title: Bóng đá (nhóm thể thao)

text:
Bóng đá là tên gọi chung của một nhóm bao gồm nhiều môn thể thao đồng đội khác nhau nhưng đều có liên quan tới việc đá một trái banh vào khung thành để ghi bàn thắng. Thông thường, khi nói đến bóng đá, người ta thường chỉ đề cập đến hình thức bóng đá phổ biến nhất ở vùng được sử dụng từ ngữ này. Những môn thể thao thường gọi là bóng đá bao gồm bóng đá đồng hội (được gọi là bóng đá ở Bắc Mỹ, Ireland và Úc); Bóng bầu dục Mỹ; bóng bầu dục Úc; bóng bầu dục liên hiệp và bóng bầu dục liên minh; và bóng đá Gaelic. Những hình thức bóng đá này có nguồn gốc chung và được gọi là các "football codes".

Có nhiều tài liệu về các trò chơi bóng truyền thống, cổ xưa hoặc tiền sử được chơi ở nhiều nơi trên thế giới. Các luật bóng đá hiện đại có thể được truy nguyên lại đến việc định luật của những trò chơi này tại các trường công lập Anh vào thế kỷ 19. Việc mở rộng và tác động văn hóa của Đế quốc Anh đã cho phép những luật chơi bóng đá này lan rộng đến các vùng có ảnh hưởng của Anh ngoài đế chế được kiểm soát trực tiếp. Đến cuối thế kỷ 19, các luật chơi bóng đá địa phương đã phát triển rõ rệt: ví dụ, bóng đá gaelic đã chủ động tích hợp luật chơi của các trò chơi bóng đá truyền thống địa phương để duy trì di sản của họ. Năm 1888, English Football League được thành lập tại Anh, trở thành một trong những liên đoàn bóng đá chuyên nghiệp đầu tiên. Trong thế kỷ 20, một số hình thức bóng đá đã trở thành một trong những môn thể thao đội phổ biến nhất trên thế giới.

Nguyên gốc từ
Có những giải thích trái ngược về nguồn gốc của từ "football". Nhiều người cho rằng từ "football" (hoặc cụm từ "foot ball") ám chỉ đến hành động đá bóng bằng chân. Tuy nhiên, có một giải thích khác, cho rằng ban đầu "football" chỉ ám chỉ đến một loạt trò chơi được chơi bằng chân ở châu Âu thời Trung cổ. Tuy nhiên, không có bằng chứng cuối cùng nào chứng minh đúng hoặc sai cho cả hai giải thích này.

Lịch sử sớm

Các trò chơi cổ xưa

Trung Quốc cổ đại

Trò chơi cạnh tranh Trung Quốc cuju (蹴鞠) có nhiều điểm tương đồng với bóng đá hiện đại. Nó đã tồn tại trong thời kỳ nhà Hán và có thể là trong thời kỳ nhà Tần, vào thế kỷ thứ hai và thứ ba trước Công nguyên, được ghi nhận qua mô tả trong một hướng dẫn quân sự. Phiên bản của Nhật Bản cho cuju là kemari (蹴鞠), được phát triển trong thời kỳ Asuka. Đã biết rằng trò chơi này đã được chơi trong triều đại hoàng gia Nhật Bản tại Kyoto từ khoảng năm 600 sau Công nguyên. Trong kemari, một nhóm người đứng trong một vòng tròn và đá một quả bóng cho nhau, cố gắng không để bóng chạm đất (tương tự như keepie uppie).

Hy Lạp cổ đại và La Mã cổ đại

Người Hy Lạp cổ đại và La Mã cổ đại đã được biết đến đã chơi nhiều trò chơi bóng, trong đó một số trong số đó liên quan đến việc sử dụng chân. Trò chơi của La Mã harpastum được cho là đã được chuyển thể từ một trò chơi đội Hy Lạp được biết đến với tên "ἐπίσκυρος" (Episkyros) hoặc "φαινίνδα" (phaininda), được nhắc đến bởi nhà viết kịch Hy Lạp, Antiphanes (388–311 TCN) và sau đó được đề cập bởi nhà triết gia Kitô giáo Clement of Alexandria (khoảng 150–khoảng 215 sau Công nguyên). Các trò chơi này có vẻ giống với bóng bầu dục. Chính trị gia La Mã Cicero (106–43 TCN) đã miêu tả trường hợp của một người đã bị giết trong lúc cạo râu khi một quả bóng được đá vào tiệm cắt tóc. Trò chơi bóng của La Mã đã biết đến quả bóng bơm hơi, follis. FIFA mô tả Episkyros là một dạng sớm của bóng đá.

Người bản địa ở Bắc Mỹ

Có một số tham chiếu đến các trò chơi bóng truyền thống, cổ xưa hoặc tiền sử, được chơi bởi người dân bản địa ở nhiều khu vực khác nhau trên thế giới. Ví dụ, vào năm 1586, những người đàn ông từ một con tàu do nhà thám hiểm Anh tên là John Davis chỉ huy đã lên bờ đất để chơi một phiên bản bóng đá với người Inuit ở Greenland. Có những báo cáo sau đó về một trò chơi của người Inuit được chơi trên băng, gọi là Aqsaqtuk. Mỗi trận đấu bắt đầu với hai đội đứng đối diện nhau trong các dãy song song, trước khi cố gắng đá bóng qua hàng của đội khác và sau đó vào khung thành. Năm 1610, William Strachey, một cư dân tại Jamestown, Virginia đã ghi lại một trò chơi được chơi bởi người Mỹ bản địa, gọi là Pahsaheman. Pasuckuakohowog, một trò chơi tương tự như bóng đá hiện đại chơi bởi người Mỹ bản địa, cũng được ghi nhận càng sớm càng tốt, tồn tại từ thế kỷ 17.

Một số trò chơi được chơi ở Mesoamerica với bóng cao su bởi người bản địa cũng được ghi chép rõ ràng trước thời điểm này, nhưng những trò chơi này có nhiều điểm tương đồng với bóng rổ hoặc bóng chuyền, và không tìm thấy liên kết nào giữa những trò chơi này và các trò chơi bóng đá hiện đại. Người Mỹ bản địa miền Đông, đặc biệt là Liên minh Iroquois, đã chơi một trò chơi sử dụng vợt lưới để ném và bắt một quả bóng nhỏ; tuy nhiên, mặc dù đó là một trò chơi bóng-gôn chân, lacrosse (như hậu duệ hiện đại của nó được gọi là) cũng không thường được xếp vào dạng "bóng đá".

Châu Đại Dương

Trên lục địa Úc, một số bộ tộc của người bản địa đã chơi các trò chơi đá và bắt bóng với những quả bóng bị lấp đầy, các nhà sử học đã tổng quát hóa đó là Marn Grook (Djab Wurrung nghĩa là "quả bóng trò chơi"). Tài liệu lịch sử sớm nhất là một câu chuyện nhỏ từ cuốn sách năm 1878 của Robert Brough-Smyth, The Aborigines of Victoria, trong đó trích dẫn một người đàn ông tên là Richard Thomas nói, vào khoảng năm 1841 ở Victoria, Úc, rằng anh đã chứng kiến người bản địa chơi trò chơi này: "Ông Thomas mô tả cách cầu thủ hàng đầu sẽ đá bóng từ da của một con động vật có túi và cách những người chơi khác nhảy lên không khí để bắt nó." Một số nhà sử học đã lý giải rằng Marn Grook là một trong những nguồn gốc của Australian rules football.

Người Māori ở New Zealand chơi một trò chơi gọi là Ki-o-rahi bao gồm các đội có 7 người chơi trên một sân hình tròn được chia thành các khu vực, và ghi điểm bằng cách chạm vào 'pou' (các điểm giới hạn) và đánh trúng 'tupu' hoặc mục tiêu ở giữa.

Những trò chơi này và những trò chơi khác có thể đã tồn tại từ xa xưa. Tuy nhiên, các nguồn chính của các luật bóng đá hiện đại dường như nằm ở châu Âu phương Tây, đặc biệt là Anh.

Người Turkic

Mahmud al-Kashgari trong tác phẩm Dīwān Lughāt al-Turk của ông, miêu tả một trò chơi gọi là "tepuk" được chơi bởi người người Turkic ở Trung Á và Đông Á. Trong trò chơi này, người chơi cố gắng tấn công lâu đài của nhau bằng cách đá một quả bóng làm từ da cừu.

Châu Âu thời trung cổ và đầu kỷ nguyên hiện đại
Thời Trung cổ chứng kiến sự tăng đáng kể về sự phổ biến của các trận đấu bóng đá thường niên Shrovetide football trên toàn Châu Âu, đặc biệt ở Anh. Một tham chiếu sớm đến trò chơi bóng đá được chơi tại Britain xuất hiện trong tác phẩm Historia Brittonum từ thế kỷ thứ 9, được quy cho Nennius, nói về "một nhóm cậu bé ... chơi bóng". Tham chiếu đến trò chơi bóng được chơi ở miền bắc nước Pháp, được gọi là La Soule hoặc Choule, trong đó quả bóng được đẩy bằng tay, chân và gậy, xuất hiện từ thế kỷ thứ 12.

Những hình thức sơ khai của bóng đá được chơi ở Anh, thỉnh thoảng được gọi là "mob football", thường diễn ra ở các thị trấn hoặc giữa các làng lân cận, bao gồm một số lượng không giới hạn cầu thủ trên các đội đối địch va chạm đồng loạt, đấu tranh để di chuyển một vật phẩm, chẳng hạn như bó cừu bơm hơi đến các điểm địa lý cụ thể, chẳng hạn như nhà thờ của đối thủ, với trận đấu diễn ra trong không gian mở giữa các xã lân cận. Trò chơi thường được diễn ra trong các lễ hội tôn giáo quan trọng, chẳng hạn như Shrovetide, Giáng sinh hoặc Lễ Phục sinh, và trò chơi Shrovetide đã tồn tại đến thời đại hiện đại ở một số thị trấn ở Anh (xem phần dưới).

Mô tả chi tiết đầu tiên về những gì có thể chắc chắn là trò chơi bóng đá ở Anh được đưa ra bởi William FitzStephen vào khoảng năm 1174-1183. Ông miêu tả hoạt động của các thanh niên London trong lễ hội hàng năm của Shrove Tuesday:

Hầu hết các tài liệu thời sớm nhất về trò chơi đều chỉ đơn giản là "trò chơi bóng" hoặc "chơi bóng". Điều này củng cố ý tưởng rằng các trò chơi chơi vào thời điểm đó không nhất thiết phải liên quan đến việc đá bóng.

Một tham chiếu sớm đến một trò chơi bóng đá có lẽ xuất phát từ năm 1280 tại Ulgham, Northumberland, Anh: "Henry... trong lúc chơi bóng... va phải David". Bóng đá đã được chơi ở Ireland vào năm 1308, với một tham chiếu chính thức đến John McCrocan, một người xem trận "bóng đá" tại Newcastle, County Down, bị buộc tội vì vô tình đâm vào một cầu thủ tên là William Bernard. Tham chiếu khác đến trò chơi bóng đá xuất hiện vào năm 1321 tại Shouldham, Norfolk, Anh: "[d]uring the game at ball as he kicked the ball, a lay friend of his... ran against him and wounded himself".

Năm 1314, Nicholas de Farndone, Thị trưởng của Thành phố London, ban hành một sắc lệnh cấm bóng đá theo phong cách Pháp mà các tầng lớp thượng lưu Anh sử dụng vào thời điểm đó. Một bản dịch cho thấy: "[v]ì có rất nhiều tiếng ồn trong thành phố do đẩy nhau qua các quả bóng lớn [rageries de grosses pelotes de pee] tại các cánh đồng công cộng, điều này có thể dẫn đến nhiều tác hại mà Chúa không thiêng liêng: chúng tôi truyền lệnh và cấm thay mặt vua, dọa phạt tù tội, từ nay về sau không được sử dụng trò chơi này trong thành phố." Đây là tham chiếu sớm nhất đến bóng đá.

Năm 1363, Vua Edward III của Anh ban hành một thông báo cấm "...bóng ném tay, bóng đá, hoặc khúc côn cầu; chạy đua và đá gà, hoặc những trò chơi vô ích khác", cho thấy rằng "bóng đá" - dù chính xác hình thức như thế nào - đã được phân biệt với những trò chơi liên quan đến các bộ phận khác của cơ thể, chẳng hạn như bóng ném tay.

Một trò chơi được biết đến với tên gọi "bóng đá" đã được chơi ở Scotland từ thế kỷ 15: nó đã bị cấm bởi Đạo luật Bóng đá 1424 và mặc dù luật pháp này không còn sử dụng nhưng nó không được hủy bỏ cho đến năm 1906. Có bằng chứng cho việc học sinh chơi trò chơi bóng đá ở Aberdeen vào năm 1633 (một số nguồn tham chiếu nêu ngày 1636) được coi là một lời ám chỉ sớm đến việc chuyền bóng. Từ "pass" (truyền) trong bản dịch gần đây nhất có nguồn gốc từ "huc percute" (đánh vào đây) và sau đó là "repercute pilam" (đánh lại quả bóng) trong tiếng Latin gốc. Chưa chắc chắn rằng quả bóng được đá giữa các thành viên của cùng một đội. Từ gốc ban đầu dịch là "goal" (bàn thắng) là "metum", có nghĩa đen là "cột ở mỗi đầu đường đua đuốc" trong cuộc đua xe ngựa La Mã. Có một đề cập đến "nắm lấy quả bóng trước khi [người khác] làm" (Praeripe illi pilam si possis agere), cho thấy việc cầm bóng là được phép. Một câu trong bản dịch năm 1930 gốc nói "Hãy lao vào anh ấy" (Age, objice te illi).

Vua Henry IV của Anh cũng đưa ra một trong những sử dụng lưu trữ sớm nhất của từ "bóng đá" trong tiếng Anh, vào năm 1409, khi ông ban hành một thông báo cấm thu tiền cho "foteball".

Cũng có một báo cáo bằng tiếng Latin từ cuối thế kỷ 15 về việc chơi bóng đá ở Caunton, Nottinghamshire. Đây là lời mô tả đầu tiên về một "trò chơi đá bóng" và mô tả đầu tiên về "dribbling": "[t]rò chơi mà họ đã tụ tập để giải trí chung được gọi là trò chơi bóng đá. Đó là một trò chơi trong đó những người trẻ tuổi, trong trò chơi nông thôn, đẩy một quả bóng khổng lồ không phải bằng cách ném lên không trung mà bằng cách đánh và lăn nó dọc theo mặt đất, và không phải bằng tay mà bằng chân... đá theo các hướng đối diện." Nhà sử học cung cấp thông tin về sân bóng đá đầu tiên, xác định rằng: "[các đường] biên đã được đánh dấu và trò chơi đã bắt đầu."

Calcio Fiorentino

Vào thế kỷ 16, thành phố Florence đã kỷ niệm khoảng thời gian từ Lễ Hiển Linh cho đến Mùa Chay bằng cách chơi một trò chơi ngày nay được biết đến với tên gọi "calcio storico" ("đá bóng lịch sử") tại Piazza Santa Croce. Các quý tộc trẻ của thành phố sẽ mặc trang phục lụa tinh xảo và tham gia vào một hình thức đá bóng bạo lực. Ví dụ, những người chơi calcio có thể đấm, va đập vai và đá đối thủ. Các cú đấm dưới vùng hông cũng được cho phép. Trò chơi được cho là bắt nguồn từ bài tập huấn luyện quân sự. Năm 1580, Count Giovanni de' Bardi di Vernio đã viết Discorso sopra 'l giuoco del Calcio Fiorentino. Đây đôi khi được coi là bộ luật sớm nhất cho bất kỳ trò chơi bóng đá nào. Trò chơi không được tổ chức sau tháng 1 năm 1739 (cho đến khi nó được khôi phục vào tháng 5 năm 1930).

