title: Mai Ngọc Đỉnh

text:
Mai Ngọc Đỉnh (chữ Hán: 枚玉鼎; 1463 - 21 tháng 12, 1526), còn gọi là Từ Trinh Liêm Hoàng hậu (慈貞廉皇后), một phi tần của hoàng đế Lê Hiến Tông, sinh mẫu của An vương Lê Tuân.

Tiểu sử
Mai Ngọc Đỉnh người xã Biện Hạ, huyện Vĩnh Phúc. Cha bà tên là Mai Lũng (枚壠), người rất nghèo, sống bằng nghề buôn bán. Mẹ là Nguyễn Thị Tuyên (阮氏宣), người xã Đa Lộc, huyện Yên Định. Một hôm cha bà nằm mộng thấy bà Nguyễn thị ôm mặt trăng sáng đi vào phòng, bèn cho đó là điềm phúc, tất sẽ sinh ra con gái quý. Tháng 6, năm Quý Mùi (1463), bà được sinh ra, được đặt tên là Ngọc Đỉnh (玉鼎).

Khi lớn lên, bà nổi tiếng xinh đẹp, thông minh, người ở các làng xung quanh đều muốn cầu hôn nhưng bà đều từ chối. Năm 14 tuổi, bà đến Đông Kinh, vào cung hầu hạ cho một cung phi họ Cao (高氏), được yêu tương như con.

Năm Hồng Đức thứ 10 (1479), bà được bà Cao phi dâng lên cho Đông cung, hầu hạ Thái tử (tức Lê Hiến Tông). Rất được Thái tử sủng ái, không lâu sau sinh ra con trai trưởng là Lê Tuân (黎洵). Tuân tính người thông minh, học rộng, nhưng lại nóng tính, thích cãi lời, có lần định dùng thuốc độc hại bà, Hiến Tông nghe đến thì tỏ ra giận dữ. Từ đấy Lê Tuân không được Hiến Tông thích nữa.

Năm Hồng Đức thứ 19 (1497), Hiến Tông kế vị, phong bà làm Chiêu nghi, bậc cung phi thứ 2, bên cạnh chính cung là Trang Thuận Hoàng hậu và Nguyễn Kính phi, Lê Tuân được phong làm An vương (安王). Bấy giờ tuy là con trưởng nhưng Tuân không được Hiến Tông chọn làm Thái tử, mà là Lê Thuần (黎㵮), con của Trang Thuận hoàng hậu.

Năm Cảnh Thống thứ 7 (1504), Hiến Tông băng, trong triều có tranh cãi về chuyện kế vị. Bấy giờ bà Cao phi muốn An vương Tuân lên kế vị, Nguyễn Kính phi lại muốn lập Lê Tuấn (黎晭), bọn đại thần bấy giờ là Đàm Văn Lễ, Nguyễn Quang Bật tuân theo di chiếu, vẫn đưa Thái tử Lê Thuần kế vị, tức Lê Túc Tông. Túc Tông kế vị không bao lâu thì qua đời, Huy Gia Thái hoàng thái hậu bấy giờ định chọn Lã Côi vương, nhưng Nguyễn Kính phi dùng mưu lừa Thái hậu, lập Lê Tuấn, tức Lê Uy Mục.

Năm Đoan Khánh nguyên niên (1505), Uy Mục Đế giết hại Thái hoàng thái hậu trong cung, lại nghi kỵ tôn thất, truy xét tất cả. An vương Tuân cùng Mai Chiêu nghi tự biết ẩn mình, suốt thời gian Uy Mục Đế truy lùng tôn thất không bị nghi kỵ. Đến khi Lê Tương Dực dấy binh, phế bỏ Uy Mục Đế, sự tình mới được yên.

Ngày 21 tháng 12, năm Thống Nguyên thứ 5 (1526), Mai Chiêu nghi qua đời, thọ 63 tuổi, được tặng làm Từ Trinh Liêm Hoàng hậu (慈貞廉皇后).

Tham khảo

 Đại Việt thông sử - Lê Quý Đôn - Hậu phi truyện.

Sinh năm 1463
Mất năm 1526
Phi tần nhà Lê sơ
Người Vĩnh Phúc


title: Melitta nigricans

text:
Melitta nigricans là một loài ong trong họ Melittidae. Loài này được  miêu tả khoa học đầu tiên năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

nigricans
Động vật được mô tả năm 1905


title: Vườn Boboli

text:
Vườn Boboli (tiếng Ý: Giardino di Boboli) là một công viên tại Florence, Ý. Đây là nơi chứa một bộ sưu tập các tác phẩm điêu khắc có niên đại từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 18, với một số đồ cổ La Mã.

Lịch sử và bố trí vườn

Tên gọi
Vườn Boboli nằm ngay phía sau Cung điện Pitti, trụ sở chính của các Đại công tước Medici ở vùng Tuscany tại thành phố Florence. Đây là một trong những khu vườn Ý chính thống đầu tiên và quen thuộc nhất từ thế kỷ 16. Phong cách vườn tược từ giữa thế kỷ 16, được phát triển ở đây, đó là sự kết hợp của những trục dài, những con đường lớn được rải sỏi, một công trình lớn "được xây" bằng đá, các bức tượng và đài phun nước lộng lẫy được sử dụng, một lượng lớn các chi tiết tỉ mỉ, phối hợp giữa không gian nửa riêng tư và công cộng được báo hiệu bằng các điểm nhấn cổ điển: hang động, các tượng vệ nữ, một số ngôi đền và tương tự. Sự thoáng đãng của khu vườn, với một góc nhìn rộng trông thành phố, là một nét độc đáo vào thời điểm công trình này ra đời. Khu vườn tược rất xa hoa, nên không có bất kỳ ai ngoài gia đình Medici được phép tiếp cận khu vườn này, và không có các buổi giải trí hay tiệc tùng nào được tổ chức trong khu vườn.

Khu vườn Boboli được dành cho Eleonora di Toledo, vợ của Cosimo I de 'Medici. Từ lâu, cái tên Boboli hay được cho là bị nhầm do đọc sai từ "Bogoli", "Borgoli" hoặc "Bogole", một gia đình mà từ đó người ta đã mua đất để xây dựng khu vườn. Thực tế, các thành viên của gia đình Boboli đã tham gia các cuộc Thập tự chinh vào cuối thế kỷ thứ 11 và, do đó, họ đã bán "đồi Boboli", để lấy tiền cho việc di chuyển. Từ Jerusalem, họ cùng với các tu sĩ-chiến binh Saint John của Dòng Cứu tế Jerusalem (sau này gọi là Malta) đến Tây Ban Nha tại Uclès, nơi Hội Hiệp sĩ được cung cấp pháo đài để chống lại các vị vua Hồi giáo của bán đảo. Khi vua Castilla lấy pháo đài Uclés từ Hội này và chuyển cho Hội Hiệp sĩ của Santiago de Compostela, gia đình Boboli lại tiếp tục gắn bó với Hội Hiệp sĩ này (tuy nhiên, họ chỉ chấp nhận các thành viên đã lập gia đình trong khi các thành viên khác của Hội chỉ coi họ như là khách). Từ đó, khoảng 1215-1216, gia đình này đến Ba Lan, họ đã mua mảnh đất ngay cạnh cơ sở đầu tiên của Hội Hiệp sĩ Thánh Gioan của Dòng Cứu tế Jerusalem (Piasek Wielki, aso,... bên cạnh Stara Zagośc).. Một trong những hậu duệ nổi tiếng của họ là Thánh Andrew Bobola (trong tiếng Latin, họ của gia đình nói chung được viết ở dạng số nhiều là "Boboli", trong khi tên của đàn ông có biến thể "gens Bobola"). Từ thế kỷ 11 và đến tận ngày nay, cái tên "Boboli" ấy đã không thay đổi: vẫn còn có những người mang họ "Boboli" ở Florence. Do đó, không thể lập luận rằng tên "Boboli" là đọc sai của chữ "Bogole" - không thể nào lại sai cùng một kiểu như vậy đến 9 thế kỉ mà ngay tại trong nước Ý. Thực chất, các từ "Bogole", "Borgole" hoặc "Bogoli" là, trên thực tế, là đọc sai của tên "Boboli".

Cái tên Boboli chính nó bắt nguồn từ chữ "8V8" trong tiếng Etruscan, trong tiếng Latin thì thành "BOB", có nghĩa là "con bò". (Khi họ đến Ba Lan, họ đeo một chiếc nhẫn gia súc như là một kiểu gia huy, sau đó, vào năm 1328, họ lấy huy hiệu "leliwa". Đáng ngạc nhiên là, huy hiệu leliwa khá giống với huy hiệu của Fiesole, một thành phố có nguồn gốc từ văn minh Etruscan, ở gần và bên trên Florence: leliwa có một ngôi sao sáu cánh, trong khi Fiesole có một ngôi sao tám cánh, cùng với mặt trăng và ngôi sao ở cùng một vị trí tương ứng). Va cũng chú ý rằng vào cuối thời La Mã thời Trung cổ, từ "bobolus" có nghĩa là "bò".

Một nhà niên đại học người Ba Lan của thế kỷ 15, Jan Dlugosz, mô tả gia đình này là khởi nguồn từ "ex Reno", và "Reno" nên được hiểu là "Arno" chứ không phải "Rhine".

Cấu trúc vườn

Giai đoạn đầu tiên của khu vườn được khởi dựng khá khó khăn bởi Niccolò Tribolo - trước khi ông qua đời vào năm 1550, sau đó được tiếp tục bởi Bartolomeo Ammanati, với những đóng góp trong kế hoạch từ Giorgio Vasari, người đã vạch ra các hang động, cùng các tác phẩm điêu khắc của Bernardo Buontalenti. Kiến trúc phức tạp của hang động ở sân trước tách biệt cung điện khỏi khu vườn là bởi Buontalenti.

Khu vườn thiếu nguồn nước tự nhiên. Để tưới cây trong vườn, một ống dẫn được xây dựng từ sông Arno gần đó để cấp nước trong một hệ thống thủy lợi phức tạp.

Trục chính của khu vườn, ở chính giữa mặt tiền phía sau của cung điện, dựng trên đồi Boboli trên nền một hí trường sâu , dễ làm ta gợi nhớ đến hình dạng của khoảng một nửa số trường đua xe hoặc trường đua ngựa cổ điển. Tại trung tâm của hí trường và thường ít khi được để ý là một cây cột tưởng niệm Boboli theo kiểu Ai Cập cổ đại , được mang từ Villa Medici ở Rome. Trục chính này kết thúc với một đài phun nước của Thần Biển Neptune (Một số người dân Florence đã bất kính gọi nơi này là "Đài phun nước cái Dĩa", mỉa mai cây đinh ba của vị thần), với tác phẩm điêu khắc Neptune của Stoldo Lorenzi có thể nhìn thấy trên đường chân trời khi khách đi lên bậc cấp.

Giulio Parigi đặt ra một trục thứ phụ dài, gọi là Viottolone hay Đường cây bách vuông góc với trục chính. Con đường này dẫn qua một loạt các bậc thang và các công trình liên quan đến nước, một trong số đó là khu phức hợp Isolotto, với những lùm cây nhỏ ở hai bên, và sau đó có thể ra khỏi khu vườn gần Porta Romana, một trong những cổng chính của hệ thống kín này. Năm 1617, Parigi xây dựng Hang Vulcan (Grotticina di Vulcano) dọc theo trục này.

Khu vườn đã trải qua nhiều giai đoạn mở rộng và phục chế các tác phẩm. Công trình được mở rộng vào thế kỷ 17 lên đến diện tích hiện tại là 45.000 mét ² (111 mẫu Anh). Khu vườn Boboli cũng dần biến thành một bảo tàng ngoài trời với tác phẩm điêu khắc trong vườn bao gồm các cổ vật La Mã, cũng như các công trình thế kỷ 16 và 17.

Trong giai đoạn đầu tiên của công trình, hí trường được khai quật ở sườn đồi phía sau cung điện. Ban đầu được tạo nên bởi các cạnh cắt và xanh, sau đó, công trình được trang trọng hóa bằng cách xây dựng phần trang trí đá bằng những bức tượng dựa trên thần thoại La Mã, ví dụ như Đài phun nước của Thần Biển - điêu khắc bởi Giambologna, sau đó chuyển đến một địa điểm khác trong cùng một khu vườn. Hang động nhỏ của Madama, và hang động lớn, đã được bắt đầu bởi Vasari và hoàn thành bởi Ammannati và Buontalenti giữa 1583 và 1593.

Xem thêm

 Ponte Vecchio
 Palazzo Vecchio

Đọc thêm

Bernardo Buontalenti and the Grotta Grande of Boboli, ed. Sergio Risaliti, Maschietto Editore, Florence, 2012.
 Marco Vichi In the Boboli Garden, art book for children, illustrated by Francesco Chiacchio, photo by Yari Marcelli, transl. Stephen Sartarelli, Maschietto Editore, Florence, 2015.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Giardino di Boboli - a Gardens Guide review
360 degree virtual tour of Boboli Gardens
Article about Boboli Gardens
Florence's Boboli Gardens
The Boboli Garden in Florence by Turismo intoscana
Museums in Florence-Boboli Garden

Dacia trong nghệ thuật
Palazzo Pitti
Vườn Firenze
Điểm tham quan ở Firenze


title: Laura Ikeji

text:
Laura Ikeji-Kanu  (tên khai sinh Laura Ikeji; ngày 15 tháng 3 năm 1988) là một blogger và doanh nhân thời trang người Nigeria. Cô ấy là người sáng lập của Hey! Laura, một blog giải trí, thời trang và lối sống trực tuyến.

Cuộc sống cá nhân
Laura kết hôn với Christopher Kanu. Cặp đôi đã có một đám cưới tại tòa vào ngày 19 tháng 1 năm 2017, tại Lagos, Nigeria.

Laura và chồng Christopher Kanu đã có cuộc hôn nhân truyền thống  diễn ra tại quê nhà của cô ở Nkwerre LGA, bang Imo vào ngày 28 tháng 1 năm 2017. Vào tháng 7 năm 2017 Laura & Christopher đã chào đón đứa con đầu lòng của họ cùng nhau, Ryan Kanu  tại Texas, Hoa Kỳ.

Vào ngày 15 tháng 3 năm 2018, Cô đã tổ chức sinh nhật của mình với một chiếc Mercedes-Benz hoàn toàn mới

Bìa tạp chí và tính năng
Vào ngày 28 tháng 2 năm 2018, cô được tạp chí The Guardian Life  một công ty con của tờ báo The Guardian đưa tin. Nơi cô ấy đã thảo luận về cuốn sách "Cách kiếm tiền trên Instagram". Vào tháng 6 năm 2018, cô đã được giới thiệu trên Tạp chí Phụ nữ của Today nổi tiếng với tên TW Magazine  cùng với nữ diễn viên Nigeria Omoni Oboli.

Năm 2017, cô đã xuất hiện trên Complete Sports  trong danh sách gồm những người nổi tiếng giải trí liên quan đến những cầu thủ bóng đá trước đây hoặc đang hoạt động.

https://www.bellanaija.com/2017/01/laura-ikeji-and-ogbonna-nwankwo-are-married/

2017-nay

Thỏa thuận chứng thực
Vào tháng 5 năm 2017, thương hiệu tóc Nigeria BK Unique Hair Inc đã ký Laura làm đại sứ thương hiệu  cùng với Rita Dominic. Vào tháng 1 năm 2018, cửa hàng trực tuyến và nhà tài trợ của Big Brother Naija mùa 2 và 3 "Payporte" ký Laura làm đại sứ thương hiệu. Vào tháng 7 năm 2018, nhà Gtex ký Laura làm đại sứ thương hiệu cùng với Mercy Aigbe Gentry

Chưa hoàn thiện
Vào ngày 4 tháng 7 năm 2018, ra mắt nước hoa nước hoa của cô chưa hoàn thành  được ghi nhận bán hết trước ngày phát hành sau khi cô công bố doanh số đặt hàng trước.

Danh hiệu
Hiệp hội Nghị sĩ nữ ECOWAS (ECOFEPA)  vào thứ Hai, ngày 21 tháng 5 năm 2018 tại Abuja, vinh danh Phó Chủ tịch Nigeria, Giáo sư Yemi Osinbajo, ông trùm kinh doanh, Alhaji Aliko Dangote cùng với Davido, Don Jazzy, Laura Ikeji và nhiều hơn nữa.

Tham khảo
 16. ^

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1981
Người viết blog nữ


title: Tổ chức Trẻ em Rồng Xanh

text:
Tổ chức Trẻ em Rồng Xanh (tên tiếng Anh: Blue Dragon Children's Foundation) là một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Hà Nội, Việt Nam. Sứ mệnh của tổ chức này bao gồm giải cứu trẻ em đường phố, trẻ em, phụ nữ thoát khỏi nạn buôn bán người, lao động cưỡng bức và nô lệ, đồng thời cung cấp nơi ở, giáo dục và việc làm cho các nạn nhân sau khi được giải cứu.

