và gia đình rất bị hạn chế. Phim mở màn với cảnh Mây, cô dâu bất đắc dĩ khi còn là trẻ con được đưa đến nhà ông chủ đồn điền làm vợ lẽ. Tuy nhiên cuộc sống làm dâu trong một gia đình phong kiến giàu có tưởng êm ả hóa ra chứa đựng nhiều biến cố khiến Mây sốc. Bộ phim đã khắc họa cực kỳ rõ nét xã hội phong kiến Việt Nam gần 2 thế kỷ trước thông qua một gia đình với đầy đủ hỷ nộ ái ố, nỗi đau đớn, thất vọng lẫn sự mất mát, tủi nhục. Phim đặc biệt làm bật nên thân phận của người phụ nữ trong xã hội còn duy trì chế độ đa thê, trọng nam khinh nữ.

Xuyên suốt phim, hình ảnh con tằm được để xen kẽ. Nếu trong nhiều bộ phim khác, thời gian được thể hiện bằng ngày tháng năm, hay bằng thoại, thì với Vợ ba, vòng đời của tằm là một cuốn lịch sống. Đan xen hình ảnh này, phim vừa gợi được dòng chảy thời gian từ khi Mây về làm vợ ba đến khi cô mang thai, làm mẹ. Con tằm còn là hình ảnh ẩn dụ tinh tế cho hình ảnh người phụ nữ trong xã hội xưa. Cả vòng đời của mình, tằm chỉ biết ăn lá, nhả tơ tạo kén, rồi sau đó bị thẳng tay cho vào nồi để nấu, tạo thành sợi tơ tằm, kết thúc một vòng đời không lối thoát. Cũng như phụ nữ ngày xưa chỉ biết lấy chồng, sinh con và làm vợ, không tiếng nói, an phận, chịu sự lệ thuộc của người đàn ông. Tuy nhiên trong phim, có một con tằm may mắn đã thoát xác thành ngài. Khi Mây tiến đến bên quan tài của cô dâu xấu số đã treo cổ tự vẫn sau khi bị gia đình chối từ, một con ngài đã bay ra từ đó. Theo quan niệm tâm linh của người Việt, ngài và bươm bướm luôn được ví von là hiện thân của người đã khuất. Trong phim, việc một con ngài xuất hiện trong quan tài một cô gái, giữa muôn vàn kén tằm đã bị luộc làm sợi tơ, là ẩn dụ của sự giải thoát. Cô gái chọn cái chết đó đã tự giải thoát cho mình khỏi vòng lặp của xã hội lúc bấy giờ. Mây cũng nhìn thấy chính con ngài này hai lần trước đó, nhưng khán giả của chúng ta chỉ có thể cảm nhận qua một cái bóng bay lướt qua, hay một tiếng đập cánh bí ẩn.

Bộ phim đã thể hiện đầy đủ và chân thật vòng đời một người phụ nữ. Hành trình của Mây trong Người vợ ba bắt đầu từ chuyến thuyền đưa cô rời xa vòng tay gia đình để đến một chân trời lạ lẫm, đó là sự thay đổi lớn nhất trong đời một người phụ nữ thời bấy giờ. Hạnh phúc cuộc đời người đàn bà tùy thuộc phần lớn vào hành trình đó. Thăng hoa hay tụt dốc, tươi đẹp hay tối tăm, họ bước vào số phận với đôi mắt khép kín để rồi…mặc nước cuốn trôi. Để mặc nước cuốn trôi thêm cỡ mươi, mười lăm năm nữa, Mây chắc cũng sẽ giống Xuân bây giờ. Người phụ nữ ở cái tuổi nhan sắc chín rục, ngày đêm bị thiêu đốt bởi những khát khao. Diễn viên Maya đã phô bày sự gợi cảm và mạnh bạo điển hình của một thiếu phụ đương độ sung mãn. Rồi những đam mê cũng lặng dần theo năm tháng, ta bắt gặp hình ảnh mợ Hà chín chắn và điềm tĩnh ở tuổi 40. Trần Nữ Yên Khê thật xuất sắc thể hiện vai trò một người vợ cả, một người mẹ chung, một bà chủ quán xuyến gia đình trong phim Người vợ ba. Thời gian vẫn chưa tàn phá vẻ đẹp nơi chị nhưng đã kịp xóa sạch mọi dấu vết cá tính. Chỉ còn lại đây một kiểu mẫu thiếu mất linh hồn. Không! Có lẽ dưới ngàn tầng áp bức, người phụ nữ chỉ cất giấu tư tưởng của mình vào sâu nơi tiềm thức như một con tằm ẩn mình vào kén. Và nhiều khi, cái kén đó không bao giờ nở, nó vĩnh viễn chìm vào trong ký ức của những mái đầu bạc. NSND Như Quỳnh đã có một vai phụ xuất thần trong Người vợ ba, đất diễn của bà Lao không nhiều nhưng đã kịp lột tả rõ ràng nỗi thê lương của người đàn bà không chồng không con ở tuổi xế chiều.

Song cùng với đó, không chỉ phản ánh thực trạng xã hội Việt Nam thế kỷ 19, Vợ ba được coi là tác phẩm điện ảnh đầu tiên đề cập đến tình yêu đồng giới - câu chuyện tưởng chừng như phi thực tế ở thời kỳ này. Nhẹ nhàng trao cho mợ Xuân cái nhìn trìu mến ngay trong ngày cưới, nụ cười ngây thơ nhưng chan chứa yêu thương của Mây mang lại cảm giác ngại ngùng tuổi mới lớn ở một thiếu nữ biết rung động lần đầu. Phim khắc họa kiếp sống tù túng cùng khát khao yêu đương của người phụ nữ dưới chế độ đa thê cuối thế kỷ 19. Trong đó, Maya vào vai Xuân - mợ hai thường dạy Mây về chuyện làm vợ, làm mẹ. Sự quan tâm của Xuân cùng vẻ ngoài lả lơi, quyến rũ của cô khiến Mây có những rung cảm khác lạ. Đó là khoảnh khắc thăng hoa trong cảm xúc của hai nhân vật, Mây thổ lộ tình cảm đặc biệt dành cho Xuân sau thời gian dài họ gắn bó và tìm thấy nhiều sự đồng cảm trong thân phận người phụ nữ. Nụ hôn không dài nhưng đủ thể hiện sự khát khao Mây dành cho Xuân. Sự khám phá bản năng giới tính được phát triển trên hành trình của Mây - theo cách ý nhị và có lớp lang. Bốn cảnh âu yếm dẫn người xem qua các sắc thái khác nhau. Nếu như trong trích đoạn tân hôn không phô bày nhiều da thịt nhưng lột tả được cảm xúc của cô gái mới lớn qua lối dựng và ánh mắt của diễn viên nữ thì cảnh với mợ hai lại mang vẻ nóng bỏng, cuồng nhiệt, mở ra các tình tiết về sau của phim. Ở đoạn then chốt, nhà làm phim nhấn mạnh vào tâm lý - sự rụt rè giữa lằn ranh cấm kỵ và rung động bản năng.

Sản xuất

Cảm hứng ban đầu
Đạo diễn Nguyễn Phương Anh từng chia sẻ kịch bản của Vợ ba được lấy cảm hứng từ câu chuyện có thật của gia đình  cô, đặc biệt là bà cụ cố. Người vợ ba là phim đầu tay của đạo diễn Nguyễn Phương Anh (Ash Mayfair), từng học văn chương tại Anh và học làm phim ở Mỹ với bằng MFA tại Đại học New York. Trước khi bắt tay làm bộ phim, Phương Anh đã tham gia sản xuất nhiều phim ngắn như: The Silver Man, Sam, Heart of a Doll, Grasshoppers, Lupo, Walking the Dead, No Exit.

Lên kịch bản và phát triển dự án

Kịch bản
Nguyễn Phương Anh tốt nghiệp thạc sĩ ngành Đạo diễn Kịch nghệ ở Viện Hàn lâm Hoàng gia London và Thạc sĩ ngành Sản xuất phim ở Đại học New York. Vợ ba là kịch bản tốt nghiệp của cô, từng đoạt được nhiều giải thưởng quan trọng trước khi được dựng thành phim như: Quỹ sản xuất Spike Lee (nhà làm phim da màu nổi tiếng tại Hollywood, vừa được Oscar 2019 vinh danh) và lọt vào danh sách NYC Purple List 2015 dành cho những kịch bản phim tốt nhất do sinh viên tốt nghiệp viết. Ban đầu, kế hoạch của đạo diễn Nguyễn Phương Anh với Vợ ba là một cuốn tiểu thuyết. Nhưng khi học làm phim, kể cho các thầy cô, bạn bè nghe, mọi người khuyến khích cô nên viết kịch bản.

Tuyển vai
Trước tiên, phải kể đến vai diễn của Nguyễn Phương Trà My, sinh năm 2004, từ năm 12 tuổi, Trà My đã hoá thân vào vai “người vợ ba” với những cảnh sinh hoạt vợ chồng, ẩn ức tình dục, âu yếm đồng tính nữ, mang thai, làm mẹ… Đoàn phim đã liên hệ với mẹ để mời em thử vai. Ban đầu, cô bé không hề muốn tham gia, thậm chí còn khóc "bù lu bù loa" vì không muốn đóng phim nữa, chỉ muốn tập trung học. Vốn được mời casting vai diễn Liên hoặc Nhàn, nhưng cuối đạo diễn Nguyễn Phương Anh đã cho em thử sức với vai Mây, chính Trà My cũng kiên quyết mong muốn đóng vai diễn này. Sau khi nhận được kịch bản hoàn chỉnh, với phân đoạn cảnh tân hôn với nhiều phân đoạn tình dục, 2 mẹ con nhanh chóng từ chối và quyết định bỏ vai diễn, đoàn làm phim sau đó đã ra sức thuyết phục vì đã tuyển chọn hơn 800 người mới tìm được người phù hợp như em và chính đạo diễn Ash Mayfair đã đích thân hứa sẽ không để bất kỳ diễn viên nam nào động chạm vào chỗ nhạy cảm trên cơ thể em.

Khi lần đầu gặp đạo diễn Phương Anh, lúc đó nam diễn viên Lê Vũ Long chưa đọc kịch bản của cô ấy, cả hai yên tĩnh khá lâu trước khi bắt đầu nói chuyện về phim. Sau những cảm nhận ban đầu, họ chia tay mà không hề đề cập tới chuyện có thể cộng tác hay không. Ngay sáng hôm sau, Lê Vũ Long đã nhận lời vào vai Hùng với nhà sản xuất Bích Ngọc.

Nữ ca sĩ kiêm diễn viên Maya, vào vai Xuân, thực ra ban đầu không phải là diễn viên được chọn, chỉ khi dàn diễn viên trong phim đã đủ hết riêng vai Xuân chưa có thì trợ lý đoàn phim mới liên hệ cho cô mời đi thử vai. Nhưng thời điểm đó đạo diễn Nguyễn Phương Anh và Maya rất khó gặp được nhau, lúc người này ở Mỹ thì người kia ở Việt Nam và ngược lại, mãi về sau mới gặp được nhau và đạo diễn thì vẫn chờ Maya để casting. Sau khi mới thoại một vài câu thì đạo diễn hô lên: Ô đây rồi, Xuân đây rồi". Chính nữ diễn viên cùng từng chia sẻ: "Vai diễn này đến với tôi như một cơ duyên".

Vợ ba gây chú ý và dành được thiện cảm của giới làm phim khi được đạo diễn Trần Anh Hùng hỗ trợ vai trò cố vấn nghệ thuật. Sau đó, vợ của anh, nữ diễn viên gốc Pháp Trần Nữ Yên Khê cũng được mời tham gia bộ phim, đây cũng là lần đầu tiên cô đóng phim không phải do chồng mình làm đạo diễn.

Quá trình sản xuất

Theo chia sẻ từ nhà sản xuất, Vợ ba được quay tại Ninh Bình và Cao Bằng. Dự án đóng máy vào cuối năm 2016.

Ngoài đạo diễn kiêm biên kịch Nguyễn Phương Anh, ta cũng không thể bỏ qua nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc, phó đạo diễn của Người Mỹ trầm lặng và The last Airbender. Những cái tên cần được nhắc tới còn bao gồm quay phim Chananun Chotrungroj, dựng phim Julie Béziau, người phụ trách thiết kế sản xuất Đỗ An và phục trang Trần Phương Thảo. Dưới bàn tay khéo léo của họ, từ đầu đến cuối, Người vợ ba luôn mang một nét dịu dàng đầy nữ tính ngay cả trong những giây phút đỉnh điểm bi kịch.

Bản nhạc của Tôn Thất An, chủ yếu là đàn dây và piano, đã mang đến một giai điệu u sầu cho phim; nhà quay phim Thái Lan Chananun Chotrungroj đã sử dụng hiệu quả những bối cảnh tuyệt đẹp, đồng thời làm tăng thêm cảm giác ám ảnh về một thứ gì đó đáng sợ đang chuẩn bị xảy ra; và phần biên tập của Julie Beziau rất mượt mà và trôi chảy, làm tăng thêm nhịp thanh thoát.

Phục trang
Trần Phương Thảo, đạo diễn kiêm biên kịch của bộ phim tài liệu Giấc mơ là công nhân, từng vinh dự nhận giải thưởng Pierre-Yolande Perrault tại Liên hoan Phim tài liệu Cinéma du réel 2007. Ngoài ra, cô còn có nhiều kinh nghiệm trong vai trò phục trang cho nhiều bộ phim điện ảnh trước khi đảm nhiệm nhiệm vụ này trong Vợ ba.

Theo chia sẻ từ nhà sản xuất, Vợ ba có kinh phí sản xuất là 1,2 triệu USD (28 tỉ đồng). Đây được xem là con số khủng, phần lớn kinh phí phục vụ cho việc chuẩn bị phục trang, thiết kế bối cảnh và đạo cụ.

Tuy nhiên, mảng phục trang lại nhận một số ý kiến trái chiều, nếu thời gian câu chuyện được đạo diễn cho biết là thế kỷ XIX thì tạo hình và phục trang của nhân vật lại giống với giai đoạn trước 1945 của thế kỷ XX, các mẫu áo dài mà nhân vật nữ mặc là trang phục của người thành thị theo lối Tây học giai đoạn 1930 - 1954, chứ không phải lối ăn mặc ở vùng sơn cước.

Giữa tháng 10 năm 2019, tại liên hoan phim lịch sử Waterloo (tiếng Anh: Waterloo Historical Film Festival) của Bỉ, Trần Phương Thảo cùng Đỗ Trọng An (tham gia phối hợp) đã cùng nhận được giải thưởng "Best Set and Costume Design" (tạm dịch: Thiết kế trang phục và hình ảnh xuất sắc nhất), một trong những giải thưởng chính của liên hoan phim.