Sự không tán thành chính thức và các nỗ lực cấm đá bóng
Có nhiều nỗ lực cấm đá bóng, từ thời Trung Cổ cho đến hiện đại. Luật cấm đầu tiên được thông qua tại Anh vào năm 1314; sau đó, chỉ riêng tại Anh đã có hơn 30 luật cấm từ năm 1314 đến 1667. Phụ nữ bị cấm chơi bóng đá tại các sân vận động của Liên đoàn bóng đá Anh và Scotland vào năm 1921, và lệnh cấm này chỉ được bãi bỏ vào những năm 1970. Các nữ cầu thủ bóng đá vẫn đối mặt với những vấn đề tương tự ở một số vùng trên thế giới.

Bóng đá Mỹ cũng đối diện với áp lực để cấm môn thể thao này. Trò chơi được chơi trong thế kỷ 19 giống như bóng đá dân gian phát triển ở Châu Âu cổ đại, bao gồm phiên bản phổ biến trên các khuôn viên trường đại học được gọi là old division football, và một số thành phố đã cấm trò chơi này vào giữa thế kỷ 19. Đến thế kỷ 20, trò chơi đã tiến hóa thành một trò chơi kiểu bóng bầu dục hơn. Năm 1905, đã có những cuộc kêu gọi cấm đá bóng Mỹ ở Hoa Kỳ do tính bạo lực của nó; một cuộc họp năm đó được tổ chức bởi Tổng thống Hoa Kỳ Theodore Roosevelt đã dẫn đến những thay đổi quy định toàn diện khiến trò chơi khác biệt đáng kể so với nguồn gốc bóng bầu dục của nó, trở nên giống hơn với cách chơi bóng đá như ngày nay.

Thành lập các luật bóng đá hiện đại

Trường công lập Anh
Trong khi bóng đá tiếp tục được chơi dưới nhiều hình thức khác nhau trên khắp nước Anh, các trường công lập Anh (tương đương với trường tư tại các quốc gia khác) được cho là đã đóng góp vào việc tạo ra các luật bóng đá hiện đại thông qua bốn thành tựu quan trọng. Đầu tiên, bằng chứng cho thấy họ đã có vai trò quan trọng trong việc biến bóng đá từ hình thức "bọn đám đông" trở thành một môn thể thao đội hình có tổ chức. Thứ hai, nhiều mô tả sơ bộ về bóng đá và nhắc đến nó được ghi chép bởi những người đã học tại những trường này. Thứ ba, chính giáo viên, học sinh và cựu học sinh của các trường này đã đầu tiên hệ thống hóa các trò chơi bóng đá, để cho phép các trận đấu được tổ chức giữa các trường. Cuối cùng, chính tại các trường công lập Anh mà sự phân chia giữa trò chơi "đá" và trò chơi "chạy" (hoặc "mang") lần đầu trở nên rõ ràng.

Bằng chứng sớm nhất về việc các trò chơi giống bóng đá được chơi tại các trường công lập Anh - chủ yếu được học sinh nam từ tầng lớp thượng lưu, trung lưu thượng và tầng lớp chuyên nghiệp tham gia - xuất phát từ tác phẩm Vulgaria của William Herman vào năm 1519. Herman từng là hiệu trưởng của các trường Eton và Winchester và sách giáo trình tiếng Latin của ông bao gồm một bài tập dịch với cụm từ "Chúng ta sẽ chơi với một quả bóng đầy gió".

Richard Mulcaster, một học sinh của Trường Eton vào đầu thế kỷ 16 và sau này là hiệu trưởng của các trường Anh khác, đã được miêu tả là "người ủng hộ bóng đá thế kỷ 16 tuyệt vời nhất". Trong số những đóng góp của ông là bằng chứng sớm nhất về bóng đá đội hình có tổ chức. Những bài viết của Mulcaster đề cập đến các đội ("phía" và "đảng"), vị trí ("thứ hạng"), một trọng tài ("người xử sự giữa các phía") và một huấn luyện viên "(huấn luyện viên)".

Vào năm 1633, David Wedderburn, một giáo viên từ Aberdeen, đã đề cập đến các yếu tố của trò chơi bóng đá hiện đại trong một sách giáo trình ngắn bằng tiếng Latin có tên Vocabula. Wedderburn đề cập đến điều được dịch sang tiếng Anh hiện đại là "bảo vệ khung thành" và gợi ý về việc chuyền bóng ("đá nó ở đây"). Có một tham khảo đến việc "nắm lấy bóng", cho thấy có phần nào đó cho phép sử dụng tay. Rõ ràng rằng các pha đá bóng cho phép bao gồm việc tấn công và giữ đối thủ ("đẩy người đó lại").

Mô tả chi tiết hơn về bóng đá được đưa ra trong cuốn sách Book of Games của Francis Willughby, được viết vào khoảng năm 1660. Willughby, người đã học tại Trường Bishop Vesey's Grammar, Sutton Coldfield, là người đầu tiên miêu tả về khung thành và một sân chơi riêng biệt: "một khu vực kín có một cửa ở hai đầu. Các cửa được gọi là Khung thành." Cuốn sách của ông bao gồm một sơ đồ minh họa sân bóng đá. Ông cũng đề cập đến chiến thuật ("để lại một số cầu thủ giỏi nhất để bảo vệ khung thành"); ghi điểm ("người có thể đá bóng qua khung thành đối thủ trước sẽ thắng") và cách các đội được lựa chọn ("các cầu thủ được chia đều dựa trên sức mạnh và nhanh nhẹn của họ"). Ông là người đầu tiên miêu tả một "luật" của bóng đá: "họ không được đá [chân đối thủ] cao hơn quả bóng".

Các trường công lập Anh là những người đầu tiên đã lập luật cho các trò chơi bóng đá. Đặc biệt, họ đã phát triển các quy tắc đầu tiên về việt vị, vào cuối thế kỷ 18. Trong những biểu hiện sớm nhất của các quy tắc này, cầu thủ được coi là "việt vị" nếu họ đứng đứng giữa bóng và khung thành là mục tiêu của họ. Cầu thủ không được phép chuyền bóng về phía trước, bằng chân hoặc bằng tay. Họ chỉ được tiến bóng bằng chân, hoặc tiến bóng trong một scrum hoặc tình huống tương tự. Tuy nhiên, các luật việt vị bắt đầu chia rẽ và phát triển khác nhau ở mỗi trường, như được thể hiện bởi luật bóng đá của các trường Winchester, Rugby, Harrow và Cheltenham, trong khoảng thời gian từ năm 1810 đến 1850. Các bộ luật đầu tiên được biết đến - trong nghĩa của một tập hợp các quy tắc - là những bộ luật của Eton năm 1815 và Aldenham năm 1825.

Trong thế kỷ 19 đầu, hầu hết người lao động tầng lớp công nhân tại Anh phải làm việc sáu ngày một tuần, thường là hơn mười hai giờ mỗi ngày. Họ không có thời gian cũng như động lực tham gia vào thể thao để giải trí và, vào thời điểm đó, nhiều đứa trẻ tham gia lực lượng lao động. Trò chơi bóng đá trên đường phố trong các ngày lễ đang giảm dần. Các cậu bé học trường công lập, những người được thảnh thơi khỏi công việc, trở thành những người phát minh ra các trò chơi bóng đá có quy tắc chính thức.

Bóng đá được các trường công lập áp dụng như một cách khuyến khích tính cạnh tranh và duy trì tình thể chất cho tuổi trẻ. Mỗi trường tự soạn các quy tắc riêng của mình, các quy tắc này khác nhau rộng rãi giữa các trường khác nhau và đã thay đổi theo thời gian với mỗi đợt học sinh mới. Hai trường phái về quy tắc đã phát triển. Một số trường ưa thích một trò chơi mà bóng có thể được tiếp bóng (như ở Rugby, Marlborough và Cheltenham), trong khi những người khác thích một trò chơi thúc đẩy việc đá và kiểm soát bóng (như ở Eton, Harrow, Westminster và Charterhouse). Sự phân chia thành hai trại này một phần là kết quả của các tình huống mà các trò chơi được chơi trong đó. Ví dụ, Charterhouse và Westminster tại thời điểm đó có không gian chơi hạn chế; các cậu bé bị giới hạn trong việc chơi trò chơi bóng của họ trong cloisters của trường, làm cho họ khó có thể thực hiện các trò chơi chạy lướt vụng và va chạm.

William Webb Ellis, một học sinh tại Trường Rugby, được cho là đã "với một sự coi thường đẹp đẽ đối với luật chơi bóng đá, như được chơi vào thời điểm của mình [đặt mức độ quan trọng], lần đầu tiên ông đã đưa bóng vào tay và chạy với nó, từ đó tạo ra đặc điểm độc đáo của trò chơi bóng bầu dục." vào năm 1823. Hành động này thường được cho là sự bắt đầu của Bóng bầu dục, nhưng có ít chứng cứ cho rằng nó đã xảy ra, và hầu hết các nhà sử học thể thao tin rằng câu chuyện này là huyền thoại. Hành động 'đưa bóng vào tay' thường bị hiểu sai là 'nhặt bóng lên' vì nó rộng rãi được cho là 'tội' của Webb Ellis là sự xử lý bóng, như trong bóng đá hiện đại, tuy nhiên việc xử lý bóng vào thời điểm đó thường được phép và trong một số trường hợp là bắt buộc, Quy tắc mà Webb Ellis đã bất chấp là chạy với bóng về phía trước vì quy tắc của thời đại ông chỉ cho phép một cầu thủ rút lại hoặc đá bóng về phía trước.

Sự bùng nổ về giao thông đường sắt ở Anh trong những năm 1840 có nghĩa là mọi người có thể đi du lịch xa hơn và không bất tiện như bao giờ trước đây. Các cuộc thi thể thao giữa các trường trở nên khả thi. Tuy nhiên, việc các trường chơi bóng đá với nhau khó khăn, vì mỗi trường chơi theo quy tắc riêng của mình. Giải pháp cho vấn đề này thường là trận đấu được chia thành hai hiệp, một hiệp theo quy tắc của trường chủ nhà "home", và một hiệp khác theo quy tắc của trường khách "away".

Quy tắc hiện đại của nhiều môn thể thao bóng đã được định hình vào giữa hoặc cuối thế kỷ 19. Điều này cũng áp dụng cho các môn thể thao khác như bơi cỏ, quần vợt cỏ, v.v. Động lực lớn cho việc này là việc cấp bằng sáng chế cho máy cắt cỏ đầu tiên trên thế giới vào năm 1830. Điều này cho phép chuẩn bị sân bóng hiện đại, sân chơi, sân bóng, sân cỏ, v.v.

Ngoại trừ bóng bầu dục Rugby, các quy tắc của các trường công lập hầu như không được chơi ngoài sân chơi của từng trường. Tuy nhiên, nhiều trong số chúng vẫn được chơi tại các trường đã tạo ra chúng (xem Surviving UK school games phía dưới).

Sự ảnh hưởng của các trường công lập trong các môn thể thao tại Vương quốc Anh đã bắt đầu suy yếu sau Luật Nhà máy năm 1850, đã tăng thời gian giải trí cho các em nhỏ tầng lớp lao động. Trước năm 1850, nhiều em nhỏ Anh phải làm việc sáu ngày một tuần, hơn mười hai giờ một ngày. Từ năm 1850, họ không thể làm việc trước 6 giờ sáng (7 giờ sáng vào mùa đông) hoặc sau 6 giờ tối vào các ngày trong tuần (7 giờ tối vào mùa đông); vào thứ Bảy, họ phải dừng làm việc lúc 2 giờ chiều. Những thay đổi này có nghĩa là các em nhỏ tầng lớp lao động có thêm thời gian chơi các trò chơi, bao gồm các hình thức khác nhau của bóng đá.

Những sự kiện đầu tiên

Câu lạc bộ

Câu lạc bộ thể thao chuyên chơi bóng đá bắt đầu xuất hiện vào thế kỷ 18, ví dụ như Hội thể dục thể thao London, được thành lập vào giữa thế kỷ 18 và ngừng chơi các trận đấu vào năm 1796.
Câu lạc bộ đầu tiên được ghi chép với tiêu đề liên quan đến "câu lạc bộ bóng đá" có tên là "The Foot-Ball Club" có trụ sở tại Edinburgh, Scotland, trong thời gian 1824-1841. Câu lạc bộ này cấm đánh ngã nhưng cho phép đẩy và giữ và cầm bóng.

Vào năm 1845, ba cậu bé tại trường Rugby đã được giao nhiệm vụ xây dựng quy tắc đang được sử dụng tại trường. Đây là bộ quy tắc đầu tiên (hoặc mã lệnh) viết ra cho bất kỳ hình thức bóng đá nào. Điều này đã giúp lan rộng trò chơi bóng bầu dục.

Những trận đấu đầu tiên được biết đến liên quan đến các câu lạc bộ hoặc tổ chức không phải trường công lập như sau:

 13 tháng 2 năm 1856: Trường Charterhouse vs. Bệnh viện St Bartholemew.
 7 tháng 11 năm 1856: Trường Trung học Bedford vs. Các quý ông thành phố Bedford.
 13 tháng 12 năm 1856: Trường quân sự Sunbury vs. Các quý ông Littleton.
 Tháng 12 năm 1857: Trường Đại học Edinburgh vs. Câu lạc bộ Academical Edinburgh.
 24 tháng 11 năm 1858: Trường Westminster vs. Câu lạc bộ Dingley Dell.
 12 tháng 5 năm 1859: Trường Tavistock vs. Trường Princetown.
 5 tháng 11 năm 1859: Trường Eton vs. Đại học Oxford.
 22 tháng 2 năm 1860: Trường Charterhouse vs. Câu lạc bộ Dingley Dell.
 21 tháng 7 năm 1860: Melbourne vs. Richmond.
 17 tháng 12 năm 1860: 58th Regiment vs. Sheffield.
 26 tháng 12 năm 1860: Sheffield vs. Hallam.

Cuộc thi
Một trong những trận đấu bóng đá lâu đời nhất là Cordner-Eggleston Cup, diễn ra giữa Melbourne Grammar School và Scotch College, Melbourne hàng năm kể từ năm 1858. Nhiều người tin rằng đây cũng là trận đấu đầu tiên của bóng đá quyền Anh Úc, tuy nhiên nó đã được chơi dưới luật chơi thử nghiệm trong năm đầu tiên. Giải đấu bóng đá đầu tiên là Caledonian Challenge Cup, được tặng bởi Hội Caledonian Hoàng gia của Melbourne, được tổ chức vào năm 1861 theo các quy tắc Melbourne Rules. Giải bóng đá cổ nhất là một cuộc thi bóng đá rugby, là United Hospitals Challenge Cup (1874), trong khi chiếc cúp rugby cổ nhất là Yorkshire Cup, được tranh tài từ năm 1878. Hiệp hội Bóng đá Nam Úc (30 tháng 4 năm 1877) là cuộc thi bóng đá quyền Anh Úc lâu đời nhất còn tồn tại. Cúp bóng đá quốc gia cổ nhất còn tồn tại là Youdan Cup (1867) và cuộc thi bóng đá quốc gia cổ nhất là Cúp FA Anh (1871). Hiệp hội Bóng đá (1888) được công nhận là giải đấu bóng đá đoàn thể lâu đời nhất. Trận đấu bóng đá quốc tế đầu tiên giữa các đội tuyển đại diện cho Anh và Scotland đã diễn ra vào ngày 5 tháng 3 năm 1870 tại sân The Oval dưới sự kiểm soát của FA. Trận đấu bóng bầu dục quốc tế đầu tiên diễn ra vào năm 1871.

