title: Plagiostachys

text:
Plagiostachys là một chi thực vật trong họ Zingiberaceae, sinh sống tại vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Á. Các loài được ghi nhận trong khu vực Borneo, Malaysia bán đảo, Maluku, quần đảo Nicobar, Philippines, Sumatra và đông nam Trung Quốc.

Mô tả
Thân cây thường rất cao và mập, với các lá hình mũi mác, có lông tơ. Cụm hoa dạng bông mọc dày dặc trên một cuống được bao phủ bởi các lá có bẹ và nhô ra từ một bên của cuống lá. Lá bắc hình trứng thuôn dài có khía. Hoa nhiều, nhỏ và nhiều thịt. Đài hoa dạng bông mo ngắn. Ống tràng hoa ngắn và dày, các thùy thuôn dài hoặc hình trứng, nhiều thịt. Môi phẳng thuôn dài. Nhị với chỉ nhị ngắn và dày, bao phấn thuôn dài, có khía nhưng không có mào. Nhị lép có 2 bướu hình giùi ngắn. Vòi nhụy khá ngắn. Quả nang hình trứng hình nón hoặc thuôn dài, hạt 3 ngăn với 3 hoặc 4 hạt ở mỗi ngăn, có góc cạnh.

Các loài
Plants of the World Online (2020) công nhận 28 loài như sau:
 Plagiostachys albiflora Ridl., 1908: Malaysia bán đảo, Borneo (Sarawak).
 Plagiostachys altistachya Meekiong & C.K.Lim, 2011: Borneo (Sarawak).
 Plagiostachys austrosinensis T.L.Wu & S.J.Chen, 1978: Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây).
 Plagiostachys bracteolata R.M.Sm., 1985: Borneo (Sabah, Sarawak).
 Plagiostachys brevicalcarata Julius & A.Takano, 2007: Borneo.
 Plagiostachys breviramosa Cowley, 1999: Borneo.
 Plagiostachys corrugata Elmer, 1915: Philippines (Mindanao).
 Plagiostachys crocydocalyx (K.Schum.) B.L.Burtt & R.M Sm., 1972: Borneo (Sarawak).
 Plagiostachys elegans Ridl., 1909: Philippines (Mindanao).
 Plagiostachys escritorii Elmer, 1915: Philippines.
 Plagiostachys glandulosa S.Sakai & Nagam., 2003: Borneo (Sarawak).
 Plagiostachys lasiophylla Gobilik & A.L.Lamb, 2005: Borneo (Sabah).
 Plagiostachys lateralis (Ridl.) Ridl., 1899: Malaysia bán đảo. Loài điển hình.
 Plagiostachys longicaudata Julius & A.Takano, 2007: Borneo.
 Plagiostachys megacarpa Julius & A.Takano, 2007: Borneo.
 Plagiostachys mucida Holttum, 1950: Malaysia bán đảo.
 Plagiostachys nicobarica M.Sabu, Sanoj & Prasanthk., 2008: Quần đảo Nicobar.
 Plagiostachys oblanceolata Gobilik & A.L.Lamb, 2005: Borneo (Sabah).
 Plagiostachys odorata C.K.Lim, 2007: Malaysia bán đảo.
 Plagiostachys parva Cowley, 1999: Borneo (Sabah, Brunei).
 Plagiostachys parviflora (C.Presl) Ridl., 1909: Philippines.
 Plagiostachys philippinensis Ridl., 1909: Philippines.
 Plagiostachys rolfei (K.Schum.) Ridl., 1909: Philippines (Luzon).
 Plagiostachys roseiflora Julius & A.Takano, 2007: Borneo (Sabah).
 Plagiostachys strobilifera (Baker) Ridl., 1899: Borneo.
 Plagiostachys sumatrensis Ridl., 1926: Sumatra (Mentawai).
 Plagiostachys uviformis (L.) Loes., 1930: Maluku (Ambon).
 Plagiostachys viridisepala Julius & A.Takano, 2007: Borneo.

Tham khảo

Alpinieae
Alpinioideae


title: Giám sát

text:
Giám sát là giám sát hành vi, hoạt động hoặc thông tin nhằm mục đích gây ảnh hưởng, quản lý hoặc chỉ đạo. Điều này có thể bao gồm quan sát từ xa bằng các thiết bị điện tử, chẳng hạn như truyền hình mạch kín (CCTV) hoặc chặn thông tin truyền qua điện tử, chẳng hạn như lưu lượng truy cập Internet. Nó cũng có thể bao gồm các phương pháp kỹ thuật đơn giản, như thu thập thông tin của con người và đánh chặn bưu chính.

Giám sát được các chính phủ sử dụng để thu thập thông tin tình báo, phòng chống tội phạm, bảo vệ quá trình, người, nhóm hoặc đối tượng hoặc điều tra tội phạm. Nó cũng được sử dụng bởi các tổ chức tội phạm để lập kế hoạch và thực hiện tội phạm, và bởi các doanh nghiệp để thu thập thông tin tình báo về đối thủ cạnh tranh, nhà cung cấp hoặc khách hàng của họ. Các tổ chức tôn giáo bị buộc tội có dấu hiệu dị giáo và phi chính thống cũng có thể bị thực hiện giám sát. Các kiểm toán viên cũng thực hiện một hình thức giám sát tài chính.

Giám sát có thể được các chính phủ sử dụng để vi phạm quyền riêng tư của người dân một cách vô lý và thường bị các nhà hoạt động tự do dân sự chỉ trích. Các nền dân chủ tự do có thể có luật tìm cách hạn chế việc sử dụng giám sát của chính phủ và tư nhân, trong khi các chính phủ độc tài hiếm khi có bất kỳ hạn chế nào. Hoạt động gián điệp quốc tế dường như là phổ biến giữa tất cả các loại quốc gia.

Tham khảo

An ninh
Sự riêng tư
An ninh quốc gia
Kỹ thuật thực thi pháp luật
Thực thi pháp luật
Kỹ thuật tình báo
Phòng chống tội phạm
Giám sát


title: Tithoes confinis

text:
{{Bảng phân loại
| name = Tithoes confinis
| image = Cerambycidae - Tithoes confinis.JPG
| image_caption = Tithoes confinis tại Tây Phi
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Coleoptera
| subordo = Polyphaga
| superfamilia = Cerambycoidea
| familia = Cerambycidae
| genus = Tithoes
| species = T. confinis
| binomial = Tithoes confinis
| binomial_authority = (Laporte de Castelnau, 1840)
| synonyms =
Acanthophorus confinis Laporte de Castelnau, 1840
Tithoes crassipes Quedenfeldt, 1882
Tithoes falcatus Kolbe, 1898
Tithoes gnatho Kolbe, 1898
Tithoes gularis Kolbe, 1898
Tithoes intermedius Thomson, 1877
Tithoes longicornis Kolbe, 1898
Tithoes mandibularis Thomson, 1877
Acanthophorus maculatus (Fabricius) Gerstaecker, 1862
}}Tithoes confinis'' là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae. Chúng có thể được tìm thấy ở Djibouti, Ethiopia, Kenya, Malawi, Mozambique, Somalia, Nam Phi, Tanzania, Uganda, Zambia và Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

 Biolib
 F. VITALI - Cerambycoidea
 Mike Picker,Charles Griffiths,Alan Weaving - Field guide to insects of South Africa

Tithoes
Động vật được mô tả năm 1840


title: Grand Theft Auto V

text:
Grand Theft Auto V là một trò chơi điện tử hành động phiêu lưu năm 2013 do Rockstar North phát triển và Rockstar Games phát hành. Đây là phần thứ năm của dòng trò chơi Grand Theft Auto sau Grand Theft Auto IV (2008). Lấy bối cảnh tại tiểu bang hư cấu San Andreas ở miền Nam California, cốt truyện của chế độ chơi đơn xoay quanh ba nhân vật chính—tên cướp ngân hàng đã giải nghệ Michael De Santa, tên giang hồ đường phố Franklin Clinton, tên bán thuốc phiện và buôn lậu vũ khí Trevor Philips—cũng như các phi vụ trộm cướp mà chúng thực hiện dưới áp lực từ một cơ quan chính phủ và những tên tội phạm khác. Thiết kế thế giới mở cho phép người chơi tự do khám phá vùng nông thôn của San Andreas cũng như thành phố hư cấu Los Santos (dựa vào Los Angeles).

Với góc nhìn thứ ba hay thứ nhất trong Grand Theft Auto V, người chơi có thể đi bộ hoặc lái các phương tiện để di chuyển trong trò chơi. Trong chế độ chơi đơn, người chơi điều khiển và có thể chuyển đổi qua lại giữa ba nhân vật chính dù có đang làm nhiệm vụ hay không. Cốt truyện tập trung vào các phi vụ trộm cướp; lối chơi lái xe và bắn súng xuất hiện trong nhiều nhiệm vụ. Hệ thống "truy nã" sẽ đưa ra quyết định về phản ứng của lực lượng thực thi pháp luật với các hành động của người chơi. Grand Theft Auto Online, chế độ nhiều người chơi trực tuyến của Grand Theft Auto V, cho phép 30 người chơi cùng tham gia vào nhiều loại nhiệm vụ khác nhau, cả phối hợp lẫn thi đấu.

Không lâu sau khi Grand Theft Auto IV được phát hành, nhiều studio trên toàn thế giới của Rockstar đã phối hợp  phát triển Grand Theft Auto V. Đội ngũ phát triển đã lấy cảm hứng từ những dự án trước đó như Red Dead Redemption hay Max Payne 3, và lựa chọn xây dựng ba nhân vật chính nhằm đổi mới cấu trúc cốt lõi của dòng trò chơi. Phần lớn quá trình phát triển được dành để chế tác thế giới mở trong trò chơi; một số thành viên trong đội ngũ phát triển đã tiến hành nghiên cứu thực địa tại California để ghi lại hình ảnh tham khảo cho khâu thiết kế. Âm nhạc của trò chơi được sáng tác bởi một nhóm các nhà sản xuất âm nhạc làm việc cùng nhau trong vài năm. Trò chơi được phát hành vào tháng 9 năm 2013 trên PlayStation 3 và Xbox 360, vào tháng 11 năm 2014 trên PlayStation 4 và Xbox One, và vào tháng 4 năm 2015 trên Microsoft Windows. Các phiên bản dành cho PlayStation 5 và Xbox Series X dự kiến sẽ được phát hành vào cuối năm 2021.

Được Rockstar quảng bá rộng rãi và đông đảo người chơi chờ đón, Grand Theft Auto V đã phá nhiều kỷ lục doanh số của ngành công nghiệp trò chơi điện tử và trở thành sản phẩm giải trí được tiêu thụ nhanh nhất trong lịch sử khi đạt doanh thu 800 triệu đô-la trong vòng một ngày và 1 tỉ đô-la trong vòng ba ngày kể từ khi được phát hành. Trò chơi nhận được đánh giá hầu như tích cực từ giới phê bình, chủ yếu dành cho hệ thống ba nhân vật chính, thế giới mở trong trò chơi cũng như đồ họa và lối chơi. Tuy nhiên, trò chơi gây tranh cãi về tính bạo lực và cách miêu tả phụ nữ. Được xem là một trong những trò chơi có ý nghĩa quan trọng nhất của thế hệ máy chơi game console thứ 7 và thứ 8, cũng như một trong số những trò chơi điện tử xuất sắc nhất mọi thời đại, Grand Theft Auto V đã nhận được nhiều giải thưởng, trong số đó có Trò chơi của năm, từ các tờ báo và tạp chí. Grand Theft Auto V là trò chơi điện tử bán chạy thứ hai trong lịch sử với 130 triệu bản được tiêu thụ, và là một trong những sản phẩm giải trí thành công nhất về mặt thương mại, với doanh thu xấp xỉ 6 tỉ đô-la trên toàn thế giới.

Lối chơi
Grand Theft Auto V là trò chơi hành động phiêu lưu được chơi từ góc nhìn thứ ba hoặc thứ nhất. Người chơi thực hiện nhiệm vụ bao gồm các tình huống tuyến tính với mục tiêu định sẵn để tiến triển cốt truyện của trò chơi. Khi không làm nhiệm vụ, người chơi có thể tự do khám phá thế giới mở trong trò chơi, gồm hai khu vực là vùng nông thôn của San Andreas, trong đó có Quận Blaine và thành phố Los Santos. Thế giới của Grand Theft Auto V có diện tích lớn hơn nhiều so với các phần trước trong dòng trò chơi. Người chơi có thể khám phá thế giới ngay từ đầu game mà không gặp phải giới hạn nào, mặc dù vậy việc phát triển cốt truyện sẽ mở khóa nhiều nội dung trong lối chơi.

Người chơi có thể cận chiến, sử dụng súng hoặc chất nổ để chiến đấu với kẻ địch. Đồng thời có thể chạy, nhảy, bơi hoặc lái các phương tiện để di chuyển trong thế giới game. So với Grand Theft Auto IV thì Grand Theft Auto V đưa vào các loại phương tiện mới phù hợp để di chuyển trong thế giới rộng lớn, chẳng hạn như máy bay cánh cố định. Khi chiến đấu, người chơi có thể sử dụng chế độ tự động ngắm và cover system. Khi người chơi bị thương, thanh "máu" sẽ tự phục hồi từ từ đến mức một nửa. Khi mất hết "máu", người sẽ phải hồi sinh ở các bệnh viện. Nếu người chơi phạm luật, các lực lượng thi hành pháp luật có thể sẽ phản ứng dựa trên mức độ "truy nã" được hiển thị trên giao diện của trò chơi. Mức độ truy nã hiện tại được thể hiện bởi các ngôi sao (ví dụ, ở mức độ tối đa là 5 sao, người chơi sẽ bị trực thăng của cảnh sát và các đội SWAT truy bắt). Khi người chơi thoát khỏi tầm nhìn của các lực lượng đó (hiển thị trên bản đồ nhỏ), mức độ truy nã sẽ chuyển sang chế độ cool-down và giảm xuống dần dần.

Chế độ chơi đơn cho phép người chơi điều khiển ba nhân vật: Michael De Santa, Trevor Philips và Franklin Clinton, những tên tội phạm có sự kết nối trong cốt truyện khi họ hoàn thành nhiệm vụ. Một số nhiệm vụ chỉ có sự xuất hiện của một trong ba nhân vật, trong khi nhiều nhiệm vụ khác thì có hai hoặc cả ba. Khi không làm nhiệm vụ, người chơi có thể chuyển đổi qua lại giữa các nhân vật bất cứ lúc nào bằng một chiếc la bàn trên giao diện của game. Hình đại diện của một nhân vật trên chiếc la bàn này sẽ phát sáng màu đỏ nếu nhân vật đó đang gặp nguy hiểm hoặc cần trợ giúp và phát sáng màu trắng nếu nhân vật đó nắm lợi thế trong một tình huống nhất định. Ngoài ba nhân vật chính, các phi vụ trộm cướp lớn có độ khó cao hơn đòi hỏi sự trợ giúp của các đồng phạm do AI điều khiển với những kỹ năng đặc biệt như hack hay lái xe. Nếu một tên đồng phạm sống sót sau khi phi vụ thành công, họ sẽ được chia chiến lợi phẩm và có thể được sử dụng trong các phi vụ sau này, đồng thời kỹ năng đặc biệt của nhân vật đó cũng tăng lên. Một số phi vụ có thể được tiến hành theo nhiều cách; chẳng hạn, người chơi có thể vô hiệu hóa những người có mặt ở nơi mình cướp một cách lén lút, hoặc cầm súng xông thẳng vào địa điểm đó.