Quay phim

Vợ ba sở hữu một kịch bản hay, nhưng có lẽ điểm sáng lớn nhất của bộ phim phải nằm ở phần hình ảnh. Để làm bật lên chất nữ tính, và cũng là để thể hiện thông điệp hướng tới nữ quyền, Phương Anh chọn cho mình một đoàn làm phim gồm rất nhiều thành viên thuộc phái đẹp. Một trong số đó là bạn học của cô tại Đại học New York: nhà quay phim nữ Chananun Chotrungroj. Tay máy không phải người Việt, nhưng chắc chắn những góc quay của Chotrungroj trong Vợ ba sẽ khiến nhiều khán giả Việt phải rung động.

Những danh thắng vốn đã rất quen thuộc như non nước Tràng An - Ninh Bình, như núi non Cao Bằng, được Phương Anh và Chananun Chotrungroj khắc hoạ một cách mới mẻ, với bố cục nghiêm cẩn tựa như những bức hoạ phương Tây. Vợ ba có nhiều khung hình thiên nhiên rất đẹp. Nhưng đẹp hơn thế là những khung hình đầy ẩn ý dành cho các nhân vật nữ trong phim. Kèm với đó là tông màu nhẹ nhàng, đơn giản, nhưng rất hiệu quả trong việc làm tôn lên các góc quanh tưởng chừng chẳng có gì đáng nói trong cuộc đời những người phụ nữ chôn chặt cả đời sau lũy tre làng.

Nhịp phim chậm rãi ở nửa đầu tác phẩm có thể khiến một số khán giả cảm thấy không hài lòng. Nhưng chính nhịp độ chậm rãi đó lại tạo điều kiện tối đa cho Phương Anh và Chananun Chotrungroj đem tới cho người xem vô số khung hình đáng nhớ, những khung hình mà nhiều người Việt sau khi theo dõi hẳn phải giật mình rằng hoá ra Việt Nam vẫn còn rất, rất nhiều miền đất đẹp như thế. Nhưng quan trọng hơn, những góc máy đẹp nhất của Vợ ba được dành cho những người phụ nữ trong phim. Từ những góc quay cận cảnh vẻ đẹp chân chất và ngây thơ của Mây, cho tới những góc máy rộng để khắc hoạ sự nhỏ bé của Mây, của Xuân, của Tuyết giữa thiên nhiên hùng vĩ, giữa xã hội còn nhiều định kiến với phụ nữ, tất cả đều thể hiện sự trân trọng, nâng niu dành cho số phận người phụ nữ Việt Nam đã, và đang còn phải chịu những bất công không đáng có đến từ truyền thống gia trưởng ăn sâu bám rễ vào xã hội Việt.

Sử dụng tông màu xanh tre lấp lánh mờ ảo dưới đôi mắt nghệ thuật của D.O.P Chananun Chotrungroj, bộ phim đem lại một cảm giác làng quê chân thực cho đến từng chi tiết nhỏ nhưng cũng đầy mới mẻ và hiện đại khó tả nhờ vào việc tập trung khai thác sự đồng cảm với những nỗi niềm của cô dâu trẻ Mây.

Hậu kỳ
Julie Béziau đảm nhận khâu hậu kỳ của phim. Cô là nghệ sĩ dựng phim người Pháp dày dặn kinh nghiệm từng tham gia sản xuất nhiều bộ phim Việt Nam trước đó như Chơi vơi, Lời nguyền huyết ngải, Bi, đừng sợ!, Cha và con và..., Đảo của dân ngụ cư và nhiều bộ phim ngắn, phim tài liệu khác.

Phần hậu kỳ tập trung chủ yếu vào những cảnh "nóng" trong phim. Theo chia sẻ, Vợ ba không gặp khó khăn trong khâu kiểm duyệt tại Việt Nam. Trong bản phim công chiếu tại Thành phố Hồ Chí Minh cho truyền thông, một số cảnh nhạy cảm đã bị cắt bỏ khi kiểm duyệt. Tuy nhiên, trong các bản phim mang đi dự liên hoan phim quốc tế, những cảnh này vẫn được giữ nguyên, gồm cả cảnh Trà My để ngực trần hay cảnh Trà My hôn Maya cuồng nhiệt khi tỏ tình. So với bản được nộp tại các liên hoan phim, Vợ ba không bị cắt nhiều, có nhiều cảnh buộc phải dựng lại nhưng những cảnh của Trà My vẫn được giữ nguyên. Theo thông tin của IMDb, bản chiếu rạp quốc tế của Vợ ba có thời lượng là 96 phút, trong khi đó thông tin được công bố trên trang web của các rạp phim nội địa là 94 phút, tức là đã được cắt bỏ không quá nhiều, chỉ khoảng 2 phút.

Âm nhạc
Phụ trách sản xuất âm nhạc là nhạc sĩ Tôn Thất An. Anh được đạo diễn Trần Anh Hùng và vợ là diễn viên Trần Nữ Yên Khê, cũng là diễn viên trong phim giới thiệu với đạo diễn Phương Anh. Anh từng nói rằng: "Ngay từ lúc đến Ninh Bình xem quay hình, tôi đã cảm nhận được hơi thở mạnh mẽ của bộ phim. Việc sáng tác nhạc cho Người vợ ba cực kỳ thú vị. Đạo diễn để tôi tự do làm những gì mình muốn, mình thích.", Tôn Thất An chia sẻ. Anh thu âm với các nhạc sĩ ở Đài Bắc trong suốt 3 tháng, sau đó, trao đổi ý tưởng với đoàn phim, sửa lại nhạc hoặc viết thêm cho phù hợp.

Nữ diễn viên Maya tham gia góp giọng ở 2 ca khúc Trăng thanh gió mát và Bèo dạt mây trôi. Maya đã dành nhiều thời gian để tập hoá thân vào nhân vật, đi học hát để thể hiện các đoạn dân ca cổ trong phim. Theo chia sẻ từ nhà sản xuất, để chuẩn bị cho phân đoạn Maya hát dân ca Hà Nam, bài Hát thầm, nữ diễn viên phải tập hát từ 4-5 tuần trước đó.

Phần nhạc phim nhận được nhiều lời khen từ quốc tế. Trong bài cảm nhận của mình về Vợ ba, chuyên trang điện ảnh Asian Movie Pulse đã giành nhiều lời khen cho phần âm nhạc. Họ nhận định rằng: "...một trong những khía cạnh quan trọng nhất của bộ phim là phần nhạc của nhạc sĩ người Việt Aaken (Tôn Thất An). Những giai điệu đầy tâm trạng, bầu không khí của nó là sự bổ sung hoàn hảo cho hình ảnh, vẻ đẹp của phim, nhưng nó cũng có phần đen tối hơn nhiều. Đôi khi, dường như âm nhạc, cùng việc sử dụng ánh sáng, như đang cố gắng thốt lên một lời cảnh báo nhẹ nhàng cho những nhân vật trong phim, một lời nhắc nhở về thời gian trôi qua sẽ là ngày tận thế của họ.", Rouven Linnarz viết.

Album nhạc phim ban đầu được nhạc sĩ Tôn Thất An phát hành trên Bandcamp vào ngày 8 tháng 8 năm 2019 với 24 bài hát. Sau đó, một album khác hoàn chỉnh với 28 bài hát, bổ sung thêm "Deep Dream", "Interlude (Underground)", "Interlude II (Night)", "Montage final (alternate Version)" và cũng được phát hành trên nền tảng này vào ngày 14 tháng 3 năm 2020.

Phát hành
Tháng 9 năm 2018, Người vợ ba được công chiếu trong hạng mục Khám phá (Discovery) dành cho các tài năng mới của liên hoan phim quốc tế Toronto (Canada). Tại đây, phim đã được NETPAC (Mạng lưới các nhà phê bình phim Châu Á Thái Bình Dương) trao tặng giải thưởng "Phim châu Á hay nhất". Sau khi ra mắt tại Toronto, Người vợ ba tiếp tục được phát sóng toàn châu Âu khi tham gia tranh giải chính thức tại Liên hoan phim quốc tế San Sebastián (Tây Ban Nha) cũng trong cuối tháng này.

Bộ phim đã tham dự khoảng 50 liên hoan phim trên khắp thế giới với nhiều giải thưởng danh giá. Đặc biệt, phim được công chiếu thương mại tại 28 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm Tây Ban Nha, Đài Loan, Mexico, Hồng Kông, Anh, Ireland, Mỹ, Canada, Hàn Quốc, Nhật, Úc, New Zealand, Singapore, 23 quốc gia nói tiếng Ả Rập. Phim được công chiếu tại Mỹ từ ngày 15 tháng 5 năm 2019.

Tác phẩm của đạo diễn Nguyễn Phương Anh (tên tiếng Anh Ash Mayfair) có hai buổi chiếu ở Singapore vào ngày 4 và 6 tháng 12 năm 2018 trong khuôn khổ Liên hoan phim Quốc tế Singapore. Người vợ ba không tranh giải mà dự nhánh Asian Vision - giới thiệu phim của các đạo diễn nổi tiếng và triển vọng châu Á. Lần đầu trình chiếu ở Đông Nam Á, đa số khán giả bày tỏ đồng cảm với thân phận các nhân vật nữ trong Người vợ ba.

Ngày 17 tháng 5 năm 2019, Vợ ba chính thức được công chiếu tại Việt Nam. Tuy nhiên, chỉ sau 3 ngày ra mắt, nhà sản xuất quyết định xin rút khỏi các rạp chiếu phim trên toàn quốc sau những lùm xùm về cảnh nóng liên quan đến nữ diễn viên 13 tuổi Nguyễn Phương Trà My.

Phương tiện truyền thông tại nhà
Ngày 19 tháng 8 năm 2019, phiên bản DVD & Blu-ray được cho ra mắt tại Vương quốc Anh. Sau đó, phiên bản tương tự nhưng mở rộng thêm máy ảnh số được phát hành tại Mỹ vào ngày 10 tháng 9 năm 2019. Ngoài ra, DVD và các dạng liên quan cũng được bán công khai trên Amazon, eBay (phụ đề tiếng Anh) và YesAsia (phụ đề tiếng Trung).

Ấn bản đen trắng câm
Năm 2020, ấn bản đen trắng không lời thoại có tên Between Shadow and Soul được phát hành tại 1 số rạp chiếu phim nhỏ tại Mỹ và được phát hành dưới dạng DVD trên toàn thế giới thông qua các ứng dụng trao đổi phổ biến như Amazon, iTunes...

Đón nhận

Phòng vé
Được nhận xét là "lỗ trong ngỡ ngàng", doanh thu phim cơ bản là thấp so với chính kinh phí sản xuất (28 tỉ đồng). Theo thống kê từ Box Office Mojo, doanh thu phim đạt tổng cộng là 336.218 USD (khoảng hơn 7.5 tỉ đồng).

Trong đó, tại khu vực Mỹ và Canada là 84.933 USD với ngày đầu công chiếu là 3.339 USD. Ở châu Âu, tác phẩm đầu tay của đạo diễn Nguyễn Phương Anh cũng thu về 26.812 USD tại Tây Ban Nha. Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, phim được đón nhận mạnh mẽ nhất, tại Úc là 63,996 USD với mở màn 8.800 USD. Riêng tại Việt Nam, do các lùm xùm cảnh nóng của diễn viên 13 tuổi trong phim, Vợ ba nhanh chóng rút khỏi các rạp phim sau 3 ngày phát hành, doanh thu đạt khoảng 4 tỉ đồng.

Đánh giá chuyên môn

Quốc tế
Trên chuyên trang đánh giá tổng hợp Rotten Tomatoes, bộ phim nhận được 88% phản hồi tích cực, dựa trên 49 đánh giá và xếp hạng trung bình ở mức 6,8/10. Đồng thuận quan trọng của trang này là: "Vợ ba sử dụng kinh nghiệm của một người phụ nữ làm khuôn mẫu cho một bộ phim cổ trang kín đáo nơi sự ám ảnh vào vẻ đẹp đã chối bỏ tác động của sự tàn phai nhan sắc." Trên Metacritic, điểm số trung bình của phim là 71 trên 100, dựa trên 13 đánh giá "tán thành nói chung". Trên Internet Movie Database, phim nhận được 6,7/10 từ khoảng 2000 đánh giá.

Bộ phim của nữ đạo diễn Nguyễn Phương Anh nhận được sự quan tâm từ các chuyên trang điện ảnh uy tín. Điều này cho thấy sức hấp dẫn của bộ phim đậm chất Á Đông đối với giới phê bình quốc tế.

Tờ tin tức New York Times có bài bình về bộ phim. Họ cho rằng bộ phim quá hấp dẫn để coi là một tác phẩm thuộc thể loại tình cảm lãng mạn, cũng quá đẹp đẽ nên thơ để cho rằng phim chứa đựng những thông điệp đanh thép về nữ quyền, những gì mà Mây trải qua nằm giữa sự thương xót dịu dàng và cơn phẫn nộ trào dâng. Những sự tàn nhẫn mà cô phải đối diện là thực tế của cuộc sống. Khả năng để những người phụ nữ đạt được sự tự do cho đời mình đôi khi cũng khuấy động cuộc sống của họ lên như một cơn gió nhẹ. Kết phim là một hàm ý về sự kháng cự lại số phận. Nhưng bộ phim cũng để các nhân vật tiếp tục ở lại trong sự không rõ ràng của chính họ, họ không chắc có thể làm được những gì và muốn đạt được những gì.

Chuyên trang điện ảnh Screen Daily nhận xét chuyện phim tựa như một tấm thảm thêu được thực hiện cầu kỳ tỉ mỉ đẹp mắt, những đau đớn hủy hoại xuất hiện trong sự thầm lặng. Screen Daily nhận xét bộ phim có âm hưởng của chất nghệ thuật “art-house” đầy cuốn hút, mang hơi hướng phong cahcs của đạo diễn Trần Anh Hùng, nhưng nữ đạo diễn Nguyễn Phương Anh đã thực sự tạo được phong cách thẩm mỹ riêng khiến cô hiện lên như một nhà làm phim đầy tự tin, không hề nao núng trước những sự so sánh không tránh khỏi.

Chuyên trang điện ảnh Hollywood Reporter đánh giá bộ phim này giống như tác phẩm của một nhà làm phim dày dặn kinh nghiệm, thay vì là phim đầu tay; mặc dù vậy, trang tin này cũng nhấn mạnh rằng đây không phải hoàn toàn là một lời khen tuyệt đối. Theo Hollywood Reporter, bộ phim quá đậm chất thơ và sự nhạy cảm tinh tế đến mức đôi khi cảm giác như hơi thái quá.

