Hội đồng Đại diện Nhân dân Khu vực Malang là cơ quan lập pháp nhất viện của thành phố Malang, Đông Java, Indonesia. Nó có 45 đại biểu, được bầu 5 năm một lần, cùng lúc với cuộc bầu cử lập pháp quốc gia.

Lịch sử
Malang được chính phủ Đông Ấn Hà Lan công nhận cương vị cao khi là một đô thị tự quản vào năm 1914, với hội đồng thành phố thành lập vào ngày 6 tháng 10 năm 1914. Năm 1922, hội đồng thành phố chuyển đến địa điểm hiện đại ở . Trong thời kỳ Hà Lan, hội đồng bao gồm 11 đại biểu, trong đó 8 người Hà Lan, 2 người Indonesia bản địa, ghế cuối cùng được phân bổ cho các nhóm không phải người bản địa như người Ả Rập hoặc người Hoa.

Dưới thời Indonesia độc lập, hội đồng thành phố tái lập vào năm 1950, với tư cách là cơ quan lập pháp lâm thời. Hội đồng bầu cử đầu tiên phục vụ khoảng từ năm 1951 và năm 1956.

Năm 2018, 41 trong số 45 đại biểu cơ quan lập pháp đã bị bắt giữ với cáo buộc hối lộ, trong một vụ án liên quan đến thị trưởng Mochammad Anton. Các đại biểu bị bắt với cáo buộc đã nhận các khoản thanh toán từ 12,5 đến 50 triệu Rupiah (842 đến 3.368 USD) để phê duyệt ngân sách thành phố đề xuất vào năm 2015. 40 người thay thế nhậm chức trong khoảng một tuần sau vụ bắt giữ để duy trì các chức năng của chính quyền thành phố. 40 trong số các nghi phạm bị phán quyết với các cáo buộc và nhận loạt bản án từ 4 đến 5 năm.

Kết cấu
Trong giai đoạn 2019–2024, PDI-P là đảng lớn nhất trong cơ quan lập pháp với 12 ghế. Lãnh đạo gồm có một chủ tọa và ba phó chủ tọa.

Các đại biểu được bổ nhiệm vào một trong bốn ủy ban – Ủy ban A về chính phủ, Ủy ban B về Kinh tế và Tài chính, Ủy ban C về Phát triển và Ủy ban D về Phúc lợi Công cộng.

Bầu cử
Trong cuộc bầu cử năm 2019, thành phố được chia thành năm khu vực bầu cử hệ thống đầu phiếu để bầu ra các thành viên cơ quan lập pháp. Các khu vực bầu cử có đường ranh giới chung với 5 khu của thành phố.

Chú thích

Malang


title: Nền kinh tế nền tảng

text:
Nền kinh tế nền tảng (trong tiếng Anh gọi là Platform Economy) được hiểu là một phần của nền kinh tế mà tại đó các hoạt động kinh tế và xã hội được diễn ra trên các nền tảng kỹ thuật số (Digital platform). Khái niệm này để chỉ bất kỳ loại nền tảng kỹ thuật số nào có sử dụng Internet kết nối các mạng lưới máy tính (Network) phân tán của cá nhân để tạo điều kiện cho những tương tác điện tử (Digital Interaction) giữa con người . Những nền tảng này có thể được xem là người mai mối (Matchmaker) trực tuyến hoặc khung công nghệ trong mô hình kinh doanh (Business Model) của doanh nghiệp giúp chia sẻ thông tin và lưu thông dữ liệu giữa khách hàng và người cung ứng hay nhà sản xuất hình tạo cơ hội thành một hệ sinh thái kỹ thuật số (Digital Ecosystem) của doanh nghiệp.

Tiền thân cho các nền tảng kinh tế kỹ thuật số đương đại có thể được tìm thấy trong suốt lịch sử, đặc biệt là trong nửa sau của thế kỷ 20. Tuy nhiên, chỉ đến năm 2000, cụm từ "nền tảng" bắt đầu được sử dụng rộng rãi hơn để mô tả các công cụ mai mối kỹ thuật số và nền tảng đổi mới. Đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, các công ty hoạt động với "mô hình kinh doanh nền tảng" mới đã nhanh chóng kiểm soát một phần của hoạt động kinh tế thế giới, bằng cách phá vỡ hoạt động kinh doanh truyền thống.

Các doanh nghiệp tận dụng sức mạnh của các mô hình kinh doanh nền tảng đã tăng trưởng đáng kể về quy mô trong thập kỷ qua. Không còn chỉ xoay quanh một vài lĩnh vực về truyền thông xã hội, du lịch, sách hay âm nhạc, các mô hình kinh doanh nền tảng nay đã xâm nhập vào giao thông, ngân hàng và thậm chí là chăm sóc sức khỏe và năng lượng . Dựa vào tính năng sử dụng của các nền tảng, người ta đã phân nền tảng thành bốn loại điển hình gồm: nền tảng giao dịch, nền tảng đổi mới, nền tảng tích hợp và nền tảng đầu tư. Ngoài ra, có một số cách phân loại nền tảng số khác được đề cập trong bài phân tích mang tên Digital Platforms: A Review and Future Directions.

Sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế nền tảng đã và đang nhận được những phản ứng hỗn hợp từ các nhà bình luận. Nhiều người ủng hộ lập luận rằng các nền tảng có thể cải thiện năng suất, giảm chi phí, giảm hiệu quả trong các thị trường hiện tại, giúp tạo ra các thị trường hoàn toàn mới, cung cấp sự linh hoạt và khả năng tiếp cận cho người lao động và đặc biệt hữu ích cho các nước kém phát triển. Các lập luận chống lại loại hình này cho rằng kinh tế nền tảng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thất nghiệp do sự chuyển đổi của công nghệ (Technological unemployment), rằng nó góp phần thay thế các công việc truyền thống, khiến các vấn đề về bảo hộ lao động ít được quan tâm hơn, và nó có thể làm giảm doanh thu thuế và việc sử dụng quá mức các nền tảng có thể gây tổn hại về mặt tâm lý và ăn mòn cho cộng đồng. Kể từ đầu những năm 2010, nền kinh tế nền tảng đã là chủ đề của nhiều đánh giá của các nhóm học thuật và tổ chức phi chính phủ, bởi các chính phủ quốc gia và các tổ chức xuyên quốc gia như EU. Đánh giá ban đầu nói chung chống lại việc áp dụng các quy định nặng nề cho nền kinh tế nền tảng. Kể từ năm 2016, và đặc biệt là năm 2017, một số khu vực pháp lý bắt đầu có cách tiếp cận can thiệp hơn.

Lịch sử

Lịch sử hình thành

Trước kỉ nguyên Internet
Những hoạt động kinh tế cơ bản đang vận hành trên nền tảng kĩ thuật số đã diễn ra trước đó rất lâu trên thực tế. Ví dụ, người mai mối giúp đàn ông và phụ nữ tìm được đối tác kết hôn phù hợp hoạt động ở Trung Quốc kể từ ít nhất 1100 trước Công nguyên. Trao đổi ngũ cốc từ Hy Lạp cổ đại đã được so sánh với các nền tảng giao dịch đương đại, cũng như các hội chợ thời trung cổ.Ví dụ về các nền tảng đổi mới cũng có trước thời đại internet. Chẳng hạn như các khu vực địa lý nổi tiếng với các loại hình sản xuất cụ thể, các tổ chức như Trường kinh doanh Harvard hoặc nền tảng công nghệ Wintel đã trở nên nổi bật trong những năm 1980.

Sau kỉ nguyên Internet
Khả năng mở rộng của các giao dịch trên nền tảng kĩ thuật số được mở rộng nhờ sự phát triển trong giao tiếp và phương thức kết nối của Internet. Các nền tảng thị trường trực tuyến như Craigslist và eBay đã được ra mắt vào những năm 1990. Các nền tảng cộng tác trực tuyến và truyền thông xã hội hiện đại cũng được ra mắt vào những năm 1990 với các nền tảng thành công như Myspace và Wikipedia xuất hiện vào đầu những năm 2000. Sau cuộc khủng hoảng tài chính 2007, các loại nền tảng trực tuyến mới đã nổi lên, bao gồm các nền tảng chia sẻ tài sản như Airbnb và các nền tảng thị trường lao động như TaskRabbit.

Các thuật ngữ liên quan
"Nền kinh tế nền tảng" là một trong những thuật ngữ nhằm mục đích nắm bắt các tập hợp con của toàn bộ nền kinh tế hiện đang được trung gian bởi công nghệ kỹ thuật số. Các thuật ngữ được sử dụng với ý nghĩa đa dạng và đôi khi chồng chéo; một số nhà bình luận sử dụng các thuật ngữ như "nền kinh tế chia sẻ" hoặc "nền kinh tế truy cập" theo nghĩa rộng như vậy chúng thực sự có nghĩa tương tự. Các học giả và nhà bình luận khác cố gắng vẽ sự khác biệt và sử dụng các thuật ngữ khác nhau để phân định các phần khác nhau của nền kinh tế kỹ thuật số rộng lớn hơn. Thuật ngữ "nền kinh tế nền tảng" có thể được xem là phạm vi hẹp hơn "nền kinh tế kỹ thuật số", nhưng phạm vi rộng hơn các thuật ngữ như "nền kinh tế theo yêu cầu", "nền kinh tế chia sẻ" hoặc "nền kinh tế". Một số học giả đã lập luận rằng "nền kinh tế nền tảng" là thuật ngữ thích hợp hơn để thảo luận về một số khía cạnh của các hiện tượng kỹ thuật số mới nổi vào đầu thế kỷ 21.

Nền tảng
Khía cạnh kỹ thuật

Một nền tảng là một tổ hợp công nghệ được sử dụng làm cơ sở cho những ứng dụng cụ thể, quy trình, công nghệ khác được phát triển. Trong điện toán cá nhân, một nền tảng là phần cứng cơ bản (máy tính) và phần mềm (hệ thống vận hành) của những phần mềm ứng dụng có thể vậy hành. Môi trường này hình thành nên nền tảng cơ bản dựa trên bất cứ ứng dụng hay phần mềm nào được hỗ trợ và/hay phát triển.

Khía cạnh kinh tế

Nền tảng là một sản phẩm phục vụ, hỗ trợ các sản phẩm, dịch vụ khác. Nền tảng (mảng kinh doanh kỹ thuật số) có nhiều cấp độ khác nhau. Chúng được xếp hạng từ nền tảng mức độ cao cho phép vận hành một mô hình kinh doanh cho đến nền tảng mức độ thấp cung cấp một tập hợp công nghệ chuyển tải sản phẩm hoặc dịch vụ phù hợp với khả năng của doanh nghiệp. Các nền tảng cho phép mô hình kinh doanh nền tảng có các hệ sinh thái kinh doanh liên kết, đặc biệt thông qua kết nối API. Các nền tảng nội bộ cũng được phát huy hiệu quả thông qua API. Nhưng họ có thể cung cấp các cơ chế khác, chẳng hạn như truy cập dữ liệu trực tiếp, theo yêu cầu của các sản phẩm tiêu thụ chúng.

Nền kinh tế kỹ thuật số
Nền kinh tế kỹ thuật số là một thuật ngữ cho tất cả các quá trình, giao dịch, tương tác và hoạt động kinh tế dựa trên công nghệ kỹ thuật số. Nền kinh tế kỹ thuật số khác với nền kinh tế internet ở chỗ nền kinh tế internet dựa trên kết nối internet, trong khi nền kinh tế kỹ thuật số rộng hơn và dựa trên bất kỳ công cụ kỹ thuật số nào được sử dụng trong thế giới kinh tế ngày nay.

Nền kinh tế chia sẻ
Nền kinh tế chia sẻ (trong tiếng Anh gọi là Sharing Economy) là hoạt động dựa trên tương tác ngang hàng (P2P) để mua, cung cấp hoặc chia sẻ quyền truy cập vào hàng hóa và dịch vụ và thường được tạo điều kiện bởi nền tảng trực tuyến dựa trên cộng đồng. Các mô hình ứng dụng nguyên tắc của nền kinh tế chia sẻ như Uber, Airbnb với các đặc điểm: Sử dụng công nghệ thông tin (hệ thống CNTT), thường có sẵn thông qua các nền tảng dựa trên web, chẳng hạn như ứng dụng di động, trên các thiết bị hỗ trợ Internet, để tạo điều kiện cho các giao dịch ngang hàng. Dựa vào các hệ thống xếp hạng dựa trên người dùng để kiểm soát chất lượng, đảm bảo mức độ tin cậy giữa người tiêu dùng và nhà cung cấp dịch vụ chưa từng gặp trước đây. Cung cấp cho các công nhân cung cấp dịch vụ thông qua các nền tảng kết hợp kỹ thuật số linh hoạt trong việc quyết định giờ làm việc điển hình của họ. Trong phạm vi mà các công cụ và tài sản là cần thiết để cung cấp dịch vụ, các công ty kết hợp kỹ thuật số phụ thuộc vào người sử dụng công cụ của họ.

Nền kinh tế Gig
Trong một nền kinh tế Gig, các loại việc làm tạm thời, linh hoạt sẽ trở nên phổ biến và các công ty có xu hướng thuê các người nhận việc độc lập và người làm việc tự do thay vì nhân viên toàn thời gian. Một nền kinh tế Gig làm suy yếu nền kinh tế truyền thống của những người lao động toàn thời gian, những người hiếm khi thay đổi vị trí và thay vào đó tập trung vào sự nghiệp cả đời.

Phân loại nền tảng
Trong khi các nền tảng có động lực cơ bản chung, những điều này được thể hiện khác nhau khi các công ty tổ chức và áp dụng chúng trên thị trường. Kết quả là, hợp lý khi tách các công ty nền tảng thành bốn loại: nền tảng giao dịch, nền tảng đổi mới, nền tảng tích hợp và nền tảng đầu tư. Chúng tôi xác định từng loại nền tảng như sau:

Nền tảng giao dịch (Transaction Platform)
Nền tảng giao dịch, còn được gọi là thị trường lưỡng diện (Two-sided Markets), thị trường đa chiều (Multi-sided Market) hay công ty kết hợp công nghệ, là một công nghệ, sản phẩm hoặc dịch vụ hoạt động như một ống dẫn (hoặc trung gian) tạo điều kiện cho các hình thức trao đổi hoặc giao dịch khác nhau giữa những người dùng, người mua hoặc nhà cung cấp khác nhau. Ví dụ điển hình cho các nền tảng giao dịch bao gồm Amazon, Airbnb, Uber và Yahoo.

Nền tảng đổi mới (Innovation Platform)
Nền tảng đổi mới là một công nghệ, sản phẩm hoặc dịch vụ làm nền tảng cho các công ty khác (được tổ chức một cách lỏng lẻo thành một hệ sinh thái đổi mới) phát triển các công nghệ, sản phẩm hoặc dịch vụ bổ sung. Nói một cách dễ hiểu hơn, đây là nền tảng đổi mới cung cấp khung công nghệ chung mà người khác có thể xây dựng, chẳng hạn như nhiều nhà phát triển độc lập làm việc trên nền tảng của Microsoft.