Mỗi nhân vật sở hữu 8 kỹ năng đại diện cho khả năng của nhân vật đó trong những lĩnh vực cụ thể như bắn súng hoặc lái xe. Mặc dù các kỹ năng đều được cải thiện trong quá trình chơi, mỗi nhân vật lại có một kỹ năng chuyên biệt theo mặc định (ví dụ như Trevor chuyên về lái máy bay). Kỹ năng thứ 8 quyết định mức độ hiệu quả khi các nhân vật thực hiện khả năng đặc biệt của riêng mình. Michael làm chậm thời gian khi bắn súng, Franklin làm chậm thời gian khi lái xe, còn Trevor thì tăng gấp đôi sát thương của bản thân và chỉ chịu một nửa sát thương của kẻ địch. Các kỹ năng đặc biệt này chỉ có thể được sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định, và người chơi có thể khôi phục lượng thời gian này bằng cách thực hiện một số hành động có liên quan (chẳng hạn như kỹ năng trượt bánh sau khi lái xe đối với Franklin hay bắn trúng đầu kẻ địch đối với Michael).

Khi tự do khám phá thế giới trò chơi, người chơi có thể tham gia vào những hoạt động theo ngữ cảnh cụ thể như lặn có bình khí hay nhảy BASE. Mỗi nhân vật đều có một chiếc điện thoại thông minh để liên lạc với bạn bè, bắt đầu các hoạt động và truy cập Internet trong trò chơi. Mạng Internet này cho phép người chơi giao dịch cổ phiếu thông qua một thị trường chứng khoán. Người chơi có thể mua các loại tài sản như nhà để xe hay doanh nghiệp, cũng như nâng cấp vũ khí và phương tiện di chuyển mà mỗi nhân vật sở hữu. Người chơi có thể đến những nơi như rạp chiếu phim và câu lạc bộ thoát y. Người chơi cũng có thể tùy chỉnh ngoại hình của các nhân vật bằng cách mua quần áo, cắt tóc hoặc xăm mình.

Cốt truyện
: Nội dung sau đây có thể cho bạn biết trước nội dung của game.Năm 2004, Michael Townley, Trevor Philips và Brad Snider thất bại khi thực hiện một vụ cướp ngân hàng tại Ludendorff, North Yankton, dẫn đến việc cả ba đều được coi là đã thiệt mạng. Chín năm sau, Michael đang sống cùng gia đình mình tại thành phố Los Santos, với bí danh Michael De Santa. Phía bên kia thành phố, tên giang hồ đường phố Franklin Clinton đang làm việc cho một tay buôn xe hơi lừa đảo gốc Armenia. Một ngày nọ, Franklin đi lấy trộm chiếc ô tô mới của con trai Michael. Ai ngờ, Michael đã ở trong xe từ khi nào, anh ta bắt Franklin lao xe vào phá hủy cửa hàng của lão buôn xe nọ nếu muốn giữ mạng, hai người sau đó trở thành bạn bè. Khi Michael phát hiện vợ mình, Amanda, ngoại tình với huấn luyện viên quần vợt của cô, hắn cùng Franklin truy đuổi tay huấn luyện viên đến một biệt thự mà Michael đã dùng xe kéo sập trong cơn tức giận. Không ngờ chủ căn biệt thự đó là tình nhân của Martin Madrazo, một trùm buôn ma túy Mexico, và Martin yêu cầu Michael phải bồi thường, không thì sẽ bị “loại”  khỏi cõi đời. Michael đành tiếp tục thực hiện các hành vi phi pháp để kiếm số tiền đó với sự tham gia của Franklin. Nhờ sự giúp đỡ của Lester Crest, bạn cũ của Michael và là một hacker bị tàn tật, họ gây ra một vụ cướp cửa hàng trang sức công phu để trả món nợ giúp Michael. Trong lúc đó, Trevor, hiện đang sống ở ngoại ô Los Santos, tình cờ xem một bản tin về vụ cướp này và nhận ra Michael là thủ phạm; mặc dù Trevor vẫn luôn tưởng rằng Michael đã chết trong vụ cướp bất thành chín năm về trước. Trevor đi tìm Michael và buộc Michael phải chấp nhận sự trở lại của Trevor trong cuộc sống của mình.

Dần dần, các nhân vật chính bắt đầu mất kiểm soát trong cuộc sống cá nhân. Các hành vi ngày một bất hảo của Michael khiến gia đình hắn bỏ đi. Sau khi trở thành một nhà sản xuất phim tại studio phim Richards Majestic, Michael xung đột với Devin Weston, một tỉ phú đầu tư mạo hiểm tự thân và là kẻ chiếm quyền kiểm soát công ty thông qua việc mua lượng lớn cổ phần. Devin đe dọa sẽ trả thù sau khi Michael dập tắt kế hoạch đóng cửa studio phim. Trong khi đó, Franklin giải cứu bạn mình, Lamar Davis, khỏi tên giang hồ thuộc băng nhóm đối địch Harold "Stretch" Joseph, người liên tục tìm cách giết Lamar để chứng tỏ bản thân với băng đảng mới của hắn. Cùng thời điểm này, những hành động liều lĩnh của Trevor nhằm nắm quyền kiểm soát các chợ đen ở Quận Blaine đã khiến hắn gây chiến với băng tội phạm The Lost, một số băng đảng Mỹ Latinh, những tay buôn ma túy đá đối địch, công ty an ninh tư nhân Merryweather Security cũng như thủ lĩnh Hội Tam Hoàng Wei Cheng.

Dave Norton và Steve Haines, hai đặc vụ của Cục Điều tra Liên bang (FIB), liên lạc với Michael và yêu cầu hắn cùng Franklin và Trevor thực hiện một loạt các nhiệm vụ nhằm hạ bệ đối thủ của FIB là Cơ quan Đối ngoại (IAA). Theo chỉ dẫn của Steve và được sự hỗ trợ từ Lester, họ tấn công một chuyến xe chở tiền dành cho IAA và đánh cắp một vũ khí hóa học đang được thử nghiệm từ một phòng thí nghiệm của IAA. Khi Steve ngày càng bị nghi ngờ, hắn buộc Michael và Franklin xóa sạch các bằng chứng chống lại hắn trên máy chủ của FIB. Nhân cơ hội này, Michael cũng xóa cả những dữ liệu về mình để không bị Steve điều khiển nữa.

Cuối cùng, Michael, Trevor, Franklin và Lester bắt đầu lên kế hoạch cho phi vụ táo bạo từ trước đến nay, cướp kho vàng thỏi của Kho bạc Liên bang. Lúc này, Michael đã hòa giải với gia đình, nhưng Trevor lại phát hiện ra rằng Brad vốn không phải vào tù như mình tưởng, mà đã bị giết trong phi vụ ở Ludendorff và được chôn tại nấm mồ đề tên Michael. Cảm giác bị phản bội của Trevor gây ra sự chia rẽ giữa các nhân vật và đe dọa làm hỏng kế hoạch cướp Kho bạc Liên bang. Steve phản bội Michael và Dave, đồng thời đẩy họ vào một cuộc đọ súng với FIB, IAA và Merryweather. Cảm thấy chỉ có mình mới được quyền giết Michael, Trevor đã can thiệp và cứu hai người họ. Mặc dù vẫn chưa tha thứ cho Michael, nhưng Trevor đồng ý thực hiện phi vụ cướp Kho bạc Liên bang.

Phi vụ kết thúc thành công, nhưng sau đó Franklin bị Steve và Dave yêu cầu thủ tiêu Trevor vì họ nghĩ hắn đã trở thành một mối đe dọa, đồng thời bị Devin yêu cầu thủ tiêu Michael để trả thù cho sự phản bội của Michael với mình. Franklin có ba lựa chọn: giết Trevor, giết Michael hoặc cố gắng cứu cả hai trong một nhiệm vụ tự sát. Nếu Franklin chọn giết Michael hay Trevor, hắn sẽ chấm dứt liên lạc với người còn lại và trở về với cuộc sống trước đây của mình. Trong trường hợp còn lại, cả ba sẽ chống lại sự truy sát của FIB và Merryweather rồi sau đó lần lượt giết Cheng, Stretch, Steve và Devin. Michael và Trevor hòa giải với nhau, và ba nhân vật chính kết thúc mối quan hệ cộng sự nhưng vẫn là bạn của nhau.

Phát triển
Rockstar North bắt đầu phát triển Grand Theft Auto V vào năm 2008 sau khi Grand Theft Auto IV được phát hành. Quá trình phát triển được thực hiện bởi một đội ngũ hơn 1.000 người, bao gồm đội ngũ cốt lõi của Rockstar North và nhân sự của các studio trực thuộc công ty mẹ Rockstar Games trên toàn thế giới. Engine độc quyền RAGE của Rockstar được thay đổi toàn diện để tăng cường cự ly hiển thị đồ họa cho trò chơi. Hai phần mềm Euphoria và Bullet được sử dụng để thực hiện các thao tác hoạt họa và kết xuất khác. Sau khi đã trở nên quen thuộc với phần cứng của PlayStation 3 và Xbox 360, Rockstar nhận thấy họ có thể đẩy mạnh hiệu năng đồ họa của các máy chơi game này nhiều hơn so với ở các phần trước trong dòng trò chơi. Các nhà phân tích đã ước tính tổng kinh phí phát triển và quảng bá của trò chơi vào khoảng 170 triệu bảng Anh (265 triệu đô-la Mỹ), nếu con số này là chính xác, Grand Theft Auto V sẽ là trò chơi đắt đỏ nhất trong lịch sử lúc bấy giờ.

Thế giới mở trong trò chơi được mô phỏng dựa trên miền Nam California và thành phố Los Angeles. Việc thiết kế và kết xuất thế giới này chiếm phần lớn quá trình phát triển ban đầu của trò chơi. Các thành viên chủ chốt của đội ngũ xây dựng thế giới trong trò chơi đã tiến hành nghiên cứu thực địa trên khắp khu vực và ghi lại các nghiên cứu của mình bằng hình ảnh và video. Họ cũng đã sử dụng bản đồ Los Angeles trên Google Maps để hỗ trợ việc thiết kế hệ thống đường sá của Los Santos. Để tái hiện các đặc điểm về dân cư của Los Angeles, họ đã nghiên cứu dữ liệu điều tra dân số và xem các phim tài liệu về thành phố. Theo đội ngũ phát triển, việc chế tác thế giới mở của trò chơi là công đoạn khó khăn nhất về mặt kỹ thuật trong quá trình phát triển trò chơi.

Một mục tiêu thiết kế được đặt lên hàng đầu ngay từ những bước đầu phát triển Grand Theft Auto V là việc đổi mới cấu trúc cốt lõi của dòng trò chơi bằng cách cho phép người chơi điều khiển ba nhân vật chính thay vì chỉ một nhân vật duy nhất. Ý tưởng này xuất hiện từ khi Grand Theft Auto: San Andreas đang được phát triển nhưng những hạn chế về kỹ thuật lúc bấy giờ đã khiến việc hiện thực hóa ý tưởng đó là bất khả thi. Sau khi phát triển hai bản mở rộng với các nhân vật chính mới cho Grand Theft Auto IV vào năm 2009, đội ngũ phát triển muốn Grand Theft Auto V xoay quanh ba nhân vật chính cùng một lúc. Rockstar coi Grand Theft Auto V như một kế nhiệm về mặt tinh thần của các trò chơi trước đó (như Grand Theft Auto IV, Red Dead Redemption và Max Payne 3), và thiết kế Grand Theft Auto V để cải tiến các cơ chế trong lối chơi. Họ đã cải tiến lối chơi hành động bằng cách trau chuốt các cơ chế bắn súng và ẩn nấp, đồng thời đổi mới cơ chế lái xe để cải thiện phương diện điều khiển phương tiện còn vụng về của Grand Theft Auto IV.

Sau quá trình thử vai, Ned Luke, Shawn Fonteno và Steven Ogg được chọn để lần lượt vào vai Michael, Franklin và Trevor. Diễn xuất của họ được ghi hình chủ yếu bằng kỹ thuật ghi hình chuyển động, tuy nhiên lời thoại khi các nhân vật đang ngồi trên xe thì được thu âm trong phòng thu. Grand Theft Auto V là phần đầu tiên trong dòng trò chơi có nhạc nền được sáng tác riêng bởi một nhóm các nhà sản xuất âm nhạc làm việc cùng nhau trong vài năm. Nhạc bản quyền được cung cấp bởi một đài phát thanh trong trò chơi cũng được sử dụng. Đội ngũ đã cấp phép hơn 241 bài hát cho mười lăm đài phát thanh, cộng với hai đài phát thanh có định dạng talk radio. Một số bài hát cũng được sáng tác riêng cho trò chơi, chẳng hạn như các bài hát do rapper và nhà sản xuất âm nhạc Flying Lotus sáng tác cho đài phát thanh FlyLo FM mà anh đồng thời làm người dẫn chương trình.

Trò chơi được Rockstar Games công bố lần đầu tiên vào ngày 25 tháng 10 năm 2011. Họ đăng tải đoạn phim quảng bá của trò chơi một tuần sau đó, đồng thời đưa ra một thông cáo báo chí về bối cảnh của nó. Giới báo chí nhận thấy rằng việc này đã làm bùng lên sự đón chờ trên khắp ngành công nghiệp trò chơi điện tử mà lý do là tầm ảnh hưởng về mặt văn hóa của dòng trò chơi. Trò chơi không được phát hành vào quý 2 năm 2013 như kế hoạch ban đầu mà đã bị lùi lại đến ngày 17 tháng 9 để được hoàn thiện hơn. Nhằm kích thích doanh số đặt trước của trò chơi, Rockstar đã phối hợp với một số chuỗi cửa hàng bán lẻ để cung cấp một phiên bản đặc biệt với những tính năng bổ sung. Họ đã tiến hành một chiến dịch marketing viral với việc mở một trang web cho giáo phái hư cấu "The Epsilon Program" để cho phép người sử dụng có cơ hội xuất hiện trong trò chơi trong vai các thành viên của giáo phái đó.

Một phiên bản tái phát hành trên Microsoft Windows (PC), PlayStation 4 và Xbox One của trò chơi đã được công bố tại E3 2014. Phiên bản này có cự ly hiển thị đồ họa cao hơn, texture chi tiết hơn, số lượng xe cộ đông đúc hơn, hiệu ứng thời tiết đẹp hơn cũng như các loài động vật và cây cối mới. Phiên bản này cũng bổ sung chế độ góc nhìn thứ nhất khi nhân vật đi bộ. Đội ngũ phát triển đã phải thay đổi hoàn toàn hệ thống hoạt họa để hỗ trợ góc nhìn mới này. Phiên bản dành cho PlayStation 4 và Xbox One được phát hành vào ngày 18 tháng 11 năm 2014. Phiên bản dành cho PC được lên kế hoạch phát hành đồng thời với hai phiên bản trên, nhưng đã bị lùi lại đến ngày 14 tháng 4 năm 2015. Theo Rockstar, phiên bản PC cần thêm thời gian để "hoàn thiện". Phiên bản PC cho phép tốc độ khung hình 60 khung hình một giây ở độ phân giải 4K, và người chơi có thể quay và chỉnh sửa video bằng công cụ Rockstar Editor. Đội ngũ phát triển đã hủy bỏ kế hoạch sản xuất các nội dung tải về cho chế độ chơi đơn để tập trung nguồn lực cho Grand Theft Auto Online và Red Dead Redemption 2. Các phiên bản dành cho PlayStation 5 và Xbox Series X được công bố vào tháng 6 năm 2020 và sẽ được phát hành vào nửa sau năm 2021. Các phiên bản này sẽ được tăng cường về mặt kỹ thuật và hiệu năng.

