title: Jio

text:
Jio là một mạng thiết bị di động của Ấn Độ. Jio là sim được sử dụng nhiều nhất ở Ấn Độ và chỉ trong vòng 2 năm, đã có 190 triệu người đăng ký. Jio lần lượt đánh bại Airtel và các đối thủ khác như Idea, Docomo và hiện đang giữ vị trí số một tại Ấn Độ với tốc độ liên kết cao nhất. Jio có tiếng vì giá dịch vụ vừa phải lại còn cung cấp cho người dùng dữ liệu miễn phí trong 6 tháng. Nó đã tạo nên cuộc cách mạng lớn và khiến Ấn Độ trở thành quốc gia lớn nhất trong việc sử dụng dữ liệu, vượt qua cả Trung Quốc cũng như Hoa Kỳ. Sở hữu bởi Reliance Industries và có trụ sở chính tại Navi Mumbai, Maharashtra, Jio vận hành một mạng LTE nội địa với phạm vi phủ sóng trên tất cả 22 vòng viễn thông. Jio không cung cấp dịch vụ 2G hay 3G mà thay vào đó sử dụng tiêu chuẩn VoLTE để cung cấp dịch vụ cuộc gọi thoại trên mạng lưới của mình.

Jio ra mắt kín vào ngày 27 tháng 12 năm 2015 (đêm trước sinh nhật lần thứ 58 của người sáng lập Reliance Industries Dhirubhai Ambani), với bản beta dành cho các đối tác và nhân viên, sau đó chính thức ra mắt công chúng vào ngày 5 tháng 9 năm 2016.

Lịch sử

Tháng 6 năm 2010, Reliance Industries (RIL) mua lại 96% cổ phần của Infotel Broadband Services Limited (IBSL) với giá 4,800 karor (740 triệu đô la). Mặc dù không được công khai, nhưng IBSL là công ty duy nhất đã giành được băng thông rộng của tất cả 22 vòng kết nối ở Ấn Độ tại phiên đấu giá 4G diễn ra vào đầu năm. Sau đó nó vẫn tiếp tục hoạt động dưới trướng công ty con của công ty viễn thông RIL, Infotel Broadband Services Limited đã đổi tên thành Reliance Jio Infocomm Limited (RJIL) vào tháng 1 năm 2013.

Tháng 6 năm 2015, Jio thông báo sẽ bắt đầu hoạt động trên toàn quốc vào cuối năm 2015. Tuy nhiên, 4 tháng sau, vào tháng 10, các phát ngôn viên của công ty đã gửi một thông cáo báo chí nói rằng việc ra mắt đã được hoãn lại trong quý đầu tiên của năm tài chính 2016–2017.

Cuối tháng 7, một PIL đã đệ đơn lên tòa án Tối cao bởi một tổ chức phi chính phủ có tên Centre for Public Interest Litigation, thông qua Prashant Bhushan, gây khó khăn cho việc cấp giấy phép pan-India cho Jio bởi Chính phủ Ấn Độ. PIL cũng cho rằng Jio đã được cấp giấy phép cho dịch vụ gọi thoại cùng với dịch vụ dữ liệu 4G, bằng cách trả thêm một khoản phí chỉ có 165.8 karor (tương đương thời giá là 25 triệu đô la) trái với luật pháp và không hợp lý, và gây nên thất thu 2,284.2 karor (350 triệu đô) cho kho bạc.

Tuy nhiên, cục Viễn thông Ấn Độ (DoT), bác bỏ tất cả các tuyên bố của CAG. Trong tuyên bố của mình, DoT giải thích rằng các quy tắc cho 3G và phổ BWA không hạn chế những người chiến thắng BWA cung cấp các cuộc gọi thoại. Kết quả là, PIL đã bị thu hồi và các cáo buộc đã bị bác bỏ.

Ra mắt thử nghiệm
Các dịch vụ 4G đã được đưa ra trong nội bộ đối tác của Jio, các nhân viên và gia đình của họ vào ngày 27 tháng 12 năm 2015. Diễn viên Bollywood Shah Rukh Khan, đồng thời là đại sứ thương hiệu của Jio, đã khởi động sự kiện ra mắt tại Reliance Corporate Park ở Navi Mumbai, cùng với những người nổi tiếng như nhạc sĩ AR Rahman, diễn viên Ranbir Kapoor và Javed Jaffrey và nhà làm phim Rajkumar Hirani. Sự kiện khép kín đã được chứng kiến bởi hơn 35000 nhân viên RIL, một số người trong số họ đã được kết nối từ khoảng 1000 địa điểm khác nhau trong đó bao gồm cả Dallas ở Mỹ.

Ra mắt thương mại
Công ty đã ra mắt thương mại dịch vụ vào ngày 5 tháng 9 năm 2016. Trong tháng đầu, Jio thông báo đã nhận được 16 triệu lượt đăng kí. Đây là giai đoạn tăng tốc lớn nhất của một nhà điều hành mạng di động trên thế giới. Jio vượt cột mốc 50 triệu người đăng kí chỉ 83 ngày sau khi ra mắt, sau đó vượt mốc 100 triệu người đăng kí vào ngày 22 tháng 2 năm 2017. Vào tháng 10 năm 2017 dịch vụ đã có khoảng 130 triệu người đăng kí.

Liên minh
Tháng 2 năm 2016 Jio công bố một liên minh toàn cầu của các nhà khai thác mạng di động bao gồm:
 BT Group
 Deutsche Telekom
 Millicom
 Orange S.A.
 Rogers Communications
 MTS
 Telia Company
 Telecom Italia

Mạng lưới

Tóm tắt tần số vô tuyến

Jio sở hữu các băng tần sóng 850 MHz tại 10 vòng;MHz và 1,800 MHz tại 6 vòng trong số 22 vòng viễn thông tại Ấn Độ, và giấy phép pan-India cho phổ sóng 2,300 MHz. Phổ sóng còn hiệu lực đến năm 2035.

Quan hệ đối tác

Jio chia sẻ các sóng phổ với Reliance Communications. Thỏa thuận chia sẻ dành cho băng tần 800 MHz trên bảy vòng kết nối khác với 10 vòng kết nối mà Jio đã sở hữu.

Tháng 9 năm 2016, Jio đã ký một hiệp ước với BSNL để chuyển vùng nội mạng, cho phép người dùng của các nhà khai thác sử dụng phổ 4G và 2G của nhau trong chế độ roaming nội địa.

Tháng 2 năm 2017, Jio thông báo hợp tác với Samsung để làm việc trên LTE - Advanced Pro và 5G.

Sản phẩm và dịch vụ

JioPhone

Ngày 21 tháng 7 năm 2017, Jio đã giới thiệu chiếc điện thoại phổ thông có 4G giá rẻ đầu tiên của mình, được hỗ trợ bởi KaiOS, có tên là JioPhone. Giá được công bố cho nó là 0₹ với một khoản tiền gửi bảo đảm là 1500₹, sau đó người dùng có thể rút lại số tiền bằng cách trả lại JioPhone tại các cửa hàng Jio vào 3 năm sau. Điện thoại này đã được phát hành cho người dùng thử nghiệm vào ngày 15 tháng 8 năm 2017 và bắt đầu đặt trước cho người dùng thông thường vào ngày 24 tháng 8 năm 2017.

Băng thông rộng 4G

Công ty ra mắt dịch vụ băng thông rộng 4G trên khắp Ấn Độ vào tháng 9 năm 2016. Nó đã được dự kiến phát hành vào tháng 12 năm 2015 nhưng sau một vài báo cáo, công ty cho biết phải chờ nhận giấy phép cuối cùng từ chính phủ. Jio cung cấp dịch vụ thoại và dữ liệu thế hệ thứ tư (4G) cùng với các dịch vụ ngoại vi như nhắn tin tức thì, xem phim và nhạc trực tuyến.

Công ty có mạng lưới hơn 250.000 km cáp quang trong nước, qua đó sẽ hợp tác với các nhà cung cấp cáp tại địa phương để có được kết nối rộng hơn cho các dịch vụ băng thông rộng của mình. Với giấy phép nhà điều hành đa dịch vụ (MSO), Jio cũng sẽ là nhà phân phối kênh truyền hình và sẽ cung cấp truyền hình theo yêu cầu trên mạng lưới của mình.

Điện thoại thông minh LYF

Tháng 6 năm 2015, Jio ký kết thỏa thuận với nhà sản xuất thiết bị cầm tay trong nước Intex nhằm cung cấp thiết bị cầm tay 4G có khả năng gọi thoại qua LTE (VoLTE). Tuy nhiên, tháng 10 năm 2015, Jio thông báo sẽ ra mắt thương hiệu điện thoại di động riêng của mình mang tên LYF.

Ngày 25 tháng 1 năm 2016, công ty cho ra mắt chuỗi điện thoại LYF, khởi đầu với Water 1, thông qua chuỗi cửa hàng bán lẻ điện tử Reliance Retail. Ba mô hình thiết bị cầm tay khác đã được phát hành cho đến nay, cụ thể là Water 2, Earth 1, và Flame 1.

Jionet WiFi

Trước khi nhận giấy phép pan-India cho dịch vụ dữ liệu 4G, Jio đã bắt đầu cung cấp dịch vụ hotspot Wi-Fi miễn phí tại các thành phố trên khắp Ấn Độ bao gồm Surat, Ahmedabad ở Gujarat và Visakhapatnam ở Andhra Pradesh, Indore, Jabalpur, Dewas và Ujjain ở Madhya Pradesh, một vài địa điểm Mumbai ở Maharashtra, Kolkata ở West Bengal, Lucknow ở Uttar Pradesh, Bhubaneswar ở Odisha, Mussoorie ở Uttarakhand, Collectorate's Office ở Meerut và MG Road ở Vijayawada, ngoài ra còn nhiều điểm khác.

Tháng 3 năm 2016, Jio bắt đầu cung cấp miễn phí internet Wi-Fi cho khán giả tại 6 sân vận động cricket tổ chức các trận đấu thuộc giải ICC World Twenty20. Jionet đã khả dụng tại Wankhede Stadium (Mumbai), Punjab Cricket Association IS Bindra Stadium (Mohali), Himachal Pradesh Cricket Association Stadium (Dharamshala), Chinnaswamy Stadium (Bengaluru), Feroz Shah Kotla (Delhi) và Eden Gardens (Kolkata) ở India.

Ứng dụng Jio

Tháng 5 năm 2016, Jio đã phát hành một loạt ứng dụng đa phương tiện trên Google Play như một động thái cho dịch vụ 4G sắp tới. Dù các ứng dụng có sẵn để tải xuống cho tất cả mọi người, nhưng người dùng phải có thẻ SIM Jio để sử dụng chúng. Ngoài ra, hầu hết các ứng dụng đều ở trong giai đoạn beta. Dưới đây là danh sách các ứng dụng:

 MyJio - quản lý tài khoản Jio và các dịch vụ kỹ thuật số liên kết với nó
 JioTV - dịch vụ với các kênh truyền hình trực tuyến
 JioCinema - thư viện phim HD trực tuyến
 JioChat - ứng dụng nhắn tin tức thời
 JioMusic - JioMusic giúp nghe nhạc bằng các ngôn ngữ khác nhau và để lưu ngoại tuyến.
 Jio4GVoice (trước đây là JioJoin) - Trình mô phỏng điện thoại VoLTE
 JioMags - e-reader cho tạp chí
 JioXpressNews - Tổng hợp tin tức và tập chí.
 JioSecurity - ứng dụng bảo mật
 JioCloud - công cụ sao lưu dựa trên cloud
 JioMoney Wallet - ứng dụng ví/trả tiền trực tuyến
 JioSwitch - Để chuyển nội dung giữa Android với Android, từ Android sang iOS, từ Android đến JioPhone, iOS đến JioPhone, giữa iOS với iOS và JioPhone đến JioPhone
 JioNet - Kết nối với Wi-fi JioNet.

Điện thoại 4G giá rẻ
Reliance Jio đã hợp tác với Google để sản xuất các thiết bị cầm tay 4G giá rẻ. Những điện thoại này chỉ chạy trên mạng lưới độc quyền Jio. Cả hai công ty cũng đang nghiên cứu phát triển phần mềm cho các dịch vụ TV thông minh. Cả hai dự kiến sẽ ra mắt vào năm 2017.

JioFi
Jio cũng đã cho ra mắt bộ định tuyến Wi-Fi mang tên JioFi.

Thương hiệu và tiếp thị

Ngày 24 tháng 12 năm 2015, diễn viên Bollywood Shah Rukh Khan đã được chọn là đại sứ thương hiệu của Jio.

Pokémon Go

Trò chơi AR dựa vào địa hình Pokémon Go đã được ra mắt tại Ấn Độ vào tháng 12 năm 2016 với sự cộng tác của Jio khi hàng trăm cửa hàng Jio cũng như các siêu thị và trung tâm mua sắm của Reliance như Reliance Trends và Reliance Digital trở thành trạm Sponsored PokéStops and Gyms trong trò chơi.

Phản hồi của Jio Prime
Tính đến tháng 7, 125.5 triệu khách hàng của Jio đã chọn Jio Prime. ngày cuối cùng đăng ký thành viên Jio Prime là ngày 31 tháng 3 năm 2017. Sau đó, đã được mở rộng cho đến ngày 15 tháng 4 năm 2017 cùng với sự giới thiệu của một tính năng mới, "Jio Summer Surprise", đã cung cấp cho khách hàng ba tháng dịch vụ miễn phí. Vào ngày 6 tháng 4 năm 2017, TRAI khuyên Jio rút lại ưu đãi này.

Tranh cãi

Vấn đề với người đương nhiệm
Tháng 9 năm 2016, Telecom Regulatory Authority of India (TRAI) triệu tập Jio cùng với các nhà khai thác viễn thông trên đất nước như Bharti Airtel, Vodafone và Idea Cellular gặp gỡ và thảo luận về vấn đề liên quan đến liên kết giữa các nhà khai thác. Đây là kết quả sau khi Jio phàn nàn với TRAI và Department of Telecom (DoT) về các nhà khai thác khác khi họ không tôn trọng các thỏa thuận thương mại, cho phép Jio sử dụng tài nguyên mạng của họ. Công ty tiếp tục nói thêm rằng các nhà khai thác đang cố gắng phá hoại nhập vào viễn cảnh viễn thông. Tuy nhiên, DoT đã bác bỏ yêu cầu và chỉ đạo TRAI giúp giải quyết tranh chấp một cách hợp lý. Động thái xa hơn, Hiệp hội các nhà khai thác di động của Ấn Độ (COAI) yêu cầu TRAI tập hợp tất cả các nhà khai thác trong cuộc thảo luận thay vì chỉ có ba bên.

