title: Tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam

text:
Tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam là những tài nguyên thiên nhiên (tài nguyên môi trường) thuộc về Việt Nam, nằm trong lãnh thổ Việt Nam (bao gồm vùng đất, vùng trời, vùng biển Việt Nam). Tài nguyên thiên nhiên Việt Nam phong phú và có nhiều tiềm năng để khai thác, sử dụng như tài nguyên khí hậu, tài nguyên đất, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên nước, tài nguyên rừng, tài nguyên biển và đa dạng sinh học (tài nguyên rừng Việt Nam, hệ thực vật Việt Nam, hệ động vật Việt Nam). Việt Nam là đất nước có đường bờ biển dài gần 3.500 km, hàng triệu km2 thềm lục địa, hàng ngàn con sông, với rất nhiều sản vật, diện tích núi rừng chiếm đến 40% với những cánh rừng nguyên sinh, hệ động vật và thực vật vô cùng phong phú, nguồn tài nguyên khoáng sản cũng phong phú, nhiều chủng loại, trải dài từ Bắc chí Nam. Việt Nam có tiềm năng phát triển các nguồn năng lượng tái tạo sẵn có gồm thủy điện quy mô nhỏ, năng lượng gió, năng lượng sinh khối, năng lượng khí sinh học, nhiên liệu sinh học, năng lượng từ nguồn rác thải sinh hoạt, năng lượng mặt trời, và năng lượng địa nhiệt.

Với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú đa dạng, Việt Nam có đầy đủ điều kiện để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nhưng trên thực tế, việc khai thác tài nguyên của Việt Nam hiện còn nhiều bất cập, tình trạng sử dụng đất tăng mạnh, tài nguyên nước ngày càng bị lạm dụng, rừng tự nhiên bị khai thác lấy gỗ, tàn phá rừng nghiêm trọng, trữ lượng cá cho hoạt động đánh bắt bị cạn kiệt và tài nguyên khoáng sản ngày càng bị khai thác ồ ạt. Nguồn tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam hiện nay đang bị thu hẹp cả về số lượng và chất lượng, đồng thời gia tăng ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí đô thị, kiệt quệ tài nguyên thiên nhiên. Chính sự suy yếu các nguồn tài nguyên đã đe dọa sự tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, nghiêm trọng nhất là các vấn đề ô nhiễm tại các thành phố lớn do việc quản lý và khai thác tài nguyên thiên nhiên chưa hợp lý và còn lãng phí tài nguyên thiên nhiên.

Hiện trạng tài nguyên thiên nhiên ở Việt Nam đang diễn ra theo chiều hướng tiêu cực, nguồn tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam hiện nay đang bị thu hẹp cả về số lượng và chất lượng. Nguyên nhân chính dẫn tới thực trạng hiện này đó chính là do hoạt động khai thác bừa bãi, cùng với việc sử dụng tài nguyên lãng phí, và do công tác quản lý yếu kém, tham nhũng, lợi ích nhóm của các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương. Tài nguyên rừng đang bị thu hẹp theo từng ngày, diện tích rừng tự nhiên che phủ giảm dần do khai thác chặt phá trái phép, đất rừng bị chuyển qua đất nông công nghiệp, các loài sinh vật quý hiếm đứng trước nguy cơ tuyệt chủng rất cao (ở Việt Nam có khoảng 100 loài thực vật và gần 100 loài động vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng). Tình trạng ô nhiễm nguồn nước là vấn đề nghiêm trọng nhất đối với tài nguyên nước. Tài nguyên khoáng sản đang cạn kiệt do việc khai thác quá mức và sử dụng lãng phí. Tài nguyên đất thì bị thu hẹp, bị nhiễm mặn, bạc màu, bị sa mạc hóa ngày một tăng. Các thế hệ tương lai của Việt Nam sẽ phải gánh chịu nhiều hậu quả do tài nguyên khoáng sản bị cạn kiệt.

Các loại tài nguyên

Đất đai
Việt Nam có hơn 39 triệu ha đất tự nhiên. Thống kê cho thấy, đến ngày 31 tháng 12 năm 2017, Việt Nam có 33.123,6 nghìn ha, diện tích đất đã được sử dụng vào các mục đích chiếm hơn 93% tổng diện tích tự nhiên. Trong đó, nhóm đất sản xuất nông nghiệp là 11508,0 nghìn ha (chiếm 34,74% tổng diện tích tự nhiên), đất lâm nghiệp 14910,5 nghìn ha (chiếm 45,01% tổng diện tích tự nhiên), đất chuyên dùng là 1875,3 nghìn ha (chiếm 5,66% tổng diện tích đất tự nhiên) và 714,9 nghìn ha đất ở. Vị trí và địa hình làm cho thổ nhưỡng Việt Nam có tính chất đặc trưng của vùng nhiệt đới ẩm và cũng rất đa dạng và phân hóa rõ rệt từ vùng đồng bằng lên núi cao, từ Bắc chí Nam và cả từ Ðông sang Tây. Các nhóm đất bao gồm: Cồn cát và các loại cát ven biển. Đất mặn, đất phèn, đất phù sa. Đất lầy và than bùn, đất xám bạc màu, đất đỏ và xám nâu vùng bán khô hạn, đất đen, đất đỏ vàng, đất mùn vàng đỏ trên núi. Đất mùn trên núi cao, đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ, đất xói mòn trơ sỏi đá và các loại đất khác.

Nguồn nước
Việt Nam nổi tiếng với mạng lưới sông ngòi dày đặc từ Bắc vô Nam với 2.345 con sông có chiều dài trên 10 km. Cứ đi dọc bờ biển 20 km lại gặp một cửa sông.
Việt Nam có 11 lưu vực sông chính và gần 3.500 con sông, lượng mưa trung bình năm lớn khoảng 2000 mm. Việt Nam có 3.450 sông, suối với chiều dài từ 10 km trở lên, các sông suối này nằm trong 108 lưu vực sông được phân bố và trải dài với tổng diện tích trên 1,167 triệu km2. Trong đó có 33 lưu vực sông lớn, liên tỉnh, với 3.140 sông (chiếm 91% số lượng sông của Việt Nam), tổng diện tích lưu vực khoảng 306,44 nghìn km2, bằng 92,6% diện tích đất liền. Tổng trữ lượng động của nước dưới đất trên toàn lãnh thổ, chưa kể phần hải đảo, khoảng 2.000 m3/s (khoảng 63 tỷ m3/năm). Tài nguyên nước mặt của Việt Nam tương đối phong phú, chiếm khoảng 2% tổng dòng chảy của các sông trên toàn thế giới. Nước mặt và nguồn dự trữ nước dưới đất phong phú cung cấp nguồn tài nguyên nước đáng kể và phần lớn các nguồn tài nguyên này có thể khai thác, sử dụng.

Sông Mê Công, sông Hồng, sông Thái Bình và sông Đồng Nai chiếm khoảng 80% tổng lượng tài nguyên nước Việt Nam. Việt Nam chiếm 8% diện tích của toàn lưu vực sông Mê Công, lượng nước chảy về Việt Nam khoảng hơn 5 tỷ m3, chiếm 57% tổng lượng nước mặt của Việt Nam. Sông Hồng–sông Thái Bình có diện tích lưu vực là 155.000 km2 và lượng chảy vào Việt Nam từ ngoài lãnh thổ là 137 tỷ m3. Lượng nước trung bình đầu người là 9.434 m3. Tuy nhiên, phần lớn tài nguyên nước Việt Nam lại nằm ngoài khả năng quản lý của quốc gia vì 2/3 tổng lượng nước chảy vào từ quốc gia thượng nguồn nên nguồn nước nội sinh của Việt Nam được đánh giá là thấp, mức bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 4.200 m3 so với con số trung bình là 4.900 m3 ở Đông Nam Á. Tài nguyên nước phân bố không đồng đều theo mùa, lượng mưa tập trung chủ yếu vào mùa mưa ngắn, các con sông thường đầy nước vào mùa mưa nhưng lại khô hạn vào mùa khô, rồi nguồn tài nguyên nước cũng phân bố không đều theo không gian.

Hệ sinh thái
Việt Nam có tới 3/4 diện tích quốc gia là đồi núi và rừng che phủ hơn 30% diện tích. Độ che phủ của rừng Việt Nam rất cao giúp giảm dòng chảy ngay sau mưa, làm chậm lũ lụt, điều hoà dòng chảy cho mùa mưa và mùa khô. Sự đa dạng về địa hình, thổ nhưỡng và khí hậu của Việt Nam đã tạo ra sự đa dạng của các hệ sinh thái tự nhiên, bao gồm rừng, biển, đất ngập nước và sự giàu có, phong phú về các loài và nguồn gen sinh vật. Việt Nam cũng là quốc gia có đa dạng sinh học cao về các loài động, thực vật và sinh vật từ đó tạo ra sự đa dạng cho giống cây trồng Việt Nam và giống vật nuôi Việt Nam. Trong thiên nhiên có tới 7,5 nhìn loài vi sinh vật, 16,4 nghìn loài thực vật, 10,3 nghìn loài động vật trên cạn, 2 nghìn loài thủy sinh nước ngọt, trên 11 nghìn loài sinh vật biển.

Việt Nam có hơn 100 khu bảo tồn thiên nhiên và có 9 khu dự trữ sinh quyển thế giới; 2 khu Di sản thiên nhiên thế giới; 8 khu Ramsar và 5 Vườn Di sản Có 3 khu sinh quyển tầm thế giới là: vườn quốc gia Xuân Thủy, rừng Sác Cần Giờ và vườn quốc gia Cát Bà. Rừng Việt Nam có khoảng 8000 loài thực vật bậc cao, khoảng 800 loài rêu, khoảng 600 loài nấm. Tài nguyên sinh vật phong phú như Hệ thực vật có nhiều loài thực vật quý hiếm như gỗ đỏ, gụ mật, Hoàng Liên chân gà, hoàng đàn, cẩm lai, pơ mu. Hệ động vật Việt Nam có mức độ đặc hữu rất cao, 80 loài thú và phân loài thú, 100 loài và phụ loài chim, 7 loài linh trưởng, có 820 loài chim, có 180 loài bò sát. Một số loài quý hiếm được phát hiện tại Việt Nam như tê giác, bò rừng, bò tót, trâu rừng, sao la, mang lớn, culy, voọc vá, voọc mũi hếch, voọc đầu trắng, hổ Đông Dương, báo hoa mai Đông Dương, sếu cổ trụi, cò quắm cánh xanh, mang Trường Sơn, bò sừng xoắn, gà Lam đuôi trắng. Việt Nam có 275 loài thú và việc tìm ra 2 loài thú móng guốc lớn là loài Sao la và Mang lớn chứng tỏ sự phong phú và đa dạng của tài nguyên rừng.

Biển Việt Nam đa dạng các chủng loài có chất lượng cao, thêm vào đó trữ lượng cá rất lớn. Việt Nam cũng có tới ¾ diện tích là đồi núi, diện tích rừng che phủ hơn 30%. Mặc dù diện tích đất liền chỉ chiếm 1,35% diện tích thế giới, nhưng Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi với hệ thống sông ngòi chằng chịt, nguồn nước ngọt của Việt Nam chiếm 2% tổng lượng dòng chảy của các sông trên thế giới. Việt Nam có 3.260 km bờ biển, rộng tới 226000 km2. Trong đó, diện tích có thể nuôi trồng thuỷ sản là 2 triệu ha với 1 triệu ha nước ngọt, có 0,62 triệu ha nước lợ, 0,38 triệu ha nước mặn. Biển Việt Nam còn có 2.028 loài cá biển, trong đó có 102 loài giá trị kinh tế cao, 650 loại rong biển, 300 loài cua, 90 loài tôm, 350 loài san hô, 300 loài thân mềm. Biển Việt Nam có trữ lượng cá khoảng 3,6 triệu tấn, tầng trên mặt biển có trữ lượng 1,9 triệu tấn. Còn tầng đáy có trữ lượng 1,7 triệu tấn. Có 40.000 ha san hô ven bờ. Có 250.000 ha rừng ngập mặn ven biển.

Khoáng sản
Việt Nam còn có các mỏ khoáng sản có giá trị trải dài từ Bắc đến Nam, với nguồn dầu hỏa và khí đốt dồi dào. Việt Nam đã phát hiện được trên 5.000 mỏ, điểm quặng với trên 60 loại khoáng sản khác nhau, có một số loại khoáng sản quy mô trữ lớn, là nguồn lực để phát triển kinh tế-xã hội, nhất là trong giai đoạn công nghiệp hóa-hiện đại hóa. Việt Nam được coi là quốc gia có nguồn tài nguyên khoáng sản đa dạng với hơn 5000 điểm mỏ của 60 loại khoáng sản, với một số loại có trữ lượng quan trọng như bô xít (672,1 triệu tấn), apatit (0,778 triệu tấn), titan (15,71 triệu tấn), than (3.520 triệu tấn), đất hiếm (1,1 triệu tấn) và đá granit (15 tỷ m3). Trữ lượng dầu mỏ ước tính khoảng 6 tỷ tấn và khí đốt khoảng 4.000 tỷ m3, phân bố chủ yếu ở vùng trầm tích từ Nam đến Bắc. Năm 2012, Việt Nam đứng thứ 7 về khai thác dầu thô ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương (110 triệu gallon barrels), đóng góp 2,3% tổng sản lượng thiếc trên thế giới và 1,8% tổng sản lượng xi măng, 1% tổng sản lượng Barite trên thế giới. Theo tính toán, trong giai đoạn 2008 – 2013, đóng góp của ngành khai khoáng vào GDP của Việt Nam tăng từ 9,07 % năm 2008 lên 11,49% vào năm 2013, tương đương với 411.673 tỷ đồng.

Một báo cáo của Bộ Tài chính tổng kết về mức thuế suất thuế tài nguyên cho biết tổng trữ lượng sắt đã được đánh giá và thăm dò của Việt Nam hiện nay khoảng 1,3 tỉ tấn. Theo dự báo, nhu cầu sử dụng quặng sắt cho ngành luyện kim trong nước năm 2015 khoảng 7,2 triệu tấn, năm 2020 khoảng 18 triệu tấn, năm 2025 khoảng 32 triệu tấn. Bên cạnh đó, trữ lượng quặng titan khoảng 650 triệu tấn (với khoảng 78 triệu tấn zircon), trong đó trữ lượng quặng titan có thể huy động vào khai thác khoảng 440 triệu tấn (với khoảng 52 triệu tấn zircon). Vàng có tổng trữ lượng khoảng 154 tấn, trong đó trữ lượng thăm dò chỉ đạt 42,7 tấn. Tổng trữ lượng tài nguyên wonfram và antimoan tương ứng khoảng 195 ngàn tấn và 67 ngàn tấn. Theo dự báo, nhu cầu sử dụng trong nước giai đoạn tới (2015-2025) khoảng gần 1.000 tấn/năm đối với wonfram và 1.980 tấn/năm đối với antimoan. Quặng đồng có trữ lượng ước tính khoảng 1 triệu tấn. Dự báo nhu cầu đồng đến năm 2020 sẽ tăng khoảng 156.000 tấn/năm.

Trữ lượng quặng niken khoảng 4,5 triệu tấn và được tập trung chủ yếu tại mỏ niken Bản Phúc (Sơn La). Tại Việt Nam, niken được khai thác đưa vào sản xuất, chế biến để xuất khẩu (năm 2014, sản lượng tinh quặng niken xuất khẩu khoảng 74.800 tấn với kim ngạch khoảng 87,3 triệu đô la Mỹ, số thu thuế xuất khẩu khoảng 375,6 tỉ đồng). Theo dự báo, nhu cầu trong nước về niken năm 2020 khoảng 5.300 tấn và năm 2025 có thể lên tới 6.700 tấn. Bên cạnh đó, nhôm, bauxite thì khai thác không có lãi. Tổ hợp bauxit nhôm Lâm Đồng và dự án alumin Nhân Cơ (Đắc Nông) chỉ có lãi vào các năm 2018 và 2021 và triển vọng rất mong manh. Từ năm 2012 trở về trước, Việt Nam là nước xuất khẩu than, từ năm 2013 kim ngạch xuất khẩu than giảm mạnh do nhu cầu than trong nước tăng phục vụ nhu cầu đốt than để sản xuất điện. Năm 2014, lượng than đá xuất khẩu khoảng 7,2 triệu tấn, dự kiến năm 2015, 2016 xuất khẩu khoảng trên 1 triệu tấn. Như vậy, nguồn tài nguyên thiên nhiên mà người Việt Nam còn lại chẳng bao nhiêu, kể cả nguồn tài nguyên có lợi thế, khai thác giá rẻ là than cũng đã bắt đầu cạn kiệt, đại đa số các mỏ tài nguyên cũng đã được cấp phép khai thác. Từ đó cho thấy, tài nguyên không phải là vô tận, và mô hình phát triển dựa vào khai thác tài nguyên không thể bền vững.