Sự đón nhận

Phát hành lần đầu

Grand Theft Auto V nhận được phản hồi hoàn toàn tích cực từ giới phê bình theo trang web tổng hợp đánh giá Metacritic dựa trên 50 bài đánh giá dành cho phiên bản PlayStation 3 và 58 bài đánh giá dành cho phiên bản Xbox 360. Cùng với một số trò chơi khác, Grand Theft Auto V là trò chơi được đánh giá cao thứ năm từ trước đến nay của Metacritic. Các nhà phê bình đánh giá cao hệ thống nhiều nhân vật chính, cách thiết kế các nhiệm vụ phi vụ và cách trình bày của trò chơi, tuy nhiên một số nhà phê bình không hài lòng với chất lượng của cốt truyện và các nhân vật. Keza MacDonald của IGN gọi Grand Theft Auto V là "một trong những trò chơi điện tử xuất sắc nhất từ trước đến nay", còn Play thì coi trò chơi là "chuẩn mực của một thế hệ trò chơi điện tử". Edge cho rằng trò chơi là một "thành tựu đáng kinh ngạc" trong việc thiết kế thế giới mở và xây dựng cốt truyện, còn Tom Hoggins của The Daily Telegraph thì khẳng định trò chơi là một "kỳ công kỹ thuật vĩ đại". Grand Theft Auto V là trò chơi của một nước phương Tây thứ hai được tạp chí trò chơi điện tử Famitsu của Nhật Bản cho điểm tối đa. Jeff Bakalar của CNET cảm thấy trò chơi thành công trong việc khuyến khích người chơi tương tác với cả ba nhân vật. Edge cho rằng việc chuyển đổi qua lại giữa các nhân vật giúp giảm thiểu thời gian di chuyển đến các địa điểm bắt đầu nhiệm vụ. Matt Bertz của Game Informer nhận định rằng nhờ cơ chế này, cảm giác hành động kịch tính của các trận đấu súng được duy trì liên tục. Tom Bramwell của Eurogamer nhận xét rằng cơ chế này nâng cao tính chiến thuật cho các cuộc đấu súng, bởi việc các nhân vật được bố trí ở những vị trí chiến lược đã làm giảm các tình huống "tập bắn", khi nhân vật chỉ ở một chỗ từ đầu đến cuối, so với các phần trước. MacDonald của IGN thì cảm thấy cơ chế này giúp cho người chơi có nhiều sự lựa chọn hơn khi làm nhiệm vụ, đồng thời khiến các nhiệm vụ ít dễ đoán hơn.

Jeff Gerstmann của Giant Bomb xem các phi vụ trộm cướp là một sự thay đổi đáng hoan nghênh so với cấu trúc nhiệm vụ thường thấy trước đó của dòng trò chơi. Bramwell của Eurogamer so sánh các nhiệm vụ đó như những "trường đoạn trong các bộ phim bom tấn", và Carolyn Petit của GameSpot đã nhắc đến bộ phim năm 1995 Heat như một nguồn cảm hứng cho phong cách thiết kế của các nhiệm vụ này. Xav de Matos của Joystiq cảm thấy đội ngũ phát triển đã khuyến khích người chơi sáng tạo và sử dụng những cách tiếp cận mang tính hệ thống. Chris Plante của Polygon so sánh việc chuyển nhân vật trong khi thực hiện các nhiệm vụ này với việc "biên tập phim, trong đó người chơi là biên tập viên, người liên tục đổi sang góc máy thú vị nhất của từng khoảnh khắc". Andy Kelly của Computer and Video Games cho rằng thiết kế của các nhiệm vụ nhìn chung đa dạng và ít rập khuôn hơn so với các phần trước.

Edge khen ngợi chất lượng đồ họa của Grand Theft Auto IV cũng như việc trò chơi không có màn hình tải. Play đánh giá cao cự ly hiển thị đồ họa cũng như hệ thống thời tiết và ánh sáng của trò chơi. Bramwell của Eurogamer xem hệ thống ánh sáng là sự tiến bộ lớn nhất của trò chơi so với các phần trước. Mikel Reparaz của Official Xbox Magazine (OXM) cho rằng trò chơi là "thành tựu về kỹ thuật lớn nhất từ trước tới nay trên Xbox 360", và tỏ ra bất ngờ với việc thế giới của trò chơi có thể được kết xuất trên máy chơi game này. Các nhà phê bình đều khen ngợi thiết kế thế giới mở của trò chơi, cũng như việc trò chơi đã chuyển thể địa hình của Los Angeles thành một không gian đô thị được thiết kế một cách tối ưu. Brandon Jones của GameTrailers nhận xét trò chơi đã mô phỏng Los Angeles một cách chân thực cũng như xây dựng được một thế giới "đầy sống động và cá tính". IGN và PlayStation Official Magazine so sánh Los Santos với Liberty City trong Grand Theft Auto IV một cách tích cực. Reparez của OXM đánh gia cao về Los Santos hơn Liberty City "xám xịt và bẩn thỉu". Các nhà phê bình cũng khen ngợi tính chất trào phúng hướng đến văn hóa Mỹ đương đại của thế giới trong trò chơi.—Joel Gregory của OPM nhận định rằng "dĩ nhiên trò chơi có sự phê phán xã hội và đã làm điều đó một cách chuẩn xác".

Jim Sterling của Destructoid gọi thiết kế âm thanh của trò chơi là "tuyệt hảo" và khen ngợi các diễn viên lồng tiếng, phần âm nhạc tự sáng tác cũng như các bài hát được mua bản quyền. IGN và Giant Bomb đánh giá cao các bài hát được chọn đưa vào trò chơi, và cảm thấy nhạc nền của trò chơi làm các nhiệm vụ có cảm giác kịch tính hơn. Petit của GameSpot cho rằng âm nhạc của trò chơi đã "thêm chất điện ảnh vào các nhiệm vụ". Edge cảm thấy các bài hát được mua bản quyền khiến không gian vốn đã tuyệt vời của thế giới trong trò chơi trở nên còn chân thực hơn, còn âm nhạc tự sáng tác thì tăng cường không khí của các tình tiết trong trò chơi. Các nhà phê bình tổng kết lại rằng trò chơi là "tổng hòa của tất cả những kinh nghiệm mà Rockstar đã có được trong thập kỉ vừa qua về sức mạnh của âm nhạc".

Nhiều bài đánh giá đã nhận xét rằng các phương tiện đường bộ trong trò chơi dễ điều khiển hơn so với các phần trước. Bertz của Game Informer giải thích rằng "xe hơi có độ nặng thích hợp nhưng vẫn giữ được sự nhẹ nhàng cần thiết để luồn lách qua các phương tiện khác ở tốc độ cao". Bên cạnh điều khiển phương tiện, phần lớn các nhà phê bình cho rằng cơ chế bắn súng của trò chơi cũng có sự tiến bộ so với các phần trước, tuy nhiên Sterling của Destructoid cảm thấy mặc dù vậy, chế độ ngắm tự động vẫn "không ổn định", còn cơ chế ẩn nấp thì "lỗi thời và khó sử dụng". Một số nhà phê bình nhận thấy trò chơi đã giải quyết được một vấn đề dai dẳng của dòng trò chơi bằng cách thêm checkpoint vào giữa các nhiệm vụ.

Cốt truyện và các nhân vật của trò chơi—đặc biệt là Trevor—nhận được ý kiến trái chiều từ giới phê bình. Một số nhà phê bình cho rằng cốt truyện của Grand Theft Auto V không được trau chuốt bằng các trò chơi trước của Rockstar như Grand Theft Auto IV và Red Dead Redemption. Các nhà phê bình khác thì thấy tính cách trái ngược nhau của các nhân vật chính đã làm cho cốt truyện kịch tính hơn. Hollander Cooper của GamesRadar cho rằng vì các phần trước trong dòng trò chơi chỉ có một nhân vật chính, nên khi đạo đức của nhân vật đó không rõ ràng, cốt truyện sẽ có sự không nhất quán, và Grand Theft Auto V đã giải quyết được vấn đề này bằng việc có nhiều nhân vật chính. Petit của GameSpot gọi Trevor là một "con người tồi tệ, đáng sợ, điên rồ một cách đúng nghĩa—và một nhân vật tuyệt vời". Bramwell của Eurogamer lại thấy Trevor "nông cạn và không thực tế", và cho rằng những sự kì quái của nhân vật này ảnh hưởng tiêu cực đến cốt truyện, đồng thời làm lu mờ sự phát triển nhân vật của Michael và Franklin. De Matos của Joystiq cảm thấy khó yêu mến các nhân vật chính, và nhận xét sự không rõ ràng trong mối quan hệ giữa Michael và Trevor là một tình tiết nhàm chán, khi xung đột giữa hai nhân vật trở thành "một vòng tuần hoàn dường như không có điểm dừng". Greg Tito của The Escapist cảm thấy khó khăn trong việc đồng cảm với các nhân vật bởi họ hành động vì sự tham lam chứ không hề có giá trị đạo đức nào, khiến người chơi không có lý do gì để ủng hộ các nhân vật.

Tái phát hành

Phiên bản tái phát hành của Grand Theft Auto V cũng đã nhận được phản hồi hoàn toàn tích cực. Theo Metacritic, trò chơi nhận được điểm số 97 trên 100 dựa trên 66 bài đánh giá cho phiên bản trên PlayStation 4 và 14 bài đánh giá cho phiên bản trên the Xbox One, cũng như 96 điểm trên 100 dựa trên 48 bài đánh giá cho phiên bản PC. Andrew Reiner của Game Informer gọi việc bổ sung góc nhìn thứ nhất là "một bước đột phá nữa của dòng trò chơi" tương tự như việc Rockstar chuyển từ góc nhìn từ trên cao ở Grand Theft Auto sang góc nhìn thứ ba ở Grand Theft Auto III. Mark Walton của GameSpot nhận thấy góc nhìn thứ nhất làm gia tăng tính bạo lực của Grand Theft Auto V, khiến anh nhìn nhận lại giá trị đạo đức và động cơ của các nhân vật nhiều hơn trước. VideoGamer.com nhận xét rằng giờ đây người chơi cảm thấy mình là một phần của thế giới thay vì chỉ như "một khẩu súng được gắn vào máy quay". Dan Stapleton của IGN cho rằng trò chơi tạo cảm giác chân thực hơn từ góc nhìn thứ nhất, và mang lại một "trải nghiệm khác biệt một cách đáng ngạc nhiên". VideoGamer.com khen ngợi những chi tiết nhỏ trong các hiệu ứng hoạt họa ở chế độ góc nhìn thứ nhất chẳng hạn như độ nghiêng của máy quay khi người chơi rẽ trái hoặc phải trên xe máy, hay các thiết bị điện tử trong buồng lái máy bay. Các nhà phê bình cảm thấy trò chơi khó hơn ở góc nhìn thứ nhất, tuy nhiên Reiner của Game Informer vẫn đánh giá cao sự thử thách đó.

Walton của GameSpot nhận xét rằng những cải tiến về đồ họa, đặc biệt là việc chống răng cưa không gian tốt hơn, đã làm cho thế giới mở trong trò chơi "càng ngoạn mục hơn". Về góc nhìn thứ nhất, anh cho rằng "từ mặt đất, mọi thứ trông lớn và ấn tượng hơn" nhờ đồ họa được cải tiến. Stapleton của IGN đánh giá đồ họa của phiên bản PlayStation 4 cao hơn phiên bản Xbox One, nhưng vẫn cho rằng cả hai hệ máy đều kết xuất trò chơi rất tốt và nhìn chung duy trì được tốc độ khung hình ổn định. Anh cũng khen ngợi sự gia tăng về tốc độ khung hình cũng như những lựa chọn đồ họa mới ở phiên bản PC. VideoGamer.com cảm thấy tốc độ khung hình của các phiên bản dành cho máy chơi game console ổn định "đến mức khó tin", tuy vậy Walton của GameSpot cho biết vẫn gặp phải một số tình huống tốc độ khung hình bị giảm. Peter Brown của GameSpot nhận xét rằng phiên bản PC cho phép người chơi "thưởng thức toàn bộ công sức đáng ngưỡng mộ của Rockstar", nhưng cảm thấy trò chơi "vẫn còn có những dấu hiệu của thế hệ máy chơi game trước ... chẳng hạn như hình học đơn giản". VideoGamer.com khen ngợi hiệu năng của Rockstar Editor trên PC nhưng cũng chỉ ra một số hạn chế của công cụ này như những giới hạn về góc độ máy quay. Stapleton của IGN đánh giá cao việc phiên bản PC cho phép tùy chỉnh hệ thống điều khiển, còn Brown của GameSpot thì cảm thấy người chơi cần chuyển đổi liên tục giữa chuột, bàn phím và gamepad để có "trải nghiệm tốt nhất". Chris Thursten của PC Gamer gọi phiên bản này là "trò chơi có đồ họa đẹp, thế giới rộng lớn và tính năng đa dạng nhất của dòng trò chơi".

Về chế độ nhiều người chơi Grand Theft Auto Online, Stapleton IGN phản ánh tình trạng ít người chơi trong các nhiệm vụ, thời gian đợi trong phòng chờ lâu, mất kết nối với máy chủ và đôi lúc bị crash. "Vì những điều đó," anh cho biết, "tôi không thể đưa ra đánh giá hoàn toàn tích cực về trải nghiệm nhiều người chơi". VideoGamer.com nhận thấy việc phát triển nhân vật ở chế độ nhiều người chơi đã được tối ưu hơn so với phiên bản đầu tiên, cụ thể là "người chơi không còn phải liên tục thi đấu PvP để chờ các nhiệm vụ phối hợp trở nên phổ biến", và những người chơi mới nhìn chung sẽ thấy chế độ nhiều ngời chơi thú vị và cân bằng. Tuy nhiên, trang web cũng phản ánh tình trạng thường xuyên bị mất kết nối với máy chủ, đặc biệt là ở các màn hình tải. Walton của GameSpot cho rằng lối chơi phi tuyến tính và có phần hỗn loạn của Grand Theft Auto Online "chưa có hướng đi rõ ràng", nhưng nhìn chung vẫn rất thú vị. Reiner của Game Informer cho biết "không gặp phải nhiều lag hay các vấn đề khác trong các nhiệm vụ cứu hỏa và đua xe".

Giải thưởng
Grand Theft Auto V đã nhận được nhiều đề cử và giải thưởng từ các tờ báo và tạp chí trò chơi điện tử. Trước khi được phát hành, trò chơi đã nhận được giải Trò chơi được đón chờ nhất tại lễ trao giải Spike Video Game Awards 2012. Trò chơi đứng đầu các danh sách trò chơi điện tử được đánh giá cao nhất năm 2013 của hai trang web tổng hợp đánh giá Metacritic và GameRankings. Trò chơi đã lọt vào nhiều danh sách các trò chơi xuất sắc nhất năm 2013, trong đó có vị trí thứ nhất trên các danh sách của Tom Chick, CNET, Edge, Golden Joystick Awards lần thứ 31, Inside Gaming Awards lần thứ 5 Spike VGX Awards 2013, Slant Magazine và Time. Trò chơi nhận được giải Trò chơi Xbox xuất sắc nhất từ Canada.com, GameSpot, và IGN, cũng như giải Trò chơi đa nền tảng xuất sắc nhất của Destructoid. Rockstar Games và Rockstar North nhận được giải Studio xuất sắc nhất và Nhà phát triển xuất sắc nhất từ Edge, và giải BAFTA Academy Fellowship Award tại lễ trao giải British Academy Video Games Awards lần thứ 10.