Tổ chức được thành lập chính thức vào năm 2004 bởi một giáo viên người Úc là anh Michael Brosowski. Anh đến Việt Nam vào năm 2002 để giảng dạy tiếng Anh tại Đại học Kinh tế Quốc dân.

Tổ chức Trẻ em Rồng Xanh hiện hỗ trợ hơn 20,000 trẻ em và gia đình trên khắp Việt Nam, đặc biệt ở Hà Nội, Bắc Ninh, Huế, Hà Giang và Điện Biên.

Chú thích

Tổ chức phi chính phủ tại Việt Nam
Tổ chức thành lập năm 2004


title: Djanira da Motta e Silva

text:
Djanira da Motta e Silva (Avaré, ngày 20 tháng 6 năm 1914 - Rio de Janeiro, ngày 31 tháng 5 năm 1979) là một họa sĩ người Brazil, họa sĩ minh họa và nhà điêu khắc, được biết đến rộng rãi với tên Djanira. Cô được biết đến với những bức tranh nghệ thuật ngây thơ của mình, miêu tả những người dân Brazil với chủ đề về tôn giáo và phong cảnh.

Tiểu sử
Djanira sinh ra ở Avaré, con gái của Oscar de Paiva Pia Job Paiva.

Ở tuổi 23, cô nhập viện bởi bệnh lao tại một bệnh viện, ở São José dos Campos, nơi cô đã vẽ lần đầu tiên. Sức khỏe của cô được cải thiện, cô tiếp tục điều trị ở Rio de Janeiro, cư trú tại Santa Teresa, vì không khí trong lành của nơi đây. Năm 1930, cô thuê một ngôi nhà nhỏ trong khu phố và được cũng cấp một khoản trợ cấp từ gia đình. Một trong những vị khách của cô, họa sĩ Emeric Mercier, khuyến khích cô và đưa ra những bài học vẽ tranh cho cô. Djanira cũng tham dự một khóa học vẽ đêm tại Liceu de Artes e Ofícios, trong thời gian này cô giữ liên lạc với cặp vợ chồng Arpad Szenes và Maria Helena Vieira da Silva, cùng với Milton Dacosta, Carlos Scliar, và những người khác sống ở Santa Teresa và tham gia vào thế giới nghệ thuật.

Vào cuối những năm 1930, tại thủ đô của tiểu bang, cô đã có những lớp học vẽ buổi tối đầu tiên về nghệ thuật tại Trường Nghệ thuật và Thủ công và họa sĩ Emeric Mercier, một người thuê nhà Djanira ở Santa Teresa. Cô đã liên lạc với các nghệ sĩ Carlos Scliar, Milton Dacosta, Árpád Szenes, Maria Helena Vieira da Silva và Jean-Pierre Chabloz, điều này đã dẫn đến triển lãm tại Salon Mỹ thuật Quốc gia lần thứ 48 vào năm 1942. Trong năm sau đó, cô đã tổ chức chương trình riêng đầu tiên của mình tại Hiệp hội Báo chí Brazil (ABI).

Vào những năm 1970, cô đến mỏ than Santa Catarina để trải nghiệm cuộc sống của các thợ mỏ, và đi đến Itabira để xem dịch vụ khai thác sắt. Năm 1972, cô trở thành nữ tu của Dòng Carmelite.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Djanira at SoulBrasileiro

Sinh năm 1914
Mất năm 1979


title: Arctia atribasalis

text:
Arctia atribasalis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Arctia


title: Pterolophia dorsalis

text:
Pterolophia dorsalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia


title: Aegle flavida

text:
Aegle flavida là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aegle (chi bướm đêm)


title: Thời kỳ tiền Colombo

text:
Thời kỳ tiền Colombo () bao hàm tất cả các giai đoạn lịch sử và tiền sử của châu Mỹ trước khi chịu ảnh hưởng đáng kể của châu Âu.

Theo nghĩa hẹp, thuật ngữ này hàm nghĩa thời kỳ trước khi Cristoforo Colombo (còn viết theo tiếng Anh là Christopher Columbus) đặt chân đến châu Mỹ vào năm 1492, nhưng trong thực tế người ta thường dùng nó để chỉ toàn bộ lịch sử của người châu Mỹ bản địa trước khi bị châu Âu ảnh hưởng đáng kể, ngay cả khi điều này diễn ra trong vòng vài thập niên hoặc vài thế kỉ sau sự kiện năm 1492 đó. Vì lý do này mà còn có thêm các thuật ngữ khác như "châu Mỹ tiền tiếp xúc", "châu Mỹ tiền thuộc địa" hoặc "châu Mỹ tiền sử". Ở Mỹ Latinh, thuật ngữ thường được dùng là "tiền Tây Ban Nha" .

Nhiều nền văn minh thời kì tiền Colombo đã đạt những thành tựu nổi bật, thể hiện qua các khu định cư lâu dài, các thành phố, đền đài, nền nông nghiệp,... Một số trong số đó đã phai tàn từ lâu trước cả khi dân châu Âu và châu Phi sang châu Mỹ định cư (khoảng cuối thế kỉ 15 - đầu thế kỉ 16) và chỉ còn được biết tới qua những khám phá khảo cổ học và truyện kể truyền miệng. Những nền văn minh khác được sử sách châu Âu ghi chép lại, riêng một vài nền văn minh như Maya thì có riêng các ghi chép của mình. Thời đó, người Công giáo xem những ghi chép này là sản phẩm dị giáo và cho tiêu hủy rất nhiều tài liệu bản địa. Ngày này chỉ còn sót lại rất ít ghi chép của dân bản địa châu Mỹ, một số được dịch sang tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh, cung cấp cho các sử gia hiện đại vài nét về nền văn hóa và tri thức cổ đại của dân bản địa châu Mỹ.

Sau thời kì tiền Colombo, các nền văn hóa bản địa Mỹ châu vẫn tiếp tục phát triển. Nhiều dân bản địa và con cháu họ tiếp tục bảo tồn phong tục truyền thống trong khi vẫn tiếp thu những nét văn hóa và công nghệ mới vào đời sống.

Lịch sử

Trước khí ngành khảo cổ học phát triển vào thế kỷ 19, các sử gia về thời kỳ tiền Columbus chủ yếu dựa nghiên cứu của họ theo các ghi chép của những người chinh phục và các nhà thám hiểm châu Âu. Mãi đến thế kỷ 19, công trình nghiên cứu của những người như John Lloyd Stephens, Eduard Seler và Alfred P. Maudslay, và của các tổ chức như Bảo tàng Khảo cổ học và Dân tộc học Peabody thuộc Đại học Harvard, đã khiến ta phải xem xét lại và phê bình sử liệu từ phía người Âu. Hiện nay, các nghiên cứu học thuật về văn hóa tiền Columbus phải dựa trên cơ sở phương pháp luận khoa học và đa ngành chính thống.

Định cư châu Mỹ

Những cộng đồng du mục châu Á được cho là đã tiến vào châu Mỹ thông qua cầu lục địa Beringia, nay là eo biển Bering; họ có lẽ đã men theo đường bờ biển Bắc Mỹ đế xuống Nam Mỹ. Bằng chứng DNA ty thể (mtDNA) từ thổ dân châu Mỹ hỗ trợ lý thuyết đa quần thể di cư từ châu Á sang châu Mỹ. Trải qua hàng thiên niên kỷ, người Anh-điêng Cổ bành trướng khắp Bắc và Nam Mỹ. Thời điểm chính xác khi nhóm người đầu tiên di cư vào châu Mỹ vẫn đang được tranh luận. Nền văn hóa sớm nhất ở châu Mỹ là văn hóa Clovis, với các di chỉ có niên đại từ 13.000 năm trước. Tuy nhiên, những di chỉ cổ hơn có niên đại 20.000 năm trước cũng đã được công bố. Một số nghiên cứu di truyền bản địa ước tính cuộc định cư châu Mỹ diễn ra vào khoảng 40.000-13.000 năm trước. Mô hình di cư và trình tự thời gian hiện được chia thành hai cách tiếp cận chính. Đầu tiên là lý thuyết niên đại ngắn cho rằng cuộc di cư từ Alaska vào châu Mỹ xảy ra không sớm hơn 14.000-17.000 năm trước, kế tiếp đó là những làn sóng di cư liên tục vào châu Mỹ. Lý thuyết thứ hai là lý thuyết niên đại dài, đề xuất rằng nhóm người đầu tiên tiến vào châu Mỹ sớm hơn thế nhiều, có lẽ từ 50.000-40.000 năm trước hoặc sớm hơn.

Nhiều cổ vật đã được tìm thấy ở cả Bắc và Nam Mỹ có niên đại từ 14.000 năm trước, và chính vì lẽ đó, con người được cho là đã tới Cape Horn ở cực nam của Nam Mỹ vào thời điểm này. Nếu đúng thì các dân tộc Eskimo là làn sóng di cư muộn nhất, có lẽ không quá 2.000 năm trước, vượt đại dương băng từ Siberia sang Alaska.

Bắc Mỹ

Thời kỳ Thái cổ
Khí hậu Bắc Mỹ không ổn định sau khi kỷ băng hà kết thúc. Khí hậu vùng này mới chỉ ổn định vào khoảng 10.000 năm trước; điều kiện khí hậu sau đó rất giống với ngày nay. Trong thời kỳ này, được gọi là thời kỳ Thái cổ, nhiều nền văn hóa cổ bắt đầu phát triển.

Khí hậu không ổn định dẫn đến sự di cư lan rộng của người Anh-điêng Cổ khắp châu Mỹ, phân tách thành hàng trăm bộ lạc và văn hóa khác biệt. Người Anh-điêng Cổ là những cộng đồng săn bắn hái lượm, chia thành các bộ lạc thị tộc nhỏ, di động gồm 20 đến 50 thành viên. Các nhóm này di chuyển liên tục để tìm các vùng đất trù phú mới do tài nguyên ở một khu vực là có hạn. Trong phần lớn thời kỳ Anh-điêng Cổ, các bộ lạc sống chủ yếu thông qua việc săn bắt các loài động vật trên cạn khổng lồ hiện đã tuyệt chủng như voi răng mấu hay bò rừng cổ đại. Các nhóm người Anh-điêng Cổ chế tác nhiều loại công cụ, bao gồm các mũi phóng và dao xẻ thịt.

Sự rộng lớn và sự đa dạng về khí hậu, sinh thái, thảm thực vật, động vật và địa hình của Bắc Mỹ chia tách các nhóm người cổ đại thành nhiều dân tộc nói các ngữ hệ và sở hữu các nền văn hóa khác nhau.

Trải qua hàng ngàn năm, người Anh-điêng Cổ đã thuần hóa, nhân giống và nuôi trồng một số loài thực vật, hiện nay đã chiếm 50%-60% số lượng cây trồng trên toàn thế giới. Nhìn chung, các dân tộc Bắc Cực, Cận Bắc Cực và duyên hải tiếp tục lối sống săn bắn và hái lượm, còn các dân tộc gắn bó với nông nghiệp lại phát triển ở những vùng ôn đới, cho phép dân số tăng mạnh.

Trung kỳ Thái cổ

Sau các cuộc di cư ban đầu, phải mất vài nghìn năm các xã hội phức tạp mới xuất hiện, sớm nhất vào khoảng 7000-8000 năm trước. Ngay từ năm 6500 TCN, người dân ở Thung lũng Hạ lưu Mississippi tại di chỉ Monte Sano xây dựng các gò đất rất lớn, có lẽ dùng cho mục đích tôn giáo. Đây là sự hiện diện sớm nhất của các phức hợp gò được tìm thấy ở Louisiana, Mississippi và Florida ngày nay. Từ cuối thế kỷ 20, các nhà khảo cổ học bắt đầu nghiên cứu và xác định niên đại của những di chỉ này. Họ phát hiện ra rằng người xây dựng chúng là các xã hội săn bắn hái lượm, chỉ di cư tới một số vùng theo mùa và chưa phát triển gốm sứ. Watson Brake, một di chỉ tổ hợp mười một gò đất, được khởi công vào năm 3400 TCN và được đắp đất dần lên trong khoảng 500 năm tiép theo. Điều này thay đổi quan niệm trước đây rằng, chỉ có các xã hội canh tác nông nghiệp, định canh định cư, phân tầng giai cấp và biết chế tác đồ sứ mới xây dựng được những công trình hoa mỹ thế này. Những người cổ đại xây dựng những gò đất này hoàn toàn dựa trên một cấu trúc xã hội hoàn toàn khác.

Cuối kỳ Thái cổ

Trước khi ta xác định được niên đại của Watson Brake và các di chỉ khác, khu phức hợp gò đất lâu đời nhất được cho là Poverty Point, cũng nằm ở Thung lũng Hạ lưu Mississippi. Được xây dựng vào khoảng năm 1500 TCN, nó là trung tâm của một nền văn hóa trải rộng trên hơn 100 di chỉ tỏa về hai phía của Mississippi. Di chỉ Poverty Point sở hữu công trình đất có dạng sáu nửa hình tròn đồng tâm, xen kẽ bởi các lối đi xuyên tâm, cùng với một số gò đất. Toàn bộ khu phức hợp trải dài gần một dặm.

Công trình gò đất được kế thừa bởi các nền văn hóa sau này, họ xây dựng thêm nhiều di chỉ ở vùng thung lũng giữa sông Mississippi và Ohio, theo các mô típ kiểu như gò hình nộm, gò hình nón, sườn núi và nhiều hình dạng khác.

Thời kỳ Rừng gỗ

Thời kỳ Rừng gỗ của các nền văn hóa tiền Columbus ở Bắc Mỹ được định nghĩa là khoảng thời gian từ năm 1000 TCN đến 1000 CN. Thuật ngữ "Rừng gỗ" được đặt ra vào những năm 1930, dùng để chỉ các di chỉ tiền sử hậu thời kỳ Thái cổ và trước các nền văn hóa của người Mississippi. Văn hóa Adena và Truyền thống Hopewell trong thời kỳ này đã xây dựng các kiến trúc công trình đất hoành tráng và thiết lập mạng lưới giao thương trải khắp lục địa.

Thời kỳ này chỉ được coi là giai đoạn phát triển do không có bất kỳ cuộc cách mạng lớn nào trong khoảng thời gian ngắn nhưng thay vào đó lại có những phát triển liên tục về công cụ bằng đá và xương, thuật gia công da thú, sản xuất dệt may, chế tạo công cụ, trồng trọt và xây dựng nơi trú ẩn. Một số dân tộc Rừng gỗ tiếp tục sử dụng giáo và atlatl cho đến cuối thời kỳ này, khi mà chúng bị thay thế bởi cung tên.

Văn hóa Mississippi

Văn hóa Mississippi đã lan rộng khắp Đông Nam và Trung Tây từ bờ biển Đại Tây Dương đến rìa đồng bằng, từ Vịnh Mexico đến Thượng Trung Tây, tập trung nhiều nhất ở khu vực dọc theo Sông Mississippi và Sông Ohio. Một trong những đặc điểm nổi bật của nền văn hóa này là việc xây dựng các khu phức hợp gò đất và các công trình xây dựng trên gò đất lớn, tiếp nối truyền thống xây dựng gò của các nền văn hóa trước đó. Họ trồng ngô và các loại cây trồng khác, tham gia vào một mạng lưới thương mại rộng lớn và có một xã hội phân tầng phức tạp. Người Mississippi xuất hiện lần đầu tiên vào khoảng năm 1,000 CN, phát triển từ thời kỳ Rừng gỗ ít tập trung hơn. Khu đô thị lớn nhất của dân tộc này là Cahokia, tọa lạc gần Đông St. Louis, Illinois hiện đại, có lẽ từng có dân số trên 20.000. Các tù trưởng quốc (chiefdom) khác bắt đầu nổi lên khắp Đông Nam Bộ và các mạng lưới thương mại đã đến được cả Ngũ Đại Hồ và Vịnh Mexico. Vào thời kỳ đỉnh cao, giữa thế kỷ 12 và 13, Cahokia là thành phố đông dân nhất Bắc Mỹ. (Các thành phố lớn hơn tồn tại ở Trung Mỹ và Nam Mỹ) Gò của tu sĩ, trung tâm nghi lễ chính của Cahokia, là công trình xây dựng từ đất lớn nhất của châu Mỹ thời tiền sử. Nền văn hóa này đạt đến đỉnh cao vào khoảng năm 1200-1400 CN nhưng dường như đã suy vong trước khi người châu Âu xuất hiện.