Các nhà khai thác đương nhiệm trước đó đã tiếp cận PMO của nước này để nhắc lại quan điểm của họ rằng họ "không có nghĩa vụ hoặc ở bất kỳ vị trí nào để giải quyết các yêu cầu của Jio về các vấn đề liên kết vì họ không có mạng lưới hoặc điều kiện tài chính để chấm dứt khối lượng khổng lồ của lưu lượng thoại có khả năng không cân xứng." Đáp trả lại, Mukesh Ambani, chủ của Jio, nói rằng, "tất cả các nhà khai thác đã công khai từ tuần trước rằng họ sẽ cung cấp điều này (liên kết và MNP). Vì thế chúng tôi đang chờ đợi. Họ đều là những công ty lớn. Họ cần phải giữ thương hiệu riêng cho họ. Tôi tin rằng họ sẽ không làm trái luật." Nhận xét về số di động, ông nói thêm, "Số này hoàn toàn thuộc về người dùng. Không một nhà cung cấp nào có thể gây rắc rối cho họ nếu họ muốn thay đổi nhà cung cấp." Tuy nhiên, ngày 12 tháng 9 năm 2016, Idea Cellular đồng ý cho phép Jio sử dụng 196 điểm kết nối của mình.

Vi phạm dữ liệu người đăng ký bị cáo buộc

Vào ngày 10 tháng 7 năm 2017, thông tin dữ liệu khách hàng Reliance Jio đã bị vi phạm, rò rỉ trên website magicapk.com. Trang web đã bị tạm ngưng ngay sau khi tin tức vi phạm nổ ra.

Xem thêm

 Danh sách của nhà mạng

Chú thích

Liên kết ngoài

 Reliance Jio at Bloomberg


title: Obeidia marginifascia

text:
Obeidia marginifascia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Obeidia


title: On Bended Knee

text:
"On Bended Knee" là một bài hát của nhóm ca R&B người Mỹ Boyz II Men nằm trong album phòng thu thứ hai của họ, II (1994). Sau thành công vượt trội của "I'll Make Love to You", nó được phát hành như là đĩa đơn thứ hai trích từ album vào ngày 1 tháng 11 năm 1994 bởi Motown Records. Được viết lời và sản xuất bởi bộ đôi Jimmy Jam & Terry Lewis, bài hát đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 trong 6 tuần không liên tiếp, trở thành đĩa đơn quán quân thứ tư của nhóm tại Hoa Kỳ. Trên thị trường quốc tế, "On Bended Knee" đứng đầu bảng xếp hạng ở Canada và lọt vào top 10 ở Úc và New Zealand.

Đĩa đơn cũng thiết lập một kỷ lục với việc thay thế vị trí quán quân của "I'll Make Love to You" trên Hot 100, giúp Boyz II Men trở thành nghệ sĩ đầu tiên kể từ The Beatles và Elvis Presley làm được điều này.

Danh sách bài hát
Đĩa CD maxi tại Hoa Kỳ
 "On Bended Knee" (Human Rhythm phối lại) - 5:29
 "On Bended Knee" (Swingamix) - 5:26
 "On Bended Knee" (bản LP) - 5:29
 "On Bended Knee" (Human Rhythm phối lại không lời) - 5:29
 "I'll Make Love To You" (phối lại) - 4:33

Đĩa than, 12", quảng cáo tại Hoa Kỳ
A1 "On Bended Knee" (Human Rhythm phối lại chỉnh sửa) - 4:18
A2 "On Bended Knee" (Human Rhythm phối lại) - 5:29
A3 "On Bended Knee" (Swingamix) - 5:26
B1 "On Bended Knee" (Swingamix chỉnh sửa) - 4:24
B2 "On Bended Knee" (bản LP) - 5:29
B3 "On Bended Knee" (Human Rhythm phối lại không lời) - 5:29
B4 "On Bended Knee" (bản acapella) - 5:05

Đĩa than, 12", quảng cáo tại Pháp
A "On Bended Knee" (bản album) - 5:29
B1 "On Bended Knee" (Radio chỉnh sửa) - 4:33
B2 "Thank You" (Untouchable Mix) - 5:48

Đĩa CD tại Đức
 "On Bended Knee" (Radio chỉnh sửa) - 4:33
 "End Of The Road" (Pop Edit) - 3:39

Đĩa CD maxi tại châu Âu
 "On Bended Knee" (Radio chỉnh sửa) - 4:33
 "On Bended Knee" (bản LP) - 5:29
 "End Of The Road" (bản pop chỉnh sửa) - 3:39
 "Final Del Camino" (End Of The Road, bản tiếng Tây Ban Nha) - 5:50

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Chứng nhận

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 1994 (Mỹ)
Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 1995 (Mỹ)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 1994
Bài hát năm 1994
Bài hát của Boyz II Men
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Đĩa đơn quán quân Billboard Pop Songs
R&B ballad
Đĩa đơn quán quân Billboard Mainstream Top 40 (Pop Songs)
Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles


title: Actias groenendaeli

text:
Actias groenendaeli là một loài bướm đêm trong chi Actias thuộc họ Saturniidae. Loài bướm đêm này sinh sống ở Indonesia.

Phân loài
Actias groenendaeli groenendaeli (Flores)
Actias groenendaeli acutapex Kishida, 2000 (Sumba)
Actias groenendaeli sumbawaensis U. Paukstadt, L.H. Paukstadt & Rougerie, 2010 (Sumbawa)
Actias groenendaeli timorensis U. Paukstadt, L.H. Paukstadt & Rougerie, 2010 (Timor)

Tham khảo

 , 2000: A new subspecies of Actias groenendaeli Roepke, 1954 (Lepidoptera, Saturniidae) from Sumba I., Indonesia. Transactions of the Lepidopterological Society of Japan 52(1): 11-12. Abstract and full article: .
 , 1994: Notes on the systematics of the maenas-group of the genus Actias Leach 1815 (Lepidoptera: Saturniidae). Nachrichten des Entomologischen Vereins Apollo N.F. 15 (3): 327–338.
 , 1992: Beschreibung des bisher unbekannten Männchens von Actias groenendaeli Roepke 1954, n. stat., von Flores, Indonesien (Lepidoptera: Saturniidae). Entomologische Zeitschrift 102 (11): 193-197.
  & , 2014: Ein neuer wilder Seidenspinner vom Banggai-Archipel, Indonesien: Actias isis pelengensis subsp. nov. (Lepidoptera: Saturniidae). Beiträge zur Kenntnis der wilden Seidenspinner (Wilhelmshaven), 12 (2): 66-82.
 , 2010: Beitrag zur Kenntnis von Actias groenendaeli Roepke, 1954 von den Kleinen Sundainseln, Indonesien, mit zwei Neubeschreibungen: Actias groenendaeli timorensis subsp. nov. und A. groenendaeli sumbawaensis subsp. nov. (Lepidoptera: Saturniidae). Beiträge zur Kenntnis der wilden Seidenspinner (Wilhelmshaven), 8 (3): 125-153.

Actias


title: Sybra pseudomarmorata

text:
Sybra pseudomarmorata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Sybra


title: Věra Barandovská-Frank

text:
nhỏ|Věra Barandovská-Frank
Vera Barandovská-Frank (sinh ngày 17 tháng 8 năm 1952 ở Opava) là một nhà quốc tế ngữ và nhà ngữ văn học người Séc, tại La Internacia Sciencista Dokumentaro. Bà từng diễn thuyết tại Universala Kongreso de Esperanto.

Chồng bà là nhà ngữ văn học Helmar Frank.

Công trình

Bằng Quốc tế ngữ
nhỏ

 Forgesita panslavisma volapukisto (En: Studoj pri interlingvistiko: festlibro omaĝe al la 60-jariĝo de Detlev Blanke, KAVA-PECH 2001)
 Instrulingvo kaj lernsukceso (En: Bildungskybernetik und europäische Kommunikation)
 Interlingvistika verko de Komenio (En: Miscellanea interlinguistica)
 Kies estas interlingvistiko? Komenio kaj la ideo de universala lingvo (En: 11-a scienca interlingvistika simpozio Varsovio, 1983)
 La latina kiel interlingvo' (KAVA-PECH 1995)
 La latina kiel interlingvo kaj kiel planlingvistika fonto (En: Colloque d' Interlinguistique, 1994, La Chaux-de-Fonds)
 Latinidaj planlingvoj el la vidpunkto de latinisto (En: Esperanto: la internacia lingvo - sciencaj aspektoj)
 Observata evoluigo de plurlingva terminologio en novaj interdisciplinaj fakoj (En: Modernaj rimedoj de komunikado; Terminologiaj problemoj de aplikoj de Esperanto en scienco kaj tekniko)
 Jan Novák - reprezentanto de internacia novhumanisma kulturo' (Kongresa Universitato, Prago 1996)
 Enkonduka lernolibro de interlingvistiko, Editura Universităţii, Sibiu-Hermann stadt, (Rumanio), 1995, unua eldono, .

Bằng tiếng Đức

 Politique linguistique du Club Européen (En: Europas Sprachlosigkeit: vom blinden Fleck der "European Studies" und seiner eurologischen Behebung)
 Über die Academia pro Interlingua (En: Plansprachen und ihre Gemeinschaften)
 Beobachtungen bei der mehrsprachigen Terminologieentwicklung neuer interdisziplinärer Fachgebiete (En: Interlinguistik und Lexikographie)
 Erich Weferling: tri jardekoj de lingvofajlado (En: Domaine de la recherche en linguistique appliquée)
 Gibt es Europa? Was ist europäisch? (En: Sprachenpolitik in Europa: Beiträge einer Veranstaltung des "Vereins zur Förderung sprachwissenschaftlicher Studien e.V." (VFsS) und der "Gesellschaft für Interlinguistik e.V.")
 Giuseppe Peano und Latino sine flexione (En: Zur Struktur von Plansprachen)
 Der neueste Stand der Lateinbewegung: Bericht über den Latinisten-Weltkongreß (En: Soziokulturelle Aspekte von Plansprachen)

Bằng tiếng Séc

 Esperanto pro samouky (Esperanto por aŭtodidaktoj, SPN Praha 1989)
 Latina jako mezinárodní jazyk (Latino kiel internacia lingvo, KAVA-PECH 1995)
 Přínos IALA k problému jazykového plánování (La kontribuo de IALA al la problemo de lingva planado. En: Problémy interlingvistiky)
 Úvod do interlingvistiky (Enkonduko en la interlingvistiko, Nitra, 1995)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Persona paĝo de Věra Barandovská-Frank ĉe AIS
 Verkoj de Věra Barandovská-Frank en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
 Enkonduka lernolibro de interlingvistiko
 Slava lingvokonstruado en la 21-a jarcento videoregistraĵo de la prelego de Věra Barondovská-Frank dum la 101a UKo en Nitra

Sinh năm 1952
Nhân vật còn sống
Nhà ngôn ngữ học Séc


title: Hawa Jande Golakai

text:
Hawa Jande Golakai (sinh năm 1979) là một nhà văn và nhà khoa học lâm sàng người Liberia. Năm 2014, bà được chọn là một trong 39 nhà văn triển vọng nhất ở châu Phi cận Sahara dưới 40 tuổi, được giới thiệu trong dự án của Africa39  và được đưa vào tuyển tập Africa39: New Writing from Africa South of the Sahara (biên tập bởi Ellah Allfrey).

Cuộc sống ban đầu
Golakai sinh ra ở Frankfurt, Đức và sống ở Liberia trong thời thơ ấu. Bà trốn khỏi đất nước tị nạn trong cuộc Nội chiến Tự do đầu tiên. Sau khi chuyển đi, bà sống ở Cape Town, Nam Phi và theo đuổi sự nghiệp y tế.

Giáo dục
Golakai nhận bằng Cử nhân Khoa học tại Đại học Cape Town năm 2005, chuyên ngành sinh học tế bào và phân tử. Bà đã viết luận án thạc sĩ khoa học tại Đại học Stellenbosch năm 2008

Sự nghiệp

Miễn dịch học
Sau khi tốt nghiệp Đại học Stellenbosch, Golakai bắt đầu làm việc tại Khoa Khoa học Y sinh của trường đại học. Bà làm việc như một nhà miễn dịch học lâm sàng và nghiên cứu các bệnh, như bệnh lao và HIV.

Viết lách
Cuốn tiểu thuyết đầu tay của Golakai Hiệu ứng Lazarus (Sách Kwela) đã lọt vào danh sách cho Giải thưởng tiểu thuyết Thời báo Chủ nhật 2011 và Giải thưởng Khởi nghiệp của Đại học Johannesburg, và được đưa vào danh sách dài cho Giải thưởng Wole Soyinka cho Văn học ở Châu Phi. Về sức mạnh của cuốn sách, năm 2012 Zukiswa Wanner trong The Guardian đã đánh giá Golakai là một trong "năm nhà văn hàng đầu châu Phi". Hiệu ứng Lazarus được xuất bản năm 2016 bởi Cassava Republic Press ở Anh.

Cuốn tiểu thuyết thứ hai của Golakai, The Score (Kwela Books) sẽ được phát hành tại Anh vào năm 2017. Bà đã giành được sự hoan nghênh quan trọng cho bài tiểu luận năm 2016 "Fugee", một tài khoản cá nhân về cuộc khủng hoảng Ebola ở Liberia, được ủy thác cho Ngôi nhà an toàn tuyển tập : Những khám phá trong tiểu thuyết sáng tạo, do Ellah Wakatama Allfrey biên tập, hợp tác với Nhà văn Khối thịnh vượng chung và được xuất bản bởi Nhà xuất bản Cộng hòa Cassava.

Đánh giá
Golakai là một người cố vấn cho chương trình Văn học 2015, một giám khảo cho Giải thưởng tiểu thuyết Flash Etaluat 2015  và là một giám khảo cho giải thưởng Ngày Truyện ngắn Châu Phi 2016.

Danh hiệu
Vào tháng 4 năm 2014, Golakai đã có tên trong Liên hoan Hay 's Africa39 danh sách 39 trong những nhà văn châu Phi cận Sahara hứa hẹn nhất ở độ tuổi dưới 40 với tiềm năng và tài năng để xác định xu hướng trong văn học châu Phi, và đã được đưa vào tuyển tập tiếp theo được chỉnh sửa bởi Ellah Allfrey, Châu Phi39: Bài viết mới từ Châu Phi Nam Sahara.