Nhiều yếu tố trong trò chơi cũng đã nhận được các giải thưởng. Hai nhân vật Trevor Philips và Lamar Davis được đề cử nhiều giải Nhân vật xuất sắc nhất, trong đó Lamar đã chiến thắng giải này từ Giant Bomb. Âm nhạc của trò chơi nhận được giải thưởng từ Spike VGX, Hardcore Gamer và The Daily Telegraph. Grand Theft Auto Online giành chiến thắng ở hạng mục Trò chơi nhiều người chơi xuất sắc nhất từ GameTrailers và BAFTA, cũng như giải Trò chơi nhiều người chơi trên Xbox 360 xuất sắc nhất từ IGN. Tuy nhiên Online cũng được đề cử cho giải Trò chơi gây thất vọng nhất từ Game Revolution và Hardcore Gamer. Grand Theft Auto V đã nhận được giải Thành tựu kỹ thuật xuất sắc nhất tại giải thưởng Telegraph Video Game Awards, và Công nghệ xuất sắc nhất tại giải thưởng Game Developers Choice Awards lần thứ 14. Thiết kế đồ họa và nghệ thuật của trò chơi nhận được các giải thưởng từ IGN, The Daily Telegraph và BAFTA, cũng như một đề cử từ giải Game Developers Choice Awards.

Trò chơi cũng đã nhận được một số giải thưởng khác. Trò chơi nhận được giải Trò chơi chân thực nhất từ Inside Gaming Awards. Trò chơi cũng giành chiến thắng một số giải do công chúng bình chọn, bao gồm giải User Choice Award tại PlayStation Awards 2013 và giải Community Choice từ Destructoid. Trò chơi nhận được giải thưởng Bạch kim từ PlayStation Awards và được BAFTA vinh danh là Trò chơi của Anh xuất sắc nhất. Tại giải thưởng Best of 2013 Awards của IGN, trò chơi đã nhận được các giải Đồ họa trên Xbox 360 xuất sắc nhất, Âm thanh trên Xbox 360 xuất sắc nhất cũng như Trò chơi hành động xuất sắc nhất trên Xbox 360, PlayStation và nói chung.

Doanh số
Trong vòng 24 giờ sau khi được phát hành, Grand Theft Auto V đã đạt doanh thu 815 triệu đô-la trên toàn thế giới, tương đương với xấp xỉ 11,21 triệu bản được tiêu thụ. Con số này cao gần gấp đôi so với dự đoán của các nhà phân tích. Ba ngày sau khi được phát hành, trò chơi vượt mốc doanh thu 1 tỉ đô-la và trở thành sản phẩm giải trí được tiêu thụ nhanh nhất trong lịch sử. Sáu tuần sau khi được phát hành, Rockstar đã giao gần 29 triệu bản đến các cửa hàng bán lẻ, vượt tổng lượng tiêu thụ của Grand Theft Auto IV. Ngày 7 tháng 10 năm 2013, Grand Theft Auto V trở thành trò chơi trực tuyến bán chạy nhất trên PlayStation Store đối với hệ máy PlayStation 3, phá kỷ lục trước đó của The Last of Us mặc dù con số cụ thể không được công bố. Ngày 8 tháng 10, trò chơi phá vỡ 8 kỷ lục Guinness, bao gồm trò chơi điện tử bán chạy nhất trong vòng 24 giờ, trò chơi điện tử hành động nhập vai bán chạy nhất trong vòng 24 giờ, trò chơi điện tử có doanh thu cao nhất trong vòng 24 giờ, sản phẩm giải trí đạt doanh thu 1 tỉ đô-la nhanh nhất, trò chơi điện tử đạt doanh thu 1 tỉ đô-la nhanh nhất, sản phẩm giải trí đạt doanh thu cao nhất trong 24 giờ, và trailer của một trò chơi điện tử hành động nhập vai có nhiều lượt xem nhất. Một phiên bản số của trò chơi được phát hành vào ngày 18 tháng 10 trên Xbox 360, và đã trở thành trò chơi đạt doanh thu cao nhất trong ngày đầu lẫn tuần đầu trên Xbox Live. Đến tháng 5 năm 2014, Grand Theft Auto V đã đạt doanh thu gần 1,98 tỉ đô-la. Đến tháng 8 năm 2014, trò chơi đã bán được hơn 34 triệu bản trên hệ máy PlayStation 3 và Xbox 360. Đến tháng 12 năm 2014, trò chơi đã bán được 45 triệu bản, trong đó có 10 triệu bản của phiên bản tái phát hành. Đến tháng 4 năm 2018, trò chơi đã đạt doanh thu xấp xỉ 6 tỉ đô-la và trở thành một trong những sản phẩm giải trí có lợi nhuận cao nhất mọi thời đại. Đến tháng 5 năm 2020, trò chơi đã bán được hơn 130 triệu bản trên toàn thế giới.

Tại Anh, Grand Theft Auto V đã trở thành trò chơi điện tử được tiêu thụ nhanh nhất mọi thời đại với 2,25 triệu bản trong vòng năm ngày, phá kỷ lục của Call of Duty: Black Ops là 2 triệu bản trong cùng khoảng thời gian. Trò chơi cũng phá kỷ lục doanh số trong ngày đầu tiên với 1,57 triệu bản, tương đương với doanh thu 65 triệu bảng. Trong vòng hai tuần, trò chơi bán được trên 2,6 triệu bản và đạt doanh thu 90 triệu bảng, chiếm 52% tổng số trò chơi được bán tại Anh trong tháng 9 năm 2013. Sau ba tuần, trò chơi vượt qua tổng doanh số từ trước đến nay của Grand Theft Auto IV tại Anh. Ở tuần thứ tư, Grand Theft Auto V trở thành trò chơi bán được 3 triệu bản trong thời gian nhanh nhất tại Anh, đồng thời vượt tổng doanh số của Black Ops II. Tháng 11 năm 2014, trò chơi vượt qua Black Ops để trở thành trò chơi bán chạy nhất mọi thời đại tại Anh. Grand Theft Auto V cũng đạt được thành công tương tự tại Bắc Mỹ: nó là trò chơi bán chạy nhất tháng 9 năm 2013 và chiếm trên 50% tổng số phần mềm được bán ra đồng thời khiến tổng doanh số phần mềm tăng 52% so với tháng 9 năm 2012.

Grand Theft Auto Online

Được phát triển song song với chế độ chơi đơn, chế độ nhiều người chơi Grand Theft Auto Online có mục đích là tạo ra một trải nghiệm riêng biệt cho người chơi trong một thế giới không ngừng biến đổi. Tối đa 30 người chơi có thể tự do đi lại trong thế giới của trò chơi và gia nhập vào các phòng chờ để thực hiện nhiệm vụ (các chế độ chơi thi đấu và phối hợp có cốt truyện). Bộ công cụ Content Creator cho phép người chơi tùy biến các yếu tố của một nhiệm vụ, chẳng hạn như đường đua hay điểm spawn vũ khí. Người chơi có thể tập hợp thành các nhóm có tổ chức, được gọi là băng đảng, để làm nhiệm vụ cùng nhau. Các băng đảng trong chế độ nhiều người chơi của Max Payne 3 có thể được chuyển sang Grand Theft Auto Online thông qua Rockstar Games Social Club. Một người chơi có thể tự tạo băng đảng của mình và được phép gia nhập tối đa 5 băng đảng. Các băng đảng thi đấu với nhau để lấy điểm kinh nghiệm và cạnh tranh trên bảng xếp hạng.

Grand Theft Auto Online ra mắt vào ngày 1 tháng 10 năm 2013, hai tuần sau khi Grand Theft Auto V được phát hành. Nhiều người chơi đã phản ánh rằng họ gặp khó khăn khi kết nối và bị đứng ở các màn hình tải. Rockstar cung cấp một bản vá lỗi vào ngày 5 tháng 10 để xử lý các vấn đề này, nhưng chúng vẫn tiếp diễn sang tuần thứ hai khi một số người chơi bị mất toàn bộ thông tin nhân vật. Một bản vá nữa được phát hành vào ngày 10 tháng 10, và Rockstar đã bồi thường 500.000 đơn vị tiền tệ trong trò chơi cho tất cả những người chơi đã kết nối với Online từ ngày phát hành. Vì những vấn đề kỹ thuật đó, nhiều nhà phê bình đã không đánh giá cao trải nghiệm người dùng của Online, tuy nhiên nhìn chung họ vẫn khen ngợi khả năng khám phá phi tuyến tính và tính linh hoạt trong nội dung của trò chơi.

Sau khi Grand Theft Auto Online được phát hành, Rockstar đã cung cấp nhiều nội dung bổ sung miễn phí cho trò chơi, từ các chế độ chơi và tính năng mới đến các nội dung theo chủ đề như bản cập nhật Ngày Độc lập. Một bản cập nhật rất được chờ đón với tên gọi Online Heists được ra mắt vào ngày 10 tháng 3 năm 2015 đã gặp phải những vấn đề kỹ thuật vì lượng người chơi tăng đột biến. Không lâu sau khi Online được phát hành trên PC, một số người chơi phản ảnh rằng tài khoản của họ đã bị cấm sau khi sử dụng các mod đồ họa trong chế độ chơi đơn. Rockstar cho biết trong một bài blog chính thức rằng họ không cấm các tài khoản trên Online vì sử dụng mod trong chế độ chơi đơn, mà nguyên nhân là một số bản cập nhật cho phiên bản PC đã "vô tình" khiến các mod đó ngừng hoạt động. Họ cũng nói rằng mod không được cấp phép và sẽ gây ra những vấn đề kỹ thuật không thể lường trước. Một phiên bản độc lập của Online sẽ được phát hành trên PlayStation 5 và  miễn phí trong 3 tháng kể từ khi ra mắt.

Tranh cãi
Grand Theft Auto V đã gây một số tranh cãi về tính bạo lực cũng như cách trò chơi miêu tả phụ nữ. Một nhiệm vụ trong trò chơi yêu cầu người chơi dùng các thiết bị tra tấn để tra khảo con tin. Điều này đã nhận được những ý kiến trái chiều từ phía người chơi; mặc dù tình tiết này có mục đích phê phán chính trị, nhưng họ vẫn cho rằng việc tái hiện hành vi tra tấn là không phù hợp. Nhiệm vụ này cũng gặp phải sự chỉ trích từ các chính trị gia và tổ chức từ thiện chống tra tấn. Cách trò chơi miêu tả phụ nữ cũng đã trở thành chủ đề tranh luận trên mạng, đặc biệt là sau khi nhà báo Carolyn Petit của GameSpot nhận xét trò chơi là kỳ thị nữ giới trong bài đánh giá của mình. Sau khi bài viết của Petit nhận được trên 20.000 bình luận mà chủ yếu là tiêu cực, nhiều nhà báo khác đã lên tiếng bảo vệ quyền đưa ra ý kiến riêng của cô đồng thời chỉ ra sự bảo thủ khi bị chỉ trích của cộng đồng trò chơi điện tử. Nhân vật truyền hình Karen Gravano và nữ diễn viên Lindsay Lohan đã khởi kiện Rockstar với cáo buộc rằng một số nhân vật trong trò chơi được dựa theo hình ảnh của họ. Các vụ kiện này đã bị bác bỏ. Chuỗi cửa hàng bách hóa Target Australia đã ngừng bán trò chơi ở 300 cửa hàng sau khi một đơn kiến nghị trên Change.org phản đối sự miêu tả các hành vi bạo lực nhắm vào phụ nữ trong trò chơi.

Tầm ảnh hưởng
Các nhà phê bình đồng ý với nhau rằng Grand Theft Auto V là một trong những trò chơi xuất sắc nhất của thế hệ máy chơi game console thứ 7 và đã kết thúc thế hệ này một cách tuyệt vời trước khi thế hệ thứ 8 ra đời. Plante của Polygon nhận định rằng trò chơi sẽ "là cầu nối giữa hiện tại và tương lai của trò chơi điện tử", và khẳng định trò chơi "là kết thúc của thế hệ hiện tại và chuẩn mực của thế hệ tiếp theo". Kyle Prahl của PlayStation Universe cho rằng trò chơi là "lời tạm biệt mà thế hệ máy chơi game console hiện tại xứng đáng nhận được", còn Simon Miller của VideoGamer.com thì cho rằng trò chơi "là một cái bóng rất lớn mà thế hệ tiếp theo phải vượt qua". Ba ngày sau khi được phát hành, trò chơi đã được xếp thứ hai trên top 25 trò chơi Xbox 360 của IGN. Ryan McCaffrey nhận xét rằng thế giới trong trò chơi có quy mô và mức độ chi tiết lớn hơn hầu hết tất cả mọi trò chơi Xbox 360 khác. Anh gọi trò chơi là "một thắng lợi đối với cả người chơi lẫn bản thân ngành công nghiệp trò chơi điện tử, và nó xứng đáng với thành công bùng nổ của mình". Tháng 11 năm 2013, Hardcore Gamer xếp trò chơi ở vị trí thứ ba trong "top 100 trò chơi của thế hệ". Tờ báo viết rằng cơ chế bắn súng và lái xe của trò chơi tốt hơn so với các phần trước, và xem hệ thống nhiều nhân vật chính là một "sự thay đổi đáng hoan nghênh" có tiềm năng trở thành chuẩn mực của thế hệ máy chơi game console thứ 8. Tháng 12, The Daily Telegraph cho trò chơi vào danh sách "50 trò chơi xuất sắc nhất của thế hệ hiện tại", và gọi nó là một "người khổng lồ về mặt văn hóa" mà sẽ trở thành "di sản lâu bền của Rockstar".

Tháng 1 năm 2014, Computer and Video Games xếp trò chơi ở vị trí thứ tư trong danh sách "Các trò chơi xuất sắc nhất của thế hệ". Rob Crossley nói rằng đây là lần đầu tiên Rockstar tạo ra một thế giới mở "đẹp tuyệt vời". Anh nhận định trò chơi đã loại bỏ thiết kế nhiệm vụ lặp lại của Grand Theft Auto IV và thay vào đó tập trung phát triển một lối chơi thú vị. Tháng 5, IGN xếp trò chơi ở vị trí thứ năm trong "top 100 trò chơi của thế hệ" và gọi trò chơi là một "chiếc cầu nối lớn lao, ầm ĩ và đầy hoài bão đến thế hệ máy chơi game thứ 8". Một tháng sau, trò chơi xếp thứ ba trong danh sách "top 100 trò chơi của thế hệ" do độc giả của IGN bình chọn. Tháng 8, Game Informer xếp trò chơi ở vị trí thứ ba trong "top 10 trò chơi hành động của thế hệ". Tạp chí so sánh chất lượng của trò chơi với các phần trước nhưng cho rằng dàn nhân vật, hệ thống nhiệm vụ và chế độ nhiều người chơi đã giúp trò chơi xếp hạng cao hơn Grand Theft Auto IV trên danh sách. Họ cũng khen ngợi cốt truyện kịch tính và thế giới mở rộng lớn của trò chơi, và nói rằng họ không hề cảm thấy "tiếc một giây nào" mà mình đã dành để chơi trò chơi. Tháng 11, Edge và bình luận rằng "không studio trò chơi điện tử nào khác dám phát triển một trò chơi thế giới mở như Grand Theft Auto V đơn giản vì theo kịp các tiêu chuẩn mà nó đặt ra là điều không thể." Năm 2015, tờ báo ca ngợi Grand Theft Auto V là trò chơi điện tử xuất sắc thứ hai trong lịch sử. Trò chơi cũng xếp hạng cao trên một số danh sách do công chúng bình chọn; bao gồm vị trí thứ 8 trong danh sách "100 trò chơi điện tử xuất sắc nhất mọi thời đại" của độc giả tạp chí Empire và thứ 5 trong danh sách "top 100 trò chơi điện tử" của khán giả chương trình Good Game. Grand Theft Auto V là trò chơi điện tử có nhiều tweet thảo luận nhất của năm 2015, mặc dù được phát hành vào năm 2014.

