title: Katsukarē

text:
là một món ăn Nhật Bản kết hợp giữa cơm cà ri và thịt lợn cốt lết (phần thịt lưng của con heo).

Đây là ví dụ đầu tiên về món cơm cà ri có phần ăn kèm (topping), nguyên liệu có thể dùng cốt lết thịt bò, cốt lết gà, cốt lết thịt băm, cốt lết giăm bông, v.v ... thay cho cốt lết thịt lợn. Món này được dùng như món chính, có thể đi kèm với nước hoặc súp miso. Tại Nhật Bản, có những chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh chuyên phục vụ món katsukarē với các loại thịt và các loại cà ri khác nhau.

Lịch sử
Người ta cho rằng món ăn này được phát minh vào năm 1948 (năm Showa thứ 23) tại nhà hàng phương Tây (yōshoku) có tên  ở Ginza, Chuo-ku, Tokyo. Các khách hàng quen thuộc, hai đội bóng chày chuyên nghiệp là Yomiuri Giants và Shigeru Chiba đã phàn nàn rằng việc ăn cà ri và katsu riêng biệt quá khó chịu, dẫn đến việc tạo ra sự kết hợp. Hiện tại, Grill Swiss và các cửa hàng liên kết vẫn phục vụ hai thực đơn riêng được gọi là "Original Katsuretsu Curry" và "Chiba-san's Katsuretsu Curry".

Ngoài giai thoại liên quan đến Shigeru Chiba, gian hàng đồ ăn phương Tây "Kawakin" ở Asakusa, Asakusa-ku, Tokyo (hiện tại là Asakusa, Taito-ku), người ta nói rằng cơm và thịt lợn cốt lết được phục vụ kèm với cà ri vào năm 1918 (năm Taisho thứ 7) với tên gọi "Kawakin-don".

Trình bày
Katsukarē nhiều biến thể khác nhau trong cách bày trí cơm, thịt lợn cốt lết và cà ri. Phần cốt lết thường được cắt thành từng miếng vừa ăn để dễ ăn.

Cách trình bày món ăn

Dinh dưỡng
Đây là món ăn giàu chất béo, nhiều calo, gây gánh nặng cho đường tiêu hóa, vụn bánh mì dùng làm bột cốt lết cũng là carbohydrate nên cũng chứa nhiều đường. Ví dụ, trong trường hợp của Ichibanya, một chuỗi cửa hàng chuyên về cà ri, năng lượng của món cà ri heo là 748 kcal trong khi lượng calo của món cà ri cốt lết được chế biến thủ công là 1.316 kcal (cả hai đều gồm 300 g gạo).

Đây là thực đơn thường được khuyến cáo cần tránh trong việc kiểm soát bệnh tiểu đường.

Tham khảo

Liên kết ngoại

Món lợn
Ẩm thực Nhật Bản
Các món cơm Nhật Bản


title: Ophiuche suavalis

text:
Ophiuche suavalis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ophiuche


title: Aleksandr Podymov

text:
Aleksandr Valeryevich Podymov (; sinh ngày 22 tháng 7 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá người Nga. Anh thi đấu cho FC Tekstilshchik Ivanovo.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh có màn ra mắt tại Giải bóng đá ngoại hạng Nga năm 2006 cho F.K. Torpedo Moskva.

Tham khảo

Sinh năm 1988
Vận động viên Moskva
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nga
Cầu thủ bóng đá F.K. Torpedo Moskva
Cầu thủ Giải bóng đá ngoại hạng Nga
Cầu thủ bóng đá FC Metallurg Lipetsk
Cầu thủ bóng đá F.K. Sokol Saratov
Cầu thủ bóng đá F.K. Khimki
Cầu thủ bóng đá F.K. Vityaz Podolsk
Cầu thủ bóng đá FC Tekstilshchik Ivanovo


title: Cleora echinodes

text:
Cleora echinodes là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Cleora


title: Ptychotricos zeus

text:
Ptychotricos zeus là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ptychotricos


title: Apamea infuscata

text:
Apamea infuscata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Apamea


title: Glympis damoetesalis

text:
Glympis damoetesalis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Glympis


title: Genaemirum varianum

text:
Genaemirum varianum là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Genaemirum


title: Người Negrito

text:
Người Negrito là những nhóm dân tộc sinh sống ở các vùng biệt lập ở Đông Nam Á. Quần thể hiện tại của họ bao gồm các dân tộc Andaman ở quần đảo Andaman, Semang ở Malaysia, Mani ở Thái Lan, và Aeta, Agta, Ati cùng chừng 30 dân tộc khác ở Philippines.

Dựa trên những điểm tương đồng về thể chất, Negritos từng được coi là một nhóm dân cư duy nhất gồm những người có quan hệ họ hàng gần. Tuy nhiên, các nghiên cứu di truyền cho thấy chúng nằm dọc theo một khe giữa các nhóm liên quan đến Đông Á và các nhóm liên quan đến Papuan, cho thấy rằng chúng bao gồm một số nhóm riêng biệt. Phần lớn họ đã bị thay thế hoặc hấp thụ vào các dân tộc Austronesian hoặc tạo thành các nhóm thiểu số ở các vùng cách biệt về địa lý.

Trong lịch sử, họ tham gia buôn bán với người dân địa phương nhưng cũng thường xuyên phải chịu các cuộc truy quét nô lệ trong khi cũng phải cống nạp cho các nhà cai trị và vương quốc Đông Nam Á địa phương kể từ năm 724 sau Công nguyên.

Từ nguyên

"Negrito" theo tiếng Tây Ban Nha là "người da đen nhỏ bé", số nhiều là 'negritos', được các nhà thám hiểm châu Âu trước đây đặt ra để chỉ người da đen có tầm vóc nhỏ bé.

Thỉnh thoảng, một số người gọi người Negrito là Negrillo (người Pygmy), ghép họ chung với dân tộc của tầm vóc cơ thể tương tự như ở Trung Phi. Mặt khác Negrito thỉnh thoảng trước đây cũng được sử dụng để chỉ người Pygmy ở châu Phi.

Nguồn gốc

Một số nghiên cứu đã gợi ý rằng mỗi nhóm nên được xem xét riêng biệt, vì bằng chứng di truyền bác bỏ khái niệm về một tổ tiên chung cụ thể giữa các nhóm "Negrito" ở Quần đảo Andaman, Bán đảo Mã Lai và Philippines. Thật vậy, tình cảm này được lặp lại trong một tác phẩm gần đây hơn từ năm 2013 kết luận rằng các nhóm được phân loại là Negrito không có chung tổ tiên với nhau.

Một số nghiên cứu gần đây, phát hiện ra rằng các nhóm khác nhau được phân loại là Negritos, tồn tại trên một khe giữa người Đông Á và người Papuans. Người Andaman được phát hiện phần lớn thuộc "tổ tiên gốc Đông Á" và gần gũi nhất với người Đông Á đương đại, bao gồm các mẫu Đông Á cổ đại, chẳng hạn như người Tianyuan ở miền bắc Trung Quốc, trong khi rõ ràng khác biệt với các nhóm có liên quan đến Papuan. Các dân số liên quan đến Đông Á và các nhóm liên quan đến Papuans được ước tính đã tách khỏi nhau vào năm 58.000 trước Công nguyên.

Một nghiên cứu di truyền gần đây cho thấy rằng không giống như nhóm khác trong Malesia (tức Malayo-Indonesia), Negrito Andaman thiếu phần gen DNA Hominin Denisova. Gen Denisova được tìm thấy trong các quần thể người Melanesia và Úc bản địa là 4-6% .

Ghi chú

Tham khảo

Xem thêm
Chủng tộc Negroid
Người Pygmy

Liên kết ngoài

Filipiniana.net: "Negritos in the Philippines"
Andaman.org: The Negrito of Thailand
Historycooperative.org: Africans and Asians: Historiography and the Long View of Global Interaction
The Southeast Asian Negrito

Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Nhóm sắc tộc ở Philippines
Nhân khẩu học Philippines
Nhóm sắc tộc ở Quần đảo Andaman và Nicobar
Nhóm sắc tộc ở Malaysia
Người bản địa Nam Á
Người bản địa Đông Nam Á


title: Alcinda Abreu

text:
Alcinda António de Abreu (sinh năm 1953) là một chính trị gia người Mozambique. Bà là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Mozambique từ năm 2005 đến 2008, trước đây là Bộ trưởng Bộ Phúc lợi Xã hội. Bà gần đây nhất là Bộ trưởng Môi trường. Bà đã làm việc để tăng vai trò của phụ nữ trong biến đổi khí hậu.

Cuộc đời và sự nghiệp
Alcinda António de Abreu sinh năm 1953 tại Mozambique. bà hoạt động trong Hiệp hội Thanh niên Mozambique và từng là Phó Tổng thư ký vào cuối những năm 1970 và đầu những năm 1980. Abreu là Bộ trưởng Bộ Phúc lợi Xã hội từ năm 1994 đến 1997. Abreu được FRELIMO bổ nhiệm làm thành viên của Ủy ban Bầu cử Quốc gia (CNEs) chịu trách nhiệm tổ chức cuộc bầu cử thành phố năm 1998 và cuộc tổng tuyển cử năm 1999. Tại đại hội năm 2002 của FRELIMO, bà đã được bầu vào Ủy ban Chính trị gồm 15 thành viên của đảng.

Bà được Tổng thống Armando Guebuza bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao vào ngày 3 tháng 2 năm 2005, khi Guebuza đặt tên cho chính phủ mới của mình ngay sau khi nhậm chức. Cuối năm đó, bà đến thăm ông Jose Manuel Barroso, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu.

Sau một cuộc cải tổ nội các vào ngày 10 tháng 3 năm 2008, bà được bổ nhiệm lại vào chức vụ Bộ trưởng Bộ Môi trường; và đã tuyên thệ trong 17 ngày sau đó vào ngày 27 tháng 3. bà đã thực hiện một chiến lược quốc gia về tác động của biến đổi khí hậu đối với phụ nữ ở Mozambique, lần đầu tiên một chiến lược như vậy được nghĩ ra ở bất cứ đâu trên thế giới. bà giải thích rằng các xã hội cần điều chỉnh kế hoạch của họ để cho phép phụ nữ ở khu vực nông thôn tham gia vào bàng việc biến đổi khí hậu, bởi vì tác động của điều này đối với nông nghiệp.

Tham khảo

Nữ bộ trưởng ngoại giao


title: Hải quy

text:
Hải quy () là một thuật ngữ tiếng lóng của tiếng Trung dành cho những công dân Trung Quốc trở về Trung Quốc đại lục sau khi du học.  Những sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học nước ngoài này từng được các nhà tuyển dụng ở Trung Quốc săn đón nhiều, nhưng ít nhất một nghiên cứu đã chỉ ra rằng hiện họ ít có khả năng được tuyển dụng hơn so với sinh viên Trung Quốc có bằng cấp từ các trường đại học tại Trung Quốc,  có thể vì một số lý do, chẳng hạn như sự gia tăng thứ hạng của các cơ sở giáo dục Trung Quốc trong xếp hạng quốc tế và mức lương các hải quy đề xuất được một số nhà tuyển dụng coi là cao phi thực tế.

Những cựu công dân Trung Quốc đã từ bỏ quốc tịch, nhưng chuyển đến sống ở nước này để tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp, cũng thường tự coi mình là hải quy, nhưng cách sử dụng này không được công chúng Trung Quốc công nhận ở mức độ tương tự.

Hơn 800.000 hải quy vừa tốt nghiệp đã trở về Trung Quốc vào năm 2020, tăng 70% so với năm 2019, phần lớn là do tác động của đại dịch COVID-19.

Từ đồng âm  (cũng là hǎiguī) nghĩa là "rùa biển" đôi khi được sử dụng như một phép ẩn dụ vì rùa biển cũng di chuyển rất xa ra nước ngoài. Thuật ngữ "rùa hải ngoại" cũng đã được sử dụng.

Một số hải quy đã quay trở lại Trung Quốc do suy thoái cuối thập niên 2000 ở Hoa Kỳ và châu Âu. Theo thống kê của chính phủ CHND Trung Hoa, chỉ một phần tư trong số 1,2 triệu người Trung Quốc đã ra nước ngoài học tập trong 30 năm qua đã trở về.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Schott's Vocabulary: Haigui New York Times January 12, 2009

Thuật ngữ tiếng Trung Quốc
Kinh tế Trung Quốc
Đại suy thoái
Tuyển dụng


title: Limonethe scutellata

text:
Limonethe scutellata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Limonethe


title: Perasia flexa

text:
Perasia flexa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Perasia


title: Phasidia meridionalis

text:
Phasidia meridionalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phasidia


title: Jean-Baptiste-Camille Corot

text:
Jean-Baptiste-Camille Corot (16 tháng 7 năm 1796 tại Paris - 22 tháng 2 năm 1875 tại Paris) là một nghệ sĩ thị giác và họa sĩ uyên bác người Pháp đến từ thủ đô Paris. Ông là một trong những nhân vật quan trọng nhất và cũng là một trong những nghệ sĩ thị giác tài giỏi của Pháp thời thế kỉ XIX. Ông bắt đầu trở nên nổi tiếng bởi bức tranh "The Bridge at Narni" được tạo vào năm 1826. Ngoài ra, ông cũng là một trong những người phát triển các bức tranh của mình về chủ nghĩa hiện thực, Barbizon school, Chủ nghĩa lãng mạn, Realism, Tân cổ điển và Nghệ thuật hiện đại.

Tác phẩm nghệ thuật

Jean-Baptiste-Camille Corot không vẽ nhiều, ông chỉ vẽ đước khoảng 24 bức tranh tuyệt trần. Sau đây là những bức tranh của ông đã được trưng bày trên các bảo tàng ở Pháp:

 Souvenir de Mortefontaine (1864)
 Morning, the Dance of the Nymphs (1850)
 The Bridge at Narni (1826)
 Orpheus Leading Eurydice from the Underworld (1861)
 Hagar in the Wilderness (1835)
 The Woman with a Pearl (1870)
 Woman Reading in a Landscape (1869)
 Interrupted Reading (1870)
 Le concert champêtre (1857)
 Forest of Fountainbleu (1846)
 Landscape with Lake and Boatman (1839)
 The Gardens of the Villa d'Este, Tivoli
 Clump of Trees at Civita Castellana (1826)
 Houses near Orléans (Maisons aux Environs d'Orléans) (1830)
 The Bath of Diana (Le Bain de Diane) (1855)
 Italian Landscape (Site d'Italie, Soleil Levant) (1835)
 Seine Landscape near Chatou (1858)
 Orpheus Leading Eurydice (Orphee entrainant Eurydice) (1860)
 Souvenir of Coubron (1872)
 View from the Farnese Gardens, Rome (1826)
 A Pensive Girl (1870)
 Souvenir of Italy (1827)
 Seine and Old Bridge at Limay (1872)
 View of Olevano (1827)
 Ville-d'Avray (1865)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1796
Mất năm 1875
Họa sĩ Pháp
Chết vì bệnh đau dạ dày
Chủ nghĩa hiện thực
Chủ nghĩa lãng mạn
Nghệ thuật hiện đại
Nghệ sĩ thị giác Pháp
Nghệ sĩ từ Paris
Chôn cất tại nghĩa trang Père-Lachaise


title: Ghesquierellana thaumasia

text:
Ghesquierellana thaumasia là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ghesquierellana


title: Catocala umbella

text:
Catocala umbella là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Catocala


title: Cobubatha scobina

text:
Cobubatha scobina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cobubatha


title: Bảo tàng giấy ở Duszniki-Zdrój

text:
Bảo tàng giấy ở Duszniki-Zdrój (tiếng Ba Lan: Muzeum Papiernictwa) - một bảo tàng của Lower Silesia Voivodeship nằm ở Duszniki-Zdrój ở Ba Lan, được thành lập vào năm 1968 trong một nhà máy giấy cũ thế kỷ 17 trên sông Bystrzyca Dusznicka.

Bảo tàng trưng bày chủ yếu các triển lãm về lịch sử của giấy. Từ năm 2001, bảo tàng đã được tổ chức "Święto Papieru" (Lễ hội giấy) - một lễ hội quảng bá kiến thức và tầm quan trọng của giấy, in, đóng sách và nghệ thuật đương đại.

Nhà máy giấy là một trong những Di tích Lịch sử quốc gia chính thức của Ba Lan, được đề cử vào ngày 12 tháng 10 năm 2011 và được theo dõi bởi Ủy ban Di sản Quốc gia Ba Lan.