Thực trạng

Nhận thức
Trong môn học địa lý, học sinh Việt Nam được dạy về đất nước giàu và đẹp với “rừng vàng, biển bạc, đất phì nhiêu” để nhắc nhở người Việt phải luôn biết giữ gìn nguồn tài nguyên quý giá như vàng bạc. “Rừng vàng biển bạc” là câu nói quen thuộc của người xưa, chỉ sự giàu có, quý giá của thiên nhiên đất nước. Nhưng câu nói này cũng gây ra cách hiểu khác, nhầm lẫn và ảo tưởng về một đất nước giàu và đẹp, tạo nên tâm lý ỷ lại vào nguồn tài nguyên sẵn có, ăn bám thiên nhiên. Quan niệm không đúng về “rừng vàng biển bạc” vô tận, một đất nước được thiên nhiên ưu đãi đã giáo dục cho thế hệ trẻ nhận thức không đúng về thực trạng tài nguyên đất nước, có tâm lý chủ quan, ỷ lại vào nguồn tài nguyên thiên nhiên sẵn có. Tài nguyên luôn là hữu hạn nên sống bám vào thiên nhiên dẫn đến còn động lực lao động và sáng tạo, tự lực tự cường và phải trả giá đắt như thiên tai khốc liệt, môi trường khắp nơi bị ô nhiễm trầm trọng, cuộc sống người dân đảo lộn. So sánh với Nhật Bản, sau chiến tranh Thế giới thứ hai, Nhật Bản thua trận, nghèo về tài nguyên thiên nhiên, đất đai cằn cỗi; núi lửa, động đất và sóng thần quanh năm; thời tiết lại khắc nghiệt, nên đã giáo dục thế hệ học sinh ý thức về cái nghèo và tinh thần chinh phục thiên nhiên, cần cố gắng học tập, trở thành những người sáng tạo trong nghiên cứu đổi mới công nghệ và nước Nhật đã phát triển thần kỳ bằng sự mẫn cán và sáng tạo.

Loại tài nguyên nào ở Việt Nam cũng được khai thác thô và đem bán với giá trị thấp. Than là nguồn khoáng sản dồi dào, bể than sông Hồng tính đến chiều sâu 1.700 m có trữ lượng đạt 36,960 tỉ tấn (ở độ sâu 3.500 m có thể đạt đến 210 tỉ tấn) nhưng nay phải sớm phải nhập khẩu than. Dầu khí với trữ lượng được dự báo là 4.300 tỉ tấn quy đổi cũng được ráo riết khai thác và xuất thô toàn bộ, lấy ngoại tệ mua xăng dầu về dùng, ước đoán sẽ hết trong 30 năm. Rừng vàng vì tốt tươi còn nay đã vàng phai, hoang hoải ở Tây Bắc, Tây Nguyên, miền Trung, Nam Trung Bộ do những cánh rừng bị tàn sát để làm thủy điện và di dân nên từ chỗ diện tích núi rừng chiếm đến 40% tổng diện tích với bạt ngàn rừng nguyên sinh, hệ động vật và thực vật đa dạng, đường bờ biển dài gần 3.500 km, hàng triệu km2 thềm lục địa, sản vật phong phú, tiềm năng kinh tế từ khai thác thủy sản và du lịch nhưng nay đã bị ô nhiễm trầm trọng. Tình trạng tài nguyên thiên nhiên bị tàn phá, lũ lụt xảy ra liên miên, nhiều nơi vẫn thi nhau phá rừng, kể cả rừng đầu nguồn và rừng phòng hộ ven biển vì cái lợi trước mắt mà không nghĩ đến lợi ích lâu dài, làm mất đi hệ sinh thái phong phú dưới tán rừng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc phòng chống lụt bão. Tình trạng phá rừng tiếp diễn chủ yếu vì người dân cùng các lãnh đạo địa phương thiếu ý thức bảo vệ môi trường, chỉ thấy lợi ích trước mắt, chưa quan tâm đến lợi ích lâu dài, bền vững, rồi công tác quản lý rừng còn buông lỏng trong việc bảo vệ rừng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng đưa ra quan điểm về khai thác và sử dụng tài nguyên ngay từ khi bắt tay vào khôi phục và xây dựng đất nước. Trong đó cần chú trọng khai thác và sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên rừng. Trong Lời kêu gọi đồng bào, nhân dân thi đua sản xuất và tiết kiệm năm 1965: “Khai thác gỗ đi đôi với tu bổ và bảo vệ rừng; chú ý trồng cây, gây rừng ở bờ biển” và “đồng bào cần phải cố gắng hoàn thành tốt kế hoạch đã định, đồng thời phải chú ý bảo vệ rừng. Tục ngữ nói: “Rừng vàng, biển bạc”. Chúng ta chớ lãng phí vàng, mà phải bảo vệ vàng của chúng ta”. Ông từng nói: “Ta thường nói “rừng vàng biển bạc”. Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý” (Bài nói tại Hội nghị Tuyên giáo miền núi, ngày 31 tháng 8 năm 1963). Trong bài nói chuyện với nhân dân và cán bộ tỉnh Hà Bắc, ngày 17 tháng 10 năm 1963, Ông nhấn mạnh: “Tục ngữ ta có câu “rừng vàng biển bạc”. Gây rừng và bảo vệ rừng là rất cần thiết. Hiện nay tỉnh ta còn cái tệ phá rừng, thế thì khác nào đem vàng đổ xuống biển?”. Hồ Chí Minh nhắc nhở trong quá trình canh tác không được lãng phí: “Hiện còn có hợp tác xã bỏ sơn, cọ không thu, đất cày rồi không cấy, không săn sóc để trâu bò chết; mỗi lần “liên hoan”, có xã giết từ 30 đến 50 lợn, lãng phí bừa bãi của hợp tác xã và của xã viên”.

Khai thác
Có nhiều hạn chế trong sử dụng vốn tự nhiên ở Việt Nam, hạn chế lớn nhất hiện nay là nguồn lực tài nguyên không được sử dụng có hiệu quả, tình trạng lãng phí, thất thoát và diễn biến phức tạp do tham nhũng, lợi ích nhóm; tình trạng suy thoái tài nguyên đất diễn ra phổ biến, hầu hết là nạo vét để xuất khẩu khoáng sản thô. Đa dạng sinh học suy giảm, các hệ sinh thái tự nhiên quan trọng như rừng ngập mặn, rạn san hô, thảm cỏ biển suy thoái và suy thoái nghiêm trọng tài nguyên biển và vùng bờ biển, nguồn lợi thủy sản bị đánh bắt cạn kiệt. Hàng nghìn héc-ta rừng phòng hộ cũng bị triệt hạ hoàn toàn khi khai thác tài nguyên. Mô hình tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam không quan tâm đến bảo tồn vốn tự nhiên gây ra những rủi ro, thách thức tác động đến hệ sinh thái môi trường. Tình trạng làm dụng, lấn chiếm đất rừng tự nhiên, tình trạng khai thác quá đà nguồn tài nguyên không tái tạo khiến tài nguyên cạn kiệt, ô nhiễm môi trường. Nguồn tài nguyên thiên nhiên mà người Việt Nam còn lại chẳng bao nhiêu, ngay cả nguồn tài nguyên có lợi thế, khai thác giá rẻ là than cũng đã cạn kiệt. Đại đa số các mỏ tài nguyên cũng đã được cấp phép khai thác. Công tác quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản còn nhiều bất cập, nên nguồn nguyên nhiên liệu để sản xuất vật liệu ngày càng khan hiếm.

Việt Nam có những lợi thế quan trọng về tài nguyên khoáng sản với hơn 1.000 mỏ lớn nhỏ đang được khai thác như than, sắt, titan, đá vôi xi măng, đá xây dựng nhưng nhiều loại tài nguyên khoáng sản nhưng trữ lượng hầu hết không nhiều đều nằm trong danh mục hữu hạn, công tác quản lý khai thác tài nguyên khoáng sản yếu kém bất cập nên tình trạng khai thác bữa bãi thường xảy ra. Các mỏ nhỏ nằm phân tán ở các địa phương, đa số các khu mỏ đang khai thác hầu hết nằm ở vùng núi và trung du và không được quản lý thống nhất, đồng bộ nên tình trạng thất thoát tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường càng trầm trọng, việc khai thác tài nguyên khoáng sản bằng công nghệ lạc hậu còn gây tình trạng mất rừng, xói lở đất, bồi lắng và ô nhiễm sông suối, ven biển. Tác động môi trường của hoạt động khai khoáng tại Việt Nam bao gồm xói mòn, sụt đất, mất đa dạng sinh học, ô nhiễm đất, nước ngầm và nước mặt do hóa chất từ chế biến quặng. Trong một số trường hợp, rừng ở vùng lân cận còn bị chặt phá để lấy chỗ chứa chất thải mỏ. Bên cạnh việc hủy hoại môi trường, ô nhiễm do hóa chất cũng ảnh hưởng đến sức khỏe người dân địa phương. Tại những vùng hoang vu, khai khoáng có thể gây hủy hoại hoặc nhiễu loạn hệ sinh thái và sinh cảnh, còn ở nơi canh tác thì hủy hoại hoặc nhiễu loạn đất trồng cấy và đồng cỏ. Tình trạng khai thác và xuất khẩu trái phép khoáng sản.

Việt Nam chủ yếu khai thác và xuất khẩu quặng thô, mang lại giá trị kinh tế thấp và tổn thất do khai thác hầm lò là từ 40% đến 60%; apatit từ 26% đến 43%; quặng kim loại từ 15%; dầu khí từ 50% đến 60%; tổng thu hồi quặng vàng trong chế biến chỉ đạt 30-40%. Việc đánh giá và quản lý tài nguyên khoáng sản cũng có bất cập. Việt Nam có khoảng 5.000 điểm mỏ được phát hiện thì các cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương đã cấp phép khai thác gần hết. Phát hiện khoáng sản đến đâu, các cơ quan quản lý cấp phép cho các cá nhân, doanh nghiệp khai thác đến đó, chưa tính đến những nhu cầu của tương lai. Tài nguyên được khai thác theo kiểu tận thu, nhưng Nhà nước được hưởng lợi không nhiều, khoảng trên dưới 30%, phụ thuộc vào doanh nghiệp khai thác báo cáo thuế. Đây là nghịch lý khi nguồn tài sản chung của nhân dân đang được một số cơ quan quản lý nhà nước tùy tiện cấp phép cho các doanh nghiệp khai thác.

Khai thác mỏ có liên quan đến phá hoại rừng, ảnh hưởng đến sinh thái, động vật hoang dã, ảnh hưởng đến nguồn nước mặt và nước ngầm. Nước thải có độ axit cao được thải trực tiếp chưa qua xử lý. Nước chảy tràn kéo theo bùn đất, gây ô nhiễm bồi lấp sông, suối, đồng ruộng. Một số bãi thải quặng đuôi có chứa hoá chất độc hại bị chảy tràn vào các mùa mưa lũ gây ô nhiễm cho một vùng rộng lớn. Tình trạng sử dụng hoá chất rất độc hại như xianua để tách chiết vàng sau đó thải trực tiếp ra sông suối đã gây nguy hiểm cho cộng đồng dân cư, gia súc, gia cầm và động vật hoang dã. Tình trạng khai thác khoáng sản nhỏ lẻ, manh mún phổ biến dẫn đến không thể kiểm soát các dạng ô nhiễm, các Doanh nghiệp chạy theo lợi nhuận và bỏ qua việc bảo vệ môi trường..

Một số loại quặng như đất hiếm, titan, zircon, chì kẽm, vàng, cát thủy tinh, felspat, kaolin chưa được đầu tư xây dựng các cơ sở chế biến để sản xuất các sản phẩm có chất lượng tốt, giá trị kinh tế cao. Các mỏ khai thác với quy mô nhỏ, bán thủ công, các cơ sở chế biến khoáng sản manh mún, công nghệ lạc hậu, hiệu quả kinh tế thấp, gây ô nhiễm môi trường như sản xuất xi măng lò đứng, sản xuất gạch nung, khai thác, chế biến quặng titan trong cát xám, khai thác quặng vàng, các mỏ khai thác đá làm vật liệu xây dựng, các dự án khai thác cát xây dựng còn phổ biến ở nhiều địa phương, gây nhiều tác động xấu đến môi trường, tài nguyên đất, gây ra sạt lở, an toàn lao động. Việt Nam, có khoảng 1.000 lò vôi sản xuất vôi theo phương pháp thủ công với công nghệ sản xuất gián đoạn hoặc liên hoàn, tập trung nhiều nhất ở thành phố Hải Phòng và các tỉnh Thái Bình, Bắc Giang, Hải Dương, Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định, Thanh Hóa, Thừa Thiên-Huế, Kiên Giang, với tổng công suất khoảng 2.000.000 tấn/năm. Các lò vôi thủ công gây ra tình trạng ô nhiễm trầm trọng tại các địa phương.

Ngành công nghiệp khai thác than của Việt Nam đã có truyền thống hơn 100 năm và vùng than Quảng Ninh là khu vực tập trung của ngành công nghiệp này. Mỏ lộ thiên càng phải xuống sâu và mở rộng hơn, các mỏ hầm lò phải mở thêm các lò chợ mới. Quặng man gan có trữ lượng nhỏ, phân bổ rải rác trên địa bàn nhiều tỉnh miền Bắc và miền Trung, việc khai thác diễn ra khá phức tạp và ở nhiều nơi, các địa phương giáp với Trung Quốc. Đối với vàng sa khoáng do hàm lượng vàng phân bố không đều, phương pháp quản lý không tốt nên hiệu quả kinh tế thấp. Hoạt động khai thác khoáng sản tạo những mặt tiêu cực như việc khai thác bừa bãi tài nguyên khoáng sản, gây thất thoát và lãng phí tài nguyên, nhiều cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, văn hoá, du lịch bị ảnh hưởng. Một số khu vực khoáng sản bị khai thác trái phép kéo theo các tệ nạn xã hội phát triển. Một số doanh nghiệp khai thác khoáng sản do chạy theo lợi nhuận xuống cấp hoặc phá hỏng các công trình dân sinh đã làm cơ sở hạ tầng, gây bụi và tiếng ồn làm ảnh hưởng đến cuộc sống bình yên của nhân dân, hàng năm tai nạn nghiêm trọng, chết người và số lao động bị bệnh nghề nghiệp gia tăng.

Tiêu cực
Vấn nạn nảy sinh tham nhũng, tiêu cực trong việc cấp phép khai thác diễn ra tràn lan và tùy tiện. Trong hàng nghìn giấy phép khai thác đã được cấp, có nhiều giấy phép được cấp khi chưa có điều tra, khảo sát kỹ lưỡng. Việc cấp phép không qua đấu giá, không đúng thẩm quyền, không đánh giá tác động môi trường, cấp không đúng đối tượng, nhiều nhóm không hoạt động trong lĩnh vực khai thác, không có nhân lực, trang thiết bị, lại được cấp phép và sau đó “sang tay”, chuyển nhượng để thu lợi. Tình trạng cấp giấy phép tràn lan của các địa phương cho thấy sự câu kết giữa các "nhóm lợi ích" trong thực thi chính sách khai thác tài nguyên Từng địa phương vẫn tồn tại cơ chế tự phát, địa phương giao cho một số doanh nghiệp sân sau khai thác ké doanh nghiệp Nhà nước và cùng khai thác trái phép tài nguyên khoáng sản xuất hiện. Khoáng “tặc”, “thổ phỉ” kéo theo các hậu quả nghiêm trọng như tàn phá môi trường, làm thất thoát, lãng phí tài nguyên. Riêng đối với hoạt động khai thác cát sỏi làm vật liệu xây dựng, tình trạng khai thác trái phép, khai thác vượt quá công suất cho phép vẫn diễn ra gây xói lở bờ sông, ảnh hưởng môi trường và đời sống của người dân.