Ghi chú

Chú thích

Tài liệu tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi điện tử năm 2013
Grand Theft Auto
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi điện tử thế giới mở
Trò chơi trên Windows
Bắn súng góc nhìn người thứ nhất
Trò chơi điện tử bắn súng góc nhìn người thứ ba
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi PlayStation 4
Trò chơi Xbox One


title: Miltochrista punicea

text:
Miltochrista punicea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Miltochrista


title: Filandia Elisa Pizzul

text:
Filandia Elisa Pizzul (chính tả thay thế, Finlandia; cũng Filandia Pizzul de Mazzocco; sinh ngày 22 tháng 5 năm 1902; ngày chết chưa biết) là người phụ nữ đầu tiên tốt nghiệp từ một trường kiến trúc ở Argentina Bà đã tổ chức thư viện Khoa Kiến trúc của Buenos Aires và là giám đốc đầu tiên của nó. Một căn phòng được đặt tên theo bà.

Tiểu sử
Pizzul sinh ra ở Buenos Aires ngày 22 tháng 5 năm 1902. Năm 1927, bà tốt nghiệp Trường Kiến trúc của Đại học Buenos Aires trở thành người phụ nữ đầu tiên ở nước mình giành được danh hiệu kiến trúc sư.

Năm 1928, bà bắt đầu sự nghiệp chuyên môn của mình với tư cách là trợ lý ủy viên của Ủy ban Tư vấn Điều dưỡng và Bệnh viện Quốc gia, sau đó là Bộ Ngoại giao, Tôn thờ và Từ thiện, trở thành người phụ nữ đầu tiên làm việc trong tổ chức này. Trong cùng năm đó, bà đã ghi danh vào một khóa học đại học do chi nhánh Hàng không dân dụng tổ chức, nhận được sự rút thăm của phi công số 181.

Trong sự nghiệp của cô ấy, cô ấy từng là giám Đốc của bảo Tồn hội Thảo và Bộ sức Khỏe Cộng đồng của các Dân tộc, bảo Tồn Tổng giám Đốc của Bộ Công Việc Văn phòng và cố vấn cho các Quốc gia giám Đốc của kiến Trúc.

Là một phi công, bà là một thành viên sáng lập và là chủ tịch của Trung tâm Hàng không Đại học, thành viên của Trung tâm Hàng không Dân dụng, thành viên sáng lập của Phòng Hàng không Argentina và là thành viên sáng lập Câu lạc bộ Trượt tuyết Albatros Argentina.

Bà chịu trách nhiệm chuẩn bị các bản thiết kế cho việc tạo ra Sân bay Jorge Newbery.

Về mặt học thuật, bà đã tổ chức thư viện Khoa Kiến trúc tại Đại học Buenos Aires và là giám đốc đầu tiên của nó; một căn phòng được đặt tên theo bà ấy.

Tham khảo

Thư mục

 Udaondo, Enrique (1938). Diccionario biográfico argentino. Buenos Aires: Institución Mitre.
 Piccirilli, Ricardo; Romay, Francisco L.; Gianello, Leoncio (1953). Diccionario histórico argentino. Buenos Aires.
 Cutolo, Vicente Osvaldo (1968). Nuevo diccionario biográfico argentino (1750-1930). Buenos Aires: Editorial Elche.
 Yaben, Jacinto R. (1952). Biografías argentinas y sudamericanas. Buenos Aires: Ediciones Historicas Argentinas.

Sinh năm 1902
Kiến trúc sư Argentina
Người Buenos Aires


title: Mychonia corticinaria

text:
Mychonia corticinaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mychonia


title: Pimpla mitchelli

text:
Pimpla mitchelli là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pimpla


title: Exochus flavipes

text:
Exochus flavipes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Exochus


title: Noorda anthophilalis

text:
Noorda anthophilalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Noorda
Động vật được mô tả năm 1909


title: Thalaina angulosa

text:
Thalaina angulosa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thalaina


title: Điều khiển quá trình

text:
Điều khiển quá trình là một ngành nhỏ liên quan đến kiến trúc, cơ chế và  thuật toán để duy trì đầu ra của một quá trình xác định nằm trong một dãi mong muốn. Ví dụ, nhiệt độ của một lò phản ứng hóa học có thể được điều khiển để duy trì sản phẩm đầu ra được đồng nhất.

Điều khiển quá trình được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp và cho phép sản xuất hàng loạt các sản phẩm phù hợp với các quá trình liên tục hoạt động như lọc dầu, sản xuất giấy, hóa chất, nhà máy điện và nhiều ngành khác. Quy trình điều khiển cho phép tự động hóa, theo đó một nhóm nhân viên vận hành nhỏ có thể vận hành một quá trình phức tạp tại một phòng điều khiển trung tâm.

Cơ sở

Điều khiển quá trình hoặc có thể sử dụng thông tin phản hồi hoặc nó có thể là vòng lặp hở. Điều khiển cũng có thể liên tục (điều khiển hành trình ô tô) hoặc gây ra một chuỗi các sự kiện rời rạc, chẳng hạn như một bộ định thời trên một máy tưới cỏ (on/off) hoặc điều khiển thang máy (logic tuần tự).

Một bộ điều chỉnh nhiệt độ trên bộ gia nhiệt là một ví dụ về điều khiển on/off. Một cảm biến nhiệt độ bật nguồn nhiệt lên nếu nhiệt độ giảm xuống dưới điểm thiết lập và tắt nguồn nhiệt khi điểm thiết lập đã đạt được. Không có đo lường chênh lệch giữa điểm đặt và nhiệt độ đo được (ví dụ không có sai số đo lường) và không điều chỉnh được tốc độ mà tại đó nhiệt được gia tăng như thế nào.

Một ví dụ quen thuộc của điều khiển phản hồi là điều khiển hành trình trên xe ô tô. Biến đo lường ở đây là tốc độ. Người lái (trình điều khiển) điều chỉnh đến điểm đặt tốc độ mong muốn (ví dụ như 100 km/giờ) và bộ điều khiển giám sát cảm biến tốc độ và so sánh tốc độ đo với điểm đặt. Bất kỳ sai lệch nào, chẳng hạn như thay đổi trong độ dốc, lực cản, tốc độ gió hoặc thậm chí sử dụng một lớp nhiên liệu khác (ví dụ ethanol pha trộn) được điều chỉnh bởi bộ điều khiển thực hiện một điều chỉnh bù tới vị trí mở của van nhiên liệu, ở đây là biến thao tác. Bộ điều khiển thực hiện điều chỉnh khi có thông tin chỉ khi có sai số (cường độ, tốc độ thay đổi hoặc sai số tích lũy) mặc dù các thiết lập được gọi là điều chỉnh được sử dụng để đạt được kiểm soát ổn định. Hoạt động của bộ điều khiển như vậy là đối tượng của lý thuyết điều khiển tự động.

Một thiết bị điều khiển thường được sử dụng được gọi là một bộ điều khiển logic khả lập trình, hoặc một bộ PLC, được sử dụng để đọc một tập hợp các đầu vào kỹ thuật số và analog, áp dụng một tập các câu lệnh logic, và tạo ra một tập hợp các kết quả đầu ra analog và kỹ thuật số.

Ví dụ, nếu một van điều chỉnh được sử dụng để giữ cho mực nước trong bể ở một mức nào đó, các tập lệnh logic sẽ so sánh áp lực tương đương điểm đặt độ sâu với áp lực đọc được của một bộ cảm biến thấp dưới mức bình thường của chất lỏng và xác định xem cần mở van ra hoặc đóng lại để giữ cho mực chất lỏng không đổi. Một đầu ra PLC sau đó sẽ tính toán một độ mở cần thiết của van. Các hệ thống phức tạp lớn hơn có thể được điều khiển bởi một hệ thống điều khiển phân tán (DCS) hoặc hệ thống SCADA.

Các dạng quá trình sử dụng trong điều khiển quá trình
Trong thực tế, các quá trình có thể được mô tả như là một hoặc nhiều các hình thức sau đây:
 Rời rạc - Tìm thấy trong nhiều ứng dụng sản xuất, chuyển động và đóng gói. Lắp ráp robot, được tìm thấy trong sản xuất ô tô, có thể được mô tả là điều khiển quá trình rời rạc. Hầu hết sản xuất riêng rẽ liên quan đến việc sản xuất các mảnh rời rạc của sản phẩm, như dập kim loại.
 Hàng loạt- Một số ứng dụng yêu cầu số lượng cụ thể của các nguyên liệu được kết hợp theo những cách cụ thể trong khoảng thời gian cụ thể để tạo ra một kết quả trung gian hay kết quả cuối cùng. Một ví dụ là việc sản xuất chất kết dính và keo dán, thường đòi hỏi sự pha trộn nguyên liệu trong một bình nước nóng trong một khoảng thời gian để tạo thành một lượng sản phẩm cuối cùng. Ví dụ quan trọng khác là sản xuất thực phẩm, đồ uống và thuốc men. Các quá trình hàng loạt thường được sử dụng để sản xuất một số lượng sản phẩm tương đối từ thấp đến trung bình mỗi năm (một vài đến hàng triệu kg).
 Liên tục - Thông thường, một hệ thống vật lý được biểu diễn thông qua các biến được làm mịn và không bị gián đoạn trong thời gian. Việc điều khiển nhiệt độ nước trong một vỏ lò đốt là một ví dụ về điều khiển quá trình liên tục. Một số quy trình liên tục quan trọng là sản xuất nhiên liệu, hóa chất và nhựa. Quá trình liên tục trong sản xuất được sử dụng để sản xuất với số lượng rất lớn các sản phẩm mỗi năm (hàng triệu đến hàng tỷ kg).
Các ứng dụng có các yếu tố rời rạc, hàng loạt và điều khiển quá trình liên tục thường được gọi là ứng dụng lai.

Các ví dụ
 Một hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) là một ví dụ phức tạp, bao gồm nhiều đầu vào, điều kiện và kết quả đầu ra.
 Điều khiển ổn định máy bay là một ví dụ rất phức tạp sử dụng nhiều đầu vào và đầu ra.

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Michigan Chemical Engineering Process Dynamics and Controls Open Textbook
 PID Control Theory and Best Practices
 Process Control Equipment Video Tutorials
 PID control virtual laboratory, free video tutorials, on-line simulators, advanced process control schemes
 Process & Control publication

Lý thuyết điều khiển
Quản lý quy trình
Sản xuất và phát hành


title: Listrognathus philippinensis

text:
Listrognathus philippinensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Listrognathus


title: Ono no Imoko

text:
là một chính trị gia và nhà ngoại giao Nhật Bản vào cuối thế kỷ 6 và đầu thế kỷ 7, trong thời kỳ Asuka.

Ono được Thiên hoàng Suiko cử làm sứ thần chính thức (Kenzuishi) đến nhà Tùy bên Trung Quốc vào năm 607 và ông đã chuyển bức quốc thư nổi tiếng từ Thánh Đức Thái tử mở đầu bằng câu "Thiên tử nước mặt trời mọc [Nhật Bản] gửi cho thiên tử nước mặt trời lặn [Trung Quốc] để thăm hỏi ngài có mạnh khỏe không." Tùy Dạng Đế đã nổi giận khi được chào hỏi theo cách này, mặc dù không rõ liệu ông có bực mình hơn bởi sự sỉ nhục triều Tùy được gọi là xứ sở mặt trời lặn hay sử dụng danh xưng Thiên tử để nói về chính mình và Thiên hoàng, ám chỉ rằng họ bình đẳng, khi Trung Quốc vẫn coi nhà nước Yamato của Nhật Bản không gì khác hơn là một quốc gia man di mọi rợ. Tuy nhiên, Dạng Đế có lẽ quan tâm nhiều hơn đến việc nhận được sự ủng hộ của nước này trong các chiến dịch quân sự chống lại Cao Câu Ly hơn là sự cố về mặt ngoại giao này, và dù có khó chịu trước lời lẽ trong quốc thư, ông cũng gửi viên sứ thần là Bùi Thế Thanh (裴世清), cùng Ono sang Nhật Bản đáp lễ.

Ono về sau được phái đi sứ sang nhà Tùy lần thứ hai vào mùa thu năm 608 và tháp tùng Bùi Thế Thanh trong chuyến đi sứ trở về Trung Quốc. Ono trở về Nhật Bản từ nhiệm vụ đi sứ lần thứ hai vào năm 609 và sự kiện còn lại phần lớn đều biến mất khỏi trong sử liệu. Ono no Imoko thường được trích dẫn như một ví dụ về một quan chức đã đạt được sự thăng tiến theo chế độ quan lại mười hai cấp bậc mới do Thánh Đức Thái tử lập ra vào năm 603. Khi Ono lần đầu tiên xuất hiện trong thư tịch và được cử đi sứ sang nhà Tùy, cấp bậc của ông là được xếp hạng Đại Nghĩa (bậc 5), nhưng sau được thăng cấp lên Đại Đức, phần lớn là do sự thành công từ các chuyến đi sứ của ông.

Gia tộc của Ono no Imoko vốn nổi tiếng về ngôn ngữ học và học thức uyên bác, và hậu duệ của dòng họ này bao gồm Ono no Komachi, nhà thơ nữ xinh đẹp; Ono no Takamura, thi sĩ và học giả; và Ono no Michikaze, nhà thư pháp.

Tham khảo

 Nussbaum, Louis Frédéric and Käthe Roth. (2005). Japan Encyclopedia. Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 48943301

Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ
Nhà Tùy
Chính khách Nhật Bản
Nhân vật thời kỳ Asuka
Đại sứ Nhật Bản tại Trung Quốc
Người Nhật thế kỷ 6
Người Nhật thế kỷ 7


title: Haput

text:
Haput (hay còn gọi là Hapıt, Chagadzhik Gaput, Gapyt, Khapit, và Khaput) là một ngôi làng thuộc vùng Quba của Azerbaijan.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Campoletis longiceps

text:
Campoletis longiceps là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Campoletis


title: Santino Fontana

text:
Santino Fontana (sinh ngày 21 tháng 3 năm 1982) là một diễn viên, đạo diễn, nhạc sĩ người Mỹ. Anh được biết đến rộng rãi với vai Greg trên chương trình truyền hình Crazy Ex-Girlfriend

Tiểu sử
Fonata được sinh ra ở Carlifornia. Anh là người Mỹ lai Ý, một phần Tây Ban Nha. Fonata tốt nghiệp trường trung học Richland tại Richland, Washington vào năm 2000. Anh tốt nghiệp Đại học Minnesota / Nhà hát Guthrie BFA diễn viên Chương trình đào tạo, lớp học của năm 2004.

Năm 2005, anh là một thành viên của Essentials, Fonatta đồng sáng tác nhạc kịch hài Perfect Harmony.

Năm 2006, anh đóng vai Matt trong Off-Broadway. Anh được trao giải nam diễn viên xuất sắc nhất tại Drama Desk Award 2010.

Năm 2013, anh đã lồng tiếng cho nhân vật Hoàng tử Hans trong bộ phim hoạt hình 3D "Frozen" của Walt Disney.

Năm 2015, anh được mời đóng vai Greg trong bộ phim Crazy Ex-Girlfriend

Tham khảo

Sinh năm 1982
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên sân khấu Mỹ
Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Minnesota
Người Mỹ gốc Ý
Người Mỹ gốc Bồ Đào Nha
Người Mỹ gốc Tây Ban Nha


title: Kali chlorat

text:
Kali chlorat là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học là KClO3. Ở dạng tinh khiết, nó là một chất kết tinh màu trắng. Nó là chlorat phổ biến nhất trong sử dụng công nghiệp và là chlorat có nhiều ứng dụng nhất. Đây là muối của acid chloric, là một chất oxy hóa mạnh tác dụng được với nhiều phi kim và kim loại (carbon, lưu huỳnh, phosphor, nhôm, magnesi…).

Tính chất
 Là chất rắn tan nhiều trong nước nóng, ít tan trong nước lạnh, không tan trong cồn tuyệt đối (≈ 100%)
 Bị nhiệt phân:
Ở 400 ℃: 4KClO3 → 3KClO4 + KCl
Ở 500 ℃: 2KClO3 → 2KCl + 3O2↑, phản ứng này xảy ra ở nhiệt độ thấp hơn nếu như có xúc tác MnO2, thường dùng để điều chế oxi trong phòng thí nghiệm.