Kiến trúc
Nhà máy giấy là một trong những di tích công nghiệp có giá trị kiến trúc nhất ở châu Âu. Nó là đặc trưng bởi mái ván lợp được tạo nên với kiến trúc xoắn ốc kiểu Barôc từ phía tây và cổng vào ban đầu theo kiến trúc pavilion và bên trong tòa nhà là những bức tranh treo tường thế kỷ 17-19. Truyền thống làm giấy ở Duszniki bắt nguồn từ thế kỷ 16; bản ghi chép đầu tiên về nhà máy giấy bắt đầu từ năm 1562 và kể về việc bán cổ phần của ông cho Nicolas Kretschmer trong căn phòng kiểu moulding bởi Ambrosius Tepper. Nhà máy giấy ban đầu đã bị phá hủy trong trận lụt năm 1601. Nhà máy được xây dựng lại và việc làm giấy được phục hồi lại vào năm 1605. Bảo tàng được mở cửa cho khách tham quan vào ngày 26 tháng 7 năm 1968 và 3 năm sau đó, sản xuất giấy bằng tay đã được đưa ra trưng bày. Phòng moulding đã sớm trở thành một điểm hấp dẫn thu hút hàng chục ngàn khách du lịch mỗi năm. Trận lụt năm 1998 đã gây thiệt hại lớn cho nhà máy giấy. Nước quét qua nền của phòng sấy khô và nó bị lắng đọng hàng tấn bùn và mảnh vụn bên trong tòa nhà. Thiệt hại đã được sửa chữa nhờ sự hỗ trợ tài chính từ chính phủ Ba Lan. Trong năm 2007-2008 do những thay đổi lớn, bảo tàng đã thích nghi với các nhu cầu của du khách khuyết tật.

Triển lãm thường trực

Bảo tàng là tòa nhà duy nhất được bảo tồn và vẫn đang hoạt động thuộc loại này ở Ba Lan và là một trong số rất ít ở Trung Âu. Như có thể thấy ở đây:

 tòa nhà lợp mái lợp đã được khôi phục vô cùng đẹp đẽ của nhà máy giấy - một công trình kiến trúc độc đáo của công nghệ bấy giờ,
 sản xuất trên trương trình làm giấy thủ công: "the hollander" để phá vỡ cellulose, khuôn đúc, khung và máy ép, v.v.
 triển lãm về phát triển công nghệ sản xuất giấy bao gồm các tấm có hình mờ và chữ, khung đúc lịch sử, mô hình máy làm giấy và một trong những bộ sưu tập lớn nhất thế giới về các thiết bị lịch sử để đo đặc tính giấy,
 triển lãm về lịch sử hội họa,
 triển lãm máy làm giấy cỡ lớn đầu tiên,
 vườn với các nhà máy sợi được sử dụng trong sản xuất giấy.

Du khách có thể tự làm một tờ giấy cho mình ở đây:

 bảo tàng tổ chức dạy học cho các nhóm,
 du khách có thể tham gia các hội thảo sản xuất giấy.

Các cửa hàng trong bảo tàng có bán các mặt hàng như:

 giấy màu nước, giấy vẽ, in ấn và giấy văn phòng phẩm có kích thước lên đến A2,
 giấy nghệ thuật trang trí hoa và cánh tay của Quận Kladsko.
 danh thiếp, văn phòng phẩm và các mặt hàng khác có kích thước lên đến A3, được đặt bằng tay và in lên vật phẩm.
 album thơ độc đáo có hạn (bạn hãy nhanh tay để chọn được album mình ưu thích nhé).
 giấy thủ công với hình mờ cụ thể theo thiết kế hoặc ý tưởng của khách hàng được đặt hàng.

Bảo tàng cũng là một trung tâm nổi tiếng về nghiên cứu lịch sử sản xuất giấy.

Tham khảo

 F. Hohaus Die Papierfabrikation in der Grafschaft Glatz, "Vierteljahrschrift für Geschichte und Heimatkunde der Grafschaft Glatz", 1886
 F. Hössle Alte Papiermühlen der Provinz Schlesien, "Der Papier - Fabrikant", 1935
 W. Tomaszewska Historia zabytkowej papierni w Dusznikach, "Przegląd Papierniczy", XV / 11, 1959
 W. Tomaszewska Z dziejów zabytkowej papierni w Dusznikach, "Przegląd Papierniczy", XXII / 5, 1966
 W. Tomaszewska O papierze, który zyskał miano wiecznotrwałego, "Przegląd Papierniczy", XXIV / 8, 1968
 Teresa Windyka Młyn papierniczy w Dusznikach, "Muzealnictwo", 41/1999
Bảo tàng Ba Lan theo tỉnh


title: Lê Thị Tường Vy

text:
Tường Vy (sinh ngày 23 tháng 11 năm 2001) là một hoa khôi người Việt Nam với thành tích là Hoa khôi Đại học Nam Cần Thơ 2020 và Hoa khôi Sinh viên Việt Nam 2020. Cô lọt Top 10 Hoa hậu Việt Nam 2020,  cùng với giải phụ Người đẹp Áo dài. Cô từng được đặc cách lọt vào Top 41 thí sinh tham gia vòng chung kết Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022.

Tiểu sử
Tường Vy sinh năm 2001 đến từ Quảng Ngãi, hiện và đang học tại Trường Đại học Nam Cần Thơ.

Sự nghiệp
Năm 2020, Tường Vy danh giá đăng quang Hoa khôi Đại học Nam Cần Thơ sau đó tiếp tục đăng ký tham gia Hoa hậu Việt Nam và lọt vào Top 10 chung cuộc cùng với giải thưởng Người đẹp Áo dài.

Cô đăng quang Hoa khôi Sinh Viên Việt Nam khi chỉ mới 19 tuổi.

Năm 2022, cô đăng ký và được đặc cách vào thẳng Top 41 nhưng cô lựa chọn tham gia truyền hình thực tế và bị loại vào tập 6 của Tôi là Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022, tuy nhiên cô vẫn được lọt vào bán kết và chung kết chung cuộc.

Thành tích
 Hoa khôi Đại học Nam Cần Thơ 2020
 Hoa khôi Sinh viên Việt Nam 2020
 Top 10 Hoa hậu Việt Nam 2020
 Giải phụ: Người đẹp Áo dài
 Top 41 thí sinh tham gia vòng bán kết và chung kết Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022
 Top 45 thí sinh tham gia vòng bán kết Hoa hậu Du lịch Bản sắc Việt Nam 2023

Tham khảo

Sinh năm 2001
Nhân vật còn sống
Người Quảng Ngãi
Hoa khôi Việt Nam
Người mẫu Việt Nam
Nữ người mẫu Việt Nam


title: Baba Fumika

text:
là một nữ diễn viên kiêm người mẫu người Nhật Bản. Cô hiện đang là thành viên đại diện cho công ty Name Management.

Tiểu sử
Tài năng của cô được phát hiện khi cô còn học trung học, và cô bắt đầu làm người mẫu cho các tờ báo địa phương. Bộ phim truyền hình đầu tiên cô tham gia là Kamen Rider Drive. Trong khi đó, bộ phim đầu tiên cô tham gia là Puzzle vào năm 2014.

Các bộ phim tham gia

Phim truyền hình

Phim

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official profile
  (Line)
  (Ameba)

Nữ diễn viên Nhật Bản
Nữ người mẫu Nhật Bản
Sinh năm 1995
Nhân vật còn sống
Người mẫu áo tắm Nhật Bản


title: Dysgonia festinata

text:
Dysgonia festinata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dysgonia


title: Cosmorhoe coarctata

text:
Cosmorhoe coarctata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Cosmorhoe


title: Chi Cá kèn

text:
Chi Cá kèn (danh pháp khoa học: Aulostomus) là một chi cá biển, chỉ bao gồm 3 loài cá thuôn dài hình ống, chuyên biệt hóa cao. Nó cũng là chi duy nhất của họ Cá kèn (Aulostomidae). Các loài cá kèn là thành viên của bộ Syngnathiformes, cùng với cá ngựa và các loài cá mõm ống có hình dáng tương tự và có quan hệ họ hàng gần.

Từ nguyên
Tên chi Aulostomus có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp αὐλός (aulós) nghĩa là nhạc cụ như sáo hay tiêu và στόμα (stóma) nghĩa là miệng; để nói tới miệng hình ống của các loài trong chi này.

Phân bố
Các loài cá kèn được tìm thấy trong các vùng biển nhiệt đới rộng kháp trên thế giới, với 2 loài trong Đại Tây Dương và 1 loài trong Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Chúng chủ yếu là cá sống gần đáy cạnh các bãi đá ngầm, trong đó ít nhất một loài dường như ưa thích các vùng biển với nền móng đá. . Thường xuất hiện trên các bãi đá ngầm cùng với các loài cá ăn cỏ to lớn hơn hoặc theo hướng đầu chúi xuống, chúng giống như thợ săn phục kích các loài cá nhỏ và động vật giáp xác.

Các loài
Hiện tại người ta công nhận 3 loài trong chi và họ:
 Aulostomus chinensis (Linnaeus, 1766) - Cá kèn Trung Quốc.
 Aulostomus maculatus Valenciennes, 1841 - Cá kèn Tây Đại Tây Dương.
 Aulostomus strigosus Wheeler, 1955 - Cá kèn Đông Đại Tây Dương.

Đặc điểm
Chúng là các loài cá tương đối lớn đối với cá bãi đá ngầm, với chiều dài tổng cộng trong khoảng . Thân cá kèn thuôn dài, cứng và hình ống, ép dẹp, có vảy. Hàm dưới với râu mọng thịt ở chóp. Vây lưng và vây đuôi của chúng nằm gần đuôi, trong đó các tia gai vây lưng riêng rẽ vươn tới đoạn giữa về phía đầu. Một loạt 8-12 tia gai vây lưng riêng biệt trước vây lưng mềm với 23-28 tia mềm. Vây hậu môn 25-28 tia vây. Hậu môn và chậu xa nhau. Vây đuôi thuôn tròn. Đường bên phát triển tốt. Các đốt sống phần bụng với 2 mở rộng sang bên bằng nhau. Hệ cơ của cơ thể được hỗ trợ bởi các thanh giằng bằng xương đan xen nhau. Tổng số đốt sống 59-64: bụng 24-26 và đuôi 35-38. Tương tự như hầu hết các thành viên của bộ Syngnathiformes, thân cá kèn không linh hoạt, được hỗ trợ bởi các thanh xương giằng giữ đan xen. Một đặc điểm khác biệt của họ này là ở chỗ chúng có mõm dài hình ống kết thúc với các hàm hơi khó phân biệt. Các thành viên trong họ này có khả năng mở rộng hàm nhanh chóng để ngoác miệng thành hình tròn gần bằng đường kính của thân khi chúng ăn. Cá đẻ trứng, đơn tính suốt đời, với trứng cá trôi nổi trên biển khơi.

Aulostomidae là các loài cá chủ yếu ăn thịt. Chúng rình rập con mồi bằng cách lơ lửng gần như bất động chỉ vài cm trên bề mặt chất nền, nhích dần về phía con mồi đang không ngờ vực gì. Sau khi đủ gần, chúng nhanh chóng lao vào và mở rộng hàm nhanh chóng. Việc mở rộng cái miệng giống như ống của chúng liên tiếp và nhanh tạo ra lực hút mạnh, hút con mồi thẳng vào miệng chúng. Aulostomidae được biết là hầu như chỉ ăn các loài cá nhỏ bãi đá ngầm bơi thành đàn.

Sử dụng
Các loài cá này không có giá trị thương mại trong ngư nghiệp, nhưng đôi khi cũng được tìm thấy trong mua bán cá dành cho bể thủy sinh. Mặc dù không phải là cá cảnh phổ biến, nhưng chúng là thông thường tới mức có một vài website cung cấp chỉ dẫn về việc nuôi nhốt chúng.

Liên kết ngoài
 A YouTube video of a trumpetfish exhibiting its hovering swimming style

Tham khảo


title: Martina Brooks

text:
Martina Brooks (sinh ngày 21 tháng 11 năm 1983) là một nữ nhà báo người Liberia, làm việc ở vị trí nhà sản xuất đài phát thanh cao cấp cho Phái bộ Liên Hợp Quốc tại đài phát thanh Nam Sudan. Cô là cựu phó chủ tịch Hiệp hội Nhà văn Thể thao Liberia.

Cuộc sống ban đầu và giáo dục
Sinh ra ở thị trấn New Kru, Brooks lớn lên ở hạt Montserrado nơi cô hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học và trung học. Cô chuyển đến Harbel, Quận Margibi cho ông bà của mình trong cuộc Nội chiến Tự do đầu tiên trước khi trở lại Quận Montserrado vào năm 1993 để định cư trong Cộng đồng ELWA. Cô đã hoàn thành chương trình giáo dục trung học tại Trường Truyền giáo Calvary năm 2004 trước khi nhận bằng BBA về quản lý vào năm 2013 từ Đại học Liberia. Trong những năm học cấp hai, Martina đã tích cực tham gia các hoạt động thể thao. Cô chơi trong đội bóng đá của Trường Truyền giáo Calvary, tham gia chủ yếu trong Liên đoàn Hiệp hội Thể thao Liên trường. Cô là đội trưởng của đội giải đố Calvary Chapel Mission trong cuộc thi đố vui toàn quốc năm 2004 được tổ chức để vinh danh Rufus Neufville. Cô đã bỏ lỡ giải đấu chiến thắng khi trường của cô bị đánh bại trong trận bán kết. Cô sau đó được mệnh danh là người đố vui nữ giỏi nhất của giải đấu và được trao học bổng từ chính phủ Liberia.

Báo chí
Cô đã tham gia vào ngành báo chí vào năm 2005 khi cô tham gia thực tập tại UNMIL Radio, nơi Brooks được đào tạo để trình bày và sản xuất các chương trình radio. Khi kết thúc thời gian thực tập, cô nhận được lời mời từ các cơ quan truyền thông khác, nhưng chọn ở lại UNMIL Radio.

Tại UNMIL Radio, cô đã chuyển sang sản xuất cho một chương trình thể thao có tên là 'Vòng đấu châu Âu', nơi cô đã xem trước những diễn biến ở các giải bóng đá châu Âu khác nhau. Niềm đam mê thể thao của Brooks khiến cô thúc đẩy báo cáo về các sự kiện từ lĩnh vực này. Bây giờ cô đã xây dựng một tiết mục ấn tượng, bao gồm các sự kiện từ các trận đấu của Liên đoàn bóng đá Liberia, Cuộc họp của Hạt Quốc gia Liberia, Cuộc thi Marathon Liberia và các cuộc thi thể thao. Sự cống hiến của cô cho nghề thủ công cuối cùng đã thu hút sự chú ý của các đồng nghiệp nam của cô và Brooks được mệnh danh là nhà báo thể thao cải tiến nhất của Liberia trong năm 2011

Khi cô đã đóng một vai trò lớn hơn trong Hiệp hội Nhà văn Thể thao Liberia, Brooks đã sử dụng ảnh hưởng của mình để biến nhóm, trước đây chỉ bao gồm đàn ông, thành một tổ chức nhạy cảm về giới. Kết quả là, phụ nữ đã có động lực để tham gia vào báo cáo thể thao. Sau hơn một thập kỷ tại Đài phát thanh UNMIL, Martina được giao một nhiệm vụ khác khi cô được gửi đến Nam Sudan để làm Nhà sản xuất Đài phát thanh cao cấp của Phái bộ Liên Hợp Quốc tại đài phát thanh Nam Sudan.

Hiệp hội nhà văn thể thao Liberia
Năm 2011, cô được bầu làm Phó chủ tịch Hiệp hội Nhà văn Thể thao Liberia. Cô trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ vị trí Phó chủ tịch của cơ quan viết thể thao. Trước khi giữ chức Phó chủ tịch Hiệp hội Nhà văn Thể thao Liberia, bà là thành viên của Ủy ban Điều hành của hiệp hội.

Đại sứ hòa bình
Ngoài báo chí, Brooks làm việc tốt trong cộng đồng đã không được chú ý khi cô được ủy quyền và được chứng nhận là Đại sứ Hòa bình bởi chương trình Đại sứ Hòa bình vì Hòa bình và Liên đoàn Thanh niên vì Hòa bình Thế giới.