Nhiều người dân vùng Mississippi đã tiếp xúc với đoàn thám hiểm của Hernando de Soto vào những năm 1540, đã để lại kết cục thảm hại cho cả hai bên. Không giống như các đoàn thám hiểm Tây Ban Nha ở Trung Bộ châu Mỹ, nơi có những đế chế cực kì đồ sộ mà họ đã có thể khuất phục chỉ với quân số ít ỏi, đoàn thám hiểm của de Soto bôn ba ở Đông Nam Mỹ trong bốn năm, kiệt sức, mất mát và tổn thất nhiều, rồi cuối cùng quay trở lại Mexico trong tình trạng tơi tả. Bệnh dịch lây lan từ đoàn thám hiểm đã tàn phá dân cư bản địa và gây ra nhiều gián đoạn xã hội. Vào thời điểm người châu Âu quay trở lại 100 năm sau đó, gần như tất cả các dân tộc Mississippi đã tuyệt diệt và những vùng đất rộng lớn từng một thời là lãnh thổ của họ hầu như không còn người ở.

Các bộ lạc cổ đại

Vào thời điểm người châu Âu đến đây, người dân bản địa Bắc Mỹ đã có nhiều kiểu xã hội với lối sống khác nhau; từ định cư, nông nghiệp đến săn bắn hái lượm bán du mục. Nhiều bộ lạc được thành lập và liên minh với nhau để đối phó với thực dân châu Âu. Những bộ lạc này thường được phân loại dựa theo vùng văn hóa hay địa lý. Chúng bao gồm các vùng sau đây:
 Bắc Cực, bao gồm các dân tộc Aleut, Inuit và Yupik
 cận Bắc cực
 Vùng rừng đông bắc
 Rừng Đông Nam
 Đại Bình nguyên
 Đại Bồn địa
 Cao nguyên Tây Bắc
 Bờ biển Tây Bắc
 California
 Tây Nam (Châu Mỹ ốc đảo)

Nhiều xã hội thời tiền Columbus không còn du cư nữa, chẳng hạn như người Pueblo, Mandan, Hidatsa và một số dân tộc khác, và một số khu định cư lớn, ngay cả các thành phố, như Cahokia, ngày nay là Illinois. Liên minh các quốc gia Iroquois hay "Dân của nhà dài" là một xã hội dân chủ, tiến bộ về chính trị, được một số nhà sử học cho là đã ảnh hưởng đến Hiến pháp Hoa Kỳ, với việc Thượng viện thông qua nghị quyết về hiệu ứng này vào năm 1988. Các nhà sử học đã tranh luận về cách giải thích này và tin rằng tác động là tối thiểu hoặc không tồn tại, chỉ ra nhiều điểm khác biệt giữa hai hệ thống và tiền lệ rộng rãi cho hiến pháp trong tư tưởng chính trị châu Âu.

Trung bộ châu Mỹ

Trung Bộ châu Mỹ là khu vực kéo dài từ trung tâm nam Mexico đến biên giới phía tây bắc của Costa Rica. Khu vực này là cái nôi của các nền văn minh nông nghiệp phân tầng giai cấp; sở hữu chung niềm tin tôn giáo, nghệ thuật, kiến trúc và công nghệ; và liên tục phát triển trong khoảng 3000 năm trước các chuyến hải hành tới Caribe của Christopher Columbus. Mesoamerican là tính từ thường được sử dụng để chỉ nhóm văn hóa tiền Columbus này. Từ năm 2000 đến năm 300 TCN, các nền văn hóa phức tạp bắt đầu nở rộ ở Trung bộ châu Mỹ và một số đạt đến trình độ văn minh đỉnh cao như Olmec, Teotihuacan, Maya, Zapotec, Mixtec, Huastec, Purepecha, Toltec và Mexica/Aztec. Nền văn minh Mexica, còn được gọi là Đế quốc Aztec, được thành lập từ ba thành bang đồng minh với nhau.

Những nền văn minh bản địa này đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật như: kiến trúc lăng đền-kim tự tháp, toán học, thiên văn học, y học, chữ viết, lịch có độ chính xác cao, mỹ thuật, nông nghiệp thâm canh, kỹ thuật, bàn tính và thần học rất phức tạp. Họ cũng đã phát minh ra bánh xe, nhưng chỉ được sử dụng trong các món đồ chơi. Ngoài ra, họ còn biết cách gia công và sử dụng đồng, bạc và vàng.

Chữ khắc cổ đại trên đá và tường đá khắp miền bắc Mexico (đặc biệt là ở bang Nuevo León) tiết lộ nhiều đặc điểm thú vị về số đếm ban đầu của họ. Hệ thống số đếm bản địa dựa theo hệ cơ số 20, bao gồm cả số không. Những con số đầu tiên này được tạo ra để nghiên cứu các sự kiện thiên văn, nó cho ta thấy tầm ảnh hưởng của bầu trời đối với lối sống của người Trung bộ châu Mỹ trước khi người châu Âu xuất hiện. Nhiều nền văn minh Trung bộ châu Mỹ sau này đã tỉ mỉ xây dựng các thành phố và trung tâm nghi lễ của họ dựa theo các sự kiện thiên văn cụ thể.

Các thành phố lớn nhất Trung bộ châu Mỹ như Teotihuacan, Tenochtitlan và Cholula đều thuộc hàng những thành phố lớn nhất thế giới thời cổ đại. Những khu đô thị này trở thành các trung tâm thương mại, tư tưởng, nghi lễ và thần học, rồi lan tỏa ảnh hưởng của chúng đến các nền văn hóa lân cận miền trung Mexico.

Tuy có nhiều thành bang, vương quốc và đế quốc tranh giành quyền lực và uy tín, ta có thể tóm tắt lịch sử Trung bộ châu Mỹ chỉ thông qua 5 nền văn minh lớn nhất: Olmec, Teotihuacan, Toltec, Mexica và Maya. Những nền văn minh này (duy nhất người Maya bị phân mảnh chính trị) đã mở rộng phạm vi hoạt động của họ trên khắp Trung Bộ châu Mỹ - trở thành những đế quốc có tầm ảnh hưởng chính trị, kinh tế, văn hóa và thần học. Nhiều chính thể trong khu vực thành lập các liên minh kinh tế và chính trị với các nền văn minh mang tầm ảnh hưởng này trong khoảng 4000 năm.

Liên lạc ở Trung bộ châu Mỹ cổ đại là một chủ đề nghiên cứu lớn. Các nhà khoa học có bằng chứng về các tuyến thương mại bắt đầu ở cao nguyên trung tâm Mexico phía bắc rồi đi xuống bờ biển Thái Bình Dương. Những tuyến đường thương mại và liên hệ văn hóa này sau đó đã vươn xuống tận Trung Mỹ. Các mạng lưới này hoạt động với nhiều gián đoạn khác nhau từ thời tiền Olmec cho đến Thời kỳ Cổ điển muộn (600-900 CN).

Văn minh Olmec

Nền văn minh sớm nhất được biết đến ở Trung Bộ châu Mỹ là văn minh Olmec. Nền văn minh này đã kiến thiết tiêu chuẩn văn hóa mà tất cả các nền văn minh vùng Mexico sau này sẽ kế thừa. Nền văn minh tiền Olmec bắt đầu đồng thời với khoảng thời gian số lượng đồ gốm tạo tác tăng mạnh, vào khoảng năm 2300 TCN ở đồng bằng sông Grijalva. Từ năm 1600-1500 TCN, nền văn minh Olmec chính thức nở rộ sau khi thủ đô của họ (nay là di chỉ khảo cổ San Lorenzo Tenochtitlán gần bờ biển phía đông nam Veracruz) được thiết lập. Ảnh hưởng của người Olmec lan rộng khắp Mexico, len lỏi vào tận Trung Mỹ và bao trùm toàn bộ Vịnh México. Họ đã cách mạng hóa giai cấp cai trị, đền thờ-kim tự tháp, văn bản, thiên văn học, nghệ thuật, toán học, kinh tế và tôn giáo. Thành tựu của họ giúp mở đường cho các nền văn minh Maya và miền trung Mexico sau này trỗi dậy.

Văn minh Teotihuacan
Sự suy vong của người Olmec để lại một khoảng trống quyền lực ở Mexico. Thành Teotihuacan được định cư lần đầu tiên vào năm 300 TCN và nhanh chóng phát triển rồi cuối cùng đã thế chỗ văn minh Olmec. Vào năm 150 CN, Teotihuacan trở thành một thủ phủ thực sự đầu tiên của Bắc Mỹ bấy giờ. Thành Teotihuacan đã thiết lập một trật tự kinh tế và chính trị mới, chưa từng có tiền lệ ở Mexico. Ảnh hưởng của họ bao trùm khắp Mexico và Trung Mỹ, họ can thiệp chính trị và hậu thuẫn các triều đại mới ở các thành phố Maya là Tikal, Copan và Kaminaljuyú; đều được khắc ghi lại bởi các thành phố Maya này. Thành Teotihuacan có thành phần dân cư đa dạng, hội tụ từ khắp nơi. Hầu hết các dân tộc bản địa vùng Mexico đều hiện diện ở thành phố, chẳng hạn như người Zapotec từ vùng Oaxaca. Họ sinh sống trong các khu chung cư cộng đồng, nơi họ làm việc và đóng góp cho nền kinh tế và văn hóa của thành phố. Sức kéo kinh tế của Teotihuacan cũng tác động nhiều lên khu vực miền bắc Mexico. Đây là một thành phố có kiến trúc kỳ vĩ, phản ánh một kỷ nguyên thịnh vượng của nền văn minh cổ Mexico. Tuy quyền lực chính trị của họ bị suy giảm vào khoảng năm 650, ảnh hưởng văn hóa của thành bang này vẫn tiếp diễn cho đến cuối thiên niên kỷ đó, nghĩa là vào khoảng năm 950.

Nền văn minh Tarascan/Purepecha

Ngày xưa, vùng Tây Mexico hiện nay được định cư bởi rất nhiều các bộ lạc và dân tộc khác nhau. Tuy nhiên, vào khoảng năm 1300, Cazonci (Vua) đầu tiên của nhà nước/đế quốc Tarascan tên là Tariacuri, đã thống nhất các bộ lạc này và kiến thiết một trong những nền văn minh tiên tiến nhất ở Trung bộ châu Mỹ. Thủ đô của họ là Tzintzuntzan, kiểm soát hơn 90 thành phố lân cận. Đế quốc Tarascan là một trong những đế chế lớn nhất Trung Bộ châu Mỹ, thường xuyên xung đột và gây hấn với Đế quốc Aztec lân bang. Khác xa các nền văn minh trong khu vực, đế quốc Tarascan đã thuần thục nghệ thuật luyện kim, biết dùng đồng, bạc và vàng để tạo ra nhiều công cụ, đồ trang trí, vũ khí và áo giáp. Những chiến thắng vĩ đại của người Tarascan trước người Aztec đã khiến họ trở thành một liệt cường trong khu vực, sánh ngang hàng với người Aztec. Vùng Tây Mexico có ít tiếp xúc với các nền văn minh trước đó ở Trung Bộ châu Mỹ nên nền văn hóa của nhà nước này cũng rất độc đáo và khác biệt so với các nền văn minh láng giềng.

Văn minh Maya

Tồn tại cùng với thời đỉnh cao của thành Teotihuacan là nền văn minh Maya Cổ điển. Giai đoạn từ năm 250 đến năm 650 là thời kỳ hưng thịnh của vùng văn hóa Maya. Người Maya tuy chưa bao giờ đạt được sự thống nhất về lãnh thổ và chính trị như các trật tự văn minh ở trung Mexico, họ vẫn có ảnh hưởng rất lớn lên Mexico và Trung Mỹ. Người Maya xây dựng một số thành phố đồ sộ nhất ở châu Mỹ và phát minh ra nhiều điều mới trong toán học, thiên văn học và lịch. Người Maya có hệ chữ viết tượng hình ký âm hoàn thiện, được khắc lên bia đá, gốm, gỗ hoặc được chép vào các bản thảo làm từ giấy vỏ cây.

Văn minh Aztec/Mexica/Liên minh Tam quốc

Tiếp sau sự suy tàn của người Toltec, Thung lũng Mexico bị phân mảnh về địa chính trị. Người Mexica trở thành dân tộc lấp đầy khoảng trống quyền lực đó. Họ từng là những người du mục, một trong bảy dân tộc tự xưng là "Azteca", nghĩa là người từ Aztlán, nhưng sau này tự xưng là người Mexica. Đối với các nền văn minh người Nahua, họ coi người Mexica là một nhóm rợ du mục khác tới từ phương Bắc. Nhờ tài chính trị và quân sự, họ đã trở thành kẻ thống trị Mexico và lập nên 'Liên minh Tam Quốc' (bao gồm hai thành phố "Aztec" khác là Texcoco và Tlacopan).

Người Mexica-Aztec là dân tộc cai trị phần lớn miền trung Mexico vào khoảng năm 1400 (trong khi người Yaqui, Cora và Apache cai trị các khu vực lớn ở sa mạc phía bắc), họ khuất phục hầu hết các thành bang khác trong khu vực vào những năm 1470. Vào thời kỳ đỉnh cao, 300.000 người Mexica làm chủ một đế chế giàu có, với ước tính dân số vào khoảng 5-8 triệu người. Tên của đất nước "Mexico" hiện nay xuất phát từ tên của dân tộc này.

Thủ đô Tenochtitlan của Đế quốc Aztec là một trong những thành phố lớn nhất thế giới với ước tính dân số trong khoảng từ 200.000-300.000 . Các khu chợ được thành lập ở đây có sức chứa hàng ngàn người, được tận mắt chứng kiến bởi các conquistador Tây Ban Nha.

Nam Mỹ

Vào thiên niên kỷ đầu tiên, các khu rừng nhiệt đới, núi non, đồng bằng và bờ biển rộng lớn của Nam Mỹ là ngôi nhà của hàng triệu người. Theo các ước tính khác nhau thì có khoảng từ 30 - 50 triệu người, một số ước tính khác còn đưa ra con số lên đến 100 triệu. Một số nhóm hình thành các khu định cư cố định. Trong số các nhóm đó có những người nói tiếng Chibcha ("Muisca" hay "Muysca"), Valdivia, Quimbaya, Calima và Tairona. Muisca của Colombia, trì hoãn Thời kỳ Herrera, Valdivia của Ecuador, Quechua và Aymara của Peru và Bolivia là bốn nhóm Thổ dân châu Mỹ định cư ở Nam Mỹ quan trọng nhất. Từ những năm 1970, nhiều geoglyph đã được phát hiện trên vùng đất bị phá rừng ở rừng nhiệt đới Amazon, Brasil, hỗ trợ giả thiết của người Tây Ban Nha về một nền văn minh cổ đại, phức tạp ở  Amazon.

Lý thuyết về liên hệ tiền Columbus qua Nam Thái Bình Dương giữa Nam Mỹ và Polynesia đã nhận được sự ủng hộ từ nhiều bằng chứng, mặc dù xác nhận chắc chắn vẫn còn khó nắm bắt. Một sự khuếch tán của các tác nhân con người đã được đưa ra để giải thích sự hiện diện của người tiền Columbus ở Châu Đại Dương, của một số loài cây trồng có nguồn gốc từ Nam Mỹ, chẳng hạn như bầu (Lagenaria siceraria) hoặc khoai lang (Ipomoea batatas). Bằng chứng khảo cổ trực tiếp cho các liên hệ và vận chuyển tiền Columbus như vậy đã không xuất hiện. Sự giống nhau được ghi nhận trong tên của các loại rễ ăn được trong các ngôn ngữ Maori và Ecuador ("kumari") và Melanesian và Chile ("gaddu") đã không được kết luận.

Một bài báo xuất bản năm 2007 tại PNAS đã đưa ra DNA và bằng chứng khảo cổ học rằng gà được thuần hóa đã được đưa vào Nam Mỹ qua Polynesia vào cuối thời tiền Columbus. Những phát hiện này đã bị thách thức bởi một nghiên cứu sau đó được công bố trên cùng một tạp chí, khiến người ta nghi ngờ về hiệu chuẩn niên đại được sử dụng và đưa ra các phân tích mtDNA thay thế không đồng ý với nguồn gốc di truyền Polynesia. Nguồn gốc và niên đại vẫn là một vấn đề mở. Cho dù sự trao đổi Polynesian - Mỹ có xẩy ra lúc ban đầu hay không, không có di sản hấp dẫn nào về di truyền, khảo cổ, văn hóa hoặc ngôn ngữ của liên hệ như vậy đã xuất hiện.

Nền văn minh Bắc Chico

Trên bờ biển phía bắc miền trung của Peru ngày nay, Norte Chico hay Caral (được biết đến ở Peru) là một nền văn minh xuất hiện vào khoảng năm 3000 trước Công nguyên (cùng thời với sự phát triển của các đô thị ở Lưỡng Hà.) Nó được coi là một trong những cái nôi của nền văn minh thế giới. Nó có một cụm các khu định cư đô thị quy mô lớn, trong đó Thành phố Thánh Caral, trong thung lũng Supe, là một trong những địa điểm được nghiên cứu tốt nhất và lớn nhất. Norte Chico hay Caral là nền văn minh lâu đời nhất được biết đến ở châu Mỹ và tồn tại cho đến khoảng năm 1800 trước Công nguyên.