Các loại bóng hiện đại

Ở châu Âu, những quả bóng đá ban đầu được làm từ túi tiểu bàng quang động vật, cụ thể là bàng quang của con lợn, và được bơm hơi để phồng lên. Sau đó, bọc da được giới thiệu để cho phép các quả bóng giữ được hình dạng của chúng. Tuy nhiên, vào năm 1851, Richard Lindon và William Gilbert, cả hai đều là thợ làm giày từ thị trấn Rugby (gần trường học), đã trưng bày cả quả bóng tròn và hình bầu dục tại Triển lãm Vĩ đại ở Luân Đôn. Người ta nói rằng vợ của Richard Lindon đã chết vì bệnh phổi do thổi bàng quang tiểu tiện của lợn. Lindon cũng đã đoạt huy chương cho việc phát minh "Túi bóng cao su có thể thổi hơi" và "Bơm tay đồng thau".

Vào năm 1855, nhà phát minh người Mỹ Charles Goodyear - người đã đăng ký bằng sáng chế cao su vulcan hóa - đã trưng bày một quả bóng đá hình cầu, với bề mặt là các tấm cao su vulcan hóa, tại Triển lãm Universelle tại Paris. Quả bóng này đã trở nên phổ biến trong các hình thức đầu tiên của bóng đá tại Hoa Kỳ.

Quả bóng biểu tượng với mẫu hình đều nhau của các hình lục giác và ngũ giác (xem hình đa diện cắt góc), không trở nên phổ biến cho đến những năm 1960 và lần đầu tiên được sử dụng tại World Cup 1970.

Chiến thuật chuyền bóng hiện đại

Lần đề cập sớm nhất đến trò chơi bóng đá liên quan đến việc các cầu thủ chuyền bóng và cố gắng ghi bàn qua thủ môn được viết vào năm 1633 bởi David Wedderburn, một nhà thơ và giáo viên ở Aberdeen, Scotland. Tuy nhiên, văn bản gốc không nêu rõ liệu việc chuyền bóng như 'đá bóng lại' ('repercute pilam') đã được thực hiện theo hướng tiến hoặc lùi hoặc giữa các thành viên của cùng hai đội đối địch (như thường thấy vào thời điểm này).

Bóng đá "khoa học" lần đầu tiên được ghi nhận vào năm 1839 tại Lancashire và trong trò chơi hiện đại của bóng bầu dục từ năm 1862 và từ Sheffield FC ngay từ năm 1865. Đội bóng đầu tiên chơi một trò chơi kết hợp chuyền bóng là Royal Engineers AFC vào mùa giải 1869/70. Vào năm 1869, họ đã "chơi tốt cùng nhau", "ủng hộ lẫn nhau" và hưởng lợi từ "sự hợp tác". Đến năm 1870, các Kỹ sư đã chuyền bóng: "Thiếu tá Creswell, người đã đưa bóng lên bên cạnh sau đó đá nó vào giữa để một thành viên khác của đội anh, người đá nó qua cột đồng hồ vào phút cuối cùng trước khi kết thúc trận đấu". Chuyền bóng đã trở thành đặc điểm thường xuyên của phong cách của họ. Vào đầu năm 1872, các Kỹ sư là đội bóng đầu tiên nổi tiếng với "cách chơi tuyệt vời cùng nhau". Một đường chuyền kép được báo cáo đầu tiên từ trường Derby trong trận đấu với Nottingham Forest vào tháng 3 năm 1872, trong đó đường chuyền đầu tiên không thể bác bỏ là một đường chuyền "ngắn": "Ông Absey đi bóng một nửa chiều dài của sân, chuyền bóng cho Wallis, người đã đá nó một cách khéo léo phía trước khung thành, gửi nó cho đội trưởng, người đá nó ngay lập tức vào giữa hai cột đồng hồ của Nottingham". Đội bóng đầu tiên hoàn thiện hình thức hiện đại là Cambridge University AFC; họ cũng giới thiệu hình thức 2–3–5 "hình kim cương".

Bóng bầu dục Rugby

Bóng bầu dục Rugby được cho là bắt đầu vào khoảng năm 1845 tại Trường Rugby ở Rugby, Warwickshire, Anh Quốc, mặc dù các hình thức bóng đá mà trong đó bóng được ném và mang đã xuất hiện từ thời Trung Cổ. Ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland, đến năm 1870, đã có 49 câu lạc bộ chơi các biến thể của trò chơi của Trường Rugby. Cũng đã có các câu lạc bộ "bóng bầu dục" ở Ireland, Úc, Canada và New Zealand. Tuy nhiên, cho đến năm 1871, chưa có tập hợp quy tắc được chấp nhận rộng rãi cho bóng bầu dục cho đến khi 21 câu lạc bộ từ London hợp nhất để thành lập Hội đồng Bóng bầu dục Rugby (RFU). Quy tắc chính thức đầu tiên của RFU được thông qua vào tháng 6 năm 1871. Những quy tắc này cho phép ném bóng. Họ cũng bao gồm "try", trong đó việc chạm bóng qua vạch cho phép một nỗ lực vào khung thành, tuy nhiên các cú sút xa từ đánh đầu và chơi tổng quát, cùng với chuyển đổi phạt vẫn là hình thức chính của cuộc thi. Bất kể bất kỳ hình thức bóng đá nào, trận đấu quốc tế đầu tiên giữa đội tuyển quốc gia của Anh và Scotland đã diễn ra tại Raeburn Place vào ngày 27 tháng 3 năm 1871.

Bóng bầu dục Rugby chia thành Rugby union, Rugby league, Bóng bầu dục Mỹ, và Bóng bầu dục Canada. Tom Wills đã chơi bóng bầu dục Rugby ở Anh trước khi sáng lập Bóng bầu dục Úc.

Quy tắc Cambridge
Trong thế kỷ XIX, một số bộ quy tắc bóng đá đã được tạo ra tại Đại học Cambridge, để cho phép các sinh viên từ các trường công lập khác nhau có thể thi đấu với nhau. Quy tắc Cambridge năm 1863 đã ảnh hưởng đến quyết định của Liên đoàn Bóng đá cấm việc mang bóng theo kiểu Rugby trong tập luật đầu tiên của nó.

Quy tắc Sheffield
Đến cuối những năm 1850, nhiều câu lạc bộ bóng đá đã được hình thành khắp thế giới nói tiếng Anh, để chơi các kiểu bóng đá khác nhau. Câu lạc bộ bóng đá Sheffield, được thành lập năm 1857 tại thành phố Sheffield của Anh bởi Nathaniel Creswick và William Prest, sau này được công nhận là câu lạc bộ cổ nhất trên thế giới chơi bóng đá liên đoàn.
Tuy nhiên, ban đầu câu lạc bộ đã chơi theo quy tắc bóng đá riêng của mình: quy tắc Sheffield. Quy tắc này hoàn toàn độc lập với quy tắc của trường công lập, với sự khác biệt quan trọng nhất là việc thiếu quy tắc việt vị.

Quy tắc này đã đưa ra nhiều đổi mới sau này đã lan truyền đến bóng đá liên đoàn. Điều này bao gồm các quả đá phạt, phạt góc, bóng tay, ném biên và thanh ngang gôn. Đến những năm 1870, quy tắc này trở thành quy tắc ưu tiên ở miền Bắc và Trung tây nước Anh. Vào thời điểm này, một loạt thay đổi quy tắc từ cả London và Sheffield FAs dần mòn sự khác biệt giữa hai trò chơi cho đến khi thống nhất quy tắc chung vào năm 1877.

Bóng đá kiểu Úc

Có bằng chứng lưu trữ về các trò chơi "bóng" được chơi ở nhiều vùng khác nhau của Úc trong suốt nửa đầu của thế kỷ 19. Nguyên gốc của một trò chơi bóng đá có tổ chức ngày nay được gọi là bóng đá kiểu Úc có thể được truy tìm về năm 1858 tại Melbourne, thủ đô của Victoria.

Vào tháng 7 năm 1858, Tom Wills, một người Úc gốc và từng được học ở Trường Rugby ở Anh, viết một lá thư tới Bell's Life in Victoria & Sporting Chronicle, kêu gọi thành lập một "câu lạc bộ bóng đá" với "một bộ quy luật" để duy trì tình thần luyện tập của người chơi bóng cricket trong mùa đông. Điều này được xem là một khoảnh khắc quan trọng trong quá trình tạo ra bóng đá kiểu Úc. Thông qua việc quảng bá và liên hệ cá nhân, Wills đã thể hiện khả năng tổ chức các trận đấu bóng đá tại Melbourne với các quy luật thử nghiệm khác nhau, trong đó trận đấu đầu tiên được chơi vào ngày 31 tháng 7 năm 1858. Một tuần sau đó, Wills làm trọng tài cho một trận đấu bóng đá giữa Trường Melbourne Grammar và Trường Scotch College. Sau những trận đấu này, bóng đá đã nhanh chóng trở nên phổ biến tại Melbourne.

Wills và những người tham gia vào những trận đấu đầu tiên đã thành lập Câu lạc bộ bóng đá Melbourne (câu lạc bộ bóng đá kiểu Úc còn sống cổ nhất) vào ngày 14 tháng 5 năm 1859. Các thành viên của câu lạc bộ, bao gồm Wills, William Hammersley, J. B. Thompson và Thomas H. Smith đã họp với ý định tạo ra một bộ quy luật sẽ được áp dụng rộng rãi bởi các câu lạc bộ khác. Ban điều hành đã thảo luận về các quy luật được sử dụng trong các trò chơi ở trường công lập Anh; Wills thúc đẩy các quy luật bóng đá rugby mà anh học trong thời gian học trường. Quy tắc đầu tiên có điểm tương đồng với các trò chơi này và đã được tạo ra để phù hợp với điều kiện Úc. H. C. A. Harrison, một nhân vật quan trọng trong bóng đá kiểu Úc, nhớ lại rằng người anh họ Wills của ông muốn "một trò chơi của riêng chúng ta". Quy tắc này khác biệt trong việc ưu tiên về việc nhận bóng, đá phạt, tackling, việc không có quy tắc việt vị và cầu thủ bị phạt đặc biệt khi ném bóng.

Các quy tắc bóng đá Melbourne được phổ biến rộng rãi và dần được các câu lạc bộ ở Victoria khác chấp nhận. Quy tắc đã được cập nhật nhiều lần trong thập kỷ 1860 để điều chỉnh cho phù hợp với quy tắc của các câu lạc bộ bóng đá ảnh hưởng khác ở Victoria. Một phiên bản lại quan trọng vào năm 1866 bởi ban điều hành của H. C. A. Harrison đã điều chỉnh theo quy tắc của Câu lạc bộ bóng đá Geelong, làm cho trò chơi lúc ấy được gọi là "Quy tắc Victoria" ngày càng khác biệt so với các mã quy tắc khác. Nó nhanh chóng áp dụng các sân sân cricket và bóng hình oval, sử dụng cột ghi bàn và cột ghi điểm riêng biệt, và có tính năng nhảy bóng khi chạy và chụp bóng cao đẹp mắt. Trò chơi nhanh chóng lan rộng đến các thành phố thuộc các thuộc địa Úc. Bên ngoài khu vực nguồn gốc ở miền nam Úc, trò chơi đã trải qua một giai đoạn suy thoái đáng kể sau Thế chiến I, nhưng từ đó đến nay nó đã phát triển rộng khắp Úc và ở các phần khác của thế giới, và Liên đoàn Bóng đá Úc trở thành giải đấu chuyên nghiệp có vị trí ưu thế.

Hiệp hội bóng đá Anh

Trong những năm đầu thập kỷ 1860, tại Anh đã có những nỗ lực ngày càng tăng để thống nhất và hòa giải các trò chơi của các trường công lập khác nhau. Vào năm 1862, J. C. Thring, người đã là một trong những lực lượng đẩy mạnh sau Quy tắc Cambridge ban đầu, là một giáo viên tại Trường Uppingham, và ông đã đưa ra các quy tắc riêng của mình cho những gì ông gọi là "Trò chơi đơn giản nhất" (còn được biết đến với tên Quy tắc Uppingham). Vào đầu tháng 10 năm 1863, một phiên bản sửa đổi mới khác của Quy tắc Cambridge đã được lập ra bởi một ủy ban gồm bảy thành viên đại diện cho những cựu học sinh từ các trường Harrow, Shrewsbury, Eton, Rugby, Marlborough và Westminster.

Tại "Freemasons' Tavern", số 61 đường Great Queen, Luân Đôn, vào tối ngày 26 tháng 10 năm 1863, đại diện của một số câu lạc bộ bóng đá trong khu vực đô thị Luân Đôn đã tụ họp để tổ chức cuộc họp khai mạc của "Hiệp hội Bóng đá" (FA). Mục tiêu của hiệp hội là xác lập một quy tắc thống nhất duy nhất và điều chỉnh việc chơi bóng trong số các thành viên của nó. Sau cuộc họp đầu tiên, các trường công lập đã được mời tham gia hiệp hội. Tất cả họ đều từ chối, trừ Charterhouse và Uppingham. Tổng cộng, đã có sáu cuộc họp của FA diễn ra từ tháng 10 đến tháng 12 năm 1863. Sau cuộc họp thứ ba, một bản thảo quy tắc đã được xuất bản. Tuy nhiên, ở cuộc họp thứ tư, sự chú ý đã được dành cho Quy tắc Cambridge mới được xuất bản năm 1863. Quy tắc Cambridge khác biệt so với bản thảo quy tắc FA ở hai điểm quan trọng: việc chạy với bóng và việc "đá" (đá vào chân đối phương) cầu thủ. Hai quy tắc gây tranh cãi của FA như sau:

Tại cuộc họp thứ năm, đã được đề xuất rằng hai quy tắc này sẽ được loại bỏ. Hầu hết các đại biểu đã ủng hộ điều này, nhưng F. M. Campbell, đại diện của Blackheath và người đầu tiên giữ chức thư ký hiệp hội bóng đá Anh (FA), đã phản đối. Ông nói: "đá chân là bóng đá đích thực". Tuy nhiên, đề xuất cấm chạy bóng trong tay và đá chân đã được thông qua và Blackheath đã rút lui khỏi FA. Sau cuộc họp cuối cùng vào ngày 8 tháng 12, FA đã công bố "Quy tắc Trò chơi", bộ quy tắc đầu tiên và toàn diện cho trò chơi sau này được biết đến với tên Bóng đá Liên đoàn. Thuật ngữ "bóng đá" (soccer), đã được sử dụng từ cuối thế kỷ 19, bắt nguồn từ viết tắt của Đại học Oxford, được gọi là "association".

Quy tắc đầu tiên của FA vẫn chứa các yếu tố không còn tồn tại trong bóng đá liên đoàn nữa, nhưng vẫn có thể nhận ra chúng trong các trò chơi khác (như bóng đá Úc và bóng bầu dục): ví dụ, một cầu thủ có thể thực hiện pha bắt bóng hợp lệ và đòi quyền được đá phạt tự do ("mark"), cho phép cậu ta được thực hiện cú sút phạt tự do; và nếu một cầu thủ chạm vào bóng sau vạch cầu môn của đội đối thủ, đội của cậu ta có quyền được thực hiện cú sút phạt tự do vào mục tiêu từ 15 yards (13,5 mét) phía trước vạch cầu môn.