Tờ tin tức giải trí Variety lại dành cho “Người vợ ba” quá nhiều lời khen hào phóng khi ngay từ đầu bài, trang tin này đã đánh giá bộ phim đầu tay của đạo diễn Nguyễn Phương Anh là một tác phẩm tinh tế, gợi cảm, đẹp đẽ, một câu chuyện u buồn về những người phụ nữ phải sống trong sự gia trưởng. Variety cho rằng phim đầu tay này là một sự hiếm có, khi sự tươi mới mà phim đưa tới cho người xem không phải đến từ sự non nớt của nhà làm phim, mà là sự cân bằng giữa niềm đam mê mới mẻ và sự tiết chế khôn ngoan, điều mà nhiều nhà làm phim thường phải mất nhiều thập kỷ làm nghề mới đạt tới. Kịch bản của phim được thực hiện sắc sảo nhưng không quá tham lam tình tiết hoặc cường điều hóa chi tiết. “Người vợ ba” là một bộ phim đẹp đẽ trong từng chuyển động đến mức trở thành một sự nuông chiều xa xỉ đối với người xem điện ảnh hiện đại. Ẩn dưới sự tĩnh lặng là những thông điệp không hề cũ kỹ. Đằng sau những người phụ nữ xuất hiện trong phim là những số phận khắc nghiệt. Dù vậy, đạo diễn Nguyễn Phương Anh chỉ “lấy ra vài sợi chỉ bạc để dệt nên một bộ phim đầy xúc cảm khiến người xem đắm chìm trong đó, dù xa ngái nhưng cũng rất chân thực, đến mức người xem vẫn có thể tìm thấy một phần của mình trong phim”.

Trang ET Today Đài Loan và HK01 Hong Kong bày tỏ sự ngỡ ngàng, cảm phục dành cho nữ chính Nguyễn Phương Trà My. Vào vai Mây khi mới 12 tuổi, cô bé can đảm thể hiện cảnh động phòng với người chồng (Lê Vũ Long đóng), cảnh sinh nở và cảnh thân mật với người vợ hai. Tạp chí Harper's Bazaar bản tiếng Trung khen ngợi trang phục của phim được thiết kế tỉ mỉ, vận dụng màu sắc đầy dụng ý, biểu trưng cho thứ bậc, tính cách và những khát khao của từng tuyến vai. Tờ này nhận xét, những khuôn hình đầy mỹ cảm của Người vợ ba gợi nhắc phim kinh điển Đèn lồng đỏ treo cao của đạo diễn Trương Nghệ Mưu và phim nổi tiếng The Handmaiden của đạo diễn Park Chan Wook.

Việt Nam
Nhìn chung, bộ phim được đánh giá tích cực từ khán giả quốc tế. Những khán giả quốc tế sẽ thấy ấn tượng với một Việt Nam như bước ra từ truyện cổ tích. Những phong tục văn hóa ngày lễ Tết, cưới hỏi, tang ma được tái hiện sinh động. Dù là một bộ phim hay nhưng có lẽ Vợ ba khó lòng gây được sự hấp dẫn với khán giả Việt Nam - những người đã quá quen với bối cảnh, con người nông thôn Bắc Bộ nửa phong kiến nửa tân thời trong văn chương Tự Lực Văn Đoàn.

Dù nhận được nhiều đánh giá tích cực của giới phê bình quốc tế, nhưng với khán giả Việt Nam, bộ phim này không dễ tiếp cận và có thể gây chia rẽ vì tính chất ngoại lai (exotic) và nặng về chủ nghĩa hình thức của nó. Phong cách làm phim thiên về nghệ thuật này thực ra khá xa lạ và là một thứ đánh đố cảm giác với khán giả đại chúng Việt Nam, nơi họ quen thưởng thức những bộ phim giải trí có kịch bản ba hồi dễ xem, dễ cảm. Những hình ảnh đầy trau chuốt nhưng quá nhiều biểu tượng mơ hồ; bối cảnh, trang phục hay âm nhạc của bộ phim mang nhiều yếu tố ngoại lai trong khi kịch bản mỏng manh và những tính cách, tâm lý nhân vật ít được chú trọng khiến khán giả khó nắm bắt khi theo dõi câu chuyện trên màn ảnh. Hình ảnh của Mây với đôi mắt luôn mở lớn để tiếp nhận những thứ mới mẻ xung quanh phần nào đó khiến người xem liên tưởng đến cô bé Mùi trong Mùi đu đủ xanh của Trần Anh Hùng. Nhà quay phim nữ Chananun Chotrungroj tập trung vào những cú máy cận cảnh đầy âu yếm, đặc tả những chuyển biến tinh tế trên gương mặt của Mây có thể gây ấn tượng về mặt thị giác nhưng lại thiếu chiều sâu tâm lý để tạo sự đồng cảm. Trong khi đó, những hình ảnh mang tính ẩn dụ như lòng đỏ quả trứng gà đặt trên bụng Mây trong đêm tân hôn, những con tằm trong tổ kén được lặp đi lặp lại nhiều lần, vệt máu trên tấm trải giường sau đêm tân hôn... có thể gây ấn tượng với khán giả quốc tế nhưng không mới với khán giả Việt Nam. Vợ ba là một bộ phim đẹp và duy mỹ, một tác phẩm đầu tay cho thấy tài năng của một đạo diễn dám vượt thoát ra khỏi những khuôn mẫu, môtip cũ kỹ để thể hiện một tư duy nghệ thuật riêng biệt. Nhưng đôi khi, vì chú trọng vào chủ nghĩa hình thức, tác phẩm lại trở nên xa lạ với khán giả trên quê hương của cô.

Tuy nhiên, bản thân nhiều người trong giới điện ảnh không đồng tình với quan điểm rằng rằng Vợ ba đã “bay cao ở bầu trời thế giới”, đoạt nhiều giải thưởng, do vậy chắc hẳn phải có rất nhiều khán giả quốc tế. Họa sĩ Vũ Huy, người từng góp công làm bối cảnh cho phim Kong: Skull Island, thẳng thắn nhận xét: “Tôi đã xem phim từ lâu, nghề yếu và thiếu vốn sống”. Nhận định đạo diễn thiếu vốn sống, tuy có phần thẳng thắn nhưng không phải không có lý. Xem Vợ ba, thấy phim tuy nhiều ẩn ức, ngụ ý nhưng lại không thật hiểu văn hóa Việt, thậm chí có phần xa lạ với người Việt. Nhiều chi tiết và cảnh trong phim bị cho là xâm phạm văn hóa Á Đông, chỉ cốt phục vụ cho một mục đích duy nhất là xây dựng phụ nữ Việt để thỏa mãn góc nhìn phương Tây. Cảnh đám tang xa lạ với người Việt, cảnh lễ hội cũng xa lạ với người Việt, thậm chí những cuộc giao tiếp cũng xa lạ với người Việt. Chưa kể đến những tình tiết như tình cảm đồng giới nữ là một góc nhìn rất phương Tây, không mang tính điển hình ở Việt Nam thời phong kiến. Những chi tiết như con trai ngủ với vợ lẽ của bố, hay "trưng" vải trắng kiểm tra trinh tiết giữa sân nhà cũng là những hạn hữu không hề điển hình, không hề phổ biến… Tất cả, dường như chỉ nhằm cho một mục đích duy nhất là khiến bộ phim trở nên gai góc trong mắt quốc tế.

Lấy nền tảng văn hóa để kể chuyện, thể hiện sự mâu thuẫn, chống lại lễ giáo, thứ quyền lực vô hình của một cấu trúc xã hội trọng nam, nhưng đáng tiếc đạo diễn chưa làm được điều đó mà lại  nhầm lẫn, và sử dụng quá nhiều nguyên liệu thuộc về các không gian, bối cảnh văn hóa khác nhau để biểu đạt. Thậm chí một số hình ảnh có tính biểu tượng, nghi lễ lại không rõ xuất xứ, nhiều khả năng là do “tưởng tượng” của đạo diễn. Chẳng hạn, hành động mang tính nghi lễ trong đêm tân hôn: Người vợ thả lòng đỏ trứng gà từ cổ xuống rốn và người chồng húp cái trứng đó không biết có xuất xứ từ văn hóa nào, chứ người Kinh không có nghi lễ này. Trong phim, cái này được nâng lên thành nghi lễ chứ không chỉ là hành động mang tính nhục dục bộc phát của hai vợ chồng. Rồi hình ảnh sau đêm tân hôn, Mây mặc đồ trắng, đứng dưới tấm khăn lót màu trắng với dấu máu trinh tiết treo lên cành liễu, trước mặt người vợ cả và bà vú, cúi xuống đầy chịu đựng, cũng không hợp lý, xa lạ. Khung cảnh phim đậm chất đồng bằng Bắc bộ, nhưng các nhân vật nữ toàn… tắm suối chảy róc rách (phải là giếng làng, là ao, là sông mới đúng…); hay lá ngón - thứ lá chỉ mọc ở vùng núi cao, thường được một số tộc người thiểu số dùng để làm thuốc độc, rất xa lạ với văn hóa người Kinh. Trong đám tang, quan tài được ngựa kéo và chuyển lên thuyền trôi lênh đênh cũng không thuộc về nền văn hóa này. Có lẽ đạo diễn có ý gắn cuộc đời người con gái với sông nước. Những bước ngoặt của cuộc đời Mây đều gắn với nước - nước là nguồn gốc sự sống, là phương tiện chuyển tải sự sống, nước tinh khiết, nước nữ tính và đúng là nước sinh ra nền văn hóa tiểu nông này. Nhưng rất tiếc, hình ảnh đám ma, nghi lễ quan trọng bậc nhất trong đời người được thể hiện không đúng. Người Kinh vốn không có nghi lễ đào sâu chôn chặt, muốn gắn với nước thì trong đám ma có nghi lễ chèo thuyền.

Thành tích

Năm 2016, dự án Vợ ba của Nguyễn Phương Anh và Trần Thị Bích Ngọc đã xuất sắc vượt qua 27 dự án còn lại để đoạt hai giải gồm "giải thưởng lớn cho dự án ngoài Hong Kong" (trị giá 150.000 đô-la Hong Kong) và "giải White Light Post-Production" (người thắng giải này sẽ nhận được gói hậu kỳ từ White Light Studio thuộc Bang Kok - Thái Lan có giá trị 116.200 đô-la Hong Kong). Năm 2017, cũng tại sự kiện này, dự án dành được thêm hai giải thưởng đó là giải "Hậu kì xuất sắc" của WIP Lab Project và "giải Hong Kong đến Cannes".  HAF cộng tác với "Marché du Film, Festival de Cannes" của Liên hoan phim Cannes (Pháp), đã tạo ra một chương trình mang tên "Hong Kong đến Cannes." Phim Vợ ba của Việt Nam, cùng 3 dự án điện ảnh khác là Omotenashi - do Đài Loan (Trung Quốc) và Nhật Bản hợp tác sản xuất, Village Rockstars (Ấn Độ) và Echoes (Israel) đã được chọn vào chương trình này, theo đó, các dự án này sẽ được chiếu giới thiệu tại Liên hoan phim Cannes.

Tại Liên hoan phim quốc tế Toronto năm 2018, bộ phim giành giải "Phim châu Á hay nhất" của Mạng lưới phê bình phim châu Á Thái Bình Dương (NETPAC). Bộ phim cũng giành giải "TVE-Another Look Award" tại Liên hoan phim quốc tế San Sebastián và giải "Gold Hugo dành cho những đạo diễn mới nổi" tại Liên hoan phim quốc tế Chicago vào tháng 10 năm 2018.

Sau đó là một loạt các giải thưởng lớn nhỏ tại các liên hoan phim trên toàn thế giới, gồm "Đóng góp nghệ thuật xuất sắc nhất" trong phần thi quốc tế tại liên hoan phim quốc tế Cairo lần thứ 40, giải "Phim xuất sắc", hạng mục quan trọng nhất tại liên hoan phim quốc tế Kolkata, giải "Special Mention" cùng hiện kim trị giá 2.000USD tại liên hoan phim Bangkok ASEAN 2019... Cuối năm 2019, phim nhận 3 đề cử danh giá tại giải Tinh thần độc lập của Mỹ bao gồm "Quay phim xuất sắc", "Dựng phim xuất sắc" và "Nhà làm phim đáng chú ý".

Vào ngày 5 tháng 8 năm 2020, tuần lễ liên hoan phim châu Á lần thứ 17 (17th Asian Film Awards) đã chính thức khép lại, đồng thời công bố danh sách những cái tên thắng cuộc. Khán giả Việt Nam lại có dịp “nở mặt nở mày” khi tác phẩm Vợ ba (The Third Wife) đạt giải "Phim hay nhất", cũng là hạng mục quan trọng nhất tại lễ trao giải lần này.

Tranh cãi

Vợ ba được gắn nhãn C18, là một trong những bộ phim hiếm hoi của Việt Nam gây được tiếng vang ở nhiều LHP quốc tế, song phim vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận quê nhà. Nữ chính Trà My vào vai Mây – cô bé 13 tuổi có những cảnh quay nhạy cảm với bạn diễn lớn tuổi (Lê Vũ Long đóng) và vợ hai (Maya đóng) … Điều đáng nói là lúc quay phim, Trà My chỉ mới 13 tuổi.

Phía nhà sản xuất "Vợ ba" khẳng định đã làm việc rất kỹ với gia đình của nữ chính Trà My, đồng thời có biện pháp bảo vệ an toàn, phù hợp lứa tuổi, tâm lý cho nữ diễn viên, cũng như chuẩn bị những thủ tục pháp lý cần thiết trong quá trình chuẩn bị thực hiện bộ phim này. Mẹ bé Trà My, chị Võ My Na trong một status trên facbook cũng chia sẻ: Ekip “Vợ ba” “thật sự là những nhà làm phim có tâm và chính vì thế đã làm cho mẹ con tôi thêm mạnh mẽ để tin tưởng rằng sự lựa chọn Trà My vào vai Mây là quyết định hoàn toàn đúng đắn của gia đình tôi”. Về phía diễn viên Trà My, khi được hỏi rằng đã xem lại bộ phim mình đóng chưa, cô bé 15 tuổi cho biết đã xem hôm công chiếu ở Thành phố Hồ Chí Minh rồi. Trà My còn cho biết thêm em cảm thấy xúc động khi chứng kiến thành quả của mình sau nhiều ngày quay hình vất vả. Tuy nhiên, Trà My cũng có hơi ngại khi xem lại các cảnh nhạy cảm. Trà My cho biết, phía đạo diễn và ekip sản xuất đã bảo vệ, che chắn cho em rất kỹ khi quay phim. "Em xấu hổ khi đọc kịch bản, em cố tìm hiểu xem những đoạn nhạy cảm được nhắc đến nghĩa là gì. Cái nào không biết thì em hỏi lại mẹ. Em bảo với mẹ rằng thôi con không đóng đâu, con ngại lắm. Nhất là cảnh đêm tân hôn, em vừa đọc kịch bản đã bảo với mẹ rằng: Con không đóng được. Nhưng về sau, em bị cuốn vào kịch bản. Cô đạo diễn cũng tốn rất nhiều thời gian, công sức mới thuyết phục được mẹ con em. Cuối cùng, khi biết ekip hầu hết là nữ và được đảm bảo che chắn, bảo vệ hết cỡ thì em mới đồng ý đóng phim" - Trà My chia sẻ.