Tác phẩm đã xuất bản

 Hiệu ứng Lazarus (Sách Kwela, Nam Phi, 2011; Nhà xuất bản Cộng hòa sắn, Anh & Nigeria, 2016)
 "Fugee" trong Ngôi nhà an toàn: Những khám phá về phi hư cấu sáng tạo (Báo chí Cộng hòa sắn, 2016)
 "Bà gái kẹo ngọt"  trong Ngày lễ tình nhân 2015 (Báo chí Ankara, 2015)
 Điểm số (Sách Kwela, Nam Phi, 2015)

Tham khảo

Nữ nhà văn thế kỷ 21
Tiểu thuyết gia thế kỷ 21
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1979


title: Protexarnis nyctina

text:
Protexarnis nyctina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Protexarnis


title: Thành phố đô thị Torino

text:
Thành phố đô thị Torino () thuộc vùng Piemonte, Ý. Thủ phủ là thành phố Torino. Nó thay thế tỉnh Torino từ năm 2015 và gồm có thành phố Torino cùng 315 khu tự quản (comuni) khác. Thành phố tự quản Torino được lãnh đạo bởi thị trưởng vùng đô thị (sindaco metropolitano) và hội đồng vùng đô thị (consiglio metropolitano). Đây là thành phố đô thị có diện tích lớn nhất tại Ý, và có biên giới với Pháp. Thành phố đô thị Torino có diện tích 6.830 km², và tổng dân số là . Địa bàn thành phố đô thị có một khu vực núi ở phía tây vào phía bắc dọc biên giới với Pháp và Thung lũng Aosta, cong phần bằng phẳng hoặc đồi nằm tại phía nam và đông.

Hành chính

 Agliè
 Airasca
 Ala di Stura
 Albiano d'Ivrea
 Alice Superiore
 Almese
 Alpette
 Alpignano
 Andezeno
 Andrate
 Angrogna
 Arignano
 Avigliana
 Azeglio
 Bairo
 Balangero
 Baldissero Canavese
 Baldissero Torinese
 Balme
 Banchette
 Barbania
 Bardonecchia
 Barone Canavese
 Beinasco
 Bibiana
 Bobbio Pellice
 Bollengo
 Borgaro Torinese
 Borgiallo
 Borgofranco d'Ivrea
 Borgomasino
 Borgone Susa
 Bosconero
 Brandizzo
 Bricherasio
 Brosso
 Brozolo
 Bruino
 Brusasco
 Bruzolo
 Buriasco
 Burolo
 Busano
 Bussoleno
 Buttigliera Alta
 Cafasse
 Caluso
 Cambiano
 Campiglione-Fenile
 Candia Canavese
 Candiolo
 Canischio
 Cantalupa
 Cantoira
 Caprie
 Caravino
 Carema
 Carignano
 Carmagnola
 Casalborgone
 Cascinette d'Ivrea
 Caselette
 Caselle Torinese
 Castagneto Po
 Castagnole Piemonte
 Castellamonte
 Castelnuovo Nigra
 Castiglione Torinese
 Cavagnolo
 Cavour
 Cercenasco
 Ceres
 Ceresole Reale
 Cesana Torinese
 Chialamberto
 Chianocco
 Chiaverano
 Chieri
 Chiesanuova
 Chiomonte
 Chiusa di San Michele
 Chivasso
 Ciconio
 Cintano
 Cinzano
 Cirié
 Claviere
 Coassolo Torinese
 Coazze
 Collegno
 Colleretto Castelnuovo
 Colleretto Giacosa
 Condove
 Corio
 Cossano Canavese
 Cuceglio
 Cumiana
 Cuorgnè
 Druento
 Exilles
 Favria
 Feletto
 Fenestrelle
 Fiano
 Fiorano Canavese
 Foglizzo
 Forno Canavese
 Frassinetto
 Front
 Frossasco
 Garzigliana
 Gassino Torinese
 Germagnano
 Giaglione
 Giaveno
 Givoletto
 Gravere
 Groscavallo
 Grosso
 Grugliasco
 Ingria
 Inverso Pinasca
 Isolabella
 Issiglio
 Ivrea
 La Cassa
 La Loggia
 Lanzo Torinese
 Lauriano
 Leini
 Lemie
 Lessolo
 Levone
 Locana
 Lombardore
 Lombriasco
 Loranzè
 Lugnacco
 Luserna San Giovanni
 Lusernetta
 Lusigliè
 Macello
 Maglione
 Mappano
 Marentino
 Massello
 Mathi
 Mattie
 Mazzè
 Meana di Susa
 Mercenasco
 Meugliano
 Mezzenile
 Mombello di Torino
 Mompantero
 Monastero di Lanzo
 Moncalieri
 Moncenisio
 Montaldo Torinese
 Montalenghe
 Montalto Dora
 Montanaro
 Monteu da Po
 Moriondo Torinese
 Nichelino
 Noasca
 Nole
 Nomaglio
 None
 Novalesa
 Oglianico
 Orbassano
 Orio Canavese
 Osasco
 Osasio
 Oulx
 Ozegna
 Palazzo Canavese
 Pancalieri
 Parella
 Pavarolo
 Pavone Canavese
 Pecco
 Pecetto Torinese
 Perosa Argentina
 Perosa Canavese
 Perrero
 Pertusio
 Pessinetto
 Pianezza
 Pinasca
 Pinerolo
 Pino Torinese
 Piobesi Torinese
 Piossasco
 Piscina
 Piverone
 Poirino
 Pomaretto
 Pont Canavese
 Porte
 Pragelato
 Prali
 Pralormo
 Pramollo
 Prarostino
 Prascorsano
 Pratiglione
 Quagliuzzo
 Quassolo
 Quincinetto
 Reano
 Ribordone
 Riva presso Chieri
 Rivalba
 Rivalta di Torino
 Rivara
 Rivarolo Canavese
 Rivarossa
 Rivoli
 Robassomero
 Rocca Canavese
 Roletto
 Romano Canavese
 Ronco Canavese
 Rondissone
 Rorà
 Rosta
 Roure
 Rubiana
 Rueglio
 Salassa
 Salbertrand
 Salerano Canavese
 Salza di Pinerolo
 Samone
 San Benigno Canavese
 San Carlo Canavese
 San Colombano Belmonte
 San Didero
 San Francesco al Campo
 San Germano Chisone
 San Gillio
 San Giorgio Canavese
 San Giorio di Susa
 San Giusto Canavese
 San Martino Canavese
 San Maurizio Canavese
 San Mauro Torinese
 San Pietro Val Lemina
 San Ponso
 San Raffaele Cimena
 San Sebastiano da Po
 San Secondo di Pinerolo
 Sangano
 Sant'Ambrogio di Torino
 Sant'Antonino di Susa
 Santena
 Sauze d'Oulx
 Sauze di Cesana
 Scalenghe
 Scarmagno
 Sciolze
 Sestriere
 Settimo Rottaro
 Settimo Torinese
 Settimo Vittone
 Sparone
 Strambinello
 Strambino
 Susa
 Tavagnasco
 Torino
 Torrazza Piemonte
 Torre Canavese
 Torre Pellice
 Trana
 Trausella
 Traversella
 Traves
 Trofarello
 Usseaux
 Usseglio
 Vaie
 Val della Torre
 Valgioie
 Vallo Torinese
 Valperga
 Valprato Soana
 Varisella
 Vauda Canavese
 Venaria Reale
 Venaus
 Verolengo
 Verrua Savoia
 Vestignè
 Vialfrè
 Vico Canavese
 Vidracco
 Vigone
 Villafranca Piemonte
 Villanova Canavese
 Villar Dora
 Villar Focchiardo
 Villar Pellice
 Villar Perosa
 Villarbasse
 Villareggia
 Villastellone
 Vinovo
 Virle Piemonte
 Vische
 Vistrorio
 Viù
 Volpiano
 Volvera

Tham khảo

Torino
Torino


title: Anisographe dissimilis

text:
Anisographe dissimilis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Anisographe


title: Campoplex pusillus

text:
Campoplex pusillus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Campoplex


title: Tom Hurst (cầu thủ bóng đá)

text:
Thomas William Hurst (23 tháng 9 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá người Anh hiện tại là cầu thủ tự do.

Sự nghiệp
Hurst sinh ngày 23 tháng 9 năm 1987 ở Leicester, Leicestershire và bắt đầu sự nghiệp với Boston United và từng thi đấu một trận  ở Football League, thất bại 4-2 trước Rushden & Diamonds vào ngày 16 tháng 4 năm 2005. Anh chỉ thi đấu cho đội trẻ vào mùa giải 2005-06, và có 20 lần ra sân.

Tham khảo

Sinh năm 1987
Nhân vật còn sống
Vận động viên Leicester
Cầu thủ bóng đá Anh
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Boston United F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League


title: Pyrausta prostygialis

text:
Pyrausta prostygialis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pyrausta


title: Symphlebia juvenis

text:
Symphlebia juvenis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Symphlebia


title: Lophotarsia vicina

text:
Lophotarsia vicina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lophotarsia


title: Thư viện Hoàng tử Czartoryski

text:
Thư viện Hoàng từ Czartoryski là một thư viện ở Ba Lan, được thành lập theo sáng kiến của các Hoàng tử Adam Kazimierz Czartoryski và vợ của ông là bà Izabela Czartoryska. Bộ sưu tập sách của thư viện, nằm trong Cung điện Czartoryski ở Puławy, được làm phong phú với thư viện của Tadeusz Czacki, bao gồm tài liệu lưu trữ của Vua Stanisław August Poniatowski.

Thư viện Hoàng tử Czartoryski lưu giữ chủ yếu các bộ sưu tập của Quỹ Princes Czartoryski và bộ sưu tập được giám sát bởi Bảo tàng Quốc gia tại Krakow.

Lịch sử
Đến năm 1830, khoảng 70.000 bản in và 3.000 bản thảo đã được thu thập trong thư viện. Sau sự sụp đổ của cuộc nổi dậy tháng 11 và bị tịch thu tài sản, các bộ sưu tập đã bị phân tán và được lưu trữ tại Kórnik, Sieniawa và Paris. Các bộ sưu tập đã được sáp nhập và thu thập lại bởi con trai của Adam Jerzy, Hoàng tử Władysław. Năm 1874, ông đã đặt chúng ở Arsenał Miejski.

Trong Thế chiến II, thư viện đã chính thức bị đóng cửa bởi người chiếm đóng. Các học giả và nhà nghiên cứu Ba Lan, trong bí mật, tiếp tục sử dụng các bộ sưu tập của nó. Thư viện đã bị đánh cắp một phần bởi người Đức, nhưng sau chiến tranh, hầu hết các bộ sưu tập đã được phục hồi. Từ năm 1961, bộ sưu tập sách đã được đặt trong một ngôi nhà chung cư được xây dựng đặc biệt cho mục đích này tại 17 đường Sw. Marka ở Krakow. Năm 1971, Thư viện Czartoryski đã đạt được trạng thái của một thư viện khoa học.

Bộ sưu tập của thư viện bao gồm các di tích văn học từ thế kỷ thứ 10 đến thế kỷ 20 trong nhiều lĩnh vực, bao gồm: lịch sử nghệ thuật, lịch sử khoa học, quân sự và văn học. Thư viện có 224 576 bản in, bao gồm 333 "Inkunabuł" và 70 009 bản in được phát hành trước năm 1800 và 13 552 bản thảo.

Bộ sưu tập của thư viện bao gồm 200 bản thảo thời trung cổ (bao gồm Biên niên sử có chữ ký, tạp chí nổi tiếng của Vương quốc Ba Lan Jan Dlugosz và 80 bản thảo được chiếu sáng và các mẫu chữ ký van Beethoven, Martin Luther, Adam Mickiewicz, Georg Byron, các tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ.

Vào ngày 29 tháng 12 năm 2016, Quỹ Princes Czartoryski đã ký một thỏa thuận chuyển giao cho Kho bạc Nhà nước toàn bộ bộ sưu tập Czartoryski (bao gồm một thư viện) và bất động sản ở Krakow với giá 450 triệu PLN.

Tham khảo

Thư viện Ba Lan
Bảo tàng Ba Lan
Lịch sử Ba Lan


title: Perciana marmorea

text:
Perciana marmorea là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Perciana
Động vật được mô tả năm 1865


title: Nghị quyết 1624 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc

text:
Nghị quyết 1624 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc được nhất trí thông qua tại Hội nghị thượng đỉnh thế giới năm 2005 vào ngày 14 tháng 9 năm 2005. Sau khi khẳng định lại các nghị quyết trước đây về chống khủng bố, bao gồm các nghị quyết 1267 (1999), 1373 (2001), 1535 (2004), 1540 (2004), 1566 (2004) và 1617 (2005), Hội đồng kêu gọi tất cả các quốc gia hợp tác để tăng cường an ninh biên giới quốc tế bằng cách tăng cường các thủ tục sàng lọc khủng bố và an ninh hành khách.

Nghị quyết 1624, cùng với Nghị quyết 1625 (2005), được thông qua tại cuộc họp của các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ. Nghị quyết do Vương quốc Anh soạn thảo.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Nội dung của Nghị quyết tại undocs.org

Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc


title: Parahepomidion fossulatum

text:
Parahepomidion fossulatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Parahepomidion


title: Urgleptes borikensis

text:
Urgleptes borikensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Urgleptes


title: Mesochorus palanderi

text:
Mesochorus palanderi là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesochorus


title: Bội số

text:
Trong toán học, bội số hay bội là tích giữa một số bất kì với một số nguyên. Nói cách khác, với các số a và b, ta nói b là một bội của a nếu b = na với mọi số nguyên n, trong đó n được gọi là số nhân. Nếu a khác không, đồng nghĩa với nói rằng b/a là một số nguyên, tức là bội của một số là một số chứa một lượng số nguyên của số đó mà không có số dư.

Trong toán học, khi a và b đều là số nguyên, và b là một bội số của a, lúc đó a được gọi là một ước số của b. Nếu a và b không phải là số nguyên, các nhà toán học sẽ dùng từ bội số nguyên thay vì bội số, để làm rõ vấn đề. Thực tế, bội số còn được dùng với nhiều nghĩa khác; ví dụ: đa thức P là một bội số của đa thức Q nếu tồn tại một đa thức R sao cho P = QR.

Trong một số ngữ cảnh, "a là một ước số của b" có nghĩa là "b là một bội số nguyên của a". Thuật ngữ này cũng được dùng với các đơn vị đo (ví dụ như BIPM và NIST), trong đó một ước số của một đơn vị chính là một đơn vị, được đặt tên bằng cách đặt thêm tiền tố vào tên của đơn vị chính, được định nghĩa là thương số của đơn vị chính và một số nguyên, thông thường là 103 (1000). Ví dụ, một milimét là ước số gấp 1000 lần của một mét. Ví dụ khác, một inch có thể được xem là ước số gấp 12 lần của một foot, hay ước số gấp 36 lần của một yard.