Nền tảng tích hợp (Integrated Platform)
Nền tảng tích hợp là công nghệ, sản phẩm hoặc dịch vụ vừa là nền tảng giao dịch vừa là nền tảng đổi mới. Danh mục này bao gồm các công ty như Apple, Google, Alibaba,... có cả hai nền tảng phù hợp và hệ sinh thái nhà phát triển bên thứ ba lớn hỗ trợ tạo nội dung trên nền tảng.

Nền tảng đầu tư (Investment Platform)
Nền tảng đầu tư bao gồm các công ty đã phát triển chiến lược danh mục đầu tư nền tảng và hoạt động như một công ty cổ phần, nhà đầu tư nền tảng tích cực hoặc cả hai. Đây có thể là các công ty có thể không tự vận hành một nền tảng chính, nhưng hoạt động như các phương tiện nắm giữ cho các công ty nền tảng khác hoặc đầu tư vào nhiều doanh nghiệp nền tảng. Một ví dụ về loại nền tảng này là PLAT, nền tảng quỹ giao dịch kinh doanh trao đổi (Exchange-traded Fund) đầu tiên trên thế giới, được Wisdom Tree ra mắt vào tháng 5 năm 2019.

Đặc điểm nền kinh tế nền tảng
Nền kinh tế nền tảng bao gồm: các nền tảng kỹ thuật số, thường hoạt động như các thị trường hai mặt phù hợp với các nhóm người dùng và nhà cung cấp khác nhau và cho phép tăng quy mô và tốc độ cho các giao dịch truyền thống như bán, cho thuê, cho vay, giao dịch lao động, và cung cấp dịch vụ. So với các thị trường truyền thống, các nền tảng giảm chi phí giao dịch và do đó cho phép các giao dịch vi mô. Ba đặc điểm mới của nền kinh tế nền tảng:

Hiệu ứng mạng
Hiệu ứng mạng tồn tại khi hai nhóm người dùng (thường là nhà sản xuất và người tiêu dùng) tạo ra giá trị kết nối lẫn nhau, dẫn đến lợi ích chung thúc đẩy quy mô kinh tế theo nhu cầu. Các hiệu ứng mạng của các nền tảng, với nhiều người dùng và giao dịch được kết nối hơn, thúc đẩy việc tạo ra giá trị và quy mô.

Quyền lực của phân phối kỹ thuật số
Đặc điểm này nhắc đến việc các mô hình kinh doanh nền tảng cho phép mở rộng quy mô bằng cách cho phép những người khác tạo ra lợi nhuận trong “chiếc đuôi dài” của đường cong phân phối, tránh việc giảm lợi nhuận liên quan đến các mô hình chuỗi giá trị truyền thống (tuyến tính).

Tăng trưởng và cạnh tranh không cân bằng
Xuất phát từ việc thúc đẩy nhu cầu của thị trường cốt lõi thông qua các thị trường bổ sung nơi thường được hỗ trợ (hoặc miễn phí) cho người dùng và các ngành công nghiệp. Cạnh tranh không cân bằng tồn tại khi hai công ty đi sau các cơ hội thị trường với các cách tiếp cận và nguồn lực rất khác nhau.

Mô hình kinh doanh nền tảng
Mô hình kinh doanh nền tảng liên quan đến việc tạo ra giá trị từ một nền tảng cho phép hai hay những nhóm người dùng tương tác với nhau. Việc trao đổi được kích hoạt bởi một loạt các công nghệ, từ điện toán đám mây đến phân tích dữ liệu và ở hầu hết các công ty có mô hình kinh doanh nền tảng như vậy, người dùng có thể cung cấp và nhận sản phẩm hoặc dịch vụ.

Có 5 mô hình kinh doanh nền tảng chính. Đây là những mô hình tạo doanh thu và kiếm tiền phổ biến nhất của các nền tảng kỹ thuật số: Mô hình chuyển tiếp hay hướng dẫn khách (Transitional or Concierge model), Mô hình nền tảng 2 mặt (2-Sided Platform Model), Mô hình nền tảng đa chiều (Multi-Sided Platform Model) và Mô hình nền tảng nâng cao (Advanced Platform Model).

Mô hình chuyển tiếp hay hướng dẫn khách (Transitional or Concierge model)
Việc tạo ra giá trị được phân cấp, hoạt động hai chiều nhưng không liên tục. Loại hình kinh doanh nền tảng này thường sử dụng phương thức mai mối trực tuyến thủ công và có hiệu ứng mạng (Network Effect) tối thiểu. Một ví dụ cho mô hình này là Timma, một nền tảng giúp người tiêu dùng so sánh và lựa chọn giữa các tiệm làm tóc và Jamifind, một nền tảng giúp bạn tìm thành viên cho ban nhạc của mình, trao đổi nhạc cụ và tạo nhạc.

Mô hình nền tảng 2 mặt (2-Sided Platform Model)
Một mô hình kinh doanh nền tảng được phát triển toàn diện cho phép doanh nghiệp tạo ra giá trị phân cấp, hai chiều và mang tính liên tục. Hiệu ứng mạng bắt đầu xuất hiện và những chủ thể trong mô hình này có thể truy cập chung vào những tài nguyên chưa sử dụng. Uber, Airbnb và Upwork là những doanh nghiệp điển hình cho mô hình kinh doanh này.

Mô hình nền tảng đa chiều (Multi-Sided Platform Model)
Trong mô hình này, doanh nghiệp trở thành người điều phối, bởi vì họ liên quan đến nhiều thực thể riêng biệt cùng một lúc. Doanh nghiệp lúc này tạo ra giá trị phân cấp, đa chiều và có sự liền mạch. Cũng giống với mô hình nền tảng hai mặt, mô hình có sự tham gia của hiệu ứng mạng và các thực thể có thể truy cập chung những tài nguyên chưa sử dụng. Ví dụ tốt nhất của mô hình này là Deliveroo hoặc Foodora. Họ tính phí những người đặt hàng thực phẩm và sau đó phát hành tiền cho cả người lái và nhà hàng, lấy tiền hoa hồng từ giao dịch. Các ví dụ khác bao gồm: Apple IOS và Amazon.

Mô hình nền tảng nâng cao (Advanced Platform Model)
Đây là mô hình nền tảng tiên tiến nhất: Mô hình dựa trên sự đăng ký thành viên. Mô hình này hoạt động tốt nhất khi số lượng thực thể trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp gia tăng. Netflix là một ví dụ điển hình cho loại hình này: trên Netflix, bạn có thể chọn các gói đăng ký khác nhau tùy thuộc vào kích thước và tần suất của nội dung kỹ thuật số bạn muốn tiêu thụ.

Ưu điểm và nhược điểm
Kể từ khi xuất hiện nền kinh tế chia sẻ vào giữa năm 2000, cách thức kinh doanh truyền thống đã bị ảnh hưởng. Đối với một số người, hệ thống kinh tế xã hội này đã thay đổi cách mọi người tương tác, kinh doanh và tận dụng các nguồn lực của họ. Mặt khác, các nhà phê bình nói rằng các doanh nghiệp truyền thống cũng chịu nhiều tổn thương từ nền kinh tế này. Nhìn chung, nền kinh tế nền tảng có một số ưu điểm không thể phủ nhận, đồng thời sở hữu những nhược điểm cần giải quyết, xét trên các yếu tố: Cạnh tranh, Cải tiến, Thu nhập, Luật lệ, Môi trường, Xã hội.

Ưu điểm

Cạnh tranh
Nền kinh tế nền tảng làm cho nền kinh tế minh bạch hơn. Nền tảng cung cấp cho các nhóm lớn người dùng thông tin về hàng hóa, dịch vụ và giá cả, cái nhìn sâu sắc về sự khác biệt về chất lượng trong việc cung cấp bằng cách hiển thị đánh giá của người dùng. Thông qua các nền tảng, các nhà cung cấp có thể xây dựng danh tiếng và cơ sở khách hàng nhanh chóng và chi phí thấp (khởi nghiệp).

Nền tảng mở rộng thị trường, cung cấp nhiều sự lựa chọn hơn và giá thấp hơn và mang các nhà cung cấp và người dùng lại với nhau và tăng sự lựa chọn trong các sản phẩm và dịch vụ. Các nền tảng tăng cường cạnh tranh khi gia nhập thị trường, dẫn đến giá tốt hơn (thường thấp hơn), loại bỏ các liên kết từ chuỗi giá trị (như nguyên liệu thô đến sản phẩm cuối cùng), giúp giảm chi phí.

Cải tiến
Nền tảng đổi mới, kỹ thuật và với các mô hình kinh doanh, dẫn đến chất lượng tăng hoặc chi phí thấp hơn, đồng thời, thu thập thông tin về các nhà cung cấp và người dùng và sử dụng điều này để phát triển các dịch vụ mới. Quy trình có thể dễ dàng mở rộng và có thể nhanh chóng áp dụng một ý tưởng mới ở một số quốc gia. Tốc độ phát triển công nghệ nhanh chóng buộc các nhà cung cấp phải thích nghi với môi trường cạnh tranh hơn, các nền tảng buộc đưa ra lựa chọn hoặc sáng tạo, liên tục cải tiến hoặc biến mất khỏi thị trường. Bên cạnh đó, hiệu quả từ áp lực đổi mới này cũng thúc đẩy việc cải tiến của các nhóm công ty, thương hiệu và người lao động.

Thu nhập
Nền kinh tế nền tảng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, khuyến khích người làm việc tăng năng suất và từ đó đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của một quốc gia.

Nền kinh tế này còn tạo ra những cơ hội mới trong lĩnh vực kinh tế, công việc và doanh thu, cung cấp cho mọi người cơ hội để hoạt động kinh tế cùng với thị trường lao động thường xuyên.

Luật lệ và Môi trường
Về khía cạnh luật pháp, nền kinh tế này buộc hiện đại hóa pháp luật, các nhà hoạch định chính sách phải suy nghĩ lại về tính hữu dụng và cần thiết của một số bộ luật và các quy định. Ngoài ra, nền tảng có thể giúp cho quá trình thực thi bởi vì chúng có dữ liệu liên quan, thúc đẩy tính minh bạch, buộc các cơ quan giám sát phải hành động nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Về khía cạnh môi trường, nền kinh tế này, mặt nào đó, tốt cho môi trường khi mở ra thị trường cho các mặt hàng đã qua sử dụng, giúp chống lại sự lãng phí; khuyến khích sử dụng nhiều hơn các hàng hóa (vốn) hiện có, dẫn đến ít chất thải; tránh các bước vận chuyển (cần ít lưu trữ trong các cửa hàng bán lẻ), tạo ra hiệu quả cao hơn.

Xã hội
Nền kinh tế nền tảng đơn giản hóa việc chia sẻ tài sản, và do đó tăng cường sự gắn kết xã hội. Nền tảng giúp tổ chức công việc tình nguyện dễ dàng hơn, cung cấp cho mọi người những cách mới để liên lạc với nhau, về kinh tế và xã hội.

Nhược điểm

Cạnh tranh
Các nền tảng có thể giữ dữ liệu có giá trị cho riêng họ và cung cấp cho người dùng thông tin không chính xác hoặc phân phối thông tin không đồng đều. Một vấn đề cần lưu ý khác về việc thao túng thông tin: giúp người dùng có thể thao tác thông tin (ví dụ như đánh giá giả mạo), thao túng thông tin về giá.

Ngoài ra, kinh tế nền tảng còn hạn chế cạnh tranh với thị trường nói chung, các doanh nghiệp địa phương và nhà cung cấp nói riêng. Các doanh nghiệp nền tảng chiến thắng sẽ thiết lập thế độc quyền và điều này làm tăng nguy cơ lạm dụng quyền lực thị trường, tạo thành rào cản gia nhập cho những đơn vị mới. Các nền tảng thường hoạt động quốc tế và có thể tránh thuế dễ dàng hơn so với các doanh nghiệp địa phương hay đặt ra các yêu cầu cụ thể để truy cập và loại trừ các nhà cung cấp khi không đáp ứng được từ đó tạo ra các rào cản chuyển đổi.

Cải tiến
Nền tảng làm nản lòng nhà đổi mới do chi phí lợi nhuận biên thấp.

Thu nhập
Lợi nhuận tạo ra từ nền kinh tế nền tảng phần lớn được chuyển giao cho các cổ đông (nước ngoài), đăc biệt là các nền tảng đang dẫn đầu thị trường. Một số tiện ích từ công nghệ có thể gây ra cắt giảm việc làm vĩnh viễn và tăng bất bình đẳng.

Một hệ quả về hành vi tiêu dùng của kinh tế nền tảng, các nhà cung cấp được đánh giá "sao" thường được hưởng lợi nhiều đặc biệt, điều này dẫn đến bất bình đẳng thu nhập lớn hơn. Ngoài ra, sự bất bình đẳng còn xảy ra giữa những người có vốn hàng hóa(họ sẽ có nhiều cơ hội kiếm tiền hơn).

Nền tảng dẫn đến nhiều tiền đen hơn trong nền kinh tế. Việc sử dụng các nền tảng dẫn đến các nhà cung cấp và người tiêu dùng trả ít hơn hoặc không có thuế.

Luật lệ và Môi trường
Về khía cạnh Luật pháp, nền tảng và người dùng đôi khi hành động mâu thuẫn với luật pháp và luật pháp quốc gia. Cụ thể là: Các nền tảng, thường hoạt động trên phạm vi quốc tế, gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy tắc quốc gia khác nhau; Sự phân chia trách nhiệm người dùng và nhà cung cấp cũng chịu trách nhiệm tuân thủ.

Các nền tảng áp đặt các điều khoản và điều kiện chung áp dụng quyền riêng tư và quyền sở hữu. Nền tảng buộc người dùng từ bỏ dữ liệu cá nhân, đôi khi không làm cho họ biết điều này.

Về khía cạnh Môi trường, đôi khi, kinh tế nền tảng có hại cho môi trường khi tạo ra nhiều dịch vụ tận nhà dẫn đến tác động môi trường cao hơn cho quá trình đóng gói và bảo quản. Kinh tế nền tảng giảm giá và kích thích tăng trưởng, dẫn đến tiêu dùng bổ sung nhiều hơn.

Xã hội
Nền kinh tế này không thể hoặc khó cung cấp lợi ích cho những người không thể đọc hoặc sử dụng máy tính. Một vấn đề bất cập khác là về việc gây phiền toái cho người khác. Ví dụ như khi các cá nhân rao thuê căn hộ của họ, việc chia sẻ thông tin trên một nơi công cộng trực tuyến có thể gây một số ảnh hưởng không nên có. Ngoài ra, các nền tảng với quảng cáo như một mô hình kinh doanh làm suy yếu sức mạnh kinh tế của truyền thông.

Các vấn đề và quy định liên quan đến nền kinh tế nền tảng

Các vấn đề cần lưu ý của nền kinh tế nền tảng
Tốc độ phát triển nhanh chóng của kinh tế nền tảng khiến cho luật pháp không thể theo kịp. Một bộ phận nghiên cứu đang phát triển được để phân tích nhiều vấn đề chưa được giải quyết phát sinh từ nền kinh tế nền tảng, bao gồm các mục sau:

Thuế
Việc thực thi luật thuế trong nền kinh tế nền tảng (cả cho người làm việc trên nền tảng và các nền tảng) khác với các tổ chức truyền thống xác định được. Có nhi lo ngại rằng nền kinh tế chia sẻ có thể liên quan đến việc giảm doanh thu thuế của chính phủ (Baker, 2014). Điều này là do các nền tảng có thể chọn một chế độ điều tiết thuận lợi nhất và bởi vì "công việc vi mô" làm tăng các vấn đề tuân thủ tương ứng (Codagnone et al., 2016).