Chính sách, luật pháp về khai thác, bảo vệ tài nguyên khoáng sản rất nhiều bất cập với những lỗ hổng cho các "nhóm lợi ích" lách luật. Khi một số khu vực khai thác khoáng sản được thực hiện theo cơ chế chỉ định, chủ đầu tư được quyền khai thác mà không phải đấu giá, thì quyền xác định khu vực nào không phải thực hiện đấu giá khai thác khoáng sản có thể là một bước đi có tính toán của "nhóm lợi ích" trong việc cấp phép khai thác khoáng sản cho nhà đầu tư đã được chỉ định. Luật Khoáng sản năm 2011 lại không quy định về định giá khoáng sản, định giá mỏ, không quản lý giá trị khoáng sản và quản lý đấu giá khoáng sản. Việc thất thoát và lãng phí tài nguyên luôn có nguyên nhân từ các "lợi ích nhóm". Nhiều cá nhân, doanh nghiệp tư nhân và quan chức làm giàu từ tài nguyên quốc gia và khai thác khoáng sản ở mức báo động. Hậu quả của quá trình này khiến nguồn tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt. "Lợi ích nhóm" tiêu cực có mặt trong nhiều hoạt động khai thác khoáng sản ở nhiều tỉnh, thành phố qua việc khai thác trái phép. Vấn nạn "nhóm lợi ích" trong lĩnh vực này chưa thật hiệu quả, nếu không nói là đang ở trong tình trạng "báo động đỏ"..

Chú thích

Việt Nam


title: Proof (album)

text:
Proof là album tuyển tập đầu tiên của nhóm nhạc nam Hàn Quốc BTS. Sản phẩm được phát hành vào ngày 10 tháng 6 năm 2022 thông qua Big Hit Music. Bài hát chủ đề của album là "Yet to Come (The Most Beautiful Moment)" được phát hành vào cùng ngày.

Bối cảnh và phát hành
Cuối buổi hòa nhạc Permission to Dance on Stage của BTS tại sân vận động Allegiant vào ngày 16 tháng 4 năm 2022, một video bao gồm những đoạn trích các video âm nhạc từ các kỷ nguyên trước đây của nhóm bất ngờ được phát hành. Đoạn clip kết thúc bằng khẩu hiệu "We Are Bulletproof" và ngày phát hành "2022.06.10". Ngày hôm sau, Big Hit Music xác nhận album mới của BTS sẽ được phát hành vào ngày 10 tháng 6 với nhiều thông tin chi tiết sẽ được tiết lộ trong thời gian tới. Tên của album, Proof, được tiết lộ thông qua một đoạn video giới thiệu được công chiếu trên YouTube của nhóm vào ngày 4 tháng 5. Đơn đặt hàng trước cho album bắt đầu vào cùng ngày thông qua Weverse Shop. Theo một thông báo sau đó được đăng tải trên Weverse và được chia sẻ thông qua Twitter, album có 3 đĩa CD bao gồm các bài hát mà BTS phát hành xuyên suốt 9 năm qua, cũng như 3 bài hát mới. Đồng thời, 2 phiên bản của album là "Standard" và "Compact" cũng có sẵn để đặt mua. Lịch trình phát hành album được công bố vào ngày 5 tháng 5. Bài hát chủ đề — một trong những bài hát mới được đề cập trước đó, có tên là "Yet to Come (The Most Beautiful Moment)" — và video âm nhạc đi kèm của bài hát sẽ được phát hành cùng với album vào ngày 10 tháng 6.

Danh sách bài hát cho đĩa CD đầu tiên của album được tiết lộ vào ngày 9 tháng 5 (KST). Đĩa CD bao gồm 19 bài hát chứa tất cả các bài hát chủ đề của BTS từ "No More Dream" (2013) đến "Butter" (2021), cũng như bài hát mới là "Yet to Come (The Most Beautiful Moment)" và phiên bản làm lại cho bài hát "Born Singer" (2013) của nhóm. Bài hát ban đầu được nhóm phát hành miễn phí ngay sau khi ra mắt, lấy đoạn nhạc mẫu từ bài hát "Born Sinner" của rapper người Mỹ J. Cole trong album cùng tên của anh. Mặc dù vậy, bài hát chưa từng được phát hành trong bất kỳ album nào của nhóm.

Đánh giá chuyên môn

Sau khi phát hành, Proof nhận được đánh giá tích cực từ tạp chí Rolling Stone, trong đó mô tả đĩa đơn này là "sự pha trộn nét cổ điển của BTS giữa nhạc pop và hip hop, mang đến một lời hứa đầy hy vọng về một tương lai tươi sáng hơn: 'Chúng tôi chẳng quan tâm, những bước trở thành người giỏi nhất / (Chúng tôi chẳng quan tâm) / Vương miện và những đóa hoa, vô số chiếc cúp / (Chúng tôi chẳng quan tâm) / Ước mơ và hy vọng và tiến về phía trước.'" Tại Metacritic, nơi chỉ định xếp hạng chuẩn hóa trong số 100 cho các bài đánh giá từ các nhà phê bình, album nhận được số điểm trung bình là 89, cho thấy "sự hoan nghênh toàn cầu".

Diễn biến thương mại
Chỉ trong ngày phát hành album, Proof bán được hơn 2 triệu bản trên toàn cầu.

Danh sách bài hát

Tham khảo

Album năm 2022
Album của BTS
Album tiếng Triều Tiên


title: Gunawan Dwi Cahyo

text:
Gunawan Dwi Cahyo (sinh ngày 20 tháng 4 năm 1989 ở Jepara, Indonesia) là một cầu thủ bóng đá người Indonesia hiện tại thi đấu cho Persija Jakarta ở vị trí hậu vệ.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Vào tháng 1 năm 2015, anh ký hợp đồng với Persija Jakarta.

Sự nghiệp quốc tế
Anh có màn ra mắt cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Indonesia tại Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 trước Bahrain ngày 29 tháng 2 năm 2012.

Gunawan Dwi Cahyo: Bàn thắng U-23 quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Sriwijaya

 Indonesian Community Shield: 2010:Vô địch
 Indonesian Inter Island Cup: 2010: Vô địch

Persija Jakarta
 Indonesia President's Cup: 2018

Quốc gia
Indonesia
Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2016: Á quân

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cầu thủ bóng đá nam Indonesia
Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Người Java
Người Central Java
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Indonesia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Indonesia
Cầu thủ bóng đá Liga 1 (Indonesia)
Cầu thủ Persijap Jepara
Cầu thủ PSIS Semarang
Cầu thủ bóng đá Arema F.C.
Cầu thủ bóng đá Sriwijaya FC
Cầu thủ Persik Kediri
Cầu thủ Mitra Kukar
Cầu thủ bóng đá Persija Jakarta
Trung vệ bóng đá
Người Trung Java


title: Loạt sút luân lưu (bóng đá)

text:
Loạt sút luân lưu (tên chính thức là loạt sút từ chấm phạt đền, ) hay luân lưu 11 mét () là một phương thức quyết định đội thắng trong một trận thi đấu bóng đá không thể có kết quả hòa, được thực hiện khi hai đội hòa nhau sau thời gian thi đấu chính thức và cả hiệp phụ (nếu có). Trong loạt sút này, mỗi đội lần lượt thực hiện sút để ghi bàn từ chấm phạt đền và đối thủ chỉ được sử dụng thủ môn để cản phá. Mỗi đội có năm lượt sút, mỗi lượt phải được thực hiện bởi một cầu thủ khác nhau; đội có nhiều cú sút thành công hơn sẽ là đội thắng. Loạt sút luân lưu sẽ kết thúc ngay khi một đội đã dẫn trước với khoảng cách quá lớn để đối thủ có thể vượt qua. Nếu tỉ số luân lưu sau năm lượt sút đầu vẫn cân bằng, loạt sút luân lưu sẽ bước vào giai đoạn "cái chết đột ngột". Những cú sút thành công trong loạt sút luân lưu không được tính là bàn thắng cho cầu thủ thực hiện hay cho cả đội và không được tính chung với số bàn thắng trong thời gian thi đấu chính thức (và cả hiệp phụ nếu có). Mặc dù cách thực hiện từng cú sút trong loạt sút luân lưu tương tự như quả đá phạt đền nhưng hai quả đá này có một số điểm khác nhau. Đáng lưu ý nhất là trong loạt sút luân lưu, khi quả bóng đã được đá thì ngoài thủ môn ra, người thực hiện cú sút không được phép lao vào đá bồi.

Loạt sút luân lưu là một trong ba phương thức quyết định thắng thua đang được Luật bóng đá quy định; hai phương pháp còn lại là hiệp phụ và luật bàn thắng sân khách đối với các trận đấu áp dụng thể thức hai lượt. Loạt sút luân lưu thường chỉ sử dụng khi một hoặc cả hai phương pháp còn lại không thể giải quyết được trận đấu. Phương thức quyết định đội thắng của một trận đấu cụ thể được quy định trước bởi ban tổ chức trận đấu. Tại hầu hết các giải đấu chuyên nghiệp, trận đấu sẽ bước vào hai hiệp phụ, mỗi hiệp kéo dài 15 phút, nếu tỉ số cân bằng sau thời gian thi đấu chính thức; loạt sút luân lưu chỉ diễn ra nếu tỉ số vẫn cân bằng sau hai hiệp phụ.

Mặc dù được áp dụng rộng rãi trong bóng đá từ những năm 1970, loạt sút luân lưu đã bị nhiều người yêu bóng đá chỉ trích: họ cho rằng loạt sút này phụ thuộc nhiều vào may rủi hơn là kỹ năng của cầu thủ và chỉ dựa vào sự đối đầu giữa hai cầu thủ cá nhân, khiến cho bóng đá mất đi tính chất của một bộ môn thể thao đồng đội. Trái ngược lại, một số người cho rằng áp lực tâm lý và sự khó đoán khiến cho loạt luân lưu 11 mét trở thành một trong những màn kết kịch tính nhất ở bất cứ môn thể thao nào.

Tổng quát
Trong loạt sút luân lưu, ban huấn luyện, các cầu thủ không thực hiện cú sút và các thủ môn phải đứng trong vòng tròn trung tâm. Thủ môn của đội sút đứng tại giao điểm giữa đường cầu môn và đường đánh dấu vùng cấm địa () gần một trong số các trợ lý trọng tài. Bàn thắng ghi trong loạt sút thường không được cộng vào thành tích ghi bàn của cầu thủ thực hiện.

Hòa là kết quả thường gặp trong bóng đá. Loạt luân lưu thường chỉ dùng trong các giải đấu bắt buộc phải có đội thắng đội thua khi trận đấu kết thúc – điều này chủ yếu diễn ra tại các "cúp" có thể thức đấu knockout, trái ngược với các giải thi đấu vòng tròn; loạt luân lưu thường quyết định đội đi tiếp vào vòng tiếp theo của giải đấu hoặc đội vô địch giải. Thường thì hai hiệp phụ phải được thi đấu trước, nhưng không cần thiết; các trường hợp ngoại lệ có thể kể tới các giải đấu như Copa Libertadores, Cúp bóng đá Nam Mỹ (chỉ ở vòng tứ kết và bán kết), Siêu cúp Anh và Cúp EFL, tất cả đều sử dụng loạt sút luân lưu ngay sau thời gian thi đấu chính thức.

Một số giải đấu quy định loạt sút luân lưu có thể được dùng để quyết định thứ hạng của các đội trong một bảng thi đấu vòng tròn, khi hai đội đối đầu nhau ở lượt trận cuối cùng kết thúc bảng đấu với các chỉ số giống nhau, và không có đội nào khác có cùng kết quả như vậy. Điều bất thường này đã từng xảy ra tại Bảng A của Giải vô địch bóng đá nữ U-19 châu Âu 2003, khi đó hai đội Ý và Thụy Điển ngay lập tức bước vào loạt luân lưu sau khi hòa nhau. Đây là quy định chỉ mới được đưa ra gần đây, bằng chứng là việc nó đã không được áp dụng tại Bảng F giải vô địch bóng đá thế giới 1990, khi hai đội Cộng hòa Ireland và Hà Lan phải phân định thứ hạng bằng cách bốc thăm ngay sau khi hòa nhau ở lượt trận cuối của vòng bảng.

Một vài giải đấu như J.League, từng thử nghiệm việc áp dụng loạt luân lưu ngay sau một trận đấu có kết quả hòa, và đội thắng được cộng thêm một điểm. Tại Hoa Kỳ và Canada, giải Major League Soccer từng áp dụng loạt luân lưu ngay sau khi kết thúc thời gian thi đấu chính thức, kể cả trong các trận đấu thường, mặc dù loạt luân lưu này khác so với loạt sút luân lưu tiêu chuẩn (xem bên dưới).

Đội thua trong loạt sút luân lưu bị loại khỏi giải nhưng sẽ không được tính là một trận thua, trong khi đội thắng trong loạt luân lưu được đi tiếp hoặc lên ngôi vô địch nhưng không được tính là đội thắng trận. Ví dụ, đội tuyển Hà Lan được coi là bất bại tại giải vô địch bóng đá thế giới 2014, mặc dù bị loại tại vòng bán kết.

Quy trình

Sau đây là tóm tắt quy trình thực hiện loạt sút từ chấm phạt đền. Quy trình này được chỉ định trong Luật 10 ("Quyết định kết quả một trận đấu") tài liệu Luật bóng đá của IFAB (tr. 71).