Ngày 20 tháng 5 năm năm 2019, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có văn bản gửi Cục Điện ảnh yêu cầu kiểm tra lại quy trình cấp phép và kiểm duyệt bộ phim Vợ ba, tham mưu lãnh đạo Bộ phương án xử lý, đồng thời yêu cầu Cục có báo cáo đến Bộ trước ngày 24/5. Ngoài ra, Bộ cho biết đã nhận được văn bản từ đơn vị sản xuất phim là Công ty TNHH Ba Sắc Cầu Vồng thông báo đã yêu cầu các rạp ngừng chiếu bộ phim "Vợ ba" trên toàn quốc từ 18h ngày 20/5.

Chia sẻ quan điểm trước sự việc bộ phim Vợ ba bị ngừng chiếu, ông Đặng Hoa Nam, Cục trưởng Cục Bảo vệ và Chăm sóc trẻ em (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội) cho biết: “Hiện Cục chưa tiếp nhận bản phim đầy đủ, nhưng bộ phim “Vợ ba” liên quan đến việc sử dụng lao động trẻ em. Thứ nhất, Bộ Luật lao động hiện nay nghiêm cấm sử dụng hợp đồng lao động trẻ em mà ảnh hưởng đến sự phát triển đạo đức và sự phát triển toàn diện của trẻ. Khi diễn viên 13 tuổi Trà My tham gia đóng phim, đó là hoạt động được phép, nhưng không được đóng các cảnh nhạy cảm. Thứ hai, một số cảnh phim phô bày cơ thể trẻ em mà không có đóng thế, còn có thể bị xem xét là hành vi lôi kéo trẻ em vào các hoạt động khiêu dâm. Trong điện ảnh, các diễn viên có thể lộ một phần cơ thể để phục vụ ý đồ của đạo diễn, nhưng trẻ em thì không được phép. Vấn đề thứ 3 là để trẻ em đóng cảnh nhạy cảm với người lớn, có nguy cơ dẫn đến hệ luỵ là dâm ô trẻ, dù là hoạt động nghệ thuật, trong bối cảnh cả xã hội mạnh mẽ lên án về các hành vi ấu dâm như hiện nay. Tôi đề nghị phải xem xét trách nhiệm của nhà sản xuất phim, của đạo diễn, của cha mẹ diễn viên. Đề nghị Bộ Văn hoá không chỉ yêu cầu kiểm tra quy trình cấp phép, kiểm duyệt mà cần phải tiếp tuc xem xét trách nhiệm của các bên liên quan.

Đạo diễn Charlie Nguyễn bày tỏ nỗi buồn trước thông tin phim Vợ ba bị cấm chiếu. Anh viết: “Tuần trước một người bạn làm sản xuất những phim bom tấn Hollywood gửi tôi một bài review của báo New York Times về Vợ ba. Mình thấy rất vui mừng vì thật không dễ dàng một phim Việt Nam được một tờ báo lớn như vậy quan tâm và khen ngợi. Hôm nay nghe tin phim không được chiếu nữa mình thật đau lòng. Không chỉ mình buồn cho bộ phim mà mình buồn cho điện ảnh Việt Nam”.

Đáng chú ý nhất là dòng trạng thái khá dài của đạo diễn Phan Gia Nhật Linh khi nói về việc Vợ ba ngừng chiếu. Anh không giấu được sự tiếc nuối trước việc một tác phẩm nghệ thuật không thể đến gần với khán giả Việt.

Không dừng lại ở phạm vi trong nước, lùm xùm cảnh nóng trong phim Vợ ba lan đến Hàn Quốc và Mỹ khiến nhiều báo lớn đồng loạt đưa tin. Sáng 22/5, hàng loạt báo lớn như Yonhap News, Nhật báo Kinh tế Seoul (SeDaily), Nhật báo Kinh tế Hàn Quốc (Hankyung), JoongAng Ilbo... đã đăng tải tin tức Vợ ba ngừng chiếu. Tờ Yonhap News gọi Vợ ba là tác phẩm tạo ra "tranh cãi lớn" trên mạng xã hội Việt Nam thời gian gần đây. Lý do khiến phim bị chỉ trích là vì "nữ diễn viên chính được chọn đóng cảnh nóng khi mới 13 tuổi". Bài báo được đăng tải trên tờ JoongAng Ilbo cũng phản ảnh nội dung tương tự và nhận được rất nhiều phản hồi từ cộng đồng mạng xứ Hàn. Phần lớn netizen đồng tình với việc ngừng chiếu phim Vợ ba và lo lắng cho tâm lý của nữ diễn viên nhí. Hollywood Reporter cũng nhanh chóng đưa tin về "đứa con" đầu tay của nữ đạo diễn Ash Mayfair (tên tiếng Anh).

Ngày 24 tháng 5 năm 2019, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thông báo kết luận về vụ việc. Theo đó, nhà sản xuất bộ phim này bị phạt hành chính 50 triệu đồng vì làm sai nội dung phim đã được phép phổ biến. Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo đối với Công ty TNHH Ba Sắc Cầu Vồng vì vi phạm: “thêm làm sai nội dung phim Vợ ba đã được phép phổ biến”, được quy định tại điểm d, khoản 3, điều 4, nghị định số 158/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ, với mức xử phạt là 50 triệu đồng. Về việc sử dụng diễn viên 13 tuổi đóng các cảnh nhạy cảm trong phim, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng: xét về khía cạnh đạo đức, thuần phong mỹ tục, việc sử dụng trẻ em 13 tuổi tham gia đóng phim với một số hình ảnh nhạy cảm như trong phim là không phù hợp, không được phép.

Chỉ vài ngày sau đó, đạo diễn Nguyễn Phương Anh đưa ra lời bình luận công khai đầu tiên cho tác phẩm đầu tay của mình. "Tôi đang lên tiếng cho những người làm nghệ thuật và quyền được sáng tạo nghệ thuật. Lần tranh cãi này cũng không khiến người làm nghệ thuật Việt lo ngại bày tỏ quan điểm của họ. Chúng tôi không làm gì sai trái và chúng tôi không vi phạm pháp luật" – Nguyễn Phương Anh nói với The Hollywood Reporter.

Chuyển thể – Between Shadow and Soul
Between Shadow and Soul (tạm dịch: Giữa bóng tối và tâm hồn) là một ấn bản đen trắng câm của Vợ ba được phát hành vào năm 2020 bởi đạo diễn Ash Mayfair. Do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 nên nhà phân phối phim Film Movement đã chiếu tác phẩm tại 1 số chương trình và phát hành dưới dạng DVD trên Amazon, Vudu và ITunes.

Sản xuất
Ý tưởng xuất phát từ một bức ảnh đen trắng được chụp bởi Tôn Thất An, người phụ trách mảng âm nhạc. Sau đó, đạo diễn Nguyễn Phương Anh đã lên kế hoạch làm việc cùng Yov Moor, một nhà sản xuất phim kiêm chuyên gia chỉnh màu. Ban đầu, Ash Mayfair đã hoàn thành một phiên bản không màu, nhưng chỉ 2 tuần sau đó, nữ đạo diễn đã đưa ra thông báo Giữa bóng tối và linh hồn đồng thời còn là một phiên bản câm. Phiên bản đặc biệt này thậm chí được dự định phát hành chính thức, song ý định đã phải hủy bỏ do phiên bản màu đã được gửi đi các liên hoan phim từ trước.

Bản nhạc mới của Tôn Thất An đã được sáng tác cho phiên bản này và có sự góp mặt của đội ngũ nhạc sĩ trung thành của anh: HoLin Tang và Emily Chang (cello), Isabelle Thomas và Lisa Liang (vocal), Allen Wu (percussion), Ryan Zen (sáo trúc) , Hong Lee Chuang (sáo sakuhachi), Keith Lee (guzheng), Hiroki Nakagawa (trống taigu).{{Quote_box
|width=34%

|align=left
|quote=Kỹ xảo điện ảnh đen trắng thu hút sự chú ý đến chính nó, nhưng nó có phải là màu đen trắng xenluloid giàu độ tương phản rực rỡ của điện ảnh trước đó không? Một lần nữa, không. Các diễn viên có đủ hoàn thiện để vượt qua mọi sắc thái của câu chuyện, động lực chuyển dịch của đồn điền nuôi tằm sylvan này ở một Việt Nam tươi tốt trước chiến tranh? Không hoàn toàn. Liệu những đoạn xen kẽ không thường xuyên, gần như hoàn toàn ngẫu nhiên (kiểu phim câm) có đủ để truyền tải bất kỳ thông tin nào làm hạn chế nhạc nền và hiệu ứng âm thanh (ví dụ như chồng Hùng húp một quả trứng sống khỏi bụng trần của cô dâu mới) khiến câu chuyện không hay xảy ra.|author=— Roger Moore, chuyên trang Movie Nation|bgcolor=#E0FFFF}}

 Phát hành
Nhà phân phối phim của Mỹ Film Movement'' đã phát hành tác phẩm dưới dạng DVD vào ngày 12 tháng 6 năm 2020.

Ngoài ra, tác phẩm cũng được ra mắt tại Virtual Cinema, một chương trình triển lãm quan trọng được tổ chức bởi nhà phân phối Film Movement ở New York với Art House Convergence để đối phó với việc các rạp đóng cửa giữa đại dịch COVID-19.

Đón nhận
Trên Internet Movie Database, tác phẩm nhận được số điểm trung bình là 5,5/10 từ khoảng 50 đánh giá.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim Việt Nam
Phim cổ trang Việt Nam
Phim độc lập Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim bị cấm phát hành tại Việt Nam
Phim liên quan đến đồng tính nữ
Phim về ấu dâm


title: Gekijōban Cardcaptor Sakura: Fuuin Sealed Card

text:
là phim anime thứ 2 Cardcaptor Sakura của CLAMP. Hoạt hình được sản xuất bởi Madhouse, đạo diễn phim là Asaka Morio và được viết bởi Ōkawa Nanase (Tác giả chính của Clamp). Phim giành được giải Feature Film Award tại Animation Kobe 2000. Phim được phát hành thành DVD năm 2003.

Chú thích

Liên kết ngoài
Cardcaptor Sakura Movie 2: The Sealed Card  at Madhouse

Phim 2000 anime
Cardcaptor Sakura
Phim Nhật Bản
Phim tưởng tượng dành cho trẻ em


title: Homoncocnemis fortis

text:
Homoncocnemis fortis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Homoncocnemis


title: Euchromia hampsoni

text:
Euchromia hampsoni là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euchromia


title: Phim nghệ thuật

text:
Một phim nghệ thuật thường là một bộ phim độc lập nghiêm túc nhằm vào một thị trường thích hợp hơn là nhằm vào số đông khán giả đại chúng. Một bộ phim nghệ thuật "dự định là một tác phẩm nghệ thuật nghiêm túc, thường mang tính thực nghiệm và không được thiết kế để thu hút khán giả đại chúng"; chúng được "làm ra chủ yếu vì lý do thẩm mỹ chứ không phải để tìm kiếm lợi nhuận thương mại", và chúng chứa "nội dung độc đáo hoặc mang tính tượng trưng cao".

Các nhà phê bình phim và các nhà nghiên cứu phim thường định nghĩa một bộ phim nghệ thuật như là "những phẩm chất chính thức khiến chúng khác biệt với những bộ phim Hollywood khác", có thể bao gồm một cảm giác về hiện thực xã hội; nhấn mạnh đến sự biểu hiện đặc trưng của đạo diễn; và tập trung vào những suy nghĩ, ước mơ, hoặc động cơ của các nhân vật, trái ngược với việc tạo ra một câu chuyện rõ ràng và có định hướng mục tiêu. Học giả điện ảnh David Bordwell mô tả phim nghệ thuật là một thể loại phim, với các luật lệ của riêng nó".

Các nhà sản xuất phim nghệ thuật thường trình chiếu các bộ phim của họ tại các rạp chiếu phim chuyên biệt (rạp chiếu phim khép kín, hoặc ở Mỹ "rạp chiếu phim nghệ thuật") và tại các liên hoan phim. Thuật ngữ art film được sử dụng rộng rãi hơn ở Hoa Kỳ, Anh và Úc so với ở châu Âu, nơi thuật ngữ này gắn liền với phim "auteur" và "điện ảnh quốc gia" (ví dụ như điện ảnh quốc gia của Đức). Bởi vì dòng phim này nhắm vào các đối tượng thị trường nhỏ, nên hiếm khi chúng có được sự hỗ trợ tài chính cho phép ngân sách sản xuất lớn, các hiệu ứng đặc biệt đắt tiền, các diễn viên nổi tiếng tốn kém hoặc các chiến dịch quảng cáo khổng lồ như được sử dụng trong các bộ phim bom tấn chính thống phổ biến rộng rãi. Các đạo diễn phim nghệ thuật giải quyết những khó khăn này bằng cách tạo ra một loại phim khác, thường sử dụng các diễn viên điện ảnh ít được biết đến hơn (hoặc thậm chí các diễn viên nghiệp dư) và sử dụng những phim trường khiêm tốn để làm phim tập trung nhiều hơn vào việc phát triển các ý tưởng hoặc khám phá các kỹ thuật thoại hoặc kỹ thuật làm phim mới.

Khán giả cần phải có một kinh nghiệm và kiến thức nhất định để hiểu đầy đủ hoặc đánh giá cao những bộ phim như vậy. Một bộ phim nghệ thuật giữa năm 1990 được gọi là "một cuộc trải nghiệm của não" mà được người xem ưa thích "vì những gì bạn hiểu biết về phim ảnh". Điều này trái ngược với các bộ phim "bom tấn", vốn được tạo ra giúp người xem tạm thời thoát khỏi cuộc sống và mang tính giải trí đơn thuần. Để quảng bá phim, các bộ phim nghệ thuật dựa vào các nhà phê bình phim, các cuộc thảo luận về bộ phim đó do các nhà bình luận nghệ thuật, bình luận trên báo và các blogger thực hiện, và thông tin truyền miệng của những người xem. Vì các bộ phim nghệ thuật có chi phí đầu tư ban đầu thấp nên để cân bằng tài chính các phim này chỉ cần thu hút một lượng nhỏ các khán giả là đủ.