Danh dự

Người chiến thắng

 [Phái đoàn Liên Hợp Quốc tại Liberia Nữ Nhà báo của năm: 2011
 Nhà báo Liên minh thể thao của năm của Paynesville: 2011
 Rush School of Taekwondo Sports Promoter của năm: 2013
 Đồng chí tài năng của các đồng chí nữ nhà báo thể thao của năm: 2013
 Nhà quảng cáo thể thao của Hiệp hội Thanh niên Cộng đồng Old Road: 2014
 Tính cách trực tuyến của Tây Phi: 2017

Nhà báo xuất sắc của năm 2017/2018 Giải thưởng Thanh niên Liberia

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1983


title: Cosmoconus caudator

text:
Cosmoconus caudator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cosmoconus


title: Oxyrrhexis eurus

text:
Oxyrrhexis eurus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oxyrrhexis


title: Dick Hegarty

text:
Richard Hegarty (1885 – 3 tháng 10 năm 1917) là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở vị trí hậu vệ phải thi đấu ở Football League cho Stockport County.

Đời sống cá nhân
Hegarty phục vụ trong vai trò trung sĩ tài Pháo binh Hoàng gia Anh trong Thế chiến thứ nhất và mất tại Hartlepool vào ngày 3 tháng 10 năm 1917. Ông được chôn ở Stranton Cemetery & Crematorium, Hartlepool.

Thống kê sự nghiệp

Tham khảo

Sinh năm 1885
Mất năm 1917
Vận động viên Stockton-on-Tees
Cầu thủ bóng đá hạt Durham
Cầu thủ bóng đá Anh
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá West Hartlepool F.C.
Cầu thủ bóng đá Stockport County F.C.
Cầu thủ bóng đá Sunderland Rovers F.C.
Cầu thủ bóng đá Hartlepool United F.C.
Cầu thủ bóng đá North Shields F.C.
Cầu thủ bóng đá West Hartlepool St Joseph's F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá Northern Football League


title: Nhịp tim chậm

text:
Nhịp tim chậm là một tình trạng trong đó một cá nhân có nhịp tim rất chậm, thường được định nghĩa là nhịp tim nghỉ ngơi dưới 60 nhịp mỗi phút (bpm- beats per minute) ở người lớn. Nhịp tim chậm thường không gây ra triệu chứng nào cho đến khi nhịp tim giảm xuống dưới 50 bpm. Khi có triệu chứng, nó có thể gây mệt mỏi, suy nhược, chóng mặt, đổ mồ hôi và nếu nhịp tim rất thấp, sẽ gây ra ngất xỉu.

Trong khi ngủ, nhịp tim chậm với tỷ lệ khoảng 40-50 bpm là phổ biến và được coi là bình thường. Các vận động viên được đào tạo cao cũng có thể có hội chứng tim thể thao, nhịp tim nghỉ ngơi rất chậm xảy ra như một sự thích ứng thể thao và giúp ngăn ngừa nhịp tim nhanh trong quá trình tập luyện.

Thuật ngữ nhịp tim chậm tương đối được sử dụng để giải thích nhịp tim, mặc dù nhịp tim không thực sự dưới 60 BPM, vẫn được coi là quá chậm đối với tình trạng y tế hiện tại của từng cá nhân.

Nguyên nhân
Chứng rối loạn nhịp tim này có thể bị ảnh hưởng bởi một số nguyên nhân, được phân chia tốt nhất thành nguyên nhân do tim và nguyên nhân không do tim. Nguyên nhân không do tim thường là thứ yếu và có thể liên quan đến việc sử dụng ma túy hoặc lạm dụng; vấn đề trao đổi chất hoặc nội tiết, đặc biệt là ở tuyến giáp; sự mất cân bằng điện giải; yếu tố thần kinh; phản xạ tự trị; các yếu tố tình huống như nghỉ ngơi trên giường kéo dài; và tự miễn dịch. Các nguyên nhân do tim bao gồm bệnh tim thiếu máu cục bộ cấp tính hoặc mạn tính, bệnh tim mạch, bệnh van tim, hoặc bệnh điện tiểu thoái hóa. Cuối cùng, các nguyên nhân gây ra bởi ba cơ chế: sự tự động giảm nhịp của tim, khối dẫn truyền, hoặc tạo nhịp và nhịp điệu tim bị lỗi thoát.

Nói chung, hai loại vấn đề dẫn đến nhịp tim chậm: rối loạn của nút xoang nhĩ (nút SA), và rối loạn của nút nhĩ thất (nút AV).

Tham khảo

Rối loạn nhịp tim


title: Saigonita paradoxa

text:
Saigonita paradoxa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Saigonita


title: Nebo (bọ cạp)

text:
Nebo là một chi bọ cạp trong họ Diplocentridae.

Các loài
Chi này gồm các loài sau đây:
 Nebo flavipes Simon, 1882
 Nebo franckei Vachon, 1980
 Nebo grandis Francke, 1980
 Nebo henjamicus Francke, 1980
 Nebo hierichonticus (Simon, 1872)
 Nebo omanensis Francke, 1980
 Nebo poggesii Sissom, 1994
 Nebo whitei Vachon, 1980
 Nebo yemenensis Francke, 1980

Tham khảo

 Biolib

Diplocentridae


title: Krystian Lupa

text:
Krystian Lupa (phát âm tiếng Ba Lan: ; sinh ngày 7 tháng 11 năm 1943) là đạo diễn sân khấu người Ba Lan, nhà thiết kế bối cảnh phim trường, nhà viết kịch, dịch giả và nhà sư phạm. Ông được mệnh danh là "đạo diễn sân khấu châu Âu vĩ đại nhất còn sống".

Cuộc đời và sự nghiệp
Ông học vật lý tại Đại học Jagiellonia ở Kraków. Từ năm 1963 đến 1969, ông học ngành đồ họa tại Học viện Mỹ thuật Kraków, học ngành đạo diễn điện ảnh tại Trường Điện ảnh Đại học Quốc gia tại Łódź và học ngành đạo diễn sân khấu tại Học viện nghệ thuật sân khấu quốc gia AST ở Kraków. Tại Lodz, ông bắt đầu cộng tác với Konrad Swinarski, lấy nguồn cảm hứng từ các tác phẩm của Tadeusz Kantor. Năm 1976, ông đạo diễn vở kịch The Slaughterhouse của Sławomir Mrożek tại Nhà hát Juliusz Słowacki ở Kraków. Sau đó làm việc tại Nhà hát Cyprian Kamil Norwid ở Jelenia Góra.

Trong sự nghiệp của mình, ông có nhiều tác phẩm nổi tiếng dựa trên tiểu thuyết của các nhà văn Robert Musil, Thomas Bernhard, Fyodor Dostoyevsky, Rainer Maria Rilke, Stanisław Ignacy Witkiewicz hoặc Witold Gombrowicz.

Ông được trao nhiều giải thưởng, bao gồm Giải thưởng Witkacy - Giải thưởng của Hội nhà phê bình, Huy chương vàng Gloria Artis, Huân chương Nghệ thuật và văn học (Ordre des Arts et des Lettres), Giải thưởng Nhà hát châu Âu. Năm 2014, ông nhận Giải thưởng Nhà hát Nestroy cho tác phẩm dàn dựng lại tiểu thuyết Những người tiều phu năm 1986 của Thomas Bernhard. Ông cũng nhận được hai đề cử cho giải thưởng văn học hàng đầu của Ba Lan, đó là Giải thưởng Nike vào năm 2002 cho tác phẩm Labirynt và vào năm 2004 cho tác phẩm Podglądania.

Năm 2016, ông nhận Giải thưởng Chữ thập vàng của Sân khấu ở Litva nhờ vở kịch 'Heldenplatz' (Quảng trường Anh hùng) của Thomas Bernhard tại Nhà hát Kịch Quốc gia Litva. Năm 2017, ông trở thành thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Ba Lan.

Đời tư
Năm 2008,  trong một cuộc phỏng vấn cho tạp chí Film, Krystian Lupa công khai mình là người đồng tính. Bạn đời của anh là nam diễn viên Piotr Skiba.

Tham khảo

Nhà văn đồng tính nam
Sinh năm 1943
Nhân vật còn sống
Nhà văn Ba Lan
Dịch giả
Dịch giả Ba Lan
Nhà viết kịch
Nhà viết kịch Ba Lan


title: USS Glennon (DD-840)

text:
USS Glennon (DD-840) là một tàu khu trục lớp Gearing được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo vào giai đoạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Chuẩn đô đốc James H. Glennon (1857-1940), người tham gia cuộc Chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ và Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Hoàn tất khi chiến tranh đã kết thúc, con tàu tiếp tục phục vụ trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh và Chiến tranh Việt Nam cho đến năm 1976. Nó bị đánh chìm như mục tiêu ngoài khơi Puerto Rico vào năm 1981.

Thiết kế và chế tạo
Glennon được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Bath Iron Works Co. ở Bath, Maine vào ngày 12 tháng 3 năm 1945. Nó được hạ thủy vào ngày 14 tháng 7 năm 1945; được đỡ đầu bởi cô Frances Reading Glennon, cháu đô đốc Glennon, và nhập biên chế vào ngày 4 tháng 10 năm 1945 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân George W. Pressey.

Lịch sử hoạt động

1945 - 1951
Sau khi hoàn tất chuyến đi chạy thử máy huấn luyện tại khu vực vịnh Guantánamo, Cuba, Glennon khởi hành từ Xưởng hải quân Boston ở Boston, Massachusetts vào ngày 12 tháng 2 năm 1946 cho chuyến đi sang Châu Âu, viếng thăm nhiều cảng tại khu vực Bắc Hải trước khi quay trở về New York vào tháng 8. Con tàu được bảo trì tại Boston và được đại tu tại căn cứ hải quân Newport, Rhode Island trước khi thực hiện chuyến đi huấn luyện ôn tập tại vịnh Guantánamo, Cuba trong tháng 4 và tháng 5 năm 1947. Trong một năm tiếp theo, nó tham gia nhiều đợt thực hành chiến thuật dọc bờ biển New England và đến các cảng phía Nam tại Florida. Trong tháng 2 và tháng 3 năm 1948, nó tham gia cuộc tập trận hạm đội và cơ động tại khu vực trải rộng từ Cuba đến Trinidad và vùng kênh đào Panama.

Glennon khởi hành từ Norfolk, Virginia vào tháng 6 năm 1948 cho một chuyến đi thực tập dành cho học viên sĩ quan, vốn đã đưa con tàu đến các cảng Bồ Đào Nha, Ý và Maroc. Nó gia nhập Đệ Lục hạm đội vào tháng 8 cho một lượt phục vụ tại khu vực Địa Trung Hải trước khi quay trở về Hoa Kỳ vào tháng 1 năm 1949, và được đại tu tại Xưởng hải quân Boston. Vào mùa Đông năm 1950, nó tham gia Chiến dịch Frostbite, một cuộc tập trận trong điều kiện thời tiết băng giá khắc nghiệt gần eo biển Davis, rồi đến ngày 4 tháng 1 năm 1950 lại khởi hành từ Newport cho một chuyến đi khác sang Địa Trung Hải.

Sau khi quay trở về Hoa Kỳ, Glennon tiến hành một loạt các chuyến đi huấn luyện cho quân nhân dự bị dọc theo vùng bờ Đông, và thực hành huấn luyện dọc bờ biển New England và vùng biển Caribe. Khởi hành từ Newport vào ngày 8 tháng 1 năm 1951, nó có một lượt phục vụ khác cùng Đệ Lục hạm đội tại Địa Trung Hải; và sau khi quay trở về Boston vào tháng 5, con tàu được đại tu trước khi hoạt động huấn luyện ôn tập ngoài khơi Cuba.

1952 - 1967
Trong tháng 1 và tháng 2 năm 1952, Glennon hoạt động cùng một đội đặc nhiệm tàu sân bay để tiến hành huấn luyện trong điều kiện thời tiết băng giá khắc nghiệt ở phía Bắc. Từ đến tháng 4 đến tháng 10, nó đảm nhiệm vai trò soái hạm cho Hải đội Khu trục 8, và đã lên đường vào tháng 6 cho một lượt hoạt động tại Địa Trung Hải, rồi quay trở về Annapolis, Maryland vào tháng 9. Trong tháng 7 và tháng 8 năm 1953, nó nằm trong thành phần một đội đặc nhiệm do thiết giáp hạm  làm soái hạm, vốn đã khởi hành từ Newport News, Virginia cho một chuyến đi thực hành dành cho học viên sĩ quan. Trong chuyến đi sang vùng biển Châu Âu kéo dài sáu tuần này, đội đặc nhiệm đã viếng thăm các cảng Cherbourg, Pháp; Lisbon, Bồ Đào Nha; và vịnh Guantánamo, Cuba.

Trong hơn một thập niên tiếp theo, Glennon tiếp tục nhịp điệu hoạt động tương tự trong thời bình, xen kẻ các lượt phái đi hoạt động tại Châu Âu với những giai đoạn sửa chữa và huấn luyện tại vùng bờ biển Đại Tây Dương. Ngoài ra nó còn tham gia vào Chương trình Mercury, khi tham gia vào hoạt động thu hồi tàu không gian Mercury-Redstone 4 đưa phi hành gia Gus Grissom lên dưới quỹ đạo vào tháng 8 năm 1961; rồi đến tháng 3 năm 1962 lại tham gia hoạt động thu hồi tàu không gian Friendship 7 đưa phi hành gia John Glenn lên quỹ đạo chung quanh trái đất. Đến tháng 4 năm 1963, nó đã tham gia vào hoạt động tìm kiếm chiếc tàu ngầm chạy năng lượng hạt nhân , vốn đã bị đắm khi đang hoạt động thử nghiệm lặn sâu tại vùng biển về phía Đông Boston.

Glennon trải qua một đợt nâng cấp tại Xưởng hải quân Boston trong khuôn khổ Chương trình Hồi sinh và Hiện đại hóa Hạm đội (FRAM: Fleet Rehabilitation and Modernization), nơi nó được sửa chữa và nâng cấp để kéo dài vòng đời hoạt động thêm 10 đến 20 năm, đồng thời nâng cao năng lực tác chiến. Khi hoàn tất vào ngày 24 tháng 7, 1963, nó được bổ sung những thiết bị điện tử, radar và sonar hiện đại, trang bị thêm tên lửa chống ngầm RUR-5 ASROC và máy bay trực thăng không người lái chống tàu ngầm Gyrodyne QH-50 DASH.

Trong thời gian còn lại của năm 1963, Glennon hoạt động huấn luyện tại vùng biển Caribe và phục vụ như tàu huấn luyện cho Trường Sonar Hạm đội tại Key West, Florida trước khi quay trở lại Boston để tái trang bị vào tháng 11. Nó tiếp tục hoạt động chống tàu ngầm trong các năm 1964 và 1965, và vào tháng 9, 1964 nó đã được chọn để đưa những vị khách mời tham gia cuộc đua thuyền buồm America's Cup. Vào cuối tháng 5, 1965, nó tham gia cuộc Tập trận "Mule 65", khi các học viên sĩ quan thuộc Học viện Quân sự Hoa Kỳ có dịp tham quan và thực hành trên con tàu.

Vào tháng 6, 1965, Glennon hộ tống cho  đi đến Fall River, Massachusetts, nơi chiếc thiết giáp hạm được bảo tồn như một tàu bảo tàng và như một di tích lịch sử quốc gia. Trong lượt thực hành chống tàu ngầm năm 1966, nó đã tham gia cuộc tập trận quy mô lớn có sự tham gia của tàu sân bay , các tàu khu trục , , , ,  và , cùng các tàu ngầm , ,  và .

1967 - 1976
Trong năm 1967, Glennon hoạt động huấn luyện và thực tập cùng các tàu khu trục  và  dọc theo vùng bờ Đông và vùng biển Caribe, rồi lên đường cho một chuyến viếng thăm thiện chí đến Nam Mỹ cùng , ,  và . Vào tháng 3, 1968, nó cùng với  và  được bố trí như tàu huấn luyện khu trục tại khu vực Caribe, và sang tháng 6 nó tập trận cùng một lực lượng 200 tàu chiến của Khối NATO tại vùng biển Bắc Đại Tây Dương. Sau đó con tàu được đại tu, và huấn luyện tác xạ, chống tàu ngầm, phòng không cũng như tham gia tập trận cùng , , ,  và  tại vùng biển Caribe, trước khi chuyển cảng nhà đến Charleston, South Carolina vào năm 1969.