 Trọng tài tung đồng xu để quyết định bên khung thành thực hiện loạt sút. Quyết định này chỉ được trọng tài thay đổi vì lý do an toàn nếu khung thành hoặc sân thi đấu không thể sử dụng được.
 Trọng tài tung đồng xu lần thứ hai để quyết định đội thực hiện quả đá đầu tiên.
 Tất cả cầu thủ ngoài người thực hiện cú sút và thủ môn phải đứng trong vòng tròn trung tâm của sân (xem ở trên).
 Mỗi quả đá được thực hiện theo kiểu như đá phạt đền. Mỗi cú sút được thực hiện trên chấm phạt đền, cách đường cầu môn  và cách đều hai đường biên dọc, và chỉ được cản phá bởi thủ môn đối phương. Thủ môn phải đứng giữa hai cột dọc của khung thành và đứng trên đường cầu môn cho đến khi quả bóng được đá; trong lúc đó thủ môn được phép nhảy tại chỗ, vung tay, di chuyển sang hai bên dọc đường cầu môn hoặc đánh lạc hướng người sút.
 Mỗi đội có trách nhiệm phân thứ tự thực hiện sút cho các cầu thủ đủ điều kiện.
 Mỗi người sút chỉ được đá bóng một lần. Một khi đã đá, người sút không được chạm lại vào bóng. Chỉ trọng tài mới có quyền quyết định đá lại.
 Các cầu thủ còn lại của cả hai đội, ngoài người được chỉ định sút và thủ môn, không được chạm vào bóng.
 Một quả đá được tính là thành công nếu quả bóng, sau khi được đá một lần duy nhất bởi người sút, đi qua đường cầu môn giữa hai cột dọc và xà ngang, mà không chạm bất cứ cầu thủ, trọng tài hoặc người nào khác ngoài thủ môn đối phương. Bóng có thể chạm thủ môn, cột dọc hoặc xà ngang bất cứ bao nhiêu lần trước khi vào lưới miễn là trọng tài nhận định chuyển động của bóng là kết quả của cú đá ban đầu. Điều này đã được định rõ sau sự việc trong loạt sút luân lưu tại giải vô địch bóng đá thế giới 1986 giữa Brazil và Pháp. Cú sút của Bruno Bellone bật ra khỏi cột dọc, đập vào lưng thủ môn Carlos và quay trở lại vào lưới. Trọng tài Ioan Igna công nhận bàn thắng cho Pháp, và đội trưởng Edinho của Brazil phải nhận thẻ vàng do phản ứng với trọng tài vì cho rằng quả đá phải được tính là không thành công ngay khi bóng bật ra khỏi cột dọc. Năm 1987, Hội đồng Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (IFAB) quy định lại rõ Luật 14, trong đó có nội dung về các quả đá phạt đền, nhằm bảo vệ quyết định của trọng tài Igna.
 Các đội lần lượt thực hiện sút từ chấm phạt đền cho đến khi đủ năm quả đá. Tuy nhiên, một đội đã ghi được số bàn thắng nhiều hơn số bàn thắng đội kia có thể ghi được ở những quả đá còn lại, loạt luân lưu sẽ kết thúc ngay lập tức mà không kể số lượt sút còn lại. Một ví dụ cho quy định này là tại chung kết giải vô địch bóng đá thế giới 2006, loạt luân lưu kết thúc sau khi Fabio Grosso thực hiện thành công quả đá thứ năm cho đội tuyển Ý, mặc dù đội tuyển Pháp (thực hiện thành công 3 quả) vẫn còn một lượt sút nữa.
 Nếu sau năm lượt sút hai đội thực hiện thành công số quả đá như nhau, loạt sút luân lưu tiếp tục thực hiện lần lượt mỗi đội một quả cho đến khi một đội thực hiện thành công và đội còn lại đá trượt. Đây được gọi là cái chết đột ngột.
 Đội thực hiện thành công nhiều lượt sút hơn ở cuối loạt luân lưu là đội thắng trận.
 Chỉ có các cầu thủ đang chơi trên sân khi kết thúc trận đấu hoặc đang tạm vắng mặt (do bị thương, điều chỉnh dụng cụ, v.v.) mới được tham gia vào loạt đá luân lưu. Nếu ở cuối trận đấu và trước hoặc trong loạt sút một đội có nhiều cầu thủ hơn, cho dù là do chấn thương hoặc thẻ đỏ, thì đội đó phải giảm bớt số cầu thủ trên sân để hai đội có số cầu thủ như nhau. Ví dụ, nếu Đội A có 11 cầu thủ nhưng Đội B chỉ có 10 người, Đội B phải chọn một cầu thủ không tham gia sút luân lưu. Các cầu thủ này thường không có nhiệm vụ gì thêm nữa ngoại trừ việc có thể thay thế cho thủ môn bị chấn thương. Quy tắc này được IFAB giới thiệu vào tháng 2 năm 2000 vì trước khi có quy định này, lượt đá thứ 11 nếu diễn ra sẽ được thực hiện bởi cầu thủ thứ 11 (hay cầu thủ yếu nhất) của đội có nhiều cầu thủ hơn và cầu thủ thứ nhất (hay cầu thủ mạnh nhất) của đội ít cầu thủ hơn. IFAB chính thức thay đổi luật vào năm 2016 nhằm loại bỏ khả năng một đội có thể có lợi thế như vậy nếu một cầu thủ bị chấn thương hoặc bị truất quyền thi đấu trong loạt luân lưu.
 Một đội có thể thay thủ môn bị chấn thương trong loạt sút luân lưu bằng một cầu thủ dự bị (trong trường hợp đội này chưa dùng hết tối đa quyền thay người được ban tổ chức quy định trước) hoặc bằng cầu thủ trước đó được chọn không tham gia loạt sút luân lưu trong trường hợp phải cân bằng số lượng cầu thủ.
 Nếu thủ môn bị truất quyền thi đấu trong loạt sút luân lưu, một cầu thủ khác đã kết thúc trận đấu phải thay thế làm thủ môn.
 Nếu một cầu thủ ngoài thủ môn bị chấn thương hoặc truất quyền thi đấu trong loạt sút luân lưu, loạt luân lưu sẽ tiếp tục mà không cho phép thay thế cầu thủ. Đội bạn phải giảm số cầu thủ của mình tương ứng với số cầu thủ rời sân của đội kia.
 Bất cứ cầu thủ nào còn trên sân có thể đóng vai trò thủ môn, và người này không cần thiết phải là cầu thủ chơi ở vị trí thủ môn trước đó trong trận đấu.
 Không có cầu thủ nào được quyền thực hiện sút lần thứ hai cho đến khi tất cả các cầu thủ còn lại trong đội đã thực hiện lần sút đầu của mình, kể cả thủ môn.
 Nếu các cầu thủ phải thực hiện thêm lần sút nữa (khi tỉ số luân lưu vẫn cân bằng sau khi tất cả các cầu thủ đã thực hiện lần sút đầu tiên), không bắt buộc họ phải đá theo thứ tự giống hệt trước.
 Loạt sút từ chấm phạt đền không được trì hoãn khi một cầu thủ rời khỏi sân đấu. Lượt sút của cầu thủ sẽ bị hủy bỏ (coi như là không thành công) nếu cầu thủ này không trở lại sân đúng lúc để thực hiện.
 Trọng tài không được cho hủy bỏ trận đấu nếu trong loạt sút luân lưu có một đội bị giảm còn dưới bảy cầu thủ.

Chiến thuật

Cản phá phạt đền là một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất của thủ môn. Một số thủ môn phải đoán hướng sút trước để có thời gian đổ người về phía cầu môn. Một nghiên cứu vào năm 2011 được xuất bản trên tạp chí Psychological Science cho thấy tỷ lệ các thủ môn đổ người sang phải là 71% khi đội nhà đang thua, nhưng chỉ còn 48% khi bị dẫn trước và 49% khi đang hòa nhau; hiện tượng này được cho là liên quan tới xu hướng ưa thích bên phải trong một số hành vi của các loài thú xã hội. Một số khác cố gắng đọc cách di chuyển của người sút. Cầu thủ đá phạt có thể làm động tác giả hoặc trì hoãn cú sút để xem trước được hướng thủ môn đổ người. Có cầu thủ chọn cách đá cao và vào chính giữa khung thành, khu vực mà thủ môn bỏ lại sau khi đổ người, nhưng cách này cũng đem lại rủi ro cao nhất là sút vọt xà ngang. Nếu thủ môn cản phá được quả phạt đền trong trận đấu, người sút hoặc đồng đội có thể lao vào đá bồi và ghi bàn; tuy nhiên điều này không được phép xảy ra trong loạt sút luân lưu.

Do toàn bộ loạt sút luân lưu diễn ra ở cùng một bên khung thành, khán giả sau khung gỗ có thể thiên vị một đội và tìm cách đánh lạc hướng đội kia khi họ thực hiện cú sút. Để loại bỏ bất cứ lợi thế nào có thể xảy ra, năm 2016 Luật bóng đá được điều chỉnh để thêm màn tung đồng xu giữa hai đội trước loạt sút luân lưu để quyết định bên khung thành sử dụng cho loạt luân lưu (trước đó quyết định này thuộc về trọng tài). Trọng tài chỉ được thay đổi khung thành vì lý do an toàn hoặc bên khung thành được chọn không thể sử dụng được.

Thủ môn không được dùng các cách đánh lạc hướng như lau giày hay đề nghị trọng tài xem bóng đã được đặt đúng vị trí hay chưa; trọng tài hoàn toàn có thể rút thẻ để cảnh cáo thủ môn về lỗi hành vi phi thể thao. Động tác "chân mì sợi" của thủ môn Bruce Grobbelaar đã làm đánh lạc hướng Francesco Graziani trong loạt sút luân lưu của trận Chung kết Cúp C1 châu Âu 1984. Thủ môn không được di chuyển khỏi đường cầu môn trước để thu hẹp góc sút của cầu thủ đối phương; tranh cãi đã từng xảy ra tại Chung kết UEFA Champions League 2003 khi trong loạt sút luân lưu cả hai thủ môn của hai đội đều phạm lỗi này mà không bị trọng tài phát hiện, hay như trường hợp của thủ môn Jerzy Dudek tại Chung kết UEFA Champions League 2005.

Lịch sử

Nguồn gốc

Trước khi loạt sút luân lưu được giới thiệu, nếu như không đấu lại thì các trận đấu theo thể thức knock-out sau hai hiệp phụ sẽ được giải quyết bằng cách tung đồng xu hoặc bốc thăm. Tuy nhiên một số biến thể của loạt sút luân lưu hiện đại đã được sử dụng từ trước tại một vài giải thi đấu quốc nội và các giải đấu nhỏ. Các giải đấu quốc nội áp dụng hình thức này có thể kể đến Cúp Nam Tư từ năm 1952, Coppa Italia từ 1958–59, và Cúp bóng đá trẻ liên khu vực của Thụy Sỹ từ 1959–60. Một số giải đấu quốc tế áp dụng cách làm này bao gồm giải Uhrencup 1962 (theo đề xuất của người sáng lập giải Kurt Weissbrodt), trận chung kết Cúp Ramón de Carranza 1962 (theo đề xuất của nhà báo Rafael Ballester), và trận playoff tranh huy chương đồng giữa hai đội tuyển nghiệp dư của Venezuela và Bolivia tại Đại hội thể thao Bolivar 1965.

Trong các giải đấu lớn, nếu không thể đấu lại, kết quả của các trận hòa được quyết định bằng cách bốc thăm. Ví dụ cho hình thức này là chiến thắng của đội tuyển Ý trước Liên Xô tại bán kết giải vô địch bóng đá châu Âu 1968 (trận chung kết của giải cũng kết thúc với kết quả hòa và hai đội Ý và Nam Tư phải đá lại).

Nhà báo Yosef Dagan người Israel được cho là đã có công sáng tạo ra loạt sút luân lưu hiện đại, sau khi chứng kiến đội tuyển Israel để thua trận tứ kết Thế vận hội 1968 trước Bulgaria sau khi bốc thăm ở Mexico. Michael Almog, sau này là chủ tịch Hiệp hội bóng đá Israel, nhắc tới đề xuất của Dagan trong một bức thư được xuất bản trên FIFA News vào tháng 8 năm 1969. Koe Ewe Teik, thành viên của hội đồng trọng tài Hiệp hội bóng đá Malaysia, đi đầu trong việc vận động FIFA áp dụng sáng kiến này. Đề xuất của FIFA được thảo luận vào ngày 20 tháng 2 năm 1970 bởi một ủy ban của Hội đồng Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (IFAB). IFAB đồng ý áp dụng sáng kiến này, mặc dù họ cũng "không hoàn toàn hài lòng" với nó. Đề xuất được chấp thuận tại cuộc họp toàn thể thường niên của IFAB vào ngày 27 tháng 6 năm 1970. Vào năm 2006, hãng thông tấn Deutsche Presse-Agentur đăng tải một bài viết về phát biểu của cựu trọng tài Karl Wald (sinh năm 1916), từ Frankfurt am Main, rằng ông mới là người đầu tiên đề xuất về loạt luân lưu vào năm 1970 lên Hiệp hội bóng đá Bayern.

Phát triển
Tại Anh, loạt sút luân lưu đầu tiên trong một trận đấu chuyên nghiệp diễn ra vào năm 1970 tại sân vận động Boothferry Park, Hull, giữa Hull City và Manchester United trong khuôn khổ vòng bán kết Cúp Watney, và đội chiến thắng là Manchester United. Cầu thủ đầu tiên thực hiện sút luân lưu là George Best, và cầu thủ đầu tiên thực hiện không thành công là Denis Law. Ian McKechnie, thủ môn cản phá cú sút của Law, cũng là thủ môn đầu tiên thực hiện quả đá luân lưu; cú sút của anh đi trúng xà ngang và bay ngược trở ra, khiến Hull City bị loại khỏi giải.

Loạt sút luân lưu cũng được áp dụng tại các trận đấu của Cúp C1 và Cúp C2 (UEFA Cup Winners' Cup) châu Âu mùa giải 1970–71. Ngày 30 tháng 9 năm 1970, sau khi hòa nhau với tổng tỷ số 4–4 tại vòng một của Cúp C2, Honvéd giành chiến thắng trong loạt sút luân lưu đầu tiên với tỷ số 5–4 trước Aberdeen khi cú sút của Jim Forrest đập vào xà ngang. Năm tuần sau, ngày 4 tháng 11 năm 1970, loạt sút luân lưu đầu tiên của Cúp C1 diễn ra giữa hai câu lạc bộ Everton F.C. và Borussia Mönchengladbach; đại diện đến từ nước Anh đã giành phần thắng với tỷ số luân lưu là 4–3.

Tại vòng một Cúp C1 mùa giải 1972–73, trọng tài đã cho kết thúc sớm loạt sút luân lưu giữa CSKA Sofia và Panathinaikos sau khi CSKA dẫn 3–2 nhưng Panathinaikos mới chỉ thực hiện bốn lượt sút. Panathinaikos khiếu nại lên UEFA và kết quả trận đấu bị hủy bỏ, hai đội phải đá lại một tháng sau đó, và CSKA chiến thắng mà không cần bước vào loạt luân lưu.

Trận chung kết giải Campeonato Paulista 1973 kết thúc với tình huống tương tự. Santos đang dẫn trước Portuguesa 2–0, mỗi đội đã thực hiện ba lượt sút, thì trọng tài Armando Marques đã nhầm lẫn (do mỗi đội vẫn còn hai lượt sút, Portuguesa vẫn có cơ hội cân bằng tỷ số) và trao phần thắng cho Santos. Huấn luyện viên Otto Glória của Portuguesa nhanh chóng dẫn đội ra khỏi sân vận động; việc làm này được cho là để loạt sút luân lưu không thể được tiếp tục trở lại nếu trọng tài phát hiện ra sai sót, và trận đấu sẽ phải được đấu lại, giúp cho Portuguesa có cơ hội chiến thắng cao hơn. Khi Santos phản đối việc đấu lại, Liên đoàn bóng đá São Paulo đã hủy bỏ kết quả trận đấu và trao chức vô địch chung cho cả hai đội.

Giải đấu quốc tế lớn đầu tiên được quyết định bằng loạt sút luân lưu là chung kết giải vô địch bóng đá châu Âu 1976 giữa hai đội Tiệp Khắc và Tây Đức. UEFA đã chuẩn bị cho một trận đấu lại hai ngày sau đó, nhưng hai đội quyết định phân định thắng thua bằng loạt sút luân lưu. Tiệp Khắc thắng với tỷ số luân lưu 5–3, và cú đá quyết định được thực hiện thành công bởi cầu thủ Antonín Panenka bằng một cú "bấm bóng" sau khi Uli Hoeneß của đội Tây Đức thực hiện cú sút dội xà ngang.

Loạt sút luân lưu đầu tiên tại giải vô địch bóng đá thế giới diễn ra vào ngày 9 tháng 1 năm 1977, tại vòng 1 của vòng loại khu vực châu Phi, khi đội tuyển Tunisia đánh bại đội tuyển Maroc. Loạt luân lưu đầu tiên tại vòng chung kết là vào năm 1982 khi Tây Đức chiến thắng trước Pháp tại trận bán kết. Nếu trận chung kết năm 1982 kết thúc với tỷ số hòa, loạt luân lưu sẽ không được áp dụng trừ khi trận đấu lại cũng kết thúc với kết quả hòa; từ năm 1986, loạt sút luân lưu chính thức được áp dụng vào các trận chung kết như đã làm với các vòng đấu loại trực tiếp.

Thống kê thành tích
Khi thống kê, thành tích trong những loạt sút luân lưu thường không được tính chung với trận đấu diễn ra trước đó. Trong trường hợp thi đấu lượt đi-lượt về, cả hai trận đấu vẫn sẽ được coi là hai trận hòa hoặc một trận thắng và một trận thua; trong trường hợp chỉ có một lượt trận thì vẫn được coi là kết quả hòa. Điều này khác so với các trận đấu có thắng thua sau hai hiệp phụ, khi những bàn thắng được ghi ở hiệp phụ vẫn được tính vào kết quả chung cuộc. Những quả luân lưu thực hiện thành công không được coi là bàn thắng do cầu thủ ghi khi tính vào thành tích cá nhân của họ hay để chọn danh hiệu "chiếc giày vàng".

Quy định của NCAA, hiệp hội quản lý hầu hết các hoạt động bóng đá đại học tại Hoa Kỳ, cũng áp dụng cách làm tương tự. Ngoài các trận đấu vô địch quốc gia, nếu tỷ số vẫn cân bằng sau hai hiệp phụ kiểu "cái chết đột ngột" (hay bàn thắng vàng), trận đấu vẫn được tính là trận hòa mà không cần xem xét tới kết quả của loạt sút luân lưu. Ở các trận thi đấu vô địch quốc gia, kết quả của loạt sút luân lưu cũng quyết định kết quả của trận đấu khi được thống kê. Cho tới năm 2001, tất cả các trận đấu của NCAA có loạt sút luân lưu để quyết định đội đi tiếp hoặc đội vô địch đều được tính là trận hòa. Năm 2002, quy định được thay đổi: tất cả các trận đấu có loạt sút luân lưu sẽ có đội thắng thua theo kết quả của loạt luân lưu khi thống kê thành tích. Quy định này một lần nữa được thay đổi vào năm 2003 để quay trở lại thời điểm trước năm 2002 cộng thêm một ngoại lệ: loạt sút luân lưu sẽ mang tính quyết định trận đấu về mọi mặt tại các giải đấu vô địch quốc gia.