Khác biệt so với các tiêu chuẩn phim thông thường
Nhà nghiên cứu phim David Bordwell đã trình bày định nghĩa học thuật của "phim nghệ thuật" trong một bài viết năm 1979 có tiêu đề "Điện ảnh nghệ thuật như một phong cách làm phim", trong đó so sánh phim nghệ thuật với những bộ phim thịnh hành của điện ảnh Hollywood cổ điển. Các bộ phim kiểu Hollywood sử dụng hình thức kể chuyện rõ ràng để tổ chức phim thành một loạt "sự kiện có mối quan hệ nhân quả diễn ra trong không gian và thời gian", mỗi cảnh đều hướng đến một mục tiêu. Cốt truyện của các bộ phim chủ đạo được thúc đẩy bởi một nhân vật chính được miêu tả rõ ràng, với những nhân vật được xây dựng cụ thể và được củng cố bằng "tư duy hỏi và đáp, quy trình giải quyết vấn đề, [và] cấu trúc cốt truyện với thời gian chặt chẽ". Bộ phim được liên kết bởi nhịp độ nhanh, nhạc nền để gợi cảm xúc thích hợp cho khán giả và cách chỉnh sửa chặt chẽ, liền mạch .

Ngược lại, Bordwell khẳng định rằng "phim nghệ thuật thúc đẩy cốt truyện của mình dựa trên hai nguyên tắc: tính chân thực và sự biểu đạt của tác giả". Các bộ phim nghệ thuật sai biệt các tiêu chuẩn làm phim "cổ điển" trong việc chú trọng đến cấu trúc cốt truyện theo dạng từng phần, đan xen với việc "nới lỏng chuỗi nguyên nhân kết quả".

Phim nghệ thuật, khác với các bộ phim chính thống, quan tâm hơn đến việc khám phá sự phức tạp trong tình cảm con người và những khó xử về mặt đạo đức mà không nhất thiết cung cấp giải pháp hay câu trả lời dễ dàng .

Cốt truyện trong phim nghệ thuật thường có vai trò phụ so với việc phát triển nhân vật và khám phá ý tưởng thông qua các đoạn hội thoại. Nếu một bộ phim nghệ thuật có cốt truyện, thì đó thường là một chuỗi các sự kiện không rõ ràng hoặc mập mờ. Có thể có những khoảng trống không được giải thích trong phim, những đoạn phim mơ hồ một cách cố ý hoặc không liên quan đến các cảnh trước đó, khiến người xem phải tự suy tưởng và hiểu theo cách riêng của họ về thông điệp của bộ phim. Phim nghệ thuật thường có một phong cách hình ảnh đặc biệt và cách tiếp cận riêng của đạo diễn. Các phim này thường từ chối cung cấp các "kết luận dễ trả lời", thay vào đó tạo cho khán giả nhiệm vụ suy nghĩ về "cách câu chuyện được kể? Tại sao kể câu chuyện bằng cách này?".

Bordwell khẳng định rằng "phim nghệ thuật chính là một thể loại phim, với những quy ước riêng của nó". Nhà lý luận phim Robert Stam cũng lập luận rằng "phim nghệ thuật" là một thể loại phim. Ông cho rằng một bộ phim được coi là nghệ thuật dựa trên địa vị nghệ thuật, giống như các thể loại phim có thể dựa trên các khía cạnh của phim như ngân sách (phim bom tấn hoặc phim hạng B) hoặc các diễn viên chủ chốt (phim của Adam Sandler).

Tham khảo

Phim nghệ thuật
Văn hóa
Thể loại phim


title: Moray (tàn tích Inca)

text:
Moray () là một địa điểm khảo cổ ở Peru khoảng  về phía tây bắc Cusco trên một cao nguyên cao khoảng  và nằm ở phía tây của làng Maras. Khu vực này chứa những tàn tích Inca bất thường, chủ yếu bao gồm một số triền hình tròn bậc thang, trong đó có độ sâu khoảng . Cũng như nhiều địa điểm khác của Inca, nó cũng có hệ thống tưới tiêu.

Mục đích của những bậc thang này là chưa rõ, nhưng độ sâu, thiết kế và hướng của chúng đối với gió và mặt trời tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ lên đến 15 °C (27 °F) giữa đỉnh và đáy.

Nguy cơ hủy hoại công trình

Trong mùa mưa năm 2009-2010, vùng Cusco nhận được lượng mưa cao bất thường, gây thiệt hại lâu dài cho tàn tích này. Các tầng bậc thang của khu phức hợp, được xây dựng từ đá và đất đầm lầy, đã bị phá hủy rất nhiều vì nước mưa quá mức làm suy yếu cấu trúc bên dưới mặt đất.

Phía đông của vòng tròn chính bị sụp đổ vào tháng 2 năm 2010, gây lo ngại về sự nguyên vẹn của công trình cổ -hiện như là một điểm thu hút khách du lịch ở Peru. Một cấu trúc hỗ trợ tạm thời bằng gỗ đã được dựng lên để ngăn chặn sự sụp đổ tiếp theo cho đến khi công việc tái thiết có thể bắt đầu.

Theo nhà văn du lịch Paul Jones, "Mặc dù công việc sửa chữa tại Moray vẫn tiếp tục khôi phục trang web về tình trạng ban đầu của nó, việc thiếu vốn và lượng mưa hàng năm gây trở ngại cho sự tiến bộ. Điều này khảo cổ học thú vị là một phần quan trọng của du lịch đến khu vực tiếp tục có nguy cơ bị suy thoái thêm nữa, nếu công việc sửa chữa không được hoàn thành và duy trì trong những năm tới. "

Xem thêm

Chú giải

Đường dẫn ngooài
 Cẩm nang Hướng dẫn du lịch Moray - Cusco  - Virtual Tourist

Địa điểm khảo cổ ở Peru


title: Scopula syriturica

text:
Scopula syriturica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

S


title: Lợn Arapawa

text:
Lợn Arapawa là một giống lợn hoang dã (Sus scrofa) được tìm thấy trên đảo Arapaoa ở vùng Marlborough Sounds, New Zealand. Mặc dù có những manh mối gợi ý rằng giống lợn này là hậu duệ của lợn được James Cook đưa đến khu vực này vào năm 1773 và 1777, chúng xuất phát từ Lợn Oxford Sandy và Lợn đen được mang đến đảo bởi các thợ săn cá voi của trạm cá voi Te Awaiti được thành lập năm 1827 bởi John Guard. Chúng được biết đã hiện diện ở trên đảo kể từ năm 1839. Năm 1998, bốn con lợn con được đưa ra khỏi đảo và từ đó đã sinh sản thành công.

Lợn Arapawa đã trở lại thành một loại lợn hoang dã khá nhiều lông và có bờm. So với lợn đảo Auckland, một giống lợn hoang đặc biệt khác xuất phát từ nhiều thế hệ cách ly, giống lợn Arapawa lớn hơn và có mũi và đuôi ngắn hơn. Tuy nhiên, so với lợn thuần chủng không thuần hóa, chúng nhỏ hơn, với tốc độ tăng trưởng chậm hơn. Chúng chủ yếu là màu cát hoặc màu nâu và cũng thường có các mảng màu đen. Những con lợn đực nặng từ 120 đến 180 kg và lợn nái nhẹ hơn, chỉ từ 80 đến 100 kg. Chúng có khuôn mặt và mõm dài, với đôi tai nhỏ, nhọn, chúng không có yếm thịt. Lợn đực thuộc giống này có một bộ phận hình khiên nặng. Da của chúng dày và cứng. Trong khi có tính cách rất cảnh giác, chúng không hung dữ.

Tham khảo

Giống lợn


title: Hypena acmonalis

text:
Hypena acmonalis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hypena


title: Scarabaeus gilleti

text:
Scarabaeus gilleti là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Scarabaeus


title: Macaria artesiaria

text:
Macaria artesiaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Macaria
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1775


title: Ë

text:
Ë chữ Latinh 8 của Tiếng Albania

Ngôn ngữ
 Tiếng Albania (Shqip)
 Tiếng Kashubian (Kaszëbsczi Jãzëk)
 Tiếng Ladin (Ladin)

Xem thêm
Â â: Chữ Latinh Â
Ç ç: Chữ Latinh Ç
Ö ö: Chữ Latinh Ö
Ơ ơ: Chữ Latinh Ơ
Xh
Ё ё: Chữ Kirill Yô

Tham khảo

Ký tự Latinh


title: Sybra misella

text:
Sybra misella là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Sybra


title: Squamosaperdopsis squamosa

text:
Squamosaperdopsis squamosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Squamosaperdopsis


title: NanosizeMir

text:
, còn có nghệ danh khác là , là một nhóm nhạc dōjin Nhật Bản thành lập vào năm 2007, gồm hai thành viên là ca sĩ Mizutani Runa và nhà soạn nhạc Tsukagoshi Yūichirō. Mặc dù là nhóm dōjin, hai thành viên ban nhạc thường tách riêng để làm việc trong dự án thương mại và cũng có những trường hợp cùng tham gia như một thành viên bộ phận phát triển, tiêu biểu là dự án visual novel Rewrite của Key.

Thành viên
Người thể hiện các ca khúc của NanosizeMir là  Nhà soạn nhạc, biên khúc và phổ lời của nhóm là ; anh cũng là một nhạc công chuyên sử dụng các nhạc cụ phím, nhạc cụ gõ và guitar. Tsukagoshi trước đây từng sử dụng nghệ danh ShiroKuma, và hiện nay anh dùng tên  khi tham gia các hoạt động nghệ thuật riêng lẻ không liên quan NanosizeMir.

Lịch sử hoạt động

NanosizeMir không liên kết với một tổ chức hay nhãn hiệu thu âm cụ thể mà hoạt động độc lập như một nhóm nhạc dōjin. Hầu hết sáng tác của nhóm thuộc thể loại J-pop nhưng pha trộn giai điệu của progressive rock, khiến cho chúng mang nặng âm hưởng dân ca. Khi hoạt động dưới nghệ danh PicoMir, nhóm chủ yếu sử dụng đàn synthesizer, đưa phong cách nhạc thành techno-pop.

Năm 2011, NanosizeMir tham gia vào dự án phát triển visual novel Rewrite của hãng phần mềm Key. Họ đã sáng tác và trình bày một số ca khúc trong game và cả fan disc năm 2012 của tác phẩm là Rewrite Harvest festa!. Các nhạc phẩm này được Key Sounds Label, hãng thu âm của Key, sản xuất và phát hành; đó là lần đầu tiên NanosizeMir hoạt động như một đơn vị âm nhạc liên kết với nhãn đĩa thương mại. Năm 2016, họ tiếp tục tham gia vào khâu âm nhạc của Rewrite khi tác phẩm được chuyển thể thành 13 tập anime truyền hình bởi 8bit, tiêu biểu là phiên bản phối lại của hai ca khúc chủ đề mở đầu và kết thúc thứ nhất của bộ phim.

Danh sách đĩa nhạc

Dưới tên NanosizeMir

Dưới tên PicoMir

Hợp tác thương mại

NanosizeMir
  (ca khúc chủ đề kết thúc thứ nhất của visual novel Rewrite (Key))
 Phát hành trong: đĩa đơn "Philosophyz"; album Rewrite Original SoundTrack, đĩa Blu-ray Visual Art's 20th Live 2012 in Yokohama Arena: Kimi to Kanaderu Ashita e no Uta (nhạc sống), đĩa Blu-ray Super Gamesong Live 2012 -New Game- (nhạc sống).
  (ca khúc chủ đề kết thúc của visual novel Rewrite Harvest festa! (Key))
 Phát hành trong: album Feast, album Dye Mixture (biên khúc guitar), đĩa Blu-ray Visual Art's 20th Live 2012 in Yokohama Arena: Kimi to Kanaderu Ashita e no Uta (nhạc sống).
  (phiên bản phối lại, ca khúc chủ đề kết thúc thứ nhất của anime Rewrite (chuyển thể từ visual novel của Key))
 Phát hành trong: đĩa đơn "Philosophyz / Sasayaka na Hajimari".

Của riêng Mizutani Runa
 "Philosophyz" (ca khúc chủ đề mở đầu thứ nhất của visual novel Rewrite (Key))
Nhạc: Orito Shinji / Lời: Tonokawa Yūto / Biên khúc: MintJam
Phát hành trong: đĩa đơn "Philosophyz", album Rewrite Original SoundTrack, album circle of fifth, đĩa Blu-ray Visual Art's 20th Live 2012 in Yokohama Arena: Kimi to Kanaderu Ashita e no Uta (nhạc sống), đĩa Blu-ray Super Gamesong Live 2012 -New Game- (nhạc sống), album Selene (phối lại bởi Mizonokuchi Yūma).
 "Over the meaning" (ca khúc chủ đề của visual novel  (Alice Blue))
Nhạc: Shade / Lời: Fumya / Guitar: Yamato
Phát hành trong: album Alice Vocal Collection II.
 "Philosophyz ~TV animation ver.~" (phiên bản phối lại, ca khúc chủ đề mở đầu thứ nhất của anime Rewrite (chuyển thể từ visual novel của Key))
Nhạc: Orito Shinji / Lời: Tonokawa Yūto / Biên khúc: MintJam
Phát hành trong: đĩa đơn "Philosophyz / Sasayaka na Hajimari".