Văn hóa Valdivia

Văn hóa Valdivia tập trung ở bờ biển Ecuador. Sự tồn tại của họ được phát hiện gần đây bởi những phát hiện khảo cổ học. Văn hóa của họ là một trong những nền văn hóa lâu đời nhất ở châu Mỹ, trải dài từ 3500 đến 1800 TCN. Người Valdivia sống trong một cộng đồng những ngôi nhà được xây dựng theo hình tròn hoặc hình bầu dục xung quanh quảng trường trung tâm. Họ là những người ít vận động sống bằng nghề nông và đánh cá, mặc dù thỉnh thoảng họ săn nai. Từ hài cốt đã được tìm thấy, các học giả đã xác định rằng người Valdivian trồng ngô, đậu thận, bí, sắn, ớt, và cây bông, những thứ cuối cùng được sử dụng để làm quần áo. Đồ gốm Valdivia ban đầu thô và thiết thực, nhưng nó trở nên sặc sỡ, tinh tế và lớn theo thời gian. Họ thường sử dụng màu đỏ và màu xám; và đồ gốm màu đỏ sẫm được đánh bóng là đặc trưng của thời Valdivia. Trong các tác phẩm gốm và đá, văn hóa Valdivia cho thấy một sự tiến bộ từ những tác phẩm đơn giản nhất đến phức tạp hơn nhiều.

Người Cañari

Người Cañari là người bản địa của các tỉnh Cañar và Azuay ngày nay của Ecuador. Họ là một nền văn minh phức tạp với kiến trúc tiên tiến và tín ngưỡng tôn giáo phức tạp. Người Inca đã phá hủy và đốt cháy hầu hết những gì còn lại của họ. Thành phố cổ của Cañari đã được thay thế hai lần, lần đầu tiên là thành phố Tumebamba của người Inca và sau đó trên cùng địa điểm bởi thành phố thuộc địa Cuenca. Thành phố này cũng được cho là địa điểm của El Dorado, thành phố vàng từ thần thoại Colombia. (xem Cuenca)

Người Cañari đáng chú ý nhất vì đã đẩy lùi cuộc xâm lược của người Inca với sự kháng cự quyết liệt trong nhiều năm cho đến khi họ rơi vào tay Tupac Yupanqui. Nhiều hậu duệ của họ vẫn còn hiện diện ở Cañar. Phần lớn không trộn lẫn với thực dân hoặc trở thành Mestizo.

Văn minh Chavín

Chavín, một nền văn minh tiên phong của Peru, đã thiết lập một mạng lưới thương mại và một nền nông nghiệp phát triển vào năm 900 trước Công nguyên theo một số ước tính và phát hiện khảo cổ học. Hiện vật được tìm thấy tại một địa điểm có tên Chavín ở Peru hiện đại ở độ cao 3.177 mét. Nền văn minh Chavín kéo dài từ 900 đến 300 trước Công nguyên.

Người Muisca

Các cộng đồng nói tiếng Chibcha là đông đảo nhất, mở rộng nhất về mặt lãnh thổ và kinh tế xã hội phát triển nhất của người Colombia gốc Tây Ban Nha. Đến thế kỷ thứ 8, người dân bản địa đã thiết lập nền văn minh của họ ở phía bắc dãy Andes. Có thời điểm, người Chibcha chiếm một phần của Panama ngày nay và vùng bình nguyên cao của Đông Sierra của Colombia.

Các khu vực mà họ chiếm đóng ở Colombia là các bộ phận của Santander (Bắc và Nam) ngày nay, Boyacá và Cundinamarca. Đây là nơi các trang trại và ngành công nghiệp đầu tiên được phát triển. Đó cũng là nơi phong trào độc lập bắt đầu. Đây hiện là những khu vực giàu có nhất ở Colombia. Người Chibcha đã phát triển khu vực đông dân nhất giữa đế chế Maya và Inca. Bên cạnh Quechua của Peru và Aymara ở Bolivia, người Chibcha của vùng cao nguyên phía đông và đông bắc Colombia đã phát triển một nền văn hóa đáng chú ý nhất trong số các dân tộc bản địa định cư ở Nam Mỹ.

Ở Andes Colombia, Chibcha bao gồm một số bộ lạc nói ngôn ngữ tương tự (ngôn ngữ Chibcha) gồm các bộ tộc sau đây: Muisca, Người Guane, Lache, Cofán và Chitareros.

Nền văn minh Moche

Moche phát triển mạnh ở bờ biển phía bắc Peru trong khoảng từ năm 100 đến năm 800. Di sản của Moche được nhìn thấy trong các chôn cất công phu của họ. Một số gần đây đã được khai quật bởi Christopher B. Donnan của UCLA kết hợp với Hiệp hội Địa lý Quốc gia.

Là những nghệ nhân lành nghề, những người Moche sở hữu công nghệ tiên tiến. Họ giao dịch với những người ở xa như Maya. Những gì đã được học về Moche dựa trên nghiên cứu về gốm gốm của họ; các chạm khắc tiết lộ chi tiết về cuộc sống hàng ngày của họ. Bảo tàng Larco ở Lima, Peru có một bộ sưu tập đồ gốm như vậy. Có nhiều bằng chứng cho thấy rằng người xưa thực hiện sự hiến tế người, các nghi thức uống máu , kết hợp các hoạt động tình dục không sinh sản (chẳng hạn như Liếm dương vật) trong các hoạt động tôn giáo.

Đế chế Tiwanaku

Đế chế Tiwanaku có trụ sở ở phía tây Bolivia và mở rộng sang Peru và Chile ngày nay từ năm 300 đến năm 1000. Tiwanaku được các học giả nghiên cứu về Andes công nhận là một trong những nền văn minh Nam Mỹ quan trọng nhất trước khi Đế chế Inca ra đời ở Peru; đó là thủ đô nghi thức và hành chính của một cường quốc nhà nước trong khoảng năm trăm năm. Các tàn tích của thành bang cổ đại này nằm gần bờ đông nam của hồ Titicaca ở thành phố Tiwanaku, tỉnh Ingavi, vùng La Paz, cách La Paz khoảng 72 km (45 dặm) về phía tây.

Đế chế Inca

Nắm giữ thủ đô của họ tại thành phố Cuzco, Peru có hình dạng giống báo sư tử lớn, nền văn minh Inca thống trị vùng Andes từ năm 1438 đến năm 1533. Được biết đến với cái tên Tawantinsuyu, hay "vùng đất bốn miền", ở Quechua, nền văn minh Inca rất khác biệt và phát triển. Sự thống trị của Inca mở rộng đến gần một trăm cộng đồng ngôn ngữ hoặc dân tộc, khoảng 9 đến 14 triệu người được kết nối bằng hệ thống đường dài 40.000 km. Các thành phố được xây dựng với bia đá chính xác, được xây dựng trên nhiều cấp độ địa hình núi. Ruộng bậc thang là một hình thức hữu ích của nông nghiệp. Có bằng chứng về tác phẩm nghệ thuật bằngkim loại xuất sắc và thậm chí phẫu thuật thần kinh thành công trong nền văn minh Inca.

Cambeba

Còn được gọi là Omagua, Umana và Kambeba, Cambeba là một người bản địa ở lưu vực sông Amazon của Brazil. Cambeba là một xã hội đông dân, có tổ chức vào cuối thời kỳ tiền Columbus, dân số bị suy giảm mạnh trong những năm đầu thời kỳ Trao đổi Columbia. Nhà thám hiểm người Tây Ban Nha Francisco de Orellana đi qua sông Amazon trong thế kỷ 16 và báo cáo các khu vực đông dân cư chạy hàng trăm km dọc theo sông. Những quần thể này không để lại di tích lâu dài, có thể vì họ đã sử dụng gỗ địa phương làm vật liệu xây dựng vì đá không có sẵn tại địa phương. Mặc dù có thể Orellana có thể đã phóng đại mức độ phát triển của người Amazon, nhưng hậu duệ bán du mục của họ có sự phân biệt kỳ lạ giữa các xã hội bản địa bộ lạc của một tầng lớp quý tộc cha truyền con nối, nhưng không có đất đai. Bằng chứng khảo cổ học đã tiết lộ sự hiện diện liên tục của các vườn cây bán thuần hóa, cũng như các vùng đất rộng lớn được làm giàu với đất đen. Cả hai khám phá này, cùng với gốm Cambeba được phát hiện trong cùng một cấp độ khảo cổ cho thấy rằng một nền văn minh lớn và có tổ chức đã tồn tại trong khu vực.

Sự phát triển nông nghiệp

Những cư dân đầu tiên của châu Mỹ đã phát triển nông nghiệp, phát triển và nhân giống ngô từ giống có tai dài 5 cm đến kích thước hiện tại đã quen thuộc ngày nay. Khoai tây, cà chua, cà chua xanh (một loại cà chua xanh có vỏ), bí ngô, ớt, bí, đậu, dứa, khoai lang, ngũ cốc Diêm mạch và rau dền, hạt ca cao, vani, hành tây, đậu phộng,Dâu rừng, dâu tây,việt quất xanh, quả mâm xôi, đu đủ và bơ là một trong nhiều giống cây được trồng bởi người bản địa. Hơn hai phần ba của tất cả các loại cây lương thực được trồng trên toàn thế giới có nguồn gốc từ Châu Mỹ.

Người bản địa bắt đầu sử dụng lửa một cách phổ biến. Việc đốt thực vật có chủ ý đã được thực hiện để mô phỏng các tác động của hỏa hoạn tự nhiên có xu hướng làm sạch rừng, do đó làm cho việc đi lại dễ dàng hơn và tạo điều kiện cho sự phát triển của các loại thảo mộc và cây trồng mọng rất quan trọng đối với cả thực phẩm và thuốc. Điều này đã tạo ra các thảo nguyên tiền Columbus ở Bắc Mỹ.

Mặc dù không phổ biến như ở các khu vực khác trên thế giới (Châu Á, Châu Phi, Châu Âu), người Mỹ bản địa đã chăn nuôi gia súc. Gà tây nhà phổ biến ở Trung bộ Châu Mỹ và ở một số vùng của Bắc Mỹ; chúng cho thịt, lông và có thể là trứng. Có tài liệu về Trung bộ Châu Mỹ sử dụng những giống chó không lông, đặc biệt là giống Xoloitzcuintle, để lấy thịt của chúng. Các xã hội khu vực Andes có lạc đà không bướu và lạc đà Alpaca để lấy thịt và len, cũng như cho những con thú gánh nặng. Chuột lang nhà được nuôi để lấy thịt ở Andes. Cự đà và một loạt các động vật hoang dã, chẳng hạn như hươu và pecari, là một nguồn thịt khác ở Mexico, Trung và Bắc Nam Mỹ.

Đến thế kỷ 15, ngô đã được truyền từ Mexico và đang được canh tác ở vùng vịnh Mississippi, đến tận Bờ Đông Hoa Kỳ, và ở tận phía bắc như miền nam Canada. Khoai tây được sử dụng bởi người Inca và Sô-cô-la được sử dụng bởi người Aztec.

Di truyền học

Xem thêm

 1491: Những khám phá mới về châu Mỹ tiền Colombus bởi Charles C. Mann
 Danh sách các nền văn hóa tiền Colombo
 Thuật luyện kim ở châu Mỹ tiền Colombo
 Dân số tiền Columbus
 Các giả thuyết tiếp xúc viễn dương thời kỳ tiền Colombo

Tham khảo

Thư mục

Trung đại

Lịch sử của các dân tộc bản địa châu Mỹ
Thời đại lịch sử


title: Pingasa perfectaria

text:
Pingasa perfectaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pingasa


title: Hội đồ Lĩnh Nam dật sử

text:
Hội đồ Lĩnh Nam dật sử (chữ Hán: 會圖嶺南逸史) hoặc Lĩnh Nam dật sử đồ tập (chữ Hán: 嶺南逸史圖集) hoặc Lĩnh Nam dật sử đồ sách (chữ Hán: 嶺南逸史圖冊) hoặc Lĩnh Nam dật sử (chữ Hán: 嶺南逸史) là những nhan đề của một cuốn tiểu thuyết hoa tình được ấn hành khoảng cuối triều Càn Long.

Nội dung
Hoàng Quỳnh, tự Phùng Ngọc, người Thổ ở Đào Hoa thôn Trình Hương huyện thuộc xứ Phong Châu đất Lĩnh Nam thời Lý Nhân Tông, là một tráng đinh miền sơn cước có tài trí và lòng quả cảm. Chàng góp công giúp hoàng đế Lý Thần Tông dẹp giặc nên được trọng thưởng và phong quan tước. Sau, Hoàng Quỳnh lại từ quan về quê hương vui thú điền viên cùng người vợ đẹp mà chàng đã lấy được trong thời gian đánh giặc.

Kết cấu
Hội đồ Lĩnh Nam dật sử đan xen cả văn lẫn thơ, gồm 1 bài tựa và 28 hồi.

Cốt truyện chủ yếu được sắp xếp tuần tự theo thời gian Hoàng Quỳnh đi thăm bà cô ở châu Tòng Hóa, dọc theo hành trình gặp nhiều trường hợp ngẫu nhiên duyên nợ lạ kỳ. Căn bản gồm 3 đoạn chính:
 Đoạn thứ nhất: Hoàng Quỳnh kết duyên với cô Trương Quy Nhi, người Thổ và là con gái Trương Hàn tự Thư Cốc ở Mai Hoa thôn.
 Đoạn thứ hai: Hoàng Quỳnh kết duyên với cô Lý Tiểu Hoàn, người Mường Diêu và là con gái Lý Can động chủ hạt Hoa Quế.
 Đoạn thứ ba: Hoàng Quỳnh kết duyên với cô Mai Ánh Tuyết, là em gái Mai Anh ở Mường Diêu.
Vì sự tình duyên ấy nên sinh ra nhiều chi tiết ly kỳ khúc chiết. Hoàng Quỳnh phải lo trả ơn, lại lo báo thù, hoặc vợ chồng thất lạc, hoặc bị ly tiết tù đày. Sau rốt, dẹp yên cường khấu trong vùng, được vua Thần Tông nhà Lý phong làm công thần, thụ tước Đông An hầu. Khi ấy, vợ chồng mới sum hiệp đoàn tụ một nhà, thanh nhàn cảnh trí sơn lâm.

Vấn đề tác quyền
Tại Việt Nam tồn tại hai bản dịch Việt ngữ của Hội đồ Lĩnh Nam dật sử, đó là bản dịch của Nguyễn Hữu Tiến đăng dài kỳ trên Nam Phong tạp chí (từ số 40) năm 1921 và bản dịch của Bùi Đàn in thành sách tại Sài Gòn năm 1968.
 Bản dịch năm 1921: Khi phát hành tiểu thuyết này, dịch giả Nguyễn Hữu Tiến đặt nhan đề mới là Lĩnh Nam dật sử, chia thành 3 tập. Cứ theo bài tựa thì tác giả sách tên là Ma Văn Cao (chữ Hán: 麻文高; được cho là người Dao, cư trú tại địa phận tỉnh Hòa Bình) với bút hiệu Dịch Sơn động sĩ (chữ Hán: 嶧山峒士) và viết bằng Man ngữ vào khoảng thế kỷ XII; sau đó được cháu năm đời là Ma Văn Khải (chữ Hán: 麻文啓) tặng Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật khi ông đến chiêu hàng chúa Đà Giang đạo Trịnh Giốc Mật vào năm 1280. Thân vương đã dịch tác phẩm này sang chữ Hán, có Hoài Văn hầu Trần Quốc Toản hiệu chính và Thăng Am Trương Hán Siêu phụng bình, ấn hành năm 1297 và là tư liệu xác đáng nhất còn lại đến nay. Năm 1925, bản dịch của Nguyễn Hữu Tiến được in thành sách do Cát Thành xuất bản, chia làm 2 tập: Tiền biên (14 hồi đầu) và Hậu biên (14 hồi sau). Năm 1928 bản dịch này được Cát Thành tái bản.
 Bản dịch năm 1968: Thực ra là sự tham khảo bản gốc và bản dịch năm 1921, nhưng được ấn hành thành sách hoàn chỉnh (2 tập), dưới sự bảo trợ của Trung tâm Học liệu trực thuộc Bộ Quốc gia Giáo dục Việt Nam Cộng hòa.
Trong bài báo Ngư nhàn có phải là thơ của Dương Không Lộ, học giả Đỗ Phương Lâm cho biết:

Còn theo nguồn Wikisource Hán ngữ, tác giả Hội đồ Lĩnh Nam dật sử có nguyên danh là Hoàng Nham (chữ Hán: 黃岩, 1751 - 1830), bút hiệu Hoa Khê dật sĩ (chữ Hán: 花溪逸士). Sách được ấn hành năm 1794 và được liệt vào bộ Văn sử tung hoành tinh tuyển đồ sách (chữ Hán: 文史縱橫精選圖冊). Sách có hai loại bản khổ nhỏ là "Lâu Ngọc Lâu tàng bản" và "Văn Đạo Đường tàng bản". Trong sách có ghi: Hoa Khê dật sĩ biên thứ: Túy Viên cuồng khách bình điểm; Trác Trai Trương Khí Giã và Trúc Viên Trương Tích Quang đồng tham hiệu. Bản Lâu Ngọc Lâu có bài tựa của Tây Viên lão nhân viết năm 1794 và bài tựa của Trương Khí Giã. Bản Văn Đạo Đường không có hai bài tựa trên, nhưng có bài tựa của Lý Mộng Tùng viết năm 1801 và bài Phàm lệ gồm 4 mục. Viện Nghiên cứu Hán Nôm cũng xác nhận bản Lĩnh Nam dật sử chữ Hán ký hiệu A.856/1-3. PARIS.EFEO.MF.I/2/216. đề tên tác giả Ma Văn Cao, Trần Nhật Duật, Trần Quốc Toản, Trương Hán Siêu là "ngụy tác, đánh tráo tiểu thuyết của Trung Quốc". Như vậy, "nghi án văn chương" tồn tại suốt gần một thế kỷ đã được sáng tỏ.