Khi tính toán hệ số UEFA, loạt sút luân lưu không được sử dụng đối với các câu lạc bộ, nhưng lại được xem xét tới với các đội tuyển quốc gia: đội thắng trong loạt sút luân lưu được 20.000 điểm, nhiều hơn đội thua trong loạt luân lưu (được 10.000 điểm, giống như trường hợp hòa) nhưng ít hơn số điểm 30.000 nếu thắng mà không cần loạt luân lưu. Trong bảng xếp hạng bóng đá nam FIFA hiện nay, một trận thắng được tính 3 điểm; một trận thắng trên chấm luân lưu được tính hai điểm; một trận hòa hoặc thua trên chấm luân lưu được tính 1 điểm; một trận thua không được tính điểm nào. Hệ thống xếp hạng phức tạp hơn được FIFA sử dụng từ 1999 đến 2006 tính điểm cho đội thắng luân lưu như một trận thắng bình thường và đội thua luân lưu được số điểm như một trận hòa; số bàn thắng ghi trong trận đấu, ngoại trừ loạt sút luân lưu, cũng được dùng để tính điểm xếp hạng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Penalty Shoot-out Trivia — RSSSF
 Penalty Shoot-outs — by four researchers associated with the Fit Project at the Open University

Luật bóng đá
Thuật ngữ bóng đá


title: Levopropoxyphene

text:
Levopropoxyphen là một chất chống ho. Nó là một đồng phân quang học của dextropropoxyphen. Hỗn hợp chủng được gọi là propoxyphen. Chỉ có đồng phân dextro (dextropropoxyphen) có tác dụng giảm đau; đồng phân levo dường như chỉ phát huy tác dụng chống ho. Nó trước đây được bán ở Mỹ bởi Eli Lilly dưới tên thương mại Novrad (một sự đảo ngược của Darvon) như một chất chống hăm.

Tổng hợp

 Phản ứng Mannich của propiophenone với formaldehyd và dimethylamine liên kết với aminoketone tương ứng.
 Phản ứng của ketone với benzylmagiê bromide tạo ra rượu amin. Điều đáng lưu ý là chất trung gian này không thể hiện hoạt động giảm đau trong các thử nghiệm trên động vật.
 Quá trình este hóa của rượu bằng phương pháp anhydride propionic liên kết với propionate.

Chirality
Sự hiện diện của hai trung tâm trị liệu trong phân tử này có nghĩa là hợp chất có thể tồn tại dưới dạng bất kỳ trong số bốn đồng phân. Hoạt tính sinh học đã được tìm thấy có liên quan đến đồng phân α. Độ phân giải của đồng phân đó thành các phản ứng quang học của nó cho thấy đồng phân d là thuốc giảm đau tích cực; bây giờ được ký hiệu là propoxyphen. Các đồng phân l gần như không có hoạt động giảm đau; tuy nhiên, hợp chất này cho thấy hoạt động chống hăm hữu ích và được đặt tên là levopropoxyphen.
[ cần dẫn nguồn ]

Tham khảo

Thuốc ho
Opioid tổng hợp


title: Eric Hornby

text:
Eric Hornby (31 tháng 3 năm 1923 – 29 tháng 1 năm 2018) là một cầu thủ bóng đá người Anh, từng thi đấu ở vị trí hậu vệ tại Football League cho Tranmere Rovers và Crewe Alexandra.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hugman's Footballers

Cầu thủ bóng đá Tranmere Rovers F.C.
Cầu thủ bóng đá Crewe Alexandra F.C.
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá New Brighton A.F.C.
Sinh năm 1923
Mất năm 2018
Cầu thủ bóng đá Anh


title: Umirolimus

text:
Umirolimus (INN/USAN) là một chất ức chế miễn dịch, một loại macrocyclic lactone, một dẫn xuất lipophilic rất cao của sirolimus. Thuốc này thuộc sở hữu của Biosensors International, công ty sử dụng nó trong stent rửa thuốc của chính mình và cấp phép cho các đối tác như Terumo.

Umirolimus ức chế tế bào T và tăng sinh tế bào cơ trơn, và được thiết kế để sử dụng trong stent rửa thuốc. Chất tương tự này có một sửa đổi hóa học ở vị trí 40 của vòng rapamycin. Nó có đặc tính ức chế miễn dịch mạnh tương tự như sirolimus, nhưng thuốc được hấp thụ nhanh hơn bởi thành mạch, dễ dàng gắn vào và đi vào màng tế bào cơ trơn gây ra sự bắt giữ chu kỳ tế bào ở G0, và có thể so sánh với sirolimus về hiệu lực.

Tác dụng sinh lý của umirolimus
Sự kiện sinh học quan trọng liên quan đến việc restenotic quá trình là sự gia tăng của các tế bào cơ trơn để đáp ứng với sự mở rộng của một vật thể lạ vào tường tàu. Phản ứng tăng sinh này được bắt đầu bằng sự biểu hiện sớm của các yếu tố tăng trưởng như đồng dạng PDGF, bFGF, thrombin, liên kết với các thụ thể tế bào.

Chìa khóa để hiểu cơ chế mà các hợp chất như umirolimus ức chế sự tăng sinh tế bào dựa trên các sự kiện xảy ra ở hạ lưu của liên kết yếu tố tăng trưởng này. Các sự kiện tải nạp tín hiệu mà đỉnh điểm là bắt giữ chu kỳ tế bào trong pha G1 được bắt đầu do kết quả phối tử với một immunophilin được gọi là protein liên kết FK-12. Việc chỉ định FK dựa trên các nghiên cứu ban đầu được thực hiện với tacrolimus, trước đây gọi là FK-506, liên kết protein tế bào chất này với ái lực cao.

Tham khảo


title: Nidzica (công xã)

text:
Gmina Nidzica là một vùng Gmina đô thị-nông thôn (công xã) ở Nidzica, Warmian-Masurian Voivodeship, ở miền bắc Ba Lan. Khu vực hành chính của nó là Nidzica, nằm cách khoảng  về phía nam thủ đô khu vực Olsztyn.

Gmina có diện tích , và tính đến năm 2006, tổng dân số của nó là 21.485 (trong đó dân số của Nidzica lên tới 14.761, và dân số của vùng nông thôn của Gmina là 6.724).

Làng
Ngoài trung tâm Nidzica, Gmina Nidzica chứa các làng và các khu định cư của Bartoszki, Bolejny, Borowy Mlýn, Brzezno Łyńskie, Bujaki, Dobrzyn, Frąknowo, Grzegórzki, Jablonka, Kalkownia, Kamionka, Kanigowo, Koniuszyn, Łączki, Leśne Pólko, Leśne Śliwki, Likusy, Litwinki, Lyna, Łyński Mlýn, Łysakowo, Magdaleniec, Moczysko, Módłki, Mogiłowo, Napiwoda, Natać Mala, Natać Wielka, Nibork Drugi, Olszewko, Olszewo, Orłowo, Parowa, Pawliki, Piątki, Piotrowice, Rączki, Radomin, Robaczewo, Rozdroże, Siemiątki, Szerokopaś, Tatary, Waly, Waszulki, Waszulki-Kolonia, Wietrzychówko, Wietrzychowo, Wikno, Wolisko, Wolka Orłowska, Zagrzewo, Załuski, Żelazno và Zimna Woda.

Gmina lân cận
Gmina Nidzica giáp với các Gmina của Janowiec Kościelny, Janowo, Jedwabno, Kozłowo và Olsztynek.

Tham khảo

 Số liệu dân số chính thức của Ba Lan 2006

Nidzicki


title: Shimizu Risa

text:
Shimizu Risa (清水 梨紗, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.

Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản
Shimizu Risa thi đấu cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản.

Thống kê sự nghiệp

Tham khảo

Sinh năm 1996
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nữ Nhật Bản


title: Hayashi Takuto

text:
là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản thi đấu cho Sanfrecce Hiroshima.

Thống kê sự nghiệp câu lạc bộ

Cập nhật đến ngày 23 tháng 2 năm 2016.

1Bao gồm Siêu cúp Nhật Bản, J. League Championship và Giải bóng đá Cúp câu lạc bộ thế giới.

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Sanfrecce Hiroshima
J1 League 2nd stage (1): 2015
J. League Championship (1): 2015
XEROX Supercup (2): 2014, 2016

Nhật Bản
Cúp bóng đá Đông Á (1): 2013

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1982
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá Sanfrecce Hiroshima
Cầu thủ bóng đá Hokkaido Consadole Sapporo
Cầu thủ bóng đá Vegalta Sendai
Thủ môn bóng đá


title: Tướng Quân Áo (định hướng)

text:
Tướng Quân Áo có thể là

 Tướng Quân Áo - một đảo thuộc Đài Loan.
 Tướng Quân Áo - một khu vịnh của Hồng Kông.


title: Illice dorsimacula

text:
Illice dorsimacula là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Illice


title: Roxanne Didier Nicholas

text:
Roxanne Didier Nicholas (sinh năm 1992 tại Castries) là một vũ công St. Lucian và là mộ hoa hậu. Cô là người được trao vương miện Hoa hậu St.Lucia 2014 và đại diện cho đất nước quê hương của cô tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2014.

Đầu đời
Roxanne là cư dân của vùng Coubaril, Castries, sinh ra và lớn lên tại đây. "Tôi sẽ sống cả đời với bố mẹ, chị gái và anh trai ở Coubaril" cô ấy chia sẻ.

Sự hỗ trợ của gia đình cô rất quan trọng đối với những thành công mà cô đã đạt được. Từ những nỗ lực bản thân, từ việc học tập, đến cách thể hiện bản thân thông qua khiêu vũ và cô quyết định đăng kí tham gia cuộc thi sắc đẹp. "Gia đình tôi, cũng như bạn bè của tôi, rất ủng hộ mọi theo đuổi của tôi và tôi vô cùng cảm kích. Những người thân yêu của tôi luôn khuyến khích tôi cố gắng hết sức và nói rằng họ sẽ tự hào về tôi cho dù kết quả có ra sao" Roxanne nói.

Cô vũ công duyên dáng này phát biểu rằng cô bắt đầu khám phá nghệ thuật múa từ năm 9 tuổi tại Trường múa ba lê và múa hiện đại St Lucia. Đam mê với loại hình nghệ thuật ngày, Roxanne đã nói rằng cô muốn theo đuổi các nghiên cứu nâng cao về khiêu vũ, cũng như phát triển hơn nữa tiềm năng của mình. "Tôi ước mình có thể bắt đầu học múa từ khi còn bé xíu nhưng tôi dự định sẽ tiếp tục học múa sau khi tôi đạt được bằng cấp đầu tiên",cô ấy nhận xét.

Ở tuổi mười một, chia sẻ bởi Nicholas, "Tôi cũng đã trở thành một thành viên của Bộ môn Khiêu vũ Avad". Cả hai nhóm bộ môn đã đóng góp đáng kể cho các kỹ thuật múa của tôi hiện nay. Sau khi có bằng cấp đầu tiên, tôi muốn học thạc sĩ về giáo dục vũ đạo. Biểu diễn tại các sự kiện trên sân khấu thế giới sẽ là một 'giấc mơ thành hiện thực' của tôi".

Roxanne là cựu sinh viên của Trường tiểu học Ave Maria, Tu viện Thánh Joseph và Trường Cao đẳng Cộng đồng Sir Arthur Lewis (SALCC). "Vào cuối năm học cấp hai, tôi đã hoàn thành chín môn CXC, cụ thể là; Toán, Tiếng Anh, Hóa học, Sinh học, Vật lý, Địa lý, Tây Ban Nha, Nguyên tắc Tài khoản và Công nghệ Thông tin". Tôi đạt được thành tích trong tất cả các môn học của mình, cô đã chia sẻ.

Tại SALCC, Didier-Nicholas tiếp tục theo học về Kế toán, Kinh tế, Nghiên cứu Quản lý và Nghiên cứu Truyền thông.

Nicholas học tại Đại học West Indies Saint Augustine, Trinidad và Tobago.

Cuộc thi

Lễ hội Hoa hậu St.Lucia 2011
Nicholas đã được trao vương miện với danh hiệu Nữ hoàng lễ hội St. Lucia vào năm 2011, đây là một cuộc thi thường niên tập trung vào văn hóa đảo Carnival và Bachannal.

Hoa hậu Carival 2012
Nicholas đã được trao vương miện Hoa hậu Carival tại St Vincent vào năm 2012.

Hoa hậu St.
Nicholas đã đăng quang Hoa hậu St. Lucia 2014 và dự thi Hoa hậu Hoàn vũ 2014 tại Mỹ vào ngày 25/1/2015.

Hoa hậu Hoàn vũ 2014
Nicholas dự thi cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2014 nhưng không được xếp hạng chung cuộc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Người hâm mộ chính thức của Hoa hậu St.
 Facebook của Nicholas

Sinh năm 1992
Nhân vật còn sống


title: Pseudobolivarita negevensis

text:
Pseudobolivarita negevensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pseudobolivarita
Động vật được mô tả năm 2003


title: Ophiusa hottentota

text:
Ophiusa hottentota là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ophiusa


title: Eois lilacea

text:
Eois lilacea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eois


title: Hợp chất carbon

text:
Các hợp chất của carbon được định nghĩa là các chất hóa học có chứa carbon. Nhiều hợp chất của carbon tồn tại hơn bất kỳ nguyên tố hóa học nào khác ngoại trừ hydro. Các hợp chất carbon hữu cơ nhiều hơn rất nhiều so với các hợp chất carbon vô cơ. Trong các liên kết chung của carbon với các nguyên tố khác là liên kết cộng hóa trị. Carbon là hóa trị 4 nhưng gốc tự do carbon và các carbene xảy ra như là chất trung gian tồn tại trong thời gian ngắn. Các ion carbon là carbocation và carbanion cũng tồn tại trong thời gian ngắn. Một tính chất carbon quan trọng là catenation là khả năng hình thành chuỗi và vòng carbon dài.

Tham khảo


title: Macropharyngodon choati

text:
Macropharyngodon choati là một loài cá biển thuộc chi Macropharyngodon trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1978.

Từ nguyên
Từ định danh của loài được đặt theo tên của J. Howard Choat, nhà sinh vật biển đến từ Đại học James Cook, là người đã thu thập mẫu vật của loài cá này vào năm 1967.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
M. choati có phạm vi phân bố ở Tây Nam Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận dọc theo bờ biển Đông Úc (bao gồm cả rạn san hô Elizabeth và rạn san hô Middleton ở ngoài khơi) và xung quanh Nouvelle-Calédonie.

M. choati sống xung quanh các rạn san hô trên nền đáy cát và đá vụn trong các đầm phá và vùng biển ngoài khơi ở độ sâu đến 27 m.

Mô tả
M. choati có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 10 cm. Cơ thể màu trắng lốm đốm các vệt màu cam. Nắp mang có một đốm màu xanh đen với viền màu vàng. Cá con có kiểu màu tương tự cá trưởng thành nhưng thiếu đốm đen trên mang.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 13.

Sinh thái
Thức ăn của M. choati có lẽ là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ ở tầng đáy. Cá con thường hợp thành những nhóm nhỏ, hoặc lẫn vào đàn của các loài bàng chài khác; cá trưởng thành thường sống đơn độc.

Tham khảo

C
Cá Thái Bình Dương
Cá Úc
Cá Nouvelle-Calédonie
Động vật được mô tả năm 1978


title: Xystrocera australasiae

text:
Xystrocera australasiae là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Xystrocera


title: Jean xứ Touraine

text:
Jean của Pháp (; 31 tháng 8 năm 1398 - 5 tháng 4 năm 1417) là một hoàng tử, trữ quân Dauphin của Pháp và là Công tước xứ Touraine, con trai thứ tư và là con thứ chín của Charles VI của Pháp và Isabeau xứ Bavaria.