Các loại bóng bầu dục Bắc Mỹ

Như đã diễn ra tại Anh, vào đầu thế kỷ 19, các trường học và đại học ở Bắc Mỹ đã chơi những trò chơi địa phương riêng của họ, giữa các đội hình được tạo thành từ các sinh viên. Ví dụ, các sinh viên tại Dartmouth College ở New Hampshire đã chơi một trò chơi mang tên Old division football, một biến thể của các quy tắc bóng đá liên đoàn, ngay từ những năm 1820. Chúng vẫn chủ yếu là những trò chơi theo phong cách "mob football", với số lượng lớn cầu thủ cố gắng đưa bóng vào khu vực gôn, thường bằng mọi cách có thể. Quy tắc đơn giản, bạo lực và chấn thương thường xảy ra. Sự bạo lực của những trò chơi kiểu mob này dẫn đến sự phản đối rộng rãi và quyết định từ bỏ chúng. Đại học Yale, dưới áp lực từ thành phố New Haven, đã cấm mọi hình thức bóng đá vào năm 1860, trong khi Đại học Harvard cũng làm như vậy vào năm 1861. Thay vào đó, hai loại bóng đá chung đã phát triển: trò chơi "đá" và trò chơi "chạy" (hoặc "mang bóng"). Một sự kết hợp của cả hai, được biết đến với tên gọi "Boston game", được chơi bởi một nhóm được biết đến với tên Oneida Football Club. Câu lạc bộ này, được một số nhà sử học coi là câu lạc bộ bóng đá đầu tiên tại Hoa Kỳ, được thành lập vào năm 1862 bởi các học sinh chơi trò chơi Boston trên Boston Common. Trò chơi bắt đầu trở lại các khuôn viên của các trường đại học ở Mỹ vào cuối những năm 1860. Các trường đại học Yale, Princeton (khi đó được biết đến với tên Đại học New Jersey), Rutgers, và Brown đều bắt đầu chơi các trò chơi "đá" vào thời điểm này. Năm 1867, Princeton sử dụng các quy tắc dựa trên quy tắc của Hiệp hội bóng đá Anh.

Ở Canada, trận đấu bóng đá đầu tiên được ghi nhận là một trận tập trung chơi vào ngày 9 tháng 11 năm 1861, tại Trường Đại học, Đại học Toronto (khoảng 400 yard về phía tây của Queen's Park). Một trong những người tham gia trong trò chơi liên quan đến sinh viên Đại học Toronto là (Bá tước) William Mulock, sau này là Hiệu trưởng của trường. Năm 1864, tại Trường Đại học Trinity, Toronto, F. Barlow Cumberland, Frederick A. Bethune và Christopher Gwynn, một trong những người sáng lập ở Milton, Massachusetts, đã đề xuất quy tắc dựa trên bóng đá bầu dục. Một "trò chơi chạy", giống bóng đá bầu dục, sau đó được Montreal Football Club ở Canada chơi vào năm 1868.

Vào ngày 6 tháng 11 năm 1869, Rutgers đối đầu với Princeton trong một trận đấu được chơi với quả bóng tròn và, giống như tất cả các trận đầu tiên, sử dụng quy tắc tự tạo. Thường được coi là trận đấu bóng bầu dục liên trường Mỹ đầu tiên.

Bóng đá bầu dục Bắc Mỹ hiện đại phát triển từ một trận đấu giữa Đại học McGill ở Montreal và Đại học Harvard vào năm 1874. Trong trận đấu này, hai đội đã luân phiên sử dụng quy tắc dựa trên bóng đá bầu dục của McGill và quy tắc Boston Game của Harvard. Sau vài năm, Harvard đã áp dụng quy tắc của McGill và thuyết phục các đội đại học ở Mỹ khác làm điều tương tự. Vào ngày 23 tháng 11 năm 1876, đại diện của Harvard, Yale, Princeton và Columbia họp tại Hội nghị Massasoit ở Springfield, Massachusetts, đồng ý áp dụng hầu hết các quy tắc của Liên đoàn Bóng đá Rugby với một số biến thể.

Năm 1880, huấn luyện viên của Yale, Walter Camp, người đã trở thành một phần của các cuộc hội thảo tại khách sạn Massasoit nơi quy tắc được thảo luận và thay đổi, đã đề xuất một số cải tiến quan trọng. Hai thay đổi quy tắc quan trọng nhất của Camp là thay thế scrummage bằng line of scrimmage và thiết lập quy tắc down-and-distance. Tuy nhiên, bóng đá bầu dục Bắc Mỹ vẫn là một môn thể thao bạo lực, trong đó va chạm thường dẫn đến chấn thương nghiêm trọng và thậm chí là tử vong. Điều này đã khiến Tổng thống Hoa Kỳ Theodore Roosevelt tổ chức một cuộc họp với đại diện của bóng đá từ Harvard, Yale và Princeton vào ngày 9 tháng 10 năm 1905, yêu cầu họ thực hiện những thay đổi drastik. Một thay đổi quy tắc được đưa ra vào năm 1906, để mở rộng trò chơi và giảm chấn thương, là sự giới thiệu của đá chuyền phía trước hợp pháp. Mặc dù được sử dụng ít trong nhiều năm, điều này đã chứng minh là một trong những thay đổi quy tắc quan trọng nhất trong việc thành lập trò chơi hiện đại.

Qua nhiều năm, Canada đã tiếp nhận một số phát triển trong bóng đá Mỹ nhằm phân biệt nó khỏi một trò chơi có hướng đến bóng đá bầu dục hơn. Năm 1903, Liên đoàn Bóng đá Bầu dục Ontario đã áp dụng quy tắc Burnside, mà trong đó có việc thực hiện line of scrimmage và hệ thống down-and-distance từ bóng đá Mỹ, và nhiều quy tắc khác. Sau đó, bóng đá Canada đã thực hiện việc đá chuyền phía trước hợp pháp vào năm 1929. Bóng đá Mỹ và bóng đá Canada vẫn là hai luật chơi khác nhau, xuất phát từ những thay đổi quy tắc mà phía Mỹ đã áp dụng nhưng phía Canada thì không.

Bóng đá Gaelic

Vào giữa thế kỷ 19, các trò chơi bóng đá truyền thống khác nhau, tổng hợp gọi là caid, vẫn phổ biến ở Ireland, đặc biệt là ở Quận Kerry. Một nhà quan sát, Cha W. Ferris, mô tả hai hình thức chính của caid trong giai đoạn này: trò chơi "sân" trong đó mục tiêu là đưa bóng qua các cánh cổng giống như cung, được tạo thành từ cành của hai cây; và trò chơi "vượt địa hình" tráng lệ, diễn ra trong hầu hết các giờ ban ngày của Chủ nhật, và được giành chiến thắng khi một đội mang bóng qua ranh giới giáo xứ. "Đánh đấm", "đấu vật" với đối thủ và cầm bóng đều được phép.

Vào những năm 1870, bóng bầu dục và bóng đá liên đoàn đã bắt đầu trở nên phổ biến ở Ireland. Trường Đại học Trinity Dublin là một nơi mạnh của bóng bầu dục (xem phần Phát triển trong những năm 1850 ở trên). Quy tắc của Hiệp hội bóng đá Anh đang được phổ biến rộng rãi. Các hình thức truyền thống của caid đã bắt đầu nhường chỗ cho trò chơi "đấu đá lộn xộn" cho phép đánh ngã.

Cho đến khi thành lập Hội thể thao Gaelic (GAA) vào năm 1884, chưa có nỗ lực nghiêm túc để thống nhất và hệ thống hóa các loại bóng đá của Ireland. GAA cố gắng thúc đẩy các môn thể thao truyền thống của Ireland, chẳng hạn như bóng chày và từ chối các trò chơi nhập khẩu như bóng bầu dục và bóng đá liên đoàn. Quy tắc bóng đá Gaelic đầu tiên đã được vẽ lên bởi Maurice Davin và công bố trong tạp chí United Ireland vào ngày 7 tháng 2 năm 1887. Quy tắc của Davin cho thấy sự ảnh hưởng của các trò chơi như bóng chày và mong muốn hình thành một quy tắc bóng đá mang tính đặc trưng của Ireland. Ví dụ điển hình cho sự khác biệt này là việc không có quy tắc việc trừ điểm (đặc điểm này, trong nhiều năm, chỉ được chia sẻ bởi các trò chơi Ireland khác như bóng chày và bóng đá luật Úc).

Toàn cầu hóa bóng đá
Nhu cầu thành lập một tổ chức duy nhất để giám sát bóng đá đã trở nên rõ ràng vào đầu thế kỷ 20, khi sự phổ biến ngày càng tăng của các trận đấu quốc tế. Hiệp hội Bóng đá Anh đã chủ trì nhiều cuộc thảo luận về việc thành lập một tổ chức quốc tế, nhưng bị cho là không có tiến triển. Trách nhiệm này rơi vào các hiệp hội đến từ bảy quốc gia châu Âu khác nhau: Pháp, Bỉ, Đan Mạch, Hà Lan, Tây Ban Nha, Thụy Điển và Thụy Sĩ, để thành lập một hiệp hội quốc tế. Fédération Internationale de Football Association (FIFA) được thành lập tại Paris vào ngày 21 tháng 5 năm 1904. Chủ tịch đầu tiên của nó là Robert Guérin. Tên và viết tắt tiếng Pháp đã được giữ nguyên, ngay cả ngoài các nước nói tiếng Pháp.

Sự phân biệt ngày càng rõ rệt giữa hai quy tắc bóng bầu dục
Quy tắc bóng bầu dục liên đoàn (rugby union) và bóng bầu dục liên minh (rugby league) đã phân biệt mạnh mẽ từ năm 1906, khi đội bóng bị thu nhỏ từ 15 thành 13 người chơi. Năm 1907, một đội bóng bầu dục chuyên nghiệp của New Zealand đã tham gia chuyến du hành tới Australia và Anh, nhận được phản hồi nhiệt tình, và các rugby league chuyên nghiệp đã được ra mắt tại Australia vào năm sau đó. Tuy nhiên, quy tắc của các trận đấu chuyên nghiệp khác nhau ở từng quốc gia, và phải tiến hành đàm phán giữa các cơ quan quốc gia khác nhau để định rõ quy tắc chính xác cho mỗi trận đấu quốc tế. Tình hình này kéo dài cho đến năm 1948, khi dưới sự thúc đẩy của liên đoàn bóng bầu dục Pháp, Liên đoàn Bóng bầu dục Liên quốc tế (RLIF) được hình thành tại một cuộc họp tại Bordeaux.

Trong nửa sau của thế kỷ 20, quy tắc đã tiếp tục thay đổi. Năm 1966, các quan chức bóng bầu dục liên minh mượn ý tưởng từ bóng bầu dục Mỹ về downs: một đội được phép giữ bóng trong bốn lần tấn công (bóng bầu dục liên đoàn giữ nguyên quy tắc ban đầu là người chơi bị phạt và đổ xuống sân phải ngay lập tức buông bóng). Số lần tấn công tối đa sau đó đã được tăng lên sáu (năm 1971), và trong bóng bầu dục liên minh, điều này được gọi là quy tắc sáu lần tấn công.

Với sự ra đời của các cầu thủ chuyên nghiệp toàn thời gian vào đầu những năm 1990, và việc làm nhanh hơn trò chơi, khoảng cách 10 mét giữa hai đội được đặt ra thay vì năm mét, và quy tắc thay thế bị thay thế bằng các quy tắc trao đổi khác nhau, cùng với những thay đổi khác.

Các quy tắc của bóng bầu dục liên đoàn cũng đã thay đổi trong thế kỷ 20, tuy nhiên không đáng kể như bóng bầu dục liên minh. Đặc biệt, những bàn thắng từ mark đã bị bãi bỏ, các cú sút vào ngoài từ ngoài đường 22 mét bị phạt, các quy tắc mới được đưa ra để xác định ai sở hữu bóng sau một ruck hoặc maul không rõ ràng, và việc nâng cầu thủ trong line-outs đã được pháp lệ.

Năm 1995, bóng bầu dục liên đoàn trở thành một trò chơi "mở", có nghĩa là cho phép cầu thủ chuyên nghiệp tham gia. Mặc dù tranh chấp ban đầu giữa hai hình thức bóng bầu dục đã biến mất - và mặc dù các quan chức từ cả hai hình thức bóng bầu dục đôi khi đã đề cập đến khả năng tái hợp nhau - các quy tắc của cả hai hình thức và văn hóa của họ đã phân biệt đến mức mà một sự kiện như vậy rất không có khả năng xảy ra trong tương lai có thể nhìn thấy.

Sử dụng từ "football"
Từ football, khi được sử dụng để chỉ đến một trò chơi cụ thể, có thể có nghĩa là bất kỳ một trong những trường hợp được miêu tả ở trên. Do đó, nhiều tranh cãi đã xảy ra xung quanh thuật ngữ football, chủ yếu là vì nó được sử dụng khác nhau ở các vùng khác nhau trong thế giới nói tiếng Anh. Thông thường, từ "football" thường được sử dụng để chỉ đến môn bóng đá được coi là phổ biến nhất trong một khu vực cụ thể (chẳng hạn như bóng đá liên đoàn ở hầu hết các quốc gia). Vì vậy, ý nghĩa thực tế của từ "football" thường phụ thuộc vào nơi người ta nói nó.

Ở Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Canada, một loại bóng đá được biết đến chỉ đơn giản là "football", trong khi những loại bóng đá khác thường cần có từ chỉ loại. Ở New Zealand, từ "football" từng thường chỉ đến bóng bầu dục, nhưng gần đây hơn có thể được sử dụng mà không cần từ chỉ loại để ám chỉ đến bóng đá liên đoàn. Ở Úc, ý nghĩa của từ "football" thay đổi tùy vào sự phổ biến trong từng khu vực (thường tương ứng với Barassi Line), có thể là bóng đá Úc hoặc bóng bầu dục. Ở francophone Quebec, nơi mà bóng đá Canada phổ biến hơn, loại bóng đá Canada được gọi là , còn bóng đá Mỹ được gọi là , và bóng đá liên đoàn được gọi là .

Trong số 45 thành viên quốc gia của FIFA (Liên đoàn bóng đá quốc tế) mà tiếng Anh là ngôn ngữ chính hoặc chính thức, hầu hết đều hiện tại sử dụng Football trong tên chính thức của tổ chức; các thành viên FIFA ở Canada và Hoa Kỳ sử dụng Soccer trong tên của họ. Một số thành viên FIFA đã gần đây "đổi sạch" để sử dụng "Football", bao gồm:
 Cơ quan quản lý bóng đá của Australia đã thay đổi tên vào năm 2005 từ "soccer" thành "football".
 Cơ quan quản lý của New Zealand đã đổi tên vào năm 2007, lý do là "môn thể thao quốc tế được gọi là bóng đá".
 Samoa đã đổi từ "Liên đoàn bóng đá Samoa (Soccer)" thành "Liên đoàn bóng đá Samoa" vào năm 2009.

Sự phổ biến
Một số mã đá bóng là các môn thể thao đội phổ biến nhất trên thế giới. Trên toàn cầu, bóng đá đang được chơi bởi hơn 250 triệu cầu thủ trong hơn 200 quốc gia, và có số lượng người xem truyền hình cao nhất trong các môn thể thao, khiến nó trở thành môn thể thao phổ biến nhất trên thế giới. Bóng đá Mỹ, với 1,1 triệu cầu thủ bóng đá trường trung học và gần 70.000 cầu thủ bóng đá đại học, là môn thể thao phổ biến nhất tại Hoa Kỳ, với trận Super Bowl hàng năm chiếm chín trong số mười trận truyền hình được xem nhiều nhất trong lịch sử truyền hình Hoa Kỳ. Giải bóng đá Mỹ NFL có số lượng khán giả trung bình cao nhất (67.591) trong tất cả các liên đoàn thể thao chuyên nghiệp trên thế giới và thu nhập cao nhất trong tất cả các liên đoàn thể thao chuyên nghiệp đơn lẻ. Vì vậy, những cầu thủ bóng đá liên đoàn và bóng đá Mỹ xuất sắc là những vận động viên có thu nhập cao nhất trên thế giới.

Bóng đá Úc có số lượng khán giả tham dự cao nhất trong tất cả các môn thể thao ở Úc. Tương tự, bóng đá Gaelic là môn thể thao phổ biến nhất tại Ireland về lượt khán giả tham gia trận đấu, và trận chung kết bóng đá Gaelic All-Ireland là sự kiện được xem nhiều nhất trong năm thể thao của quốc gia này.

Bóng đá bầu dục là môn thể thao phổ biến nhất ở New Zealand, Samoa, Tonga và Fiji. Đồng thời, bóng đá bầu dục đang phát triển nhanh nhất tại Hoa Kỳ, và là môn thể thao đang phát triển nhanh nhất trong trường đại học tại nước này.