Vào năm 1970, cùng với tàu khu trục , Glennon được phái sang phục vụ tại khu vực Trung Đông, hoạt động tại các vùng biển Ấn Độ Dương, Hồng Hải và vịnh Ba Tư. Nó tham gia các cuộc tập trận của hạm đội trước khi lên đường đi sang khu vực Tây Thái Bình Dương và Việt Nam vào năm 1972. Đi đến vùng chiến sự vào ngày 19 tháng 5, trong thành phần Lực lượng Đặc nhiệm 77, nó tham gia nhiều lượt hỗ trợ hải pháo cho trận chiến trên bộ trước khi quay trở về Hoa Kỳ vào tháng 9. Trong một cuộc tập trận ngoài khơi Virginia Capes vào tháng 4, 1973, đang khi được tiếp nhiên liệu từ chiếc tàu chở dầu , mười bốn thành viên thủy thủ đoàn đã bị thương, buộc con tàu phải quay trở lại cảng Charleston. Nó lên đường đi sang Địa Trung Hải và Bắc Hải vào tháng 6, hoạt động cho đến tháng 12 cùng với tàu sân bay , tàu tuần dương , các tàu khu trục , ,  và  cùng tàu frigate .

Vào năm 1974, Glennon được trang bị bổ sung thiết bị sonar thử nghiệm và hệ thống máy tính dữ liệu. Nó thực hành thử nghiệm thiết bị mới tại vùng biển Caribe cùng với các tàu ngầm ,  và , và tiếp tục hoạt động như một nền tảng thử nghiệm trong phần lớn năm 1975 để đánh giá kỹ thuật các hệ thống sonar mới. Ngoài ra nó còn phục vụ canh phòng máy bay cho tàu sân bay , tham gia các cuộc tập trận của Khối NATO, cùng một chuyến đi đến vùng biển Caribe.

Glennon được cho xuất biên chế đồng thời rút tên khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 10, 1976. Nó bị đánh chìm như một mục tiêu ngoài khơi Puerto Rico vào ngày 26 tháng 2, 1981.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Gearing
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Chiến tranh Lạnh
Tàu khu trục trong Chiến tranh Việt Nam
Tàu bị đánh chìm như mục tiêu
Xác tàu đắm tại bờ biển Puerto Rico
Sự kiện hàng hải 1981


title: Oospila pulchripicta

text:
Oospila pulchripicta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oospila


title: Hadena albomixta

text:
Hadena albomixta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hadena


title: Ebla

text:
Ebla (Sumer: 𒌈𒆷 eb₂-la, , hiện đại: , Tell Mardikh) là một trong những vương quốc cổ nhất ở Syria. Tàn tích của nó ngày nay là một gò đất nằm gần làng Mardikh cách Aleppo khoảng  phía tây nam. Ebla là một địa điểm quan trọng trong suốt thiên niên kỷ 3 TCN và trong nửa đầu thiên niên kỷ 2 TCN. Việc khám phá ra Ebla chứng minh Levant là một trung tâm văn minh cổ đại sánh ngang Ai Cập và Lưỡng Hà, đồng thời bác bỏ quan điểm cho rằng chỉ có hai nơi này mới là trung tâm quan trọng duy nhất ở Cận Đông trong giai đoạn đầu thời đại đồ đồng. Vương quốc Ebla thứ nhất cũng được ghi nhận là cường quốc đầu tiên trên thế giới.

Khởi đầu là một khu định cư nhỏ trong giai đoạn đầu Thời đại đồ đồng (khoảng năm 3500 TCN), Ebla phát triển thành một đế chế giao thương rồi trở thành cường quốc bành trướng lãnh thổ và áp đặt quyền bá chủ lên phần lớn khu vực miền bắc và miền đông Syria. Ebla bị diệt vong vào thế kỷ 23 TCN; thành phố này sau đó đã được tái thiết và nhắc đến trong các ghi chép dưới thời Triều đại thứ ba của Ur. Ebla đệ nhị kế tục vương quốc đầu tiên nhưng do triều đại mới cai trị. Vương quốc đệ nhị bị diệt vong vào cuối thiên niên kỷ 3 TCN, điều này đã mở đường cho các bộ lạc Amorite tới định cư tại nơi đây và lập nên Ebla đệ tam. Vương quốc đệ tam cũng phát triển thành một trung tâm giao thương lớn mạnh; nó là một chư hầu và đồng minh của Yamhad (Aleppo ngày nay) cho đến khi bị vua Hittite Mursili I tiêu diệt hoàn toàn vào thế kỷ 16 TCN.

Ebla duy trì sự thịnh vượng qua mạng lưới giao thương rộng lớn. Các đồ tạo tác từ Sumer, Síp, Ai Cập cho đến tận Afghanistan đã được tìm thấy trong cung điện cổ. Vương quốc có ngôn ngữ riêng là tiếng Ebla. Tổ chức chính trị Ebla khác với hình mẫu ở Sumer. Phụ nữ có đặc quyền và hoàng hậu cũng tham chính vào điều hành và hoạt động tôn giáo. Các thần điện chủ yếu thờ các thần Semit phương bắc và có những thần là đặc trưng chỉ có ở Ebla. Thành phố này bắt đầu được khai quật từ năm 1964 và nổi tiếng với các tấm bảng Ebla. Các nhà khảo cổ học đã phát hiện khoảng 20.000 tấm bảng chữ hình nêm với niên đại là vào 2350 TCN ở nơi đây. Chúng được viết bằng chữ hình nêm của cả hai ngôn ngữ là tiếng Sumer và tiếng Ebla, kho lưu trữ này mang lại hiểu biết tường tận hơn về ngôn ngữ Sumer cũng như tổ chức chính trị và phong tục tập quán của xã hội Levant giữa thiên niên kỷ 3 TCN.

Lịch sử
Tên gọi "Ebla" có thể mang nghĩa là "đá trắng", tên gọi này có thể ám chỉ tới việc thành phố này được xây dựng trên nền đá vôi. Những cư dân đầu tiên đặt chân tới Ebla là vào khoảng năm 3500 TCN. Thành phố ngày càng phát triển nhờ vào các ngôi làng nông nghiệp lân cận. Thành phố này còn được hưởng lợi nhờ vào vai trò là điểm trung chuyển kết nối giao thương quốc tế đang ngày phát triển của nó, khởi đầu với mặt hàng sợi len cho Sumer. Các nhà khảo cổ gọi thời kỳ định cư ban đầu này là "Mardikh I" và chấm dứt vào khoảng năm 3000 TCN. Sau giai đoạn Mardikh I là thời kỳ vương quốc đệ nhất và đệ nhị tồn tại từ khoảng năm 3000 đến 2000 TCN, giai đoạn này còn được gọi là "Mardikh II". I. J. Gelb coi Ebla thuộc nền văn minh Kish của các cộng đồng dân Semit trải dài từ trung tâm Lưỡng Hà đến phía tây Levant.

Vương quốc đệ nhất

Trong thời vương quốc đệ nhất từ khoảng năm 3000 đến 2300 TCN, Ebla là vương quốc nổi bật nhất trong số các quốc gia ở Syria, đặc biệt là trong giai đoạn nửa sau của thiên niên kỷ 3 TCN, giai đoạn này được gọi là "thời đại văn khố" với các bảng Ebla.

Giai đoạn đầu
Giai đoạn đầu kéo dài từ năm 3000-2400 TCN được gọi là "Mardikh IIA". Trước thời kỳ có các văn thư lưu trữ, chúng ta chỉ có thể biết được tổng quan về lịch sử thành phố nhờ vào các cuộc khai quật. Giai đoạn đầu tiên của Mardikh IIA được xác định với kiến trúc "CC", và một phần cấu trúc "G2", có vẻ như đây là cung điện hoàng gia được xây khoảng năm 2700 TCN. Vào cuối giai đoạn này, cuộc Chiến tranh kéo dài cả trăm năm với Mari đã nổ ra. Mari lúc đầu chiếm được ưu thế nhờ có vua Saʿumu chiếm được nhiều thành trì của Ebla. Tới giai đoạn giữa thế kỷ 25 TCN, vua Kun-Damu đã đem quân đánh thắng được Mari thế nhưng vương quốc lại rơi vào tình trạng suy yếu sau khi ông qua đời.

Thời đại văn khố

Thời đại văn khố còn được gọi là giai đoạn "Mardikh IIB1", giai đoạn này kéo dài từ khoảng năm 2400 TCN cho tới tận khoảng năm 2300 TCN. Thời kỳ này kết thúc bằng "sự phá hủy đầu tiên", thuật ngữ này chủ yếu đề cập đến sự sụp đổ của cung điện (cung điện "G" được xây dựng trên "G2" trước đó) và phần lớn khu vực vệ thành. Trong suốt thời đại văn khố, Ebla đã áp đặt quyền thống trị về mặt chính trị và quân sự lên các thành phố khác ở miền bắc và miền đông Syria, chúng đều được ghi chép lại trong các văn thư lưu trữ. Hầu hết các tấm bảng thuộc giai đoạn này đều nhắc đến những vấn đề về kinh tế nhưng cũng có cả thư tín hoàng gia và ngoại giao.

Tất cả những tấm bảng này đều không thuộc giai đoạn trước thời trị vì của Igrish-Halam, khi mà Ebla còn thần phục Mari và khi vua Iblul-Il của Mari chinh phạt các thành Ebla tại khu vực miền trung lưu vực sông Euphrates. Ebla hồi phục lại sự thịnh vượng dưới thời trị vì của vua Irkab-Damu vào khoảng năm 2340 TCN và đã phản công Mari thắng lợi. Irkab-Damu đã ký kết một hòa ước về việc lập lại hòa bình và thiết lập giao thương với Abarsal; đây là một trong những hiệp ước cổ nhất còn ghi lại trong lịch sử.

Vào thời điểm bành trướng nhất, Ebla kiểm soát một khu vực với diện tích gần bằng phân nửa nước Syria ngày nay, và trải dài từ Ursa'um ở phía bắc đến khu vực xung quanh Damascus ở phía nam, từ Phoenicia và các dãy núi ven biển ở phía tây cho đến Haddu ở phía đông. Phần lớn vương quốc do vua trực tiếp quản lý thông qua các quan tổng đốc; phần còn lại là các nước chư hầu. Armi là một trong những chư hầu quan trọng nhất, vương quốc này thường được nhắc đến trong các tấm bảng Ebla. Ebla có hơn 60 chư hầu và thành bang, có thể kể đến như Hazuwan, Burman, Emar, Halabitu và Salbatu.

Chức vụ wazir giống như tể tướng trong triều, có quyền hành rất lớn.vị Wazir quyền lực nhất là Ibrium, ông ta đã đem quân tiến đánh Abarsal dưới thời vị wazir tiền triều là Arrukum. Dưới thời Isar-Damu, Ebla tiếp tục chiến tranh với Mari (thế lực này đã đánh bại đồng minh Nagar của Ebla và phong tỏa các tuyến đường giao thương giữa Ebla với khu vực miền nam Lưỡng Hà qua khu vực miền bắc Lưỡng Hà). Ebla đã phải thường xuyên mang quân trấn áp các chư hầu nổi loạn như vài lần đem quân đánh Armi hay là một chiến dịch ở khu vực phía nam Ib'al gần với Qatna. Trong cuộc chiến với Mari, Isar-Damu liên minh với Nagar và Kish. Wazir Ibbi-Sipish đã lãnh đạo quân liên minh giành thắng lợi quyết định trong trận chiến gần Terqa. Liên minh cũng đã tấn công và chiếm được Armi, con trai của Ibbi-Sipish là Enzi-Malik sau đó đã làm tổng đốc cai quản vùng này. Vài năm sau, Ebla đã phải hứng chịu sự tàn phá lần đầu tiên, có thể là sau khi Isar-Damu băng hà.

Lần hủy diệt đầu tiên
Ebla bị hủy diệt lần đầu tiên vào ; Cung điện "G" đã bị thiêu trụi, các văn bản bằng đất sét nằm trong văn khố hoàng gia cũng bị nung nóng và điều này giúp bảo tồn những tấm bảng này. Có nhiều giả thuyết về nguyên nhân và thủ phạm gây ra vụ cháy:

 Giả thuyết ưu thế dựa theo niên đại (sớm): Giovanni Pettinato ủng hộ giả thuyết cho rằng Ebla được thành lập sớm hơn và sự hủy diệt xảy ra vào khoảng năm 2500 TCN. Pettinato lúc đầu đưa ra thời điểm diễn ra sự kiện này là vào khoảng năm 2500 TCN, về sau ông ta lại chấp thuận rằng sự kiện này có thể xảy ra vào khoảng năm 2400 TCN. Học giả này nêu giả thuyết cho rằng thành phố đã bị vua Eannatum của Lagash hủy diệt vào năm 2400 TCN (ông ta khoe khoang là đã nhận triều cống từ Mari) hoặc là bởi vua  Lugalzagesi của Umma (vị vua này tuyên bố là đã đặt chân đến tận Địa Trung Hải).
 Giả thuyết Akkad: Cả Sargon Đại đế và cháu trai là Naram-Sin đều tuyên bố triệt hạ một thành với tên gọi Ibla. Paolo Matthiae , người phát hiện ra Ebla, cho rằng nhiều khả năng Sargon là thủ phạm. Ý kiến này được Trevor R. Bryce ủng hộ, nhưng bị Michael Astour phản bác. Cuộc chinh phục Armanum và Ebla bên bờ Địa Trung Hải của Naram-Sin được nhắc đến trong nhiều các văn bản thời đó:

 Mari báo thù: Theo Alfonso Archi và Maria Biga, việc phá hủy xảy ra khoảng ba hoặc bốn năm sau trận Terqa. Archi và Biga cho rằng việc này do Mari gây ra để rửa nỗi nhục tại Terqa. Quan điểm này được Mario Liverani ủng hộ. Archi cho rằng vua Isqi-Mari đã tiêu diệt Ebla trước khi lên ngôi Mari.
 Thảm họa tự nhiên: Ý kiến Astour lại cho là thiên tai đã gây ra đám cháy kết thúc giai đoạn văn khố. Lập luận cho giả thuyết này ở chỗ chỉ có cung điện bị tàn phá, ngoài ra không có bằng chứng thuyết phục về nạn cướp bóc. Ông tính mốc đám cháy xảy ra khoảng năm 2290 TCN (Trung niên đại).

Vương quốc đệ nhị

Thời kỳ vương quốc đệ nhị ứng với "Mardikh IIB2" kéo dài từ năm 2300 đến 2000 TCN. Vương quốc đệ nhị tồn tại cho đến lần hủy diệt thứ nhì xảy ra trong khoảng năm 2050-1950 TCN, với dấu mốc quy ước chính thức thường là 2000 TCN. Người Akkad dưới quyền Sargon Đại đế và hậu duệ của ông là Naram-Sin xâm lăng biên giới phía bắc Ebla nhằm vào các khu rừng trên núi Nur. Hai cuộc xâm lược cách nhau khoảng 90 năm và không sáp nhập được các khu vực này vào Akkad. Archi chấp nhận "Ibla" chép trong biên niên sử Sargon và Naram-Sin chính là Ebla nhưng không coi Akkad là nguyên nhân gây ra sự phá hủy khép lại giai đoạn văn khố. Đến thời Naram-Sin, Armi là thành thống trị ở miền bắc Syria nhưng đã bị vua Akkad tàn phá.

Một triều đại mới mang tính địa phương cai trị vương quốc Ebla đệ nhị trong sự kế thừa liên tục di sản vương quốc đầu tiên, duy trì những nét đặc trưng ban đầu như phong cách kiến trúc và tính linh thiêng của các địa điểm tôn giáo trước đó. Cung điện hoàng gia mới được xây dựng ở khu hạ thành. Có lẽ quá trình chuyển đổi giữa hai vương quốc chỉ được đánh dấu bằng việc cung điện "G" bị phá hủy. Có rất ít thông tin về vương quốc đệ nhị vì không phát hiện được văn bản nào ngoài một bản khắc có niên đại vào cuối thời kỳ này.

Vương quốc đệ nhị được chứng thực trong các nguồn tài liệu đương thời. Trong một văn bản, Gudea vua Lagash ra lệnh mang gỗ tuyết tùng về từ Urshu trong núi Ebla, cho thấy lãnh thổ Ebla gồm cả Urshu phía bắc Carchemish Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Văn bản có niên đại năm thứ bảy triều Amar-Sin vua đế quốc Ur III (khoảng 2040 TCN), nhắc đến sứ thần từ Ensí ("Megum") thuộc Ebla. Vương quốc đệ nhị được coi là chư hầu của  Ur III, nhưng bản chất mối quan hệ này chưa được làm rõ dù có hình thức triều cống. Có thể việc thần phục Ur là điều kiện bắt buộc để tiến hành giao thương với đế quốc này.