Jean sinh ngày 31 tháng 8 năm 1398 ra ở Paris. Sau khi ba anh trai qua đời, ông trở thành Dauphin của Pháp vào năm 1415. Năm 1406, ở tuổi lên 8, ông được sắp xếp kết hôn với Jacqueline, người thừa kế của lãnh địa bá tước Hainaut, Hà Lan, Zealand và Frisia. Sau khi kết hôn với Jacqueline, ông được đưa về nuôi dưỡng tại lâu đài Le Quesnoy ở Hainaut, tại triều đình của mẹ vợ, Marguerite xứ Bourgogne. Sự sắp xếp này được thỏa thuận giữa cha và bố vợ của ông để đảm bảo an toàn cho ông khỏi triều đình ở Paris, cũng như làm quen với những vùng đất mà ông sẽ cai trị với tư cách chồng của Jacqueline sau khi cha cô qua đời.

Tuy nhiên, sau cái chết của người anh trai Louis vào tháng 12 năm 1415, ông nghiễm nhiên trở thành Dauphin tiếp theo của Pháp. Tuy vậy, cũng như số phận của các anh trai, Jean không sống được đến khi kế thừa ngôi vị nước Pháp. ông qua đời đột ngột vào ngày 5 tháng 4 năm 1417, khi mới ở tuổi 18. Nguyên nhân chính xác cái chết của ông vẫn còn nhiều tranh cãi. Theo một số người, nguyên nhân cái chết là do nhiễm trùng áp xe trên đầu, trong khi các nguồn khác cho rằng ông đã bị đầu độc.

Jean được chôn cất tại Tu viện Saint-Corneille của Compiègne. Người em trai của ông là Charles kế vị ngôi Dauphin và may mắn hơn các anh trai mình bước lên được ngôi vị nước Pháp.

Chú thích

Tham khảo

Vương tộc Valois
Trữ quân Pháp
Nhà Hainaut
Người Paris
Hoàng tử Pháp
Công tước xứ Touraine


title: Austrophorocera rusti

text:
Austrophorocera rusti là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Austrophorocera


title: Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2013 (Bảng C)

text:
Bảng C Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2013 bao gồm , ,  và . Các trận đấu diễn ra ở Linköping và Norrköping từ 12 tới 18 tháng 7 năm 2013.

Pháp đứng đầu bảng và tiến vào vòng đấu loại trực tiếp cùng đội nhì bảng Tây Ban Nha. Nga đứng thứ ba và bằng điểm với Đan Mạch của bảng A, tuy nhiên Nga bị loại trong loạt bốc thăm may rủi.

Bảng xếp hạng

|}

Pháp v Nga

Anh v Tây Ban Nha

Anh v Nga

Tây Ban Nha v Pháp

Pháp v Anh

Nga v Tây Ban Nha

Tham khảo và chú thích

Liên kết ngoài
Bảng C  trên UEFA

Bảng C


title: Synomera symphonia

text:
Synomera symphonia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Synomera


title: Pterolophia bicoloriantennata

text:
Pterolophia bicoloriantennata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia


title: Psilomastix suturalis

text:
Psilomastix suturalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Psilomastix


title: Idiodes simplaria

text:
Idiodes simplaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Idiodes


title: Hypephyra xanthospilaria

text:
Hypephyra xanthospilaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hypephyra


title: Anaplectoides delineata

text:
Anaplectoides delineata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anaplectoides


title: Tiếng Provençal

text:
Tiếng Provençal (, , ;  hoặc ) là một phương ngữ tiếng Occitan được nói bởi một nhóm người thiểu số ở miền Nam nước Pháp, chủ yếu ở Provence. Trong cộng đồng nói tiếng Anh, thuật ngữ Provençal từng được sử dụng để chỉ tất cả ngôn ngữ Occitan, nhưng bây giờ chủ yếu chỉ đến phương ngữ được nói ở Provence.

Provençal cũng là tên thông thường được đặt cho tiếng Occitan cổ được sử dụng bởi những người hát rong trong văn học thời Trung Cổ, trong khi tiếng Pháp cổ hoặc  được giới hạn ở mạn bắc của Pháp. Do đó, mã ISO 639-3 cho tiếng Occitan cổ là [pro].

Vào năm 2007, tất cả các mã ISO 639-3 cho phương ngữ tiếng Occitan, bao gồm cả [prv] cho Provençal, đã bị loại bỏ và sáp nhập vào [oci] Occitan. Các mã ([prv], [auv], [gsc], [lms], [lnc]) không còn được sử dụng, nhưng vẫn có nghĩa được gán cho chúng khi chúng được thiết lập trong Tiêu chuẩn.

Phân nhóm
Các phân nhóm chính của Provençal là:

 Rodanenc (theo tiếng Pháp Rhodanien) quanh hạ lưu sông Rhône, Arles, Avignon, Nîmes.
 Tiểu phương ngữ Rodanenc, Shuadit (hay Judeo-Provençal), được cho là đã biến mất kể từ năm 1977. Nó được nói bởi cộng đồng Do Thái xung quanh Avignon. Khi người Do Thái được cấp quyền tự do cư trú tại Pháp, phương ngữ bị mai một.
 Maritim hoặc Centrau hoặc Mediterranèu (Hàng hải hoặc miền Trung hoặc Địa Trung Hải) xung quanh Aix-en-Provence, Marseille, Toulon, Cannes, Antibes, Grasse, Forcalquier, Castellane, Draguignan.
 Niçard ở hạ du quận Nice.

Gavòt (bằng tiếng Pháp Gavot), nói tại Tây Occitan Alps, xung quanh Digne, Sisteron, Gap, Barcelonnette và thượng Nice, cũng ở một phần của Ardèche, còn được gọi là Vivaro-Alpine. Nó là một phương ngữ tiếng Occitan liên quan nhưng thường bị nhầm lẫn là phương ngữ của Provençal vì nó hiện diện tại một phần của khu vực Gavot (gần Digne và Sisteron) thuộc về vùng Provence lịch sử. Phương ngữ này được nói ở thung lũng thượng của Piemonte, Ý (Val Maira, Val Varacha, Val d'Estura, Entraigas, Limon, Vinai, Pignerol, Sestriera).

Chú thích

Tham khảo

 Jules (Jùli) Ronjat, L'ourtougràfi prouvençalo, Avignon: Vivo Prouvènço!, 1908.
 Robert Lafont, Phonétique et graphie du provçal: essai d'adaptation de la réforme linguistique constitane aux parlers de Provence, Toulouse: Institut d'Études Occitanes, 1951 [tái bản lần thứ 2. 1960]
 Robèrt Lafont, L'ortografia Occitana, lo provçau, Montpellier: Universitat de Coatselhièr III-Center d'Estudis Occitans, 1972.
 Jules Coupier, (& Philippe Blanchet) Dictionnaire français-provçal / Diciounàri francés-prouvençau, Aix en Provence: Association Dictionnaire Français-Provençal / Edisud, 1995. (phương ngữ rhodanian)
 Philippe Blanchet, Dictnaire thích français-provçal. (Variété côtière et intérieure), Paris, éditions Gisserot-éducation, 2002.
 Pierre Vouland, Du provçal rhodanien parlé à l'écrit mistralien, précis d'analyse structurale et soée, Aix-en-Provence, Edisud, 2005, 206 trang.
 Alain Barthélemy-Vigouroux & Guy Martin, Manuel pratique de provçal contemporain, Édisud 2006,

Liên kết ngoài

 Provençal - Từ điển tiếng Anh - một danh sách các từ, với một số sai lầm
 Âm vị học và hình thái học hiện đại được nghiên cứu bằng ngôn ngữ của Frederic Mistral (1921)

Ngôn ngữ tại Pháp
Ngôn ngữ tại Ý
Ngôn ngữ Gallo-Rôman


title: Người Israel (cổ đại)

text:
Người Israel (tiếng Hebrew: , , dịch nghĩa: "con cái của Israel") là một dân tộc và sắc tộc người Semit (Xê-mít) nói tiếng Hebrew tại vùng Cận Đông cổ đại, định cư tại vùng đất thuộc Canaan trong thời kỳ bộ lạc và quân chủ (từ thế kỷ 15 tới thế kỷ 6 TCN). Thuật ngữ Kinh thánh "người Israel" (phát âm như là: Y-xơ-ra-ên hay Ít-xa-ren), còn được gọi là "mười hai chi tộc" hoặc "con cái Israel", mang cả hai nghĩa là hậu duệ trực tiếp của tổ phụ Jacob (Israel) cũng như là cư dân của Vương quốc Israel và Judah thống nhất. Trong giai đoạn hậu lưu đày bắt đầu từ thế kỷ 5 TCN, hai nhóm còn sót lại được biết đến của các chi tộc Israel dần được gọi là người Do Thái và người Samari, sinh sống trên các lãnh thổ tương ứng là Judea & Galilea và Samaria.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lịch sử Do Thái cổ đại
Israel
Người Do Thái
Vùng đất Israel
Văn hóa và lịch sử Samaria


title: Trò chơi điện tử nhập vai

text:
Trò chơi điện tử nhập vai (tiếng Anh thường gọi là role-playing game hoặc viết tắt là RPG, tương tự với computer role-playing game và CRPG) là một thể loại trò chơi điện tử mà trong đó người chơi điều khiển các hành động của một nhân vật (hoặc một nhóm nhân vật) trong một thế giới trừu tượng, thường đi kèm một số hình thức chung như phát triển nhân vật bằng các số liệu thống kê. Nhiều trò chơi điện tử nhập vai có nguồn gốc từ trò chơi nhập vai trên bàn và sử dụng nhiều thuật ngữ, cài đặt và cơ chế chơi giống nhau. Những điểm tương đồng với trò chơi bút và giấy là các yếu tố kể chuyện và tường thuật, sự phát triển của nhân vật người chơi, độ phức tạp, cũng như giá trị chơi lại và khả năng nhập vai. Mặt trò chơi điện tử không cần người quản trò cũng như tốc độ phân tích khi vào trận. RPG phát triển từ các trò chơi có giao diện dạng cửa sổ, thể hiện bằng những văn bản đơn giản, từ đó phát triển thành trải nghiệm 3D trực quan phong phú.

Lịch sử và phân loại
Thể loại trò chơi điện tử nhập vai bắt đầu vào giữa những năm 1970 trên máy tính lớn, lấy cảm hứng từ các trò chơi nhập vai bằng bút và giấy như Dungeons & Dragons. Một số nguồn cảm hứng khác cho các trò chơi điện tử nhập vai ban đầu còn có trò chơi chiến tranh trên bàn, trò chơi mô phỏng thể thao, trò chơi phiêu lưu như Colossal Cave Adventure, các tác phẩm giả tưởng của các tác giả như  J. R. R. Tolkien, các trò chơi chiến lược truyền thống như cờ vua, và văn học sử thi cổ Epic of Gilgamesh, theo cùng một cấu trúc cơ bản, là bắt đầu các nhiệm vụ khác nhau để hoàn thành mục tiêu.

Sau thành công của các trò chơi điện tử nhập vai như Ultima và Wizardry, lần lượt đóng vai trò là bản thiết kế chuẩn cho Dragon Quest và Final Fantasy, thể loại nhập vai cuối cùng đã chia thành hai phong cách, trò chơi điện tử nhập vai phương Đông và nhập vai phương Tây, do sự khác biệt về văn hóa, mặc dù gần như phản ánh sự phân chia nền tảng tương ứng giữa máy chơi game và máy tính. Cuối cùng, trong khi các RPG đầu tiên đem đến trải nghiệm chơi một người chơi tuyệt đối, sự phổ biến của chế độ nhiều người chơi đã tăng mạnh trong khoảng thời gian từ đầu đến giữa những năm 1990 với các trò chơi nhập vai hành động như Secret of Mana và Diablo. Với sự ra đời của Internet, các trò chơi nhiều người chơi đã trở thành trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi (MMORPG), bao gồm Lineage, Final Fantasy XI, và World of Warcraft.

Thể loại con

Hành động nhập vai

phải|nhỏ|Video giới thiệu cách chơi điển hình của một trò chơi nhập vai hành động point and click.
Các trò chơi hành động nhập vai thường có tính năng mỗi người chơi sẽ điều khiển trực tiếp một nhân vật trong thời gian thực và tập trung mạnh vào chiến đấu và hành động. Cốt truyện và sự tương tác với nhân vật luôn giữ ở mức tối thiểu. Các trò chơi hành động nhập vai ban đầu có xu hướng tuân theo khuôn mẫu của các trò chơi của Nihon Falcom thập niên 1980 như Dragon Slayer và loạt Ys, có tính năng chiến đấu hack and slash, điều khiển trực tiếp các chuyển động và hành động của nhân vật người chơi, sử dụng bàn phím hoặc bộ điều khiển trò chơi, thay vì sử dụng các menu. Công thức này được cô đọng bởi trò chơi phiêu lưu hành động, The Legend of Zelda (1986), đã đặt ra khuôn mẫu ban đầu để nhiều trò chơi nhập vai hành động sau đó áp dụng, bao gồm cả những đổi mới như thế giới mở, lối chơi phi tuyến tính, pin lưu điểm chơi, và một nút tấn công, diễn tả hoạt cảnh một cú vung kiếm hoặc đòn tấn công bằng viên đạn trên màn hình. Trò chơi cũng làm gia tăng sự xuất hiện của các trò chơi hành động nhập vai được phát hành từ cuối những năm 1980, cả ở Nhật Bản và Bắc Mỹ. Loạt Legend of Zelda tiếp tục tạo ảnh hưởng đến sự chuyển đổi của những trò chơi nhập vai trên máy tính và máy chơi trò chơi điện tử tại gia, từ cách chiến đấu theo lượt, nặng về chỉ số sang chiến đấu hành động thời gian thực trong những thập kỷ sau đó.

Trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi
Mặc dù nhiều trò chơi nhập vai ban đầu chỉ dành cho các hệ thống máy tính lớn PLATO vào cuối thập niên 1970, cũng hỗ trợ nhiều người chơi đồng thời, mức độ phổ biến của chế độ nhiều người chơi trong các trò chơi nhập vai chính thống không tăng nhiều cho đến đầu thập niên 1990. Ví dụ, Secret of Mana (1993), một trong những trò chơi hành động nhập vai đầu tiên của Square, cũng là một trong những trò chơi RPG thương mại đầu tiên có lối chơi hợp tác nhiều người chơi, đem đến hành động cùng lúc cho hai và ba người khi nhân vật chính đã chiêu mộ thành viên vào nhóm. Sau đó, Diablo (1996) kết hợp các yếu tố CRPG và trò chơi hành động với chế độ nhiều người chơi trên Internet, tối đa bốn người chơi vào cùng một thế giới và chiến đấu với quái vật, trao đổi vật phẩm hoặc chiến đấu chống lại nhau.
trái|nhỏ|Nhiều người trò chuyện và chơi trực tuyến trong MMORPG Daimonin.
Cũng trong khoảng thời gian này, thể loại MUD do MUD1 tạo ra vào năm 1978 đang trải qua một giai đoạn mở rộng đáng kể do sự phát hành và lan rộng của LPMud (1989) và DikuMUD (1991). Chẳng bao lâu sau, được thúc đẩy bởi mức độ phổ biến tất yếu của Internet, những xu hướng song song này đã hợp nhất trong việc phổ biến đồ họa MUD, thứ sau này gọi là trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi hoặc MMORPG, bắt đầu với các trò chơi như Meridian 59 (1995), Nexus: The Kingdom of the Winds (1996), Ultima Online (1997), Lineage (1998), và EverQuest (1999), và dẫn đến những hiện tượng hiện đại hơn như RuneScape (2001), Ragnarok Online(2002), Final Fantasy XI (2003), Eve Online (2003) Toontown Online của Disney (2003) và World of Warcraft (2004).