Ghi chú

Chú thích

Trích dẫn

Đọc thêm

 Eisenberg, Christiane and Pierre Lanfranchi, eds. (2006): Football History: International Perspectives; Special Issue, Historical Social Research 31, no. 1. 312 pages.
 Green, Geoffrey (1953); The History of the Football Association; Naldrett Press, London.
 Mandelbaum, Michael (2004); The Meaning of Sports; Public Affairs, .
 Williams, Graham (1994); The Code War; Yore Publications, .

Bóng đá
Văn hóa thể thao
Thể thao mùa hè
Trò chơi bóng
Trò chơi bóng đá


title: Lục Kha Nhiên

text:
Lục Kha Nhiên (tiếng Anh: K Lu, sinh ngày 7 tháng 11 năm 1995 tại Nam Kinh, Giang Tô, Trung Quốc), tên thật là Lục Tiệp (giản thể: 陆婕), nghệ danh K (tiếng Hàn: 케이), là một nữ ca sĩ người Trung Quốc, Cô là cựu thành viên của nhóm nhạc nữ Fanxy Red.và cựu thành viên của nhóm nhạc nữ THE9. Vào ngày 12 tháng 3 năm 2020, cô tham gia cuộc thi và chương trình thực tế phát triển nhóm nhạc nữ thần tượng iQiyi "Thanh xuân có bạn 2", và cuối cùng đã giành được vị trí thứ chín vào ngày 30 tháng 5, chính thức trở thành thành viên của nhóm nhạc nữ THE9 2020-2021. Công ty chủ quản của cô là TOV Entertainment. Hiện tại cô hoạt động với tư cách là Ca sĩ solo.

andom của cô được gọi là Bánh sừng bò (Khả Tụng Diện Bao) với mã màu tiếp ứng là .

Liên kết ngoài

Ban đầu
Lục Kha Nhiên sinh ra ở Nam Kinh, tỉnh Giang Tô. Cô học đấu kiếm từ nhỏ và tập luyện thể thao trong 6 năm. Cô ấy từng không biết gì về ca hát và nhảy múa, cho khi gặp An Tuấn Hy (thành viên FANXY RED) khi làm việc ở Bắc Kinh, cô ấy thực sự đã yêu thích ca hát và nhảy múa. Sau đó, Lục Kha Nhiên được FFC chiêu mộ làm thực tập sinh thông qua "thăm dò tài năng" tại trường đại học và tiến hành đào tạo khép kín.

Quá trình sự nghiệp

Lục Kha Nhiên và FFC-Acrush/FANXY RED
Vào tháng 3 năm 2016, với tư cách là lứa thực tập sinh đầu tiên của FFC, Lu Keran cùng An Tuấn Hy, Mẫn Tuấn Thiên, Bành Hề Thần và Lâm Phàm xuất đạo dưới cái tên FFC-Acrush (hay gọi tắt là Acrush) sau gần một năm đào tạo chuyên sâu và thông qua nhiều lớp tuyển chọn.

Vào ngày 28 tháng 4 năm 2017, Lục Kha Nhiên cùng FFC-Acrush của mình đã tổ chức buổi họp báo ra mắt tại Bắc Kinh với chủ đề "Unknown Planet · I Dare To Be", đồng thời phát hành đĩa đơn đầu tay và MV "Action" chính thức ra mắt; Ngày 20 tháng 5, họ tham gia buổi hòa nhạc "Because of Love" của Hyun Dance DreamWorks in-Music tại ga Vũ Hán. Đây cũng là buổi biểu diễn công khai đầu tiên kể từ khi FFC-Acrush ra mắt, và cô ấy đã cùng biểu diễn live single của nhóm - "I’m sorry"; Vào ngày 27 tháng 10, đĩa đơn "I'm Sorry" được phát hành với FFC-Acrush.

Vào năm 2018, nhóm đã ký hợp đồng với TOV Entertainment của Hàn Quốc, và tên nhóm được đổi thành FANXY RED.

Vào ngày 28 tháng 8 năm 2019, nhóm đã phát hành EP đầu tiên "ACTIVATE", bao gồm 3 bài hát bao gồm "T.O.P", "Holla", và "Ngắm sao" (守望星) ra mắt chính thức tại Hàn Quốc.

Lục Kha Nhiên và THE9
Vào tháng 1 năm 2020, với tư cách là một thực tập sinh, Lục Kha Nhiên tham gia chương trình tìm kiếm nhóm nhạc nữ "Thanh xuân có bạn 2" của iQIYI; vào ngày 18 tháng 3, cô ấy biểu diễn bài hát chủ đề cùng hàng trăm thực tập sinh của Thanh xuân có bạn 2 - bài hát "YES! OK!" chính thức được phát hành. Vào ngày 30 tháng 5, với 3.788.898 lượt tiếp ứng, Lục Kha Nhiên thành công xuất đạo cùng THE9 với vị trí thứ 9 thông qua "Thanh xuân có bạn 2".

Ngày 10 tháng 8 năm 2020, THE9 phát hành album EP đầu tiên của nhóm "SphinX"

Ngày 4 tháng 9 năm 2020, chương trình tạp kỹ cố định đầu tiên "Phi thường nhất Party" của THE9 được công chiếu trên iQiyi

Ngày 25 tháng 12 năm 2020, cô phát hành album "MatriX" với THE9, trong đó có một một đĩa đơn solo của Lu Keran "K'".

Ngày 25 và 26 tháng 03 năm 2021, cô cùng THE9 tổ chức concert đầu tiên của nhóm dưới hình thức trực tuyến "Thành phố hư thực X-CITY".

Ngày 22 tháng 05 năm 2021, EP kỉ niệm một năm thành lập nhóm "RefleXtion" của THE9 được phát hành.

Hoạt động

Âm nhạc

Chương trình tạp kỹ

Hoạt động xã hội

Ghi chú

Tham Khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1995
Ca sĩ Trung Quốc thế kỷ 21
Ca sĩ nhạc pop Trung Quốc
Bài có mô tả ngắn


title: Harmonica

text:
Kèn Harmonica, còn gọi với từ Hán Việt là khẩu cầm (), kèn Harp... là một nhạc cụ bộ hơi sử dụng trên toàn thế giới trong nhiều thể loại âm nhạc, đặc biệt là trong nhạc Blues,Pop, Folk,country, Jazz, và nhạc Rock n Roll. Nhiều người còn ví harmonica như "một chiếc đàn piano bỏ túi".

Hiện nay, có 3 loại harmonica chính được sử dụng phổ biến đó là: Diatonic Harmonica, Tremolo Harmonica và Chromatic Harmonica. Ngoài ra, còn có các biến thể và mở rộng của nó là Mini Harmonica, Soprano, Chord, Bass, Altor...

Cấu tạo Harmonica

 Tùy những dòng kèn khác nhau và cấu tạo của chúng cũng khác nhau, nhưng các thành phần cơ bản cho mọi dòng kèn Harmonica là Comb (thân kèn, lược kèn), Reed plate (ruột kèn) và Cover plate (2 nắp trên cùng ở 2 mặt trên dưới của kèn).

Comb
Comb hay thân kèn, lược kèn  là phần thân của cây kèn. Vai trò của comb là khung kết nối 2 thanh reedplates (ruột kèn) ở bên trên và dưới. Vai trò của comb là một hệ thống chặn hơi và làm kín hơi, khi mà ở đó một số vị trí cố định nằm ở comb và reedplates được liên kết với nhau bằng ốc vít hoặc đinh tán để đảm bảo sự liên kết chắc chắn của 2 bộ phận.

Chất liệu của comb cũng đa dạng, ban đầu khi vật liệu từ nhựa chưa được chế tác phổ thông, thì comb chủ yếu làm bằng gỗ (gỗ thông, gỗ lê, gỗ đào..). Cho tới khi các vật liệu khác phổ biến hơn thì comb có thể làm từ nhựa ABS, tới thủy tinh nhựa dẻo nghiền nhỏ (Plexiglass - vật liệu chuyên dùng làm cửa sổ máy bay) như một số dòng kèn cao cấp Chromatic của hãng Hohner, tới vàng hoặc titan... nhưng phổ thông nhất vẫn là nhựa ABS và gỗ.

Công nghệ chế tác comb vô cùng tỉ mỉ và quan trọng vì comb được chế tác không tốt sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới âm thanh của kèn, hoặc bị thoát hơi làm tốn hơi khi sử dụng, cũng như các hiệu ứng của cây kèn (các kĩ thuật bend, ngân, wah wah..).

Comb mỗi dòng kèn cũng khác nhau và của dòng kèn Chromatic là phức tạp nhất vì nó còn liên kết thêm nhiều bộ phận mở rộng như mouthpiece, slide..

Hiện comb của kèn có 2 thiết kế phổ thông là comb kín (comb liền khối) và comb hở (comb không liền khối).

- comb kín: là các comb mà ở đó mọi chi tiết của kèn đều thiết kế liền với các reedplates, thiết kế này cực kì phức tạp và yêu cầu chi tiết chính xác cao, 2 thành phần comb và reedplate kết nối liền nhau và thường các reedplate đặt vừa khít nằm trong hoàn toàn comb, tạo ra độ kín hơi hoàn hảo. Nhưng công nghệ này thường chỉ được các hãng kèn lớn đầu tư, các hãng kèn Trung Quốc không có tập trung nhiều về công nghệ này mà họ tập trung vào comb hở (comb không liền khối) để giảm tối đa chi phí đầu vào của các chi tiết kèn. Thường thiết kế của cover (nắp của kèn) sẽ liền theo với comb và reedplate tạo thành một khối kín thống nhất.

- comb hở: là các comb mà ở đó  phần comb và reedplate không dính liền nhau mà sẽ được gia công riêng biệt, các thanh reedplate rời và đặt thẳng lên mặt trên của comb, giống như kê thêm 1 miếng gỗ nằm hẳn trên mặt bàn vậy. Có thể thấy hẳn 1 phần reedplate nằm ngay trên comb.

Reed plate
Reedplate hay là ruột kèn, là chi tiết quan trọng tương tự như comb. Một thanh Reedplate là một miếng kim loại hình chữ nhật thường chứa các reed (lá kim loại) đóng vai trò là các bộ phận tạo ra âm thanh.

Các lá kim loại sẽ được cân chỉnh sẵn theo 1 tỉ lệ dài ngắn khác nhau (các lá dài thì tiếng sẽ trầm và các lá tạo ra âm càng cao thì càng ngắn). Mọi reed có xu hướng chếch xuống cao hơn khe của nó 1 khoảng cách để khi một luồng hơi thổi hoặc hút vào nó sẽ bị kéo sát về vị trí khe cân bằng, cộng hưởng và tạo ra âm thanh.

Thanh reedplates có thể làm từ nhiều dạng kim loại miếng như Đồng, Thép, Crom... Trong khi Reed thì thường ưu tiên được làm bằng đồng vì tính chất đàn hồi tốt của nó. Ngoài ra để tăng độ bền các hãng sản xuất thêm các chất liệu như thép, đồng pha phosphor.

Bản thương mại và cải tiến của 1 reedplates hoàn toàn bằng nhựa  được thiết kế bởi Finn Magnus năm 1950. Thời điểm đó Magnus thiết kế reed, reedplates và comb tạo bởi plastic và cải tiến nó nhưng cộng đồng đánh giá không cao vì độ đàn hồi của nhựa và âm sắc tạo ra từ nó quá kém nên thiết kế này sớm đi vào quên lãng.

Reed được gắn với reedplates qua đinh tán hoặc  một số dòng kèn thì hàn điện để cố định được 2 bộ phận với nhau.

Cover plates
Cover plates hay còn gọi là nắp của kèn được thiết kế theo 1 cặp 2 nắp ở 2 đầu trên và dưới của kèn tương ứng bảo vệ cho reedplates. Khác với các chất liệu làm ra reedplates và comb ở trên, chất liệu từ kim loại vẫn được ưu tiên triệt để hơn ở phần cover, vì các cover từ kim loại có tính chất tạo vang, âm sắc rõ hơn các chất liệu khác. Cũng có một số dòng kèn thiết kế từ nhựa, hoặc gỗ (thường là các bản customize của người chơi tự tạo ra) được bày bán nhưng quan điểm và thị hiếu chung của cộng đồng người chơi và nhà sản xuất đều ưu tiên tới chất liệu kim loại. Các thiết kế từ cuối thế kỉ 19 và tới thế kỉ 21 này vẫn giữ được quan điểm về chất liệu của cover..

Phần cover là phần trực tiếp ảnh hưởng tới trải nghiệm của người sử dụng khi nó là thành phần tiếp xúc trực tiếp tới môi và miệng của người thổi. Các kim loại tốt sẽ làm hạn chế tối đa sự ma sát khi người sử dụng ngậm di chuyển.

Windsavers
Windsavers hay có tên gọi là van tiết kiệm hơi, là một bộ phận cực kì quan trọng trong kèn chromatic. Vì kèn chromatic xếp diện tích từng reed gần nhau hơn các kèn khác, thường là 64 note (tức gấp 2-3 lần note các dòng kèn khác) để đảm bảo được qua slide (cần gạt) có thể chuyển các note theo quy luật chromatic nhanh hơn. Chính vì thiết kế của nó thêm các thành tố như slide, mouthpiece nên comb sẽ được chia thêm 1 tầng nữa, đồng nghĩa với việc các lỗ thoát hơi của kèn nhiều hơn, khi hút hoặc thổi luồng hơi sẽ bị thoát ra ngoài nhiều hơn.

Thiết kế của windsaver thường là những lá bằng teflon dán đè lên trên các reedplate ở ngay phần đóng đinh của reed với reedplate, nhưng không chặn quy chế hút thổi của nó. Mỗi khi người sử dụng thổi hoặc hút, quy chế vật lý làm windsaver ở các lỗ đối diện sẽ giữ chặt lại làm kín hơi hoàn toàn, đồng nghĩa với người sử dụng tiết kiệm đc khá nhiều hơi thở bị thoát vô ích ra bên ngoài.

Mouthpiece
Mouthpiece là một bộ phận đặc biệt chỉ có ở chromatic, mà nó đóng vai trò tạo kín hơi giữa các thiết kế bên trong với slide (cần gạt chỉnh luồng hơi) với phần ngậm bên ngoài. Mouthpiece có thiết kế liên kết gắn với comb qua các ren bắt vít hoặc liền khối như một số dòng chromatic cải tiến (như CX 12 của Hohner).

Các phụ kiện  Harmonica

Thiết bị biến đổi  âm (ampli)

Kể từ những năm 1950, nhiều người chơi diatonic blues đã khuếch đại tiếng kèn  của họ bằng micro và bộ khuếch đại tự nhiên bằng cách dùng các kĩ năng bằng tay như wah wah, hay chính tay của họ cũng là một dạng khuếch đại.

Nhiều người khác lại nhận ra rằng sử dụng các công cụ hỗ trợ như ly cốc, các hộp nhựa bịt kín, hay gần nhất là 1 sản phẩm thương mại như Harp Wah thiết kế bởi Roly Platt cho ra các chất âm rất đặc trưng. Nhưng các sản phẩm hay phương pháp này chỉ tạo ra tiếng vang phần nào ở không gian hẹp.

Một số người nhận ra có thể biến tiếng Harmonica tự nhiên thành các âm như nhạc cụ điện như guitar điện, violin điện.. Một trong những người đầu tiên sử dụng phương pháp này  là Marion "Little Walter" Jacobs, người đã chơi kèn  bằng  micro "Bullet" được bán từ các nhân viên ở đài phát thanh. Cách chơi này giúp  cho tiếng Harmonica của anh có âm thanh biến đổi âm như   một cây guitar điện. Đồng thời, ampli tạo ra những dải tần số âm có thể biến đổi theo ý muốn của người sử dụng để cho ra những âm thanh theo tỉ lệ trộn của Treb, Bass, Echo. Walter khi sử dụng cách chơi này thường khum vòm cả 2 tay và bịt kín âm thanh tạo ra như  một chiếc saxophone, do đó Walter có đưa ra thuật ngữ "saxophone Mississippi".