Vương quốc đệ nhị tan rã vào cuối thế kỷ 21 TCN và kết thúc bằng một trận cháy, dù bằng chứng chỉ tìm thấy ngoài "Đền Đá" và quanh cung điện "E" trên đô thị thành cao. Chưa rõ nguyên nhân hủy diệt này; theo Astour, có thể là do người Hurri xâm lăng khoảng năm 2030 TCN, chư hầu của Ebla trước đây là thành Ikinkalis lãnh đạo cuộc xâm lược này. Sự hủy diệt Ebla được nhắc đến trong mảnh rời của sử thi huyền thoại Hurro-Hittite "Bài ca phóng thích" phát hiện năm 1983, Astour coi đó là nói về sự phá hủy của vương quốc đệ nhị. Trong sử thi, một người tên "Zazalla" dẫn một nhóm người Ebla ngăn vua Meki ân xá tù nhân từ chư hầu Ikinkalis trước đây, việc này chọc giận thần bão Hurri là Teshub khiến thần hủy diệt thành phố.

Vương quốc đệ tam

Vương quốc đệ tam ứng với "Mardikh III" được chia thành các giai đoạn "A" (khoảng 2000–1800 TCN) và “B” (khoảng 1800–1600 TCN). Trong giai đoạn "A", Ebla nhanh chóng được tái thiết quy hoạch lại. Nền móng bao trùm lên tàn tích Mardikh II; cung điện và đền thờ mới được xây dựng, các đồn lũy mới được dựng theo hai vòng tròn — một cho hạ thành và một cho đô thị thành cao. Nhà cửa được bố trí theo các dãy đều đặn, ngoài ra còn có các tòa nhà công cộng lớn. Đến giai đoạn "B" lại xây dựng bổ sung thêm nữa.

Vị vua đầu tiên được biết đến của vương quốc đệ tam là Ibbit-Lim, người tự xưng là Mekim vua Ebla. Năm 1968 phát hiện một bức tượng thờ bằng đá bazan có mang dòng chữ của Ibbit-Lim; việc này giúp cho nhận diện tàn tích Tell Mardikh với vương quốc Ebla cổ. Pettinato cho rằng danh hiệu vua là Amorite nên có thể cư dân vương quốc đệ tam chủ yếu là người Amorite cũng như phần lớn Syria thời đó.

Vào đầu thế kỷ 18 TCN, Ebla trở thành chư hầu của Yamhad là một vương quốc người Amorite có trung tâm ở Aleppo. Thời này không có các văn bản ghi chép lại, nhưng thành phố này vẫn còn là một chư hầu dưới triều đại vua Yarim-Lim III của Yamhad. Một vị vua Ebla được biết đến trong thời kỳ này là Immeya đã nhận quà tặng từ Pharaoh Ai Cập Hotepibre, cho thấy các mối liên hệ tiếp diễn và vị thế quan trọng của Ebla. Ebla được nhắc đến trong các bảng ở một chư hầu Yamhad khác nay tại Alalakh, Thổ Nhĩ Kỳ; trong đó một công nương Ebla cưới hoàng tử con Ammitaqum vua Alalakh là một trong các chi của dòng tộc vương triều Yamhad.

Ebla bị vua Hittite Mursili I phá hủy khoảng năm 1600 TCN. Indilimma có thể là vua Ebla cuối cùng; ấn triện thái tử  Maratewari được phát hiện ở tây cung "Q". Theo Archi, sử thi "Bài ca phóng thích" mô tả sự hủy diệt của vương quốc đệ tam và lưu giữ các dữ kiện cổ xưa hơn.

Các giai đoạn sau
Ebla không bao giờ hồi phục lại sau lần hủy diệt thứ ba. Đó là một ngôi làng nhỏ trong giai đoạn "Mardikh IV" (1600 – 1200 TCN), và được đề cập trong các ghi chép về Alalakh với tư cách là một chư hầu của triều đại Idrimi. "Mardikh V" (1200 – 535 TCN) là một thôn làng thời kỳ đồ sắt sớm, phát triển về quy mô trong các giai đoạn sau. Sự phát triển tiếp theo ở "Mardikh VI" kéo dài cho đến năm 60 SCN. "Mardikh VII" bắt đầu từ thế kỷ 3 kéo dài cho đến thế kỷ 7, sau đó thì hoang phế.

Di chỉ

Bố cục thành phố

Ebla bao gồm phần hạ thành và đô thị thành cao ở trung tâm. Trong thời vương quốc đệ nhất, thành có diện tích 56 ha và được bảo vệ bằng các đồn lũy gạch bùn. Ebla được chia thành bốn quận - mỗi quận đều có cổng riêng ở tường thành ngoại. Thành cổ bao gồm cung điện "G" của vua, và một trong hai ngôi đền hiến dâng cho thần Kura (gọi là "Đền Đỏ"). Hạ thành có ngôi đền Kura thứ hai ở phía đông nam gọi là "Đền Đá". Trong thời vương quốc đệ nhị, cung điện hoàng gia "P5" được xây ở hạ thành phía tây bắc của thành cao, và đền "D" được dựng trên nền "Đền Đỏ" đã bị phá hủy.

Trong thời vương quốc đệ tam, Ebla là một thành lớn với diện tích gần 60 ha. Thành có tường lũy vững chắc bảo vệ cùng với hệ thống cổng kép hai lớp. Thành cổ được gia cố và tách biệt khỏi phần hạ thành. Cung điện hoàng gia mới "E" được xây dựng tại khu thành cao (thời Mardikh IIIB), và đền thờ Ishtar đặt trên nền đền Đỏ và "D" trước kia (trong khu vực "D"). Hạ thành cũng được chia thành bốn quận. Cung điện "P5" hiện diện trong thời Mardikh IIIA và được thay bằng "cung điện trung kỳ" thời Mardikh IIIB.

Các kiến trúc khác thời vương quốc đệ tam gồm cả cung điện của wazir, tây cung (trong khu "Q"), đền thờ thần Shamash (đền thờ "N"), đền thờ thần Rasap (đền thờ "B1") và bắc cung (dựng trên "cung điện trung kỳ"). Ở phía bắc hạ thành, đền thờ Ishtar thứ hai được xây dựng, còn "Đền Đá" trước kia bị đền thờ thần Hadad thế chỗ.

Nghĩa địa hoàng gia

Các vua thời vương quốc đệ nhất được chôn cất bên ngoài thành. Mười vua sau cùng (cuối là Irkab-Damu) được chôn cất ở Darib, trong khi các tiên vương nằm tại lăng mộ hoàng gia ở Binas. Có duy nhất một lăng mộ hoàng gia thời vương quốc đệ nhất được phát hiện ngay tại Ebla (Hầm mộ G4). Lăng này có lẽ được xây dưới thời vua cuối cùng và có thể là dấu chỉ cho thấy Ebla du nhập truyền thống Lưỡng Hà an táng vua ngay dưới nền cung điện.

Nghĩa địa hoàng gia thời vương quốc đệ tam được phát hiện bên dưới tây cung Q; gồm nhiều hầm mộ nhưng chỉ khai quật ba mộ. Mộ là các hang động tự nhiên dưới nền móng cung điện; tất cả đều có niên đại từ thế kỷ 19-18 TCN và cấu trúc giống nhau, gồm một lối vào nối qua hành lang tới các phòng an táng.

Hầm mộ G4
Lăng mộ hoàng gia phát hiện tại cung điện G được gọi là Hầm mộ G4 (hypgeum G4); niên đại thuộc giai đoạn văn khố, có thể là đời vua Isar-Damu. Mộ bị hư hại nặng nề; hầu hết đá đã long ra và phần mái không còn gì hết. Trong mộ cũng không có hài cốt hoặc đồ tùy táng, dẫn đến giả thuyết đã bị đào trộm hoặc không dùng đến hay chỉ là mộ vinh danh (cenotaph).

Được khai quật từ năm 1992 đến 1995, hầm mộ nằm bên dưới khu vực phía tây của cung điện ở độ sâu gần 6 mét. Mộ gồm hai phòng thông nhau trên nền đá vôi. Cả hai phòng đều có dạng hình chữ nhật; phòng phía đông (L.6402) rộng 4 mét, dài hơn 3,5 mét (chưa rõ tổng chiều dài do hư hỏng nặng) theo hướng đông tây. Phòng phía tây (L.5762) dài 5,20 mét, rộng 4 mét cũng hướng đông tây. Đá vôi dùng để xây tường và các khối nhô ra hướng về giữa phòng cho thấy có thể mái có dạng vòm cung nhọn.

Lăng mộ tây cung

 Mộ công nương: có niên đại khoảng năm 1800 TCN, là ngôi mộ cổ nhất và nhỏ nhất trong những mộ thời vương quốc đệ tam đã được phát hiện. Mộ được khai quật năm 1978, bên trong có hài cốt một phụ nữ trẻ nên được đặt tên như vậy. Hành lang có bậc cắt thẳng lên nền đá một phần, còn lại thì lát thêm đá. Bậc dẫn đến phòng an táng, cấu trúc này là do mở rộng hang động tự nhiên. Đây là ngôi mộ duy nhất không bị đào bới; bên trong vẫn còn trang sức và đồ tùy táng quý giá.
 Mộ bể chứa: mộ này hư hại nhất trong toàn bộ nghĩa địa. Mộ chứa đến hai phòng an táng, phòng xây trước (Q79A) có niên đại cùng thời với mộ công chúa và bị hư hại nặng khi được tái sử dụng, một hành lang mới đè lên ngay vị trí Q79A (dẫn đến phòng Q79B về sau) vào cuối thế kỷ 17 TCN. Đây có lẽ là nơi an nghỉ của một vị vua; quyền trượng ngắn (biểu tượng cho quyền lực hoàng gia) được phát hiện ở Q79A.
 Mộ chúa dê: mộ lớn nhất trong nghĩa địa, gồm hai phòng đặt dưới và đi xuống qua một trục thẳng đứng. Không rõ về chủ nhân ngôi mộ, các nhà khảo cổ đặt tên như vậy vì trong đó có một chiếc ngai trang trí với đầu dê bằng đồng. Trong mộ còn tìm thấy một cốc bạc có khắc tên vua Immeya, rất có thể đó là người được táng ở đây.

Chính quyền
Chính quyền vương quốc đệ nhất gồm vua (được tôn là Malikum) và đại wazir đứng đầu hội đồng nguyên lão (Abbu) và bộ máy hành chính. Vương quốc đệ nhị cũng có chế độ quân chủ nhưng ít được biết đến vì thiếu các văn bản ghi chép lại. Vương quốc đệ tam là chế độ quân chủ thành bang, chư hầu dưới quyền Yamhad.

Bộ máy hành chính của vương quốc đệ nhất
Hoàng hậu chia sẻ việc điều hành vương quốc với vua. Thái tử tham gia nội chính còn nhị hoàng tử đảm nhiệm đối ngoại. Hầu hết công việc kể cả quân đội đều qua tay wazir và bộ máy hành chính gồm 13 chức sắc triều đình — mỗi người quản lý 400 đến 800 người dưới tạo nên bộ máy hành chính 11.700 người. Hạ thành được chia bốn, mỗi khu do một giám trưởng quản lý cùng nhiều phó quan. Để kiểm soát lợi ích hoàng tộc, vua bổ nhiệm các vụ (mashkim), thu trữ (ur) và sứ giả (kas).

Đơn vị hành chính
Nhiều vương quốc chư hầu phụ thuộc vào Ebla nhưng đều có vua riêng (En). Các vua đó có quyền tự chủ cao, chỉ phải cống nạp và hỗ trợ quân binh cho Ebla. Trung tâm hành chính ở kinh đô gọi là "SA.ZA"; gồm cung điện hoàng gia, kho chứa và một số đền thờ. Vùng bên ngoài tường thành kinh đô trong các văn bản Ebla được gọi là "uru-bar" (ngoại thành). Các làng và thành trực thuộc trung ương sẽ nhận quyền quản lý trực tiếp từ kinh đô hoặc đặt các chức quan cai quản. Chức danh hành chính không phân định rõ ràng trách nhiệm và quyền hạn vì mỗi thành đều có truyền thống chính trị riêng.

 Lugal: ở Lưỡng Hà,  chỉ về vua nhưng đối với Ebla, từ này chỉ về quan tổng đốc trực thuộc quyền kinh đô. Chức vụ này nằm trong bộ máy hành chính Ebla nhưng không được diễn giải rõ ràng.  nằm dưới quyền đại wazir, họ cai quản các thành dưới danh nghĩa kinh đô và phải chuyển hàng hóa về kho chứa của Ebla. Pettinato đếm được 14  khác nhau trong các văn bản hành chính Ebla nên suy ra vương quốc được chia làm 14 đơn vị; hai trong số đó nằm ở kinh đô, phần còn lại chia làm 12 đơn vị trên khắp vương quốc.
 Ugula: có thể tạm dịch là tổng quản; một số  cai trị độc lập hoặc đại diện cao nhất của một bộ tộc. Nhiều thành bổ nhiệm  làm người đứng đầu như thành Darum chẳng hạn.

Khôra
Các vùng nằm dưới quyền trực tiếp của vua có ý nghĩa quan trọng về kinh tế đối với kinh đô được các nhà khảo cổ học gọi là "khôra". Rất khó xác định được quy mô các vùng như vậy và cho cả lãnh thổ vương quốc vì liên tục có chiến tranh bành trướng. Các khôra mới thường xuyên được sáp nhập, một số thì vua sẽ cai quản trực tiếp, một số lại tiếp tục dưới danh nghĩa chư hầu tự chủ.

Nói chung, khôra là vùng trực thuộc cơ bản đóng góp kinh tài cho kinh đô, gồm các thành và làng mạc mà vua và wazir đặt cung điện, nơi có điện thờ các thần bảo hộ hoàng gia, nơi diễn ra nghi thức tế lễ hoàng gia, và các thành khác như nơi vận chuyển vải dệt. Khôra trải rộng 3.000 km² từ tây sang đông gồm cả đồng bằng phía đông Jabal Zawiya, đầm Maṭkh, núi al-Hass và núi Shabīth. Các khu vực tiếp giáp với khôra như al-Ghab, al-Rouge và al-Jabbul có liên hệ văn hóa gần gũi với khôra.

Con người, ngôn ngữ và văn hóa

Vương quốc đệ nhất và đệ nhị

Các giai đoạn Mardikh II có chung một văn hóa. Dân số  Ebla thời Mardikh IIB1 ước lượng khoảng 40.000 ở kinh đô và hơn 200.000 trên toàn bộ vương quốc. Dân cư Ebla thời Mardikh II là người Semit gần với các dân Semit tây bắc lân cận như người Amorite. Giovanni Pettinato cho rằng tiếng Ebla, một trong những ngôn ngữ Semit cổ nhất được chứng thực, thuộc nhóm ngôn ngữ Semit Tây; Gelb và những người khác nói nó thuộc phương ngữ Đông Semit gần hơn với tiếng Akkad. Đồng thuận học thuật coi tiếng Ebla thuộc ngữ hệ Đông Semit thể hiện đặc điểm của Đông lẫn Tây Semit.

Ebla tổ chức nhiều lễ hội tôn giáo và xã hội, gồm cả lễ tân vương đăng cơ kéo dài trong vài tuần. Lịch Ebla dựa trên năm chí tuyến chia làm 12 tháng. Đã phát hiện được hai loại lịch: "lịch cũ" dưới thời Igrish-Halam và "lịch mới" do wazir Ibbi-Sipish đưa ra. Tên các tháng dùng để vinh danh các thần; ví dụ tháng đầu tiên trong lịch mới là "Itu be-li" có nghĩa "tháng của chúa". Mỗi năm đều được đặt tên thay vì gán số.