Kí hiệu
Tập hợp các bội của một số nguyên a ký hiệu là B(a)

Ta có:

Ví dụ
14, 35, 21 và 0 là các bội của 7, còn 5 và –6 thì không. Vì có các số nguyên khi nhân với 7 sẽ cho ra kết quả là 14, -35, 21 và 0, nhưng không có bất kì số nguyên nào mà nhân với 7 có thể cho ra kết quả là 5 và –6. Sau đây là các số trên viết dưới dạng phép nhân với một thừa số là 7:

 là một số hữu tỉ, không phải số nguyên
  là một số hữu tỉ, không phải số nguyên.

Tính chất
 0 là bội của mọi số trừ chính nó ().
 Mọi số nguyên đều là bội của 1 ().
 Tích của một số nguyên bất kì  và một số nguyên bất kì nào khác cũng là một bội của . Đặc biệt, , tức là bằng , cũng là một bội của  (mọi số nguyên đều là bội của chính nó), bởi vì 1 là số nguyên.
 Nếu  và  đều là bội của  thì  và  cũng là bội của .

Xem thêm
 Phân số đơn vị
 Hệ thập phân
 Tiền tố SI

Tham khảo

Số học
Phép nhân


title: Panaxia fulgida

text:
Panaxia fulgida là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Panaxia


title: Polychrysia aurea

text:
Polychrysia aurea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Polychrysia


title: Tê giác trắng phương nam

text:
Tê giác trắng phương nam (Danh pháp khoa học: Ceratotherium simum simum), là một trong hai phân loài của tê giác trắng. Nó là phân loài phổ biến nhất và phổ biến rộng rãi của các loài tê giác (phân loài kia là tê giác trắng phương Bắc). Tính đến cuối tháng 12 năm 2007, tổng số lượng cá thể được ước tính khoảng 17.460 con tê giác trắng miền Nam trong tự nhiên, làm cho chúng đến nay là các phân loài phong phú nhất của loài tê giác trên thế giới. Tê giác trắng phương nam sống tại vùng thuộc Cộng hòa Nam Phi và Zambia. Phân loài tê giác trắng phương nam còn 20.000 con trên toàn thế giới. Phần lớn tê giác được nuôi ở các sở thú ngày nay là tê giác trắng phương Nam.

Nam Phi là thành trì cho phân loài này (93.0%) hiện đang bảo tồn đến 16.255 cá thể trong tự nhiên vào năm 2007. Tuy nhiên, điều tra số lượng đầu con hiện tại từ trang web chính thức của dự án Giải cứu tê giác (Save the Rhino) tiết lộ rằng có 20.405 con tê giác trắng miền Nam kể từ năm 2013. Vào thời điểm năm 2005, tại Cộng hòa Nam Phi có số lượng tê giác trắng miền nam (Ceratotherium simum simum) với quần thể khoảng 11.000 con, làm cho chúng là phân loài tê giác phổ biến nhất trên thế giới. Tê giác trắng phương nam hiện cũng ở tình trạng nguy cấp với tần suất bị giết hại bởi các tay săn trộm lên tới 3 cá thể/ngày, chúng đôi khi còn được gọi là tê giác trắng Nam Phi hay tê giác Nam Phi do có nguồn gốc từ miền Nam châu Phi và hiện nay phân bố tập trung nhiều ở quốc gia Nam Phi.

Phân loài
Tê giác trắng miền Nam không phải là phân loài chỉ định mà được đặt tên khoa học là Ceratotherium simum simum bởi một nhà thám hiểm người Anh có tên là William John Burchell trong thập kỷ 1810. Đây là phân loài tê giác có rất nhiều cái tên liên quan và tranh cãi chính thức về tên chính cho phân loài này vì nhiều người cùng nghiên cứu về nó. Những cái tên khác cũng đã được đề xuất cho các phân loài tê giác phân bố ở phía miền nam này, cụ thể là các phân loài này còn được gọi là tê giác Burchell (Ceratotherium simum burchellii) được đặt ra ngay sau khi William John Burchell có công phát hiện ra chúng.

Một tên gọi khác chỉ về phân loài tê giác trắng miền Nam này là tê giác Oswell (Ceratotherium simum oswellii) cũng được đặt ra ngay sau khi một nhà sinh vật có tên là William Cotton Oswell cũng có phát hiện tương tự. Tuy nhiên, tất cả chúng được coi là tên đồng nghĩa với tên khoa học ban đầu của nó. Cái tên gọi tê giác Kiaboaba (Ceratotherium simum kiaboaba hoặc Rhinoceros kiaboaba), còn gọi là tê giác sừng thẳng đã được đề xuất như là một giống loài khác nhau được tìm thấy gần hồ Ngami và phía bắc của sa mạc Kalahari. Tuy nhiên, nó đã được phát hiện ra rằng chỉ là một con tê giác trắng miền nam trên thực tế.

Sau khi có khái niệm phát sinh loài, người ta đã đặt vấn đề về danh pháp hợp lệ của phần loài này, những nghiên cứu gần đây vào năm 2010 mới nhất cho ra kết quả và người ta đã đề nghị răng phân loài tê giác trắng miền nam và phân loài tê giác trắng miền bắc có thể là các loài khác nhau chứ không phải là cùng một phân loài của tê giác trắng, trong trường hợp này sẽ có tên khoa học chính xác cho các phân loài ở miền bắc có tên là Ceratotherium cottoni và sau này, phân loài tê giác trắng miền Nam nên bởi biết đến đơn giản Ceratotherium simum. Sự khác biệt về hình thái học và di truyền một cách rõ rệt cho thấy hai loài được đề xuất đã phân ly được ít nhất một triệu năm. Tuy nhiên vì phân loài miền Bắc đã tuyệt chủng do đó những đề xuất này chưa được xem xét.

Đặc điểm

Tê giác trắng khác với tê giác đen ở hình dạng miệng của chúng – ở tê giác trắng thì miệng của chúng rộng hơn để gặm được nhiều cỏ; theo một giả thuyết thì thuật ngữ "White" (trắng) trong tiếng Anh thực sự có nguồn gốc từ tiếng Afrikaan "weit", có nghĩa là 'rộng'. Da của tê giác trắng có màu hoàn toàn tương tự như của tê giác đen. Tê giác trắng cũng có một bướu rõ nét ở phía sau cổ của nó để giữ được cái đầu to lớn. Mỗi chân của tê giác trắng có ba ngón. Chúng đôi khi được gọi là tê giác môi vuông do môi lỗi ra của chúng để hỗ trợ việc gặm các loại cỏ ngắn ở các vùng xavan. Chúng có khả năng đi 4 đến 5 ngày mà không cần nước uống.

Tê giác trắng phía Nam là một trong những động vật trên cạn lớn nhất và nặng nhất trên thế giới. Nó có một cơ thể to lớn và cái đầu to, một cổ ngắn và ngực rộng. Con cái nặng 1.700 kg (£ 3700) và con đực nặng 2.300 kg (£ 5100). Chiều dài đầu và thân thể là 3,4–4 m (11,2-13,1 ft) và chiều cao của vai 160–186 cm (5.25- 6.10 ft). Trên mõm của nó có hai cái sừng. Sừng phía trước là lớn hơn so với sừng khác, trung bình 60 cm (24 in) chiều dài và có thể đạt tới 150 cm (59 in). Con cái thường dài hơn nhưng mỏng hơn sừng hơn con đực mà là lớn hơn nhưng ngắn hơn.

Tê giác trắng miền nam cũng có một cái bướu cơ bắp nổi bật hỗ trợ đầu tương đối lớn của nó. Màu sắc của con vật này có thể dao động từ màu nâu vàng với màu xám đá phiến. Hầu hết lông trên cơ thể của nó được tìm thấy trên các rìa tai và lông đuôi, phần còn lại được phân phối khá thưa thớt hơn phần còn lại của cơ thể. Con tê giác trắng miền Nam có miệng rộng phẳng biệt được sử dụng để gặm cỏ. Tê giác trắng miền Nam sống ở vùng đồng cỏ và thảo nguyên của miền nam châu Phi, từ Nam Phi đến Zambia. Khoảng 98,5% của tê giác trắng phía Nam sinh sống trong năm quốc gia (Nam Phi, Namibia, Zimbabwe, Kenya và Uganda).

Tình trạng

Tê giác trắng phương nam là một trong những loài nguy cấp nhất. Các loài đã gần như tuyệt chủng chỉ với ít hơn 20 cá thể duy nhất còn lại trong một khu bảo tồn ở Nam Phi vào đầu thế kỷ 20, cuối thế kỷ 19, các nhà khoa học cho biết số tê giác trắng chỉ còn khoảng 30 con. Các quần thể nhỏ tê giác trắng đã dần dần hồi phục trong những năm qua, đã tăng lên đến 840 cá thể trở lại trong những năm 1960 đến năm 1980. Tuy nhiên, vào năm 1968, việc săn bắn loài tê giác trắng đã được hợp pháp hoá đó đe dọa các loài đang bị đe dọa.

Hầu như ở các khía cạnh của sự tuyệt chủng trong thế kỷ 20, những con tê giác trắng phía Nam đã thực hiện một sự trở lại rất lớn, nhờ những biện pháp bảo tồn hiệu quả mà số lượng loài này ngày nay có thể khoảng 17.000 con. Năm 2001, người ta ước tính rằng đã có 11.670 con tê giác trắng trong tự nhiên ở miền nam châu Phi với hơn 777 cá thể trong điều kiện nuôi nhốt trên toàn thế giới, làm cho nó tê giác trắng miền Nam phổ biến nhất trên thế giới.

Đến cuối năm 2007, số tê giác trắng miền Nam sống hoang dã đã tăng lên khoảng 17.480 cá thể. Trong năm 2013, có số lượng khoảng 20.405 con tê giác trắng miền nam hoang dã. Tê giác trắng miền Nam được liệt kê như gần bị đe dọa, mặc dù nó là chủ yếu bị đe dọa do mất môi trường sống, săn bắn liên tục trong những năm gần đây, nhu cầu bất hợp pháp cao cho sừng tê giác cho mục đích thương mại và y học cổ truyền Trung Quốc và tê giác trắng phương Bắc đang có nguy cơ tuyệt chủng, khi chỉ còn 2 cá thể cái còn sống ở châu Phi.

Tại Botswana quan tâm rất nhiều đến số phận loài tê giác. Gần đó, tại công viên Quốc gia Kruger ở Nam Phi, mỗi ngày đều có ba đến bốn con tê giác bị săn trộm. Và có một sự trớ trêu cay đắng với những vụ giết hại này là các con tê giác bị giết để đáp ứng nhu cầu ở Việt Nam. Quần thể tê giác Châu Phi đã từng suy giảm nhanh chóng vào những năm 1980 do thiếu nguồn lực và hoạt động bảo vệ chưa đủ. Tê giác trắng miền Nam đã được phục hồi từ một quần thể rất nhỏ nhờ tăng cường bảo vệ từng khu vực khi thiếu kinh phí hoạt động trên diện tích rộng lớn. Tuy nhiên quần thể tê giác trắng ở Nam Phi và Swaziland được phép săn bắt theo hình thức Trophy Hunting (săn bắn giải trí và được giữ như chiến lợi phẩm sau khi săn bắn).

Chăm sóc
Những quy tắc khi xây chuồng nuôi tê giác thường tham khảo theo tài liệu của Hiệp hội sở thú và bể nuôi cá châu Âu (EAZA). Các quốc gia khác nhau có luật quy định rõ ràng về không gian mỗi khu trưng bày ngoài trời đối với động vật. Những quy tắc chăm sóc tê giác ở ngoài trời thì cần tính toán chiều cao hợp lý của rào chắn tại các khu tê giác để bảo đảm an toàn cho du khách khi tham quan sở thú. Nếu hai con tê giác cái cùng sinh hoạt trong một khu vực tham quan, sở thú phải bảo đảm không gian đủ rộng và các địa hình đa dạng, như đồi cao, đảo giả, nơi để trốn, các khu cho ăn riêng để thú vận động nhằm giảm stress. Diện tích không gian chuồng nuôi, xây dựng bể nước đáp ứng sở thích ngâm mình của tê giác là một số nguyên tắc cần chú ý khi chăm sóc tê giác ở các sở thú, công việc hàng ngày là kiểm tra sức khoẻ tê giác, cho chúng ăn và theo dõi điều kiện môi trường sống hàng ngày, và đắp bùn lên cơ thể tê giác.

Thách thức lớn nhất trong xây dựng cơ sở nuôi tê giác là lựa chọn chất liệu lát nền và xây các hồ nước để đáp ứng nhu cầu ngụp lặn của chúng. Khó khăn tiếp theo là việc phối giống, do chúng thường hung hăng để cạnh tranh với nhau khi ve vãn đối tượng. Do vậy, việc thiết kế chuồng nuôi cần tránh những rủi ro tê giác bị chấn thương nghiêm trọng và có thể sinh sản thành công. Không phải con cái nào cũng chấp nhận ở quá gần một con cái khác. Tuy nhiên, một số sở thú có xu hướng nuôi nhiều hơn một con cái trong cùng một khu triển lãm. Bề mặt chuồng là điều quan trọng nhất khi nuôi nhốt tê giác một sừng. Các sở thú cần chọn những chất liệu để tránh làm trầy da của con vật, đặc biệt nếu chúng thích dành phần lớn thời gian nằm trong chuồng, tốt nhất là sử dụng nguyên liệu là gỗ dăm, nhưng không nên dùng gỗ từ cây thông hoặc những cây có tiết dầu etheric gây kích ứng da.

Kích cỡ chuồng nuôi phải được tính toán quan trọng dựa trên điều kiện khí hậu. Ở những vùng mà điều kiện thời tiết không cho phép con vật hoạt động ngoài trời quá lâu, chuồng nuôi phải đủ lớn để bảo đảm những hoạt động yêu thích của con vật có thể diễn ra ngay tại đây, phần lớn sở thú đều có một chuồng nuôi riêng như khu vực cách ly, là nơi mà con vật sinh con, hoặc dành cho những con thú mới đưa về, hay lúc con thú bị bệnh. Bể chứa nước cần chứa một lượng đủ lớn. Nếu nhiều sở thú dự định để khách tham quan tê giác trong chuồng (tức phần lớn thời gian của con vật là ở trong nhà) thì bể chứa phải duy trì lượng nước 150-200 lít và bể cần được thay nước định kỳ, do tê giác đã tự uống nước từ khi còn nhỏ nên bể chứa không nên xây quá cao..

Không thể thiếu với loài tê giác chính là khu vực cho chúng ngụp lặn. Trong môi trường hoang dã, đặc biệt vào những mùa nóng, tê giác thường lặn sâu dưới hồ trong nhiều giờ liền. Các sở thú cần phải lưu ý đặc điểm này khi xây chuồng nuôi nhốt. Phần lớn tê giác ở sở thú xem việc ngâm mình là thời gian để nghỉ ngơi. Hồ nước trong sở thú thường nông hơn so với hồ thực bên ngoài tự nhiên. Nhiệt độ lý tưởng của nước là khoảng 22 độ C. Hồ cần có hệ thống lọc, do tê giác thường thải phân khi chúng ngâm mình. Bãi ngâm bùn là nơi được yêu thích nhất đối với loài tê giác. Các sở thú khi xây dựng khu vực này cần đảm bảo nó không quá dính để tránh làm một con tê giác non kẹt lại.