Ứng dụng
Kali chlorat được sử dụng trong nhiều ngành công nghiệp: thuốc pháo, ngòi nổ, thuốc đầu diêm… và nông nghiệp: thuốc giúp nhãn ra hoa…

Điều chế
Nó được điều chế bằng cách cho KOH tác dụng với khí chlor ở nhiệt độ trên 80 ℃:
6KOH + 3Cl2 → KClO3 + 5KCl + 3H2O
Ngoài ra kali chlorat còn được điều chế bằng cách điện phân dung dịch KCl 25% ở 70–75 ℃:
2KCl + 2H2O → 2KOH + H2↑ + Cl2↑
6KOH + 3Cl2 → 5KCl + KClO3 + 3H2O

Tham khảo

Đọc thêm
Sách giáo khoa Hóa học 10 nâng cao, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Hóa học vô cơ, tập hai, Hoàng Nhâm, Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam.

Hợp chất kali
Muối chlorat
Chất oxy hóa


title: Kích thước quần thể

text:
Kích thước quần thể là tổng số các cá thể cùng loài hiện có trong một quần thể. Ví dụ:

 Số lượng báo hoa mai ở rừng Cúc Phương là 25 cá thể. Trong ví dụ này, kích thước quần thể là số cá thể con vật thống kê được ở một vùng xác định (gọi là quần thể địa phương) vào một thời điểm nhất định.
 Kích thước quần thể người đến khoảng giữa năm 2019 là 7,713,468,974. Trong ví dụ này, kích thước quần thể người được tính theo quy mô toàn thế giới (quần thể toàn cầu) và thường được gọi là tổng dân số.

Trong tiếng Anh, khái niệm này là population size.

Nội hàm sinh thái học
 Trong sinh thái học, tuỳ trường hợp nghiên cứu mà kích thước quần thể dùng để chỉ ba nội dung khác nhau:
 (1) Tổng số cá thể của quần thể xét đến. Ví dụ: một đàn voi rừng có 25 con (cá thể).

 (2) Tổng khối lượng (sinh khối) của quần thể xét đến. Ví dụ: một vườn rau cải cung cấp 350 kg.

 (3) Tổng năng lượng mà quần thể đó đã tích lũy được. Ví dụ: một ruộng lúa chứa 2,1 triệu Kcal quang năng đã hấp thụ.

 Do đó, trong sinh thái học mà nói đến "kích thước quần thể", thì khái niệm này bao hàm cả ba nội dung trên. Tuy nhiên, thường thì khái niệm này dùng để chỉ số lượng cá thể của quần thể (nội dung 1). Về mặt này, thì mỗi quần thể của một loài thường có kích thước đặc trưng. Ví dụ: Gà rừng thường gồm khoảng 200 con / quần thể, còn ở Tam Đảo thì mỗi quần thể hoa Đỗ quyên có khoảng 150 cây. Nói chung, loài có cơ thể càng nhỏ thì quần thể có số lượng cá thể càng lớn và ngược lại (như một đàn kiến thường gồm rất nhiều cá thể, còn một đàn voi thường chỉ một vài chục cá thể).

Trong thế giới tự nhiên, kích thước quần thể bị ảnh hưởng rất nhiều do tác động của các nhân tố sinh thái dẫn đến các biến đổi không chỉ về số lượng cá thể, mà còn về mặt di truyền học.

Tính kích thước quần thể
 Trong các nghiên cứu về quần thể, kích thước quần thể thường được tính là tổng số cá thể trong một quần thể, được ký hiệu là N. Trị số của N tuy đặc trưng cho mỗi loài, nhưng không phải là một hằng số, mà có thay đổi do biến đổi của sinh cảnh, do trôi dạt di truyền, v.v và nhất là hiện tượng thắt cổ chai quần thể làm giảm đa dạng di truyền trong quần thể, từ đó gây ra nhiều biến đổi cấu trúc di truyền của loài. Ở trường hợp quần thể động vật không chịu tác động đáng kể của các nhân tố sinh thái, thì kích thước quần thể được tính là:

N = (B + I) - (D + E).

 Trong phương trình trên: N (number) = số cá thể; B (births) = số cá thể được sinh; I (immigrants) = số cá thể nhập cư vào quần thể đó; D (deaths) = số cá thể bị chết; E (emigrants) = số cá thể di cư khỏi quần thể đang xét. Khi số cá thể của quần thể ở thời điểm 0 ban đầu (N0) bằng hoặc gần bằng số cá thể của quần thể ở thời điểm t đang xét (Nt) thì quần thể là cân bằng (về số lượng cá thể).
 Từ phương trình trên, có thể suy ra: Nếu nhập cư và di cư không xảy ra hoặc không có ảnh hưởng đáng kể thì N = B - D.

-   Khi đó, nếu B = D (số sinh bằng số chết) thì N0 / Nt = 1, thì trạng thái ổn định hay cân bằng xảy ra, kích thước quần thể không thay đổi.

-   Nếu N = 0 thì quần thể tuyệt chủng.

-   Nếu N = 1 thì quần thể sinh vật sinh sản hữu tính chỉ còn một cá thể duy nhất, sống không có bạn tình.

-   Nếu B > D (sinh ra nhiều chết đi), thì kích thước tăng.

-   Nếu B < D (sinh ít hơn tử vong) thì kích thước đang giảm.

Trôi dạt di truyền

Trong các điều kiện nghiệm đúng của phương trình Hacđi-Venbơc, thì điều kiện "kích thước quần thể" luôn luôn bị vi phạm ở thế giới tự nhiên, dẫn đến trạng thái mất cân bằng về các tần số alen và tần số kiểu gen, do đó cũng dẫn đến mất cân bằng về kích thước quần thể. Nguyên nhân chủ yếu là yếu tố ngẫu nhiên và phát tán hay di cư và nhập cư.<ref name="Wright_1929 Smaller population size leads to increased genetic drift, which is has been hypothesized to give these groups an evolutionary advantage for acquisition of genome complexity.

Thắt cổ chai quần thể
Quần thể trải qua các thảm hoạ tự nhiên (do thiên tai gây nên như núi lửa phun, động đất,...) hoặc thảm hoa nhân tạo (do người gây ra như đốt rừng, tràn dầu,...) luôn bị biến động số lượng kèm theo hiệu ứng thắt cổ chai quần thể. Khi gặp thảm hoạ, chỉ một số ít cá thể của quần thể tình cờ sống sót, giống như quần thể vốn đựng trong một cái chai rồi bị dốc ngược đột ngột ra, thì chỉ có một số ngẫu nhiên rơi khỏi chai may mắn sót lại. Hiệu ứng này thường dẫn đến giảm độ đa dạng di truyền của quần thể (hình bên).

Bò bizôn châu Âu (Bison bonasus) vào thế kỷ XV có tới 60 triệu con, nhưng bị săn bắt nhiều nên phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng vào đầu thế kỷ 20. Ở Mỹ, các cá thể bò bizon ngày nay (trừ những con ở Nam Dakota) đều là con cháu của 12 cá thể còn sống sót, nên mặc dù được bảo tồn, số lượng phục hồi khoảng 360.000 con (năm 2000), nhưng độ đa dạng di truyền cực kỳ thấp (xem bảng bên).

Hiệu ứng sáng lập

Một số cá thể di cư khỏi quần thể ban đầu đến nơi mới có thể tạo nên quần thể mới. Khi đó, các cá thể này gọi là thành viên sáng lập, còn các kiểu gen ở quần thể mới thường là kém phong phú hơn hẳn các kiểu gen ở quần thể gốc sẽ tạo nên hiệu ứng sáng lập (founder effect). Trong trường hợp này - theo Ernst Mayr - loài đã mở rộng khu phân bố nhưng lại làm giảm sự đa dạng di truyền ban đầu (hình bên).

Xem thêm

 Quần thể sinh vật.
 Tháp sinh thái.
 Tuyệt chủng Holocen.
 Tăng trưởng quần thể.

Nguồn trích dẫn

Sinh thái học
Di truyền học quần thể
Thuật ngữ sinh thái học


title: Rudat al-Tar

text:
Rudat al-Tar ( rūḍat aṭ-ṭār) là một ngôi làng Syria nằm ở Al-Suqaylabiyah Nahiyah ở huyện Al-Suqaylabiyah, Hama. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), ngôi làng có dân số 744 người trong cuộc điều tra dân số năm 2004.

Tham khảo


title: Ian Hunter (chính khách)

text:
Ian Keith Hunter (sinh ngày 23 tháng 9 năm 1960) là một chính khách Úc, đại diện cho chi nhánh Nam Úc của Đảng Lao động Úc trong Hội đồng Lập pháp Nam Úc kể từ cuộc bầu cử tiểu bang 2006. Hunter phục vụ trong Nội các Nam Úc từ tháng 10 năm 2011 đến 2018.

Đời tư
Hunter, 52 tuổi, kết hôn với đối tác lâu dài của mình, Leith Semmens, 42 tuổi, vào tháng 6 tại Jun, tỉnh Granada ở miền nam Tây Ban Nha vào ngày 19 tháng 12 năm 2012. Hunter là một người vô thần, và đã đóng góp một chương cho cuốn sách Vô thần của Úc năm 2010 về chủ đề "Nghị viện và cầu nguyện". Điều này theo sau những chỉ trích của giới truyền thông sau khi ông nói đến việc thực hành khai mạc quốc hội với lời cầu nguyện là "cổ xưa" và "lãng phí thời gian".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Parliamentary Profile: SA Parliament website
 Parliamentary Profile: SA Labor website

Sinh năm 1960
Nhân vật còn sống
Chính khách đồng tính nam


title: Schausia dispar

text:
Schausia dispar là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Schausia


title: Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2011 - Đôi nữ

text:
Serena Williams và Venus Williams là đương kim vô địch, tuy nhiên cả hai đều rút khỏi giải đấu với lần lượt bị thuyên tắc phổi và chấn thương hông. Trong trận chung kết, Andrea Hlaváčková và Lucie Hradecká đánh bại cặp đôi hạt giống số 7 Sania Mirza và Elena Vesnina, 6–4, 6–3.

Hạt giống

Kết quả

Chung kết

Nửa trên

Nhánh 1

Nhánh 2

Nửa dưới

Nhánh 3

Nhánh 4

Tham khảo

 Main draw

Đôi nữ
Giải quần vợt Pháp Mở rộng - Đôi nữ
Giải quần vợt Pháp Mở rộng theo năm - Đôi nữ
Thể thao nữ năm 2011
Thể thao nữ Pháp năm 2011


title: Leptobatopsis lepida

text:
Leptobatopsis lepida là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Leptobatopsis


title: Free banking

text:
Free banking là một thỏa thuận tiền tệ trong đó các ngân hàng được tự do phát hành tiền của mình (tiền giấy) đồng thời không phải tuân theo các quy định đặc biệt nào ngoài những quy định áp dụng cho hầu hết các doanh nghiệp.

Trong hệ thống free banking, các lực lượng thị trường khác nhau kiểm soát nguồn cung cấp tổng lượng tiền giấy và tiền gửi có thể được hỗ trợ bởi bất kỳ kho dự trữ tiền mặt nhất định nào, trong đó dự trữ tiền bao gồm hàng hóa khan hiếm (chẳng hạn như vàng) hoặc dự trữ nhân tạo có giới hạn như tiền định danh do ngân hàng trung ương phát hành.

Tuy nhiên, trong các phiên bản nghiêm ngặt nhất của free banking, một là ngân hàng trung ương không có vai trò nào cả, hoặc hai là nguồn cung tiền của ngân hàng trung ương được cho là sẽ bị "đóng băng" vĩnh viễn. Do đó, không có cơ quan chính phủ nào đóng vai trò là "người cho vay cuối cùng" độc quyền, rồi giao việc đó cho khu vực tư nhân như đã xảy ra ở Mỹ trong cơn hoảng loạn năm 1907. Cũng không có bất kỳ bảo hiểm hỗ trợ nào của chính phủ đối với tiền giấy hoặc tiền gửi tài khoản ngân hàng.

Phe ủng hộ gồm Fred Foldvary, David D. Friedman, Friedrick Hayek, George Selgin, Steven Horwitz, and Richard Timberlake.

Lịch sử
Banking ở một số thời điểm và một số nơi đã được quản lý chặt chẽ hơn so với những chỗ khác, ngược lại, ở một số lúc và địa điểm khác thì nó hầu như không được quy định, mang lại một số kinh nghiệm về free banking ít nhiều. Free banking đã tồn tại ở hơn 60 quốc gia. Hệ thống phát hành giấy bạc có tính cạnh tranh đầu tiên khởi điểm cách đây hơn 1.000 năm tại Trung Quốc (xem bên dưới). Free banking phổ biến vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Dowd, Kevin, ed. (1992), The Experience of Free Banking, Luân Đôn: Routledge liệt kê hầu hết các phần về free banking được biết đến hiện nay và thảo luận chi tiết về một số chúng, bao gồm Canada, Colombia, Phúc Châu, Pháp và Ireland. Các thỏa thuận tiền tệ với việc độc quyền phát hành giấy bạc, bao gồm phát hành kho bạc chính phủ, hội đồng tiền tệ và ngân hàng trung ương, đã thay thế tất cả các giai đoạn free banking vào giữa thế kỷ 20. Có một số lý do giải thích cho sự sụp đổ của free banking:

 Các lý thuyết kinh tế khẳng định tính ưu việt của ngân hàng trung ương
 Mong muốn bắt chước các thể chế của các nền kinh tế tiên tiến hơn, đặc biệt là Vương quốc Anh. Ngân hàng Anh là hình mẫu cho nhiều ngân hàng trung ương sau này, ngay cả bên ngoài Đế quốc Anh
 Mong muốn của các chính phủ quốc gia để thu thập seigniorage (doanh thu phát hành tiền) từ việc phát hành tiền giấy
 Các cuộc khủng hoảng tài chính trong một số hệ thống free banking đã tạo ra nhu cầu thay thế free banking bằng một hệ thống khác mà những người ủng hộ hy vọng sẽ có ít vấn đề hơn

Một số nhà kinh tế học nổi tiếng thế kỷ 18 và 19 đã lên tiếng bảo vệ free banking, đáng chú ý nhất là Adam Smith, trái ngược với học thuyết hóa đơn thực tế. Tuy nhiên, sau giữa thế kỷ 19, các nhà kinh tế hứng thú đến các vấn đề tiền tệ chuyển sự quan tâm đến chủ đề khác, và free banking ít được chú ý hơn. Free banking, một chủ đề của cuộc tranh luận mới giữa các nhà kinh tế, có một khởi đầu hiện đại hơn vào năm 1976 với cuốn sách The Denationalization of Money, của nhà kinh tế Friedrich_Hayek, người ủng hộ quan điểm các chính phủ quốc gia ngừng tuyên bố độc quyền phát hành tiền tệ, và cho phép các tổ chức phát hành tư nhân như ngân hàng tự nguyện cạnh tranh để làm được điều đó.

Trong những năm 1980, điều này mở rộng thành một lý thuyết ngày càng phức tạp về tiền tệ thị trường tự do và banking, với những người đề xuất là Lawrence H. White, George Selgin và Richard Timberlake ngày càng tập trung vào việc viết và nghiên cứu khái niệm này, liên quan đến lý thuyết và ứng dụng hiện đại, hoặc nghiên cứu lịch sử free banking tự phát.