Đồng thời, việc số hóa một số loại công việc nhất định có thể mang lại cơ hội tuân thủ thuế lớn hơn bằng cách tạo ra các giao dịch có thể theo dõi. Kearney và cộng sự. (2013) cho rằng tuân thủ thuế cao hơn ở các quốc gia có mức thâm nhập thanh toán điện tử cao hơn. Do đó, các nền tảng tạo điều kiện cho các giao dịch kỹ thuật số giữa nhà cung cấp dịch vụ và người dùng có thể tăng doanh thu thuế, đặc biệt liên quan đến các công việc thường xuyên không được khai báo như dọn dẹp, trông trẻ, ngồi cho thú cưng, chăm sóc người già và dạy kèm (Ibid.).

Ngoại tác tiêu cực, nợ phải trả và bảo hiểm
Yếu tố tiêu cực của nền kinh tế chia sẻ bắt đầu nhận được sự chú ý của công chúng vào năm 2013, sau một tai nạn giao thông của một bé gái sáu tuổi do một tài xế Uber gây ra (Daus và Russo, 2015). Cha mẹ đã kiện tài xế và Uber, nhưng tài xế không được bảo hiểm và luật sư của Uber tuyên bố không có trách nhiệm pháp lý vì tài xế là một người nhận việc độc lập.

Các vấn đề khác đã được thảo luận, chẳng hạn như các nền tảng chia sẻ thực phẩm bỏ qua các quy định mà nhà hàng thương mại phải tuân thủ hoặc việc một phòng Airbnb nhỏ hơn tiêu chuẩn phòng khách sạn theo pháp lệnh xây dựng mã y tế (Ranchordas, 2015).

Vấn đề lớn hơn là sự thiếu rõ ràng đối với câu hỏi liệu một nền tảng có chịu trách nhiệm khi một chiếc xe thuê bị hỏng hay không, một căn hộ của chủ nhà bị hư hỏng hoặc bất kỳ ngoại lệ tiêu cực nào khác xảy ra (McLean, 2015). Các nền tảng cho rằng họ không thể chịu trách nhiệm vì họ không phải là nhà cung cấp dịch vụ trực tiếp, mà chỉ là trung gian (Malhotra và Van Alstyne, 2014). Trong khi đó, các chính sách bảo hiểm hiện có cho người thể chất thường không áp dụng khi người kinh doanh, cá nhân tham gia vào các hoạt động thông qua các nền tảng chia sẻ (Wosskow, 2014).

Thông tin không chính xác và cảm tính
Thông tin chính xác là cần thiết để đảm bảo sự lựa chọn sáng suốt và phúc lợi của người tiêu dùng (Codagnone et al., 2016). Các nền tảng thường sử dụng một số loại hệ thống xếp hạng để đảm bảo thành công của chính họ trên thị trường (Dervojeda và cộng sự, 2013) và để cung cấp thông tin về các nhà cung cấp dịch vụ (Rauch và Schle Rich, 2015). Tuy nhiên, hệ thống xếp hạng có thể bị lạm dụng hoặc chịu tỷ lệ phản hồi thấp (Codagnone et al., 2016) và mọi người không muốn cung cấp xếp hạng tiêu cực khi chúng được trả thưởng nào đó (Edelman và Geradin, 2015). Do đó, gần như tất cả các nhà cung cấp dịch vụ Airbnb và Uber đều được xếp hạng ở đầu thang đo. Trên thực tế, ví dụ, các tài xế Uber có thể bị sa thả nếu như có điểm đánh giá 4,6 trên 5 cho 50 hoặc 100 chuyến đi. Đây có thể là một yếu tố ảnh hưởng việc người tiêu dùng đưa ra những quyết định chưa chính xác.

Cấp phép và chứng nhận
Các sự cố trong quá trình vận hành nền tảng đã làm tăng mối lo ngại về thực trạng các nhà cung cấp dịch vụ không bắt buộc phải có chứng nhận (ví dụ: Sablik, 2014; Rauch và Schneider, 2015). Điều này có thể dẫn đến cả những lo ngại về an toàn công cộng và sự không chắc chắn trong việc gây tổn hại cho các mô hình kinh doanh của các nền tảng. Do đó, các nền tảng đã chọn tham gia các nhà cung cấp dịch vụ của họ theo nhiều cách khác nhau. Một trong số đó là kiểm tra nhận dạng có thể được thực hiện theo một số cách (Dervojeda et al., 2013).

Tuy nhiên, không rõ các cuộc kiểm tra này có hiệu quả và minh bạch như thế nào (Ranchordas, 2015), và một số người đã lập luận rằng tự điều chỉnh không thể áp dụng cho các tiêu chuẩn cấp phép của chính phủ thông qua các quy trình lập pháp hoặc lập pháp (Daus và Russo, 2015). Cấp phép hoặc thiếu nó cũng có ý nghĩa rộng hơn.

Dữ liệu và quyền riêng tư
Do tính chất của các nền tảng kỹ thuật số, một số người đã đặt ra mối lo ngại về lượng dữ liệu nhạy cảm được thu thập về người tiêu dùng và việc sử dụng nó (Koopman et al., 2015). Một lượng lớn dữ liệu có thể cung cấp cho một nền tảng lợi thế đáng kể và thực tế, một số nền tảng đã sử dụng dữ liệu như là lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, việc xử lý dữ liệu và quyền riêng tư có thể được giải quyết rõ ràng hơn các vấn đề khác. Mặc dù thừa nhận rằng các nền tảng thu thập thông tin nhạy cảm về người tiêu dùng, có thể bao gồm các địa điểm của họ theo thời gian và thông tin tài chính, Geradin (2015) cho rằng luật pháp hiện hành có thể ngăn người nắm giữ dữ liệu lạm dụng dữ liệu đó. Koopman và cộng sự. (2015) cho rằng luật hợp đồng có thể làm giảm bớt những lo ngại về dữ liệu, có nghĩa là khi các nền tảng không tuân thủ lời hứa với khách hàng, tòa án có thể can thiệp. Ủy ban Châu Âu (2016) dường như cũng xem dữ liệu là một vấn đề ít có vấn đề, viết đơn giản trong Thông báo tháng 6 năm 2016: Các nền tảng hợp tác có thể được miễn trách nhiệm đối với thông tin mà họ lưu trữ thay mặt cho những người cung cấp dịch vụ.

Năng lực cạnh tranh
Ít nhất ba mối quan tâm tiềm năng đã được thảo luận, bao gồm i) hệ quả bất tin cậy khi một nền tảng đạt được sự thống trị; ii) sự ngăn chặn của bên thứ ba tại một phần của giao dịch; và iii) sức mạnh để cạnh tranh các đối thủ, dẫn đến thỏa thuận ngầm hoặc hành vi không công bằng (King, 2015). Uber đặc biệt phải đối mặt với các khiếu nại về chiến thuật tăng giá đột phá của họ do việc định giá như vậy có thể vi phạm luật phân chia giá (Ibid).

Cạnh tranh vẫn đang là một mối quan tâm đáng lưu ý, đặc biệt khi hầu hết tất cả sự tăng trưởng trong nền kinh tế nền tảng đều tập trung vào một vài nền tảng nhất định (Fabo et al. (2007a)). Cạnh tranh cũng liên quan đến cuộc tranh luận cấp phép.

Lao động
Có lẽ vấn đề gây tranh cãi nhất trong nền kinh tế nền tảng liên quan đến lao động. Câu hỏi được đặt ra là liệu những người làm việc là cá nhân nhận, quản lí việc tự do hay nhân viên có ảnh hưởng đến các vấn đề lao động khác bao gồm bồi thường, điều kiện làm việc, quyền công dân.

Các câu hỏi về lao động trong nền kinh tế nền tảng cũng liên quan đến các cuộc thảo luận rộng hơn về tác động của việc thuê ngoài và thuê lao động đa quốc gia đối với điều kiện việc làm và quan hệ công nghiệp, đặc biệt là về các nền tảng chỉ hoạt động với lao động trực tuyến. Bên ủng hộ cho rằng có thể xem người cung cấp dịch vụ trên nền tảng là những người kinh danh siêu nhỏ. Trong khi bên phản đối cho rằng việc làm trong nền kinh tế nền tảng làm mờ đi vai trò của hợp đồng lao động, tăng sự bấp bênh trong việc làm và các nền tảng thì ngày càng kiểm soát được người làm việc của họ với chi phí thấp (Kutter, 2013).

Ngoài ra, vấn đề lao động còn cần thảo luận và suy xét thêm về việc có hay không sự phân loại người nhận, quản lí việc tự do, mối quan hệ làm việc, lương thưởng, điều kiện làm việc. Điển hình như, với vấn đề lương thưởng, cần thảo luận về cách người làm việc trên nền tảng được trả tiền như thế nào so với nhân viên trực tiếp. Hay ví dụ về trường hợp của Uber, các tài xế Uber không có thời gian lái xe tối đa, khiến người ta lo ngại về khối lượng công việc không công bằng và các tài xế kiệt sức gây ra tai nạn (Gale, 2016).

Các quy định
Trong thời kì bắt đầu, các nền tảng kỹ thuật nhận được lợi thế trong việc ít luật lệ ràng buộc. Tuy nhiên, như các vấn đề lo ngại đã trao đổi phía trên (Thuế, Ngoại tác tiêu cực, nợ phải trả và bảo hiểm, Thông tin bất cân xứng và sai lệch nhận thức, Cấp phép và chứng nhận, Dữ liệu và quyền riêng tư, Khả năng cạnh tranh, Lao động), xã hội cho thấy mối quan tâm về các yếu tố như tiêu chuẩn an toàn và vệ sinh, thuế, tuân thủ, tội phạm, bảo vệ quyền và lợi ích và cạnh tranh công bằng.

Trường hợp của các nền tảng lớn tập trung ở Trung Quốc hoặc Hoa Kỳ là hai ví dụ điển hình tương ứng với hai bối cảnh luât lệ khác nhau. Ở Hoa Kỳ, các nền tảng phần lớn phát triển tự do theo quy định của nhà nước. Ở Trung Quốc, trong khi các công ty nền tảng lớn như Tencent hay Yahoo thuộc sở hữu tư nhân (về mặt lý thuyết có nhiều tự do hơn so với SOE), họ vẫn bị kiểm soát chặt chẽ và cũng được nhà nước bảo vệ chống lại cạnh tranh nước ngoài, ít nhất là tại thị trường quê nhà.

Kể từ năm 2017, sự cân nhắc về một "cách thứ ba", ít "Laissez-faire" hơn cách tiếp cận ở Hoa Kỳ, đồng thời ít hạn chế hơn so với cách tiếp cận ở Trung Quốc, được đưa ra ở châu Âu. Đó là sự kết hợp để tạo một luật lệ chung, tức là các cơ quan quản lý công cộng và các công ty nền tảng tự hợp tác để thiết kế và thực thi quy định. Vào tháng 3 năm 2018, EU đã công bố các hướng dẫn liên quan đến việc loại bỏ phương tiện bất hợp pháp khỏi các nền tảng truyền thông xã hội, cho thấy rằng nếu các công ty nền tảng không cải thiện sự tự điều chỉnh của họ, các quy tắc mới sẽ có hiệu lực ở cấp EU trước khi kết thúc của năm. Các công đoàn lao động đã bắt đầu tham gia ngày càng nhiều vào việc đại diện cho người lao động tham gia vào phần thị trường lao động của nền kinh tế nền tảng. Với các hiệu quả mà công việc từ xa do các nền tảng cung cấp, một nỗ lực khuyến khích các điều kiện làm việc phù hợp trên quy mô toàn cầu đang được thực hiện bởi nền tảng Fair work. Fair work đang tìm cách tiến tới các điều kiện đồng thuận lẫn nhau với sự hợp tác của chủ sở hữu nền tảng, công nhân, đoàn thể và chính phủ.

Tham khảo

__KHÔNG_NÚT_SỬA_MỤC__
__ĐỊNHHƯỚNG__

Bài sinh viên đóng góp cho Wikipedia
Mô hình kinh doanh
Hệ thống kinh tế
Kinh tế thông tin


title: Tert-Butyllithi

text:
tert-Butyllithi là một hợp chất cơ kim có công thức hóa học là (CH3)3CLi, công thức phân tử là C4H9Li (giống như n-butyllithi). Là một hợp chất hữu cơ, nó có các ứng dụng trong tổng hợp hữu cơ vì nó là một siêu base, có khả năng khử carbon nhiều phân tử, bao gồm cả benzen. t-Butyllithi có bán trên thị trường dưới dạng dung dịch hydrocarbon, nó thường không được chuẩn bị trong phòng thí nghiệm. Sự tổng hợp của nó được Robert Burns Woodward báo cáo lần đầu tiên vào năm 1941.

Cấu trúc và liên kết
Giống như các hợp chất hữu cơ khác, t-butyllithi là một cụm. Trong khi n-butyllithi tồn tại dưới dạng hexamer và tetramer, t-Butyllithi tồn tại dưới dạng tetramer với cấu trúc cuban. Liên kết trong các cụm hữu cơ lithi liên quan đến sự phân định vị trí sigma và liên kết Li-Li đáng kể.

Liên kết lithi-carbon trong t-butyllithi phân cực cao, có khoảng 40% đặc tính ion. Phân tử phản ứng giống như một carbanion, như được biểu diễn bởi hai cấu trúc cộng hưởng này. (Với các tính toán về độ phân cực trên liên kết C-Li, cấu trúc "thực" của một phân tử t-butyllithi đơn lẻ có thể là giá trị gần trung bình của hai chất góp phần cộng hưởng được chỉ ra, trong đó nguyên tử carbon trung tâm có ≈ 50% điện tích âm một phần trong khi nguyên tử lithi có ≈ 50% điện tích dương một phần).

Tính chất hóa học
Tương tự như n-butyllithi, t-butyllithi có thể được sử dụng để trao đổi lithi với các halogen và để khử amin và các hợp chất C-H được hoạt hóa.

Hợp chất này và các hợp chất alkyllithi khác được biết là phản ứng với dung môi ether, các chu kỳ bán rã của t-butyllithi là 60 phút ở 0°C trong diethyl ether, 40 phút ở -20°C trong tetrahydrofuran (THF), và khoảng 11 phút ở -70°C trong dimethoxyethane. Trong ví dụ này, phản ứng của t-butyllithi với tetrahydrofuran (THF) được hiển thị:

Để giảm thiểu sự phân huỷ bởi các dung môi này, các phản ứng liên quan đến t-butyllithi thường được tiến hành ở nhiệt độ rất thấp trong các dung môi đặc biệt, chẳng hạn như hỗn hợp dung môi Trapp.