Của riêng Tsukagoshi Yūichirō (tính cả nghệ danh "Usui Yūichirō")
Ca khúc
 (ca khúc chủ đề trong trò chơi Minna no Boken Tairiku Canan) – Biên khúc
Trình bày: Hikasa Yōko / Nhạc và lời: WhiteFlame
Phát hành trong: đĩa đơn maxi "Minna no Boken Tairiku Canan Theme Song Vol.1: Hikari o Atsumete".
 "emission" (ca khúc chủ đề trong trò chơi Minna no Boken Tairiku Canan) – Biên khúc
Trình bày: Hikasa Yōko / Nhạc và lời: WhiteFlame
Phát hành trong: đĩa đơn maxi "Minna no Boken Tairiku Canan Theme Song Vol.2: emission".
 (ca khúc chủ đề trong drama CD Re: Baka wa Sekai o Sukueru ka? (T.Y.Entertainment)) – Biên khúc
Trình bày: Tourai (minato) / Nhạc và lời: WhiteFlame
 (ca khúc chủ đề mở đầu trò chơi Soreyuke! Burunyanman HARDCORE!!! (Digital Cute)) – Sáng tác và biên khúc
Trình bày: Luna
 (ca khúc chủ đề mở đầu trò chơi Otome Switch (Digital Cute)) – Sáng tác và biên khúc
Trình bày: Luna
 (ca khúc chủ đề mở đầu trò chơi Soreyuke! Burunyanman Ecstasy!!! (Digital Cute)) – Sáng tác và biên khúc
Trình bày: Luna
 (ca khúc chủ đề mở đầu trong visual novel Hoshi Ori Yume Mirai (tone work's)) – Sáng tác và biên khúc
Trình bày: Luna / Lời: Shiroya Tatsuki
Phát hành trong: album Hoshi Ori Yume Mirai Vocal Collection.
 (ca khúc chủ đề mở đầu trong visual novel Hoshi Ori Yume Mirai (tone work's)) – Sáng tác và biên khúc
Trình bày: Luna / Lời: Shiroya Tatsuki
Phát hành trong: album Hoshi Ori Yume Mirai Vocal Collection.
 (hợp tác với Key Sounds Label) – Sáng tác và biên khúc
Trình bày: Kitazawa Ayaka
Phát hành trong: album nature couleur
 (ca khúc chủ đề mở đầu trong visual novel Harmonia (Key)) – Biên khúc
Trình bày: Kitazawa Ayaka / Nhạc: Orito Shinji / Lời: Kai
Phát hành trong: đĩa đơn "Todoketai Melody / Towa no Hoshi e".
 (ca khúc chủ đề mở đầu trong visual novel Tincle ★ Twinkle Festival! (Digital Cute)) – Sáng tác và biên khúc
Trình bày: Luna

Soundtrack
 Soạn nhạc nền chính trong trò chơi  của Digital Cute.
 Soạn nhạc nền chính trong trò chơi Soreyuke! Burunyanman HARDCORE!!! của Digital Cute.
 Soạn "irrigated land" và "irrigated land (echo)" trong visual novel Rewrite Harvest festa! của Key, phát hành trong album Feast.
 Soạn nhạc nền chính trong trò chơi Otome Switch của Digital Cute.
 Soạn toàn bộ nhạc nền và các ca khúc nền trong trò chơi Soreyuke! Burunyanman Ecstasy!!! của Digital Cute.
 Soạn toàn bộ nhạc nền trong visual novel Tincle ★ Twinkle Festival! của Digital Cute.
 Soạn một phần nhạc nền trong visual novel Gin'iro, Haruka của tone work's.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Blog chính thức của NanosizeMir

Ban nhạc Nhật Bản
Key Sounds Label


title: Acontia inda

text:
Acontia inda là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acontia


title: Gordon Ashcroft

text:
Gordon Aschroft (7 tháng 9 năm 1902 – sau 1930) là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở vị trí thủ môn. Sinh ra ở Lea, Lancashire, ông thi đấu cho Coppull Central trước khi gia nhập đội bóng tại Football League First Division Burnley vào tháng 11 năm 1925. Ông ra mắt cho câu lạc bộ ngày 7 tháng 12 năm 1925 trong chiến thắng 3–1 trước Birmingham tại Turf Moor. Ashcroft không thể ra sân cho đội một Burnley một lần nào nữa và được giải phóng hợp đồng cuối mùa giải 1926–27. Vào tháng 8 năm 1927 ông ký hợp đồng với Burscough Rangers, và sau đó thi đấu cho Lancaster Town.

Tham khảo

Sinh năm 1902
Năm mất thiếu
Vận động viên Preston
Cầu thủ bóng đá Anh
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ bóng đá Coppull Central F.C.
Cầu thủ bóng đá Burnley F.C.
Cầu thủ bóng đá Burscough F.C.
Cầu thủ bóng đá Lancaster City F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League


title: Rafiq Hariri

text:
Rafiq Baha El Deen Al Hariri hay Rafiq Baha' al-Din al-Hariri, hoặc Rafic, Rafik (; , sinh ngày 1 tháng 11 năm 1944, mất ngày 14 tháng 2 năm 2005) là một nhà trùm tài phiệt người Liban và Thủ tướng thứ 22 của Liban các giai đoạn 1992 – 1998, 2000 – 2004 cho đến khi từ chức ngày .

Rifiq Hariri đứng đầu năm nội các tại các nhiệm kỳ của mình. Trong sự nghiệp chính trị, ông được tín nhiệm rộng rãi với vai trò thúc đẩy việc xây dựng Hiệp định Ta'if chấm dứt 15 năm Nội chiến Liban (1975 – 1990) và tái thiết thủ đô Beirut. Ông là Thủ tướng Liban đầu tiên sau nội chiến, chính trị gia Liban ảnh hưởng nhất và giàu có nhất cho đến khi bị ám sát.

Hariri bị ám sát vào ngày 14 tháng 2 năm 2005 khi đoàn xe của ông bị đánh bom ở thủ đô Beirut. Liên Hợp Quốc đã tham gia điều tra, nghiên cứu vụ việc, thành lập Tòa đặc biệt Liban, hiện đang trong giai đoạn tổ chức phiên tòa vắng mặt truy tố bốn thành viên của Đảng Thượng đế Liban – Hezbollah về tội ám sát.

Vụ ám sát Hariri là chất xúc tác cho sự thay đổi chính trị mạnh mẽ ở Liban. Các cuộc biểu tình rầm rộ của Cách mạng Cây Tuyết tùng năm 2005 góp phần đẩy quân đội Syria và lực lượng an ninh ra khỏi Liban, thay đổi Chính phủ mới.

Rafiq Hariri từng là một trong 100 người đàn ông giàu nhất thế giới, chính trị gia giàu thứ tư trên thế giới. Con trai ông, Saad Hariri trở thành Thủ tướng thứ 25 của Liban, nhiệm kỳ 2009 – 2011 và 2016 – 2020.

Xuất thân và giáo dục
Rafiq Hariri sinh ngày 1 tháng 11 năm 1944 trong một gia đình Hồi giáo Sunni bình thường, lớn lên ở thành phố cảng Sidon của Liban. Gia đình có ba anh chị em, ông là con trai thứ hai, anh cả Shapid và em gái Bahia. Ông học tiểu học và trung học ở Sidon, tốt nghiệp ngành quản trị kinh doanh Đại học Ả Rập Beirut, ở thủ đô Beirut.

Sự nghiệp ban đầu
Năm 1965, Hariri sang Ả Rập Xê Út làm việc. Ở đó, ông đi dạy trong một khoảng thời gian ngắn trước khi chuyển sang làm việc ngành xây dựng. Năm 1978, ông có được quốc tịch Ả Rập Xê Út, ngoài quyền công dân Liban, tức hai quốc tịch.

Năm 1969, Hariri thành lập Ciconest, một công ty thầu phụ nhỏ, công ty này lại phá sản sớm. Sau đó, ông đã hợp tác với công ty xây dựng Oger của Pháp để xây dựng một khách sạn ở Ta'if, Ả Rập Xê Út, công việc này đã nhận được lời khen ngợi từ Vua Khalid của Saudi Arabia. Hariri tiếp quản Oger, thành lập công ty Oger Saudi, trở thành một công ty xây dựng hỗ trợ phục vụ các dự án của Hoàng gia Saud. Vài năm sau lần ký hợp đồng đầu tiên với Vua Khalid, doanh nghiệp này phát triển, Hariri đã trở thành một tỷ phú.

Tích lũy tài sản của mình, Hariri bắt đầu một số dự án từ thiện, bao gồm xây dựng các cơ sở giáo dục ở quê nhà Liban. Sáng kiến đầu tiên của ông tại Liban là Hiệp hội Văn hóa và Giáo dục Hồi giáo do ông thành lập năm 1979. Hiệp hội sau đó được đổi tên thành Quỹ Hariri, góp phần tài trợ giúp cho hơn 30.000 thanh thiếu niên Liban có hơi hội học tập tốt hơn, trong đó có các trường đại học Liban, Hoa Kỳ, Canada. Giai đoạn này, Hariri ngày càng bị lôi kéo vào chính trị. Ông được chọn làm Đặc phái viên Saudi, với nhiệm vụ mang tư cách là một sứ giả của Hoàng gia Saud trên trường quốc tế, đặc biệt đối với Liên Hợp Quốc. Bởi thế, ông có được vị trí chính trị, phục vụ cho những nỗ lực lĩnh vực nhân đạo của mình.

Năm 1982, Hariri đã quyên góp 12 triệu đô la cho các nạn nhân của Xung đột Nam Liban 1978, hỗ trợ dọn dẹp đường phố, cải tạo lại thủ đô Beirut bằng ngân sách của công ty, đóng góp cho những nỗ lực tái kiến thiết sớm trong thời gian mà Nội chiến Liban tạm lắng. Sau cuộc xung đột, ông đóng vai trò là phái viên của Hoàng gia Ả Rập tại Liban. Ông đặt nền móng dẫn đến Hiệp định Ta'if năm 1989, được Ả Rập Xê Út tổ chức, để đưa các phe phái chiến tranh lại đàm phán với nhau. Hiệp định Ta'if đã chấm dứt cuộc nội chiến, tạo thành vị thế cho Hariri về mặt chính trị. Trong khi là đặc phái viên của Hoàng gia Saudi tại Liban, ông từng có nhiều thời gian ở Damascus, Syria, nơi mà ông thích nghi với chính trị Syria. Những năm này, ông tạo quan hệ với nhà độc tài Hafez al-Assad, xây một dinh tổng thống mới ở Damascus để làm quà tặng, nhưng Assad không sử dụng nó một cách cá nhân.

Sự nghiệp chính trị
Rafiq Hariri trở lại Liban vào đầu những năm 1980 với tư cách là một người đàn ông giàu có, bắt đầu tạo dựng tên tuổi bằng cách quyên góp và đóng góp lớn cho các tổ chức khác nhau ở Liban. Bên cạnh đó, ông tiếp tục làm cố vấn chính trị cho Hoàng tử Bandar vào năm 1983. Dưới tình trạng lực lượng phòng vệ Shiite của phong trào Amal càng lúc càng mạnh, tác động nội chiến, hình tượng của Harri, nỗ lực chống chiến tranh dần được xem là một người đàn ông mạnh mẽ, vị thế tăng lên trong tình trạng thiếu hụt các nhân vật Sunni khả thi tại Liban thời đó. Vai trò quan trọng của Hariri trong việc xây dựng Hiệp định Ta'if năm 1990 đã chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài mười sáu năm của Liban. Năm 1992, Rafiq Hariri trở thành Thủ tướng đầu tiên sau nội chiến của Liban dưới thời tổng thống Elias Hrawi. Ông góp phần đưa đất nước trở lại bản đồ tài chính thế giới thông qua việc phát hành Eurobonds (trái phiếu quốc tế) và giành được sự hoan nghênh từ Ngân hàng Thế giới cho kế hoạch vay tiền tái thiết khi nợ của Liban lúc đó đang đứng thứ nhất nợ công trên đầu người của thế giới. Nhiệm kỳ thứ nhất của ông kéo dài đến năm 1998, và Hariri được kế nhiệm bởi Salim Hoss. Trên thực tế, bởi xung đột quyền lực giữa Hariri và Tổng thống mới đắc cử Émile Lahoud, ông đã rời vị trí.

Vào tháng 10 năm 2000, Hariri một lần nữa được bổ nhiệm làm Thủ tướng, thay thế Salim Hoss và thành lập nội các mới. Vào tháng 9 năm 2004, Hariri bảo vệ Nghị quyết 1559 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, kêu gọi tất cả các lực lượng nước ngoài còn lại rút khỏi Liban. Vào ngày 20 tháng 10 năm 2004, nhiệm kỳ thứ hai của ông kết thúc khi ông từ chức. Omar Karami là Thủ tướng kể nhiệm.

Chính sách kinh tế 1992 – 1998
liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Rafiq_Hariri's_former_residence_in_Paris,_2011.jpg|nhỏ|Nơi ở cũ của Rafiq Hariri tại Paris.
Khi nhậm chức Thủ tướng, Rafiq Hariri thực hiện một chính sách kinh tế mới, tích cực. Sáng tạo được xem quan trọng nhất của Hariri là Horizon 2000, kế hoạch trẻ hóa mới Liban. Một thành phần lớn của kế hoạch Horizon 2000 là Solidere, công ty cổ phần xây dựng đã được thành lập để tái thiết Liban sau chiến tranh. Solidere được sở hữu bởi Chính phủ và các nhà đầu tư tư nhân. Doanh nghiệp này chủ yếu tập trung vào việc tái phát triển trung tâm thành phố Beirut và biến nó thành một trung tâm đô thị mới nhanh nhất có thể, đóng góp các kế hoạch tái phát triển cơ sở hạ tầng khác nhau sẽ được thực hiện bởi Horizon 2000. Một khía cạnh khác của kế hoạch kéo dài thập kỷ này là tư nhân hóa các ngành công nghiệp chính. Nhiều hợp đồng đã được trao trong các ngành công nghiệp quan trọng như năng lượng, viễn thông, điện, sân bay và đường bộ.

Khía cạnh quan trọng nhất của Horizon 2000 là kích thích kinh tế thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài. Cụ thể, Hariri đã hỗ trợ các công ty và cá nhân nước ngoài quan tâm đến tiềm năng phát triển của Liban. Ông đơn giản hóa mã số thuế, cung cấp ưu đãi giảm thuế cho các nhà đầu tư nước ngoài. Do những thành công trước đây của mình trong lĩnh vực tư nhân và nhiều kết nối quốc tế, Hariri đã thu được một lượng đáng kể các khoản vay lãi suất thấp từ các nhà đầu tư nước ngoài. Hariri cũng theo đuổi chính sách kinh tế vĩ mô tích cực như duy trì các quy định nghiêm ngặt về dự trữ ngân hàng và lãi suất liên ngân hàng để kiềm chế lạm phát, nâng giá trị đồng bảng Liban so với đồng đô la.

Các chính sách kinh tế của Hariri là một thành công đáng kể trong năm đầu tiên cầm quyền. Từ năm 1992 đến năm 1993, thu nhập quốc dân thực tăng 6%, cơ sở vốn của các ngân hàng thương mại tăng gấp đôi hiệu quả, thu nhập ngân sách dao động ở mức khoảng một tỷ đô la, bảng cân đối kế toán của các ngân hàng thương mại tăng khoảng 25%. Tuy nhiên, đến năm 1998, tăng trưởng GDP thực tế là khoảng 1%, một năm sau đó sẽ là -1%, nợ quốc gia đã tăng vọt 540% từ hai lên mười tám tỷ đô la, nền kinh tế Liban rơi vào tình trạng khó khăn.