Một số người chơi kèn Harmonica phổ thông khi đó  sử dụng mic Shure SM 58 và micro này được ví như sinh ra là để dành cho Harmonica, mang lại âm thanh mộc, tự nhiên. Thế nhưng thật sự người chơi Blue ở phương tây vẫn ưa thích các âm sắc tạo ra từ micro biến tiếng kèn của họ thành các tiếng nhạc cụ điện. Kể cả khi công nghệ  âm thanh  đã phát triển, người chơi kèn Harmonica cũng có nhiều lựa chọn hơn về các phụ kiện biểu diễn thu âm của họ nhưng cách chơi blue của nhiều nghệ sĩ vẫn lựa chọn các sản phẩm tạo âm như  guitar điện: Kalamazoo Model Two, Fender Bassman và Danelectro Commando.

Rack or holder

Rack hoặc holder là các giá đỡ hay kẹp cố định kèn để người chơi có thể kết hợp trình diễn harmonica với các nhạc cụ khác sử dụng tay như piano, trống cajon, guitar..

Các giá đỡ này có chức năng kẹp kèn và sẽ đeo lên cổ người thổi để cố định vị trí cho người thổi.

Silencer or Mutes

Là các phụ kiện hỗ trợ làm giảm âm lượng kèn về tối đa 20%. Dành cho những người có nhu cầu tập thổi mà không muốn làm phiền người xung quanh, hay không gian hẹp.

Các dòng kèn Harmonica

Chromatic harmonica

Chromatic Harmonica là mẫu kèn sử dụng các cần gạt thiết kế ở bên phải dùng để chuyển cao độ các note lên 1 nửa note nhạc, có quy luật chromatic note như piano, guitar... và có thể chơi được nhiều tone, giọng, dòng nhạc khác nhau.

Chromatic có nhiều tone tuy nhiên tone C vẫn là chuẩn của chromatic và hầu như mọi người chơi phổ thông đều sử dụng key C chromatic.

Chromatic có các phiên bản từ 10, 12, 14, 16 lỗ.. nhưng 12 và 16 là 2 phiên bản cực kì phổ biến.

Cấu tạo của nó mỗi 1 lỗ vừa có thể thổi và vừa có thể hút, khi bấm cần gạt có thể thổi và hút 2 note khác, như vậy ở 1 lỗ cố định ta có thể tạo ra 4 note nhạc tính cả cần gạt.

Các biến thể của kèn chromatic như chromatic tremolo (thực chất nó chính là các cây kèn tremolo thiết kế thêm các note thăng giáng, quy luật của nó như tremolo): như Tombo unica, tremolo SCT 128 Suzuki...

Diatonic harmonicas
Hay còn cách gọi khác là kèn Harmonica Blue, Diatonic Blue, Blue Harp... là dòng kèn chuẩn của Harmonica, tức nó là phiên bản gốc của Harmonica nói chung. Thiết kế của kèn Diatonic một lỗ vừa có thể thổi và vừa có thể hút.

Kèn Diatonic thiết kế phổ thông là 10 lỗ, tuy nhiên vì thiết kế để chơi theo phong cách của Châu Âu với các dòng nhạc phổ thông như Jazz, Blue, Jam nên quãng thấp đầu tiên của nó thiếu 2 note F (Fa) và A (La), là một trở ngại không nhỏ cho những người muốn tập nó theo phong cách dòng nhạc châu Á. Tuy vậy các note này hoàn toàn có thể tạo ra bằng kĩ thuật đặc trưng của Blue Harmonica  là Bend.

Tone kèn của Diatonic thấp nhất là tone G, và cao nhất là tone F.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!  !! style="width: 20px;" | 1 !! style="width: 20px;" | 2 !! style="width: 20px;" | 3 !! style="width: 20px;" | 4 !! style="width: 20px;" | 5 !! style="width: 20px;" | 6 !! style="width: 20px;" | 7 !! style="width: 20px;" | 8 !! style="width: 20px;" | 9 !! style="width: 20px;" | 10
|-
! blow
| C || E || G || C || E || G || C || E || G || C
|-
! draw
| D || G || B || D || F || A || B || B || F || B
|} "Sơ đồ note của Diatonic 10 lỗ Blue chuẩn "

Tremolo-tuned harmonica

Dòng kèn Tremolo có tên gọi khác là Tremolo Diatonic Harmonica, là một dòng kèn cải tiến xuất phát từ Nga và Trung Quốc từ những năm đầu thế kỉ 20 nhằm phục vụ chơi các dòng nhạc Á Đông.
Kèn Tremolo có nhiều loại từ 16, 20, 21, 24... lỗ nhưng các dòng kèn 24 và 21 phổ biến hơn cả. Kèn tremolo thiết kế thường đủ 3 quãng 8, các note trên và dưới cùng là 1 âm nhưng khi thổi lên cùng lúc sẽ tạo thành các âm rung tự nhiên tremolo cực kì đặc trưng.

Kèn Tremolo tone thấp nhất là tone E, tone cao nhất là D#

Đây là dòng kèn được phổ biến và ưa chuộng tại Việt Nam nói riêng.

Orchestral harmonicas
Các dòng kèn Orchestral  là các dòng kèn dùng trong các hoạt động hòa tấu, kết hợp để đệm cho Harmonica chính hay người hát.

Các dòng kèn thường xuất hiện đầy đủ trong 1 dàn nhạc Harmonica gồm có: Chord, Bass, Altor, Soprano...

Kĩ thuật Harmonica phổ biến

Các kĩ thuật Harmonica phổ biến:

- các kĩ thuật làm chủ hơi thở: ngắt hơi, nhả hơi, giữ hơi (kết hợp truyền hơi bằng mũi), điều tiết hơi thở (điều hòa và điều chỉnh hơi thở).

- ngân và rung: ngân hơi, ngân cuống họng (throat vibirator), rung cuống họng.

- kĩ thuật tay: wah wah.

- kĩ thuật về lưỡi: về lưỡi, reo lưỡi, đánh lưỡi đơn và kép.

- kĩ thuật về soloist: beat box với harmonica, chơi bè kết hợp với harmonica, đệm hát...

- kĩ thuật bend và luyến: trill, bend (blowbend, drawbend), over bend (overblow, overdraw),loop.

- kĩ thuật mở rộng: octave, chơi kết hợp nhiều kèn tremolo, slide.

Lịch sử Harmonica

Giai đoạn khởi đầu xuất xứ
Xuất hiện đầu tiên vào khoảng thế kỉ 12 ở khu vực Châu Á (Indo, China), người Trung Quốc là những người chơi loại nhạc cụ này đầu tiên và họ gọi nó  là "Sheng" với lưỡi gà làm bằng tre. Sheng trở thành một nhạc cụ quen thuộc trong nền âm nhạc truyền thống của Châu Á. Đến cuối thế kỷ 18, Sheng bắt đầu được mang sang Châu Âu và nhanh chóng phổ biến.

Như vậy, người Châu Á vào thế kỷ 17 đã chế tạo ra các loại kèn thổi làm từ các quả bầu và các ống sậy.

Người đầu tiên biến nó thành Harmonica như ngày nay là Christian Friedrich Ludwig Buschann, ở Berlin - Đức, vào năm 1821, lúc đó chỉ mới 16 tuổi. Cậu đã đăng ký bằng phát minh sáng chế cho nhạc cụ của mình mang tên Mundaoline. Loại kèn này gắn một loạt các ống sậy và chỉ thổi ra, không có hít vào.

Mãi đến năm 1826, nó mới được một nhà chế tạo nhạc cụ người Bohemian, tên là Richter, làm thành loại kèn 10 lỗ, chạy sóng đôi từng cặp - mỗi lỗ đều có thể thổi ra hoặc hít vào tạo ra 2 âm giai.

Âm giai của nó gọi là Mundharmonica, tiếng Đức nghĩa là "Khẩu cầm".

Năm 1857, một thợ làm đồng hồ người Đức, tên Mathias Hohner, chế tạo cây khẩu cầm mang tên Hohner, một thương hiệu nổi tiếng cho đến ngày nay.

Châu Âu và Nam Mỹ
Các kèn khẩu cầm ban đầu, đều chỉ chơi được một âm giai. Phải tới thập niên 1920, kèn có nốt tăng bán cung mới ra đời. Nhờ vậy, tiếng khẩu cầm mới lọt vào dàn nhạc giao hưởng. Dĩ nhiên vào thời này, khẩu cầm đã được mọi sắc dân, chủng tộc ở Mỹ nhiệt liệt đón nhận vào làng nhạc dân gian. Tiếng kèn có tác dụng khơi dậy nỗi niềm bi ai hay giây phút huy hoàng chợt tắt, chợt hiện...được từ các em bé cho đến cụ già mến mộ, giá cả lại rẻ, ai cũng có thể mua về thổi ò í e..Trong giới nhạc sĩ, các tay gạo cội cổ điển như Larry, George Fields hay các tay nhạc Jazz lừng lẫy như Tools T. đã đi tiên phong trong việc chơi các thể loại nhạc quý tộc bằng Harmonica một cách trơn tru và khá thành công.

Vào thập niên 1920, 1930, khẩu cầm đã đến giai đoạn thăng hoa, đặc biệt là dòng nhạc Blue. hàng trăm tay chơi khẩu cầm, đã dựa vào âm điệu độc đáo của nnó mà phát huy tài năng của mình. Harmonica hồi mới du nhập vào Mỹ, đã được gọi là "French Harp" - mặc dù nó được người Đức cải tiến, và trở thành một phương tiện chuyển tải tình cảm một cách thú vị và đa dạng.

Đến thập kỷ 1960, Harmonica được sử dụng rộng rãi trong dòng nhạc Pop. Đứng đầu là hiện tượng sôi động của ca sĩ Bob Dylan, ban nhạc The Rolling Stones và The Beatles…

Trong suốt thế kỷ 20, Harmonica phát triển rất mạnh mẽ, số lượng nghệ sĩ và các ban nhạc chơi loại nhạc cụ này càng ngày càng tăng, giúp cho chúng trở nên phổ biến. Nắm bắt được xu hướng này, các hãng sản xuất Harmonica danh tiếng như Suzuki, Yamaha, Hohner, Tombo... đã nhanh chóng cho ra đời các mẫu Harmonica khác nhau cho phép người chơi dễ dàng hơn trong việc tập luyện cũng như biểu diễn.

Ở Hoa Kỳ, Harmonica được chơi với dòng nhạc Blues khá phổ biến. Trong những năm 30 và 40, người ta biết đến John Lee (Sonny Boy Williamson) như một người nổi tiếng với loại nhạc cụ này.

Sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, dòng nhạc Blues phát triển khá mạnh ở Chicago với những nghệ sĩ chơi Harmonica nổi tiếng như Rice Miller (Sonny Boy Williamsom II) và Little Walter. Nhiều người tin rằng Little Walter là nghệ sĩ vĩ đại nhất, ông qua đời vào năm 1968, một ngày đáng buồn trong lịch sử Harmonica.

Khi Harmonica đã được biết đến chủ yếu như một loại nhạc cụ chơi dòng nhạc Blues thì năm 1960, rất nhiều nghệ sĩ đã bắt đầu đưa Harmonica đến với dòng nhạc folk/ country mà điển hình là Bob Dylans. Hiện nay, những nghệ sĩ có tiếng như Kim Wilson hay Rod Piazza vẫn đang  tiếp tục phát triển dòng nhạc Blues truyền thống. Bên cạnh đó, những nghệ sĩ như Jason Ricci và John Popper đã phát triển những phong cách chơi Harmonica khá mới lạ và thú vị.

Châu Á
Năm 1898, Kèn Harmonica đã được cải tiến về Tremolo, tuy nhiều tranh cãi là Nga hay Nhật mới là nơi khai sinh ra tremolo, vì cùng thời điểm cả Nhật và Nga đều cho ra các dòng kèn tremolo tương đồng nhau, nhưng hiện tại Nhật vẫn là vua của dòng kèn này, cả về chế tác, chất lượng cũng như số người chơi, cuộc thi về nó.

Cộng đồng Harmonica ở Nhật rất phát triển và là nơi sản sinh, kế thừa mọi tinh hoa của dòng kèn này, niềm tự hào của Nhật Bản cũng như châu Á nói chung.

Ở châu âu hay châu mỹ, tremolo cũng được các hãng cải tiến về quy chuẩn note của phương tây. Năm 1913, Shōgo Kawaguchi (), được biết tới là cha đẻ của tremolo harmonica đã giới thiệu về dòng kèn tremolo và cũng đã có những phiên bản valley (tuning theo các note nhạc phương tây chuyển đổi từ dòng kèn diatonic sang) để phục vụ cho cộng đồng châu âu, và sau đó chính ông cũng đã cải tiến thêm các dòng Octave (cấu tạo hàng trên và dưới cách nhau 1 quãng 8) để sử dụng cho các cách chơi soloist, độc tấu.

Cải tiến dòng kèn âm thứ
Harmonica ban đầu chỉ được tạo theo quy luật note âm trưởng, nhưng năm  1931, Hiderō Satō () là người đưa ra ý tưởng về tạo các dòng kèn âm thứ để phục vụ các cách chơi mở rộng như  âm thứ tự nhiên (Nature minor key) với kí hiệu tone + mN ví dụ AmN và âm thứ hòa thanh (minor key) với kí hiệu tone +m  ví dụ Am. Các cải tiến này làm cho phong phú cách chơi cũng như giai điệu các bài hát mà không ảnh hưởng tới quy luật cụ thể chặt chẽ như kèn chromatic.

Harmonica ở Hong Kong – China
Harmonica phổ biến ở Hong Kong, Đài loan, Trung Quốc từ những năm 1930.  Tổ chức harmonica lớn nhất còn tồn tại ở khu vực này là  The Chinese Y.M.C.A. Harmonica Orchestra, the China Harmonica Society (hiệp hội Harmonica Trung Quốc), và  Heart String Harmonica Society (hiệp hội Harmonica bền vững).

Tới những năm 1950, chromatic harmonica trở nên phổ biến ở Hong Kong, các nghệ sĩ Larry Adler và  John Sebastian Sr. là những khách mời thường xuyên trong các sự kiện cộng đồng ở khu vực.

Một số nghệ sĩ bản địa như  Lau Mok () và  Fung On () là những người truyền bá về Chromatic nổi tiếng nhất thời đó và là dòng kèn chính  sử dụng trong dàn nhạc  Chinese Y.M.C.A. Harmonica Orchestra. The Chinese YMCA Harmonica Orchestra với 100 thành viên bắt đầu luyện tập khi. Để làm phong phú dàn nhạc ông chỉ đạo thêm các thành viên kết hợp  double bass, accordion, piano, timpani and xylophone để tạo thêm những tiết tấu bổ trợ cho Harmonica.

Tới 1970,  Haletone Harmonica Orchestra () thành lập nên  Wong Tai Sin trung tâm cộng đồng. Fung On và các thành viên kì cựu tiếp tục truyền cảm hứng và dạy  harmonica để duy trì bổ sung đội ngũ vào dàn nhạc.

Năm 1980s, số lượng thành viên dự bị và chính thức của dàn nhạc lên tới gần 1000 người. Và cho tới 1990, với phong trào quá phát triển các tổ chức của Trung Quốc, Đài Loan, Hong Kong kết nối tạo các cuộc thi quốc tế về Harmonica, bao gồm cả đăng cai nhiều sự kiện harmonica quốc tế  World Harmonica Festival ở Germany và  Asia Pacific Harmonica Festival (Liên hoan harmonica châu Á Thái Bình Dương).