An toàn
t-butyllithi là một hợp chất pyrophoric, có nghĩa là nó dễ bắt lửa khi tiếp xúc với không khí. (Định nghĩa chính xác về vật liệu pyrophoric là vật liệu "tự bốc cháy trong không khí ở nhiệt độ thấp hơn 54,55°C (130,19°F)"). Các dung môi được sử dụng trong các chế phẩm thương mại thông thường tự chúng dễ cháy. Mặc dù có thể làm việc với hợp chất này bằng cách sử dụng truyền ống cannula, nhưng dấu vết của t-butyllithi ở đầu kim hoặc ống thông có thể bắt lửa và làm tắc ống thông bằng các muối lithi. Trong khi một số nhà nghiên cứu coi hiệu ứng "ánh sáng hoa tiêu" này như một dấu hiệu cho thấy sản phẩm "tươi" và không bị biến chất do thời gian hoặc bảo quản/xử lý không đúng cách, những nhà nghiên cứu khác lại thích bọc đầu kim hoặc ống thông trong một ống thủy tinh ngắn, đó là rửa bằng khí trơ và bịt kín ở mỗi đầu bằng vách ngăn. Tai nạn phòng thí nghiệm nghiêm trọng liên quan đến t-butyllithi đã xảy ra. Ví dụ, vào năm 2008, một trợ lý nghiên cứu của nhân viên, Sheharbano Sangji, trong phòng thí nghiệm của Patrick Harran tại Đại học California, Los Angeles, đã chết sau khi bị bỏng nặng do ngọn lửa bốc cháy bởi t-butyllithi.

Các phản ứng quy mô lớn có thể dẫn đến phản ứng cháy và nổ khi t-butyllithi được trộn với các ether như dietyl ete và tetrahydrofuran. Việc sử dụng dung môi hydrocarbon có thể được ưu tiên hơn.

Các kỹ thuật không có không khí rất quan trọng để ngăn hợp chất này phản ứng dữ dội với oxy và hơi ẩm trong không khí:

 t-BuLi + O2 → t-BuOOLi
 t-BuLi + H2O → t-BuH + LiOH

Xem thêm

Xem thêm các hợp chất hữu cơ lithi khác:

 n-Butyllithi
 sec-Butyllithi
 Propynyllithi

Tham khảo

Hợp chất hữu cơ
Hợp chất lithi
Hóa hữu cơ


title: Hoạt hình chịu ảnh hưởng từ anime

text:
Hoạt hình chịu ảnh hưởng từ anime hoặc anime Mỹ đề cập đến các tác phẩm phim hoạt hình không phải của Nhật Bản mà có phong cách tương tự hoặc được truyền cảm hứng từ anime. Thông thường, thuật ngữ anime đề cập đến phong cách hoạt hình bắt nguồn từ Nhật Bản. Khi anime Nhật Bản ngày càng trở nên phổ biến, các xưởng phim hoạt hình phương Tây bắt đầu bổ sung thêm một số những cách điệu hóa thị giác đặc trưng trong anime như biểu cảm khuôn mặt cường điệu và các phiên bản nhân vật siêu biến dạng.

Mặc dù bên ngoài Nhật Bản, anime được sử dụng để chỉ tính đặc trưng riêng biệt của hoạt hình Nhật Bản, hoặc như một phong cách hoạt hình phổ biến tại Nhật Bản mà thường được miêu tả bởi đồ họa tràn đầy màu sắc, các nhân vật sống động và những chủ đề tuyệt vời, một tranh luận rằng liệu cách tiếp cận trừu tượng về mặt văn hóa đối với ý nghĩa của từ này có thể mở ra khả năng anime được sản xuất ở các quốc gia bên ngoài Nhật Bản. Trong khi một số người phương Tây đã nghiêm túc coi anime như là một sản phẩm hoạt hình đến từ Nhật Bản, một số học giả đề nghị định nghĩa anime như là nét đặc trưng hoặc sự tinh hoa Nhật Bản mà có thể liên quan đến một hình thái mới của Đông phương luận.

Khu vực

Hoa Kỳ

Một trong những nỗ lực được ghi nhận đầu tiên từ các công ty Hoa Kỳ khi làm anime là The King Kong Show vào cuối thập 1960 và đầu thập niên 1970. Phim hoạt hình này là kết quả của một sự hợp tác giữa Toei Animation từ Nhật Bản và Videocraft từ Hoa Kỳ. Kết quả là một phim hoạt hình với phong cách thị giác giống anime và một chủ đề về kaiju Nhật Bản, được kết hợp chặt chẽ phong cách hoạt họa phương Tây của thời kỳ Hanna-Barbera trong hoạt hình truyền hình Hoa Kỳ. Một ví dụ khác của hợp tác Nhật Bản-Hoa Kỳ có lẽ là Johnny Cypher in Dimension Zero.

Toei Animation tiếp tục kiểu hợp tác này trong loạt phim truyền hình The Transformers phát hành vào thập niên 1980. Mặc dù bộ phim hoạt hình này thực sự được chế tác bởi Toei Animation, loạt phim lại được sản xuất và dành cho người Mỹ. The Transformers đã thực sự trình chiếu nhiều yếu tố và những ảnh hưởng của anime bao gồm câu chuyện, chủ đề và phong cách hoàn toàn giống với anime mecha. Một ví dụ khác là Voltron, một loạt phim mecha Hoa Kỳ sử dụng lại hoạt họa từ nhiều anime Nhật Bản của Toei Animation đã phát hành trước đó, Voltron được sáng tạo thành một câu chuyện mới bởi các nhà biên kịch người Mỹ.

Xu hướng này tiếp tục trong suốt thập niên 1980 với các bộ phim hoạt hình như Dungeons & Dragons được đồng sản xuất bởi Toei Animation. Hơn nữa, trong thập niên 1990, nhiều chương trình của Hoa Kỳ bắt đầu tiến hành thuê ngoài các họa sĩ diễn hoạt người Nhật, đáng chú ý nhất là TMS Entertainment với các loạt phim truyền hình phổ biến được hoạt họa như X-Men, Teenage Mutant Ninja Turtles, ThunderCats, Tiny Toon Adventures, DuckTales, Chip 'n Dale: Rescue Rangers, TaleSpin, Darkwing Duck, Animaniacs và Spider-Man, hầu hết đều không giống với phim hoạt hình Nhật Bản.

Trong thập niên 1990, một số phim hoạt hình Hoa Kỳ bắt đầu phản chiếu sự ảnh hưởng mạnh mẽ từ anime mà không hề có bất kỳ một họa sĩ người Nhật nào trực tiếp liên quan đến dự án. Một ví dụ của trường hợp này có thể được nhìn thấy trong các bộ phim của Cartoon Network (như The Powerpuff Girls và Dexter's Laboratory) hoặc bộ phim Kim khả thi của Disney Channel.

Một số ví dụ đáng chú ý khác của các chương trình bị anime ảnh hưởng là Batman: The Animated Series khi thực sự được thuê ngoài một phần từ các họa sĩ người Nhật; Gargoyles và nhiều phim gần đây như Teen Titans, The Batman. Batman Beyond đã trình chiếu một số đặc trưng của anime, đặc biệt một số quá trình sản xuất của phim đã được gia công thuê ngoài tại Nhật Bản. Sự mở rộng cách điệu hóa anime Nhật Bản trong hoạt hình phương Tây đặt ra câu hỏi về ý nghĩa đã được thiết lập trước đó của "anime".  Sản phẩm The Animatrix bắt đầu được chị em nhà Wachowskis được hình thành khi đến thăm một số tác giả của những anime điện ảnh có ảnh hưởng mạnh mẽ đến phim của họ và quyết định cùng hợp tác hợp xuất.

Avatar: The Last Airbender và phần hậu truyện The Legend of Korra là những ví dụ khác về anime phương Tây bị ảnh hưởng nặng nề từ anime Nhật Bản; bắt đầu xuất hiện thảo luận giữa những người hâm mộ và người xem về định nghĩa anime là gì, cũng như một bộ phim hoạt hình không phải của Nhật Bản có được gọi là một anime hay không. Tác giả của Avatar: The Last Airbender là Bryan Konietzko và Michael Dante DiMartino đã xác nhận chịu một ảnh hưởng đặc biệt từ anime Nhật Bản trong một bài phỏng vấn tạp chí; đó là "Miyazaki Hayao" với Sen và Chihiro ở thế giới thần bí và Mononoke Hime cũng như Tonari no Totoro. Các xưởng phim khác cũng lấy cảm hứng từ Studio 4°C, Production I.G, Polygon Pictures và Studio Ghibli.

Sự tương đồng mạnh mẽ có thể được nhìn thấy trong một tái khởi động nhượng quyền của Voltron là Voltron: Legendary Defender, phim được sản xuất hoàn toàn bởi các họa sĩ người Mỹ. Lauren Montgomery và Joaquim Dos Santos là hai tác giả của Avatar: The Last Airbender và phần hậu truyện The Legend of Korra, đã đóng vai trò là nhà sản xuất phim truyền hình trong khi thành viên đoàn làm phim Tim Hedrick đảm nhận nhà biên kịch chính. Hoạt hình chịu ảnh hưởng từ anime bắt đầu được định nghĩa như "anime", trong một nỗ lực nhằm phân loại tất cả các tác phẩm phong cách anime Nhật Bản mà không có nguồn gốc từ Nhật Bản.

Loạt phim RWBY phát hành trên website do công ty Rooster Teeth có trụ sở tại Texas sản xuất theo phong cách nghệ thuật anime và được miêu tả là 'anime' theo nhiều nguồn. Ví dụ trong tiêu đề ở một trong các bài báo của Adweek đã miêu tả loạt phim là "anime làm bởi người Mỹ", trong tiêu đề khác của HuffPost đã miêu tả loạt phim đơn giản là 'anime' mà không đề cập đến nguồn gốc quốc gia của loạt phim. Năm 2013, tác giả của RWBY là Monty Oum nói 'một số người chỉ tin rằng thứ giống Scotland cần được làm tại Scotland, một công ty Mỹ không thể làm anime. Tôi nghĩ rằng đó là một cách hẹp hòi để nhìn nó. Anime là một hình thức nghệ thuật, việc nói rằng chỉ duy nhất một quốc gia có thể làm được nghệ thuật này là sai lầm'. RWBY đã được phát hành tại Nhật Bản với một phiên bản lồng tiếng Nhật, tổng giám đốc điều hành công ty Rooster Teeth là Matt Hullum bình luận 'đây là lần đầu tiên bất kỳ anime làm bởi người Mỹ được bán ra tại Nhật Bản. Nó chắc chắn thường thực hiện theo cách thức khác xung quanh, chúng tôi thực sự hài lòng về điều đó'.

Netflix đã sản xuất nhiều anime truyền hình khi hợp tác với các xưởng phim hoạt hình Nhật Bản, do đó đang đưa ra một kênh phân phối nhiều tiếp cận hơn cho thị trường phương Tây.

Định nghĩa anime như phong cách đã gây ra tranh luận giữa những người hâm mộ; Oppliger John cho rằng "việc nhấn mạnh tham chiếu đến nghệ thuật gốc Hoa Kỳ giống như 'anime' hoặc 'manga' Nhật Bản cướp đi những tác phẩm mang bản sắc văn hóa của nó". Mặt khác, các phim hoạt hình như Avatar: The Last Airbender và phần hậu truyện The Legend of Korra, hoặc Voltron: Legendary Defender đã mở ra nhiều tranh luận rằng liệu có nên được gọi những tác phẩm này là anime hay không, và nếu theo cách tiếp cận trừu tượng về mặt văn hóa đối với ý nghĩa của từ anime thì có thể mở ra khả năng anime được sản xuất ở các quốc gia bên ngoài Nhật Bản. Trong khi một số người phương Tây đã nghiêm túc coi anime như là một sản phẩm hoạt hình đến từ Nhật Bản, một số học giả đề nghị định nghĩa anime như là nét đặc trưng hoặc sự tinh hoa Nhật Bản mà có thể liên quan đến một hình thái mới của Đông phương luận; với một số người hâm mộ và các nhà phê bình cho rằng thuật ngữ này nên được định nghĩa như "phong cách" hơn là trong vai trò một sản phẩm quốc gia, mở ra khả năng anime được sản xuất ở các các quốc gia bên ngoài Nhật Bản.

Anime Nhật Bản cũng có một ảnh hưởng đến các phim hoạt hình của Disney, Pixar và DreamWorks. Họa sĩ diễn hoạt Glen Keane thực hiện các phim hoạt hình thành công của Disney như Nàng tiên cá, Người đẹp và quái vật, Aladdin và Người đẹp tóc mây, ông đã ghi nhận Miyazaki Hayao như một "ảnh hưởng lớn" trong Nhân viên cứu hộ II. Đạo diễn Pete Docter của bộ phim Vút bay và Công ty Quái vật cũng là nhà sáng tạo các phim Pixar khác đã miêu tả anime, đặc biệt là Miyazaki Hayao như một ảnh hưởng với những bộ phim của Pete Docter. Chris Sanders và Dean DeBlois đã miêu tả những chủ đề về hòa bình và máy bay của Miyazaki Hayao như một nguồn cảm hứng để sáng tạo phim Bí kíp luyện rồng.

Châu Âu
Thập niên 1980, xuất hiện các phim hợp tác Nhật Bản-châu Âu như Ulysses 31, Taiyō no Ko Esuteban, Wanwan Sanjuushi, Meitantei Holmes.

Loạt phim Winx Club của Ý là một trong những chương trình thành công và phổ biến nhất từ châu Âu, sử dụng khái niệm mahō shōjo cho tuyến nhân vật chính, bao gồm cả quá trình biến đổi của mỗi nhân vật.

Một loạt phim khác về mahō shōjo được hợp tác sản xuất Hoa Kỳ-Pháp là W.I.T.C.H., được ghi nhận như một phong cách thị giác bị anime ảnh hưởng. Đạo diễn Gordon-Bates trong mùa phim đầu tiên đã trích dẫn anime Shin Seiki Evangelion như một cảm hứng về tạo hình. Loạt phim hoạt hình dựa trên truyện tranh cùng tên của Ý được vẽ theo phong cách manga, được Disney phát hành và hợp tác sản xuất trái ngược với phong cách tròn trịa truyền thống. Một ví dụ khác về hoạt hình chịu ảnh hưởng từ anime có thể được nhìn thấy trong Wakfu, một hoạt hình flash dựa trên video game cùng tên.

Phim hoạt hình Mật mã Lyoko của Pháp là một trong những phim hoạt hình chịu ảnh hưởng từ anime thành công nhất của châu Âu, được thừa nhận trong tài liệu giới thiệu bộ phim từ nhà sản xuất: "bị ảnh hưởng bởi tính thi vị và tác động thị giác của hoạt hình Nhật Bản, loạt phim đưa ra một vũ trụ đồ họa nguyên tác đặc trưng và mạnh mẽ".

Ōban Star-Racers được biết đến như một trong những hoạt hình chịu ảnh hưởng từ anime mạnh mẽ nhất. Trong khi phần lớn các giám đốc sáng tạo và nhà biên kịch là người Pháp, nhóm sản xuất đã chuyển đến Tokyo để hợp tác sản xuất với nhóm làm phim người Nhật.

Khu vực khác
Năm 2007, phim hoạt hình ngắn phong cách anime của Canada là Flutter trở thành bộ phim đầu tiên không phải của châu Á chiến thắng tại Giải Anime Tokyo. Một phim hoạt hình vẽ tay phong cách anime của Pakistan là The Glassworker hiện đang sản xuất, do Usman Riaz đạo diễn, một trailer được giới thiệu vào tháng 2 năm 2016. Từ thập niên 2000 tại Brasil đã có nhiều dự án hoạt hình độc lập lấy cảm hứng từ anime. Các dự án được chuyển thể từ truyện tranh theo phong cách manga như Holy Avenger và Monica Teen nhưng đã bị hủy bỏ sau một khoảng thời gian. Tháng 5 năm 2006, Nickelodeon phát hành loạt phim Os Under-Undergrounds.