Roguelikes và roguelites

phải|nhỏ|NetHack và các roguelikes khác thường sử dụng các ký tự văn bản ASCII để đại diện cho các đối tượng trong thế giới trò chơi. Vị trí của nhân vật chính trong hình này biểu thị bằng ký hiệu @.
Roguelike là một nhánh phụ của trò chơi điện tử nhập vai, có đặc điểm là tạo ra các cấp độ trò chơi theo màn chơi, lối chơi theo lượt, đồ họa dựa trên ô, cái chết vĩnh viễn của nhân vật người chơi và thường dựa trên bối cảnh tường thuật có độ giả tưởng cao. Roguelikes xuất phát từ trò chơi Rogue năm 1980, đặc biệt phản ánh đồ họa sprite và văn bản dựa trên nhân vật Rogue. Những trò chơi này rất phổ biến trong giới sinh viên đại học và các lập trình viên máy tính thập niên 1980 và 1990, dẫn đến một số lượng lớn các biến thể xuất hiện, nhưng vẫn tuân thủ các yếu tố trò chơi chung này. Một số biến thể nổi tiếng hơn như Hack, NetHack, Ancient Domains of Mystery, Moria, Angband, loạt Tales of Maj'Eyal. Loạt Mystery Dungeon của Chunsoft ở Nhật Bản, lấy cảm hứng từ Rogue, cũng nằm trong khái niệm trò chơi roguelike.

Gần đây, các máy tính gia đình và hệ thống chơi trò chơi dần mạnh hơn, các biến thể mới của roguelikes kết hợp với các thể loại trò chơi khác, các yếu tố chủ đề và phong cách đồ họa đã trở nên phổ biến, thường vẫn giữ khái niệm về thủ tục chung. Những tựa trò chơi này đôi khi bị gắn nhãn là "giống roguelike", "rogue-lite" hoặc "mê cung chết chóc" để phản ánh sự biến đổi từ những tựa trò chơi bắt chước cách chơi của roguelikes truyền thống một cách trung thực hơn. Các trò chơi khác, như Diablo và UnReal World,, lấy cảm hứng từ các trò chơi roguelikes.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The History of Computer Role-Playing Games tại Gamasutra

Trò chơi điện tử nhập vai
Thể loại trò chơi điện tử
Thuật ngữ trò chơi điện tử


title: Pennalticola rectangulum

text:
Pennalticola rectangulum là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pennalticola


title: Argyropasta thermopera

text:
Argyropasta thermopera là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Argyropasta


title: Prostynia, Hạt Drawsko

text:
Prostynia  () là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Kalisz Pomorski, thuộc quận Drawsko, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía tây bắc Kalisz Pomorski,  về phía nam của Drawsko Pomorskie và  về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Ngôi làng có dân số 90 người.

Tham khảo


title: Kaiserschmarrn

text:
Kaiserschmarrn hoặc Kaiserschmarren là một loại bánh mỏng dẹt được cắt xé thành từng miếng nhỏ trong lúc chế biến. Đây là món ăn ngọt rất nổi tiếng ở Áo, miền nam nước Đức, Hungary, Slovenia và khu vực phía bắc của Croatia. Tên của món ăn này xuất phát từ vị Hoàng đế (Kaiser) Franz Joseph I của Áo (1830–1916), là người rất thích món bánh này.

Nguồn gốc của từ
Tên gọi Kaiserschmarrn được ghép bởi 2 từ Kaiser có nghĩa là hoàng đế và Schmarrn mang nhiều ý nghĩa khác nhau như chuyện vặt, mớ hỗn độn, điều vô nghĩa, điều nực cười.

Công thức của Kaiserschmarrn
Kaiserschmarrn được làm từ bột nhão ngọt làm bánh gồm bột mì, trứng, đường, muối, sữa và được nướng với bơ. Khi làm bánh, lòng trắng của trứng sẽ được tách riêng và được đánh đều đến khi quánh lại và nhuyễn mịn. Ngoài ra, thành phần chính truyền thống còn có nho khô. Trước khi nấu, nho khô sẽ được ngâm trong rượu rum. Người đầu bếp có thể tạo ra các hương vị khác nhau của Kaiserschmarrn dựa trên sở thích nấu ăn của họ như thay nho khô ngâm rượu rum bằng quả hạch, trái anh đào, trái mận, mứt táo hoặc những thành phần nhỏ khác như táo cắt nhỏ, nho khô với đường ca-ra-men kết hợp với quả hạnh được nghiền vụn.

Kaiserschmarrn được chia thành từng miếng nhỏ và được rắc bột đường lên trên bánh. Món ăn sẽ được dọn ra khi còn nóng và được ăn kèm với nước sốt táo hoặc nước sốt mận hay là mứt hoa quả được làm từ quả mận, quả của cây ỏng ảnh, dâu hoặc táo.

Nguồn gốc lịch sử
Kaiserschmarrn là món ăn được phục vụ lần đầu tiên cho hoàng đế Franz Joseph I của Áo. Có nhiều câu truyện liên quan tới món ăn này và nhà vua. Trong đó, có một câu truyện nói về hoàng đế Franz Joseph I và vợ của ngài là hoàng hậu Elisabeth xứ Bayern. Hoàng hậu Elisabeth luôn bị ám ảnh bởi việc duy trì một vòng eo nhỏ nên vị hoàng hậu đã ra lệnh cho đầu bếp của hoàng gia chuẩn bị các món tráng miệng nhẹ cho bà. Điều này đã khiến cho hoàng đế Franz Joseph I không hài lòng. Khi chứng kiến đầu bếp hoàng gia làm bánh, hoàng hậu đã từ chối dùng món ăn này vì bà cho rằng món bánh quá béo. Vì thế, hoàng đế Franz Joseph I tỏ ra bực mình và muốn thử món ăn để xem món bánh của đầu bếp hoàng gia làm như thế nào mà bị hoàng hậu từ chối. Ngay sau đó, Hoàng đế đã rất thích món bánh do đầu bếp hoàng gia làm. Ngài không những dùng hết phần bánh của mình, mà còn dùng luôn phần ăn của hoàng hậu.

Chú thích

Liên kết ngoài
[ http://www.germanworldonline.com/index.php/kaiserschmarrn-2]
[ http://www.germanfoodguide.com/recipes.cfm?recipe_number=37]
[ https://www.lbi.org/2014/05/kaiserschmarrn/ ]

Ẩm thực Áo
Món tráng miệng
Bánh
Pancakes
Ẩm thực Hungary


title: 1917 (phim)

text:
1917 là một bộ phim điện ảnh đề tài chiến tranh sử thi năm 2019 do Sam Mendes đạo diễn kiêm sản xuất và đồng biên kịch. Phim có sự tham gia diễn xuất của George MacKay, Dean-Charles Chapman trong vai hai nhân vật chính, cùng với Mark Strong, Andrew Scott, Richard Madden, Claire Duburcq, Colin Firth và Benedict Cumberbatch trong các vai phụ. 1917 dựa trên một câu chuyện có thật của ông nội Mendes, kể về hai chàng lính trẻ người Anh trong đỉnh điểm Thế chiến I được giao nhiệm vụ chuyển một thông điệp đến Tiểu đoàn 2, với nội dung cảnh báo về cuộc phục kích của quân đội Đức nếu họ thực hiện một cuộc tấn công đã lên kế hoạch từ trước. Nhiệm vụ này càng trở nên quan trọng hơn khi anh trai của một trong hai người nằm trong đợt ra quân đầu tiên của Tiểu đoàn 2.

Dự án được chính thức công bố vào tháng 6 năm 2018, sau đó MacKay và Chapman đã ký hợp đồng diễn xuất vào tháng 10; những diễn viên còn lại lần lượt tham gia dự án vào tháng 3 năm sau. Quá trình ghi hình diễn ra từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2019 tại Anh, trong đó nhà quay phim Roger Deakins cùng nhà dựng phim Lee Smith sử dụng những cảnh quay dài để toàn bộ tác phẩm trở thành một bộ phim không cắt cảnh.

1917 có buổi công chiếu ra mắt tại Anh Quốc vào ngày 4 tháng 12 năm 2019. Phim được hãng Universal Pictures khởi chiếu rộng rãi tại Hoa Kỳ vào ngày 25 tháng 12, và tại Anh Quốc vào ngày 10 tháng 1 năm 2020 bởi hãng Entertainment One. Bộ phim đã nhận những lời tán dương không ngớt từ giới phê bình và là một thành công lớn tại phòng vé với tổng danh thu trên toàn thế giới là 368,7 triệu USD. Tác phẩm nhận được nhiều đề cử và giải thưởng danh giá, trong đó có mười đề cử tại Giải Oscar lần thứ 92 và chiến thắng ba hạng mục: Quay phim xuất sắc nhất, Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất cùng Hòa âm hay nhất. Phim cũng giành giải Phim chính kịch xuất sắc nhất và Đạo diễn xuất sắc nhất tại Giải Quả cầu vàng lần thứ 77. Ngoài ra, 1917 còn vinh dự nằm trong danh sách tốp 10 tác phẩm điện ảnh hay nhất năm 2019 do Ủy ban Quốc gia về Phê bình Điện ảnh và Viện phim Mỹ bầu chọn. Đây cũng là bộ phim cuối cùng giành giải Oscar cho Hòa âm hay nhất, trước khi giải thưởng được hợp nhất với Biên tập âm xuất sắc nhất thành một hạng mục duy nhất là Giải Oscar cho Âm thanh hay nhất.

Nội dung
Vào ngày 6 tháng 4 năm 1917, trinh sát trên không quan sát thấy quân đội Đức, vốn đã rút lui khỏi một khu vực của Mặt trận phía Tây nước Pháp trước đó, đang đưa quân đến Phòng tuyến Hindenburg, nơi bọn chúng sẽ áp đảo quân đội Anh bằng pháo binh. Vì những đường dây điện thoại dã chiến đã bị cắt, nên hai người lính trẻ Anh Quốc, Schofield và Blake, được Đại tướng Erinmore giao nhiệm vụ chuyển một mệnh lệnh của ông tới Đại tá Mackenzie thuộc Tiểu đoàn 2 của Trung đoàn Devonshire, nhằm cảnh báo cuộc tấn công theo kế hoạch sẽ gây nguy hiểm cho mạng sống của 1.600 người, bao gồm cả anh trai của Blake, Trung úy Joseph Blake.

Schofield cùng Blake băng qua "vùng không người" và đi đến những chiến hào bỏ hoang của quân đội Đức. Trong hầm trú ẩn dưới lòng đất, hai người phát hiện nơi này đã bị lính Đức gài bẫy. Sau đó, một con chuột chạy lên cái bẫy và kích hoạt nó, khiến cho khu vực mà Schofield đứng bị nổ tung. Vụ nổ gần như giết chết Schofield, nhưng Blake đã lôi anh ra khỏi đống đổ nát rồi cùng nhau chạy ra ngoài hầm.

Cả hai đến một trang trại bỏ hoang, nơi họ chứng kiến một cuộc không chiến nhỏ giữa ba chiếc máy bay của Đức và quân Đồng minh gần đó. Một lát sau, chiếc máy bay Đức lao vào trang trại, rồi Schofield cùng Blake liền chạy đến để cứu viên phi công; tuy nhiên, hắn ta lại đâm Blake và bị Schofield hạ gục. Schofield an ủi Blake trước khi anh chết, hứa sẽ hoàn thành nhiệm vụ và viết thư cho mẹ Blake. Sau khi chôn cất Blake, lấy nhẫn, thẻ bài cũng như lá thư của Erinmore từ người Blake, Schofield tiếp tục thực hiện nhiệm vụ và được một đội quân Anh đi qua đón.

Một cây cầu kênh gần Écoust-Saint-Mein bị phá hủy, làm cho đoàn xe không thể đi qua, thế nên Schofield đành phải chia tay họ. Anh sử dụng những gì còn sót lại của cây cầu để băng qua kênh, và bị một tay bắn tỉa Đức phát hiện và tấn công. Sau đó Schofield bắn hắn trọng thương và tiến vào căn nhà nơi tay bắn tỉa ẩn nấp, rồi cả hai bắn nhau; tên lính bị giết, còn Schofield thì lịm đi vì vết thương.

Schofield tỉnh dậy vào ban đêm và đi đến một thị trấn đang chìm trong biển lửa. Khi bị một tên lính Đức đuổi theo, Schofield tình cờ đi vào nơi ẩn náu của một phụ nữ Pháp và một em bé mồ côi cha mẹ. Cô đã sơ cứu vết thương cho Schofield, rồi chàng lính trẻ để lại sữa cùng một số đồ dùng khác cho cô và em bé trước khi rời đi, bất chấp lời cầu xin của người phụ nữ. Schofield sau đó bóp cổ một tên lính Đức nhằm bịt mồm hắn, chạy qua gã đồng đội say rượu rồi trốn thoát khỏi một tên lính khác bằng cách nhảy xuống sông. Anh bị dòng nước cuốn xuống một thác nước trước khi dạt vào bờ sông. Trong rừng, Schofield tìm thấy Đại đội Devon 2 khi họ đang chuẩn bị cho đợt tấn công cuối cùng. Lúc đại đội bắt đầu hành quân, Schofield cố gắng tiếp cận Đại tá Mackenzie để giao bức thư.

Schofield đến Tiểu đoàn 2 vào buổi sáng ngay trước khi cuộc tấn công bắt đầu. Vì chiến hào quá chật chội nên anh đành phải chạy nước rút trên chiến trường, trong lúc bộ binh Anh bắt đầu tấn công và bị áp đảo dữ dội bởi pháo binh Đức. Cuối cùng anh đã gặp chỉ huy của tiểu đoàn, Đại tá Mackenzie, và cuộc tấn công bị hoãn lại.

Schofield sau đó tìm được Joseph Blake - một trong những người nằm trong quân đợt đầu nhưng không bị thương, đồng thời cũng là anh ruột của người lính trẻ Blake đã chết trước đó. Schofield thông báo cho Joseph về cái chết của Blake, điều đó làm cho Joseph rất buồn, nhưng đã cảm ơn Schofield vì những nỗ lực của anh. Schofield yêu cầu được viết thư cho mẹ của Blake để nói với bà ấy về việc làm anh hùng của Blake, và Joseph đồng ý.

Schofield bước đi và ngồi dưới gốc cây gần đó, cuối cùng cũng có thể nghỉ ngơi sau khi hoàn thành nhiệm vụ, đồng thời tiết lộ rằng anh có hai cô con gái nhỏ và một người vợ đang chờ anh trở về.

Diễn viên
 George MacKay vai Will Schofield
 Dean-Charles Chapman vai Tom Blake
 Mark Strong vai Đại úy Smith
 Andrew Scott vai Trung úy Leslie
 Richard Madden vai Trung uý Joseph Blake
 Claire Duburcq vai Lauri
 Colin Firth vai Đại tướng Erinmore
 Benedict Cumberbatch vai Đại tá Mackenzie
 Daniel Mays vai Trung sĩ Sanders
 Adrian Scarborough vai Thiếu tá Hepburn
 Jamie Parker vai Trung úy Richards
 Michael Jibson vai Trung úy Hutton
 Richard McCabe vai Đại tá Collins
 Nabhaan Rizwan vai Sepoy
 Michael Cornelius vai Bình nhì Cornelius
 Daniel McMillon vai lính bắn tỉa
 Anson Boon vai Binh nhì Cook

Sản xuất

Tiền kỳ
Amblin Partners và New Republic Pictures cho biết cả hai công ty đã mua lại bản quyền của dự án vào tháng 6 năm 2018, trong đó vai trò chỉ đạo đạo diễn thuộc về Sam Mendes; ông cũng chấp bút cho phần kịch bản phim cùng với Krysty Wilson-Cairns. Tháng 8 năm 2019, Mendes tuyên bố rằng bộ phim mới của ông "là câu chuyện về một người đưa tin có thông điệp cần phải gửi đi. Và đó là tất cả những gì tôi có thể nói. Nó đã được kể cho tôi nghe từ khi còn là một đứa trẻ, và câu chuyện (hoặc đoạn) này rõ ràng là đã được tôi mở rộng đáng kể. Tuy nhiên, câu chuyện cũng chứa những cốt lõi của riêng nó." Những ý tưởng cho một kịch bản, mà Mendes chắp bút cùng với Krysty Wilson-Cairns, xuất phát từ câu chuyện mà ông của Mendes, Alfred Mendes, một người gốc Trinidad, đã giao thông điệp cho quân đội Anh ở Mặt trận phía Tây, kể lại cho vị đạo diễn nghe. Mendes nói: "Tôi cảm thấy có nghĩa vụ cần phải tri ân ông của mình. Điều quan trọng cần phải nhớ là họ đang đấu tranh cho một châu Âu tự do và thống nhất. Thật tuyệt khi bây giờ được nhắc lại điều đó."