Tới năm 2000, Hong Kong Harmonica Association (H.K.H.A.) () tức Hiệp hội Harmonica Hồng Kong chính thức được cả cộng đồng quốc tế công nhận.

Lịch sử Harmonica ở Đài Loan được manh mún từ những năm 1945 nhưng tới những năm 1980 mới có những bước tiến cụ thể về hoạt động và tới thời điểm này Harmonica Đài Loan dù chưa thật sự mạnh và tổ chức chặt chẽ như Hồng Kông nhưng các hoạt độing cộing đồng của họ tại từng địa phương rất được chú trọng, các dàn nhạc và câu lạc bộ được đầu tư, xây dựng nhiều hơn.

Các nhạc cụ tương đồng Harmonica
Harmonica hay khẩu cầm, có nhiều tên gọi khác nhau. Tiếng Đức là "Mundharmonika", tiếng Pháp là "Harmonica a' bouche", tiếng Italia là "Armonica a bocca" và tiếng Tây Ban Nha là "Armonica". Trong tiếng Anh, nó là "Mouth Organ", "French Harp", "Harp" và "Harmonica" là từ được sử dụng phổ biến nhất.

Theo Brad Harris, một nhà nghiên cứu về Harmonica, cho rằng từ "Harmonica" bắt nguồn từ từ "Accordion". Năm 1829, tại Vienna, Cyrill Demian được độc quyền sản xuất loại đàn "Akkordion". Nhiều người lúc bấy giờ cũng chế tạo được loại đàn này, nhưng vì đây là tên độc quyền của Demian, nên họ phải sử dụng một tên khác. Và họ đã chọn tên "Handharmonika". Do giữa các loại nhạc cụ có mối quan hệ với nhau nên khẩu cầm bắt đầu được gọi là "Mundharmonika". Trong tiếng Anh, "Akkordion" đã trở thành "Accordion" và "Harmonika" cũng trở thành "Harmonica".

Ghi chú

Các cách tập Harmonica phổ biến:
- Tập theo kí âm: tab số, tab note, tab theo kí hiệu Trung Quốc

- Tập theo cảm âm, công cụ hỗ trợ

- Tập theo nền tảng âm nhạc  và nhạc lý phổ thông.

Các trích dẫn

Các đường dẫn tham khảo

 Layout of 12 Keys of Richter-tuned Diatonic Harmonica
 12 Keys of Pentatonic Scales on one Richter-tuned Diatonic Harmonica in C
How to clean a harmonica
The Chromatic Harmonica
Harmonica Tunings Explained

German musical instruments
Blues instruments
Folk music instruments


title: Ropalopus sculpturatus

text:
Ropalopus sculpturatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Ropalopus


title: Hang Pa Chan

text:
Hang Pa Chan (tiếng Thái: ถ้ําผาชัน, Tham Pa Chan, tiếng Anh: Steep Cliff Cave, nghĩa chữ: hang vách đá dốc) là một di chỉ khảo cổ học ở tỉnh Mae Hong Son, tây bắc Thái Lan, gần biên giới với Myanmar.

Hang ở gần và cùng kiểu với di chỉ Hang Ma hay Hang Thần, được Chester Gorman khảo sát và khai quật vào giữa những năm 1960. Đây là nơi người tiền sử săn bắt và hái lượm thuộc Văn hóa Hòa Bình đã cư trú vào từ khoảng 11 đến 7,5 Ka BP (Kilo annum before present: ngàn năm trước) .

Vị trí và kết quả
Tên hang "vách đá dốc" chỉ ra nó ở trên một vách đá hẹp, nằm cạnh đường số 1178, cách sông Pai (huyện Pai) khoảng hai km, và cách trụ sở Ban quản lý Công viên quốc gia Pha Dang cỡ 4 km.

Di vật tìm thấy gồm xương của Taguan và sóc khác. Ngoài ra, ở đây chồng cốt của ít nhất ba loài thú hoang dã, gồm hai con trâu nước, 13 con nai và hai con heo, mà xương đã bị phá vỡ hệ thống và cháy thành than. Điều này cho thấy trước đây hơn 6 Ka vùng đã có một hệ động vật phong phú.

Các di vật từ hang Pa Chan đã được định tuổi bằng C14 cho ra tuổi 7,5-5,5 Ka.

Năm 1989 Charles Higham cho rằng các loài động vật đã bị bắt gần hang động và đưa đến đây để xông khói nhằm giữ cho thịt lâu hỏng. Bằng chứng về việc sử dụng phương pháp này cũng được tìm thấy trong Thung lũng Banyan. Hơn nữa, nhiều công cụ bằng đá đã được tìm thấy, được cho là đã được sử dụng để phá vỡ xương để lấy ra phần tủy xương. Tất cả những phát hiện này chỉ ra những người đó thuộc Văn hóa Hòa Bình.

Chỉ dẫn

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Danh sách các hóa thạch tiến hóa của con người
 Tiến trình tiến hóa loài người

Địa điểm khảo cổ ở Thái Lan
Thời đại đồ đá
Khảo cổ Thái Lan
Hang động Thái Lan
Lịch sử Thái Lan
Mae Hong Son


title: Chloroprednisone

text:
Cloroprednisone là một glucocorticoid tại chỗ được báo cáo lần đầu tiên vào năm 1960. Nó là một dẫn xuất clo hóa của prednison. Các axetat ester tiền chất, chloroprednisone 21-acetate, được bán dưới tên thương hiệu Topilan như một tác nhân chống viêm.

Có rất ít công bố về chloroprednisone. Điều này có thể là do hoạt động hạn chế tại chỗ vì da thiếu enzyme kích hoạt cần thiết 11-Beta hydroxapseoid dehydrogenase. Về mặt hệ thống, hoạt động của tác nhân này trên các thụ thể Glucocorticoid có thể không cạnh tranh với các tác nhân như Fludrocortisone hoặc Dexamethasone.

Tham khảo

Diol


title: Tứ Di

text:
Tứ di (四夷) là thuật ngữ miệt thị trong lịch sử Trung Quốc hình thành từ thời nhà Chu để chỉ các bộ lạc dân tộc ngoài Trung Nguyên cổ đại bao quanh Trung Quốc, tên gọi "Trung Quốc" cũng xuất hiện ở vào thời điểm này.

Thời Chu, lý thuyết Địa lý Trung Quốc coi "Trung Quốc" là "nước ở trung tâm" và người ở tại đó được coi là người đã giáo hóa văn minh, còn xung quanh bốn phương là Tứ di: man di mọi rợ. Vùng đất khởi phát của người Trung Quốc là vùng Hoa Hạ (華夏) được cai trị bởi một nhà nước quân chủ được cho là có được "Thiên mệnh". Từ thời kỳ Hán Vũ Đế của nhà Hán, Nho giáo được công nhận là hệ tư tưởng quốc gia, điều này đã bổ sung lý thuyết và thúc đẩy cho thuật ngữ miệt thị này, và là nguồn của các thuật ngữ Trung Hoa, người Hoa. Người ở phương đông gọi là Đông Di (東夷), phương tây gọi là Tây Nhung (西戎), phương Nam gọi là Nam Man (南蠻), và phương Bắc gọi là Bắc Địch (北狄), trong đó các chữ tượng hình chỉ các nhóm này đều có phần biểu thị "sâu bọ thú vật", ví dụ họ khuyển (chó) 犭 . Ngày nay chữ Hán đã lược bỏ phần biểu tượng này đi, nên trong các chữ Hán dẫn ra ở trên chỉ còn có ở chữ Địch (狄).

Quá trình bành trướng đồng hóa các vùng lãnh thổ được mở rộng, dẫn đến biên giới với tứ di xê dịch.

Thuật ngữ
Vũ trụ quan Trung Hoa có từ thời nhà Chu (khoảng 1046–256 TCN) đưa ra khái niệm "trời tròn đất vuông", coi "thiên hạ" (天下) là bao trùm gồm Hoa Hạ (華夏) ở tâm, và bao quanh là các dân tộc Tứ di (man di mọi rợ) không phải người Trung Quốc.

Cấu trúc Tứ di hoặc tương tự, là một điều cần thiết hợp lý cho hệ thống "thiên hạ" cổ đại. Liu Junping và Huang Deyuan (2006:532) mô tả quốc vương phổ quát với các cơ quan chính trị, tôn giáo và văn hóa kết hợp: "Theo người Trung Quốc thời xưa, trời và đất là kết hợp với âm dương, với thiên đàng (dương) ở trên và trái đất (âm) kém hơn, và người Trung Quốc với tư cách là một thực thể phù hợp với các nhóm dân tộc thấp kém bao quanh nó theo bốn hướng để các vị vua có thể được coi trọng và những kẻ man rợ có thể bị coi thường." Liu và Huang (2006:535) đề xuất rằng các ý tưởng của Trung Quốc về "quốc gia" và "nhà nước" của Trung Quốc đã phát triển từ "việc sử dụng thông thường các khái niệm như "thiên hạ", "hải nội" (?, bốn góc trên biển) và "bốn nhóm man rợ" (tứ di, 四夷) ở bốn hướng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhóm sắc tộc trong lịch sử Trung Quốc
Lịch sử Trung Quốc


title: Mindscape (phim)

text:
Mindscape, còn được biết tới với cái tên Anna, là một phim Mỹ-Tây Ban Nha có thể loại khoa học viễn tưởng, tâm lý kịch tính và là phim đầu tay của nhà làm phim Jorge Dorado. Ngôi sao của phim là Taissa Farmiga đóng vai Anna Greene, Mark Strong trong vai John Washington, và Brian Cox trong vai Sebastian.Cốt phim xoay quanh John, một thám tử có khả năng đọc trí nhớ; anh nhận việc điều tra về quá khứ của cô bé 16 tuổi tài giỏi nhưng đầy rắc rối, Anna, để kết luận xem cô là một người bị tâm thần hay là một nạn nhân của sang chấn tâm lý.

Tham khảo

Liên kết ngoài
  (Spanish)

Phim năm 2013
2010s psychological thriller films
Phim Mỹ
Phim giật gân Mỹ
American science fiction thriller films
Phim Tây Ban Nha
Spanish thriller films
Films about telepresence
Science fiction thriller films
Phim tâm lý kinh dị
Phim sử dụng công nghệ âm thanh Dolby Atmos
Phim hãng StudioCanal
Phim của Warner Bros.
Phim quay tại Tây Ban Nha
Phim quay tại Pháp
Films shot in Montreal
Phim quay tại Canada


title: Venturia longiterebrae

text:
Venturia longiterebrae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Venturia


title: Phu nhân Thủ tướng Nhật Bản

text:
(hay ngắn và đơn giản hơn là Phu nhân Thủ tướng Nhật Bản) là vợ của Thủ tướng Nhật Bản

Phu nhân Thủ tướng Để quốc Nhật Bản

Thời Minh Trị (1885–1912)
 Dưới thời Thiên hoàng Minh Trị

Thời Đại Chính (1912–1926)
 Dưới thời Thiên hoàng Đại Chính

Thời Chiêu Hòa (1926–1989)
 Dưới thời Thiên hoàng Chiêu Hòa

Thời Bình Thành (1989–2019)
 Dưới thời Akihito

Thời kỳ Lệnh Hòa (2019-nay)
 Dưới thời Naruhito

Tham khảo

Thủ tướng Nhật Bản


title: Herminia digramma

text:
Herminia digramma là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Herminia


title: Chikaishi Teppei

text:
Chikaishi Teppei (sinh ngày 31 tháng 1 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Chikaishi Teppei hiện đang chơi cho Vanraure Hachinohe.

Tham khảo

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá J3 League
Cầu thủ bóng đá Japan Football League
Cầu thủ bóng đá Nara Club
Cầu thủ bóng đá ReinMeer Aomori
Cầu thủ bóng đá Sagawa Shiga FC
Cầu thủ bóng đá Vanraure Hachinohe


title: Pamphlebia interrupta

text:
Pamphlebia interrupta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pamphlebia


title: Mạch đếm

text:
Mạch đếm hay Counter là một mạch tích hợp thực hiện đếm và chứa số lần xảy ra sự kiện hoặc quá trình nào đó, thông thường thì có gắn với xung nhịp clock.

Nguyên lý hoạt động

Synchronous Counter
Synchronous Counter

Asynchronous Counter
Asynchronous Counter

Các đặc trưng hoạt động

Ứng dụng

Tham khảo

Xem thêm

 Mạch tích hợp
 Linh kiện điện tử
 Ký hiệu điện tử
 Sơ đồ mạch điện

Liên kết ngoài

Mạch tích hợp
Linh kiện bán dẫn
Linh kiện điện tử
Mạch điện tử
Kỹ thuật điện tử
Điện tử học


title: Simyra tanaica

text:
Simyra tanaica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Simyra


title: Hoàng Văn Nghiệm

text:
Hoàng Văn Nghiệm (sinh ngày 2 tháng 9 năm 1968) là chính trị gia người Việt Nam. Ông hiện giữ chức vụ Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lạng Sơn, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV tỉnh Lạng Sơn.

Tiểu sử
Quê quán: Xã Bình La, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn

Dân tộc: Tày

Ngày vào Đảng: 9/6/1995

Trình độ lý luận chính trị: Cao cấp

Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ Kinh tế, Cử nhân Kinh tế Chính trị, Cử nhân Thương mại

Quá trình công tác
- 2/1992 - 6/1997: Nhân viên Công ty Du lịch và Dịch vụ Lạng Sơn, Công chức Sở Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn

- 7/1997 - 6/1999: Phó Trưởng phòng Quản lý Du lịch, Sở Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn

- 7/1999 - 5/2004: Trưởng phòng Quản lý Du lịch, Sở Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn

- 6/2004 - 11/2006: Phó Chủ tịch UBND huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn

- 12/2006 - 3/2008: Phó Giám đốc Sở Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn

- 4/2008 - 7/2010: Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn

- 7/2010 - 9/2010: Chánh Văn phòng Tỉnh ủy Lạng Sơn

- 10/2010 - 3/2012: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Chánh Văn phòng Tỉnh ủy Lạng Sơn

- 4/2012 - 2/2014: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Bí thư Đảng ủy Khối các cơ quan tỉnh Lạng Sơn

- 3/2014 - 6/2015: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Bí thư Huyện ủy Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn

- 07/2015 - 10/2015: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phái viên của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lạng Sơn

- Ngày 29 tháng 10 năm 2015, tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Lạng Sơn lần thứ 16 nhiệm kì 2015-2020, ông Hoàng Văn Nghiệm được bầu giữ chức vụ Phó Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn.

- Ngày 30 tháng 6 năm 2016, tại phiên họp thứ nhất Hội đồng nhân dân tỉnh Lạng Sơn, ông Hoàng Văn Nghiệm đã trúng cử chức vụ Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Lạng Sơn khóa 16 nhiệm kì 2016-2021 với 58/58 phiếu thuận. Lúc này, trong Đảng Cộng sản Việt Nam, Hoàng Văn Nghiệm là Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Lạng Sơn.

- Từ ngày 5 tháng 11 năm 2019, ông Hoàng Văn Nghiệm tham gia lớp bồi dưỡng kiến thức mới cho cán bộ quy hoạch cấp chiến lược khóa XIII tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

- Từ tháng 6 năm 2021: Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lạng Sơn; Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn, Tổ trưởng Tổ Đảng, Đại biểu Quốc hội khóa XV (7/2021).

Tham khảo

Người họ Hoàng tại Việt Nam
Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Lạng Sơn
Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Việt Nam nhiệm kì 2016–2021


title: Elaphria albiviata

text:
Elaphria albiviata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Elaphria


title: Valdosta, Georgia

text:
Valdosta là một thành phố và là quận lỵ của Quận Lowndes, nằm ở biên giới phía nam của Georgia, Hoa Kỳ. Tính đến năm 2013, Valdosta có tổng dân số là 56.481, và là thành phố lớn thứ 14 ở Georgia

Valdosta là thành phố chính của Khu vực thống kê đô thị Valdosta, năm 2010 có dân số là 139.588 người. Nó bao gồm một phần của Quận Brooks về phía tây.