Xem thêm

 Lĩnh Nam
 Triều Lý
 Người Thổ

Tham khảo

 Thông tin tại Baike
 Thông tin tại Bookuu
 古騰堡計畫--pl495100334
 Từ huyền sử đến sự thật - Trần Thị Vĩnh Tường // Chủ nhật, 04.15.2008 (GMT+7)

Tiểu thuyết Trung Quốc


title: Lý Phúc Nam

text:
Yi Bok-nam(Hanja: 李福男, Hangul: 이복남, 28/6/1555 - 16/8/1597), là tướng quân của triều đại, nhà chính trị Hàn Quốc Nhà Triều Tiên. Biểu tự Subo(수보 綏甫),  bao gồm thụy hiệu Chụngang công tước(충장공 忠壯公).

Năm 1588, ông đã vượt qua bài kiểm tra đơn vị. Năm 1592, ông được bổ nhiệm đến Najupangwan(나주판관). Vào tháng 4 năm 1592, Nhật Bản đã tấn công Triều Tiên, Chiến tranh Nhật Bản-Triều Tiên(壬辰倭亂 / 임진왜란).

Vào tháng 7 năm 1592, ông là người chiến thắng trong trận chiến Ungchi(熊峙戰鬪 / 웅치전투), ở Jeonju. Năm 1593, ông được bổ nhiệm đến Jeonra Bangosa(전라방어사), Chungcheong jobangjang(충청조방장), năm 1594 bổ nhiệm Namwon busa(남원부사), Jeonrado Byongmajuldosa(전라도병마절도사), Năm 1595, bổ nhiệm Najumaksa(羅州牧使 / 나주목사). Vào tháng 1 năm 1597, ông được tái bổ nhiệm vào Jeonrado Byongmajuldosa. Nhưng tháng 15 năm 1597, Nhật Bản đã tấn công lại. Anh ta là trận chiến của lâu đài Namwon, nhưng Bị đánh bại. Anh ấy đã tự tử bằng lửa.

Năm 1604, truy phong ông làm Tuyên vũ won jong công thần đệ nhất (宣武原從功臣一等 / 선무원종공신일등), Byụngopanmseo (兵曹判書 / 병조판서) và Chwancjansung (左贊成 / 좌찬성).

Xem thêm
 Chiến tranh Nhật Bản-Triều Tiên

Tham khảo

Liên kết ngoài
 이복남, Từ điển Hàn Quốc Hàn Quốc
 이복남, 한국민족문화대백과사전
 이복남:문화콘텐츠 원형
 이복남

Nhân vật quân sự nhà Triều Tiên
Nhân vật chính trị nhà Triều Tiên


title: Compsophila iocosma

text:
Compsophila iocosma là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Compsophila


title: Baptria nigrescens

text:
Baptria nigrescens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Baptria


title: Platyja crenulata

text:
Platyja crenulata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Platyja


title: Cophocerotis ebria

text:
Cophocerotis ebria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Cophocerotis


title: Aegocera geometrica

text:
Aegocera geometrica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aegocera


title: Vũ Văn Đôn

text:
Vũ Văn Đôn là một tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý xe, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật. Ông nổi tiếng với việc chỉ đạo chế tạo thành công chiếc xe hơi quân sự đầu tiên do người Việt Nam sản xuất mang tên "Chiến thắng" vào năm 1958.

Thân thế sự nghiệp

 Ông tốt nghiệp Trường Kỹ nghệ thực hành (một trường dạy về cơ khí, kỹ thuật của Pháp)

Tháng 4 năm 1949, ông được Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Tạ Quang Bửu giao nhiệm vụ làm Giám đốc Nha Sự vụ Cục Quân giới.

Năm 1950, cục phó cục Vận tải thuộc Tổng cục cung cấp.

Năm 1954, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Cục trưởng Cục Quản lý xe, Tổng cục Hậu cần

Năm 1960, ông được bổ nhiệm giữ chức Cục trưởng Cục Quản lý xe, Tổng cục Hậu cần

Năm 1965, ông được điều động vào chiến trường.

Năm 1967, ông được cấp trên điều động về tiếp quản vị trí cũ Cục Quản lý xe, Tổng cục Hậu cần (nay là Cục Xe-Máy thuộc Tổng cục Kỹ thuật)

Năm 1974, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật.

 Thiếu tướng (1974)
 Năm 1987, ông nghỉ chờ hưu.

Sản xuất xe đầu tiên của Việt Nam
Ngày 22 tháng 12 năm 1958, ông đã chỉ đạo và giao cho Đại tá, kỹ sư Hồ Mạnh Khang, Giám đốc Nhà máy Z157 sản xuất chiếc ôtô 4 chỗ đầu tiên của Việt Nam mang tên Chiến Thắng, dù chưa phải 100%, đã ra đời. Bác Hồ đã đến xem và chiếc xe đã vinh dự được mang biển số: QS-0001 (Quân sự, số 1). Quốc khánh năm 1959, ô tô con "Chiến Thắng" do quân đội chế tạo được xếp vào đội hình diễu binh tại Quảng trường Ba Đình.

Chiếc xe máy đầu tiên, đặt nền móng của ngành công nghệ cơ khí chế tạo Việt Nam là chiếc Ấp Bắc. Ấp Bắc có tốc độ trung bình đạt 50 – 60 km/giờ, tiếng nổ giòn và rất khỏe, chạy đường gồ ghề rất tốt.

Chiếc ô tô thứ 2 được đặt tên là "Trường Sơn". Trong đó, nhà máy Z159 phụ trách làm piston (pit - tông), vòng bi, cần số; Nhà máy Z179 làm sắt xi, gầm xe. Chạy thử năm 1971.

Chú thích

Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Tổng cục Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng Việt Nam
Người họ Vũ tại Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1970


title: Onthophagus trinominatus

text:
Onthophagus trinominatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

T


title: Cleanin' Out My Closet

text:
"Cleanin' Out My Closet" là một bài hát của rapper người Mỹ Eminem nằm trong album phòng thu thứ tư của anh, The Eminem Show (2002). Nó được phát hành vào ngày 17 tháng 9 năm 2002 như là đĩa đơn thứ hai trích từ album bởi Aftermath Entertainment cũng như Shady Records và Interscope Records ở nhiều thị trường khác nhau. Bài hát sau đó cũng xuất hiện trong album tổng hợp đầu tiên của nam rapper, Curtain Call: The Hits (2005). Khác với đĩa đơn trước từ album "Without Me" mang phong cách hài hước qua hình tượng Slim Shady, "Cleanin 'Out My Closet" thể hiện quan điểm nghiêm khắc nhưng đầy châm biếm về những trải nghiệm thời thơ ấu và mối quan hệ của Eminem, trong đó nam rapper thể hiện sự tức giận đối với người mẹ của mình, Debbie Mathers, về cách bà đã nuôi nấng anh.

Sau khi phát hành, "Cleanin' Out My Closet" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao quá trình sản xuất của nó. Bài hát cũng gặt hái những thành công vượt trội về mặt thương mại, lọt vào top 10 ở hầu hết những quốc gia nó xuất hiện, bao gồm vươn đến top 5 ở Úc, Áo, Đan Mạch, Đức, New Zealand, Na Uy, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh. Tại Hoa Kỳ, bài hát đạt vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ ba trong sự nghiệp của Eminem lọt vào top 10 tại đây.

Video ca nhạc cho "Cleanin' Out My Closet" được đồng đạo diễn bởi Dr. Dre và Philip Atwell, trong đó tập trung khai thác câu chuyện về thời thơ ấu của Eminem cũng như mối quan hệ giữa nam rapper và cha mẹ của anh. Nó đã ngay lập tức nhận được nhiều lời tán dương từ giới phê bình, và được yêu cầu phát sóng liên tục trên những kênh truyền hình âm nhạc như VH1, BET và MTV. Để quảng bá bài hát, Eminem đã trình diễn "Cleanin' Out My Closet" trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm giải Video âm nhạc của MTV năm 2002 và giải Âm nhạc châu Âu của MTV năm 2002, cũng như trong hai chuyến lưu diễn trong sự nghiệp của anh. Tuy nhiên, Eminem đã tuyên bố sẽ không trình diễn lại bài hát trong những chuyến lưu diễn tương lai của mình, sau khi cảm thấy có lỗi với mẹ của anh khi nghe nó được phát trên sóng phát thanh, và thể hiện thái độ hối lỗi với bà trong đĩa đơn năm 2013 "Headlights".

Danh sách bài hát
Đĩa CD tại châu Âu
 "Cleanin' Out My Closet" (bản album) - 5:03
 "Stimulate" - 5:04

Đĩa CD tại Anh quốc
 "Cleanin' Out My Closet" (bản album đã kiểm duyệt) - 4:57
 "Cleanin' Out My Closet" (không lời) - 4:57
 "Stimulate" - 5:06
 "Cleanin' Out My Closet" (video ca nhạc) - 4:57

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 2002
Bài hát năm 2002
Bài hát của Eminem
Bài hát về chất gây nghiện
Bài hát viết bởi Eminem
Bài hát sản xuất bởi Eminem
Đĩa đơn của Interscope Records


title: Coelorhyncidia ovulalis

text:
Coelorhyncidia ovulalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Coelorhyncidia


title: Masicera aurifrons

text:
Masicera aurifrons là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Masicera


title: Canthon gemellatus

text:
Canthon gemellatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Canthon


title: Sabaria pulchricolor

text:
Sabaria pulchricolor là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sabaria


title: Nemoraea chrysophora

text:
Nemoraea chrysophora là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nemoraea


title: Chân dung tự họa (Raffaello)

text:
Chân dung tự họa là một bức tranh sơn dầu rộng 33 cm, cao 47,5 cm của danh họa người Ý Raffaello được cho là ra đời trong khoảng thời gian từ 1504 đến năm 1506. Từ năm 1890 đến nay, bức tranh được trưng bày tại bảo tàng nghệ thuật Uffizi ở Florence, Ý.

Lịch sử
Raffaello được cho là đã vẽ bức tranh trong một lần quay trở lại Urbino trong thời gian ông sống ở Florence. Ghi chép đầu tiên về bức tranh xuất hiện vào năm 1631 khi nó được gửi cùng một số tác phẩm khác từ Urbino đến Florence. Một vài năm sau, Vittoria della Rovere, người thừa kế cuối cùng của Công quốc Urbino, kết hôn với Đại công tước xứ Toscana Ferdinando II de' Medici và mang theo bức tranh làm của hồi môn. Ba mươi năm sau (1663-1667), bức tranh được ghi nhận là đang nằm trong bộ sưu tập của Bá tước Leopoldo de' Medici. Không rõ làm thế nào mà bức tranh lại thuộc sở hữu của Bá tước. Có giả thuyết cho rằng Vittoria della Rovere đã tặng nó cho ông.

Từ năm 1991 đến năm 2001, bức tranh từng được in trên tờ tiền 500.000 lira Ý trước khi nước này chuyển sang sử dụng đồng Euro vào năm 2002.

Chú thích

Liên kết ngoài
 trên trang web của Uffizi

Raffaello


title: Benjamin van Leer

text:
Benjamin van Leer (sinh ngày 9 tháng 4 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Hà Lan, hiện đang chơi ở vị trí thủ môn cho NAC Breda, mượn từ Ajax, ở Eredivisie. Trước đây anh từng chơi cho Jong PSV và Roda JC Kerkrade.
Sinh ra ở Houten, Hà Lan, Van Leer là người gốc Indonesia Maluku.

Sự nghiệp
Vào tháng 6 năm 2017, van Leer đã gia nhập Ajax trong một hợp đồng bốn năm từ Roda JC Kerkrade. Phí chuyển khoản được trả cho Kerkrade được báo cáo là € 700.000 euro.

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan
Sinh năm 1992
Cầu thủ bóng đá AFC Ajax
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ bóng đá PSV Eindhoven


title: Pseudolarentia megalaria

text:
Pseudolarentia megalaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pseudolarentia


title: Smicropus longalis

text:
Smicropus longalis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Smicropus


title: Papestra signata

text:
Papestra signata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Papestra


title: Sycaonia foersteri

text:
Sycaonia foersteri là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sycaonia


title: Venus (bài hát của Lady Gaga)

text:
"Venus" là bài hát của ca sĩ-nhạc sĩ người Mỹ Lady Gaga từ album phòng thu thứ ba của cô, Artpop (2013).

Xếp hạng

Chú thích

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 2013
Đĩa đơn của Interscope Records
Bài hát của Lady Gaga
Đĩa đơn quán quân tại Hungary
Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha
Bài hát về tình dục
Bài hát được viết bởi Lady Gaga


title: Gongdeok-dong

text:
Gongdeok-dong là một dong (phường) của quận Mapo ở Seoul, Hàn Quốc; và được quản lý bởi dong hành chính của nó là Cheonyeon-dong.

Địa điểm nổi tiếng

 Dịch vụ Phát triển nguồn Nhân lực Hàn Quốc (한국산업인력공단 韓國産業人力公團)
 Asojeong (아소정 我笑亭)
 Chợ Gongdeok gần Lối ra số 4 của Ga Gongdeok nằm trong danh sách 10 thành phố có ẩm thực đường phố tuyệt vời nhất Châu Á với món haemul pajeon.

Giáo dục
Các trường học ở Gongdeok-dong:

 Trường tiểu học Soeui Seoul (서울소의초등학교)
 Trường tiểu học Gongdeok Seoul (서울공덕초등학교)

Giao thông
Có thể đến Gongdeok-dong thông qua:

 Ga Gongdeok trên tàu điện ngầm , , Tuyến Gyeongui-Jungang, AREX.

Xem thêm

 Phân cấp hành chính Hàn Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Mapo-gu bằng tiếng Anh
  Bản đồ của Mapo-gu tại trang web chính thức của Mapo-gu
  Bản đồ của Mapo-gu  tại trang web chính thức của Mapo-gu
  Trang web văn phòng thường trú Gongdeok-dong

Sơ khai địa lý Seoul
Phường của quận Mapo


title: Lissonota ocularis

text:
Lissonota ocularis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

O


title: Cờ Chiến thắng trên nóc Reichstag

text:
Cờ Chiến thắng trên nóc Reichstag (tên gốc: Знамя Победы над рейхстагом — cũng có một số nguồn viết — Красное знамя над рейхстагом) là tiêu đề của bức ảnh nổi tiếng trong một loạt 36 bức ảnh, được thực hiện bởi phóng viên ảnh quân đội Liên Xô Yevgeny Khaldei trên nóc Tòa nhà Quốc hội Reichstag ở Berlin vào ngày 02 tháng 5 năm 1945.

Bức ảnh đã trở thành một biểu tượng trong lịch sử nhiếp ảnh về Chiến thắng của Liên Xô. Nó tượng trưng cho "sự kết thúc của Chiến tranh thế giới thứ hai" và "sự kết thúc của Chủ nghĩa phát xít Đức".

Bức ảnh cũng được biên dịch với nhiều cái tên khác nhau như: Giương cờ trên Reichstag (Raising a Flag over the Reichstag), Biểu ngữ Chiến thắng trên nóc Reichstag và Cờ đỏ trên nóc Reichstag.