Một bộ phim truyền hình hợp tác sản xuất giữa Philippines-U.A.E là Torkaizer, được lồng tiếng như 'anime đầu tiên của Trung Đông', hiện đang trong quá trình sản xuất và tìm kiếm nguồn tài trợ. Phim truyền hình hợp tác Philippines-Nhật Bản (TV Asahi thiết kế nhân vật và giám sát, Synergy88 viết kịch bản và chế tác) là Barangay 143 được coi như 'anime đầu tiên của Philippines' nhằm hướng đến thị trường Philippines.

Xem thêm

 Hoạt hình giản lược

Chú thích

Thuật ngữ anime và manga
Nhật Bản trong văn hóa phi Nhật Bản


title: Ophion guptai

text:
Ophion guptai là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ophion


title: Rhaphuma aperta

text:
Rhaphuma aperta là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Rhaphuma


title: SPARC

text:
SPARC (Scalable Processor Architecture) là một kiến trúc tập lệnh (ISA) RISC ban đầu được phát triển bởi Sun Microsystems và Fujitsu. Thiết kế của nó bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi hệ thống Berkeley RISC được phát triển trong đầu những năm 1980s. Được phát triển lần đầu tiên vào năm 1986 và được phát hành vào năm 1987, SPARC là một trong những hệ thống RISC thương mại sớm thành công nhất và thành công của nó đã dẫn đến việc giới thiệu các thiết kế RISC tương tự từ một số nhà cung cấp trong suốt thập niên 1980 và 90.

Việc triển khai kiến trúc 32-bit ban đầu (SPARC V7) đã được sử dụng trong các hệ thống workstation và server Sun-4, thay thế các hệ thống Sun-3 trước đó của họ dựa trên loạt bộ vi xử lý Motorola 68000. SPARC V8 đã bổ sung một số cải tiến là một phần của loạt bộ xử lý SuperSPARC được phát hành năm 1992. SPARC V9, phát hành năm 1993, giới thiệu kiến trúc 64 bit và được phát hành lần đầu tiên trong bộ xử lý UltraSPARC của Sun năm 1995. Sau đó, bộ xử lý SPARC đã được sử dụng trong các máy chủ đa xử lý đối xứng (SMP) và Truy cập bộ nhớ không đồng nhất (CC-NUMA) được sản xuất bởi Sun, Solbourne và Fujitsu, và các nhà sản xuất khác.

Thiết kế đã được chuyển cho SPARC International năm 1989, và kể từ đó kiến trúc đã được phát triển bởi các thành viên của nó. SPARC International cũng chịu trách nhiệm cấp phép và quảng bá kiến trúc SPARC, quản lý các nhãn hiệu SPARC (bao gồm SPARC do chính họ sở hữu), avà cung cấp thử nghiệm tuân thủ. SPARC International dự định phát triển kiến trúc SPARC để tạo ra một hệ sinh thái lớn hơn; SPARC đã được cấp phép cho một số nhà sản xuất, bao gồm Atmel, Bipolar Integrated Technology, Cypress Semiconductor, Fujitsu, Matsushita và Texas Instruments. Do SPARC International, SPARC hoàn toàn mở, không độc quyền và miễn phí bản quyền.

Tính đến tháng 9 năm 2017, bộ xử lý SPARC thương mại cao cấp mới nhất là SPARC64 XII của Fujitsu (ra mắt 2017 cho máy chủ SPARC M12 của họ) và SPARC M8 của Oracle ra mắt tháng 9/2017 cho các máy chủ cao cấp của họ.

Thứ Sáu, ngày 1 tháng 9 năm 2017, sau một đợt sa thải bắt đầu tại Oracle Labs vào tháng 11 năm 2016, Oracle đã chấm dứt thiết kế SPARC sau khi hoàn thành M8. Phần lớn nhóm phát triển lõi xử lý ở Austin, Texas, đã bị loại bỏ, cũng như các đội ở Santa Clara, California và Burlington, Massachusetts. Sự phát triển SPARC tiếp tục với việc Fujitsu trở lại vai trò là nhà cung cấp hàng đầu các máy chủ SPARC, với CPU mới do khung thời gian 2020.

Tính năng
Kiến trúc SPARC bị ảnh hưởng nặng nề bởi các thiết kế RISC trước đó, bao gồm RISC I và II từ University of California, Berkeley và IBM 801. Các thiết kế RISC ban đầu này được tối giản, bao gồm ít tính năng hoặc mã op nhất có thể và hướng tới thực hiện các hướng dẫn với tốc độ gần như một lệnh trong mỗi chu kỳ. Điều này làm cho chúng tương tự như kiến trúc MIPS theo nhiều cách, bao gồm cả việc thiếu các hướng dẫn như nhân hoặc chia. Một tính năng khác của SPARC bị ảnh hưởng bởi phong trào RISC sớm này là branch delay slot.

Bộ xử lý SPARC thường chứa tới 160 thanh ghi mục đích chung. Theo đặc tả kỹ thuật "Oracle SPARC Architecture 2015" một triển khai "có thể chứa từ 72 đến 640 thanh ghi 64-bit mục đích chung" Tại bất kỳ thời điểm nào, chỉ có 32 trong số chúng được hiển thị ngay lập tức đối với phần mềm - 8 là một tập hợp các thanh ghi toàn cục (một trong số đó, g0, is hard-wired đến zero, vì vậy chỉ có bảy trong số chúng có thể sử dụng làm thanh ghi) và 24 cái còn lại là từ ngăn xếp thanh ghi. 24 thanh ghi này tạo thành cái được gọi là cửa sổ thanh ghi và tại chức năng lời gọi/trả về, cửa sổ này được di chuyển lên và xuống ngăn xếp thanh ghi. Mỗi cửa sổ có 8 thanh ghi cục bộ và chia sẻ 8 thanh ghi với mỗi cửa sổ liền kề. Các thanh ghi dùng chung được sử dụng để truyền các tham số hàm và trả về giá trị, và các thanh ghi cục bộ được sử dụng để giữ lại các giá trị cục bộ qua các lệnh gọi hàm.

"Khả năng mở rộng" trong SPARC xuất phát từ thực tế là đặc tả SPARC cho phép các triển khai mở rộng từ các bộ xử lý nhúng lên thông qua các bộ xử lý máy chủ lớn, tất cả đều chia sẻ cùng một tập lệnh (không đặc quyền). Một trong những tham số kiến trúc có thể mở rộng là số lượng cửa sổ thanh ghi được thực hiện; đặc tả cho phép thực hiện từ ba đến 32 cửa sổ, do đó, việc triển khai có thể chọn thực hiện tất cả 32 để cung cấp hiệu quả ngăn xếp cuộc gọi tối đa hoặc chỉ thực hiện ba để giảm chi phí và độ phức tạp của thiết kế hoặc thực hiện một số số giữa chúng. Các kiến trúc khác bao gồm các tính năng tệp đăng ký tương tự bao gồm Intel i960, IA-64, và AMD 29000.

Các kiến trúc đã trải qua một số sửa đổi. Nó đã đạt được chức năng nhân và phân chia phần cứng trong Version 8. 64-bit (địa chỉ và dữ liệu) đã được thêm vào đặc tả SPARC Version 9 được phát hành năm 1994.

Trong SPARC Version 8, file thanh ghi dấu phẩy động có 16 thanh ghi chính xác kép. Mỗi trong số chúng có thể được sử dụng như hai thanh ghi chính xác đơn, cung cấp tổng cộng 32 thanh ghi chính xác đơn. Một cặp số chẵn của các thanh ghi chính xác kép có thể được sử dụng như một thanh ghi chính xác tứ giác, do đó cho phép 8 thanh ghi chính xác bốn. SPARC Version 9 đã thêm 16 thanh ghi chính xác gấp đôi (cũng có thể được truy cập dưới dạng 8 thanh ghi chính xác quad), nhưng các thanh ghi bổ sung này không thể được truy cập dưới dạng các thanh ghi chính xác đơn. Không có CPU SPARC nào thực hiện các hoạt động chính xác bốn phần cứng vào năm 2004.

Các tập lệnh cộng và trừ được gắn thẻ thực hiện các phép cộng và trừ trên các giá trị kiểm tra xem hai bit dưới cùng của cả hai toán hạng là 0 và báo cáo tràn nếu không. Điều này có thể hữu ích trong việc thực hiện thời gian chạy cho ML, Lisp và các ngôn ngữ tương tự có thể sử dụng định dạng số nguyên được gắn thẻ.

The endianness of the 32-bit SPARC V8 architecture is purely big-endian. The 64-bit SPARC V9 architecture uses big-endian instructions, but can access data in either big-endian or little-endian byte order, chosen either at the application instruction (load-store) level or at the memory page level (via an MMU setting).  The latter is often used for accessing data from inherently little-endian devices, such as those on PCI buses.

Lịch sử
Đã có ba phiên bản chính của kiến trúc. Phiên bản được xuất bản đầu tiên là SPARC Version 7 (V7) 32 bit năm 1986. SPARC Version 8 (V8), định nghĩa kiến trúc SPARC nâng cao, được phát hành vào năm 1990. Sự khác biệt chính giữa V7 và V8 là bổ sung các tập lệnh nhân và chia số nguyên và nâng cấp từ số học dấu phẩy động "extended precision" 80 bit thành số học "quad-precision" 128 bit. SPARC V8 đóng vai trò là nền tảng cho IEEE Standard 1754-1994, một tiêu chuẩn của IEEE cho kiến trúc vi xử lý 32 bit.

SPARC Version 9, kiến trúc SPARC 64-bit, phát hành bởi SPARC International năm 1993. Nó được phát triển bởi SPARC Architecture Committee gồm có Amdahl Corporation, Fujitsu, ICL, LSI Logic, Matsushita, Philips, Ross Technology, Sun Microsystems, và Texas Instruments.
Thông số kỹ thuật mới hơn luôn tuân thủ với thông số kỹ thuật SPARC V9 Cấp 1 đầy đủ.

Vào năm 2002 SPARC Joint Programming Specification 1 (JPS1) đã được Fujitsu và Sun phát hành, mô tả các chức năng của bộ xử lý được triển khai giống hệt nhau trong CPU của cả hai công ty ("Commonality"). Các CPU đầu tiên phù hợp với JPS1 làUltraSPARC III của Sun và SPARC64 V của Fujitsu. Các chức năng không thuộc phạm vi của JPS1 được ghi lại cho từng bộ xử lý trong "Implementation Supplements".

Vào cuối năm 2003, JPS2 đã được phát hành để hỗ trợ CPU đa lõi. Các CPU đầu tiên phù hợp với JPS2 là UltraSPARC IV của Sun và SPARC64 VI của Fujitsu.

Đầu năm 2006, Sun đã phát hành một đặc tả kiến trúc mở rộng, UltraSPARC Architecture 2005. Điều này không chỉ bao gồm các phần không đặc quyền và hầu hết các phần đặc quyền của SPARC V9, mà còn tất cả các phần mở rộng kiến trúc được phát triển qua các thế hệ bộ xử lý UltraSPARC III, IV IV+ cũng như các tiện ích mở rộng CMT bắt đầu bằng việc triển khai  UltraSPARC T1:

 Phần mở rộng tập lệnh VIS 1 và VIS 2 và thanh ghi GSR được liên kết
 nhiều cấp độ thanh ghi toàn cục, được kiểm soát bởi thanh ghi GL
 Kiến trúc 64-bit MMU của Sun
 tập lệnh đặc quyền ALLCLEAN, OTHERW, NORMALW, and INVALW
 truy cập vào thanh ghi VET bây giờ là siêu đặc quyền
 tập lệnh SIR hiện đang được ưu tiên

Năm 2007, Sun phát hành cập nhật đặc tả, UltraSPARC Architecture 2007, mà việc triển khai UltraSPARC T2 tuân thủ.

Tháng 8/2012, Oracle Corporation đã có sẵn một đặc điểm kỹ thuật mới, Oracle SPARC Architecture 2011, ngoài bản cập nhật tổng thể của tài liệu tham khảo, thêm các phần mở rộng tập lệnh VIS 3 và chế độ hyperprivileged vào đặc tả năm 2007.

Vào tháng 10 năm 2015, Oracle đã phát hành SPARC M7, bộ xử lý đầu tiên dựa trên đặc tả kỹ thuật mới của Oracle SPARC Architecture 2015.  Bản sửa đổi này bao gồm các phần mở rộng tập lệnh VIS 4 ivà mã hóa được hỗ trợ phần cứng và bộ nhớ được bảo mật bằng silicon (SSM)

Kiến trúc SPARC đã cung cấp khả năng tương thích nhị phân ứng dụng liên tục từ triển khai SPARC V7 đầu tiên vào năm 1987 thông qua các triển khai Kiến trúc Sun UltraSPARC.

Trong số các triển khai SPARC khác nhau, SuperSPARC và UltraSPARC-I của Sun rất phổ biến và được sử dụng làm hệ thống tham chiếu cho SPEC CPU95 và CPU2000 benchmarks. UltraSPARC-II 296 MHz là hệ thống tham chiếu cho SPEC CPU2006 benchmark.

Giấy phép kiến trúc SPARC
Các tổ chức sau đây đã được cấp phép kiến trúc SPARC:
 Afara Websystems
 Bipolar Integrated Technology (BIT)
 Cypress Semiconductor
 European Space Research and Technology Center (ESTEC)
 Fujitsu (và công ty con Fujitsu Microelectronics của nó)
 Gaisler Research
 HAL Computer Systems
 Hyundai
 LSI Logic
 Matra Harris Semiconductors (MHS)
 Matsushita Electrical Industrial Co.
 Meiko Scientific
 Metaflow Technologies
 Philips Electronics
 Prisma
 Ross Technology
 Solbourne Computer
 Systems & Processes Engineering Corporation (SPEC)
 TEMIC
 Weitek

Các triển khai

Ghi chú:

Các hệ điều hành hỗ trợ
Các máy SPARC thường sử dụng SunOS, Solaris, của Sun hoặc OpenSolaris bao gồm các phân nhánh illumos và OpenIndiana, nhưng các hệ điều hành khác cũng có thể được dùng như NeXTSTEP, RTEMS, FreeBSD, OpenBSD, NetBSD, và Linux.

Năm 1993, Intergraph thông báo một port của Windows NT đến kiến trúc SPARC, nhưng nó sau đó đã bị hủy bỏ.

Tháng 10/2015, Oracle thông báo một "Linux for SPARC reference platform".