Úc
Vào cuối thế kỷ 19, ngân hàng ở Úc chịu rất ít quy định. Có bốn ngân hàng lớn với hơn 100 chi nhánh, hệ thống đó đã chiếm gần nửa hoạt động kinh doanh ngân hàng, và Ngân hàng nhánh và ngân hàng tiền gửi tiên tiến hơn nhiều so với các quốc gia được quản lý chặt chẽ hơn như Anh và Mỹ. Các ngân hàng chấp nhận tiền của nhau với mức ngang giá. Biên lãi vào khoảng 4% / năm. Vào những năm 1890, một cuộc Khủng hoảng giá đất đã gây ra sự sụp đổ của nhiều ngân hàng nhỏ hơn và các hiệp hội xây dựng. Luật phá sản được đưa ra vào thời điểm đó đã cho các con nợ ngân hàng những điều khoản hào phóng mà họ có thể tái cơ cấu theo, và hầu hết các ngân hàng sử dụng điều này như một phương tiện để cơ cấu lại các khoản nợ có lợi cho họ, mặc dù điều đó không thực sự cần thiết.

Thụy Sĩ
Vào thế kỷ 19, một số bang của Thụy Sĩ bãi bỏ quy định ngân hàng, cho phép nhập cảnh và phát hành tiền giấy tự do. Các bang vẫn giữ quyền tài phán đối với hoạt động ngân hàng cho đến khi Luật Ngân hàng Liên bang được ban hành vào năm 1881. Việc trung ương hóa phát hành giấy bạc đã làm giảm vấn đề đang tồn tại là "một loạt các loại tiền giấy có chất lượng khác nhau ... với tỷ giá hối đoái biến động."

Scotland
Free banking ở Scotland kéo dài từ năm 1716 đến năm 1845, và được cho là phiên bản free banking được nghiên cứu và phát triển nhiều nhất. Hệ thống được tổ chức quanh ba ngân hàng điều lệ - Ngân hàng Scotland, Ngân hàng Hoàng gia Scotland, và Công ty Linen của Anh - và nhiều ngân hàng chưa được kiểm tra. Nó tạo ra một hệ thống ngân hàng có tính cạnh tranh và ổn định cao.

Liên bang Hoa Kỳ
Mặc dù giai đoạn từ năm 1837 đến năm 1864 ở Mỹ thường được gọi là Kỷ nguyên Free Banking, thuật ngữ này là một cách hiểu sai về định nghĩa "free banking" ở trên. Free Banking ở Hoa Kỳ trước Nội chiến đề cập đến các hệ thống ngân hàng tiểu bang khác nhau dựa trên những gì được gọi là luật "free banking" vào thời điểm đó. Những luật này khiến những người mới tham gia cần phải đảm bảo các điều lệ, mỗi điều lệ phải được cơ quan lập pháp bang bỏ phiếu với những cơ hội tham nhũng rõ ràng. Các luật ngân hàng chung này cũng hạn chế hoạt động của các ngân hàng ở những mặt quan trọng. Quan trọng nhất, các ngân hàng tự do của Hoa Kỳ không những chỉ có thể có một văn phòng và phải cung cấp chứng khoán cho tờ tiền của họ bằng vàng dự trữ mà còn phải mua và giao nộp cho cơ quan ngân hàng tiểu bang một số chứng khoán mà luật tiểu bang cho là có thể chấp nhận được cho mục đích này. Chứng khoán nói chung bao gồm trái phiếu của các chính phủ tiểu bang. Sự sụt giá của những trái phiếu này là nguyên nhân chính dẫn đến sự thất bại của các ngân hàng tự do trong nhiều đợt khác nhau khi nhiều ngân hàng rơi vào tình trạng thất bại. Do đó, việc thiếu ngân hàng chi nhánh đã khiến tiền giấy do nhà nước phát hành được chiết khấu ở các tỷ giá khác nhau khi dòng tiền đã chảy đi được một khoảng cách đáng kể so với nguồn, và cũng gây bất tiện. Khấu hao tài sản nói chung cũng được sử dụng để làm lí do cho các thất bại. Một số tác giả cho rằng tỷ lệ thất bại ngân hàng cao trong thời kỳ Free Banking ở Mỹ cuối cùng là do những hạn chế đối với danh mục tài sản của các ngân hàng. Để biết thêm về tài liệu, xem và Sau đó, từ năm 1863 đến năm 1913, được gọi là Kỷ nguyên Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng quốc doanh hoạt động theo hệ thống free banking. Một số học giả nhận thấy rằng hệ thống này hầu như ổn định hơn so với các Ngân hàng Quốc gia của thời đại đó.

Thụy Điển
Thụy Điển có hai thời kỳ free banking, 1830–1860 và 1860–1902. Sau cuộc khủng hoảng ngân hàng năm 1857, đã có sự gia tăng ủng hộ các ngân hàng tư nhân và các tổ chức phát hành tiền tư nhân trong xã hội (đặc biệt là Ngân hàng Stockholm Enskilda, được thành lập năm 1856). Một luật ngân hàng mới đã được quốc hội thông qua vào năm 1864, bãi bỏ quy định về lãi suất. Những thập kỷ sau đó đánh dấu đỉnh cao của kỷ nguyên free banking của Thụy Điển. Sau năm 1874, không có ngân hàng tư nhân mới nào được thành lập. Năm 1901, việc phát hành tiền tư nhân bị cấm. Nghiên cứu về kỷ nguyên free banking của Thụy Điển cho thấy sự ổn định của nó, và một ngân hàng thất bại vì liên quan đến lừa đảo trong 70 năm.

Trung Quốc
Jiaozi là một dạng tiền giấy xuất hiện vào khoảng thế kỷ thứ 10 ở thủ phủ Thành Đô, Tứ Xuyên, Trung Quốc. Từ năm 960 đến năm 1004, tiền giấy hoàn toàn do các thương gia tư nhân điều hành. Cho đến khi chính phủ quyết định điều chỉnh hoạt động kinh doanh do các vụ gian lận và tranh chấp bị cáo buộc ngày càng tăng, chính phủ đã cấp 16 giấy phép cho các thương nhân lớn nhất.

Tham khảo

Kinh tế học


title: Alisha Lehmann

text:
Alisha Lehmann (sinh ngày 21 tháng 1 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá người Thụy Sĩ thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ của FA WSL  Aston Villa và  Đội tuyển quốc gia Thụy Sĩ. Trước đây cô đã chơi cho BSC YB Frauen của  Nationalliga A và West Ham United của FA WSL và được cho mượn tới Everton của FA WSL.

Sự nghiệp câu lạc bộ
phải|nhỏ|Lehmann trong màu áo West Ham United năm 2018

BSC YB Frauen
Lehmann bắt đầu sự nghiệp câu lạc bộ chuyên nghiệp của mình tại câu lạc bộ Thụy Sĩ BSC YB Frauen và ghi 25 bàn thắng trong 52 lần ra sân trong thời gian ở câu lạc bộ.

West Ham United
West Ham United ký hợp đồng với Lehmann từ BSC YB Frauen vào tháng 8 năm 2018. Có thông tin cho rằng huấn luyện viên của West Ham Matt Beard ấn tượng với màn trình diễn của Lehmann tại Giải vô địch bóng đá nữ U-19 châu Âu 2018 mà Thụy Sĩ đăng cai.Vào tháng 4 năm 2019, West Ham đã gia hạn hợp đồng với Lehmann sau khi cô ghi được 9 bàn thắng sau 30 lần ra sân trên mọi đấu trườngvà giúp câu lạc bộ lọt vào trận chung kết Cúp FA nữ.

Everton (mượn)
Vào ngày 27 tháng 1 năm 2021, có thông báo rằng Lehmann đã chuyển đến Everton theo dạng cho mượn cho đến cuối mùa giải.

Aston Villa
Lehmann sau đó gia nhập Aston Villa cho mùa giải 2021-22. Vào tháng 7 năm 2022 , cô đã ký gia hạn hợp đồng một năm với Aston Villa cho mùa giải 2022-23, sau 23 lần ra sân và ghi được 4 bàn thắng trong mùa giải đầu tiên của cô tại câu lạc bộ.

Sự nghiệp quốc tế
Lehmann đã có lần đầu tiên khoác áo đội tuyển quốc gia Thụy Sĩ vào tháng 9 năm 2017. Cô đã ghi bàn thắng quốc tế đầu tiên của mình vào ngày 2 tháng 3 năm 2018 trước Phần Lan tại Cúp bóng đá nữ Síp 2018.

Lehmann không có mặt cho đội tuyển quốc gia Thụy Sĩ tại Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2022 vì cô cảm thấy rằng mình chưa "sẵn sàng tinh thần" để tham gia giải đấu.

Cuộc sống cá nhân
Lehmann công khai là người song tính. Trước đây cô được xác định là đồng tính nữ. Trước đây cô đã từng hẹn hò với Ramona Bachmann. Cô đang có mối quan hệ với tiền vệ Douglas Luiz của Aston Villa.

Trong văn hóa đại chúng
Vào năm 2019, Lehmann đã được giới thiệu trong loạt phim BBC Three's Youngest Football Boss cùng với bạn lúc đó là Ramona.

Tính đến tháng 2022 năm 9.6, cô ấy có hơn 131,000 triệu người theo dõi trên Instagram và hơn 131000 người theo dõi trên Twitter, khiến cô ấy trở thành một trong những cầu thủ bóng đá nữ được theo dõi nhiều nhất thế giới trên mạng xã hội.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

 Tính đến trận đấu diễn ra ngày 8 tháng 4 năm 2022. Tỷ số Thụy Sĩ được liệt kê đầu tiên, cột tỷ số cho biết tỷ số sau mỗi bàn thắng của Lehmann.

Honours
West Ham United

 Women's FA Cup runner-up: 2018–19

Switzerland U17

 UEFA Women's Under-17 Championship runner-up: 2015

Tham Khảo
Sinh năm 1999
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nữ Thụy Sĩ
Cầu thủ bóng đá nữ nước ngoài ở Anh
Cầu thủ Super League nữ
Tiền đạo bóng đá hiệp hội nữ
Cầu thủ đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Thụy Sĩ
Cầu thủ nữ West Ham United F.C.
Cầu thủ Everton F.C. (nữ)
Cầu thủ bóng đá nữ Thụy Sĩ ở nước ngoài
Vận động viên Thụy Sĩ ở nước ngoài ở Anh
Vận động viên lưỡng tính
Cầu thủ bóng đá hiệp hội LGBT
Vận động viên LGBT Thụy Sĩ
Vợ và bạn gái của các cầu thủ bóng đá
Cầu thủ BSC YB Frauen
Cầu thủ Swiss Women's Super League
Người LGBT thế kỷ 21
Cầu thủ bóng đá Aston Villa W.F.C.
Người huyện Bern-Mittelland
Vận động viên bang Bern


title: Lepidodelta vadoni

text:
Lepidodelta vadoni là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lepidodelta


title: Google Sheets

text:
Google Sheets là một chương trình bảng tính được bao gồm như một phần của bộ phần mềm văn phòng dựa trên web miễn phí được cung cấp bởi Google trong dịch vụ Google Drive của mình.  Dịch vụ này cũng bao gồm Google Docs và Google Slides, một trình xử lý văn bản và chương trình trình bày tương ứng.  Google Sheets có sẵn dưới dạng một ứng dụng web, ứng dụng di động cho Android, iOS, Windows, BlackBerry và dưới dạng ứng dụng trên máy tính để bàn trên ChromeOS của Google.  Ứng dụng này tương thích với các định dạng file Microsoft Excel.  Ứng dụng cho phép người dùng tạo và chỉnh sửa các file trực tuyến trong khi cộng tác với những người dùng khác trong thời gian thực.  Chỉnh sửa được theo dõi bởi người dùng với lịch sử sửa đổi trình bày các thay đổi.  Vị trí của biên tập viên được tô sáng bằng màu sắc và con trỏ dành riêng cho biên tập viên và hệ thống quyền điều chỉnh những gì người dùng có thể làm.  Các bản cập nhật đã giới thiệu các tính năng sử dụng máy học, bao gồm "Khám phá", đưa ra câu trả lời dựa trên các câu hỏi ngôn ngữ tự nhiên trong bảng tính.

Lịch sử
Bộ Drive nổi lên từ việc mua lại các sản phẩm khác của Google và '''Google Sheets''' có sự khởi đầu là ứng dụng XL2Web.  XL2Web là một ứng dụng bảng tính dựa trên web được phát triển bởi 2Web Technologies, được Google mua lại vào năm 2006  và biến thành Bảng tính Google Labs.  Nó đã được đưa ra dưới dạng thử nghiệm cho một số lượng người dùng hạn chế, trên cơ sở ai đến trước được phục vụ trước vào ngày 6 tháng 6 năm 2006.  Thử nghiệm giới hạn sau đó đã được thay thế bằng phiên bản beta dành cho tất cả chủ sở hữu Tài khoản Google, cùng lúc với thông cáo báo chí chính thức được phát hành.  Vào tháng 3 năm 2010, Google đã mua lại công ty cộng tác tài liệu trực tuyến DocVerse.  DocVerse cho phép cộng tác trực tuyến nhiều người dùng trên tài liệu tương thích với Excel cũng như các định dạng Microsoft Office khác như Word và PowerPoint.  Các cải tiến dựa trên DocVerse đã được công bố và triển khai vào tháng 4 năm 2010  Vào tháng 6 năm 2012, Google đã mua Quickoffice, một "nhà lãnh đạo trong các giải pháp năng suất văn phòng", đặc biệt nhấn mạnh vào "khả năng tương tác liền mạch với các định dạng tệp phổ biến" của Quickoffice.  Vào tháng 10 năm 2012, Bảng tính Google đã được đổi tên thành Google Sheets và một ứng dụng Chrome đã được phát hành cung cấp lối tắt cho Trang tính trên trang tab mới của Chrome.

Nền tảng
Google Sheets có sẵn dưới dạng một ứng dụng web được hỗ trợ trên các trình duyệt web Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer, Microsoft Edge và Apple Safari.  Người dùng có thể truy cập tất cả các bảng tính, trong số các file khác, thông qua trang web Google Drive.  Vào tháng 6 năm 2014, Google đã giới thiệu một trang chủ trang web dành riêng cho Trang tính chỉ chứa các file được tạo bằng Sheets.  Vào năm 2014, Google đã ra mắt một ứng dụng di động dành riêng cho Sheets trên hệ điều hành di động Android và iOS.  Vào năm 2015, trang web di động cho Sheets đã được cập nhật với giao diện "đơn giản hơn, đồng bộ hơn" và trong khi người dùng có thể đọc bảng tính thông qua các trang web di động, người dùng cố gắng chỉnh sửa sẽ được chuyển hướng tới ứng dụng di động để loại bỏ chỉnh sửa trên web di động.

Tính năng, đặc điểm

Chỉnh sửa

Lịch sử hợp tác và sửa đổi
Google Sheets phục vụ như một công cụ cộng tác để chỉnh sửa bảng tính hợp tác trong thời gian thực.  Các tài liệu có thể được chia sẻ, mở và chỉnh sửa cùng lúc bởi nhiều người dùng và người dùng có thể thấy các thay đổi theo từng ký tự khi các cộng tác viên khác thực hiện các chỉnh sửa.  Các thay đổi được lưu tự động vào máy chủ của Google và lịch sử sửa đổi sẽ được lưu tự động để các chỉnh sửa trong quá khứ có thể được xem và hoàn nguyên.  Vị trí hiện tại của trình soạn thảo được thể hiện bằng màu/con trỏ dành riêng cho trình soạn thảo, vì vậy nếu một trình soạn thảo khác tình cờ xem phần tài liệu đó, họ có thể thấy các chỉnh sửa khi chúng xảy ra.  Chức năng trò chuyện bên cho phép cộng tác viên thảo luận về chỉnh sửa.  Lịch sử sửa đổi cho phép người dùng xem các bổ sung được thực hiện cho một tài liệu, với mỗi tác giả được phân biệt bằng màu sắc.  Chỉ có thể so sánh các bản sửa đổi liền kề và người dùng không thể kiểm soát tần suất lưu bản sửa đổi.  Các file có thể được xuất sang máy tính cục bộ của người dùng ở nhiều định dạng như PDF ODF và Office Open XML.  Sheets hỗ trợ gắn thẻ cho mục đích lưu trữ và tổ chức.