Ngoài ra, bức ảnh chụp đã bị chỉnh sửa một phần, và do về phía truyền thông Liên Xô giữ bí mật nên danh tính của người đàn ông trong ảnh chụp thường bị đem ra tranh luận, cũng như danh tính thực của chính người tạo ra bức ảnh đó.

Bối cảnh

Được xây dựng vào năm 1894, tòa nhà Reichstag là trụ sở lịch sử của cơ quan lập pháp quốc gia Đức, là một trong những tòa nhà dễ nhận biết nhất ở Đức, với kiến trúc được coi là tráng lệ vào thời đó. Tòa nhà đã đóng góp nhiều vào lịch sử nước Đức và được Hồng quân coi là "biểu tượng của kẻ thù" phát xít của họ. Tuy nhiên, đối với Đức Quốc xã, Reichstag là biểu tượng cho những điểm yếu của nền dân chủ và chính phủ đại diện. Nó bị hư hại nghiêm trọng trong Vụ hỏa hoạn Reichstag vào năm 1933, và đến năm 1945 nó đã bị đóng cửa trong 12 năm, về cơ bản đây là toàn bộ thời kỳ trị vì của Đức Quốc xã; thay vào đó, tất cả các cuộc họp tiếp theo của cơ quan lập pháp Reichstag, vốn ngày càng không thường xuyên trong những năm sau vụ hỏa hoạn do việc ra quyết định của Đức Quốc xã được tập trung vào Adolf Hitler, đã được triệu tập tại Nhà hát Opera Kroll gần đó.

Hình ảnh người lính Xô Viết giương cao ngọn cờ đỏ vào ngày 2 tháng 5 năm 1945 đã thể hiện 'chiến thắng toàn diện' của nước Nga Xô Viết trước Đức Quốc xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Cùng ngày hôm đó, Tướng Helmuth Weidling, người chỉ huy cuối cùng còn lại của lực lượng Đức Quốc xã bảo vệ thủ đô nước Đức, đã ra lệnh 'ngừng kháng cự ngay lập tức', sau đó, giao trả thành phố cho phía Hồng quân.

Tuy nhiên, bức ảnh mang tính biểu tượng này được chụp bởi nhiếp ảnh gia chiến tranh nổi tiếng của Liên Xô là Yevgeny Khaldei và được xuất bản vào ngày 13 tháng 5 năm 1945 trên tạp chí Ogonyk, lại là một màn tái hiện có dàn dựng.

Ý tưởng của Stalin
Những ý tưởng đầu tiên của việc tạo ra Cờ Chiến thắng đã được khởi xướng vào ngày 6 tháng 11 năm 1944, do Tổng tư lệnh Tối cao, nguyên soái Stalin trong phiên họp trọng thể của Xô Viết Tối cao kỷ niệm lần thứ 27 thành công của Cách mạng Tháng Mười.

Nhưng ngày này cũng phải được xử lý một cách thận trọng. Bộ chỉ huy và binh lính Liên Xô bị ám ảnh bởi việc chiếm lấy Reichstag vào ngày 1 tháng 5 để có thể đánh dấu chiến thắng vào đúng Ngày Quốc tế Lao động, trong khi các cuộc giao tranh ác liệt tiếp tục diễn ra ở Berlin và vùng ngoại ô của nó trong một số ngày sau đó. Dù vậy, không thể phủ nhận rằng đến đầu tháng 5, Hồng quân Liên Xô đã đánh chiếm được "hang ổ của quái thú phát xít".

Việc Liên Xô đánh chiếm Berlin đã phải trả giá đắt với 78.291 binh sĩ Hồng quân thiệt mạng và 274.184 người bị thương. Kết quả không bao giờ nghi ngờ khi 90.000 quân phòng thủ Đức đối mặt với hơn một triệu binh sĩ Hồng quân. Lực lượng Đức Quốc xã bảo vệ Berlin bao gồm các sư đoàn Wehrmacht và Waffen-SS đã cạn kiệt và vũ trang kém, Volkssturm được huấn luyện kém và không đủ điều kiện (lực lượng dân quân của nhân dân Đức được thành lập từ năm 1944-45 (phần lớn là trẻ em trai và các cụ già) và các thành viên của Đoàn Thanh niên Hitler. Tuy nhiên, đã có một cuộc chiến đường phố gay gắt. Nỗi sợ hãi về sự trả đũa của Liên Xô được thúc đẩy bởi tuyên truyền của Đức Quốc xã, đặc biệt là trong số các lực lượng SS nước ngoài, đã truyền cảm hứng cho một vị trí cuối cùng hung dữ. Họ tính toán rằng sẽ tốt hơn nếu đối phó với Đồng minh phương Tây với tư cách là quân chiếm đóng hơn là nước Nga Xô Viết.

Tỷ lệ thương vong cao cũng là kết quả của sự vội vàng do Liên Xô. Stalin đã trì hoãn cuộc tấn công vào Berlin vì ông muốn các lực lượng Liên Xô chuẩn bị tốt để đối mặt với sự kháng cự ác liệt của Đức Quốc xã.

Vào ngày 1 tháng 4 năm 1945, Stalin đã triệu tập các chỉ huy hàng đầu của mình đến Điện Kremlin và nói rõ rằng Hồng quân phải đến Berlin trước người Mỹ và người Anh. Mặc dù ban đầu ông đã hứa đánh chiếm Berlin với Nguyên soái Zhukov, nhưng giờ đây Stalin đã chia quyền chỉ huy cuộc tấn công giữa Zhukov, Konev và Rokossovsky, và nói với họ rằng: 'Ai đột nhập trước sẽ chiếm Berlin'. Dầu vậy cả 9 sư đoàn chỉ có hai tuần, Stalin đã châm ngòi cho một cuộc chạy đua giữa các chỉ huy cấp cao của mình để đánh chiếm thủ đô nước Đức. Chỉ huy của đơn vị nào giơ cao biểu ngữ trên Reichstag mới được công nhận là "Lá cờ Chiến thắng" và sẽ được phong là Anh hùng Liên Xô.

Lá cờ đầu tiên
Vào ngày 30 tháng 4, quân đội Liên Xô bắt đầu cuộc tấn công dữ dội vào Reichstag. Tòa nhà được bảo vệ bởi khoảng 5.000 binh sĩ và sĩ quan Đức Quốc xã cùng một số khẩu đội pháo hạng nặng, tỏ ra rất khó bị chiếm giữ.

Theo nguồn tin của Liên Xô, việc treo lá cờ đầu tiên trên nóc tòa nhà Reichstag xảy ra vào lúc 22:40 đêm 30 tháng 4 sau nhiều nỗ lực của binh lính Liên Xô nhằm vượt qua một đồn trú kiên quyết của Đức. Người lính đầu tiên cắm biểu ngữ (số 5) trên tòa nhà Reichstag là Trung úy Rakhimzhan Koshkarbayev. Dẫn theo Nhật ký chiến đấu của Sư đoàn bộ binh 150 thuộc Liên Xô:

Sau khi màn đêm buông xuống, Koshkarbayev và một số đồng đội của mình đã giương cao lá cờ trên mái nhà. Tuy nhiên, vì họ đã kéo cờ trong đêm khi trời quá tối, nên không có bức ảnh chụp nào về việc cắm cờ đầu tiên. Sau khi lá cờ được kéo lên vào đêm đó, nó đã bị bắn hạ bởi các tay súng bắn tỉa của quân Đức ngay trước khi Wehrmacht giành lại quyền kiểm soát tòa nhà.

Lần cắm cờ thứ hai

Ngay trước 10 giờ tối, Đại tá Fyodor Zinchenko ra lệnh cho sĩ quan tình báo của mình, Đại úy Kondrashev, chọn hai trinh sát viên sẽ mang Biểu ngữ. Ít phút sau, toàn bộ trung đội trinh sát xuất hiện, từng người khất thực làm nhiệm vụ. Chỉ huy của tiểu đoàn 1 đã tấn công Reichstag. Sau một số đề nghị từ Đại tá, Kondrashev đã chọn Mikhail Yegorov và Meliton Kantaria. Trận chiến trong tòa nhà vẫn tiếp tục cho đến tận đêm khuya. Cuối cùng một phần của tòa nhà đã bị quân đội Liên Xô đánh chiếm; Biểu ngữ được treo ở nhiều nơi khác nhau của Reichstag, từ cờ trung đoàn và sư đoàn đến cờ tự tạo.

Theo lời kể của S. A. Neustroev viết trong bản nhật ký, sau nửa đêm (theo giờ địa phương) - sĩ quan Zinchenko chỉ huy của trung đoàn đã ra lệnh. Phó tư lệnh phụ trách chính trị Alexey Berest được lệnh dẫn đầu đoàn công tác trực tiếp gắn biểu ngữ. Yegorov và Kantaria tiến lên mái nhà và hỗ trợ cắm cờ Liên Xô lên một vị trí trên cao hơn. Cả ba người, được bao quanh bởi một trung đội dưới sự chỉ huy của Ilyá Syánov Yakolevich, lên tới nóc của Reichstag. Mặc dù không phải lá cờ đầu tiên được cắm lên, nhưng cuối cùng lá cờ cũng đã được công bố là Biểu ngữ Chiến thắng. Lá cờ được gắn trên mặt tiền của lối vào chính của Reichstag ở phần phía đông của tòa nhà trên bức tượng cưỡi ngựa của Wilhelm I vào khoảng 3 giờ sáng ngày 1 tháng 5 năm 1945.

Sau khi "Cờ Số 5" được kéo lên, một thông điệp đã được gửi đến các chỉ huy cao nhất, cùng các lá cờ Liên Xô khác, nhiều người trong số họ là những người lính đã ngẫu hứng cắm lên trên mái nhà và xung quanh mặt tiền. Biểu ngữ Chiến thắng được di dời lên đỉnh mái vòm, điểm cao nhất của tòa nhà. Vài giờ sau, Biểu ngữ Chiến thắng đã được gỡ xuống để chuẩn bị vận chuyển tới Moskva, các lá cờ Liên Xô khác cũng bị dỡ bỏ trước khi sự xuất hiện của Nguyên soái Zhukov vào ngày 2 tháng 5. Biểu ngữ Chiến thắng được đặt ở trong trụ sở quân đội.

Chụp ảnh

Không có hình ảnh hay mẩu tin nào về việc đã treo Biểu ngữ Chiến thắng. Nhiếp ảnh gia Liên Xô Yevgeny Khaldei quyết định đến trung tâm "quê hương của Đức Quốc xã", theo sự chỉ định của TASS Photo Chronicle. Trước đó thì Khaldei đã ăn tối trong căng tin của cơ quan, nơi có khăn trải bàn màu đỏ trên bàn ăn. Ba trong số đó được ông "mượn" từ phòng ăn, và thuyết phục người chú là một thợ may, để may ba chiếc khăn trải bàn màu đỏ; với hy vọng có được một bức ảnh giống Joe Rosenthal sau khi ông nhìn thấy bức ảnh lá cờ được giương lên tại Iwo Jima.

Khi đến Reichstag, nhiều biểu ngữ chiến thắng đã được dựng lên — Khaldei đã cân nhắc một số bối cảnh cho bức ảnh bao gồm Cổng Brandenburg và Sân bay Tempelhof, nhưng Khaldei quyết định chọn Reichstag vì khoảnh khắc lịch sử lá cờ đầu tiên được giương lên thì ông không có mặt. Và để có được bức ảnh chụp, Khaldei phải đợi đến sáng ngày 2 tháng 5 năm 1945 sau khi cuộc giao tranh trên đường phố đã kết thúc và Berlin bị quân đội Liên Xô chiếm đóng hoàn toàn.

Tuy nhiên, chính bức ảnh này đã khắc họa lại thời khắc lịch sử. "Đây là điều tôi đã chờ đợi trong 1.400 ngày" — Khaldei nói với Naum Aranovich, là một thành viên của Liên hiệp các nhà báo Moskva, khi ông nhìn vào đống đổ nát của Berlin.

Theo lời kể của Khaldei thì ông đã nhận sự giúp đỡ của những binh lính mà ông tình cờ gặp tại hiện trường (những người không tham gia vào cuộc bao vây thực sự của Reichstag cũng như không treo bất kỳ biểu ngữ nào trong thời gian đó) để tiến hành tạo dáng chụp ảnh. Chỉ có 4 người trong số họ xuất hiện trong bức ảnh: bao gồm kể cả Khaldei đứng từ trên mái nhà, binh nhì Aleksey Kovalev (người đang gắn lá cờ). Ông được hỗ trợ bởi quản đốc của đại đội trinh sát của Đội vệ binh cờ đỏ Bogdan Khmelnitsky thuộc Sư đoàn súng trường Zaporozhye là Abdulkhakim Ismailov và Leonid Gorychev (một cư dân từ Minsk). Ngay sau tìm được điểm chụp thuận tiện, Khaldei đã quay hai cuộn băng với họ. Ông để lộ 36 khung hình, bức ảnh chụp bằng máy ảnh Leica III rangefinder với ống kính Elmar f/3.5 50mm

Chỉnh sửa

Khaldei nhanh chóng trở lại Moskva. Bức ảnh đã được chỉnh sửa lại trước khi đăng trên các tờ báo của Liên Xô. Trong quá trình in ấn, ông đã kịch tính hóa hình ảnh bằng cách tăng cường khói và làm tối bầu trời, thậm chí xóa bỏ một phần âm bản, để tạo ra một cảnh lãng mạn có một phần hiện thực, một phần kỹ xảo vào tất cả lòng yêu nước. Quá trình này là theo yêu cầu của tổng biên tập tờ Ogonyok của Liên Xô.

Lá cờ cũng đã được thay đổi sang màu đỏ rực hơn, vì chiếc lá cờ trong ảnh chụp do Khaldei mang theo không phải là Biểu ngữ Chiến thắng. Lá cờ được chỉnh lại để bay phất phới trong gió.

Chiếc đồng hồ thứ hai bên tay phải của Ismailov cũng được sửa lại bởi Khaldei, vì bản thân Ismailov đang đeo hai chiếc đồng hồ trên cổ tay và tòa soạn cho rằng điều này có thể là cơ sở để buộc tội cướp bóc, Họ không muốn áp đặt hình ảnh đó lên đất nước của mình. Chiếc đồng hồ phụ có gắn kim đã bị gỡ bỏ trong ảnh trước khi nó được xuất bản.

Một số nguồn tin của Liên Xô cho rằng những chiếc đồng hồ đeo tay phụ thực sự là La bàn Adrianov và Quân đội Liên Xô đã chạm vào bức ảnh vì họ biết rằng đây sẽ bị nhầm lẫn là một chiếc đồng hồ được mua lại bởi xác chết chứ không phải là một thiết bị tiêu chuẩn.

Tính pháp lý
Hình ảnh Cờ Chiến thắng trên nóc Reichstag từng được miễn phí bản quyền trong phạm vi công cộng nhưng vào năm 2006, Nhà nước Nga đã thay đổi sang luật bản quyền cho bức ảnh.

Bức ảnh ban đầu chưa được chỉnh sửa chỉ xuất hiện vào năm 2013 và hiện trưng bày trong Bảo tàng Do Thái và Trung tâm khoan dung ở Moskva.

Biểu tượng tuyên truyền

Xem thêm
Cờ Chiến thắng

Tham khảo
Chú giải

Tham khảo

Đọc thêm
Anthony Beevor, Berlin: The Downfall 1945 (Penguin Books, 2002)
John Erickson, Road to Berlin: Stalin’s War with Germany Volume II (Weidenfeld & Nicholson, 1983)
Gill Bennet (ed), The End of the War in Europe 1945 (HMSO, 1996)
David Stafford, Endgame 1945: Victory, Retribution, Liberation (Little, Brown, 2007)

Liên kết ngoài

Ảnh đen trắng
Liên Xô trong Thế chiến thứ hai
Chiến trường châu Âu (Thế chiến thứ hai)
Tòa nhà Reichstag
Cờ Liên Xô


title: Ichneumon ogumae

text:
Ichneumon ogumae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ichneumon


title: Congressional caucus

text:
Một congressional caucus là một nhóm các thành viên của Quốc hội Hoa Kỳ họp mặt nhằm theo đuổi các mục tiêu chung về lập pháp. Chính thức, nhóm họp mặt được hình thành như các tổ chức thành viên của Quốc hội (CMOs) trong Hạ viện Hoa Kỳ và Thượng viện Hoa Kỳ và được quản trị theo quy định của các viện này.

Thuật ngữ
Ngoài từ caucus, đôi khi nó còn được gọi là conferences (các hội nghị) (đặc biệt đảng Cộng hòa), coalitions (các liên minh), study groups (các nhóm nghiên cứu), task forces (các nhóm đặc nhiệm), hoặc working groups (các nhóm làm việc). Nhiều nước khác sử dụng thuật ngữ "parliamentary group" (nhóm nghị sĩ); Ví dụ, Nghị viện Anh có nhiều all-party parliamentary group (nhóm nghị sĩ từ mọi đảng).