Môi trường chính trị Liban
liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Rafik_Hariri_George_W._Bush.jpg|trái|nhỏ|George W. Bush và Hariri gặp nhau tại Nhà Trắng.
Tình hình chính trị Liban hết sức phức tạp. Sau Nội chiến (1975 – 1990) thiệt hại nghiêm trọng, Liban bước vào thời kỳ tái kiến thiết đất nước, đối mặt nhiều khó khăn về tình hình cơ sở hạ tầng, lực lượng xung đột nội địa và các thế lực quốc tẻnh hưởng. Rafiq Hariri với các giải phải cải thiện Liban, là một nhân vật nổi danh trong chính trị Liban thời kỳ này. Năm 2004, trong cuộc khủng hoảng chính trị do việc tăng thêm nhiệm kỳ của Tổng thống Émile Lahoud, Hariri đã từ chức sau 10 năm là Thủ tướng, ông đã nói: "Tôi đã... đệ đơn từ chức Chính phủ, và tôi đã tuyên bố rằng tôi sẽ không phải là ứng cử viên đứng đầu chính phủ (tiếp theo)."
Trong một cuộc phỏng vấn của BBC năm 2001, Hariri đã được Tim Sebastian hỏi tại sao ông từ chối trao trả các thành viên của Hezbollah bị Hoa Kỳ buộc tội là khủng bố. Ông trả lời rằng Hezbollah là những người bảo vệ Liban chống lại sự chiếm đóng của Israel và kêu gọi thực thi các nghị quyết của Liên Hợp Quốc chống lại Israel. Thời kỳ này, ông còn bị buộc tội đã làm cho liên minh Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống khủng bố trở nên vô giá trị, được nhắc nhở bởi Tổng thống George W. Bush, rằng: Hoặc ông là bạn với chúng tôi, hoặc là bạn với những kẻ khủng bố. Hariri trả lời rằng ông hy vọng sẽ không có hậu quả xảy ra, nhưng sẽ sẵn sàng giải quyết nếu nó đến. Hariri nói thêm rằng ông phản đối việc tiêu diệt tất cả con người, dân tộc – Israel, Palestine, Syria hoặc Liban – và tin vào đối thoại chính là giải pháp. Ông tiếp tục nói rằng: Syria sẽ phải ở lại Liban để bảo vệ Liban cho đến khi họ không còn cần thiết nữa và Liban yêu cầu họ rời đi.

Trong những năm 2004 – 2005, chính trị Liban ngày càng trở nên phức tạp hơn. Lãnh đạo tổ chức Druze của Liban, Walid Jumblatt tiến hành tuyển mộ công khai phe đối lập chống Syria. Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã tuyên bố đe dọa Hariri, nói: [Tổng thống Liban] Lahoud là ta... Nếu ngươi và Chirac muốn ta rời khỏi Liban, ta sẽ phá Liban. Cuộc gặp gỡ giữa Hariri và Assad, diễn ra vào ngày 26 tháng 8 năm 2004, kéo dài chỉ mười lăm phút, thể hiện tình hình chính trị căng thẳng song phương.

Vấn đề tham nhũng
Hariri bị buộc tội tham nhũng, ảnh hướng xấu Liban trong thời gian Syria chiếm đóng Liban. Trong số các cáo buộc chống lại ông chủ yếu tập trung vào thống kê tài sản của ông đã tăng từ dưới 1,0 tỷ đô la khi ông được bổ nhiệm làm Thủ tướng năm 1992, lên hơn 16 tỷ đô la khi ông qua đời. Công ty Phát triển và Tái thiết Khu trung tâm của Beirut, được gọi là Solidere, trong đó Hariri là cổ đông chính, chiếm hầu hết tài sản ở Quận trung tâm Beirut. Việc Hariri và các cộng sự kinh doanh của mình thu được lợi nhuận lớn từ dự án này là một bí mật mở.

Cáo buộc cho rằng Hariri không phải là người hưởng lợi duy nhất của khoản tiền này, ông có những hành động nhất định mở quyền cho các nhân vật chính khách lớn. Hợp đồng nhập khẩu xăng dầu đã được trao cho hai con trai của Tổng thống Elias Hrawi.

Do sự chỉ trích ngày càng tăng đối với các chính sách của Hariri, Chính phủ Liban buộc phải cấm các cuộc biểu tình công khai vào năm 1994, dựa vào Quân đội để thi hành sắc lệnh. Có thời gian Hariri hợp tác với Syria để củng cố quyền kiểm soát đối với Liban. Chính phủ đã đặt quyền kiểm soát tất cả các đài truyền hình và đài phát thanh lớn. Những người ủng hộ Michel Aoun cũng liên tục bị quấy rối và giam giữ.

Tưởng nhớ
Vào ngày 22 tháng 6 năm 2005, Sân bay Quốc tế Beirut được đổi tên thành Sân bay Quốc tế Beirut Rafiq Hariri, nhằm vinh danh ông. Ngoài ra, Bệnh viện Tổng hợp Beirut được đổi tên thành Bệnh viện Rafiq Hariri. Con trai ông, Saad Hariri trở thành lãnh đạo Phong trào Tương lai, kế vị cha mình.

Rafiq Hariri qua đời đúng ngày Valentine, hàng năm được người dân tưởng nhớ. Tại Liban, ngày 14 tháng 2 được đặt làm ngày tưởng niệm ông – Rafik Hariri Memorial Day, với các sự kiện gồm nghi thức đặt vòng hoa, cầu nguyện cho hòa bình và tưởng niệm tại khu mộ của Rafik Hariri, nằm ở Quảng trường Martyrs, thủ đô Beirut.

Cuộc sống cá nhân
Hariri kết hôn hai lần. Ông có bảy người con. Năm 1965, ông kết hôn với một người phụ nữ Iraq, Nidal Bustani, là mẹ của ba đứa con trai của ông: Bahaa (sinh năm 1967), một doanh nhân, Saad Hariri, người kế vị lãnh đạo phong trào Tương lai, và Houssamlahoma, người đã chết trong một vụ tai nạn giao thông ở Hoa Kỳ vào cuối những năm 1980. Họ đã li dị. Năm 1976, ông kết hôn với người vợ thứ hai của mình, Nazik Audi, bà là mẹ của bốn đứa con của Hariri, bao gồm Ayman Hariri, Fahd Hariri và Hind Hariri.

Từ năm 1982 cho đến khi qua đời, Hariri sở hữu 2–8a Rutland Gate, một ngôi nhà lớn ở quận Knightsbridge của London. Ngôi nhà này được tặng cho Thái tử Ả Rập Xê Út, Quốc vương bin Abdulaziz, sau vụ ám sát Hariri.

Vụ ám sát

liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Guarding_Ground_Zero.jpg|phải|nhỏ|Người lính Bộ Nội vụ bảo vệ nơi xảy ra vụ tấn công khiến Hariri thiệt mạng.

Diễn biến ban đầu
Vào ngày 14 tháng 2 năm 2005, vụ ám sát Hariri đã diễn ra. Ngày hôm đó, ông và đoàn của mình tới khách sạn St. George ở Beirut, chuỗi hoạt động thường ngày. Khi tới bãi đỗ xe, một vụ nổ lớn đột nhiên diễn ra. Chiếc xe Mitsubishi đỗ trong bãi phát nổ bởi chất nổ tương đương khoảng  TNT được giấu trong xe. Hariri lập tức qua đời bởi vụ nổ, có tất cả 23 người chết, bao gồm vệ sĩ, người bạn của ông cùng Bộ trưởng Bộ Kinh tế Liban Bassel Fleihan. Sau đó, lễ tang được tổ chức, Hariri được chôn cất cùng với các vệ sĩ của mình, những người đã chết trong vụ đánh bom, tại một địa điểm gần Nhà thờ Hồi giáo Mohammad Al-Amin. Các cuộc điều tra vụ ám sát được mở ra.

Ban đầu, cuộc điều tra trong nước Liban, nhưng nhanh chóng được nhiều nước trên thế giới quan tâm đến. Liên Hợp Quốc tổ chức thành lập Tòa đặc biệt Liban (Special Tribunal for Lebanon) năm 2009, phụ trách điều tra vụ ám sát theo thể thức tương tự Tòa án Hình sự Quốc tế. Vấn đề điều tra vụ ám sát Rafiq Harri gặp phải nhiều ý kiến trái chiều, quan điểm về kế hoạch ám sát, chủ mưu ám sát. Hai phía có liên quan nhất tới vụ ám sát được chỉ ra là tổ chức Hezbollah và lực lượng Syria.

Năm 2014, trong hai báo cáo đầu tiên, Ủy ban Điều tra Độc lập Quốc tế (UNIIIC) của Liên Hợp Quốc chỉ ra rằng Chính phủ Syria có thể liên quan đến vụ ám sát. Các luật sư được giao nhiệm vụ truy tố những người chịu trách nhiệm cho vụ đánh bom năm 2005 cho biết, họ đã nhận được bằng chứng liên kết điện thoại của Tổng thống Bashar Assad với vụ án. Trong báo cáo thứ mười của mình, UNIIIC đã kết luận: Một mạng lưới các cá nhân đã hành động theo kế hoạch tính toán để thực hiện vụ ám sát Rafiq Hariri.

Một cuộc điều tra tin tức của Canadian Broadcasting Corporation tuyên bố rằng nhóm điều tra đặc biệt của Liên Hợp Quốc đã tìm thấy bằng chứng cho trách nhiệm của Hezbollah trong vụ ám sát. Một tòa án được Liên Hợp Quốc thành lập đã ban hành bốn lệnh bắt giữ đối với các thành viên của Hezbollah. Hezbollah kháng nghị rằng vụ ám sát được tổ chức bởi Israel.

Salim Jamil Ayyash, Hassan Habib Merhi, Hussein Hassan Oneissi và Assad Hassan Sabra là bốn thành viên của Hezbollah đã bị truy tố về vụ ám sát và bị xét xử vắng mặt bởi Tòa đặc biệt của Liên Hợp Quốc.

Tình thế phái sinh
liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Rafik_hariri_memorial_shrine.jpg|trái|nhỏ|Đền tưởng niệm Hariri.
Hariri được các nhà lãnh đạo quốc tế đánh giá cao, ông là bạn thân của Tổng thống Pháp Jacques Chirac. Chirac là một trong những chính khách nước ngoài đầu tiên gửi lời chia buồn tới gia đình của Hariri tại Beirut. Toà án đặc biệt Liban cũng được Liên Hợp Quốc thành lập theo kiến nghị của ông. Syria ban đầu bị buộc tội ám sát, Cách mạng Cây Tuyết tùng mở ra giai đoạn 14 tháng 2 năm 2005, tức ngày ông qua đời cho đến ngày 27 tháng 4 năm 2005. Đông đảo người Liban khắp mọi nẻo đường đổ ra, liên tục biểu tình, yêu cầu quân đội Syria lập tức rời khỏi Liban. Cùng với cuộc biểu tình đó, hàng loạt các tổ chức quốc tế tham gia, dẫn đến việc quân đội Syria rút khỏi Liban sau các cuộc biểu tình rộng khắp.

Thiếu tướng Jamil Al Sayyed, lúc đó là Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh Liban, Chuẩn tướng Mustafa Hamdan, Thiếu tướng Ali Hajj và Chuẩn tướng Raymond Azar đều bị bắt vào tháng 8 năm 2005 theo yêu cầu của Công tố viên Đức Detlev Mehlis, người đang thực hiện cuộc điều tra của Liên Hợp Quốc về vụ ám sát. Trong bản điều tra năm đó đã cáo buộc Sayyed là một trong những người quyết định ám sát Rafiq Hariri theo dự thảo bị rò rỉ cùng với các quan chức và an ninh cấp cao khác của Syria, là Thiếu tướng Assef Shawkat, Maher Assad, Hassan Khalil và Bahjat Suleyman. Tuy nhiên, các báo cáo sau đó về vụ ám sát đã đủ bằng chứng. Bốn tướng lĩnh Liban đã bị giam giữ tại nhà tù Roumieh, phía đông bắc Beirut từ năm 2005 đến 2009. Họ đã được thả ra khỏi nhà tù do thiếu bằng chứng vào năm 2009.
liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Rafic_Hariri_Statue.jpg|nhỏ|Tượng Rafiq Hariri ở Beirut gần địa điểm ám sát.
Sau cái chết của Hariri, có một số vụ đánh bom và ám sát khác đối với các nhân vật chống Syria đã diễn ra. Những người này bao gồm Samir Kassir, George Hawi, Gebran Tueni, Pierre Amine Gemayel, Antoine Ghanem và Walid Eido đề bị giết. Các vụ ám sát khác được thực hiện đối với Elias Murr, May Chidiac và Samir Shehade (người đang điều tra cái chết của Hariri).

Hezbollah cáo buộc Israel ám sát Hariri. Theo các quan chức của Hezbollah, vụ ám sát Hariri đã được Mossad – Cục Tình báo Nhà nước Israel lên kế hoạch như một phương tiện để trục xuất quân đội Syria khỏi Liban. Vào tháng 8 năm 2010, nhà lãnh đạo Hassan Nasrallah của Hezbollah đã đưa ra bằng chứng, bao gồm các đoạn phim video về máy bay không người lái gián điệp của Israel bị chặn, cho rằng liên quan đến Israel trong vụ ám sát Hariri. Hezbollah yêu cầu Chính phủ Liban ngừng mọi hợp tác với Toà án đặc biệt Liban, tuyên bố tòa án là một sự xâm phạm đến chủ quyền của Liban. Vào ngày 1 tháng 11 năm 2010, một báo cáo đã bị rò rỉ bởi Al Akhbar, một tờ báo cánh tả địa phương, nói rằng Hezbollah đã phác thảo kế hoạch tiếp quản đất nước trong trường hợp một bản cáo trạng chống lại các thành viên tổ chức được đưa ra bởi Toà án đặc biệt của Liên Hợp Quốc. Báo cáo cho rằng rằng Hezbollah đã tiến hành mô phỏng kế hoạch vào ngày 28 tháng 10 năm 2010, ngay sau bài phát biểu của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc.

Có thể thấy được tình hình Liban tiếp tục phức tạp sau cái chết của Rafiq Hariri, chưa thể xác nhận được kế hoạch, chủ mưu và nhân vật gây ra vụ ám sát ông.

Ngày 4 tháng 8 năm 2020, tại vùng cảng ven biển ở thủ đô Beirut, một vụ nổ lớn đã diễn ra. Tính đến ngày 5 tháng 8, đã có 78 người chết và hơn 4.000 người bị thương. Liban lập tức thực hiện cứu người, dọn dẹp cơ sở vùng nổ và điều tra vấn đề. Đây là vụ nổ nghiêm trọng, chịu ảnh hưởng từ chất ammonium nitrate. Các chất nổ này được nhận định xuất hiện thời gian dài, chịu ảnh hưởng Nội chiến Liban, trải qua thời kỳ của Rafiq Hariri. Vụ nổ Beirut xảy ra vào một thời điểm nhạy cảm đối với Liban, ngay trước thời điểm diễn ra phiên tòa xét xử vào thứ Sáu ngày 7 tháng 8 năm 2020, Tòa án đặc biệt Liban của Liên Hợp Quốc đưa ra phán quyết các bị can của vụ ám sát Rafiq Hariri năm 2005.