Tê giác sẽ tự đào một khu riêng để chúng ngâm bùn. Việc vệ sinh khu này là điều khó khăn, do tê giác thích tiểu tiện và thải phân mỗi lần ngâm mình. Do vậy, sở thú cần dọn vệ sinh định kỳ. Cũng như các chuồng nuôi trong nhà, mỗi khu nhốt tê giác ngoài trời cần có các hồ nước sâu tối thiểu 90 cm. Độ sâu có thể nhiều hơn do tê giác thường thích lặn hoàn toàn dưới nước vào những ngày nóng. Vào mùa đông hoặc khi trời lạnh, tê giác sẽ không sử dụng các hồ nước này. Do vậy, nhân viên sở thú sẽ tát cạn nước trong hồ và lấp đầy bằng các vật liệu khác. Cũng như bãi ngâm bùn, hồ nước cần vệ sinh định kỳ để dọn sạch các chất thải của tê giác. Bùn là yếu tố quan trọng để duy trì độ ẩm trên da tê giác. Tuy nhiên, khi chúng lặn xuống sâu và ngoi lên, bùn không bao phủ được phần cổ. Những lúc này, nhân viên vườn thú sẽ dùng bùn đắp lên người tê giác.

Các vườn thú

Trên thế giới
Vườn thú Woburn Safari là vườn thú hoang dã ở vùng Bedforshire do Công tước thành lập năm 1970, là safari lâu đời thứ 2 ở nước Anh. Hiện nay, vườn thú không chỉ nổi tiếng là điểm tham quan tìm hiểu đời sống hoang dã của người dân Anh và các du khách, nó được quốc tế ghi nhận nhờ vào những đóng góp trong công tác bảo tồn các loài động vật bị đe doạ. Woburn safari đang nuôi một số con tê giác trắng phương Nam cả đực lẫn cái. Cuối năm 2009, Woburn safari đã nhập thêm hai con tê giác trắng cái từ Nam Phi để tăng cường trong nỗ lực nhân giống tê giác. Hiện tại, vườn thú đang có một con đực tên Kai, 14 tuổi và được các nhà khoa học của Woburn kỳ vọng.

Về đêm, tê giác ở Woburn Safari được đưa vào một khu nhà tê giác. Công trình này được xây dựng vào năm 2009, với diện tích rộng rãi và cho phép tê giác có thể sống theo bầy giống như trong môi trường tự nhiên, diện tích khu chăn thả hơn 40 acres (hơn 16 hecta). “Đây có thể là cơ sở nuôi tê giác tốt nhất thế giới. Nó giống như ngôi nhà chung và 4 khu vực của “nhà chung” được thiết kế sàn bằng những chất liệu khác nhau, như bê tông, cao su, gỗ dăm… Cơ sở còn có phòng thú y để sẵn sàng trong những tình huống cần thiết, công trình này được thiết kế đặc biệt để quản lý các con tê giác đực, một điểm quan trọng trong nỗ lực kích thích giao phối tự nhiên giữa loài tê giác. Những con đực có xu hướng cạnh tranh với nhau để thu hút sự chú ý từ con cái.

Ở Việt Nam

Tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn có nuôi 5 cá thể tê giác, nhưng một trong số các cá thể này có biểu hiện bị vạt sừng một cách khác thường, tại nơi đây có hiện tượng sừng tê giác bị mòn được cho là do chúng bị mài lấy sừng đem bán. Một con tê giác trắng tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn có biểu hiện bị vạt sừng một cách khác thường xuất hiện trên nhiều kênh thông tin, những hình ảnh cho thấy, sừng con tê giác trắng tại Thảo Cầm Viên bị khuyết, vạt 2 bên tạo ra những nghi vấn con tê giác này bị cưa sừng, chiếc sừng của 1 trong 5 cá thể tê giác đã bị mài vẹt khá nhiều, khá rõ so với sừng của những con tê giác còn lại

Trước những hình ảnh sừng tê giác bị vạt bất thường và những nghi vấn đặt ra, đại diện công ty Thảo Cầm Viên Sài Gòn giải thích do điều kiện chuồng trại và gốc cây chứ nhân viên của công ty không mài lấy sừng đem đi bán lấy tiền, theo giải thích của cán bộ quản lý thì tê giác có đặc tính tự mài sừng, do đó sừng có dấu vết giống như bị mài, có một con tê giác rất thích mài chiếc sừng nhỏ phía sau vào các vật cứng nên chiếc sừng này thường bị trầy xước. Thảo Cầm Viên khẳng định việc quản lý sản phẩm động vật ở nơi này rất chặt chẽ, không ai có thể thực hiện được việc lấy sừng đem bán.

Sừng là dấu hiệu để biểu hiện sức mạnh của tê giác, đó cũng là vũ khí nên con vật có những thao tác chăm sóc, bằng việc mài vào những vật như đá, gốc cây, sừng con tê giác đang nuôi ở Thảo Cầm Viên bị khuyết là do trong chuồng có những chỗ bảo vệ những gốc cây tránh con vật phá hư sừng, trên đó có một số đai sắt, con vật mài sừng đúng đai sắt nên bị khuyết, về điều kiện sừng thì tê giác có thể mài vào bất cứ thứ gì nên bị hư hỏng và không quá chú trọng quá việc đó, cứ để nó phát triển tự nhiên. Sừng tê giác bị cụt là do nó tự cọ xát, tự mài mòn, không có sự tác động của con người, lãnh đạo Thảo Cầm Viên cho rằng sự mài mòn sừng đối với tê giác kiểu như vậy là không hiếm.

Tổ chức Cứu trợ hoang dã Việt Nam với nhiều năm nghiên cứu tê giác lại cho rằng, vết vạt của tê giác ở Thảo Cầm Viên không bình thường, không tự nhiên, nó quá phẳng, rất khó để con tê giác có thể tự mài phẳng như vậy và cần có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng nhằm có kết luận chính thức về vụ việc. Ngoài ra, thảo cầm viên Sài Gòn cũng nghi ngờ về việc bỏ đói những con hổ khiến chúng trở nên gầy còm, thiếu vệ sinh nơi động vật ở nên bốc mùi hôi thối, kể cả việc bị nghi ngờ mua lại chó thả rông để làm thức ăn cho sư tử.

Ở Vườn thú Đại Nam, con thú quan trọng của vườn bách thú là loài tê giác, tại đây có Khu dành cho tê giác rộng hàng trăm m2, có núi giả, hồ nước, bãi đất trống để chúng phơi mình lúc nắng ấm, phía trước trại là nơi "giao lưu" giữa tê giác và khách tham quan, có chứa sẵn cỏ để khách mời tê giác đến, chúng rất hiền, chỉ ăn cỏ và lá cây rồi dạo chơi xung quanh hồ nước, chúng không một lần nào giận dữ hay khó chị. Hai con tê giác (một đực, một cái) nhập về từ Nam Phi khi được 3 tuổi vào tháng 10 năm 2006. Ở châu Phi, khí hậu mùa hè rất nóng, đến mùa đông thì lạnh, còn ở Việt Nam khí hậu dễ chịu hơn nên tê giác thích hơn, chúng ăn nhiều lớn nhanh
.

Sau đó, tại khu du lịch Lạc cảnh Đại Nam Văn Hiến một con tê giác trắng Nam Phi chết trong vườn thú, sau khi con tê giác bị chết, công ty đã lấy mẫu xét nghiệm và thuê chuyên gia Mỹ tìm hiểu nguyên nhân. Hiện khu du lịch cũng đã thiêu thịt của con tê giác, xương và da sẽ được nghiên cứu để tái sử dụng. Công ty cũng đã tiến hành tách đàn tê giác để tiếp tục theo dõi, trong khu du lịch còn năm con tê giác trắng đều nhập về từ Nam Phi với giá 75.000 USD/con giá mua hai con tê giác quy thành tiền Việt khoảng 2,4 tỷ đồng.

Ở vườn thú Mỹ Quỳnh (Long An) là mô hình công viên giải trí du lịch sinh thái tổ chức nuôi dưỡng, trưng bày nhân giống các loài động thực vật trong nước và thế giới và được nuôi nhốt nhiều loài động vật trong đó có tê giác trắng miền Nam nhập từ châu Phi, ở đây thì tê giác trắng miền Nam được chăn nuôi cùng heo, gà, theo đó cả năm con tê giác được vườn thú Mỹ Quỳnh nuôi nhốt trong khuôn viên rộng khoảng 2 ha và thả cùng heo, gà, đây. Toàn bộ khu nuôi tê giác rộng khoảng 2 ha, xung quanh xây tường xi măng cao hơn 1 m, cổng chính đi vào mở rộng.

Tại nơi đây, có đến 5 cá thể tê giác nặng ước tính cả tấn đang ăn cỏ khô, vùng vẫy trong những vũng bùn cạn nước cùng bầy heo nhỏ và gà. Chuồng nuôi có 2 mái che nắng, hồ cỏ xây bằng xi măng, xung quanh chỉ lác đác mấy cây si cùng vài bụi tre mới trồng. Thức ăn của tê giác là cỏ khô sát nhuyễn trộn cùng cám hay ngũ cốc, theo quản lý vườn thú này thì trước đây, vườn thú Mỹ Quỳnh nuôi 19 cá thể tê giác, đến cuối tháng 12 đã chuyển đi 14 cá thể, lúc trước chúng rất hiền có thể trèo lên lưng cưỡi đi, nhưng từ khi chuyển 14 cá thể đi vì bị vây bắt nên chúng hoảng sợ, đề phòng với người lạ.

Tham khảo
 Emslie, R. (2011). "Ceratotherium simum ssp. simum". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3. International Union for Conservation of Nature. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2015.
 "Rhino population figures". SaveTheRhino.org. 2015. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2015.
 Groves, C.P.; Fernando, P; Robovský, J (2010). "The Sixth Rhino: A Taxonomic Re-Assessment of the Critically Endangered Northern White Rhinoceros". PLoS ONE 5 (4): e9703. Bibcode:2010PLoSO...5.9703G. doi:10.1371/journal.pone.0009703. PMC 2850923. PMID 20383328.
 Macdonald, D. (2001). The New Encyclopedia of Mammals. Oxford University Press, Oxford. ISBN 0198508239.
 Heller, E. (1913). "The white rhinoceros". Smithsonian Misc. Coll. 61 (1).
 Michael 't Sas-Rolfes. "Saving African Rhinos: A Market Success Story" (PDF). Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2015.
 Emslie, R. and Brooks, M. (1999). African Rhino. Status Survey and Conservation Action Plan. IUCN/SSC African Rhino Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK. ISBN 2-8317-0502-9.
 Patrick Scally, "Rhinos reintroduced to Yunnan" GoKunming.com 2013-04-02
 Swaisgood, Ron (Summer 2006). "Scientific Detective Work in Practice: Trying to Solve the Mystery of Poor Captive-born White Rhinoceros Reproduction". CRES Report (Zoological Society of San Diego). pp. 1–3.

Chú thích

Xem thêm
 Tê giác
 Tê giác trắng
 Tê giác trắng phương bắc
 Tê giác đen
 Tê giác Sumatra
 Tê giác Sumatra miền bắc
 Tê giác Borneo
 Tê giác Java
 Tê giác một sừng Việt Nam
 Tê giác Ấn Độ

S
Động vật được mô tả năm 1817


title: Grypocentrus incisulus

text:
Grypocentrus incisulus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Grypocentrus


title: Euloewiopsis anthracina

text:
Euloewiopsis anthracina là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euloewiopsis


title: Enicospilus leionotus

text:
Enicospilus leionotus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Enicospilus


title: Aleucanitis singularis

text:
Aleucanitis singularis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aleucanitis


title: Palpita persicalis

text:
Palpita persicalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Palpita
Bướm đêm Châu Á


title: Periscepsia plorans

text:
Periscepsia plorans là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Periscepsia


title: 1,3,5-Trioxan

text:
1,3,5-Trioxan, đôi khi còn được gọi là trioxan hoặc trioxin, là một hợp chất hữu cơ có công thức phân tử là C3H6O3. Nó là một chất rắn màu trắng có mùi giống như chloroform. Nó là một hợp chất dị vòng cực kỳ ổn định.

Cấu trúc phân tử
Hợp chất này là một hợp chất dị vòng có chứa oxy, trong đó ba nguyên tử carbon liên kết xen kẽ với ba nguyên tử oxy.

Đồng phân

Hợp chất này có hai đồng phân:

1,2,3-Trioxan
 1,2,4-Trioxan

Sản xuất
1,3,5-Trioxan có thể thu được bằng phản ứng trùng hợp acid formic có xúc tác acid trong dung dịch nước đậm đặc. Sản lượng trioxan mỗi năm khoảng một triệu tấn.

Sử dụng
Trioxan thường được sử dụng thay thế cho formaldehyde và với paraformaldehyde. Nó là chất trung gian trong sản xuất nhựa POM (nhựa polyoxymethylen). Do đó, nó được sử dụng như một chất kết dính trong ngành dệt may, sản phẩm gỗ, ... Trioxane phản ứng với hexamin để làm nhiên liệu. Trong phòng thí nghiệm, trioxan được sử dụng làm nguồn formaldehyde khan.

Xem thêm
 Formaldehyde
 Paraformaldehyde
 1,4-Dioxan
 1,3,5-Trioxanetrion

Tham khảo

Hợp chất hữu cơ
Hợp chất dị vòng
Hợp chất dị vòng theo nguyên tố
Hợp chất oxy
Dị vòng oxy
Hóa hữu cơ


title: Ga Thanh Luyện

text:
Ga Thanh Luyện là một nhà ga xe lửa tại huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. Nhà ga là một điểm trên tuyến đường sắt Bắc Nam tiếp nối sau ga Hòa Duyệt và trước ga Chu Lễ.