Phụ nữ được trả công ngang với nam giới và có thể đảm nhận các chức vụ quan trọng và tham gia hệ thống công quyền. Ebla nhập giống ngựa Kunga từ Nagar, và dùng để kéo xe cho hoàng tộc và quan chức cao cấp cũng như làm lễ vật ngoại giao cho các thành đồng minh. Dân cư không tập trung quanh cung điện và đền thờ như các vương quốc Lưỡng Hà. Cung điện Ebla được thiết kế quanh sân chung trong thành, mở cửa về các lối trong thành để dân chúng dễ dàng tiếp cận. Điều này trái ngược với các cung điện Lưỡng Hà giống như thành thường có lối vào hẹp và từ sân chung rất khó vào. Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, nhạc công có thể là người trong thành hoặc thuê từ các thành khác như Mari. Ebla cũng thuê những người diễn trò nhào lộn từ Nagar nhưng về sau giảm dần, chỉ giữ lại một số ít để dạy nhào lộn lại cho dân trong thành.

Vương quốc đệ tam
Cư dân của thành phố vào giai đoạn Mardikh III chủ yếu là người Amorite gốc Semit. Người Amorite vốn được nhắc đến trong các bảng thời vương quốc đệ nhất như là dân lân bang hoặc thôn dân nhưng đã thống trị Ebla sau khi vương quốc đệ nhị bị hủy diệt. Giai đoạn này chứng kiến việc xây dựng gia tăng thêm nhiều như các cung điện, đền thờ và đồn lũy mới. Người Amorite Ebla thờ đa thần giống như các thời kỳ trước đó và duy trì sự thiêng liêng cho trung tâm thành. Biểu tượng  và hệ tư tưởng hoàng gia thời vương quốc đệ tam chịu ảnh hưởng của văn hóa Yamhad. Vương quyền được cho là từ các thần Yamhad ban xuống thay vì thần Ishtar của Ebla trước kia, điều này được thể hiện rõ qua ấn triện thời Indilimma.

Kinh tế
Thời vương quốc đệ nhất, cung điện kiểm soát nền kinh tế nhưng các gia tộc giàu có tự quyết tài chính của mình mà không có sự can thiệp của chính quyền. Hệ thống kinh tế theo hình thức tái phân phối; cung điện phát lương thực cho gia nhân thường trực hoặc theo mùa. Ước tính có khoảng 40.000 nhân công trong hệ thống này, nhưng nhìn chung không giống như ở Lưỡng Hà, đất đai trong làng vẫn thuộc sở hữu riêng, dân chúng chỉ phải nộp một phần lợi tức thường niên cho cung điện. Nông nghiệp chủ yếu là chăn nuôi; cung điện sở hữu những đàn gia súc lớn. Dân trong thành có khoảng 140.000 cừu và dê, khoảng 9.000 gia súc lớn khác.

Sự thịnh vượng của Ebla bắt nguồn từ mậu dịch; mức độ giàu có sánh ngang với các thành Sumer trọng yếu. Đối trọng mậu dịch chính là Mari. Các mặt hàng chủ yếu ở Ebla có lẽ là gỗ đốn từ núi xung quanh và vải dệt. Hàng thủ công dường như cũng là xuất khẩu chính, với số lượng lớn bằng chứng thu được từ các cung điện trong thành. Ebla phát triển mạng lưới thương mại rộng khắp đến tận Afghanistan ngày nay. Vải dệt được chuyển đến Cyprus, có thể qua cảng Ugarit. Nhưng hầu hết hoạt động buôn bán dường như thực hiện bằng thuyền theo sông đến Lưỡng Hà (chủ yếu là Kish). Các hiện vật có niên đại từ Ai Cập cổ đại ghi tên của các Pharaoh Khafre và Pepi I được tìm thấy trong cung điện G.

Ebla tiếp tục là một trung tâm mậu dịch vào thời vương quốc đệ nhị, bằng chứng là các thành tồn tại xung quanh và cũng sụp đổ đồng thời cùng thành phố. Mậu dịch vẫn là hoạt động kinh tế chính của vương quốc Ebla đệ tam; các phát hiện khảo cổ cho thấy có những trao đổi với Ai Cập và các thành Syria bên bờ biển như Byblos.

Tôn giáo
Ebla là một vương quốc đa thần. Thời vương quốc đệ nhất, người Ebla thờ cúng các vị vua đã qua đời. Thần điện đầu tiên dựng các vị thần theo cặp. Các cặp thần Ebla có thể xếp vào ba loại. Loại phổ biến nhất là cặp thần vợ chồng. Loại thứ nhì là các cặp cùng chung một kỳ tích, như cùng với nhau tạo ra vũ trụ giống như thần thoại Ai Cập và Lưỡng Hà. Loại thứ ba là một thần duy nhất nhưng có hai tên gọi. Người Ebla thờ một số thần Lưỡng Hà, một số thần Semit Tây Bắc là đặc trưng duy nhất ở Ebla. Loại cặp thần thứ nhất tiêu biểu có Nidakul (thần riêng chỉ có ở Ebla) và vợ là Belatu ("vợ người"); Rasap và Adamma; thần bảo hộ thành Kura (cũng là đặc trưng của Ebla) và vợ là Barama. Loại thứ ba có thần nghệ nhân Kamish/Tit, Kothar-wa-Khasis và sao Kim đại diện bởi thần núi đôi: Shahar là sao Hôm và Shalim là sao Mai.

Vương quốc đệ nhất thờ nhiều thần khác như nữ thần Syria Ishara được cả hoàng gia thờ phụng. Ishtar cũng được thờ nhưng chỉ được nhắc đến có 5 lần trong danh sách tế lễ hàng tháng, trong khi Ishara quan trọng hơn nhiều, tên thần xuất hiện đến 40 lần. Các thần khác như Damu; thần Lưỡng Hà Utu; Ashtapi; Dagan; Hadad (Hadda) và vợ là Halabatu ("nữ Halab"); và Shipish, nữ thần mặt trời có đền thờ riêng để cúng bái. Bốn cổng thành được đặt theo tên các thần Dagan, Hadda, Rasap và Utu, chỉ không rõ mỗi cổng ứng với tên nào. Nhìn chung, danh sách tế lễ đề cập đến khoảng 40 thần được dâng tế.

Thời vương quốc đệ tam, người Amorite thờ các thần Semit phương bắc thường thấy; các thần Ebla đặc trưng đã biến mất. Hadad là vị thần quan trọng nhất, còn Ishtar thay thế Ishara giữ vai trò trọng yếu trong thành bên cạnh Hadad.

Giả thuyết liên hệ với Kinh Thánh
Khi bắt đầu quá trình giải mã văn tự, Pettinato tuyên bố về mối liên hệ khả dĩ giữa Ebla và nội dung trong Kinh Thánh,  trích dẫn thông tin từ các bảng về sự tồn tại của Yahweh, các Tổ phụ, Sodom và Gomorrah và các chuyện khác trong Kinh Thánh. Ban đầu, giới truyền thông khá hào hứng về mối liên hệ này  dựa trên phỏng đoán và suy đoán sơ bộ của Pettinato và những người khác. Nhưng giờ đây, các ý kiến này không được nhìn nhận nữa và đồng thuận về mặt học thuật cho là Ebla "không liên quan đến các tiểu tiên tri, tính chính xác lịch sử của các Tổ phụ trong Kinh Thánh, sự thờ phượng Yahweh, hoặc Sodom và Gomorrah". Trong các nghiên cứu về Ebla, trọng tâm không còn đối chiếu với Kinh Thánh và Ebla hiện được coi là một nền văn minh đúng nghĩa. Các tuyên bố đã dẫn đến tranh luận cá nhân và học thuật gay gắt giữa các học giả tham gia, cũng như tồn tại ý kiến cho là có sự can thiệp chính trị của chính quyền Syria.

Khám phá

Năm 1964, các nhà khảo cổ Ý từ Đại học La Sapienza ở Roma dưới sự chỉ đạo của Paolo Matthiae bắt đầu khai quật Tell Mardikh. Năm 1968, họ phục hồi một bức tượng nữ thần Ishtar, trên có tên Ibbit-Lim là vua Ebla. Điều này giúp nhận diện thành phố, vốn được nhắc đến từ lâu qua các văn tự Lagash và Akkad. Trong thập kỷ tiếp theo, nhóm nghiên cứu phát hiện ra một cung điện (cung điện G) có niên đại khoảng năm 2500 - 2000 TCN. Trong cung điện, tìm thấy một vật điêu khắc nhỏ bằng vật liệu quý là đá đen và vàng. Các đồ tạo tác khác gồm đồ nội thất bằng gỗ khảm xà cừ và các tượng ghép từ đá màu. Một chiếc bát bằng bạc mang tên vua Immeya được tìm thấy từ "Mộ chúa dê", cùng với đồ trang sức Ai Cập và một chiếc chùy nghi lễ Ai Cập do pharaoh Hotepibre tặng.

Khoảng 17.000 mảnh vỡ các bảng chữ hình nêm đã được phát hiện. Khi ghép lại thu được 2.500 bảng hoàn chỉnh tạo nên một kho lưu trữ lớn nhất từ thiên niên kỷ 3 TCN. Khoảng 80% các bảng có chữ viết Sumer phổ biến kết hợp giữa các ngữ tố và ký hiệu phiên âm. Các bảng còn lại sử dụng chữ hình nêm Sumer để diễn âm một ngôn ngữ Semit cổ trước đó chưa từng được biết đến gọi là "tiếng Ebla". Một số bảng liệt kê các từ vựng song ngữ Sumer-Ebla giúp diễn dịch được nội dung. Các bảng cung cấp nhiều thông tin quan trọng về đời sống văn hóa, kinh tế và chính trị ở miền bắc Lưỡng Hà khoảng giữa thiên niên kỷ 3 TCN. Chúng giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc về đời sống cư dân thường ngày, thuế má, từ điển Sumer-Ebla, quan hệ ngoại giao với các nhà cầm quyền xung quanh, lời khuyên dạy, khúc ca và thần thoại.

Thư viện
Các bảng bốn nghìn năm tuổi tạo thành một trong những kho lưu trữ và thư viện lâu đời nhất từng được phát hiện; trong đó có bằng chứng cho thấy thư tịch được sắp xếp và thậm chí phân loại. Những bảng lớn hơn nguyên thủy được đặt trên kệ nhưng bị đổ xuống sàn khi cung điện bị phá hủy. Vị trí các bảng khi khai quật cho phép xác định lại lúc ban đầu chúng ở đâu trên kệ. Từ đó dẫn đến phát hiện các bảng được sắp xếp trên kệ theo chủ đề.

Các cuộc khai quật Sumer trước đó không ghi nhận được điều này. Cách thức sắp xếp phức tạp dựa trên nội dung văn bản chứng tỏ về hoạt động lưu trữ và thư viện cổ xưa, có thể lâu đời hơn nhiều so với chính thư viện Ebla. Phần lớn các bảng lưu giữ nội dung tự điển là bằng chứng cho thấy chúng phục vụ cho một nhu cầu thư viện nhất định chứ không phải đơn thuần cho vua chúa và bộ máy hành chính. Các bảng cho thấy bằng chứng về quá trình phiên âm thuở sơ khai sang ngoại ngữ và chữ viết, phân loại và biên mục dễ tiếp cận hơn, cùng sự sắp xếp theo kích cỡ, hình thức và nội dung. Do đó, các bảng Ebla thêm cho giới học giả những hiểu biết mới về nguồn gốc hoạt động thư viện đã tồn tại 4.500 năm trước.

Di sản
Vương quốc Ebla đệ nhất là một ví dụ về các quốc gia tập quyền có từ sớm ở Syria và được các học giả coi là một trong những đế chế sớm nhất. Các học giả như Samuel Finer và Karl Moore coi đây là thế lực hùng mạnh đầu tiên được ghi nhận trên thế giới. Việc phát hiện Ebla làm thay đổi quan điểm trước đây coi lịch sử Syria chỉ như một cầu nối giữa Lưỡng Hà và Ai Cập mà chứng minh rằng bản thân khu vực này đã là một trung tâm nền văn minh đúng nghĩa.

Nội chiến Syria
Do Nội chiến Syria, việc khai quật Ebla phải ngưng lại vào tháng 3 năm 2011. Đến năm 2013, khu vực nằm dưới sự kiểm soát của nhóm vũ trang đối lập Arrows of the Right (Mũi tên lẽ phải). Họ đã lợi dụng địa hình cao này để quan sát đề phòng các cuộc không kích của chính phủ và cố gắng bảo vệ địa điểm đó khỏi bị cướp phá. Kẻ trộm đào nhiều đường hầm và phát hiện hầm mộ đầy hài cốt. Hài cốt bị chúng xới tung và vứt bỏ để tìm của quý. Bên cạnh việc khai quật của quân nổi dậy, dân làng gần đó cũng đào bới tìm đồ vật có giá trị. Một số còn dỡ đất về làm lớp gốm cho lò nướng bánh từ đường hầm.

Ngày 30 tháng 1 năm 2020, quân đội Syria chiếm giữ địa điểm cùng các làng phụ cận trong cuộc tấn công Tây Bắc Syria lần thứ 5.

Xem thêm
 Azi (thư lại)
 Khảo cổ học Kinh Thánh
 Các thành phố Cận Đông cổ đại
 Đoản niên đại

Ghi chú

Tham khảo

Trích dẫn

Nguồn dẫn

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Ebla (Tell Mardikh) Đề xuất Ebla (Tell Mardikh) là di sản thế giới của UNESCO
 Ebla - Tell Mardikh với hình ảnh và kế hoạch khai quật
 Hai đối trọng từ đền thờ N tại di chỉ Mardikh-Ebla của E. Ascalone và L. Peyronel (pdf)
 Cảnh quan đô thị Ebla ở Syria cổ của F. Pinnock

Tell
Thành phố của người Amorite


title: Al-Ramadi, Tỉnh Deir ez-Zor

text:
Al-Ramadi () là một thị trấn của Syria nằm ở quận Abu Kamal, Deir ez-Zor. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Al-Ramadi có dân số 3.593 người trong cuộc điều tra dân số năm 2004. Trong cuộc Nội chiến Syria, Al-Ramadi đã bị ISIS bắt giữ cho đến khi được Quân đội Ả Rập Syria giải phóng vào ngày 5 tháng 12 năm 2017.

Tham khảo

Khu dân cư trên sông Euphrates


title: Campylocheta siphonion

text:
Campylocheta siphonion là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Campylocheta


title: Harold Fishwick

text:
Harold "Tatto" Fishwick (sinh năm 1891, ngày mất không rõ) là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở vị trí tiền đạo trung tâm cho Tranmere Rovers.

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá Tranmere Rovers F.C.
Sinh năm 1891
Năm mất thiếu
Tiền đạo bóng đá
Vận động viên St Helens, Merseyside
Cầu thủ bóng đá Anh


title: Apollo 7

text:
Apollo 7 là một nhiệm vụ tàu vũ trụ có người lái vào tháng 10 năm 1968 được Hoa Kỳ thực hiện. Đây là nhiệm vụ đầu tiên trong chương trình Apollo của Hoa Kỳ đã đưa phi hành đoàn vào vũ trụ. Đây cũng là chuyến bay không gian đầu tiên của Mỹ chở phi hành gia kể từ chuyến bay của Gemini XII vào tháng 11 năm 1966. Nhiệm vụ AS-204, còn được gọi là "Apollo 1", được dự định là chuyến bay đầu tiên có người lái của chương trình Apollo. Nó được lên kế hoạch khởi động vào tháng 2 năm 1967, nhưng một đám cháy trong cabin trong một thử nghiệm tháng 1 năm 1967 đã giết chết toàn bộ phi hành đoàn. Các chuyến bay có người lái sau đó bị đình chỉ trong 21 tháng, trong khi nguyên nhân của vụ tai nạn đã được điều tra và thực hiện cải tiến đối với tàu vũ trụ và thủ tục an toàn, và các chuyến bay thử nghiệm không người lái của tên lửa Saturn V và Apollo Lunar Module đã được thực hiện. Apollo 7 đã hoàn thành nhiệm vụ thử nghiệm Apollo Command / Service Module (CSM) của Apollo 1 ở quỹ đạo Trái Đất thấp.