Các triển khai nguồn mở
Một số triển khai mã nguồn mở hoàn toàn của kiến trúc SPARC tồn tại:

 LEON, triển khai SPARC V8 32 bit, chịu được bức xạ, được thiết kế đặc biệt cho sử dụng trong không gian. Mã nguồn được viết bằng VHDL và được cấp phép theo GPL.
 OpenSPARC T1, phát hành năm 2006, một triển khai 64-bit, 32 luồng tuân theo UltraSPARC Architecture 2005 và SPARC Version 9 (Level 1). Mã nguồn được viết trong Verilog, vdduwwocj cấp phép dưới nhiều giấy phép. Mã nguồnOpenSPARC T1 được cấp phép nhiều nhất theo GPL. Nguồn dựa trên các dự án nguồn mở hiện tại sẽ tiếp tục được cấp phép theo giấy phép hiện tại của họ. Các chương trình nhị phân được cấp phép theo thỏa thuận cấp phép phần mềm nhị phân.
 S1, một lõi CPU tương thích Wishbonedựa trên thiết kế của OpenSPARC T1. Nó là một lõi UltraSPARC v9 có khả năng 4-way SMT. Giống T1, mã nguồn được cấp phép theo GPL.
 OpenSPARC T2, phát hành năm 2008, một triển khai 64 bit, 64 luồng tuân theo UltraSPARC Architecture 2007 và SPARC Version 9 (Level 1). mã nguồn được viết trong Verilog, và được cấp phép theo nhiều giấy phép. Chủ yếu mã nguồn OpenSPARC Tdduwwocj cấp phép theo GPL. Nguồn dựa trên các dự án nguồn mở hiện tại sẽ tiếp tục được cấp phép theo giấy phép hiện tại của họ. Các chương trình nhị phân được cấp phép theo thỏa thuận cấp phép phần mềm nhị phân.

Một trình giả lập mã nguồn mở hoàn toàn cho kiến trúc SPARC cũng tồn tại:

 RAMP Gold , một triển khai 32-bit, 64 luồng SPARC Version 8, thiết kế cho các trình giả lập dựa trên FPGA. RAMP Gold được viết bởi ~36,000 dòng lệnh SystemVerilog, và được cấp phép theo giấy phép BSD.

Siêu máy tính
Đối với HPC, Fujitsu xây dựng bộ xử lý SPARC64 fx chuyên dụng với bộ phần mở rộng hướng dẫn mới, được gọi là HPC-ACE (High Performance Computing – Arithmetic Computational Extensions).

K Computer của Fujitsu xếp thứ 1 trong danh sách TOP500 siêu máy tính từ tháng 6 năm 2011 đến tháng 11 năm 2011. Nó kết hợp 88,128 CPU SPARC64 VIIIfx, mỗi CPU có 8 lõi, với tổng cộng 705,024 lõi—gần như gấp đôi so với bất kỳ hệ thống nào khác trong TOP500 tại thời điểm đó. K Computer mạnh hơn năm hệ thống tiếp theo trong danh sách cộng lại và có tỷ lệ hiệu năng trên công suất cao nhất so với bất kỳ hệ thống siêu máy tính nào.Nó cũng xếp thứ 6 trong danh sách Green500 tháng 6 năm 2011, với số điểm 824.56 MFLOPS/W. Trong phiên bản TOP500 tháng 11 năm 2012, K Computer xếp thứ 3, sử dụng nhiều điện nhất trong số ba máy tính hàng đầu. Nó xếp thứ 85 trên bản phát hành Green500 tương ứng. Các bộ xử lý HPC mới hơn, IXfx và XIfx,đã được đưa vào các siêu máy tính PRIMEHPC FX10 vàFX100.

Tianhe-2 (số 1 TOP500 tính đến tháng 11/2014) có một số nút với bộ xử lý dựa trên Galaxy FT-1500 OpenSPARC được phát triển tại Trung Quốc. Tuy nhiên, những bộ xử lý đó không đóng góp vào LINPACK score.

Xem thêm

 ERC32 — dựa trên các đặc tả SPARC V7
 Ross Technology, Inc. — một nhà phát triển bộ vi xử lý SPARC trong những năm 1980 và 1990
 R1000 — bộ vi xử lý lõi tứ của Nga dựa trên đặc tả kỹ thuật SPARC V9
 Galaxy FT-1500 — bộ xử lý OpenSPARC 16 lõi của Trung Quốc

Chú thích

Liên kết ngoài

 SPARC International, Inc.
 Oracle SPARC Processor Documentation at the Wayback Machine (archived 2019-10-13)
 SPARC Technical Documents
 OpenSPARC Architecture specification
 Hypervisor/Sun4v Reference Materials
 Fujitsu SPARC64 V, VI, VII, VIIIfx, IXfx Extensions and X / X+ Specification
 Sun – UltraSPARC Processors Documentation at the Wayback Machine (archived 2010-01-14)
 Sun – FOSS Open Hardware Documentation at the Wayback Machine (archived 2011-12-09)
 OpenSPARC at the Wayback Machine (archived 2011-02-27)
 Oracle SPARC and Solaris Public Roadmap at the Wayback Machine (archived 2018-05-25)
 Fujitsu SPARC Roadmap
 SPARC processor images and descriptions
 The Rough Guide to MBus Modules (SuperSPARC, hyperSPARC)

Kiến trúc tập lệnh


title: Tôn Thất Hiệp (con Nguyễn Hoàng)

text:
Tôn Thất Hiệp (chữ Hán: 尊室洽; ? - ?) là con trai thứ 7 của Chúa Tiên Nguyễn Hoàng. Sinh thời, ông được phong tước Văn quận công (文郡公), từng giữ chức Chưởng cơ của quân Đàng Trong. Sau vì mưu loạn nên bị bắt giam và chết trong ngục.

Hành trạng
Ông nguyên tên là Nguyễn Hiệp (阮洽). Thời Minh Mạng, do có lệ cải họ Tôn Thất cho các hậu duệ Tông thất thuộc chi thứ, tên ông được sử quan chép lại thành Tôn Thất Hiệp (尊室洽).

Ông là con trai thứ 7 của Chúa Tiên Nguyễn Hoàng. Khi Chúa Tiên vào trấn thủ đất Đàng Trong, ông làm quan đến chức Chưởng cơ, lại có quân công đều được phong tước đến Văn quận công. Khi Nguyễn Hoàng mất, di ngôn để ngôi cho con thứ 6 là Thụy quận công Nguyễn Phúc Nguyên. Điều này khiến các Công tử thứ 7 và thứ 8 là Chưởng cơ Hiệp, Trạch đều mang lòng đố kị.

Năm Canh Thân (1620), Hiệp và Trạch mưu làm loạn tiếm ngôi, mật thư cho Chúa Trịnh ở Đàng Ngoài xin viện quân, tự hứa làm nội ứng, ước rằng việc thành được chia nhau trấn thủ đất ấy. Chúa Trịnh Tùng tin lời, sai Đô đốc Nguyễn Khải đem 5000 quân đóng ở Nhật Lệ để đợi. Lũ Hiệp, Trạch sợ Chưởng cơ Tôn Thất Tuyên, chưa dám động. Chúa cùng các tướng bàn việc chống quân Trịnh. Hiệp, Trạch nói rằng:
Tuyên trí dũng hơn người, nếu cho binh quân đi đánh, tất phá được giặc.

Tuyên biết mưu ấy nói với chúa rằng:
Tôi ra khỏi doanh, sợ có nội biến.

Chúa bèn sai Tôn Thất Vệ đem quân đi chống Nguyễn Khải. Hiệp, Trạch thấy mưu ấy không làm được bèn phát binh giữ kho Ái Tử làm phản. Chúa cho người đến cáo dụ, chúng không nghe. Chúa bèn cho Tuyên làm tiên phong, Chúa tự đem đại binh đi đánh. Hiệp, Trạch thua chạy. Tuyên đuổi theo bắt được đem về dâng Chúa. Chúa thấy Hiệp, Trạch, chảy nước mắt mà nói rằng
Hai em tước đến Quận công, phú quý lắm rồi, khổ gì mà làm loạn.

Hiệp, Trạch cúi đầu nhận tội. Chúa muốn tha cho. Chư tướng đều nói phép không tha được. Chúa bèn sai giam vào ngục. Hiệp, Trạch xấu hổ bệnh chết ở trong ngục. Vì việc làm loạn năm đó nên hai người bị tước tư cách, chỉ được chép phụ vào phía sau sổ Tôn Thất. Cháu chắt của Hiệp đến năm Minh Mạng thứ 10 (1829) cho lĩnh một nửa lương Tôn Thất. Đến năm thứ 14 (1833) thì xóa tên trong sổ Tôn Thất, đổi thành họ Nguyễn Thuận. Ở đâu thì vào sổ đinh chịu sai dịch như bình dân.

Xem thêm
 Tôn Thất Trạch
 Nguyễn Phúc Nguyên

Tham khảo
 Đại Nam liệt truyện

Chú thích

Tôn thất nhà Nguyễn
Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ


title: Paurophylla ochrias

text:
Paurophylla ochrias là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Paurophylla


title: Chiến tranh Kim–Tống (1217–1223)

text:
Chiến tranh Kim-Tống (1217-1223) hay Kim quân tam đạo công Tống chi chiến (金军三道攻宋之战) là một loạt những cuộc giao tranh giữa quân đội hai nước Kim và Nam Tống kéo dài trong suốt sáu năm từ 1217 đến 1223, do nước Kim phát động, tấn công liên tục vào biên giới triều Tống ở Lưỡng Hoài. Quân Tống ra sức chống trả, giữ vững thế cầm cự và đẩy lui hầu hết các cuộc tiến công của quân Kim. Về sau khi Kim chủ Hoàn Nhan Tuân qua đời, lại thêm Mông Cổ uy hiếp từ phía bắc khiến triều Kim phải chủ động bãi binh, lập lại hòa bình vào năm 1223.

Bối cảnh

Sau cuộc chiến tranh kéo dài hai năm từ 1206 đến 1208, hai nước Tống-Kim thiết lập lại hòa bình với bản Hòa ước Gia Định, tăng tiền triều cống lên 30 vạn, hai bên xưng nước bác nước cháu. Nhưng ngay sau đó, nước Kim chính thức bước sang thời kì rối loạn và suy yếu. Cuối năm 1208, Kim Chương Tông (1189 - 1208) mất không có con nối dõi, Hoàng thúc Vệ vương Hoàn Nhan Vĩnh Tế được nối ngôi. Kim chủ Vĩnh Tế bất tài vô dụng, không thể giữ được đất nước. Trong cung nước Kim khi đó có hai phi tần là Giả thị và Phạm thị đang mang thai cốt nhục của cố chủ Cảnh, Vĩnh Tế lo sợ đế vị lung lay nên cùng Bộc Tán Đoan tìm kế, rồi giả truyền di chiếu nói Giả thị sinh nở từ tháng 11 nhưng nay đã quá hạn, còn Phạm thị sinh vào tháng giêng mà nay ngự y chẩn đoán không thấy thai, hai người bị ép làm ni cô. Nguyên phi Lý thị vốn gần gũi với Giả thị, biết được mưu đồ đó. Vĩnh Tế liền giết chết Lý thị rồi bảo là lâm bệnh qua đời. Người nước Kim tỏ ra bất bình.

Đúng lúc đó nước Kim lại phát sinh họa ngoại xâm. Từ năm 1209, Thiết Mộc Chân (tức Thành Cát Tư Hãn của Mông Cổ) bắt đầu đem quân xâm lược nước Kim, nước Kim đã suy yếu nên thua hết trận này đến trận khác. Giữa lúc đó trong triều phát sinh nội biến. Năm 1213, tướng Hồ Sa Hổ oán hận vì bị bãi chức liền tập hợp quân mã xông vào cung giết Kim chủ Vĩnh Tế, đưa anh Chương Tông là Dực vương Hoàn Nhan Tuân nối ngôi, tức là Kim Tuyên Tông. Ít lâu sau tướng khác là Thuật Hổ Cao Kì bị Hồ Sa Hổ mắng tội vì thua trận trước Mông Cổ nên lại phát động chính biến giết Hồ Sa Hổ. Sau đó quân Mông Cổ lại đánh xuống phía nam. Kim chủ sai Hoàn Nhan Thừa Huy phải cắt đất nghị hòa với Mông Cổ; khi người Mông rút đi thì Kim chủ quyết định dời đô từ Yên Kinh về Biện Kinh(1214), để thái tử Hoàn Nhan Thủ Trung ở lại giữ Yên Kinh. Thiết Mộc Chân nghe Kim chủ dời đô lại đánh xuống phía nam. Kim chủ lo sợ vội triệu thái tử về nam, quân Kim ở Yên Kinh càng mất tinh thần, không sau chống nổi quân Mông. Tướng giữ thành Hoàn Nhan Thừa Huy uống rượu độc tự vẫn, Mục Diên Tận Trung bỏ chạy về nam. Tháng 5 ÂL năm 1215, Thiết Mộc Chân hạ được Yên Kinh, khống chế toàn bộ phía bắc sông Hoàng Hà. Nước Kim ngày càng suy yếu, không thể chống đỡ nổi quân Mông.

Sau khi dời đô, Tuyên Tông sai sứ đến Tống đốc thúc phần tiền thuế còn thiếu. Tống Ninh Tông cùng phụ thần bàn bạc song ý kiến không được thống nhất, một phía chủ hòa đề nghị tiếp tục nhân nhượng với Kim, phái chủ chiến yêu cầu không nên nộp thuế cho Kim nữa. Cuối cùng Ninh Tông nghe lời của Chân Đức Tú bỏ việc triều cống, nhưng vẫn giữ mối hữu hảo, sai sứ sang Kim chúc mừng ngày tết và ngày sinh nhật. Cũng trong năm 1214, Hạ chủ Lý Tuân Húc vì bị bất mãn với Kim nên đã sai sứ đến Tống bàn việc liên minh tấn công Trung Nguyên, Ninh Tông không nghe. Hình bộ thị lang Lưu Dược và các thái học sinh cũng đều hết mực can ngăn nhưng không được. Tháng 9 ÂL năm 1215, Chân Đức Tú lúc này được bổ nhiệm làm Giang Đông chuyển vận sứ dâng sớ nêu năm điều mà triều đình cần thực hiện để chấn hưng đất nước
Không được quên nỗi nhục của tổ tông
Không nên chủ quan với bọn giặc cướp trong nước
Không được quên việc tích cực phòng bị bọn Rợ ở phía bắc
Không nghe lời gièm pha, li gián
Không bỏ qua những lời hay

Ninh Tông khen ngợi là thẳng thắn nhưng vẫn không có hành động gì.

Diễn biến

Chiến sự Tương Dương và Tảo Dương

Vào tháng 2 năm 1217, đại thần nước Kim là Thuật Hổ Cao Kì, Vương Thế An dâng thư đề nghị Kim Tuyên Tông đánh Tống. Vua Kim nghe theo, bèn lấy Vương Thế An làm Hoài Nam chiêu phủ sứ, cùng Ô Cổ Luân Khánh Thọ, Hoàn Nhan Tát Bố cùng dẫn quân vượt Hoài Hà đánh xuống phía nam.

Quân Kim vượt sông Hoài, tiến chiếm bến Trung Trấn ở Quang châu, giết tướng Tống là Thịnh Doãn Thăng. Sau đó Ô Cổ Luân Khánh Thọ chia quân đánh sang Phàn Thành, vây khốn Tảo Dương, Quang Hóa quân, Hoàn Nhan A Lâm tiến quân vào Đại Tản quan rồi đánh các châu Hòa, Giai, Thành. Tống đình được tin, bèn cử Kinh Hồ chế trí sứ Triệu Phương cùng Giang Hoài chế trí sứ Lý Giác, Tứ Xuyên chế trí sứ Đồng Cư Nghị cùng nhau chống giặc. Triệu Phương nghe tin người Kim đánh tới Tương Dương liền nói với hai con là Triệu Phạm, Triệu Quỳ:
Triều đình cứ lúc đánh lúc hòa, bàn luận mãi cũng chẳng đi đến đâu. Nay quân giặc xâm phạm thì cha già đây phải quyết lấy cái chết để báo quốc.