Xem thêm
Danh sách nhà ga thuộc tuyến đường sắt Thống Nhất

Nhà ga tại Hà Tĩnh


title: Chân công

text:
Chân Công (chữ Hán: 真公) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
 Tây Chu Lỗ Chân công
 Tây Chu La Chân công
 Tây Chu Ứng Chân công
 Tây Chu Vinh Chân công

Xem thêm
 Chân Tông
 Quy Công
 Kỷ Công
 An công

Thụy hiệu


title: Xerodes albisparsa

text:
Xerodes albisparsa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Xerodes


title: Odontoloma disalatum

text:
Odontoloma disalatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Odontoloma


title: Eutelia discitriga

text:
Eutelia discitriga là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eutelia


title: Sút bóng

text:
Sút bóng hay gọi ngắn gọn là sút là một kỹ thuật trong bóng đá trong đó một cầu thủ bóng đá thực hiện động tác đá mạnh vào trái bóng bằng chân để đưa trái bóng đi. Bóng đá là một môn thể thao được chơi trên toàn thế giới, lên đến 265 triệu người tham dự hàng năm.  Sút bóng là một trong những kỹ năng khó nhất để thuần thục trong bóng đá. Kỹ năng này cũng cực kỳ quan trọng, vì sút là cách thực hiện các đường chuyền và là cách thức chính để ghi bàn.

Điểm tiếp xúc
Khi sút trái bóng bằng má trong thì động năng lên trái bóng là khá hạn chế, điều này khiến cho bóng không đi được xa nhưng với việc điều khiển trái bóng với cả bản chân, vì thế trái bóng sẽ đi đúng quỹ đạo mà cầu thủ đã nhắm tới. Khi cầu thủ sút bóng bằng mũi bàn chân, bóng sẽ đi mạnh hơn nhưng sẽ kém chính xác hơn vì cầu thủ cung cấp cho trái bóng một lực rất mạnh ở diện tích tiếp xúc nhỏ là đầu các ngón chân và khi đá bóng trên bãi biển bằng chân trần, người thực hiện sẽ bị đau khi chạm bóng bằng mũi bàn chân do lực tác động bị tập trung vào một điểm nhỏ.

Ngược lại, lực tác động vào trái bóng trong cú sút bằng má bàn chân được phân bổ trên diện tích rộng hơn khiến cho người sút bóng không bị đau. Khi sút bóng bằng mũi bàn chân, nếu điểm va chạm nằm ở chính giữa trái bóng, nó sẽ đi theo quỹ đạo thẳng và mạnh, và bóng sẽ lăn trên sân cỏ cho đến khi lực ma sát khiến nó dừng lại, nếu điểm chạm không ở tâm trái bóng, nó sẽ tự quay quanh trục, tùy vào điểm tác động. Va chạm ở phía trên trái bóng sẽ khiến bóng quay tròn về phía trước, còn khi chạm ở phía đáy của bóng sẽ biến nó về phía sau. Tuy vậy, trong cả 2 trường hợp, sau một khoảng thời gian ngắn, lực ma sát gây ra với trái bóng bởi mặt cỏ sẽ khiến cho bóng quay tròn về phía trước, khi cầu thủ sút bóng ở bên cạnh trái bóng sẽ bắt đầu quay tròn trong không trung tùy thuộc vào điểm sút bóng.

Khi điểm chạm bóng là phía ngoài bóng và xuống thấp một chút gần đáy trái bóng và rồi trái bóng sẽ bay lên không trung trong khi tự quay quanh trục của nó. Lúc đầu, bóng sẽ bay chính xác theo hướng sút bóng, và nó sẽ chậm dần do lực ma sát của không khí, chuyển động quay của bóng sẽ khiến không khí ở một bên của bóng chuyển động nhanh hơn bên còn lại, vì thế sau đó bóng sẽ chuyển hướng sang trái hoặc phải, tùy thuộc vào điểm tác động của lực vào trái bóng, các cầu thủ sút bóng bổng để ghi bàn trong trường hợp cách xa khung thành vì bóng đang bay, nó bay chậm dần và rơi xuống thấp dần, để khiến cho trái bóng có thể bay gọn vào khung thành thay vì rơi xuống quá sớm, nó cần được sút đủ cao.

Các khái niệm
Sút trúng mục tiêu (Shot On Target) là khi bóng rời chân cầu thủ và bóng đi thẳng vào lưới, bóng sẽ đi thẳng vào lưới nếu không bị thủ môn cản phá hoặc nếu không bị cản phá bởi cầu thủ cuối cùng trước gôn và sau anh ta không còn ai, trường hợp bị cản phá bởi 1 cầu thủ đối phương mà phía sau anh ta cho đến trước gôn còn ít nhất 1 đồng đội thì được tính là cú sút bị chặn (Blocked Shot). Còn sút chệch mục tiêu (Shot Off Target) là khi bóng đi chệch khung thành, bóng đi trúng xà ngang hoặc cột dọc nhưng không vào lưới.

Tham khảo

 Dooley, Thomas, and Christian Titz. Soccer: Perfect Shooting Techniques. Maidenhead: Meyer &Meyer Sport, 2012. Print.
 Barfield, W. (n.d.). The Biomechanics Of Kicking In Soccer. Clinics in Sports Medicine, 711–728. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2015.
 Katis, A., Giannadakis, E., Kannas, T., Amiridis, I., Kellis, E., & Lees, A. (2013). Mechanisms that influence accuracy of the soccer kick. Journal of Electromyography and Kinesiology, 125–131. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2015, from PubMed.
 Katis, A., Giannadakis, E., Kannas, T., Amiridis, I., Kellis, E., & Lees, A. (2013). Mechanisms that influence accuracy of the kick. Journal of Electromyography and Kinesiology, 125–131. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2015, from PubMed.
 Wolfe, I. (2014, February 19). How to Shoot an Accurate Shot in Soccer. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2015.
 Kellis, E., & Katis, A. (2007). Biomechanical Characteristics and Determinants of Instep Soccer Kick. Journal of Sports Science and Medicine. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2015, from PubMed.
 Kellis, E. and Katis, A. (2007). Biomechanical characteristics and determinants of instep football kick. Journal of Sports Science and Medicine, 6: 154–165.
 Lees, A., Asai, T., Andersen, T.B., Nunome, H., & Sterzing, T. (2010). The biomechanics of kicking in soccer: A review. Journal of Sports Sciences, 28(8): 805–817.
 Brophy, R., Backus, S., Pansy, B., Lyman, S., and Williams, R. (2007). Lower Extremity Muscle Activation and Alignment During the Soccer Instep and Side-foot Kicks. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 37(5): 260–268.
 Manolopoulos, E., Katis, A., Manolopoulos, K., Kalapotharakos, V., and Kellis, E. (2013). Effects of a 10-Week Resistance Exercise Program on Soccer Kick Biomechanics and Muscle Strength. Journal of Strength and Conditioning Research, 27(12): 3391–3401.
 "Biomechanics of Soccer: The soccer-style kick – a slow-motion commentary on one of the most common sporting actions in the world". Sports Injury Bulletin. Truy cập 2015-03-24.
 Manolopoulos, E., C. Papadopoulos, and E. Kellis. "Effects of Combined Strength and Kick Coordination Training on Soccer Kick Biomechanics in Amateur Players." Scandinavian Journal of Medicine and Science in Sports (2004): 102–10. Print.
 Kellis, Eleftherios, and Athanasios Katis. "Biomechanical Characteristics and Determinants of Instep Soccer Kick." ©Journal of Sports Science and Medicine 6 (2007): 154–65. Print

Thuật ngữ bóng đá


title: Chuyến bay 1878 của Turkish Airlines

text:
Chuyến bay 1878 của Turkish Airlines là một chuyến bay quốc tế chở khách từ Sân bay Milan–Malpensa, Italy tới Sân bay Istanbul Atatürk, Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Vào ngày 25 tháng 4 năm 2015, chiếc máy bay liệng vòng trước khi hạ cánh, gây ra hỏng hóc cho cánh máy bay và tạo nên một đám cháy. Chiếc máy bay phải bay vòng lại rồi hạ cánh an toàn.Tất cả 102 hành khách và phi hành đoàn sống sót.

Tham khảo

Turkish Airlines
Tai nạn và sự cố hàng không năm 2015


title: Synclerostola varians

text:
Synclerostola varians là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Synclerostola


title: Clavipalpa ferruginea

text:
Clavipalpa ferruginea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Clavipalpa


title: Miniophyllodes aurora

text:
Miniophyllodes aurora là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Miniophyllodes
Động vật được mô tả năm 1912


title: Sabulodes arge

text:
Sabulodes arge là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sabulodes


title: Ischnocampa celer

text:
Ischnocampa celer là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ischnocampa


title: Nguyễn Hồng Việt

text:
Nguyễn Hồng Việt (sinh ngày 30 tháng 6 năm 1989) là bộ cầu thủ bóng đá đang chơi cho câu lạc bộ TP Hồ Chí Minh ở vị trí tiền vệ.

Tham khảo

Người Nghệ An
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Sông Lam Nghệ An
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá nam Việt Nam
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1989
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh


title: Biến thiên lãnh thổ của Canada

text:
Biến thiên lãnh thổ của Canada bắt đầu từ ngày 1 tháng 7 năm 1867, khi ba thuộc địa của Anh Quốc tại Bắc Mỹ thống nhất thành Quốc gia tự trị Canada. Một trong các thuộc địa này được phân thành hai tỉnh mới, và ba thuộc địa khác gia nhập sau đó. Canada tiếp tục phát triển thêm các tỉnh và lãnh thổ mới và biến thiên trong nhiều thập niên thành một quốc gia có chủ quyền hoàn toàn.

Trước khi là bộ phận của Bắc Mỹ thuộc Anh, các lãnh thổ cấu thành của Quốc gia tự trị Canada là bộ phận của Canada và Acadia thuộc Tân Pháp, chúng dần được nhượng cho Anh Quốc sau khi Pháp thất bại trong một số cuộc chiến. Ảnh hưởng của Pháp vẫn tồn tại như tiếng Pháp phổ biến tại các tỉnh ban đầu của Canada và vẫn là một trong hai ngôn ngữ chính thức của quốc gia.

Công ty Vịnh Hudson của Anh được độc quyền về mậu dịch tại Lãnh thổ Rupert, sáp nhập lãnh thổ do công ty này quản lý là biến thiên lãnh thổ chủ yếu của Canada. Khu vực trở thành Thuộc địa British Columbia bị yêu sách là bộ phận của Tân Tây Ban Nha và châu Mỹ thuộc Nga tương ứng đến năm 1793 và 1825, và trong một thời gian từng chia sẻ với Hoa Kỳ khu vực mà người Mỹ gọi là Xứ Oregon, kết thúc vào năm 1846 khi biên giới được xác định.

Từ khi hình thành, biên giới bên ngoài của Canada thay đổi bảy lần, và phát triển từ bốn tỉnh khi liên bang hóa cho đến mười tỉnh và ba lãnh thổ. Canada chỉ để mất một bộ phận lãnh thổ đáng kể trong tranh chấp biên giới với Quốc gia tự trị Newfoundland về Labrador, quốc gia này sau đó gia nhập Canada với vị thế là một tỉnh.

Ghi chú
 Các Lãnh thổ Tây Bắc (NWT) gồm có một số khu vực, song khu vực Keewatin từng có vị thế cao hơn các khu vực khác. Do vị thế độc nhất này, nó được đề cập một cách riêng biệt trong danh sách này. Sau năm 1905, nó không còn bất kỳ vị thế đặc biệt nào, và cuối cùng giải thể vào năm 1999 khi thành lập Nunavut.
 Bản đồ sử dụng trong bài sử dụng phiên bản hiện đại về biên giới của Labrador để đơn giản. Trong hầu hết lịch sử của mình, Canada yêu sách rằng Labrador chỉ nằm dọc theo bờ biển, trong khi Newfoundland yêu sách khu vực lớn hơn. Yêu sách của Newfoundland được sử dụng.
 Quần đảo Bắc Cực vẫn còn được thám hiểm và phát hiện trong suốt lịch sử Canada; tuy nhiên, trừ quần đảo Sverdrup, chúng đều được Canada yêu sách chủ quyền dựa theo việc phát hiện, và để đơn giản danh sách không liệt kê các phát hiện riêng biệt.

Thời gian biểu

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Maps: 1667-1999 - Library and Archives Canada
Territorial Evolution, 1670-2001 - Historical Atlas of Canada

Tỉnh bang và lãnh thổ tự trị của Canada
Lịch sử Canada


title: Tình yêu bất tận

text:
Tình yêu bất tận (tựa gốc: Endless Love) là một phim chính kịch lãng mạn của Mỹ năm 2014 do Shana Feste đạo diễn kiêm đồng viết kịch bản với Joshua Safran. Là bản chuyển thể điện ảnh thứ hai từ tiểu thuyết của Scott Spencer, phim có sự tham gia của Alex Pettyfer, Gabriella Wilde, Bruce Greenwood, Joely Richardson và Robert Patrick.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2014
Phim tiếng Anh
Phim chính kịch lãng mạn thập niên 2010
Phim tuổi mới lớn của thập niên 2010
Phim Mỹ
Phim chính kịch lãng mạn Mỹ
Phim về tuổi mới lớn của Mỹ
Phim làm lại của Mỹ
Phim về gia đình bất thường
Phim dựa trên tiểu thuyết Mỹ
Phim của Universal Pictures
Phim bom xịt


title: Craspedosis curvilimes

text:
Craspedosis curvilimes là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Craspedosis


title: Hội đồng Tối cao Tái thiết Quốc gia

text:
Hội đồng Tối cao Tái thiết Quốc gia () là chính quyền quân sự cầm quyền của Hàn Quốc từ tháng 5 năm 1961 đến tháng 12 năm 1963.

Hội đồng tối cao đã lật đổ nền cộng hòa thứ hai của Hàn Quốc trong cuộc đảo chính ngày 16 tháng 5 năm 1961 và thành lập một chính phủ quân sự lâm thời bao gồm phần lớn các sĩ quan có liên quan hoặc ủng hộ cuộc đảo chính. Hội đồng tối cao được lãnh đạo bởi Chủ tịch, người đứng đầu chính phủ trên thực tế với các quyền lực độc tài, trong khi Tổng thống Yun Posun được giữ lại một phần quyền lực. Hội đồng Tối cao ưu tiên phát triển kinh tế và ổn định chính trị của Hàn Quốc, đình chỉ Quốc hội và hầu hết các quyền tự do chính trị, và thành lập Cơ quan Tình báo Trung ương Hàn Quốc để chống lại hoạt động chống chính phủ của Triều Tiên và các chính phủ khác. Park Chung-hee từng là Chủ tịch Hội đồng Tối cao từ tháng 7 năm 1961 cho đến khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Hàn Quốc năm 1963, và Hội đồng Tối cao đã bị giải tán khi khánh thành Cộng hòa thứ ba của Hàn Quốc vào tháng 12 năm 1963.

Xem thêm
 Lịch sử Hàn Quốc

Ghi chú
 Yonhap (2004, tr. 270).