Các nhóm nghị sĩ tại Quốc hội Hoa Kỳ
Các nhóm nghị sĩ lớn nhất là các nhóm nghị sĩ của một đảng tại một viện thuộc Quốc hội Hoa Kỳ (đảng Dân chủ hoặc đảng Cộng hòa), chẳng hạn như House Democratic Caucus, House Republican Conference, Senate Democratic Caucus, Senate Republican Conference.

Các nhóm nghị sĩ họp thường kỳ trong các phiên họp kín để thiết lập các chương trình nghị sự, chọn lựa các thành viên ủy ban Quốc hội, và tổ chức các cuộc bầu cử để chọn các nhà lãnh đạo của đảng trong các viện khác nhau. Họ cũng giám sát bốn ủy ban Hill (Hill committee), ủy ban đảng chính trị làm việc để bầu các thành viên của riêng đảng họ vào Quốc hội.

Chú thích

Quốc hội Hoa Kỳ
Tổ chức chính trị Hoa Kỳ


title: Osas Saha

text:
Osas Marvelous Ikpefua, hay còn được biết với tên Osas Saha (sinh ngày 20 tháng 10 năm 1986 ở Warri) là một cầu thủ bóng đá người Indonesia gốc Nigeria trước đây thi đấu ở Racing Club Mechelen ở Bỉ, KF Elbasani ở Albania, CD San José ở Bolivia và Penang FA ở Malaysia. Hiện tại anh thi đấu cho TIRA-Persikabo ở Liga 1 (Indonesia).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nigeria
Cầu thủ PSAP Sigli
Cầu thủ PSDS Deli Serdang
Cầu thủ PSMS Medan
Cầu thủ bóng đá Liga 1 (Indonesia)
Cầu thủ Albanian Superliga
Cầu thủ Canadian Soccer League (2006–nay)
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bỉ


title: Jerzy Pietrkiewicz

text:
Jerzy Pietrkiewicz hay Peterkiewicz (sinh ngày 29 tháng 9 năm 1916 - mất ngày 26 tháng 10 năm 2007) là một nhà thơ, tiểu thuyết gia, dịch giả và nhà phê bình văn học người Ba Lan.

Cuộc đời
Jerzy Pietrkiewicz sinh tại Fabianki, Ba Lan. Cha ông là Jan Pietrkiewicz, một nông dân uyên bác, và mẹ ông là Antonina Politowska, một phụ nữ thuộc dòng dõi quý tộc, bà khoảng năm mươi tuổi khi sinh ông. Cha mẹ ông đều mất khi ông vẫn còn rất bé. Mẹ ông bị ung thư khi ông mười hai tuổi, và cha ông mất vào hai năm sau đó. Jerzy Pietrkiewicz theo học Trường Công giáo Jan Długosz ở Włocławek và sau đó đến Warsaw để học chuyên ngành báo chí. Năm 1934, tác phẩm được xuất bản đầu tiên của ông là các bài thơ trong tập thơ Okolica Poetów. Ông cũng đóng góp nhiều bài viết cho các tờ báo dân tộc cực đoan.

Nhà thơ và nhà phê bình văn học cánh tả Ignacy Fik (19041942) đã dành một đề cập đặc biệt trong bài Bàn về lịch sử văn học Ba Lan trong Giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh để nói về "những bài thơ kinh khủng của Pietrkiewicz", được đăng trên tạp chí "Prosto z mostu". Trong bài viết của Ignacy Fik, "huyền thoại quốc gia" hiện thân là "người phân biệt chủng tộc".

Tuyển tập Wiersze o dzieciństwie ("Poems about Childhood"; 1935) của Jerzy Pietrkiewicz không nhận được bất kỳ lời khen ngợi nào từ các nhà phê bình. Kazimierz Andrzej Jaworski viết trên tạp chí văn học Kamena rằng ông thấy các bài thơ trong tuyển tập "làm người đọc cảm thấy nhàm chán bởi quá đơn điệu", và nếu chúng có bất kỳ giá trị nào "thì chỉ là có giá trị với chính tác giả, vì chúng rỗng tuếch với những người khác".

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, lúc đầu Jerzy Pietrkiewicz chạy trốn đến Pháp và sau đó đến Anh. Khi mới đến nơi, ông không hề biết tiếng Anh. Ông theo học Đại học Thánh Andrews, lấy bằng thạc sĩ Văn học Anh vào năm 1944. Năm 1948, ông lấy bằng tiến sĩ tại King’s College London. Sau đó, ông trở thành giảng viên của ngôi trường này, phụ trách bộ môn ngôn ngữ và văn học Ba Lan.

Jerzy Pietrkiewicz bắt đầu viết tiểu thuyết bằng tiếng Anh từ năm 1953. Ông dùng tiếng Ba Lan để sáng tác thơ. Tiểu thuyết của ông gặt hái được thành công và nhờ đó ông trở thành bạn của Muriel Spark. Nhân dịp Giáo hoàng Gioan Phaolô đệ nhị nhậm chức, Jerzy Pietrkiewicz đã dịch những bài thơ tiếng Ba Lan của mình sang tiếng Anh, và kết quả là các tác phẩm của ông được nổi tiếng ở Ba Lan. Ông được trao Giải thưởng của Bộ Văn hóa và Nghệ thuật vào năm 1987.

Jerzy Pietrkiewicz đã kết hôn hai lần: lần đầu với Danuta Karel, một nữ diễn viên người Ba Lan, và sau đó tái hôn với Christine Brooke-Rose. Cả hai cuộc hôn nhân đều kết thúc bằng ly hôn. Ông mất tại London.

Tác phẩm

Bằng tiếng Ba Lan
 Wiersze o dzieciństwie (1935)
 Prowincja (1936)
 Po chłopsku (novel, 1941)
 Pokarm cierpki (1943)
 Pogrzeb Europy (1946)
 Piąty poemat (1950)
 Poematy londyńskie i wiersze przedwojenne (Paris, 1965)
 Kula magiczna (1980)
 Poezje wybrane (Warsaw, 1986)
 Modlitwy intelektu (1988)
 Wiersze dobrzyńskie (1994)
 Słowa są bez poręczy (1998)
 Zdobycz i wierność (2018)

Tiểu thuyết bằng tiếng Anh
The Knotted Cord (1953)
Loot and Loyalty (1955)
Future To Let (1958)
Isolation: a novel in five acts (1959)
The Quick and the Dead (1961)
That Angel Burning at My Left Side (1963)
Inner Circle (1966)
Green Flows the Bile (1969)

Tác phẩm khác bằng tiếng Anh
 Polish prose and verse (1956)
 Five Centuries of Polish Poetry (1960)
 Polish Literature in its European Context (1962)
 The Other Side of Silence (1970)
 The Third Adam (1975)
 In the scales of fate: an autobiography (1993)
 Metropolitan idyll (1997)
 Polish literature from the European perspective: studies and treaties (2006)

Sách dịch
 Easter vigil and other poems (John Paul II, 1979)
 Collected poems (John Paul II, 1982)
 Poems, letters, drawings (Cyprian Norwid, 2000)
 Roman triptych: meditations (translation of John Paul II's Tryptyk rzymski: medytacje, 2003)

Tham khảo

Sinh năm 1916
Mất năm 2007
Chủ nghĩa bài Do Thái ở Ba Lan


title: Prosopocera lucia

text:
Prosopocera lucia là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Prosopocera


title: Bộ Đầu (亠)

text:
Bộ Đầu (亠), vốn không có ý nghĩa gì, nhưng thường được hiểu là "phần trên cùng" khi sử dụng làm bộ thủ, là một trong 23 bộ thủ được cấu tạo từ 2 nét trong tổng số 214 Bộ thủ Khang Hy.

Trong Từ điển Khang Hy, có 38 ký tự (trong số 49.030) được tìm thấy dưới bộ thủ này.

Chữ dùng bộ Đầu (亠)

Có một sự khác biệt trong tiếng Nhật và tiếng Trung trong việc in các kiểu chữ sử dụng bộ thủ này. Trong Khang Hy tự điển và tiếng Nhật, một đường thẳng đứng ngắn trên đầu đường ngang được sử dụng trong khi tại Trung Quốc, Đài Loan và Hồng Kông, một dấu gạch chéo, tức bộ chủ, được đặt trên một thanh ngang

Nguồn

Leyi Li: "Tracing the Roots of Chinese Characters: 500 Cases". Beijing 1993,

Tham khảo

Liên kết ngoài
Unihan Database - U+4EA0

Xem thêm

008


title: Polydesma collutrix

text:
Polydesma collutrix là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Polydesma


title: Paulina Chapko

text:
Paulina Chapko (sinh ngày 15 tháng 11 năm 1985 tại Nowy Sącz) là một diễn viên người Ba Lan. Cô là chị em sinh đôi với diễn viên Karolina Chapko.

Tiểu sử
Paulina Chapko tốt nghiệp Học viện Nghệ thuật Sân khấu Quốc gia AST ở Kraków - Chi nhánh Wrocław vào năm 2008. Cô diễn xuất trên sân khấu tại Nhà hát Ba Lan ở Wrocław. Ngoài sự nghiệp diễn xuất trên sân khấu, cô còn là gương mặt xinh đẹp và tài năng trên màn ảnh. Với khả năng diễn xuất tự nhiên và vẻ đẹp tinh tế, Paulina Chapko được khán giả yêu mến qua hàng chục bộ phim điện ảnh và phim truyền hình Ba Lan. Trong đó, cô nổi tiếng với các phim như: Sala samobójców (2011), Oszukane (2013), 11 minut (2015), Ultraviolet (2017) và Wściekłość (2017).

Thành tích nghệ thuật
Dưới đây liệt kê một số phim điện ảnh và phim truyền hình có sự góp mặt của Paulina Chapko:

Phim điện ảnh

 2007: Lekcje pana Kuki
 2009: Polska nowela filmowa − Joanna
 2010: Trzy minuty. 21:37
 2011: Sala samobójców
 2012: Offline − Kasia / Ania
 2013: Oszukane − Magda Szarucka
 2015: 11 minut − Anna Hellman
 2017: Wściekłość − Edyta

Phim truyền hình

 2006: Plebania
 2007: Biuro kryminalne
 2008: Agentki − Viola Cudna
 2008, 2010: Czas honoru
 2008: Teraz albo nigdy! − Hania Gruziec
 2010–2011: Ludzie Chudego − Kasia Chudiszewska
 2010: Licencja na wychowanie − Paulina
 2011: Głęboka woda
 2011: Hotel 52 − Daria Pruska
 2012, 2014: Galeria − Kasia Kossowska
 2012–2014: Ojciec Mateusz
 2015, 2017: Dziewczyny ze Lwowa − Kasia
 Từ năm 2015: Na Wspólnej − Elżbieta Marcinek
 2016: Druga szansa
 2016–2017: Przyjaciółki − Edyta Drzewiecka
 2017: Ultraviolet − Regina Polańska
 2017: Miasto skarbów − Lena Bagińska
 2017: Lekarze na start − Lena Marczak
 Từ năm 2018: Nielegalni − Justyna Sokołowska

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Diễn viên Ba Lan
Nữ diễn viên Ba Lan


title: BAE173

text:
BAE173 () là một nhóm nhạc nam Hàn Quốc được quản lý bởi công ty Pocketdol Studio.. Họ đã debut với album đầu tay Intersection: Spark vào 19 tháng 11 năm 2020.

Lịch sử

Trước khi ra mắt: H&D
Hangyul và Dohyon là hai cựu thành viên nhóm X1 bộ đôi của nhóm mang tên H&D ra mắt vào đầu năm 2020

H&D đã cho ra những sản phẩm như "Soul", "Toward tomorrow" và "Umbrella" trước khi debut cùng với nhóm.

2020: Debut với Intersection: Spark
Vào ngày 19 tháng 11 năm 2020, họ đã debut với album đầu tay Intersection: Spark. Sân khấu đầu tiên của họ là ở Music Bank vào ngay ngày kế tiếp.

2021: Intersection Trace

Thành viên

Danh sách đĩa nhạc

Chú thích

Liên kết ngoài

Bae173 trên Instagram.
Bae173 trên Youtube.

Nhóm nhạc K-pop
Ban nhạc từ Seoul
Nhóm nhạc nam Hàn Quốc
Nhóm nhạc dance Hàn Quốc
Nhóm nhạc pop Hàn Quốc
Khởi đầu năm 2020 ở Hàn Quốc


title: Microsoft Photos

text:
Microsoft Photos  là một trình xem ảnh, trình chỉnh sửa video clip, trình quản lý ảnh, trình chỉnh sửa đồ họa raster và ứng dụng chia sẻ ảnh được đi kèm với hệ điều hành Windows 8 và Windows 10 với chức năng thay thế cho Windows Photo Viewer. Nó được đưa vào đầu tiên trong Windows 8. Photos được tích hợp Microsoft Sway và có thể sử dụng các bức ảnh đã được chọn để tạo một dự án trên Sway. Photos cũng có thể tải ảnh lên và chia sẻ trên OneDrive, Facebook, Twitter, Instagram và GroupMe.

Quản lý ảnh

Giao diện quản lý của Photos chỉ cho phép mở một cửa sổ duy nhất.

Photos cho phép sắp xếp các bộ sưu tập ảnh kỹ thuật số trong màn hình thư viện của ứng dụng bằng cách chọn các ảnh và sắp xếp các ảnh theo album. Chế độ xem mặc định là Collection, sắp xếp các ảnh theo ngày. Người dùng cũng có thể xem các mục theo Album hoặc Thư mục. Chế độ xem theo album sẽ hiển thị cả các album do người dùng tạo và do phần mềm tự động tạo. Chế độ xem theo thư mục hiển thị các tập tin dựa trên vị trí trong File Explorer. Người dùng có thể chọn thư mục để hiển thị.

Người dùng có thể chọn thư mục hiển thị và tập tin nào được đặt vào trong các album. Họ cũng có thể thấy tổng dung lượng đã dùng trên OneDrive trong mục Cài đặt.

Chỉnh sửa ảnh
Photos cung cấp các chức năng cơ bản của một trình chỉnh sửa đồ họa raster, ví dụ như:
 Sửa độ nhạy sáng hoặc màu sắc
 Sửa kích thước
 Cắt ảnh
 Giảm mắt đỏ
 Xóa vết trên mặt
 Giảm noise

Người dùng có thể chỉnh sửa bằng một thanh bên tương tự như trong Google Photos, cho phép chỉnh sửa bóng, độ nét, phần nổi bật và bộ lọc cho ảnh. Hơn nữa, Photos cũng cho phép người dùng cắt xén, làm chậm và lưu ảnh từ các video.

Các công nghệ chỉnh sửa ảnh được phát triển bởi Microsoft Research, bao gồm Ghép ảnh toàn cảnh, Photo Fuse, và AutoCollage hiện không có trong Photos, cũng như khả năng chỉnh kích thước nhiều ảnh cùng lúc.

Không giống Photo Gallery có chức năng tự động lưu các thay đổi, Photos sẽ chỉ lưu ảnh khi người dùng nhấn nút Save hoặc Save As. Ngoài ra, Photos còn cho phép người dùng so sánh tập tin gốc với tập tin đã thay đổi nhưng chưa cần lưu, và cho phép lưu ảnh với tên và vị trí khác với ảnh ban đầu.

Story Remix

Story Remix là một phần mềm chỉnh sửa video 3D được đưa vào ứng dụng Photos. Nó được dự định thay thế cho Windows Movie Maker. Tính năng này được thêm vào trong bản cập nhật Windows 10 Fall Creators Update. Story Remix sử dụng trí tuệ nhân tạo và 'học sâu để sắp xếp và biến những bức ảnh và video của bạn thành những câu chuyện'. Story Remix cho phép người dùng tạo các video từ các bức ảnh và bài hát trong ứng dụng Photos, hoặc nhập từ nơi khác. Nó cũng chứa các tính năng như thêm hiệu ứng chuyển tiếp, hiệu ứng 3D, nhạc nền, hình họa 3D vào video.

Nhập ảnh và video

Công cụ nhập ảnh/video của Photos cho phép xem và chọn các bức ảnh được tự động nhóm lại theo ngày chụp và chọn vị trí lưu cho các tập tin.

Photos có thể hiển thị từng bức ảnh, hiển thị tất cả ảnh trong một thư mục dưới dạng slide show, xoay ảnh theo góc 90°, in ảnh trực tiếp hoặc qua một dịch vụ in trực tuyến, gửi ảnh qua thư điện tử hoặc lưu chúng vào một thư mục hoặc đĩa. Windows Photo Viewer hỗ trợ ảnh ở các định dạng BMP, JPEG, JPEG XR (trước kia là HD Photo), PNG, ICO, GIF, RAW, PANO, và TIFF.