Xem thêm

 Vụ ám sát Rafiq Hariri
 Cách mạng Cây Tuyết tùng
 Nội chiến Liban

Chú thích

Ghi chú

Nguồn trực tuyến

Thư mục

 Sallam, Qasim (1980). Al-Baath wal Watan Al-Arabi [tiếng Ả Rập, với bản dịch tiếng Pháp]. Paris: EMA. , ISBN: 2-86584-003-4.
 Sallam, Qasim (1980). Al-Baath wal Watan Al-Arabi [Arabic, with French translation] ("The Baath and the Arab Homeland"). Paris: EMA.ISBN 2-86584-003-4.
 Stephan, Joseph S. (2006) Oeuvres et performances du president martyr Rafic Hariri, les performances economico-financieres avant Paris 2 et apres, le philanthrope batisseur.
 Blandford, Nicholas (2006). Killing Mr Lebanon: The Assassination of Rafik Hariri and Its Impact on the Middle East.
 Vloeberghs, Ward (2015). Architecture, Power and Religion in Lebanon: Rafiq Hariri and the Politics of Sacred Space in Beirut.
 Family of Slain Lebanese Leader Demands Probe Into Killing – The Associated Press/New York Times ngày 17 tháng 2 năm 2005.
 Death of Businessman By Ajami, Fouad The Wall Street Journa. 17 tháng 2 năm 2005.
 Makhzoumi, Fouad (2010). “Lebanon's Crisis of Sovereignty”. Survival: Global Politics and Strategy 52 (2): 5–12. doi:10.1080/00396331003764298.
 Dibeh, Ghassan (tháng 7 năm 2005), The political economy of postwar reconstruction in Lebanon. Econstor. United Nations University (UNU), World Institute for Development Economics Research (WIDER).

Liên kết ngoài

 Rafic Hariri . Thông tin, video tại UN.
 .

 .
 .

Sinh năm 1944
Mất năm 2005
Thủ tướng Liban
Người Liban
Tỷ phú Liban
Chính khách Liban


title: Semiothisa oliva

text:
Semiothisa oliva là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

O


title: Eucharia monacha

text:
Eucharia monacha là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eucharia


title: Achatia funebris

text:
Achatia funebris là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Achatia


title: Quadratosoma rufum

text:
Quadratosoma rufum là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Quadratosoma


title: Phostria luridombrina

text:
Phostria luridombrina là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phostria


title: Prasinochrysa detracta

text:
Prasinochrysa detracta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Prasinochrysa


title: Kingdom Hearts

text:
là một loạt trò chơi nhập vai hành động phát triển và phát hành bởi Square Enix (ban đầu là bởi Square). Nó là một sự hợp tác giữa Square Enix và Disney và do Tetsuya Nomura một nhân viên lâu năm tại Square Enix đạo diễn.

Kingdom Hearts là bản crossover giữa Square Enix và Disney xoay quanh một vũ trụ hư cấu. Loạt trò chơi tập trung vào nhân vật chính là Sora và hành trình và trải nghiệm của cậu với nhiều nhân vật Disney, Square Enix và Pixar khác nhau. Các anh hùng của loạt trò chơi đụng độ với nhiều hóa thân của nhân vật phản diện chính, Xehanort, trong suốt loạt trò chơi.

Loạt trò chơi này bao gồm mười ba trò chơi có sẵn cho nhiều nền tảng và đã có những tựa game được lên kế hoạch cho tương lai. Hầu hết các trò chơi trong loạt đã được đón nhận tích cực và thành công về mặt thương mại, bất chấp những lời chỉ trích về cốt truyện của nó. Tính đến tháng 2 năm 2019, loạt Kingdom Hearts đã xuất xưởng hơn 30 triệu bản trên toàn thế giới. Một loạt các hàng hóa liên quan đã được phát hành cùng với các trò chơi, bao gồm nhạc phim, figure, sách đồng hành, tiểu thuyết, thẻ, truyện tranh và một bộ phim truyền hình sắp tới.

Các tựa

Trò chơi

 Kingdom Hearts là game đầu tiên trong loạt, được phát hành tại Nhật Bản vào ngày 28 tháng 3 năm 2002 cho PlayStation 2.
 Kingdom Hearts: Chain of Memories là hậu truyện trực tiếp của trò chơi đầu tiên. Nó được phát hành trên Game Boy Advance tại Nhật Bản vào ngày 11 tháng 11 năm 2004. Chain of Memories được giới thiệu là cầu nối giữa hai tựa PlayStation 2, giới thiệu và cho xem trước các yếu tố cốt truyện sẽ được khám phá trong trò chơi tiếp theo.
 Kingdom Hearts II diễn ra một năm sau các sự kiện của Chain of Memories. Nó được phát hành cho PlayStation 2 tại Nhật Bản vào ngày 22 tháng 12 năm 2005.
 Kingdom Hearts Coded là một trò chơi dành cho điện thoại di động theo hồi xảy ra ngay sau after Kingdom Hearts II. Hồi "tiền cài đặt" được phát hành tại Nhật Bản vào ngày 18 tháng 11 năm 2008 và tám hồi sau đó được phát hành từ ngày 3 tháng 6 năm 2009 đến ngày 28 tháng 1 năm 2010.
 Kingdom Hearts 358/2 Days được phát hành cho Nintendo DS tại Nhật Bản vào ngày 30 tháng 5 năm 2009. Nó chủ yếu diễn ra giữa Kingdom Hearts và Kingdom Hearts II, tập trung vào khoảng thời gian Roxas ở tại Organization XIII và động cơ rời đi của anh.
 Kingdom Hearts Birth by Sleep là một tiền truyện của loạt, được phát hành cho PlayStation Portable tại Nhật Bản vào ngày 9 tháng 1 năm 2010, và tại Bắc Mỹ vào ngày 7 tháng 9 năm 2010 với một số nội dung bổ sung. Trò chơi lấy bối cảnh vào mời năm trước các sự kiện của trò chơi Kingdom Hearts đầu tiên, tiết lộ nguồn gốc của nhân vật phản diện Xehanort.
 Kingdom Hearts 3D: Dream Drop Distance được phát hành vào ngày 29 tháng 3 năm 2019 tại Nhật Bản cho Nintendo 3DS.
 Kingdom Hearts χ: Tại Tokyo Game Show 2012, Square Enix công bố tựa Kingdom Hearts χ, trước đó được biết đến với tên gọi Kingdom Hearts for PC Browsers. Nó là một trò chơi trình duyệt cho PC, và chỉ chơi được tại Nhật Bản kể từ ngày 18 tháng 7 năm 2013.
 Kingdom Hearts: Unchained χ: Một bản port quốc tế của Kingdom Hearts χ được phát hành cho các thiết bị Android và iOS có các nội dung từ trò chơi gốc trong khi sau đó thì đi trệch khỏi nó và cung cấp những nội dung hoàn toàn mới. Unchained χ được phát hành tại Nhật Bản vào ngày 3 tháng 9 năm 2015, tại Bắc Mỹ vào ngày 7 tháng 4 năm 2016, và tại châu Âu vào ngày 16 tháng 6 năm 2016.  Sau đó vào tháng 4 năm 2017, nó đã được đổi tên thành Kingdom Hearts: Union χ.
 Kingdom Hearts III: Vào tháng 9 năm 2010, Tetsuya Nomura tuyên bố rằng nhóm của ông đang quá bận với các dự án khác ví dụ như Final Fantasy XV (vào lúc đó được biết đến với tên gọi Final Fantasy Versus XIII) nên không thể làm việc với Kingdom Hearts III. Ông cũng nói rằng nhóm của ông đang nghiên cứu cách để tạo ra đồ họa phân giải cao của trò chơi, thứ lại phụ thuộc vào những giới hạn về mặt kỹ thuật của máy cốnlle thế hệ tiếp theo. Vào ngay 10 tháng 6 năm 2013, tại hội nghị họp báo Sony E3, sau nhiều năm đồn đại và dự đoán, Nomura đã giới thiệu một teaser cho Kingdom Hearts III, nêu rằng nó được phát triển cho PlayStation 4. Ngày hôm sau nó được công bố sẽ được phát triển cho cả Xbox One. Trò chơi được phát hành ngày 25 tháng 1 năm 2019 tại nhật Bản và vào ngày 29 tháng 1 trên toàn cầu.

Đón nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài

Kingdom Hearts
Thương hiệu trò chơi điện tử
Tác phẩm do Yen Press xuất bản
Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản
Tựa xuất bản phẩm Tokyopop
Trò chơi điện tử khoa học kỳ ảo
Square Enix
Những nàng công chúa Disney


title: Thiên triều

text:
Thiên triều () là một tên cũ được dùng để chỉ nước Trung Quốc, bao gồm cả văn học và thơ ca. Đây là một trong nhiều tên gọi Trung Quốc. Các nước chư hầu của Trung Quốc cũng từng sử dụng từ "thiên triều" để gọi triều đình của hoàng đế Trung Quốc, thường là mang ngụ ý thần phục.

Theo đó, vào thế kỷ 19, cái tên "Thiên Chế" được dùng để chỉ người di cư từ Trung Quốc đến Hoa Kỳ, Canada và Úc. Cả hai thuật ngữ này được sử dụng rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng phổ biến bằng tiếng Anh thời đó, nhưng sau đó đã bị ngưng sử dụng.

Việc sử dụng nó đã trở nên phổ biến trở lại trong thời đại ngày nay (2015), đặc biệt là ở người dùng Internet của Trung Quốc. Nó được sử dụng để chỉ chế độ cộng sản hiện tại, nhằm ám chỉ sự không tán thành với chính sách đàn áp và kiêu ngạo của chính quyền hoặc niềm tự hào dân tộc khi đất nước đang nổi lên thành một siêu cường trong thế kỷ 21, tùy thuộc vào bối cảnh.

Xem thêm
 Hệ thống triều cống Trung Quốc
 Hoàng đế Trung Quốc
 Tên gọi Trung Quốc

Tham khảo

Tên gọi Trung Quốc
Lịch sử Trung Quốc


title: Thomas Bach

text:
Thomas Bach (sinh 29 tháng 12 năm 1953 tại Würzburg, Đức) là một luật sư và cựu vô địch đấu kiếm Olympic người Đức. Bach là Chủ tịch thứ 9 và hiện tại của Ủy ban Olympic quốc tế (IOC), và là cựu thành viên Ban điều hành Deutscher Olympischer Sportbund (DOSB).

Sự nghiệp đấu kiếm

Bach là cựu kiếm thủ của Fencing-Club Tauberbischofsheim. Ông thi đấu tại Thế vận hội Mùa hè 1976 ở Montreal, Canada, và giành Huy chương vào đồng đội nội dung kiếm liễu, đại diện cho Tây Đức. Một năm sau, ông giành chức vô địch thế giới tại Giải vô địch thế giới ở Buenos Aires, Argentina.

Chủ tịch DOSB

Thomas Bach là Chủ tịch của Deutscher Olympischer Sportbund (DOSB), trước khi trở thành Chủ tịch IOC. Ông từ chức vụ đứng đầu tại DOSB ngày 16 tháng 9 năm 2013, nơi ông làm Chủ tịch từ năm 2006. Thay thế ông là Alfons Hörmann, nhưng vẫn tiếp tục là thành viên Ban điều hành DOSB. Thêm vào đó, ông cũng từ chức vụ đứng đầu Phòng Thương mại và Công nghiệp Ả Rập-Đức Ghorfa. Bach tuy vậy vẫn tiếp tục đứng đầu Michael Weinig AG Company, một công ty trong ngành công nghiệp máy móc thiết bị chế biến gỗ có trụ sở chính tại quê hương của Bach ở Tauberbischofsheim, Đức

Bach đứng đầu chiến dịch vận động đăng cai Thế vận hội Mùa đông 2018 của Munich. Trong cuộc bỏ phiếu lựa chọn chủ nhà, Munich chỉ giành được 25 phiếu thua thành phố được chọn Pyeongchang với 63 phiếu.

Chủ tịch IOC

Ngày 9 tháng 5 năm 2013, Bach xác nhận tranh cử chức Chủ tịch của Ủy ban Olympic quốc tế.

Bach được bầu trong nhiệm kỳ tám năm chức Chủ tịch IOC tại Kỳ họp thứ 125 của IOC tại Buenos Aires ngày 10 tháng 9 năm 2013. Ông giành được 49 phiếu trong vòng bầu cuối cùng, giúp ông có đa số phiếu cần thiết. Ông kế nhiệm Jacques Rogge người là Chủ tịch IOC từ 2001 tới 2013. Bach sẽ được quyền tranh cử thêm một nhiệm kỳ bốn năm nữa tại Kỳ họp thứ 133 của IOC từ 2021 tới 2025.

Bach đã vượt qua năm ứng cử viên khác, Sergey Bubka, Richard Carrión, Ng Ser Miang, Denis Oswald và Wu Ching-Kuo. Dưới đây là kết quả bầu:

Sau khi được bầu làm Chủ tịch IOC, Bach tuyên bố muốn thay đổi quá trình vận động đăng cai Thế vận hội và ưu tiên việc phát triển bền vững. make sustainable development a priority. Ông cảm thấy rằng quá trình hiện nay "quá nhiều, quá sớm". Cuộc vận động đăng cai đầu tiên dưới thời ông làm Chủ tịch sẽ là Thế vận hội Mùa đông 2022. Những thành phố được công bố vào tháng 11 năm 2013 và thành phố chủ nhà, Bắc Kinh, được bầu tại Kỳ học thứ 128 của IOC tại Kuala Lumpur, Malaysia, vào tháng 7 năm 2015.

Bach chính thức chuyển tới văn phòng chủ tịch IOC Presidential tại Trụ sở IOC ở Lausanne, Thụy Sĩ, ngày 17 tháng 9 năm 2013, một tuần sau khi được bầu làm Chủ tịch. Ông nói được tiếng Anh, Đức, Pháp và Tây Ban Nha.

Huân chương
 Tiến sĩ danh dự Universidad Católica de Murcia.
 Grand cordon de l'Ordre national du Mérite sportif của Tunisia ngày 12 tháng BA 2016.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu sử trên IOC
Các thành viên ICAS

Người Würzburg
Thành viên Ủy ban Olympic quốc tế
Chủ tịch Ủy ban Olympic quốc tế


title: Strepsichlora nubifera

text:
Strepsichlora nubifera là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Strepsichlora


title: Spinimegopis kawazoei

text:
Spinimegopis kawazoei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Spinimegopis


title: Stigma atraria

text:
Stigma atraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Stigma


title: Cody Cooke

text:
Cody Cooke (sinh ngày 2 tháng 3 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu cho câu lạc bộ Scotland St Mirren, ở vị trí tiền đạo.

Sự nghiệp
Sinh ra ở Truro, Cooke bắt đầu sự nghiệp ở bóng đá non-league Anh với Truro City. Sau thời gian ở Học viện V9, Cooke thi đấu chuyên nghiệp vào tháng 6 năm 2018, sau khi ký hợp đồng với câu lạc bộ Scotland St Mirren với Josh Heaton. Anh ra mắt cho St Mirren ngày 13 tháng 7 năm 2018 tại Cúp Liên đoàn bóng đá Scotland.

Tham khảo

Sinh năm 1993
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Truro City F.C.
Cầu thủ bóng đá St Mirren F.C.
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá V9 Academy
Cầu thủ bóng đá Scottish Professional Football League