Tham khảo

Cựu chính thể trong Chiến tranh Lạnh
Độc tài quân sự
Hàn Quốc thập niên 1960


title: Krzemień, Tỉnh West Pomeranian Voivodeship

text:
Krzemień  (trước đây là Kremmin của Đức) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Dobrzany, thuộc hạt Stargard, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía đông Dobrzany,  về phía đông của Stargard và      về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức, Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Cư dân đáng chú ý

 Andreas Hakenberger (1574 Từ1627), nhà soạn nhạc người Đức

Tham khảo


title: Conistra ferruginea

text:
Conistra ferruginea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Conistra


title: Bocchoris acamasalis

text:
Bocchoris acamasalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Bocchoris


title: Tetraulax albolateralis

text:
Tetraulax albolateralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Tetraulax


title: Mike Hennigan

text:
Michael Hennigan (sinh ngày 20 tháng 12 năm 1942), hay còn gọi Mick Hennigan, là một cầu thủ bóng đá người Anh đã giải nghệ, vừa là cầu thủ, vừa là huấn luyện viên.

Sự nghiệp

Sự nghiệp thi đấu
Hennigan thi đấu ở vị trí trung vệ và bắt đầu sự nghiệp với đội trẻ của Sheffield Wednesday, nhưng ông không bao giờ ra sân cho đội một. Hennigan sau đó thi đấu tại Football League cho Southampton và Brighton & Hove Albion, trước khi chuyển đến Nam Phi thi đấu với Durban United.

Sự nghiệp huấn luyện
Hennigan tiếp quản công việc tạm thời ở Blackpool năm 1999, cùng với Mike Davies, sau sự ra đi của Nigel Worthington.

Hennigan dẫn dắt đội tuyển quốc gia Malawi năm 2005.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mike Hennigan - A Tribute by John Doxey

Sinh năm 1942
Nhân vật còn sống
Người Thrybergh
Vận động viên Yorkshire
Cầu thủ bóng đá Anh
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Sheffield Wednesday F.C.
Cầu thủ bóng đá Southampton F.C.
Cầu thủ bóng đá Brighton & Hove Albion F.C.
Cầu thủ bóng đá Durban United F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League
Huấn luyện viên bóng đá Anh
Huấn luyện viên Blackpool F.C.
Huấn luyện viên đội tuyển bóng đá quốc gia Malawi


title: Campoplex tibialis

text:
Campoplex tibialis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Campoplex


title: Giải cầu lông vô địch thế giới 2015 – Đơn nữ

text:
Nội dung Đơn nữ của Giải cầu lông vô địch thế giới 2015 diễn ra từ ngày 10 tới 16 tháng 8 năm 2015 tại Jakarta, Indonesia.. Carolina Marín, nữ vận động viên Tây Ban Nha, là đương kim vô địch năm 2014.

Hạt giống

 ' Carolina Marín (Vô địch)
  Saina Nehwal (Chung kết)
  Lý Tuyết Nhuế (Vòng ba)
  Đới Tư Dĩnh (Tứ kết)
  Ratchanok Intanon (Vòng ba)
  Vương Nghi Hàm (Tứ kết)
  Vương Thích Nhàn (Tứ kết)
  Sung Ji-hyun (Bán kết)

  Okuhara Nozomi (Vòng hai)
  Bae Yeon-ju (Vòng ba)
  P. V. Sindhu (Tứ kết)
  Michelle Li (Vòng ba)
  Mitani Minatsu (Vòng hai)
  Takahashi Sayaka (Vòng ba)
  Busanan Ongbumrungpan (Vòng ba)
  Maria Febe Kusumastuti (Vòng hai)

Kết quả

Vòng chung kết

Nhánh 1

Nhánh 2

Nhánh 3

Nhánh 4

Tham khảo

Liên kết ngoài
BWF Website

Giải cầu lông vô địch thế giới 2015


title: Hyposidra umbrosa

text:
Hyposidra umbrosa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hyposidra


title: Chlorochaeta ingrata

text:
Chlorochaeta ingrata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Comibaena


title: Letis aluco

text:
Letis aluco là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Letis


title: Macdunnoughia gutta

text:
Macdunnoughia gutta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Macdunnoughia


title: Idaea productata

text:
Idaea productata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Saluki

text:
Saluki  / ALA-LC: salūqī/Tiếng Ba Tư:سلوکی,سگ تازی hay còn gọi là Slougui, chó săn xám Ả rập (Arabischer Windhund) (Sloughi Moghrebi) (Arabian Sighthound) (Levrier Marocain) Chó Hoàng gia Ai Cập hay Chó săn xám Ba Tư, Chó săn thỏ vùng Vịnh Ba Tư (persian greyhound), Chó săn linh dương gazelle (gazelle hound) là một giống chó cổ thuộc dòng chó săn đuổi có nguồn gốc từ vùng Trung Đông. Loài chó này sử dụng vào việc săn thỏ, săn linh dương, chúng là một thợ săn trên sa mạc. Chúng là một giống chó có giá cao, giá trung bình cho một con chó Saluki vào khoảng 2.000 USD.

Saluki là một trong những giống chó được con người thuần hóa sớm nhất trong lịch sử. Loài chó này xuất hiện trên cả những bức vẽ trong lăng mộ Ai Cập, với niên tuổi khoảng 2.100 năm trước Công nguyên và còn xuất hiện cả trong Kinh thánh. Ngày nay, chúng vẫn là giống chó được con người ưa chuộng, xuất hiện nhiều trong các gia đình quyền quý từ Trung Đông đến Hoàng gia Anh. Thời cổ đại, Saluki từng được dùng cho các cuộc đua vì chúng có thể đạt vận tốc 60 km/h.

Tổng quan
Saluki gắn liền với con người qua nhiều thế kỷ. Lịch sử ghi nhận rằng đây là một trong số những giống chó cổ xưa nhất đã được thuần hoá, và cũng là một trong số những loài vật được con người thuần hoá sớm nhất. Bằng chứng đầu tiên được biết đến về giống chó Saluki, còn được gọi là chó săn thỏ vùng Vịnh Péc-xích hay chó săn linh dương, là những hình hoạ cổ trong các hang động cổ đại đã tìm thấy ở vùng đồng bằng Lưỡng Hà cổ đại vào khoảng 14,000 năm trước công nguyên.

Saluki là một trong những giống chó được con người thuần hóa sớm nhất trong lịch sử. Loài chó này xuất hiện trên cả những bức vẽ trong lăng mộ Ai Cập, với tuổi đời khoảng 2.100 năm trước Công nguyên, và còn xuất hiện cả trong Kinh thánh. Ngày nay, chúng vẫn là giống chó được con người ưa chuộng, xuất hiện nhiều trong các gia đình quyền quý từ Trung Đông đến Hoàng Gia Anh. Thời cổ đại, Saluki từng được dùng cho các cuộc đua vì chúng có khả năng chạy với vận tốc 60 km/h.

Từ vùng Lưỡng Hà cổ đại, những lái thương đã mang Saluki xuyên qua Trung Đông tới vùng đồng bằng sông Nile, nơi chúng trở thành giống chó săn nổi tiếng của người Ai Cập cổ đại. Chỉ có giai cấp quý tộc mới được đặc quyền sở hữu chúng, và Saluki được gọi là "Giống chó của Hoàng gia Ai Cập". Rất nhiều những hình vẽ và bức tường tại Ai Cập còn lưu lại hình hoạ của Saluki, một số trong đó có tuổi lên đến nhiều ngàn năm và xác ướp của nhiều con Saluki cũng đã được tìm thấy trong lăng mộ của chủ chúng.

Những cuộc săn thường diễn ra thưa thớt trên sa mạc, và những người Arab du mục cần thịt để sinh sống. Họ tìm được một khả năng lý tưởng của giống chó Saluki. Đây cũng là giống chó có phẩm chất cao quý của người dân Ả Rập, người dân rất đề cao giống chó này vì phẩm chất và tính độc lập của chúng, cũng như kỹ năng, sự can đảm của chúng trong những cuộc săn và sự trung thành với chủ. Tại Bắc Mỹ, giống chó thanh lịch nhưng mạnh mẽ này được gọi là Saluki.

Hình ảnh Saluki còn được tìm thấy trên các đồ gốm và trong hầm mộ ở vùng Trung Đông. Trong văn học của người Assyrians, Babylonians và Sumerians cũng đề cập đến giống chó này với những từ ngữ tuyệt mỹ. Sau đó, người A-rập còn ca ngợi Saluki trong các lời thơ và bài hát với tên slughi, có nguồn gốc từ vùng Saluq, một thành phố đã biến mất ở vùng Nam A-rập. Abu Nuwas – một nhà thơ Arab nổi tiếng ở thế kỷ thứ 8 cũng đã nhắc đến Saluki trong những bài thơ của ông. Ánh nhìn Saluki lướt qua đâu, nơi đó bừng lên như ngọn lửa soi rọi, miên man rực sáng và Như cánh chim ưng sải cánh trên sa mạc cát hoang vu, chúng băng qua và thống trị mặt đất với bốn bàn chân kiêu hãnh.

Đặc điểm
Hình dáng tổng thể của giống chó này tạo ấn tượng về sự duyên dáng và cân đối, với khả năng chạy đuổi tốt cùng với sự dẻo dai, mạnh mẽ và linh hoạt. Chúng có loại lông ngắn, các đặc điểm cần phải thống nhất với điểm khác biệt là có bộ lông ngắn. Mắt chúng nằm sâu, rất sáng và sắc, do đó cho phép Saluki dễ dàng nhận ra và đuổi bắt con mồi trên sa mạc hoang vu. Đôi tai của Saluki phủ sát vào đầu, với đám lông dài che phủ có một khả năng nghe thính nhạy. Răng và hàm chắc khoẻ với hàm răng hoàn chỉnh, phát triển tốt và có miếng cắn hình cắt kéo. Chúng cảnh giác với người lạ, nhưng không hoảng sợ hay hung dữ, tính tình thông minh và độc lập.

Chiều dài người từ điểm đầu vai tới khấu đuôi tương đương với chiều cai tính đến vai, mặc dù giống chó này luôn tạo cho người xem một ấn tượng rằng người chúng dài hơn so với chiều dài thực của chúng. Saluki khi đứng cao khoảng 23 tới 28 inches (58 tới 71 cm), nặng khoảng 40 tới 50 cân anh (18-22,5 kg), có thể đạt vận tốc tối đa tới 50 dặm một giờ (80 km/h). Kéo dài với vùng đầu chúng là cái cổ rất cong, linh hoạt, một bờ vai lực lưỡng và một tấm lưng hơi cong và mạnh mẽ tới tận hông. Toàn thể con chó toát lên vẻ gọn gàng, tinh xảo, cao quý và duyên dáng và cân đối. Dáng vẻ thanh lịch và hoàn hảo để thực hiện một chức năng cụ thể săn mồi trên những vùng đất bằng phẳng và rộng lớn. Với khả năng thính giác, quan sát cũng như sức mạnh của chúng, khó có con mồi nào có thể trốn thoát khỏi chúng trong cuộc săn.

Bộ lông của Saluki có rất nhiều màu sắc, và có hai loại lông và lông ngắn và lông dài. Có giả thuyết cho rằng những tộc người du mục nuôi hai giống Saluki hoàn toàn khác nhau, giống lông vàng và nâu trên vùng sa mạc cát cháy ở Syria và giống chó có màu đen trên vùng đất bằng phẳng phì nhiêu hình thành từ dung nham ở vùng Lưỡng Hà. Giống chó được nuôi ở vùng bắc Syria, Iraq và Iran, gọi là vùng phía bắc, được nuôi để săn trên vùng có khí hậu lạnh, đã núi lởm chởm của những nước này, và do đó, chúng phát triển lớp da dày, lông dài để chống lại khí hậu khắc nghiệt. Giống cho nuôi tại vùng Peninsula và Ai Cập, được gọi là vùng phía nam, mới thực sự là giống chó săn của vùng sa mạc, cao, chân dài và không có lông dài trên thân mình.

Chúng chuyển động mềm mại, liên tục một cách nhẹ nhàng và không cần cố gắng khi chạy nước kiệu. Các bước chuyển động và chân lên xuống nhẹ nhàng, không có vẻ mạnh mẽ như ngựa nhưng không nặng nề. Những người chủ thường dành sự chăm sóc đặc biệt và sự huấn luyện rất kiên nhẫn cho giống chó này. Ban đầy, những con Saluki nhỉ được huấn luyện săn chuột và thỏ. Khi đã trưởng thành cả về dáng vóc, tinh khôn, tốc độ và sức mạnh, chúng được huấn luyện về để có thể tham gia các cuộc săn linh dương gazen. Sau hàng ngàn năm thực hiện chức năng săn đuổi trên những vùng sa mạc bằng phẳng, không có cây cối, kỹ năng của giống chó này đã được sử dụng trong các cuộc thi cần tốc độ.

Huấn luyện
Truyền thống nuôi Saluki bắt nguồn từ những tộc người A-rập. Những người đàn ông của vùng sa mạc tin rằng chúng là những con vật hoàn hảo và có giá trị hơn phần lớn những thứ khác. Đạo Hồi cho các giống chó là loài vật không sạch sẽ, nhưng có một ngoại trừ đặc biệt cho giống Saluki này. Nhiều người tin rằng chúng được trao cho con người như một quà tặng của Đức Allah cho những tộc người A-rập, do đó, Slauki còn có tên là el-Hur, nghĩa là "quý tộc hàng đầu"." Truyền thuyết cũng kể rằng đấng tiên tri Muhammad cũng sở hữu một con Saluki mà người dùng để đi săn. Chỉ có những con ngựa thuần chủng và lạc đà là sánh nổi với Saluki trên vùng sa mạc cát. Với Saluki, có thể nói rằng, những người A-rập du mục phụ thuộc vào chúng, chứ không phải là ông chủ của giống chó này.

Như một vị khách đặc biệt, Saluki được phép thoải mái ra vào ngôi nhà của người chủ, cũng như các túp lều du mục và những nơi khác, những nơi mà chúng có thể ngủ trên những tấm thảm hoặc đệm của người chủ, đôi lúc ngay bên cạnh những người trong gia đình nhà chủ của chúng. Lòng trung thành của chúng là một huyền thoại về việc Saluki chỉ săn những con mồi cho chủ của chúng mà không săn cho bất cứ ai khác. Nhiều người A-rập du mục cho rằng, Saluki nếu được huấn luyện chu đáo sẽ biết cách mang những con thỏ về cho chủ khi chúng thấy cảm nhận thấy sự cần thiết.

Gia phả của Saluki là một vật được bảo vệ rất cẩn mật. Những người A-rập du mục học thuộc phả hệ của con chó và truyền miệng lại cho thế hệ sau chứ không viết ra. Chó cái, khi động dục sẽ không được phép phối giống với những con chó lạ. Nếu việc ngoài ý muốn này xả ra, những con chó con không thuần chủng đó sẽ bị giết bỏ. Những con chó Saluki nhỏ không được bán, chúng chỉ được mang tặng như món quà cho những vị khách quý.