Rồi sai Triệu Phạm, Triệu Quỳ đến Tương Dương truyền hịch đến các tướng Hỗ Tái Hưng, Trần Tường, Mạnh Tông Chính đưa quân cứu Tảo Dương, chia nhau giữ những nơi hiểm yếu làm thế ỷ giốc. Quân ở Tảo Dương,gặp người Kim đánh đuổi. Trần Tường, Mạnh Tông Chính dùng kế mai phục, giả vờ thua để nhử cho người Kim vào gần. Khi quân Kim hí hửng đuổi theo thì bỗng có tiếng pháo hiệu, quân Tống phục ở hai bên đường nhất tề xông ra, cùng với quân của Hỗ Tái Hưng cũng quay lại đánh. Quân Tống ba phía giáp công quân Kim, quân Kim thua chạy. Mạnh Tông Chính thừa thắng lập tức đưa quân đến cứu Tảo Dương. Quân Tống tiến nhanh như thần, bất ngờ tấn công vào trại Kim, quân Kim lại thua trận phải lui, Tông Chính được Triệu Phương bổ nhiệm làm tri Tảo Dương quân.

Cùng lúc đó, các tướng Kinh Hồ Vương Tân, Lưu Thế Hưng cũng đánh bại quân Kim ở Quang Sơn, Tùy châu khiến Kim phải rút về nước. Tháng 5 ÂL, Triệu Phương nhân vừa thắng trận, dâng biểu lên triều đình xin đánh Kim. Ninh Tông vào tháng 6 ÂL hạ chiếu kêu gọi quân dân ở Trung Nguyên đồng lòng nêu cao nghĩa khí, đánh đuổi bọn man rợ. Ứng Thuần Chi ở Sở châu nghe tin nước Kim bị Mông Cổ đánh bại nhiều lần cũng dâng sớ xin nhân cơ hội bắc phạt lấy lại Trung Nguyên, lại có các nhóm giặc cướp từ Kim là Lý Toàn đến quy thuận. Sử Di Viễn liền lấy việc thời Khai Hi mà can ngăn, bảo rằng không thể quá lộ liễu chiêu nạp kẻ trốn trách, nên Ninh Tông sai Thuần Chi hãy bí mật kết nạp bọn Lý Toàn, phong cho hiệu là Trung Nghĩa quân, cấp quân lương. Các đảng cướp bị Kim đánh bại cũng nhân đó quy phục triều Tống, như Mã Lương, Cao Lâm, Tống Đức Trân...

Giữa lúc đó, Hoàn Nhan Trại Bất lại đưa quân đánh Tảo Dương một lần nữa. Mạnh Tông Chính cho sửa thành, luyện quân chờ quân giặc kéo tới, lại hẹn Hỗ Tái Hưng hiệp trở bên ngoài. Hai quân giao chiến hơn 70 trận, kéo dài đến ba tháng vẫn bất phân thắng bại. Về sau Hứa Quốc ở Tùy châu đem quân ứng cứu, cùng Mạnh Tông Chính trong ngoài kẹp dánh khiến người Kim phải rút khỏi Tảo Dương. Tháng 10 ÂL năm 1217, Kim chủ lại muốn đánh xuống phía nam, hạ chiếu cho Tư Đỉnh đem quân từ ba lộ Tần, Củng, Phượng Tường nam phạt, công đánh Tứ Xuyên, phá Thiên Thủy quân. Sang năm 1218, Người Kim tiếp tục phá Bạch Hoàn bảo, Hoàng Ngưu bảo. Lưu Hùng cũng bỏ Đại Tản quan bỏ trốn về nam, quân Kim tiếp tục đánh chiếm Cách Nha quan, Phụ Giao bảo. An Bính ở Thiểm trước đã liên kết với người Hạ cùng chống Kim nhưng khi Kim tấn công thì quân Hạ không tới, nên gặp đại bại, tổn thất 5 vạn người. Lợi châu thống chế Vương Dật sai đó triệu tập quân lính và hơn 10 vạn người trung nghĩa cùng tiến đánh quân Kim, đoạt lại Đại Tản quan, Phụ Giao bảo, rồi tiến công Tần châu, đánh tới tận Cốc Khẩu mới chịu lui. Mấy ngày sau, quân Kim lại từ Trường An, Phượng Tường tấn công vào Tây châu, Hòa châu, Thành châu và Giới châu, các nơi này liên tục thất thủ, người Kim chiếm lại Đại Tản Quan, tiến tới Bạc Hà trì. Hưng Nguyên Đô thống chế Ngô Chính dẫn quân chiếm lại được Đại Tản quan, chém tướng bỏ trốn Vương Lập. Đến tháng 3 ÂL năm 1218, người Kim phải rút khỏi Tưu Trì bảo.

Kim thái tử xuống miền nam

Tháng 9 ÂL, Lý Toàn còn phá được Mật châu và huyện Thọ Quang, Châu Bình, Lâm Cù, An Khâu thuộc lãnh thổ nước Kim. Lúc này ở phía bắc Mông Cổ lại tiến đánh nên Kim chủ có ý nghị hòa với Tống, sau Lã Tử Vũ đi sứ nhưng sau đó Tử Vũ giữa đường gặp quân Tống phải quay lại. Kim chủ sai thái tử Hoàn Nhan Thủ Tự làm Nguyên soái cùng Bộc Tán An Trinh làm Phó soái đánh xuống miền nam. Đầu năm 1219, quân Kim đánh vào các châu Tây, Hòa, Thành, Phượng và trại Hoàng Ngưu, lấy Vũ Hưu quan, phá phủ Hưng Nguyên, vây Đại An, tướng Tống Ngô Chính chết trận. Sau đó người Kim chiếm được Đại An tiến thẳng vào chiếm được Dương châu, Đổng Cư Nghị bỏ trốn. Đô thống chế Trương Uy sai tướng Thạch Tuyên đem quân ra chống, giành thắng lợi, giết hơn 3000 quân Kim, bắt sống tướng Kim Ba Đồ Lỗ An.

Tháng 7 ÂL năm 1219, Kim thái tử Thủ Tự sai Hoàn Nhan Ngoa vây dánh Tảo Dương. Mạnh Tông Chính chống trả quyết liệt, đồng thời sai người đến Tương Dương cầu viện. Triệu Phương nghe tin liền sai Hỗ Tái Hưng và Hứa Quốc đem hơn 3 vạn binh tiến đánh hai châu Đường, Đặng cả Kim để kéo quân Kim về cứu. Nhưng quân Kim không cứu Đường, Đặng mà vẫn tiếp tục đánh Tảo Dương. Triệu Phương sai Hứa Quốc lui về Tùy châu, cử Hỗ Tái Hưng, Triệu Phạm, Triệu Quỳ đến cứu Tảo Dương. Lúc đó Tảo Dương nguy cấp đã hơn 80 ngày thì gặp quân cứu viện đến. Mạnh Tông Chính từ trong xuất kích, cùng với quân tiếp ứng bên ngoài giao chiến với người Kim từ tối đến canh ba, giết chết hơn ba vạn quân Kim, Hoàn Nhan Ngoa phải một mình một ngựa bỏ chạy. Quân Tống thừa cơ truy đuổi đến trại Mã Đặng, thu hết quân dụng, lương thảo rồi đốt trại. Uy danh của Mạnh Tông Chính từ đó vang dội, người Kim gọi ông là Mạnh gia gia và không dám dòm ngó đến hai vùng Tương, Hán nữa.

Trong khi đó ở Hoài Tây, Tả nguyên soái nước Kim là Bộc Tán An Trinh và Tả đô giám Ngột Thạch Liệt Nha Ngô Đáp, phò mã Đồ Hải lại vây đánh An Phong quân cùng các châu Trừ, Hào, Quang, các đạo quân Kim khác cũng đánh vào Toàn Thúc, Thiên Trường, Lục Hợp, cả Hoài Nam chấn động. Giang Hoài chế trí sứ Lý Giác sai Trì châu đô thống chế Vũ Sư Đạo, Trung Nghĩa quân đô thống chế Trần Hiếu Trung đến cứu nhưng hai người cứ chần chừ không dám tiến. Sau đó An Trinh phân binh từ Quang châu đánh Ma Thành, từ Hào châu xâm Thạch Thích, từ Hu Dị lất Toàn Tiêu, Lai An, Thiên Trường, Lục Hợp. Dân chúng ở Hoài Nam lũ lượt kéo nhau vượt sông Trường Giang bỏ trốn, cả thành Kiến Khang chấn động. Lúc đó, Hoài Đông đề hình Giả Thiệp nắm quyền ở Sở châu, sai Trần Hiếu Trung cứu Từ châu, Hạ Toàn, Thời Thanh cứu Hào châu; Lý Tiên, Cát Bình, Dương Đức Quảng đến Từ Hào; Lý Toàn, Lý Phúc được lệnh chặn đường rút lui của người Kim. Lý Toàn tiến quân Qua Khẩu giao chiến với tướng Kim Ngột Thạch Liệt Nha Ngô Đáp ở Hóa Hồ bi. Quân Kim bị tổn thất 3000 người, mất kim bài, từ đó chúng phải rút lui khỏi các châu vừa chiếm. Thái tử Thủ Tự và đám tàn quan co giò chạy về miền bắc. Lý Toàn cho quân truy kích đến Tào Gia trang mới rút lui; rồi giả báo với Giả Thiệp rằng mình giết được Kim phò mã Đồ Hải nên được nhận chức Quảng châu quan sát sứ.

Ở đất Thục lúc này xảy ra nội loạn. Người lính ở Hưng Nguyên là Trương Phúc nổi dậy chống triều đình, cho quân của mình đội khăn đỏ Tháng 4 ÂL, Phúc cùng Mạc Giản đánh vào Lợi châu, Nhiếp Tử Thuật là người đứng đầu ở Tứ Xuyên lui về Kiếm Môn, kêu gọi Lễ tuyền quan sứ An Quý Trọng (con An Bính) làm tiết chế quân mã dẫn quân thảo tặc. Khi đó, Quý Trọng triệu Trương Uy ở Miện châu đến giúp. Lúc này Trương Phúc giết Tổng lĩnh tài phú Dương Cửu Đỉnh, cướp phá các châu Lãng, Quả, cả Tứ Xuyên chấn động. Triệu Phương và Ngụy Liễu Ông đều xin triều đình dùng lại An Bính. Có chiếu phong An Bính làm tri Hưng Nguyên phủ, An phủ sứ Lợi châu, đoạt quan chức của Đổng Cư Nghị. Tháng 6 ÂL, Trương Phúc đem binh đánh Toại Ninh, Phổ châu, đóng quân Minh Sơn. An Bính ở Quả châu đến Toại Ninh, điều động binh chặn ở các ngả đường rồi vây đánh Minh Sơn, cùng lúc có Trương Uy dẫn binh tới giúp. Trương Phúc cùng đường phải xin hàng, An Bính cho chém làm hiệu cùng với hơn 300 tên rồi về Lợi châu, Tứ Xuyên được bình định.

Triệu Phương chia quân đánh Kim

Triệu Phương tuy đã phá tan quân Kim nhưng đoán biết chúng sẽ đến báo thù nên quyết định thừa thế tấn công trước. Đầu năm 1220, Phương sai Hỗ Tái Hưng, Hứa Quốc đem sáu vạn binh mã, phân tam lộ tiến đánh nước Kim, mục tiêu là hai châu Đường, Đặng. Trước lúc ra quân Triệu Phương dặn hai tướng
Không vào sâu, không đánh thành, cốt lần này là đốt phá thôn trang, cướp lương thảo, phá hủy cơ hở để diệt sinh lực địch.

Hai tướng Tống tiến quân vào Đường, Đặng, nhưng do người Kim có phòng bị nên quân Tống chỉ có thể cướp bóc dọc đường rồi rút lui. Người Kim cho quân đuổi theo tới Phàn Thành, Triệu Phương đưa quân chặn đánh và đẩy lui địch. Lúc đó Mạnh Tông Chính cũng đánh bại quân Kim ở Hồ Dương, cướp 1000 hộ ở Kim. Sau đó Hứa Quốc cũng bộ tướng Da Luật Quân đánh bại quân Kim ở Bắc Dương, giết tướng Kim Lý Đề Không. Hỗ Tái Hưng đánh bại người Kim ở thành Cao Đầu, tướng Trương Lâm dẫn quân lấy được Thương châu, An Bính liên kết với người Hạ lấy được Hải châu, Trình Tín lại định ước với người Hạ đánh Tần châu nhưng người Hạ không đến.

Lý Toàn lúc này được phong Quảng châu quan sát sứ đã tỏ ra kiêu ngạo, khinh thường triều đình. Trước Toàn gièm pha Trung Nghĩa phó đô thống Lý Tiên với Giả Thiệp khiến Tiên bị giết. Bộ hạ của Tiên tôn Thạch Khuê lên thay, Giả Thiệp buộc phải công nhận. Lý Toàn không chịu muốn giết cả Thạch Khuê. Khuê sợ liền nhân lúc tướng Mông Mộc Hoa Lê tiến đánh tới tận Tế Nam của Tống, Thạch Khuê dẫn người đầu hàng. Lý Toàn lấy cớ Thạch Khuê phản bội mà đem quân đánh, Thạch Khuê chạy sang Mông Cổ. Lý Toàn thừa thắng chiêu hàng tướng Kim là Trương Lâm ở Ích Đô, thu lại được các châu Thanh, Xương, Mật, Đăng, Thái, Lôi, Tân, Đại và đất Tế Nam, lại còn chiếm được Tứ châu, Đông Bình của Kim (1222). Triều Tống phong hắn làm Bảo Ninh quân tiết độ sứ kiêm Kinh Đông, Hà Bắc trấn phủ phó sứ. Về sau Lý Toàn lại bất hòa với Trương Lâm, Trương Lâm sợ Toàn hãm hại nên đem những châu vừa chiếm dâng cho người Mông, được Mộc Hoa Lê phong làm Hành Sơn đông lộ đô nguyên soái sự, nhưng bị anh Toàn là Lý Phúc đánh đuổi.

Thời Toàn thua trận

Năm 1221 tháng 2 ÂL, Bộc Tán An Trinh đem quân từ Tức châu đóng Thất Lý trấn, đánh bại quân Tống ở Tịnh Cư Sơn và Bảo Sơn Tự. Quân Tống lui về giữ Hoàng Thổ Quan và cố thủ ở đó. An Trinh chia quân thành hai tiến đánh vào quan, đánh bại quân Tống rồi tiến sang Mai Lâm quan, phá Ma Thành, vây Hoàng châu, phân binh phá các huyện, lại sai biệt tướng đánh Hán Dương quân. Tri Hoàng châu Hà Đại Tiết tự vẫn. Nhưng lúc này Lý Toàn cũng đánh vào Tứ châu của Kim, Ngột Thạch Liệt Ước Hách Đức đem quân đến cứu, Toàn bỏ chạy, nhưng Hách Đức chỉ tiến được tới Phúc Qua khẩu thì hết lương phải lui. Bộc Tán An Trinh đánh tiếp Kì châu, tri châu Lý Thành tự tử. Tuy nhiên sau đó quân Kim rút về, Hỗ Tái Hưng cho đuổi theo truy kích và đánh tan chúng ở trấn Thiên Trường, khi chuẩn bị vượt Hoài về nước cũng bị Lý Toàn truy kích đánh bại.