Các phi hành đoàn Apollo 7 được chỉ huy bởi Walter M. Schirra, với phi công cao cấp/định hướng Donn F. Eisele, và phi công thử nghiệm/hệ thống kỹ sư R. Walter Cunningham. Các danh hiệu thuyền viên chính thức được thực hiện phù hợp với những người sẽ được sử dụng cho các nhiệm vụ hạ cánh có người lái: Eisele là Command Module Pilot và Cunningham là Lunar Module Pilot. Nhiệm vụ của họ là sứ mệnh 'C' của Apollo, một chuyến bay thử nghiệm quỹ đạo Trái Đất 11 ngày để kiểm tra Block CSM được thiết kế lại với một phi hành đoàn trên tàu. Đây là lần đầu tiên một chiếc xe Saturn IB đặt một phi hành đoàn vào không gian; Apollo 7 là nhiệm vụ không gian Mỹ ba người đầu tiên, và là người đầu tiên bao gồm một chương trình truyền hình trực tiếp từ một phi thuyền của Mỹ. Nó được phóng vào ngày 11 tháng 10 năm 1968, từ địa điểm sau đó được gọi là Trạm Không quân Cape Kennedy, Florida. Mặc dù căng thẳng giữa phi hành đoàn và bộ điều khiển mặt đất, nhiệm vụ này là một thành công kỹ thuật hoàn chỉnh, tạo cho NASA sự tự tin để gửi Apollo 8 vào quỹ đạo xung quanh Mặt trăng hai tháng sau đó. Chuyến bay là chuyến bay không gian cuối cùng cho tất cả ba thành viên phi hành đoàn của nó — và là chuyến bay duy nhất cho cả Cunningham và Eisele — khi nó bay xuống Đại Tây Dương vào ngày 22 tháng 10 năm 1968. Đây cũng là chuyến bay có người lái duy nhất từ Complex 34, cũng như là lần phóng lên cuối cùng từ khu phức hợp này.

Tham khảo

Hoa Kỳ năm 1968
Chuyến bay vào không gian của con người


Bóng chuyền bãi biển tại Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á 2016 diễn ra ở Đà Nẵng, Việt Nam từ ngày 25 tháng 9 đến ngày 2 tháng 10 năm 2016 tại bãi biển Mỹ Khê, Đà Nẵng, Việt Nam.

Danh sách huy chương

Bảng huy chương

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức

Sự kiện Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á 2016
Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á
2016


title: Football League 1888-89

text:
Được thành lập năm 1888, Football League là giải đấu lâu đời nhất thế giới. Football League 1888-89 là lần đầu tiên giải Football League diễn ra, từ mùa thu năm 1888 đến mùa xuân năm 1889. Football League đã được thành lập và đặt tên ở Manchester trong một cuộc họp vào ngày 17 tháng 4 năm 1888.

Mùa giải bắt đầu vào ngày 8 tháng 9 năm 1888 với 12 câu lạc bộ từ các vùng Trung du và Bắc Anh: Accrington, Aston Villa, Blackburn Rovers, Bolton Wanderers, Burnley, Derby County, Everton, Notts County, Preston North End, Stoke, West Bromwich Albion và Wolverhampton Wanderers. Mỗi câu lạc bộ thi đấu hai lần, một lần trên sân nhà và một lần trên sân khách, và hai điểm cho đội thắng và một điểm cho một trận hòa. Hệ thống điểm này đã không được thống nhất cho đến khi mùa giải bắt đầu; đề xuất được thay thế là một điểm cho đội thắng.

Bảng xếp hạng
Quy tắc của giải đấu bắt buộc bốn câu lạc bộ cuối bảng sẽ không được thi đấu giải và chọn ở lại tại Annual General Meeting (AGM) cùng với bất kỳ câu lạc bộ nào khác muốn trở thành thành viên của Liên đoàn. Stoke, Burnley, Derby County, và Notts County đều được chọn ở lại cho mùa giải 1889-90.

Kết quả
Các kết quả trận đấu từ trang web The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation và Rothmans.

Vị trí đội tham dự

Thành tích cá nhân
Giải thưởng từ Fußball-Weltzeitschrift, một tạp chí của International Federation of Football History & Statistics.

Vua phá lưới

Vua phá lưới theo hiệu suất ghi bàn

Thủ môn xuất sắc nhất

Đội hình Preston North End
Đội hình Preston North End còn được biết đến với The Invincibles (Bất khả chiến bại).

Xem thêm
 Bóng đá Anh năm 1888-89
 Bóng đá năm 1888
 Bóng đá năm 1889

Tham khảo

English Football League theo mùa giải
Sự kiện đầu tiên


title: Pothyne imasakai

text:
Pothyne imasakai là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pothyne


title: Porphyrinia ernesti

text:
Porphyrinia ernesti là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Porphyrinia


title: Lucía Sosa (chính trị gia)

text:
Lucía de Lourdes Sosa Robinzon (sinh ngày 6 tháng 2 năm 1957) là một giáo viên, kỹ sư và chính trị gia người Ecuador, người đứng đầu tỉnh Esmeraldas từ năm 2005 đến 2013 và 2014 đến 2018, và hiện là thị trưởng của thành phố cùng tên.

Tiểu sử
Lucía Sosa vào trường Rafael Palacios de Esmeraldas, nơi bà hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học. Bà theo học tại các trường Margarita Cortez và Luis Vargas Torres, bình thường, đạt được danh hiệu Cử nhân Khoa học Giáo dục sau này. Năm 18 tuổi, bà gặp người chồng tương lai của mình, Luis Antonio Pimentel. Tại , bà đã nhận được bằng cấp về khoa học chính trị và kinh tế, và ngay sau đó, danh hiệu   tại Đại học Hợp tác Colombia.

Bà đã dạy trong 28 năm, được biết đến như một nhà đổi mới. Năm 2003, bà là chủ tịch của . Với tư cách là chủ tịch và phó chủ tịch của Quỹ thất nghiệp của Magisterium Ecuador (FCME), bà đã thực hiện các công việc như hoàn thành 250 ngôi nhà, dẫn dắt bà tiến lên chính trị.

Trong , Sosa là ứng cử viên cho tỉnh Esmeraldas cho Phong trào Dân chủ (MPD). Bà đã được bầu với 47.579 phiếu bầu, phá vỡ tổ chức Đảng Roldosist (PRE) của Ecuador đã có trên văn phòng trong tám năm.

Trong khi trưởng thành, bà đã sinh đôi vào tháng 7 năm 2012.

Tỉnh trưởng Esmeraldas
Vào ngày 5 tháng 1 năm 2005, Lucía Sosa nhậm chức quận trưởng Esmeraldas. Trong nhiệm kỳ của mình, bà giám sát các dự án công trình công cộng như đường, cầu, và hệ thống thủy lợi ở khu vực nông thôn của tỉnh. Bà thúc đẩy sự tham gia của công dân vào các công trình này và chuẩn bị ngân sách.

Bà đã giữ lại văn phòng của mình trong   với 89.260 phiếu bầu, mặc dù bà sẽ không hoàn thành nhiệm kỳ của mình sau khi bị Tòa án Hiến pháp bãi nhiệm và thay thế bởi Rafael Erazo vào năm 2013. Trong giai đoạn này, bà là một phần của sự hình thành  vào ngày 21 tháng 1 năm 2011. Bà sẽ đảm nhận chức chủ tịch của tổ chức này vào năm 2013 và 2017, và phó chủ tịch của nó vào năm 2012 và 2016 thay mặt cho Esmeraldas. bà phản đối việc sáp nhập La Concordia vào tỉnh Santo Domingo de los Tsáchilas.

Sosa đã được tái đắc cử vào , mặc dù việc lặp lại bỏ phiếu ở hai giáo xứ Muisne đã báo cáo sự bất thường và đã bị đình chỉ vào ngày họ được lên lịch. Sau trận động đất năm 2016, Sosa đã cáo buộc chính quyền trung ương Rafael Correa loại trừ Esmeraldas khỏi tái thiết, trong khi nợ 14,6 triệu đô la cho tỉnh này.

Năm 2017, bà đã phản đối một đề xuất rằng các quận được bầu riêng bởi khu vực nông thôn, cho thấy rằng đó là vi hiến và sẽ thiên vị ngân sách của các quận có lợi cho khu vực nông thôn. Trong các sự cố ở biên giới Ecuador với các thành viên của Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia (FARC), bà cho biết rằng bà đã yêu cầu chế độ Correa giám sát biên giới nhiều hơn bằng cách theo dõi khu vực phía bắc bằng trực thăng, nhưng ý tưởng không phải là hành động của chính phủ.

Vào cuối năm 2018, Sosa đã từ chức làm trưởng ban để tham gia với tư cách là ứng cử viên cho thị trưởng thành phố Esmeraldas.

Thị trưởng Esmeraldas
Lucía Sosa đã chiến thắng trong , trở thành thị trưởng của Esmeraldas cho đảng Thống nhất phổ biến với 42.071 phiếu bầu. bà nhậm chức vào ngày 14 tháng 5 năm 2019, thề sẽ tập trung vào việc tái thiết các văn phòng thành phố đã bị hư hại trong trận động đất của tháng trước.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1957
Số liên kết bản mẫu Interlanguage link

en:Lucía Sosa (chính trị gia)


title: Actia tarsata

text:
Actia tarsata là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Actia


title: Hoàng Hiểu Vi

text:
Hoàng Hiểu Vi (hoặc Hoàng Hiểu Vy, tiếng Trung giản thể: 黄晓薇, bính âm Hán ngữ: Huáng Xiǎo Wēi, sinh tháng 5 năm 1961, người Hán) là nữ chính trị gia nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Bà là Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX, Ủy viên dự khuyết khóa XIX, hiện là Bí thư Đảng tổ, Phó Chủ tịch, Bí thư thứ nhất Ban Bí thư Hội Liên hiệp Phụ nữ Trung Quốc. Bà nguyên là Bí thư Đảng tổ, Chủ tịch Chính Hiệp Sơn Tây; Phó Bí thư Tỉnh ủy, Bí thư Ủy ban Chính Pháp, Bí thư Ủy ban Kiểm Kỷ Tỉnh ủy Sơn Tây; Ủy viên Thường vụ Ủy ban Kiểm Kỷ Trung ương, Phó Bộ trưởng Bộ Giám sát Trung Quốc.

Hoàng Hiểu Vi là đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc, học vị Cử nhân Vật lý. Bà có sự nghiệp hơn 30 năm hoạt động trong lĩnh vực giám sát, điều tra, kiểm tra, kỷ luật hệ thống đảng viên của Đảng Cộng sản, công vụ viên của nhà nước, là nữ chính trị gia nổi tiếng trong lĩnh vực này của Trung Quốc.

Xuất thân và giáo dục
Hoàng Hiểu Vi sinh tháng 5 năm 1961 tại huyện Hải Thành, nay là thành phố cấp huyện Hải Thành trực thuộc địa cấp thị An Sơn, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa từ năm 1985. Bà lớn lên và tốt nghiệp phổ thông ở Hải Thành, thi đỗ Học viện Công Đông Bắc (东北工学院, nay là Đại học Đông Bắc), tới thủ phủ Thẩm Dương vào tháng để nhập học Khoa Vật lý của trường vào tháng 9 năm 1978, tốt nghiệp Cử nhân chuyên ngành Giáo viên vật lý vào tháng 7 năm 1983. Hoàng Hiểu Vi được kết nạp Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 6 năm 1983, trước khi tốt nghiệp đại học, từng theo học một khóa tiến tu cán bộ cấp bộ từ giai đoạn tháng 5–7 năm 2013 tại Trường Đảng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Sự nghiệp

Kiểm Kỷ
Tháng 8 năm 1983, sau khi tốt nghiệp đại học, Hoàng Hiểu Vi bắt đầu sự nghiệp khi được tuyển làm công vụ viên ở quê hương Liêu Ninh, giữ vị trí cán bộ của Văn phòng Ủy ban Kiểm tra và Kỷ luận Thị ủy Dinh Khẩu. Trong giai đoạn 1983–95, bà lần lượt giữ các chức vụ Kiểm tra viên cấp khoa của Phòng Điều tra và Nghiên cứu, Phó Chủ nhiệm Phòng Quản lý tác phong Đảng viên (党风), rồi Phó Chủ nhiệm Phòng Xây dựng tác phong liêm chính của Đảng viên (党风廉政), đều là đơn vị của Thị ủy Dinh Khẩu, thăng chức làm chủ nhiệm của đơn vị này từ tháng 10 năm 1995, thuộc Ủy ban Kiểm Kỷ Dinh Khẩu, cấp phó xứ. Tháng 3 năm 1996, Hoàng Hiểu Vi được điều tới quận Trạm Tiền của Dinh Khẩu, vào Ban thường vụ Quận ủy, nhậm chứ Bí thư Ủy ban Kiểm Kỷ Quận ủy.

Tháng 5 năm 1998, sau gần 15 năm công tác ở quê nhà Liêu Ninh, Hoàng Hiểu Vi được điều chuyển tới trung ương, bắt đầu giai đoạn mới với vị trí cán bộ Phòng Tin tức của Sảnh Văn phòng Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, sau đó là Phó Trưởng phòng, Giám sát viên, Kiểm tra viên của Ủy ban Kiểm Kỷ. Bà được thăng cấp công vụ viện lên chính xứ từ tháng 7 năm 2000, chuyển sang làm Giám sát viên, Kiểm tra viên, Phó Trưởng phòng Tổng hợp từ tháng 8 năm 2002, rồi Trưởng phòng này từ tháng 6 năm 2003. Tháng 11 năm 2003, bà được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Phòng Kiểm tra và Giám sát thứ bảy, rồi chủ nhiệm cấp chính sảnh, địa từ tháng 11 năm 2007. Tháng 10 năm 2012, Hoàng Hiểu Vi được bổ nhiệm làm Phó Bộ trưởng Bộ Giám sát Trung Quốc, được bầu làm Ủy viên Thường vụ Ủy ban Kiểm Kỷ tại Đại hội đại biểu Toàn quốc Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII.

Tính đến 2016, Hoàng Hiểu Vi có hơn 30 năm công tác tại các cơ quan kiểm tra và kỷ luật của Đảng Cộng sản Trung Quốc, từ địa phương tới trung ương. Bà từng tham gia công tác xử lý nhiều vụ việc vi phạm điều lệ Đảng, pháp luật Trung Quốc của các chính trị gia, trong đó có vụ án Đỗ Thế Thành. Khi giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Phòng thứ bảy của Ủy ban Kiểm Kỷ Trung ương, bà đã tiến hành phối hợp chỉ đạo điều tra, xử lý kỷ luật Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa XVI, Phó Bí thư Tỉnh ủy Sơn Đông, Bí thư Thành ủy Thanh Đảo Đỗ Thế Thành về các hành vi nhận hối lộ, tham nhũng, lợi dụng chức vụ và quyền hạn để trục lợi, dẫn tới kết quả bị khai trừ khỏi Đảng, nhận án tù chung thân năm 2008.

Sơn Tây
Tháng 9 năm 2014, Hoàng Hiểu Vi được điều chuyển về tỉnh Sơn Tây, vào Ban Thường vụ Tỉnh ủy, nhậm chức Bí thư Ủy ban Kiểm Kỷ Tỉnh ủy Sơn Tây. Đến tháng 9 năm 2016, bà chính thức rồi khối các cơ quan kiểm tra và kỷ luật, nhậm chức Phó Bí thư chuyên chức Tỉnh ủy, rồi kiểm nhiệm Bí thư Ủy ban Chính Pháp Tỉnh ủy Sơn Tây từ tháng 11 năm 2016. Tháng 10 năm 2017, bà tham gia đại hội đại biểu toàn quốc, được bầu làm Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX tại Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 19. Tháng 1 năm 2018, bà được phân công làm Bí thư Đảng tổ Chính Hiệp Sơn Tây, rồi được bầu và phê chuẩn làm Chủ tịch Chính Hiệp Sơn Tây từ tháng 1 năm 2018, cấp bộ trưởng.

Hội Liên hiệp Phụ nữ
Tháng 7 năm 2018, Hoàng Hiểu Vi được Ủy ban Trung ương điều về trung ương, bổ nhiệm làm Bí thư Đảng tổ Hội Liên hiệp Phụ nữ toàn quốc Trung Hoa, kiêm Ủy viên Ủy ban Xây dựng chỉ đạo văn minh tinh thần Trung ương, Thành viên Tiểu tổ lãnh đạo công tác nông thôn Trung ương. Đến tháng 9 cùng năm, tại đại hội Hội Liên hiệp Phụ nữ khóa XII, bà được bầu làm Bí thư Đảng tổ, Phó Chủ tịch, Bí thư thứ nhất Ban Bí thư của Hội Liên hiệp Phụ nữ, đồng thời được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác phụ nữ và trẻ em của Quốc vụ viện kiêm Chủ nhiệm Văn phòng, phối hợp lãnh đạo tổ chức xã hội nhân dân của Trung Quốc là Hội Liên hiệp Phụ nữ với Chủ tịch Thẩm Dược Dược. Cuối năm 2022, bà tham gia Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ XX từ đoàn đại biểu khối cơ quan trung ương Đảng và Nhà nước. Trong quá trình bầu cử tại đại hội, bà được bầu là Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX.