Du nhập
Chúng đã được đến phương Tây, Saluki được giới thiệu với châu Âu trong những cuộc thập tự chinh từ thế kỷ 11 cho đến hết thế kỷ 13. Cả những chiến binh và những nhà quý tốc tham gia cuộc chiến trong lực lượng quân đội Thiên chúa giáo châu Âu đã bị mê hoặc bởi tốc độ và vẻ đẹp của Saluki, và cũng bị mê hoặc bởi khả năng săn đủôi của chúng. Một vài người lính đã mang theo bên mình họ những chú Saluki về châu Âu. Tuy nhiên, giống chó này không được công nhận tại châu Âu cho tới vài thế kỷ sau. Chỉ có một ngoại lệ là tại vùng Sicily ở phía Nam nước Ý, nhà vua Frederick II của vùng Sicily, người đã thống trị vùng này trong thế kỷ 13 là một người bảo trợ lớn của giống chó Saluki. Ông ta đã tạo dựng tên tuổi cho giống chó này và giới thiệu chúng với khắp lãnh thổ của ông ta.

Với sự chiếm đóng thế giới A-rập của thực dân Anh và Pháp, hai nước Anh và Pháp trỏ thành những quốc gia châu Âu đầu tiên phát triển giống chó Saluki. Florence Amherst là người đầu tiên nhập khẩu giống chó này ở vùng phía nam châu Âu và Anh Quốc trong thế kỷ 19. Sau đó, giống chó Saluki vùng phía bắc châu Âu cũng được xuất khẩu tới Anh. Hiện tại, giống chó Saluki của Mỹ là sự pha trộng của hai dòng chó Saluki này. Mặc dù Saluki đôi khi còn được gọi là giống chó săn thỏ greyhound vùng phía đông hay giống chó săn linh dương gazelle ở vùng phía tây, nhưng thực sự thì chúng không phải là giống chó săn thỏ thuần tuý. Giống chó sloughi ở vùng Bắc Phi và chó greyhound là thuộc cùng một giống chó như Saluki vào thời gian đầu của việc thuần hoá loài chó. Một số khác tin rằng greyhound và sloughi có nguồn gốc từ giống chó Saluki. Hiện nay, chúng đã được công nhận là những giống chó riêng rẽ.

Đến nay, Saluki có rất nhiều chủng loại khác nhau và sự đa dạng này được khuyến khích như một đặc trưng của giống chó. Nguyên nhân của sự đa dạng của giống chó xuất phát từ điểm đặc thù trong truyền thống của người A-rập, cũng như khu vực rộng lớn ở vùng Trung Đông, nơi mà Saluki được dùng để đuổi và bắt mồi từ hàng ngàn năm trước. Ban đầu, mỗi tộc người đều có những đàn Saluki hộ tống trong các cuộc săn bắt trong lãnh thổ của họ. Theo truyền thống của người Ả rập ở Trung Đông, Saluki không được dùng để bán mà chỉ dùng để làm quà tặng đặc biệt cho những vị khách danh dự. Theo đó, giống chó này được những vị khách châu Âu mang về như những món quà tặng từ nhiều vùng đất, khí hậu rất rất khác nhau của Trung Đông, và chúng lại tiếp tục được mang về nuôi dưỡng trên nhiều vùng khí hậu khác nhau ở châu Âu.

Năm 1923, Vương quốc Anh đã lần đầu tiên ghi nhận chính thức bản tiêu chuẩn của giống chó này ở châu Âu, và dựa vào đó để xây dựng và công nhận cho tiêu chuẩn của giống chó Saluki với những nguồn gốc khác nhau của giống chó này tại châu Âu. Giống chó Saluki được tìm thấy ở tất cả các vùng đất A-rập, Bắc Phi và phần lớn các quốc gia Tây Á, nhưng với số lượng ít hơn trước. Giống chó Saluki cũng đang đi cùng trên con đường của những người du mục: tập trung sống trong xã hội hiện đại. Khi những người du mục cổ đại chuyển tới những thành phố sinh sống, công việc săn bắn truyền thống dùng chó dần dần ít được sử dụng. Những nhóm người còn giữ lối sống du mục vẫn sử dụng chó Saluki để đi săn, nhưng những con linh dương gazelle là con mồi chính của họ đã gần như tuyệt chủng do bị săn bắn quá mức với những thứ vũ khí hiện đại.

Những con Saluki còn lại chỉ còn được nuôi để làm bạn và vì tình cảm giữa người và chó. Hoàng gia một số vùng vẫn nuôi Saluki với số lượng nhiều nhưng những con chó này chỉ còn được nuôi làm bạn và cho các môn thể thao. Trong khi đó, Saluki đã được phát triển mạnh ở châu Âu và bắc Mỹ. Không ồn ào và gây hấn, luôn sạch sẽ và hãnh diện, không có mùi, thậm chí một số con còn có mùi thơm tự nhiên, chúng đã trở thành một vật nuôi làm bạn lý tưởng. Với tính trung thành và khả năng biểu cảm, những người nuôi chúng ngày càng phổ biến hơn.

Tham khảo

Chú thích

Giống chó
Từ ngữ Ả Rập


title: Mary Burns

text:
Mary Burns (29 tháng 9 năm 1821 – 7 tháng 2 năm 1863) là một nữ công nhân người Ailen. Bà là vợ không kết hôn chính thức của Friedrich Engels.

Mary Burns là con gái của ông Michael Burns (Byrne), một thợ nhuộm trong xưởng dệt vải bông, và bà Mary Conroy. Gia đình của bà có thể xuất thân từ vùng Deansgate. Bà có một người em gái là Lydia, còn gọi là Lizzie Burns (1827–1878) và một người cháu gọi bằng cô tên là Mary Ellen Burns (sinh năm 1859). Sau đó Mary Burns đến sống ở khu Salford tại Manchester ở Anh. Bà gặp Friedrich Engels vào đầu năm 1843 khi ở Manchester, và bà có thể là người đã hướng dẫn cho Engels đi khảo sát thực địa các khu dân cư trong vùng, trong đó gồm những khu ổ chuột nghèo khổ nhất ở Salford và Manchester. Kết quả khảo sát chính là tư liệu cho tác phẩm Tình cảnh giai cấp công nhân Anh của Engels.

Bà Mary và Engels sống với nhau như vợ chồng đến khi bà qua đời ở tuổi 41 vào ngày 7 tháng 2 năm 1863. Hai vợ chồng Engels và Mary Burns không chính thức kết hôn vì họ phản đối hình thức kết hôn tồn tại trong chế độ tư bản lúc đó.

Sau khi Mary mất, Engels sống chung với của em gái bà Mary là Lizzie Burns. Ông chính thức kết hôn với bà Lizzie vào ngày 11 tháng 9 năm 1878, chỉ vài giờ trước khi Lizzie qua đời.

Sử liệu không ghi chép nhiều về cuộc đời của bà Mary Burns, và cũng không có hình ảnh nào về bà còn lưu lại.  Trong thư chia buồn của Karl Marx gửi Engels, Marx miêu tả bà Mary là người rất tốt tính và dí dỏm. Bức thư của bà Eleanor Marx, con gái Karl Marx, miêu tả bà Mary Burns là người rất xinh đẹp, dí dỏm và dễ mến, nhưng bà mắc tật xấu uống rượu quá nhiều.

Tham khảo

Karl Marx
1823 births
1863 deaths
Irish activists
Irish women activists
English activists
English women activists
People from Salford
English people of Irish descent
Friedrich Engels


title: Choranthias tenuis

text:
Choranthias tenuis, tên thường gọi là Threadnose bass (trong tiếng Anh), là một loài cá biển thuộc chi Choranthias trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1920.

Phân bố và môi trường sống
C. tenuis có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Đại Tây Dương. Chúng được tìm thấy từ bang Bắc Carolina đến bang Florida (Hoa Kỳ), bao gồm Bermuda và Bahamas. Trong vịnh Mexico, dọc theo bờ biển từ bang Alabama đến biên giới bang Texas và Mexico, và ngoài khơi bán đảo Yucatan. Ở biển Caribe, từ Anguilla đến Tobago. Tại Nam Mỹ, từ thành phố Barranquilla (Colombia) đến Guyana. Loài này sống thành các đàn lớn, bơi xung quanh các rạn san hô ở vùng đáy biển nhiều đá tảng, độ sâu khoảng từ 55 đến 915 m. Hầu hết các mẫu vật được đánh bắt ở độ sâu khoảng 150 m trở lại.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở C. tenuis là khoảng 9 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Đầu và thân màu đỏ cam; ửng vàng hơn ở thân dưới; vùng ngực và bụng màu hồng tím nhạt. Mống mắt màu đỏ cam, nửa vòng mắt trước có màu xanh lam. Vây lưng và vây hậu môn màu đỏ cam, li ti những chấm màu lục. Vây ngực và vây bụng màu hồng tím trong suốt. Đuôi xẻ thùy, chóp nhọn; thùy trên dài hơn thùy dưới. Đuôi màu đỏ, chóp đuôi màu đỏ đậm.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7 - 9; Số tia vây mềm ở vây ngực: 19 - 21; Số lược mang: 34 - 39.

Thức ăn của C. tenuis là các loài sinh vật phù du và động vật giáp xác. Loài này đôi khi được đánh bắt nhằm mục đích buôn bán cá cảnh.

Chú thích

Choranthias
Động vật được mô tả năm 1920


title: Exorista levicula

text:
Exorista levicula là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Exorista


title: Lygropia arenacea

text:
Lygropia arenacea là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lygropia


title: Massepha entephriadia

text:
Massepha entephriadia là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Massepha


title: Simone Icardi

text:
Simone Icardi (sinh ngày 13 tháng 9 năm 1996) là cầu thủ bóng đá người Ý. Anh ta hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Feralpisalò tại Serie C bảng A, cho mượn từ Cittadella.

Sự nghiệp thi đấu
Anh ta ra mắt cho Lupa Castelli Romani vào ngày 6 tháng 9 năm 2015 trong một trận đấu thuộc khuôn khổ Serie C gặp Ischia.

Ngày 17 tháng 1 năm 2020, anh ta gia nhập câu lạc bộ Siena theo dạng cho mượn.

Vào ngày 19 tháng 9 năm 2020, anh ta ký bản hợp đồng kéo dài 2 năm với Casertana.

Ngày 10 tháng 8 năm 2021, anh ta chuyển tới câu lạc bộ Cittadella ở Serie B.

Tuy nhiên, vào ngày 1 tháng 9 năm 2022, Icardi bị đem cho mượn tại câu lạc bộ Feralpisalò.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1996
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Ý
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá S.S. Racing Club Roma
Cầu thủ bóng đá U.S. Catanzaro 1929
Cầu thủ bóng đá Virtus Entella
Cầu thủ bóng đá A.C.R. Siena 1904
Cầu thủ bóng đá Casertana F.C.
Cầu thủ bóng đá A.S. Cittadella
Cầu thủ bóng đá Feralpisalò
Cầu thủ bóng đá Serie B
Cầu thủ bóng đá Serie C
Cầu thủ bóng đá Serie D


title: Tổng giáo phận Košice

text:
Tổng giáo phận Košice (, ) là một giáo phận của Giáo hội Công giáo Rôma tại Slovakia. Tổng giáo phận bao gồm các phần trung tâm và phía đông của các vùng Prešov và Košice, với diện tích 10.403 km 2. Tổng giáo phận Košice có dân số khoảng 1.153.505 người, trong đó khoảng 61% theo đạo Công giáo (số liệu thống kê vào năm 2012). Tổng giám mục hiện nay của Tổng giáo phận Košice là Bernard Bober. Ông từng là giám mục phụ tá của giáo phận và kế vị giám mục Alojz Tkáč, về hưu theo giáo luật. Bernard Bober được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Košice vào ngày 4 tháng 6 năm 2010 và nắm quyền chính thức của tổng giáo phận vào ngày 10 tháng 7 năm 2010. Ngày 11 tháng 6 năm 2016, Giáo hoàng Phanxicô đã bổ nhiệm linh mục Marek Forgáč làm giám mục phụ tá cho Tổng giáo phận.

Xem thêm
 Giáo hội Công giáo
 Công giáo tại Slovakia

Chú thích

Liên kết ngoài
 Hišem, Cyril (2000). Dejiny Kňazského Seminára v Košiciach (1918-1950). Vydavateľstvo Michala Vaška. (in Slovak)
 Official site
 Archdiocese of Košice at catholic-hierarchy.org

Giáo phận Công giáo Rôma tại Slovakia
Giáo phận Công giáo Rôma
Giáo phận Công giáo Rôma theo lục địa


title: Wendy Acosta

text:
Wendy Patricia Salas Acosta (sinh ngày 19 tháng 12 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Costa Rica, chơi ở vị trí tiền vệ cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Costa Rica.

Sự nghiệp Quốc tế
Vào ngày 28 tháng 4 năm 2010, Acosta có trận ra mắt quốc tế trước đội tuyển Honduras. Vào ngày 7 tháng 10 năm 2011, cô ghi bàn thắng quốc tế đầu tiên của mình trong trận đấu với tuyển El Salvador. Trong các trận đấu tiếp theo với Honduras và Guatemala, cô lại ghi một bàn trong mỗi trận đấu. Sau đó vào ngày 22 tháng 1 năm 2012, cô đã ghi một cú đúp vào lưới đội tuyển Haiti. Vào ngày 7 tháng 3, cô lập một hat-trick trong trận đấu với Belize, với các bàn thắng ở phút 25, 44 và 65 trong trận đấu mà Costa Rica thắng đậm 14-0. Cô tiếp tục ghi bàn của mình, khi cô ghi những bàn thắng vào lưới đối thủ trong các trận đấu liên tiếp với El Salvador và Panama.

Vào ngày 16 tháng 3 năm 2013, Acosta ghi hai bàn trong trận đấu với Nicaragua. Ở đó, cô ghi bàn vào đầu của hiệp thi đấu đầu tiên, tại phút 14 và 20 Costa Rica thắng trận đấu này với tỉ số 4-0. Cô một lần nữa ghi bàn trong chiến thắng 6-1 cho Costa Rica trước Martinique, đánh bại thủ mọn đội bạn vào phút thứ 30 trước khi cô được thay ra nghỉ và cầu thủ dự bị Carol Sanchez được tung vào sân ở phút 60. Vào ngày 5 tháng 3 năm 2015, Acosta đã ghi một bàn duy nhất vào lưới Bosnia và Herzegovina, điều này giúp Costa Rica giành chiến thắng trong một trận đấu trong khuôn khổ Istria Cup.

Tham khảo

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nữ Costa Rica
Người Costa Rica