Khám phá
Ra mắt cho toàn bộ bộ Drive vào tháng 9 năm 2016, "Khám phá" cho phép chức năng bổ sung thông qua học máy.  Trong Google Sheets, Explore cho phép người dùng đặt câu hỏi, chẳng hạn như "Có bao nhiêu đơn vị được bán vào Thứ Sáu Đen?" Và Explore sẽ trả lời câu trả lời mà không yêu cầu kiến thức về công thức từ người dùng. Tháng 6 năm 2017, Google đã mở rộng tính năng Explore trong Google Sheets để tự động xây dựng biểu đồ và trực quan hóa dữ liệu, và một lần nữa mở rộng nó vào tháng 12 để có tính năng học máy có khả năng tự động tạo bảng xoay. Tháng 10 năm 2016, Google đã công bố bổ sung "Vật phẩm hành động" vào Sheets.  Nếu người dùng chỉ định một tác vụ trong Sheets, dịch vụ sẽ gán hành động đó một cách thông minh cho người dùng được chỉ định.  Google tuyên bố điều này sẽ giúp các cộng tác viên khác dễ dàng hình dung ra ai chịu trách nhiệm cho một nhiệm vụ.  Khi người dùng truy cập Google Drive hoặc Sheets, bất kỳ file nào chứa các tác vụ được gán cho chúng sẽ được tô sáng bằng huy hiệu. Tháng 3 năm 2014, Google đã giới thiệu các tiện ích bổ sung; các công cụ mới từ các nhà phát triển bên thứ ba bổ sung thêm nhiều tính năng cho Google Sheets.

Chỉnh sửa ngoại tuyến
Để xem và chỉnh sửa bảng tính ngoại tuyến trên máy tính, người dùng cần sử dụng trình duyệt web Google Chrome.  Tiện ích mở rộng Chrome, Google Docs Offline, cho phép người dùng kích hoạt hỗ trợ ngoại tuyến cho Sheets và các file Drive khác trên trang web Google Drive.  Các ứng dụng Android và iOS vốn hỗ trợ chỉnh sửa ngoại tuyến.

Các file

Định dạng và giới hạn file được hỗ trợ
Các file ở các định dạng sau có thể xem và chuyển đổi sang định dạng Sheets:.xls (nếu mới hơn Microsoft Office 95),.xlsx,.xlsm,.xlt,.xltx,.xltm.ods,.csv,.tsv,.txt,.tab Kích thước tài liệu tổng thể được giới hạn ở mức 2 triệu ô.

G Suite
Ứng dụng Sheets và phần còn lại của bộ Drive được sử dụng miễn phí cho cá nhân, nhưng Sheets cũng có sẵn như một phần của dịch vụ G Suite tập trung vào doanh nghiệp của Google, là thuê bao hàng tháng cho phép thêm chức năng tập trung vào doanh nghiệp.

Chức năng khác
Một công cụ tìm và thay thế đơn giản có sẵn.  Dịch vụ này bao gồm một công cụ clipboard web cho phép người dùng sao chép và dán nội dung giữa Google Sheets và Docs, Slides và Drawings.  Bảng tạm web cũng có thể được sử dụng để sao chép và dán nội dung giữa các máy tính khác nhau.  Các mục đã sao chép được lưu trữ trên máy chủ của Google trong tối đa 30 ngày.  Google cung cấp tiện ích mở rộng cho trình duyệt web Google Chrome có tên Office chỉnh sửa cho Docs, Sheets và Slides cho phép người dùng xem và chỉnh sửa tài liệu Microsoft Excel trên Google Chrome, thông qua ứng dụng Sheets.  Tiện ích mở rộng có thể được sử dụng để mở các tệp Excel được lưu trữ trên máy tính bằng Chrome, cũng như để mở các tệp gặp phải trên web (dưới dạng tệp đính kèm email, kết quả tìm kiếm trên web, v.v.) mà không cần phải tải xuống.  Tiện ích mở rộng được cài đặt trên Chrome OS theo mặc định.

Google Cloud Connect là một plugin cho Microsoft Office 2003, 2007 và 2010 có thể tự động lưu trữ và đồng bộ hóa bất kỳ tài liệu Excel nào với Google Sheets (trước khi giới thiệu Drive).  Bản sao trực tuyến được tự động cập nhật mỗi khi tài liệu Microsoft Excel được lưu.  Tài liệu Microsoft Excel có thể được chỉnh sửa ngoại tuyến và được đồng bộ hóa sau khi trực tuyến.  Google Cloud Connect duy trì các phiên bản tài liệu Microsoft Excel trước đó và cho phép nhiều người dùng cộng tác bằng cách làm việc trên cùng một tài liệu cùng một lúc.  Tuy nhiên, Google Cloud Connect đã ngừng hoạt động kể từ ngày 30 tháng 4 năm 2013, vì theo Google, Google Drive đạt được tất cả các tác vụ trên, "với kết quả tốt hơn".

Chú thích

Phần mềm xử lý bảng tính
Phần mềm Google


title: Anthony Laffor

text:
Anthony Snoti Laffor (sinh ngày 17 tháng 2 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá người Liberia thi đấu cho câu lạc bộ Nam Phi Mamelodi Sundowns, chủ yếu ở vị trí tiền vệ chạy cánh.

Sự nghiệp
Sinh ra ở Monrovia, Laffor chơi bóng ở Liberia, Ghana, và Nam Phi cho các đội LISCR, Ashanti Gold, Jomo Cosmos, Supersport United và Mamelodi Sundowns.

Anh ra mắt quốc tế cho Liberia năm 2003, và từng thi đấu ở vòng loại FIFA World Cup. Vào tháng 6 năm 2012, Laffor bị loại khỏi đội hình tham dự vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 2013. Ngày 24 tháng 3 năm 2013 anh ghi bàn thắng đầu tiên cho Liberia vào lưới Uganda tại Samuel Kanyan Doe (SKD) Complex ở Paynesville.

Bàn thắng quốc tế
Tỉ số và kết quả liệt kê bàn thắng của Liberia trước.

Tham khảo

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Tiền đạo bóng đá
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Liberia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Liberia
Cầu thủ bóng đá Jomo Cosmos F.C.
Nhân vật thể thao từ Monrovia
Cầu thủ bóng đá SuperSport United F.C.
Cầu thủ bóng đá Mamelodi Sundowns F.C.
Cầu thủ bóng đá Ashanti Gold SC


title: John Turturro

text:
John Michael Turturro (, sinh ngày 28/2/1957) là nam diễn viên, đạo diễn, sản xuất phim người Mỹ. Ông được biết đến với những đóng góp cho phong trào phim độc lập. Ông đã xuất hiện trong hơn sáu mươi phim điện ảnh và từng làm việc với anh em đạo diễn nhà Coen, Adam Sandler và Spike Lee. Bắt đầu sự nghiệp diễn xuất vào đầu những năm 1980, Turturro được biết tới qua phim "Five Corners" (1987). Ông sau đó nổi tiếng qua các phim "Do the Right Thing" (1989, đạo diễn Spike Lee), "Miller's Crossing" (1990, đạo diễn Coen). Phim "Barton Fink" năm 1991 mang về cho ông giải Nam chính xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Cannes. Các vai diễn nổi bật sau đó của ông có thể kể đến như Herb Stempel trong "Quiz Show" (1994), Jesus Quintana trong "The Big Lebowski" (1998) và "The Jesus Rolls" (2020), Pete trong "O Brother, Where Art Thou?" (2000), Seymour Simmons trong loạt phim "Transformers" và Carmine Falcone trong "The Batman".

Ngoài một giải Emmy, Turturro cũng từng được đề cử bốn giải SAG, hai giải Quả cầu vàng và bốn giải Tinh thần độc lập.

Thời thơ ấu
John Turturro sinh năm 1957 tại Brooklyn, New York. Cha mẹ là bà Katherine Florence và ông Nicholas Turturro. Ông bà ngoại là người Sicily, trong khi cha ông là người Giovinazzo, đều đến từ Ý.

Turturro từng theo học Đại học New York ở New Paltz và tốt nghiệp bằng Cử nhân Nghệ thuật (BA), ông cũng có bằng Thạc sĩ Nghệ thuật (MFA) của Đại học Yale.

Danh sách phim

Điện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 John Turturro  at Internet Off-Broadway Database

Người đoạt giải Primetime Emmy
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Nam diễn viên sân khấu Mỹ
Nam biên kịch Mỹ
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên đến từ thành phố New York
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Sinh năm 1957


title: Handaoia albipes

text:
Handaoia albipes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Handaoia


title: SBS funE

text:
SBS funE (trước đây là UTV, E! và SBS E!) là một kênh truyền hình cáp và vệ tinh Hàn Quốc thuộc sở hữu của SBS.

Ra mắt với tên UTV vào 16 tháng 8 năm 2005, sau đó trở thành E! vào 1 tháng 1 năm 2009 sau thỏa thuận giữa SBS và Comcast vào 5 tháng 9 năm 2008. Sử dụng nhãn hiệu E! dưới chính sách của Comcast, chương trình bao gồm hầu hết các chương trình từ kênh E! Mỹ, nhưng cũng có các chương trình từ đối tác Hàn Quốc, cũng như của SBS. Số lượng chương trình của E! giảm xuống từ đó.

Kênh chính thức đổi tên thành SBS E! vào 1 tháng 11 năm 2011, chỉ giữ lại logo E! màu đỏ. Kênh đổi thành SBS funE vào 1 tháng 1 năm 2014, hoàn toàn loại bỏ thương hiệu Comcast.

Tham khảo

Logo

Liên kết ngoài

funE
Đài truyền hình tiếng Triều Tiên
Kênh truyền hình Hàn Quốc


title: Plusiodonta repellans

text:
Plusiodonta repellans là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Plusiodonta


title: Lee Bum-soo

text:
Lee Bum-soo (; sinh ngày 10 tháng 12 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá Hàn Quốc thi đấu ở vị trí thủ môn cho Gyeongnam FC.

Sự nghiệp
Lee Bum-soo được lựa chọn bởi Jeonbuk Hyundai ở đợt tuyển quân K League 2010. Anh chuyển đến Gyeongnam FC ngày 4 tháng 1 năm 2017.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1990
Nhân vật còn sống
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ bóng đá nam Hàn Quốc
Cầu thủ bóng đá Jeonbuk Hyundai Motors FC
Cầu thủ bóng đá Seoul E-Land FC
Cầu thủ bóng đá Daejeon Citizen FC
Cầu thủ bóng đá Gyeongnam FC
Cầu thủ bóng đá K League 1
Cầu thủ bóng đá K League 2


title: Orthogrammica hilaris

text:
Orthogrammica hilaris là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Orthogrammica


title: Neoniphon marianus

text:
Neoniphon marianus là một loài cá biển thuộc chi Neoniphon trong họ Cá sơn đá. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1829.

Từ nguyên
Tính từ định danh marianus bắt nguồn từ marian, tên thường gọi của loài cá này ở vùng Caribe với ý nghĩa là "một loại cá nhiều xương và ít thịt".

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ North Carolina (Hoa Kỳ), N. marianus được phân bố trải dài về phía nam đến Bahamas, vịnh México, và từ bán đảo Yucatán đến khắp vùng biển Caribe, gồm Antilles đến đảo Trinidad.

N. marianus thường được tìm thấy chủ yếu ở vùng nước khá sâu, thường sâu dưới 30 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở N. marianus là 22 cm. Thân màu đỏ hồng, ánh bạc với các hàng sọc vàng và đỏ dọc hai bên lườn. Vùng dưới đầu màu trắng bạc. Sau mắt có vạch màu xám bạc. Phần gai vây lưng có màu vàng cam, chóp gai trắng với một hàng đốm trắng gần sát gốc. Vây hậu môn và vây lưng mềm trong suốt. Vây đuôi có viền đỏ ở hai thùy. Gai hậu môn thứ ba dài và cứng, màu trắng.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 4; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

Sinh thái học
Thức ăn của N. marianus chủ yếu là các loài động vật giáp xác, thường là tôm và cua.

Thương mại
N. marianus là một loài ít có giá trị thương mại trong ngành ngư nghiệp, có thể được nuôi làm cá cảnh hoặc làm cá thực phẩm.

Tham khảo

M
Cá Đại Tây Dương
Cá Mỹ
Cá México
Cá Cuba
Cá Jamaica
Cá Trinidad và Tobago
Cá Tiểu Antilles
Động vật được mô tả năm 1829


title: Gạch bùn

text:
Gạch bùn là một loại gạch được tạo ra từ hỗn hợp của đất sét trộn, bùn, cát và nước, trộn với một chất liệu kết dính như trấu hay rơm, còn được biết đến bằng tên trong tiếng Tây Ban Nha là adobe. Thợ làm gạch tạo ra được một hỗn hợp cứng và phơi khô chúng dưới ánh mặt trời trong khoảng thời gian 25 ngày.

Tại các vùng khí hậu ấm mà thiếu gỗ để làm nguyên liệu cho lò nung thì gạch thường được phơi dưới ánh nắng mặt trời. Trong một số trường hợp thợ làm gạch tăng tuổi thọ của gạch bùn bằng cách xếp gạch nung lên trên hoặc phủ vữa ở bên ngoài.

Thời cổ đại

Các cư dân Nam Á ở Mehrgarh đã xây dựng và sống trong các ngôi nhà bằng gạch bùn từ khoảng 7000 đến 3300 năm trước công nguyên. Gạch bùn được sử dụng tại hơn 15 địa điểm đã được nghiên cứu từ thế kỷ thứ ba trước công nguyên được xem như là dấu vết văn hoá chính của nền văn minh lưu vực sông Ấn cổ. Gạch bùn còn được sử dụng tại Trung Đông trong suốt thời kì Tiền đồ sứ Đồ đá mới B. Các cư dân Lưỡng Hà sử dụng "gạch phơi khô dưới ánh nắng mặt trời" tại các công trình xây dựng của họ; thường là những viên gạch phẳng trên gạch bùn dạng lồi. Một số viên gạch được tạo hình trong khuôn vuông và được nắn tròn nên ở giữa thường dày hơn hai bên.

Tại Crete, trong thời kì văn minh Minos, ở Knossos có những dấu tích khảo cổ cho thấy gạch phơi dưới mặt trời đã được sử dụng trong thời đại đồ đá mới (khoảng trước 3400 năm trước công nguyên).

Gạch bùn còn được sử dụng ở một số khu vực trong thời kì tiền La Mã ở Ai Cập và được sử dụng rộng rãi hơn trong giai đoạn chịu ảnh hưởng của La Mã.

Thời cận đại và hiện đại

Nhà thờ hồi giáo lớn ở Djenné nằm ở miền trung của Mali là công trình kiến trúc bằng gạch bùn lớn nhất thế giới. Công trình này được hoàn thành vào đầu thế kỉ 20. Như các công trình kiến trúc ở vùng Sahel, nó được xây bằng một loại gạch bùn gọi là Banco. Đó là một loại gạch bùn làm từ bùn và trấu mịn, tạo thành hỗn hợp lên men. Hỗn hợp này sau đó có thể dùng để tạo ra gạch hoặc làm vữa. Loại vữa đó phải trát lại hàng năm.

Thời hiện đại, gạch bùn vẫn còn được sử dụng trong các công trình xây dựng tại các khu vực kém phát triển ở châu Phi (Niger, Sudan...) hay châu Á (Afghanistan, Pakistan...).

Chú thích

Tham khảo
 Possehl, Gregory L. (1996). Mehrgarh trong Oxford Companion to Archaeology, Brian Fagan biên tập. Nhà xuất bản Oxford University.

Xây dựng bền vững