Tháng 4 ÂL năm 1222, Tuyên Tông vừa nghe tin Triệu Phương, An Bính qua đời liền sai Hoàn Nhan Ngoa là Hành Nguyên soái phủ sự, Tiết chế tam lộ quân mã, Đồng Thiêm thư Xu mật viện sự Thời Toàn làm phó cùng dẫn quân đánh Tống, vượt sông từ Dĩnh Thọ, đánh bại quân Tống ở Cao Kiều rồi đánh sang Cố Thủy, phá Hỗ châu, tướng Tống Tiêu Tư Trung gửi thư về triều cầu cứu. Nhưng về sau được lại sợ Tống Mông hai phía kẹp đánh sẽ bất lợi nên Hoàn Nhan Ngoa quyết định rút quân. Khi quân Kim chuẩn bị vượt Hoài trở về thì có lệnh từ Kim chủ bảo lưu quân ở Hoài Nam, lệnh mỗi người phải cắt 3 thạch lúa mạch của Tống làm quân lương, nên ba ngày sau quân Kim vẫn chưa vượt sông. Hoàn Nhan Ngoa nói với Thời Toàn
Lúc này nước cạn mà không chịu qua sông, đến khi nước lên thì khó vượt, quân Tống đuổi tới thì chết cả lũ.

Thời Toàn không nghe. Đêm hôm đó trời mưa to, nước sông dâng cơ, Hoàn Nhan Ngoa cho bắt cầu phao và làm thuyền để nhanh chóng vượt sông nhưng đã không kịp. Từ đâu bỗng vang tiếng pháo hiệu, chiêng trống nổi lên và quân Tống kéo tới. Thời Toàn quyết định lên thuyền chạy trước, bỏ mặt tướng sĩ muốn làm gì thì làm. Bộ binh Kim chưa kịp vượt sông, cầu lại bị gãy nên quân Kim nhanh chóng bại trận, nhiều người bị giết. Hoàn Nhan Ngoa đổ hết tội lỗi cho Thời Toàn khiến Toàn bị giết. Kim chủ từ đó cũng không dám tiến xuống phía nam nữa.

Chiến tranh kết thúc

Cuối năm 1223, Kim Tuyên Tông qua đời, thái tử Hoàn Nhan Thủ Tự nối ngôi giữa lúc Hà Bắc đã rơi sạch vào tay người Mông. Vua mới Kim Ai Tông sợ việc ba phía đều có địch (Mông-Tống-Hạ) nên quyết định bãi binh với Tống và Hạ, thiết lập lại hòa nghị, hai bên giảng hòa với nhau nhưng không rõ nội dung hòa ước. Mặc dù sau đó hai nước không giao chiến thêm một trận lớn nào nữa đến năm 1233 nhưng xung đột vẫn âm ỉ với việc tướng Tống là Lý Toàn chia quân đánh Kim và sau còn đầu hàng Mông Cổ chiếm giữ bờ nam sông Hoài, còn Kim thì tiếp nhận các tướng Nam Tống đầu hàng và phong tước cho họ. Về sau năm 1233, Mông Cổ lấy được Biện Kinh, vua Kim phải chạy về Thái châu thì Tống liên kết với Mông Cổ cùng tấn công vào sào huyệt cuối cùng này, diệt hẳn nước Kim.

Chú thích

Chiến tranh Kim–Tống


title: Caffrocrambus luteus

text:
Caffrocrambus luteus là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Caffrocrambus


title: Fleta belangeri

text:
Fleta belangeri là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Fleta


title: Hồ chứa nước Bạc Phù Lâm

text:
Hồ chứa Bạc Phù Lâm (; , trước đây gọi là Pokovfulun Reservoir) là hồ chứa nước đầu tiên ở Hồng Kông. Tọa lạc tại một thung lũng trong Công viên giao dã Bạc Phù Lâm, công trình được chia thành hai hồ chứa nhỏ hơn với dung tích thiết kế 260.000 m³ (khoảng 68 triệu gallon). Hiện nay, hồ chứa vẫn đang đóng góp nguồn cung cấp nước của Hồng Kông.

Lịch sử
Trước khi hồ chứa nước hoàn thành năm 1863, người dân Hồng Kông phải lấy nước sinh hoạt từ những khe suối trên núi gần đó hoặc phải tự đào các giếng khoan. Tuy nhiên, sự phát triển đô thị cũng như sự tăng trưởng nhanh chóng của dân số kể từ năm 1841, các phương pháp cấp nước nguyên thủy này dần trở nên không hợp thời, trong khi nước giếng thì dễ bị ô nhiễm, từ đó gây ra bệnh kiết lỵ. Khai thác tài nguyên nước trở thành một vấn đề cấp bách đối với chính quyền Hồng Kông vào thời điểm đó.

Hồng Kông thiếu nguồn nước tự nhiên và đất đai có sẵn để phát triển. Do đó, chính phủ đã đưa ra phần thưởng 1.000 bảng Anh vào ngày 14 tháng 10 năm 1859 cho bất kỳ ai cung cấp giải pháp cho vấn đề về nước và lên kế hoạch phân bổ 25.000 bảng từ ngân sách làm kinh phí cho dự án.

Vào ngày 29 tháng 2 năm 1860, S.B. Rawling, một nhân viên của Bộ Kỹ sư Hoàng gia Anh vào thời điểm đó, đã kiến nghị tận dụng địa hình thung lũng Bạc Phù Lâm để xây một con đập thu thập nước mưa. Đề xuất ban đầu bao gồm một hồ chứa có dung tích 30 triệu gallon, ống dẫn đường kính  từ hồ chứa nước qua đường Robinson đến đường Bonham, dài , hai bể chứa và hệ thống phân phối nước kết nối chúng. Đồng thời cho thiết lập 30 điểm cấp nước và 125 vòi chữa cháy, chi phí ước tính là 23.417 bảng.

Chính phủ chấp thuận đề xuất này, đến ngày 10 tháng 7 năm 1860 thì chính thức thông qua một đạo luật. Trong đó, họ phụ trách việc cung cấp nước uống cho công chúng. Tuy nhiên, để tiết kiệm, chính quyền đã nhiều lần cắt giảm chi phí xây dựng, dẫn đến việc dung tích của hồ chứa bị giảm mạnh từ 30 triệu gallon theo dự kiến ban đầu xuống còn 2 triệu gallon.

Hồ chứa nước Bạc Phù Lâm cuối cùng cũng được hoàn thành vào năm 1863 và trở thành hồ chứa đầu tiên ở Hồng Kông. Mặc dù hồ chứa đã hoàn thành nhưng dung tích của nó quá nhỏ để giải quyết vấn đề nước uống. Bởi vì theo ước tính vào thời điểm đó, lượng nước tiêu thụ hàng ngày ở Hồng Kông là 500.000 gallon. Do đó, sau khi hoàn thành, kế hoạch nâng đập và mở rộng sẽ được tiến hành ngay lập tức. Kỹ sư Wilson đã đề xuất xây dựng một hồ chứa nước thứ hai ở thượng nguồn của vị trí ban đầu để tăng lưu trữ nước. Chính phủ đã thông qua đề xuất này và dự án mở rộng công trình thủy lợi được hoàn thành vào năm 1877 và khả năng trữ nước tăng lên 68 triệu gallon. Diện tích lưu vực mở rộng tới 416 mẫu Anh, trong khi lượng nước hồ cung cấp có thể đạt 2 triệu gallon mỗi ngày. Dự án mở rộng từ năm 1866 đến 1871 có chi phí 220.000 đô la Hồng Kông.

Mặc dù hồ chứa đã được mở rộng, nhưng nó vẫn chưa giải quyết được hoàn toàn vấn đề về nhu cầu nước ngọt của thuộc địa. Chính phủ, vì vậy, đã xây dựng thêm một hồ chứa thứ hai – Hồ chứa nước Đại Đàm.

Di tích lịch sử
Sáu công trình kiến trúc cổ hồ chứa Bạc Phù Lâm đã được Văn phòng Cổ vật và Di tích công nhận là di tích pháp định vào ngày 18 tháng 9 năm 2009. Chúng bao gồm 4 cây cầu đá, một trạm đo nước và nhà bảo vệ cũ, hiện là Trung tâm quản lý Bạc Phù Lâm. Ngoài ra, vào ngày 22 tháng 5 năm 2020, thêm một cây cầu đá được xếp loại là di tích theo luật định.

Môi trường và sinh thái
Chính phủ đã trồng rừng tại khu vực xung quanh hồ chứa và công viên giao dã Bạc Phù Lâm từ thập niên 1970. Với nhiều bóng rợp từ cây xanh, hiện tại, nơi đây đã trở thành một trong những vùng có độ che phủ rừng tốt nhất ở Hồng Kông. Các giống cây được trồng chủ yếu là các loài cây bản địa như Gordonia axillaris và Machilus chekiangensis. Ngoài ra, khu vực còn có những loài được đưa từ nơi khác về như Pinus elliottii, keo tương tư, Lophostemon confertus, thủy nam, Schima superba, Castanopsis fissa, bứa, Microcos neroosa và gừa.

Rừng hỗn hợp trưởng thành cùng với những khe suối trong rừng là môi trường sống lý tưởng cho động vật lưỡng cư. Có ít nhất bảy loài lưỡng cư được ghi nhận: bao gồm cóc nhà, cóc sừng chân ngắn, ếch thác nước Hồng Kông, ếch gai nhỏ, Rana guentheri, ếch xanh lớn và Polypedates megacephalus. Không những vậy, nơi đây còn có các loài bò sát bao gồm thằn lằn cây, tắc kè hoa, hay những loài du nhập như rồng đất và rùa tai đỏ.

Thủy đường và hà lưu tạo nên vùng đất ngập nước, tức môi trường sống cho các loài chim lội và chim rừng. Trong công viên ta có thể bắt gặp các loại chim sẻ, bông lau Trung Quốc, chào mào, Passer montanus, giẻ cùi, chích chòe than, bạc má lớn, bồng chanh, họa mi, tu hú, bìm bịp lớn, khướu ngực đen, hoét lam, sáo mỏ ngà, vành khuyên Nhật Bản, cà cưỡng, khướu bạc má, cu gáy, v.v. Ít phổ biến hơn là cò trắng, vạc, cò xanh, mỏ to đầu đen và chìa vôi xám.

Ngoài ra còn có nhiều động vật có vú trong khu vực, chẳng hạn như sóc bụng đỏ, nhím, chồn bạc má bắc, chuột hươu bé, cầy vòi mốc cầy hương, mèo báo, mang Ấn Độ, lợn rừng, v.v.

Hình ảnh

Xem thêm
 Danh sách hồ chứa nước ở Hồng Kông
 Công viên giao dã Bạc Phù Lâm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hồ chứa nước Bạc phù Lâm trên trang web của Thự Thủy vụ
Vị trí hồ chứa nước Bạc Phù Lâm  – sử dụng Centamap
Vị trí hồ chứa nước Bạc Phù Lâm – sử dụng Google Maps

Di tích pháp định của Hồng Kông
Bạc Phù Lâm
Bạc Phù Lâm


title: Bệnh Ménière

text:
Bệnh Ménière (Ménière's disease - MD) là chứng rối loạn của tai trong, được đặc trưng bởi các giai đoạn cảm giác như thế giới đang quay tròn (chóng mặt), ù tai, mất thính giác và đầy tai. Thông thường chỉ có một tai bị ảnh hưởng, ít nhất là ban đầu; tuy nhiên, theo thời gian cả hai tai có thể cùng bị ảnh hưởng. Các giai đoạn bị ảnh hưởng thường kéo dài từ 20 phút đến vài giờ. Thời gian giữa các lần bị như thế khác nhau. Theo thời gian, mất thính lực và ù tai có thể trở thành vĩnh viễn.

Nguyên nhân gây ra bệnh Ménière không rõ ràng nhưng có khả năng liên quan đến cả yếu tố di truyền và môi trường. Một số lý thuyết tồn tại cho lý do tại sao nó xảy ra bao gồm co thắt trong mạch máu, nhiễm virus và phản ứng tự miễn dịch. Khoảng 10% trường hợp chạy trong gia đình. Các triệu chứng được cho là xảy ra do kết quả của sự gia tăng chất lỏng tích tụ trong tai trong. Chẩn đoán dựa trên các triệu chứng và thường là kiểm tra thính giác. Các điều kiện khác có thể tạo ra các triệu chứng tương tự bao gồm đau nửa đầu tiền đình và cơn thiếu máu não thoáng qua.

Hiện tại không có cách chữa bệnh này. Khi bị ảnh hưởng bệnh nhân thường được điều trị bằng thuốc để giúp giảm buồn nôn và lo lắng. Các biện pháp để ngăn chặn các các triệu chứng nói chung là không hỗ trợ được nhiều. Một chế độ ăn ít muối, thuốc lợi tiểu và corticosteroid có thể áp dụng. Vật lý trị liệu có thể giúp cân bằng và tư vấn có thể giúp đỡ với sự lo lắng. Tiêm vào tai hoặc phẫu thuật cũng có thể được thử nếu các biện pháp khác không hiệu quả nhưng có liên quan đến rủi ro. Việc sử dụng ống thông khí quản, trong khi phổ biến, không được hỗ trợ.

Bệnh Ménière lần đầu tiên được Prosper Ménière xác định vào đầu những năm 1800. Nó ảnh hưởng từ 0,3 đến 1,9 trên 1.000 người. Nó thường bắt đầu ở những người 40 đến 60 tuổi. Nữ giới thường bị ảnh hưởng nhiều hơn nam giới. Sau 5 đến 15 năm các triệu chứng, các giai đoạn của thế giới quay vòng thường dừng lại và người bệnh bị mất thăng bằng nhẹ, thính giác kém vừa phải trong tai và ù tai.

Tham khảo

RTT
Rối loạn thần kinh


title: Lim Min-hyeok

text:
Lim Min-hyeok (; sinh ngày 5 tháng 3 năm 1997) là một tiền vệ bóng đá Hàn Quốc thi đấu cho FC Seoul ở K League Classic và Đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Hàn Quốc.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Lim gia nhập FC Seoul năm 2016 và ra mắt ở giải vô địch trước Jeju United ngày 24 tháng 7 năm 2016. In the game, he was sent off after getting two yellow cards.

Sự nghiệp quốc tế
Anh là thành viên của đội tuyển U-20 quốc gia Hàn Quốc kể từ năm 2015.

Thống kê sự nghiệp câu lạc bộ

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Lim Min-hyeok – National Team stats at KFA

Sinh năm 1997
Nhân vật còn sống
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá nam Hàn Quốc
Cầu thủ bóng đá FC Seoul
Cầu thủ bóng đá K League 1
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Hàn Quốc


title: Guildfordia megapex

text:
Guildfordia megapex là một loài ốc biển đã tuyệt chủng, thuộc họ Turbinidae.

Chú thích

M


title: Donacoscaptes unipunctalis

text:
Donacoscaptes unipunctalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Donacoscaptes