Tuyển vai
Tom Holland được xác nhận đang trong quá trình đàm phán để tham gia bộ phim vào tháng 9 năm 2018, mặc dù sau đó anh đã rời khỏi dự án do bị ràng buộc hợp đồng để thực hiện các cảnh quay lại cho Hành tinh hỗn loạn vào tháng 4 năm 2019. Tháng 10 năm 2018, Roger Deakins đã tái hợp với Mendes với vai trò quay phim. Đồng thời, George MacKay và Dean-Charles Chapman cũng tham gia đàm phán để đóng vai chính trong cùng tháng đó. Thomas Newman được mời về đảm nhiệm vai trò soạn nhạc cho bộ phim vào tháng 3 năm 2019. Cũng trong tháng 3, Benedict Cumberbatch, Colin Firth, Mark Strong, Richard Madden, Andrew Scott, Daniel Mays, Adrian Scarborough, Jamie Parker, Nabhaan Rizwan và Claire Duburcq lần lượt tham gia vào tác phẩm với các vai diễn phụ.

Quay phim
Roger Deakins là nhà quay phim chính cùa bộ phim, đây cũng là lần hợp tác thứ tư của ông với Mendes, đầu tiên là trong tác phẩm Jarhead năm 2005. Việc quay phim được thực hiện dưới hình thức cú máy dài và các cảnh quay camera chuyển động được dàn dựng công phu để mang lại hiệu quả của hai cảnh quay liên tục. Mặc dù báo chí thường nói rằng bộ phim chỉ được ghi hình trong một cảnh quay duy nhất, tuy nhiên có một phân đoạn nó đã chuyển dần sang màu đen, khi Schofield bị bắn và bất tỉnh. Mendes giải thích: "Điều đó có liên quan đến một sự thật, rằng tôi muốn tác phẩm diễn ra từ chiều đến tối, rồi sau đó là từ tối đến bình minh. Tôi muốn nó diễn ra ở hai thời điểm... Tôi muốn đưa nó đi đến nơi giống như là một ảo giác. Một nơi nào đó siêu thực hơn, gần giống như giấc mơ. Và nó cũng thật là khủng khiếp".

1917 là phim điện ảnh đầu tiên sử dụng máy quay điện ảnh kỹ thuật số Arri Alexa Mini LF đề ghi hình. Ban đầu Deakins muốn sử dụng một máy quay có cảm biến máy ảnh định dạng lớn, nhưng sau đó lại cho rằng máy quay Alexa LF nguyên gốc có kích thước cũng như khối lượng quá lớn để có thể quay được những cảnh quay thân mật. Hãng Arri đã cung cấp cho ông một máy Mini LF vào thời điểm hai tháng trước khi quá trình quay phim khởi động, và thêm hai máy quay nữa vào thời điểm một tuần trước ngày ghi hình. Ông sử dụng các ống kính Arri Signature Prime với ba tiêu cự khác nhau: một ống kính 40 mm cho hầu kết các cảnh quay, một ống kính rộng hơn cỡ 35 mm ho các cảnh tquay rong đường hầm và boongke để nhấn mạnh cự ngột ngạt, và một ống kính hẹp 47 mm ở cảnh quay trên sông nhằm làm mờ phần bối cảnh.

Quá trình ghi hình diễn ra vào ngày 1 tháng 4 năm 2019 đến tháng 6 năm 2019 tại Wiltshire, Hankley Common ở Surrey và Govan, cũng như tại Phim trường Shepperton. Các nhà bảo tồn đã lo ngại về việc quay phim trên đồng bằng Salisbury vì họ cảm thấy rằng việc sản xuất có thể làm xáo trộn những thứ chưa được khám phá tại đó, và đã yêu cầu một cuộc thăm dò khu vực trước khi khởi động bất kỳ quá trình sản xuất nào. Ngoài ra, một số phân đoạn còn yêu cầu có sự tham gia của tối đa 500 diễn viên quần chúng.

Một số phân cảnh của bộ phim cũng được quay gần Low Force, trên sông Tees thuộc Teesdale vào tháng 6 năm 2019. Nhân viên sản xuất phải lắp đặt các biển cảnh báo cho người đi bộ trong khu vực để họ không làm gián đoạn quá trình ghi hình. Các cảnh trên sông hầu hết được quay bằng máy bay không người lái, đồng thời các diễn viên và đoàn làm phim được một chuyên gia phiêu lưu địa phương hướng dẫn để đảm bảo an toàn trong các cảnh quay nguy hiểm.

Âm nhạc

Album nhạc phim của 1917 được sáng tác bởi Thomas Newman, cộng tác viên lâu năm của đạo diễn Sam Mendes. Album đã được đề cử Giải Oscar cho nhạc phim hay nhất (đề cử thứ tư của Newman cho một bộ phim của Mendes), Giải BAFTA cho nhạc phim hay nhất và Giải Quả cầu vàng cho nhạc phim hay nhất, cùng với nhiều giải thưởng khác.

Phát hành
Tác phẩm ra mắt lần đầu vào ngày 4 tháng 12 năm 2019, tại Buổi chiếu phim Hoàng gia 2019. Sau đó 1917 bắt đầu phát hành hạn chế ở Hoa Kỳ và Canada vào ngày 25 tháng 12 năm 2019 tại mười một địa điểm, trước khi phim được phát hành rộng rãi vào ngày 10 tháng 1 năm 2020.

Universal Pictures đã chi khoảng 115 triệu USD để in ấn và quảng bá cho bộ phim.

Phương tiện tại gia
1917 được phát hành dưới định dạng phim số Digital HD vào ngày 10 tháng 3 năm 2020, và dưới cách định dạng đĩa vật lý DVD, Blu-ray và Ultra HD Blu-ray vào ngày 24 tháng 3 năm 2020.

Đón nhận

Doanh thu phòng vé
1917 đã thu về 159,2 triệu USD ở Hoa Kỳ và Canada và 208 triệu USD ở các quốc gia khác, với tổng doanh thu trên toàn thế giới là 368 triệu USD, so với kinh phí sản xuất của phim là 90–100 triệu USD. Deadline Hollywood ước tính lợi nhuận ròng của tác phẩm là 77 triệu USD.

Tại Hoa Kỳ, bộ phim đã thu về được 251.000 USD trong ngày công chiếu giới hạn đầu tiên. Doanh thu tuần đầu của 1917 là 570.000 USD, và tổng doanh thu trong vòng năm ngày là 1 triệu USD, với số tiền trung bình ở mỗi địa điểm là 91.636 USD. Bộ phim tiếp tục thu về tổng cộng 2,7 triệu USD trong 15 ngày phát hành giới hạn tiếp theo. Sau đó, phim đã được công chiếu rộng rãi vào ngày 10 tháng 1 và đã thu về 14 triệu USD vào ngày đầu tiên ra mắt, bao gồm 3,25 triệu USD từ các buổi xem trước vào tối thứ năm. Phim đã thu về 36,5 triệu USD vào dịp cuối tuần (vượt qua doanh thu ước tính ban đầu là 25 triệu USD), trở thành bộ phim đầu tiên truất ngôi Star Wars: Skywalker trỗi dậy tại phòng vé. Vào tuần thứ hai, tác phẩm đã thu về 22 triệu USD (và 26,8 triệu USD trong bốn ngày kỷ niệm sinh nhật của Martin Luther King Jr.), xếp thứ hai sau "tân binh" Những gã trai hư trọn đời. Sau đó, 1917 đã thu về 15,8 triệu USD và 7,7 triệu USD trong dịp cuối tuần tiếp theo. Vào dịp cuối tuần Lễ trao giải Oscar, tác phẩm thu về 9,2 triệu USD và vào dịp cuối tuần sau khi nó chiến tháng ba hạng mục ở giải thưởng, phim đã thu về được 8,1 triệu USD.

Đánh giá chuyên môn
Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, bộ phim nhận 89% lượng đồng thuận dựa trên 454 đánh giá, với điểm số trung bình là 8,4/10. Các nhà phê bình nhất trí rằng "Khốc liệt, nhập tâm cùng những thành tựu kỹ thuật ấn tượng, 1917 đã diễn tả lại những trận đánh chiến hào trong Thế chiến I một cách trần trụi và đầy kinh ngạc." Metacritic đã cho tác phẩm 78/100 điểm dựa trên 57 nhà phê bình, cho thấy "những đánh giá chung thuận lợi." Khán giả được khảo sát bởi CinemaScore đã cho bộ phim điểm trung bình "A−" theo thang điểm từ A+ đến F và PostTrak báo cáo phim được chấm 4,5/5 điểm từ những người xem mà họ khảo sát, với 69% trong số đó nói rằng "chắc chắn sẽ giới thiệu tác phẩm".

Nhiều nhà phê bình đã lựa chọn bộ phim vào danh sách những bộ phim hay nhất năm 2019, trong đó có Kate Erbland của IndieWire và Sheri Linden của The Hollywood Reporter. Viết cho tờ Hindustan Times, cây bút Rohan Naahar nhận định: "Tôi có thể tưởng tượng được tầm ảnh hưởng của 1917 đối với những khán giả không mấy quen thuộc với các kỹ thuật mà Sam Mendes và Roger Deakins đã sử dụng." Trong một bài đánh giá cho NPR, Justin Chang lại đưa ra nhận định kém tích cực hơn. Anh thừa nhận 1917 là một "thành tựu kỹ thuật đáng kinh ngạc" nhưng lại không cho rằng tổng thể tác phẩm ngoạn mục đến vậy, vì phong cách làm phim của Mendes với các cảnh quay liên tục "có thể gây mất tập trung". Nhà phê bình Manohla Dargis của The New York Times thì gọi tác phẩm này là "Bức họa chiến tranh được sắp xếp và làm sạch một cách cẩn thận [...], biến một trong những chương thảm khốc nhất của thời kỳ hiện đại thành một buổi trình chiếu đầy trang nhã." Alison Willmore từ Vulture lại so sánh 1917 với bộ phim chiến tranh Cuộc di tản Dunkirk (2017) theo chiều hướng tiêu cực: "Sự giả tạo trong tính thẩm mỹ đã lấn át mọi ý đồ khác của bộ phim."

Giải thưởng và đề cử
1917 đã vinh dự góp mặt trong danh sách 10 phim điện ảnh cuối năm của nhiều nhà phê bình:

 Hạng 1 Sam Allard, Cleveland Scene
 Hạng 1 Johnny Oleksinski, New York Post
 Hạng 1 Tim Miller, Cape Cod Times
 Hạng 1 Lawrence Toppman, The Charlotte Observer
 Hạng 1 Mal Vincent, The Virginian-Pilot
 Hạng 1 Sandy Kenyon, WABC-TV
 Hạng 2 Randy Myers, The Mercury News
 Hạng 3 Matt Goldberg, Collider
 Hạng 3 Jason Rantz, KTTH
 Hạng 3 Mara Reinstein, Us Weekly
 Hạng 3 Chuck Yarborough, Cleveland Plain Dealer
 Hạng 4 Lindsey Bahr, Associated Press
 Hạng 4 Benjamin Lee, The Guardian
 Hạng 4 Brian Truitt, USA Today
 Hạng 5 Các nhân viên, Consequence of Sound
 Hạng 5 Bruce Miller, Sioux City Journal
 Hạng 6 Cary Darling, Houston Chronicle
 Hạng 6 Peter Travers, Rolling Stone
 Hạng 6 Ethan Alter, Marcus Errico và Kevin Polowy, Yahoo! Entertainment
 Hạng 6 Chris Bumbray, JoBlo
 Hạng 6 Peter Howell, Toronto Star
 Hạng 7 David Crow, Den of Geek
 Hạng 7 Tom Gliatto, People
 Hạng 8 Todd McCarthy, The Hollywood Reporter
 Hạng 8 Jeffrey M. Anderson, San Francisco Examiner
 Hạng 8 Anita Katz, San Francisco Examiner
 Hạng 8 Col Needham, IMDb
 Hạng 9 Richard Whittaker, The Austin Chronicle
 Hạng 9 Dann Gire, Chicago Daily Herald
 Hạng 9 Mike Scott, New Orleans Times-Picayune
 Hạng 10 Max Weiss, Baltimore Magazine

1917 được xướng tên tại Giải Oscar lần thứ 92 với mười một đề cử, và đã chiến thắng hạng mục Quay phim xuất sắc nhất, Hòa âm thanh hay nhất và Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất. Phim cũng được đề cử tại ba hạng mục ở Giải Quả cầu vàng lần thứ 77 và chiến thắng Phim chính kịch hay nhất và Đạo diễn xuất sắc nhất. Đồng thời, tác phẩm cũng gặt hái được tám đề cử tại Giải Lựa chọn của các nhà phê bình điện ảnh lần thứ 25 và đem về ba giải thưởng, trong đó có Đạo diễn xuất sắc nhất; bộ phim đã dẫn đầu Giải BAFTA lần thứ 73 với 9 đề cử và đem về 7 tượng vàng, bao gồm Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất và Phim Anh hay nhất. Cuối cùng, tác phẩm giành được giải Phim có giá trị nhất năm 2020 bởi Điện ảnh Hòa bình. Ngoài ra, 1917 cũng vinh dự được Ủy ban đánh giá quốc gia và Viện phim Mỹ bầu chọn là một trong mười tác phẩm điện ảnh hay nhất năm.

Tính xác thực lịch sử

Bộ phim lấy cảm hứng từ Chiến dịch Alberich, một cuộc đưa quân của Đức đến các vị trí mới dễ bảo vệ hơn thuộc Phòng tuyến Hindenburg, diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày 9 tháng 2 đến ngày 20 tháng 3 năm 1917. Tuy nhiên, tất cả các nhân vật chính và phụ đều có vẻ là hư cấu.

Khi vết cho tờ Thời báo New York, cây bút Cathy Tempelsman cho rằng mạch truyện phim sẽ tạo ra một bức tranh "gây hiểu lầm nguy hiểm" về cuộc chiến, cho thấy "mối quan tâm về sự tôn nghiêm của con người từ trên xuống", trong khi thực tế là "sự thờ ơ đáng sợ của Bộ chỉ huy tối cao của Anh đã gây ra cái chết cho hàng trăm ngàn người lính của họ". Cô cũng nói thêm rằng "các anh hùng hư cấu và những điều kỳ diệu đã làm nên một bộ phim kỳ tích" để "thoát khỏi cuộc thảm sát thực sự của 'Đại chiến'", và trên thực tế, quy mô thương vong đến mức có thể mất 1.600 người không phù hợp với phản ứng của các nhân vật trong phim.

Bộ phim có dàn diễn viên phụ đa sắc tộc, trong đó các diễn viên da đen và Ấn Độ vào vai những người lính Anh trong chiến hào. Số lượng binh sĩ da đen phục vụ trong Quân đội Anh (chứ không phải là trung đoàn thuộc địa) trong Thế chiến I không được ghi rõ vì giấy tờ tuyển dụng không đề cập đến dân tộc của người lính. Tuy nhiên, những cuốn sách về Thế chiến I được xuất bản gần đây của các nhà sử học Stephen Bourne và David Olusoga (The World’s War) tiết lộ quân đội Anh có nhiều chủng tộc hơn so với con số mà người ta biết đến. Bourne nói: Các nhà sử học chỉ đơn giản là xem họ [lính da đen] không quan trọng, vì vậy họ đã bị bỏ qua. Họ đã hợp nhất vào các trung đoàn Anh [nhưng] việc thăng chức thật sự rất khó khăn". Hơn 15.000 người từ Caribbean đã nhập ngũ, bao gồm cả người Caribbean da đen sống ở Anh và đến năm 1915, họ đã hợp nhất lại với Trung đoàn Tây Ấn Anh. Đến năm 1916, bộ binh Ấn Độ đã rút khỏi Mặt trận phía Tây và được đưa đến Trung Đông, trong khi kỵ binh Ấn Độ vẫn còn chiến đấu ở đó.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2019
Phim tiếng Anh
Phim chiến tranh
Phim chiến tranh Mỹ
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim chiến tranh thập niên 2010
Phim về Thế chiến I
Phim lấy bối cảnh năm 1917
Phim hành động thập niên 2010
Phim của Universal Pictures
Phim của Amblin Entertainment
Phim DreamWorks