Xem thêm
 Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX
 Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX
 Danh sách Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX
 Hội Liên hiệp Phụ nữ toàn quốc Trung Hoa

Chú thích

Liên kết ngoài
 Tiểu sử Hoàng Hiểu Vi, Mạng Nhân dân.

Người Hán
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1961
Người Liêu Ninh
Cựu sinh viên Đại học Đông Bắc
Cựu sinh viên Trường Đảng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc
Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX


title: Iodomethan

text:
Methyl iodide, còn được gọi với cái tên khác là iodomethane, và kí hiệu thường dùng viết tắt là "MeI", là hợp chất hóa học có công thức hóa học là CH3I. Hợp chất này tồn tại dưới dạng chất lỏng không màu, không bay hơi. Xét về cấu trúc hóa học, CH3I có liên quan mật thiết với khí mêtan CH4, vì nó thay thế một nguyên tử hydro bằng một nguyên tử iod.

Hợp chất này được xả trong tự nhiên từ các đồn điền gạo với số lượng nhỏ. Ngoài ra, nó cũng được sản xuất với số lượng lớn ước tính có thể lớn hơn 214.000 tấn mỗi năm do tảo và tảo bẹ ở các đại dương ôn đới trên thế giới, và với số lượng ít hơn trên đất liền nhờ nấm trên mặt đất và vi khuẩn. Methyl iodide được sử dụng trong tổng hợp hữu cơ như là một nguồn của các nhóm methyl.

Methyl iodide được Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ công bố năm 2007 như một chất diệt khuẩn trước khi sử dụng để kiểm soát côn trùng, tuyến trùng ký sinh thực vật, các mầm bệnh có nguồn gốc từ đất và hạt giống cỏ dại.  Hợp chất đã được đăng ký để sử dụng như là một biện pháp cải tạo đất hiện đại cho việc trồng trọt các loại cây như dâu tây, ớt, cà chua, nho, cây cảnh, quả đá, hạt cây và cây lá kim.

Tham khảo


title: Abacena santucca

text:
Abacena santucca là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Abacena


title: Funmi Olonisakin

text:
Funmi Olonisakin (sinh ngày 8 tháng 2 năm 1965) là một học giả người Anh gốc Nigeria, là giáo sư lãnh đạo, hòa bình và xung đột tại King College London, và là một học giả nổi tiếng tại Đại học Pretoria. Bà là người sáng lập và cựu Giám đốc Trung tâm Lãnh đạo Châu Phi (ALC) được thành lập theo nguyên tắc Pan-Phi để xây dựng thế hệ lãnh đạo và học giả tiếp theo trên lục địa châu Phi với các giá trị chuyển đổi cốt lõi. Olonisakin là giáo sư tại King College London và là Giám đốc Chương trình của chương trình Thạc sĩ Khoa học (MSc) của ALC về Lãnh đạo, hòa bình và an ninh. Bà là một nghiên cứu viên của Khoa học Chính trị tại Đại học Pretoria, và là một học giả nổi tiếng của Quỹ Andrew Mellon và là một thành viên xuất sắc của Trung tâm Chính sách An ninh Geneva (GCSP). Bà hiện là thành viên của nhóm chuyên gia tư vấn của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (UNSC). về việc xem xét Kiến trúc xây dựng hòa bình của Liên hợp quốc.

Olonisakin hiện là Phó Chủ tịch/Hiệu trưởng (Quốc tế) của King College London. Bà trước đây là Phó Hiệu trưởng Quốc tế, Khoa Khoa học Xã hội và Chính sách Công, Đại học King London, bà là nữ giáo sư da đen đầu tiên và là phụ nữ da đen đầu tiên giảng bài khai mạc tại King College London..

Giáo dục
Sinh ra ở Nam London trong một gia đình Nigeria, Giáo sư 'Funmi (Oluwafunmilayo) Olonisakin  có bằng cấp đầu tiên tại Đại học Obafemi Awolowo, Ile-Ife, Nigeria, Khoa học Chính trị (BSc). Bà tiếp tục lấy bằng thạc sĩ về Nghiên cứu Chiến tranh cũng như bằng Tiến sĩ Nghiên cứu Chiến tranh tại Đại học King London.

Sự nghiệp
Trong sự nghiệp kéo dài nhiều thập kỷ, Olonisakin đã tiếp tục xây dựng một phong trào quần chúng quan trọng của các nhà lãnh đạo và học giả châu Phi với các giá trị nội tại thúc đẩy chủ nghĩa châu Phi về sự liêm chính, tôn trọng sự đa dạng, theo đuổi sự xuất sắc, lôi kéo cơ quan thanh niên ở châu Phi và tư duy độc lập. Bà ủng hộ việc đóng cầu nối giữa các học giả, chính sách và thực tiễn. Thông qua Trung tâm lãnh đạo châu Phi (ALC), chia sẻ kiến thức và chuyển giao đặc biệt thông qua các hoạt động cố vấn là một trong những cách mà Olonisakin sử dụng với sự tham gia của một số cố vấn nổi tiếng trong khoa để tham gia vào các nghiên cứu sinh của ALC. Olonisakin gần đây đã từ chức Giám đốc ALC trong khi tiếp tục hỗ trợ Trung tâm trong các năng lực khác nhau.

Bên cạnh việc giảng dạy, Olonisakin đóng góp cho các cuộc tranh luận về hòa bình và xung đột ở châu Phi, trong đó bà phải ghi nhận một loạt các ấn phẩm. Bà là thành viên sáng lập của Mạng lưới khu vực an ninh châu Phi (ASSN) và từng là Điều phối viên khu vực Tây Phi từ năm 2008 đến năm 2012. Bà phục vụ trong Hội đồng Chương trình nghị sự toàn cầu của Diễn đàn kinh tế thế giới về các quốc gia mong manh từ năm 2008 đến 2010 xem xét và đánh giá cách thức lãnh đạo biến đổi có thể có tác động lâu dài như vậy đối với quản trị và tái thiết sau xung đột.

Olonisakin từng là một nhân viên của Liên Hợp Quốc, thông qua Đại diện đặc biệt của Tổng thư ký Liên hợp quốc về trẻ em và xung đột vũ trang, nơi bà quản lý đơn vị châu Phi. Trong thời gian tham gia chuyên môn vào vai trò này, "bà đã tạo điều kiện thành lập Ủy ban Quốc gia về Trẻ em bị ảnh hưởng bởi Chiến tranh ở Sierra Leone và Đơn vị Bảo vệ Trẻ em trong Cộng đồng Kinh tế của các Quốc gia Tây Phi (ECOWAS). Bà đã phục vụ nhiều vai trò khác với Liên minh châu Phi và ECOWAS, đặc biệt là ở phụ nữ trong xây dựng hòa bình, quản trị, trẻ em trong các khu vực chủ đề xung đột. Bà cũng là Giám đốc của Nhóm Xung đột, An ninh và Phát triển tại King College London từ năm 2003 đến 2013.

Sáp mạnh hơn trong lĩnh vực mà bà chọn để tạo ra những dấu ấn và bản in không thể xóa nhòa trên thế giới, Olonisakin hiện đang đóng góp kiến thức của mình cho Kiến trúc An ninh và Hòa bình châu Phi với tư cách là thành viên của nhóm chuyên gia tư vấn cho Đánh giá Kiến trúc Hòa bình Liên Hợp Quốc. Bà thuộc Viện lãnh đạo châu Phi Thabo Mbeki (TMALI) với tư cách là thành viên Ban cố vấn quốc tế; Trung tâm kiểm soát dân chủ lực lượng vũ trang (DCAF) của Geneva; Diễn đàn cấp cao về an ninh ở châu Phi Tana và Hội đồng ủy thác cảnh báo quốc tế và Trung tâm đối thoại nhân đạo.

Olonisakin là người phụ nữ da đen đầu tiên tiếp cận đội ngũ giáo sư tại trường cao đẳng King, London.

Tư tưởng
Olonisakin duy trì cách tiếp cận tiến bộ, đa dạng và biến đổi đối với cuộc sống. Bà phát triển mạnh về nghiên cứu dựa trên bằng chứng và thúc đẩy mạnh mẽ khả năng lãnh đạo chuyển đổi.

Ấn phẩm được chọn

Sách

 Dân quân và Bạo lực ở Tây Phi: Tôn giáo, Chính trị và cấp tiến, chủ biên. James Gow, Funmi Olonisakin & Ernst Dijxhoorn. Luân Đôn: Routledge, 2013.
 Phụ nữ và Quản trị An ninh ở Châu Phi, chủ biên. Funmi Olonisakin & Awino Okech. Oxford: Pambazuka Press, 2011.  Mã số   Muff906387891
 Phụ nữ, Hòa bình và An ninh: Chuyển Chính sách thành Thực tiễn, chủ biên. Funmi Olonisakin, Karen Barnes & Eka Ikpe. Luân Đôn: Routledge, 2011.  Mã số   YAM415587976
 Chuyển đổi ngành an ninh ở châu Phi, ed. Alan Bryden & Funmi Olonisakin. Munster: Lit Verlag, 2010.  Mã số   9803643800718
 Những thách thức của quản trị ngành an ninh ở Tây Phi, ed. Alan Bryden, Boubacar Ndiaye & Funmi Olonisakin. Munster: Lit Verlag, 2008.  Mã số   9803037350218
 Gìn giữ hòa bình ở Sierra Leone: Câu chuyện về UNAMIL. Boulder và London: Lynne Reinner, 2008.  Mã số   Miếng88265203
 Phát triển toàn cầu và an ninh con người, chủ biên. Robert Picciotto, Funmi Olonisakin & Michael ClarkeNew Brunswick và London: Nhà xuất bản giao dịch, 2007.  Mã số   Xà12811484
 Cẩm nang về quản trị ngành an ninh ở châu Phi], ed. Nicole Ball & Kayode Fayemi. London: Trung tâm Dân chủ và Phát triển, 2004.
 Tái tạo gìn giữ hòa bình ở châu Phi: Các vấn đề về khái niệm và pháp lý trong hoạt động của ECOMOG. The Hague: Luật quốc tế Kluwer, 2000.  Mã số   9809041113214
 Thu hút Sierra Leone. Luân Đôn: Trung tâm Dân chủ và Phát triển, 2000.  Mã số   Muff902296081
 Những người gìn giữ hòa bình, chính trị gia và lãnh chúa, bởi Abiodun Alao, Funmi Olonisakin & John Mackinlay Tokyo: Nhà xuất bản Đại học Liên Hợp Quốc, 1999.  Mã số   Mộng280910318

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trung tâm lãnh đạo châu Phi
 Trường cao đẳng King London
 Mạng lưới ngành an ninh châu Phi

Sinh năm 1965
Nhân vật còn sống
Liên minh châu Phi
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc


title: Phyllodonta inexcisa

text:
Phyllodonta inexcisa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phyllodonta


title: Siphona atricapilla

text:
Siphona atricapilla là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Siphona


title: Lò luyện thi

text:
Lò luyện thi hay trung tâm dạy thêm là một dạng trường học chuyên biệt với mục đích rèn luyện cho các học sinh đạt tới mục tiêu điểm số cụ thể, phổ biến nhất là nhằm vượt qua các kỳ thi chuyển cấp vào cấp ba hoặc đại học. Ở các nước phương Tây cũng tồn tại thuật ngữ để chỉ đến mô hình trường học này đó là "cram school" trong tiếng Anh, bắt nguồn từ tiếng lóng "cramming" có nghĩa là "nhồi sọ", học nhồi nhét, tức là học một lượng lớn kiến thức chỉ trong một thời gian ngắn.

Giáo dục
Các trung tâm học thêm có thể dạy chuyên sâu về một môn hay nhiều môn học cụ thể, hoặc có thể dạy song song với các chương trình chính khóa ở nhà trường. Kiểu lò luyện thi đặc biệt đảm nhiệm công việc chuẩn bị cho học sinh ôn lại kiến thức sau khi "toạch" các kỳ thi chuyển cấp cũng rất phổ biến. Đúng như tên gọi của nó, mục tiêu của các lò luyện thi nói chung đều là truyền tải thật nhiều kiến thức cho học sinh nhất có thể trong thời gian cấp tốc. Đích đến là giúp học sinh đạt đủ điểm yêu cầu trong các kỳ thi nào đó hoặc đáp ứng được các yêu cầu đầu ra-đầu vào khác như kỹ năng ngoại ngữ (ví dụ: thi IELTS, HSK). Các lò luyện thi, cũng như các quốc gia mà hình thức này thông dụng, đôi khi bị chỉ trích vì tập trung vào việc học thuộc lòng và thiếu hẳn việc rèn luyện tư duy phản biện và kỹ năng phân tích.

Theo khu vực/quốc gia

Úc

Bangladesh

Brasil

Chile

Trung Quốc
Bổ tập ban (补习班) là những lò luyện thi đặt tại Trung Quốc. Chúng có liên quan đến hiện tượng dạy thêm học thêm, nhằm cải thiện điểm số của học sinh tại kỳ thi Cao khảo. Sở dĩ nó tồn tại là vì tầm quan trọng của các kỳ thi chuẩn hóa.

Pháp

Hy Lạp

Hồng Kông

Ấn Độ

Indonesia

Ireland

Nhật Bản

Malaysia

Pakistan

Peru

Philippines

Singapore

Hàn Quốc

Đài Loan
Các lò luyện thi tại Đài Loan được gọi là bổ tập ban (補習班, có nghĩa là "lớp học thêm") và nó không hẳn là lò luyện thi theo nghĩa truyền thống. Đa phần hầu hết các dạng lớp học ngoại khóa nào cũng có thể gọi là bổ tập ban, ví dụ như học âm nhạc, mỹ thuật, toán và vật lý, thậm chí là học sinh không phải tham gia các lớp học này chỉ để nhằm "vượt rào" trong một kỳ thi. Có một niềm tin cố hữu rằng các bậc phụ huynh nên gửi gắm con em mình vào tất cả các dạng lò luyện thi để chúng có thể cạnh tranh được với những đứa trẻ tài giỏi khác. Do đó, hầu hết trẻ em tại Đài Loan đều có một quỹ thời gian học nhồi nhét các kiểu lớp học ở lò luyện thi.

Thái Lan

Thổ Nhĩ Kỳ

Việt Nam

Vương quốc Anh

Hoa Kỳ

Xem thêm
 Học thêm
 Lớp học thêm tự nguyện (lớp học thêm tự phát)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 "School Daze", Tạp chí Thời đại (châu Á)

Dạng trường học
Áp lực học tập trong văn hóa Á Đông


title: Bogaletch Gebre

text:
Bogaletch "Boge" Gebre là một nhà khoa học và nhà hoạt động người Ethiopia. Trong năm 2010, Tớ báo trực tuyến của nước Anh The Independent đã mô tả bà là "người phụ nữ bắt đầu cuộc nổi dậy của phụ nữ Ethiopia." Cùng với chị gái là Fikirte Gebre, Gebre thành lập tổ chức từ thiện KMG Ethiopia, trước đây được gọi là Kembatti Mentti Gezzima-Tope (Kembatta Women Standing Together). Tổ chức từ thiện hoạt động để phục vụ phụ nữ trong nhiều lĩnh vực, bao gồm ngăn ngừa cắt âm vật và bắt cóc cô dâu bằng việc thực hiện bắt cóc và cưỡng hiếp phụ nữ trẻ, sau đó ép buộc họ vào hôn nhân. Theo Ủy ban Quốc gia về Thực tiễn Truyền thống của Ethiopia, các thực tiễn như vậy là cơ sở của 69% các cuộc hôn nhân ở trong nước vào năm 2003. Báo The Independent báo cáo rằng tổ chức đã giảm tỷ lệ bắt cóc cô dâu ở Kembatta hơn 90%, trong khi The Economist ghi nhận rằng việc giảm bớt sự cắt xén bộ phận sinh dục nữ từ 100% xuống còn 3%. Vào năm 2005, Gebre được trao giải thưởng Bắc-Nam năm 2005 và năm 2007 được trao giải thưởng Jonathan Mann về Sức khỏe và Nhân quyền Toàn cầu. Đối với những đóng góp của bà cho sự phát triển của châu Phi, Boge đã được trao giải thưởng Phát triển Quốc tế Baudouin vào tháng 5 năm 2013.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1960


title: Ceryx quisqualis

text:
Ceryx quisqualis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ceryx