Vấn đề
Giao diện người dùng có các nút để xoay ảnh theo chiều thuận và ngược kim đồng hồ (với các phím tắt lần lượt là  và ). Nhấn vào các nút này sẽ ghi đè lên tập tin ảnh (làm thay đổi dữ liệu ngày và Exif của tập tin) mà không có cảnh báo hay tùy chọn "hoàn tác" hành động ấy.

Trong giao diện xem ảnh, các nút chuyển qua lại giữa các ảnh bên trái hoặc phải sẽ tự động ẩn nếu con chuột không chuyển động trong ứng dụng trong một thời gian nhất định. Di chuyển chuột lại vào ứng dụng sẽ làm chúng xuất hiện trở lại.

Photos đã bị chỉ trích vì thiếu một số tính năng mà các trình chỉnh sửa ảnh phổ biến khác đã có, nhưng nó cũng đã nhận được một vài bản cập nhật để bổ sung thêm tính năng và cải thiện tính ổn định.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Microsoft Photos trên Microsoft Store
 Photos add-on trên Microsoft Store

Thể loai:Phần mềm Xbox One

Thành phần Windows
Chia sẻ ảnh
Ứng dụng Universal Windows Platform
Phần mềm năm 2012


title: Chung kết UEFA Nations League 2023

text:
Trận chung kết UEFA Nations League 2023 là trận đấu cuối cùng để xác định đội thắng cuộc tại vòng chung kết của UEFA Nations League 2022–23, mùa giải thứ ba của giải đấu quốc tế do UEFA tổ chức. Trận đấu được diễn ra vào ngày 18 tháng 6 năm 2023 trên sân vận động De Kuip tại Rotterdam, Hà Lan, và chứng kiến màn tranh tài giữa đội tuyển Croatia và đội tuyển Tây Ban Nha.

Địa điểm
Sân vận động De Kuip được Hiệp hội bóng đá Hoàng gia Hà Lan lựa chọn là một trong hai sân vận động cùng với De Grolsch Veste tổ chức vòng chung kết UEFA Nations League 2023. Do Johan Cruyff Arenasân vận động lớn nhất Hà Lan đặt tại Amsterdamkhông thể tổ chức do đã được lên lịch để tổ chức buổi hòa nhạc, nên De Kuip được lựa chọn để tổ chức trận bán kết đầu tiêntrận có Hà Lan tham dự, và trận chung kết của giải.

Sân vận động De Kuip, được biết đến với tên gọi chính thức là sân vận động Feijenoord, tọa lạc tại quận Feijenoord ở thành phố Rotterdam. Sân có sức chứa lên đến 51,117 chỗ ngồi và là sân nhà của câu lạc bộ Feyenoord. Việc xây dựng cho sân bắt đầu vào năm 1935, và sân được khánh thành vào tháng 3 năm 1937. Sân De Kuip cũng đã thực hiện một cuộc cải tạo lớn vào năm 1994 để trở thành sân vận động có đầy đủ chỗ ngồi cho khán giả, với mái che được thiết kế mở rộng để che phủ tất cả các ghế ngồi. Đây là nơi tổ chức một số trận đấu được lựa chọn theo yêu cầu của đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan và cũng là nơi được lựa chọn để tổ chức các trận chung kết của cúp KNVB kể từ năm 1989. Ngoài ra, sân còn tổ chức hai trận chung kết UEFA Champions League (vào các năm 1972 và 1982), hai trận chung kết UEFA Nations League (vào các năm 1974 và 2002) và sáu trận chung kết UEFA Cup Winners' Cup (vào các năm 1963, 1968, 1974, 1985, 1991 và 1997), đồng thời còn là nơi tổ chức năm trận đấu của UEFA Euro 2000, trong đó có trận chung kết giữa đội tuyển Pháp và đội tuyển Ý. Ngoài việc tổ chức các trận đấu, sân De Kuip còn được sử dụng để tổ chức các buổi hòa nhạc kể từ năm 1978.

Đường đến chung kết

Ghi chú: Trong tất cả các kết quả dưới đây, tỷ số của các đội vào chung kết được đưa ra trước (H: sân nhà; A: sân khách).

Trận đấu

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trận đấu chung kết giải vô địch bóng đá các quốc gia châu Âu
Chung kết giải vô địch bóng đá các quốc gia châu Âu 2023
Giải vô địch bóng đá các quốc gia châu Âu 2022-23


title: Tiếng Ewondo

text:
Tiếng Ewondo hoặc Kolo là ngôn ngữ của người Ewondo (chính xác hơn là Beti be Kolo hoặc đơn giản là Kolo-Beti) của Cameroon. Ngôn ngữ này có 577.700 người bản ngữ vào năm 1982. Ewondo là ngôn ngữ thương mại. Các phương ngữ bao gồm Badjia (Bakjo), Bafeuk, Bamvele (Mvele, Yezum, Yesoum), Bane, Beti, Enoah, Evouzok, Fong, Mbida-Bani, Mvete, Mvog-Niengue, Omvang, Yabek, Yabek Những người nói tiếng Ewondo sống chủ yếu ở Vùng Trung tâm của Cameroon và mạn bắc của phân khu Océan ở Vùng Nam.

Ewondo là một ngôn ngữ Bantu. Nó là một phương ngữ tiếng Beti (Yaunde-Fang) và dễ thông hiểu với các tiếng: Bulu, Eton và Fang.

Vào năm 2011, có một mối lo ngại giữa các nhà ngôn ngữ học người Cameroon rằng ngôn ngữ này đã bị người Pháp thay thế ở nước này.

Bảng chữ cái

 Các thanh được biểu thị bằng dấu phụ trên nguyên âm:

 Thanh cao được biểu thị bằng một dấu sắc: ;
 Thanh trung được biểu thị bằng một dấu nguyên âm dài: ;
 Thanh thấp, thanh thường xuyên nhất, được biểu thị bằng sự vắng mặt của dấu phụ: ;
 Thanh thăng được biểu thị với một dấu mũ ngược: ;
 Thanh giáng được biểu thị bằng dấu mũ: .

Ví dụ
 Ngày = Yób
 Mặt đất = Sî
 Đàn ông = Fàm
 Phụ nữ = Minînga (số nhiều: Bininga)
 Đứa trẻ = Môngö (số nhiều: Böngö)
 Chúa = Zambà
 Lửa = Ndûan
 Nước = Məndím
 Nhà = Ndá
 Con đường = Ndzón
 Tiệc, nhảy múa = AbÓk (số nhiều: Mebók)
 Tình yêu = Eding
 Câu hỏi = Medzó (lẻ: Adzó)
 Da = Ekôb
 Đầu = Nlô
 Tay = Wò (số nhiều: Mò)
 Chân = AkÖl (số nhiều: MekÖl)

Theo số lượng
 Fóg
 Bãh
 Lãh
 Ngnĩnn
 Tán
Samaṅ
 Zamgbwal
 MwÔm
 Ebul
 Awóm
20: Mewóm mebãh

100: Ntét

500: Mintét mitáṅ

1.000: Tóyina

6.000: Tóyina Isamań

Xem thêm
 Tiếng Ewondo phổ thông

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ewondo alphabet and pronunciation
 Database of audio recordings in Ewondo - basic Catholic prayers

Ngôn ngữ Beti
Ngôn ngữ tại Cameroon


title: Eilema simulatricula

text:
Eilema simulatricula là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eilema


title: Psilopleura albipes

text:
Psilopleura albipes là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Psilopleura


title: Xestia distensa

text:
Xestia distensa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Xestia


title: Oedicephalus striatus

text:
Oedicephalus striatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oedicephalus


title: Polyblastus tibialis

text:
Polyblastus tibialis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Polyblastus


title: Benjamin Hale (nhà giáo dục)

text:
Benjamin Hale (23 tháng 11 năm 1797 - 15 tháng 7 năm 1863) là một giáo viên kiêm giáo sĩ người Mỹ trong thế kỷ XIX. Ông nổi tiếng với việc giảng dạy tại Đại học Dartmouth và sáng lập, trực tiếp giảng dạy tại trường dạy nghề đầu tiên ở Mỹ.

Đầu đời
Hale sinh ra ở Newburyport, Massachusetts, vào ngày 23 tháng 11 năm 1797. Cha mẹ ông là Thomas Hale và Alice Little Hale. Ông là con lớn nhất trong mười người con trong gia đình. Cha của Hale là hậu duệ đời thứ tám của Thomas Hale đến từ Hertfordshire, Anh, di cư đến Newburyport vào khoảng năm 1637.

Hale bắt đầu theo học tại Học viện Atkinson vào năm 1813. Một năm sau, ông vào Đại học Dartmouth. Tuy nhiên, vì lý do sức khỏe, Hale phải tạm thời bỏ học và gia nhập Học viện Dummer ở Byfield, Massachusetts. Ở đó, ông được Rev. Abbott dạy kèm riêng. Tháng 2 năm 1816, lúc là sinh viên năm hai, Hale vào trường Bowdoin. Ông có bằng Cử nhân Nghệ thuật tại đây vào tháng 9 năm 1818. Hale giảng dạy một năm tại Học viện Thornton và trở thành thành viên của Chủng viện Thần học tại Andover, Massachusetts mùa thu năm 1819 Sau đó, ông làm giáo viên tại Bowdoin College vào năm 1820. Ông dạy triết học tự nhiên và Luận về sự hiểu biết của con người cho sinh viên năm ba, dạy toán học và logic nâng cao cho sinh viên năm hai. Tháng 9 năm 1821, Hale nhận bằng thạc sĩ và đọc diễn văn từ biệt trường bằng tiếng Latinh. Trong thời gian còn là giáo viên tại Bowdoin College, ông cũng tranh thủ theo đuổi các nghiên cứu thần học. Đến năm 1822, ông được phong chức giáo sĩ và giảng đạo tại nhà thờ Công giáo ở Andover.

Sự nghiệp
Năm 1822, Robert Hallowell Gardiner đã trao cho Hale vị trí hiệu trưởng đầu tiên và chịu trách nhiệm giảng dạy chính tại trường dạy nghề đầu tiên ở Hoa Kỳ, một trường học mới tọa lạc ở Gardiner, Maine. Đó là một trường tư dành cho nông dân và những người nghiên cứu nông học. Hale chấp nhận vị trí này và công khai địa chỉ của trường Gardiner Lyceum vào ngày 1 tháng 1 năm 1823. Đây là trường dạy nghề đầu tiên ở Mỹ. Trường lúc đầu chỉ có hai mươi sinh viên. Hale sau đó đã tổ chức các khóa học giảng dạy về hóa học trong nông nghiệp, toán học, triết học tự nhiên, hàng hải, trắc địa và kiến trúc (với cuốn sách Mechanical Principles of Carpentry). Ngoài những khóa học cơ bản trên, Hale cũng mở lớp dạy chăn nuôi trong những tháng mùa đông.

Hale trở thành giáo sư hóa học tại Đại học Dartmouth năm 1827. Ông có nhiều năm là giảng viên về Triết học Lịch sử Tự nhiên tại các lớp cao cấp. Hale giảng dạy tại Đại học Dartmouth từ năm 1827 đến 1835. Ngoài ra, ông còn là chủ tịch của Đại học Geneva (sau này là Cao đẳng Hobart và William Smith) từ năm 1836 đến 1858. Hale cũng tiến hành thử nghiệm hình thức. Ông bắt đầu công việc truyền đạo tại nhà thờ Tân giáo ở Dartmouth, Massachusetts từ năm 1828.

Gia đình
Hale kết hôn với Mary Caroline King vào ngày 9 tháng 4 năm 1823.

Con của họ là:

 Caroline Olive Hale (16 tháng 8 năm 1826-9 tháng 2 năm 1837)
 Benjamin Hale (Ngày 31 tháng 10 năm 1827-?)
 Mary King Hale (3 tháng 4 năm 1830-28 tháng 12 năm 1838)
 Sarah Elizabeth Hale (3 tháng 7 năm 1832-?)
 Thomas Hale (11 tháng 7 năm 1834-?)
 Cyrus King Hale (17 tháng 3 năm 1838-5 tháng 6 năm 1874)
 Tiến sĩ Josiah Little Hale (1 tháng 4 năm 1841-?)

Nhân cách
Khi còn trẻ, Hale nổi tiếng với tính cách dễ chịu, thân thiện, thầm lặng và thích đọc sách.

Rufus Anderson, Thư ký cho Ủy ban Quốc tế Hoa Kỳ và bạn cùng lớp cũng như cùng phòng với Hale, từng viết rằng tình bạn trọn đời của họ có được là nhờ những lợi ích giống nhau. Anderson cho biết Hale có kiến thức gần như tương đương trong tất cả các lĩnh vực mà ông nghiên cứu. Thêm vào đó, Hale còn là người rất hòa đồng và sẵn sàng bắt chuyện với bất cứ ai vào bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, ông cũng là người khá sùng đạo.

Qua đời và di sản
Hale mất ngày 15 tháng 7 năm 1863. Các khóa học khác nhau về chăn nuôi vào mùa đông mà ông thành lập tại Gardiner Lyceum được kế thừa bởi phần lớn các trường cao đẳng nông nghiệp ở Hoa Kỳ. Hale đã nghĩ ra ý tưởng về các trường thương mại dạy nghề mà hiện nay khắp Hoa Kỳ và thế giới đang sử dụng chỉ bằng nguyên tắc riêng về các khóa học kỹ thuật tập trung vào việc ứng dụng những nghiên cứu thực tiễn của khoa học và toán học vào một giao dịch cụ thể.

Công trình nghiên cứu

 Introduction to the mechanical principles of carpentry. (1827)
 Valedictory letter to the trustees of Dartmouth College (1835)
 Liberty and law: A Lecture, Delivered Before the Young Men's Association, in Geneva, New-York, ngày 8 tháng 11 năm 1837 (1838)

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Bài giảng của Rev. Benjamin Hale
 Bia mộ của Benjamin Hale
 Bia mộ của Mary Caroline King Hale

Sinh năm 1797
Mất năm 1863


title: WTA Lyon Open 2021

text:
Giải quần vợt Lyon Mở rộng 2021 (còn được biết đến với Open 6ème Sens — Métropole de Lyon vì lý do tài trợ) là một giải quần vợt nữ thi đấu trên mặt sân cứng trong nhà. Đây là lần thứ 2 giải WTA Lyon Open được tổ chức và là một phần của WTA 250 trong WTA Tour 2021. Giải đấu diễn ra tại Halle Tony Garnier ở Lyon, Pháp, từ ngày 1 đến ngày 7 tháng 3 năm 2021.

Điểm và tiền thưởng

Phân phối điểm

Tiền thưởng

1Tiền thưởng vượt qua vòng loại cũng là tiền thưởng vòng 1/32.
*mỗi đội

Nội dung đơn

Hạt giống

1 Bảng xếp hạng vào ngày 22 tháng 2 năm 2021.

Vận động viên khác
Đặc cách:
  Eugenie Bouchard
  Clara Burel
  Harmony Tan

Bảo toàn thứ hạng:
  Mihaela Buzărnescu
  Vera Lapko

Vượt qua vòng loại:
  Magdalena Fręch
  Margarita Gasparyan
  Giulia Gatto-Monticone
  Viktorija Golubic
  Tereza Martincová
  Clara Tauson

Rút lui
Trước giải đấu
  Zarina Diyas → thay thế bởi  Katarzyna Kawa
  Kirsten Flipkens → thay thế bởi   Stefanie Vögele
  Coco Gauff → thay thế bởi  Irina Bara
  Kaja Juvan → thay thế bởi  Katarina Zavatska
  Marta Kostyuk → thay thế bởi  Greet Minnen
  Kateryna Kozlova → thay thế bởi  Océane Dodin
  Nadia Podoroska → thay thế bởi  Wang Xiyu

Nội dung đôi

Hạt giống

 Bảng xếp hạng vào ngày 8 tháng 2 năm 2021.

Vận động viên khác
Đặc cách:
  Loïs Boisson /  Juline Fayard
  Amandine Hesse /  Elixane Lechemia

Bảo toàn thứ hạng:
  Vera Lapko /  Aliaksandra Sasnovich
  Alexandra Panova /  Rosalie van der Hoek

Rút lui
Trước giải đấu
  Natela Dzalamidze /  Cornelia Lister → thay thế bởi  Margarita Gasparyan /  Cornelia Lister

Nhà vô địch

Đơn

  Clara Tauson đánh bại  Viktorija Golubic 6–4, 6–1.

Đôi

  Viktória Kužmová /  Arantxa Rus đánh bại  Eugenie Bouchard /  Olga Danilović 3–6, 7–5, [10–7].

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức

Quần vợt Pháp năm 2021
WTA Tour 2021
WTA Lyon Open 2021
2021


title: Polyphaenis xanthosuffusa

text:
Polyphaenis xanthosuffusa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Polyphaenis