Valdosta là quê nhà của Đại học Valdosta State, một trường đại học trong khu vực thuộc Hệ thống Đại học Georgia với hơn 10.900 sinh viên.

Valdosta được gọi là Thành phố Azalea bởi vì thực vật sinh trưởng phong phú ở đây. Thành phố tổ chức lễ hội Azalea hàng năm vào tháng Ba.

Địa lý
Valdosta nằm ở 30 ° 50′48 ″ N 83 ° 16′59 ″ W (30.846661, -83.283101).

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 30,3 dặm vuông (78 km2), trong đó 29,9 dặm vuông (77 km2) là đất và 0,3 dặm vuông (0,78 km2) là nước, với tổng diện tích 1,09% nước.

Valdosta cách khoảng 230 dặm (370 km) về phía nam của Atlanta  và nó cũng cách khoảng 230 dặm về phía bắc của Orlando, Florida. Valdosta còn cách 138 dặm về phía đông của Dothan, Alabama và 137 dặm về phía tây của Hinesville. Valdosta cách khoảng mười lăm dặm về phía bắc của biên giới giữa tiểu bang với Florida.

Khí hậu
Valdosta có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (phân loại khí hậu Köppen Cfa), với mùa đông nhẹ, khô / ẩm ướt và mùa hè nóng ẩm. Nhiệt độ bình thường hơn 90 °F hoặc 32,2 °C, nhưng ở những thời điểm cực nóng, nhiệt độ thỉnh thoảng lên tới hơn 100 °F hoặc 37,8 °C. Tuyết rơi ở thành phố này rất hiếm. Trận tuyết rơi cuối cùng xảy ra vào năm 1989 với mức độ đáng kể. Ngoài ra, sương giá thường xuyên xảy ra giữa tháng 12 và tháng Hai.. Ở Valdosta rất hiếm khi mùa đông xuống thấp dưới 25 °F hoặc 3.9 °C

Dân số
Theo Cục điều tra dân số, Valdosta thuộc Khu vực thống kê đô thị Georgia (MSA) có dân số ước tính là 135.804 và được xếp hạng  thứ 281 ở Mỹ vào năm 2009. (MSA bao gồm các quận Lowndes, Brooks, Lanier và Echols).Theo điều tra dân số năm 2010 và ước tính từ 2005 đến 2009,  Valdosta đã có 54.518 người, 20.280 hộ gia đình và 11.876 gia đình cư trú trong thành phố. Mật độ dân số là 1.521,7 người trên một dặm vuông (563,9 / km²). Có 22,709 đơn vị nhà ở. Tỷ lệ chủng tộc của thành phố là 51,2% người Mỹ gốc Phi, 41,5% người da trắng, 0,3% người Mỹ bản xứ, 1,7% người châu Á, 0,1% người Thái Bình Dương, 1,2% từ các chủng tộc khác và 1,9% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. Người gốc Tây Ban Nha hay La tinh của bất kỳ chủng tộc nào chiếm 4.0% dân số.

Theo điều tra dân số năm 2000, các nhóm tổ tiên chính của Valdosta phân theo chủng tộc là: Người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi - 51%, người Anh - 9%, người Ailen - 7%, người Đức - 6%,  người Scotch-Ailen - 2%, Người Ý - 2%.
Có 20.280 hộ gia đình, trong đó 27,4% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với bố mẹ, 35,5% là cặp vợ chồng chung sống với nhau, 19,3% là phụ nữ đơn thân và 41,4% không phải là gia đình. 28,4% hộ gia đình được tạo thành từ các cá nhân và 7,4% có người 65 tuổi trở lên sống một mình. Quy mô hộ trung bình là 2,35 và quy mô trung bình của gia đình là 2,93. Trong thành phố, dân số phân theo nhóm tuổi có tỷ lệ là 30% 19 tuổi trở xuống, 19,3% từ 20 đến 24 tuổi, 23,2% từ 25 đến 44 tuổi, 18,3% từ 45 đến 64 tuổi, và 9,4% người 65 tuổi hoặc lớn hơn. Độ tuổi trung bình là 25,5 tuổi. 53,1% dân số của Valdosta là nữ và 46,9% là nam giới. Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong thành phố là $ 31,940, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 39,295. Nam giới có thu nhập trung bình là $ 33,230 và $ 25,689 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của thành phố là $ 19,003. Khoảng 20,3% gia đình và 28,2% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó 34,3% là những người dưới 18 tuổi và 13,1% là những người 65 tuổi trở lên.

Kinh tế

Nằm ở phần phía nam của tiểu bang, Valdosta là một trung tâm thương mại lớn của Nam Georgia với nhiều nhà máy sản xuất. Khu vực này chủ yếu sản xuất thuốc lá, cửa hàng hải quân, đặc biệt là nhựa thông, cũng như gỗ thông và bột giấy. Theo Bộ Ngoại giao Georgia, Valdosta được gọi là " Thủ đô của những Cửa hàng Hải quân trên Thế giới" bởi vì nó cung cấp 80% nhu cầu của các cửa hàng hải quân trên thế giới.

Valdosta có một trung tâm mua sắm lớn trong khu vực, là Valdosta Mall, nơi có các cửa hàng đa quốc gia như JCPenney, Bed, Bath & Beyond, Buckle, PetSmart, Belk, Old Navy và Ross Stores. Một số cửa hàng lớn bao quanh trung tâm mua sắm hoặc gần trung tâm mua sắm bao gồm Best Buy, Home Depot, Kohl's, Lowe's, Office Max, Target và Publix. Valdosta còn có các khu vực mua sắm đáng chú ý khác như khu vực Historic Downtown với nhiều doanh nghiệp địa phương, và khu vực Five Points có Big Lots, Winn-Dixie và nhiều nhà hàng địa phương khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Valdosta  New Georgia Encyclopedia
 City of Valdosta Website Portal style website, Government, Business, Library, Recreation and more
 City-Data.com Comprehensive Statistical Data and more about Valdosta
 South Georgia Historic Newspapers Archive Digital Library of Georgia

Thành phố của Georgia


title: Mihai Roman

text:
Mihai Roman (sinh ngày 16 tháng 10 năm 1984 ở Suceava) là một cầu thủ bóng đá người România hiện tại thi đấu cho Botoșani.

Sự nghiệp thi đấu
Roman bắt đầu sự nghiệp bóng đá lúc 17 tuổi. Anh thi đấu chăm chỉ dưới sự hướng dẫn của Razvan Lucescu, cựu huấn luyện từ FC Braşov. Trước khi đến Braşov, Roman được liên kết với các câu lạc bộ Liga I khác như FC Vaslui và Oţelul Galaţi. Sau 2 mùa giải thành công, anh có lần đầu được triệu tập vào đội tuyển România vào tháng 6 năm 2009. Nhiều đội bóng bày tỏ sự quan tâm đến Mihai, bao gồm FC Timişoara và CFR Cluj. Vào ngày 27 tháng 6 năm 2010, Roman ký hợp đồng cho Rapid Bucureşti cùng với người đồng đội Sabrin Sburlea.

Vào ngày 29 tháng 5 năm 2013, Roman ký hợp đồng cho câu lạc bộ Ligue 1 Toulouse FC theo dạng chuyển nhượng tự do cho 3 mùa giải.

Sự nghiệp quốc tế
Roman ra mắt cho the Đội tuyển bóng đá quốc gia România tại Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2010 vào ngày 6 tháng 6 năm 2009 trước Lithuania.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Mihai Roman profile at UEFA.com

Người Suceava
Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Liga I
Cầu thủ bóng đá SR Brașov
Cầu thủ bóng đá FC Rapid București
Cầu thủ bóng đá FC Botoșani
Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Cầu thủ bóng đá Toulouse FC
Cầu thủ bóng đá România
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia România
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp


title: Dysmilichia perigeta

text:
Dysmilichia perigeta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dysmilichia


title: Protein tạo hình xương 2

text:
Protein tạo hình xương 2 hoặc BMP-2 thuộc nhóm siêu protein TGF-β.

Chức năng
BMP-2 giống như các protein tạo hình xương khác, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của xương và sụn. Nó có liên quan đến con đường nhím, con đường truyền tín hiệu beta TGF và trong tương tác thụ thể cytokine -cytokine. Nó cũng liên quan đến sự biệt hóa tế bào tim và biểu mô chuyển sang trung mô.

Giống như nhiều protein khác từ gia đình BMP, BMP-2 đã được chứng minh là có khả năng tạo ra sự khác biệt hóa xương trong nhiều loại tế bào.

BMP-2 có thể liên quan đến quá trình tạo mỡ trắng. và có thể có tác dụng chuyển hóa.

Tương tác
Protein tạo hình xương 2 đã được chứng minh là tương tác với BMPR1A.

Sử dụng lâm sàng và biến chứng
Protein tạo hình xương 2 được hiển thị để kích thích sản xuất xương. Protein người tái tổ hợp (rhBMP-2) hiện có sẵn để sử dụng chỉnh hình tại Hoa Kỳ. Việc cấy ghép BMP-2 được thực hiện bằng nhiều chất mang vật liệu sinh học ("kim loại, gốm sứ, polyme và vật liệu tổng hợp" ) và hệ thống phân phối ("hydrogel, microsphere, hạt nano và sợi"). Mặc dù được sử dụng chủ yếu trong các thủ tục chỉnh hình như hợp nhất cột sống, BMP-2 cũng đã tìm được đường vào lĩnh vực nha khoa.

Việc sử dụng các lồng hợp hạch ren thon kép và protein tạo hình tái tổ hợp xương người-2 trên một miếng bọt biển collagen có thể hấp thụ thu được và duy trì phản ứng tổng hợp giữa các cột sống, cải thiện kết quả lâm sàng và giảm đau sau khi bị thoái hóa cột sống thắt lưng. Là một chất bổ trợ cho xương giả hoặc thay thế cho tự động thu hoạch, các protein tạo hình xương (BMP) dường như cải thiện tỷ lệ hợp nhất sau khi bị thoái hóa cột sống ở cả mô hình động vật và người, đồng thời làm giảm tỷ lệ mắc bệnh của người hiến tặng trước đó.

Một nghiên cứu được công bố vào năm 2011 đã ghi nhận "các báo cáo về các biến chứng thảm khốc thường xuyên và đôi khi liên quan đến việc sử dụng [BMP-2] trong phẫu thuật tổng hợp cột sống", với mức độ rủi ro vượt xa các ước tính được báo cáo trong các nghiên cứu trước đó. Một đánh giá bổ sung của Agrawal và Sinha của BMP-2 và các hệ thống phân phối phổ biến của nó vào đầu năm 2016 đã cho thấy "các vấn đề như tăng trưởng ngoài tử cung, cung cấp protein ít hơn, [và] bất hoạt protein" cho thấy nhu cầu tiếp theo "để sửa đổi các hệ thống vận chuyển có sẵn cũng như khám phá các vật liệu sinh học khác với các đặc tính mong muốn. "

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài


title: Xeranoplium ruficolle

text:
Xeranoplium ruficolle là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Xeranoplium


title: Davaadelger Oktyabri

text:
Davaadelger Oktyabri (sinh ngày 5 tháng 6 năm 2000) là một cầu thủ bóng đá người Mông Cổ hiện tại đang thi đấu ở vị trí hậu vệ cho câu lạc bộ Deren FC tại Giải bóng đá ngoại hạng quốc gia Mông Cổ và Đội tuyển bóng đá quốc gia Mông Cổ.

Sự nghiệp thi đấu quốc tế
Oktyabri đại diện cho Mông Cổ ở các cấp độ trẻ tại các giải Vòng loại giải vô địch bóng đá U-16 châu Á 2016, Vòng loại giải vô địch bóng đá U-19 châu Á 2018, và Vòng loại Cúp bóng đá U-23 châu Á 2022. Anh ra mắt quốc tế cho đội tuyển quốc gia nước này vào ngày 7 tháng 6 năm 2021, trong chiến thắng 1–0 trước Kyrgyzstan tại Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2022.

Thống kê sự nghiệp

Quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài

Deren FC profile

Cầu thủ bóng đá Mông Cổ
Cầu thủ bóng đá Deren FC
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Mông Cổ
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Mông Cổ
Cầu thủ Giải bóng đá ngoại hạng quốc gia Mông Cổ
Hậu vệ bóng đá


title: Oenospila rufinotata

text:
Oenospila rufinotata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oenospila


title: Synapsis yunnanus

text:
Synapsis yunnanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Synapsis (Scarabaeidae)


title: Tượng đài Stalin (Berlin)

text:
Tượng đài Stalin ở Berlin là một bức tượng bằng đồng lớn hơn người thường của nhà lãnh đạo Liên Xô Josef Stalin. Tượng này có lẽ hình thành tại xưởng nhà điêu khắc Liên Xô Grigory Postnikov (Григорий Николаевич Постников, 1914-1978). Một phái đoàn đoàn thanh niên cộng sản Lenin đã tặng hội đồng thành phố Đông Berlin bức tượng này nhân lễ hội thế giới của Thanh niên và Sinh viên III năm 1951. Vào ngày 03 tháng 8 năm 1951, tượng đài khánh thành ở đường Stalin Allee, có tên này từ tháng 12 năm 1949, quận Friedrichshain. Sau Đại hội Đảng Cộng sản Liên Xô lần thứ 20 1956, khi tội ác của Stalin được tiết lộ, những người nắm quyền ở Liên Xô và những quốc gia "thân hữu"" dẹp hết những tượng đài tưởng niệm Stalin tại những nơi công cộng một vài năm sau đó. Tại Đông Berlin vào mùa thu 1961 tượng đài và bảng tên đường thình lình biến mất. Đường được đổi tên từ Alexanderplatz cho tới Frankfurter Tor thành Karl-Marx-Allee và từ đó tới cầu Lichtenberg thành Frankfurter Allee. Cả bệ tượng ngày hôm sau cũng được cho dời đi. Bức tượng đã bị cưa nhỏ, đồng được tạo những tượng mới trưng trong sở thú Berlin.

Tượng đài Stalin ở các thành phố khác của Đông Đức
Ngoài ra ở các thành phố khác của DDR, các tượng đài cũng được dựng lên để tôn vinh Stalin tại các địa điểm tiêu biểu. Cho đến khi bắt đầu Phi Stalin hóa những chỗ này là những nơi nhà nước tổ chức lễ hội và biểu dương lực lượng. Sau đó những tượng đài này đã được gỡ bỏ một cách tương tự như tượng đài ở Berlin mà không có tranh luận công khai trước.

Ở Weimar cũng đã có một đài tưởng niệm Stalin ở phía đông của công trường mà bây giờ gọi là Weimarplatz.

Chính quyền thành phố Falkensee 1954/1955 có ủy nhiệm nhà điêu khắc địa phương Kurt Zobel thiết kế một bức tượng bán thân của Stalin và Lenin. Hai tác phẩm điêu khắc được làm bằng đá màu xám đen được đặt trên bãi cỏ đầu đường Stalin-Allee (bây giờ: Hansastrasse). Năm 1961 bán thân Stalin được lấy xuống khỏi tượng đài cao khoảng năm mét và đập nát. Sau đó một bức tượng bán thân của Karl Marx, cũng được làm từ xưởng của Kurt Zobel đã thay thế chỗ. Marx và Lenin đã được gỡ xuống vào năm 1990 và được đặt trên một bệ nhỏ mới tại sân của Bảo tàng Quê hương.

Tham khảo

Chủ nghĩa Stalin
Phi Stalin hóa


title: Carmen Yulín Cruz

text:
Carmen Yulin Cruz Soto (sinh 25 tháng 2 năm 1963) là một chính trị gia người Mỹ. Bà hiện là thị trưởng của San Juan, Puerto Rico. Bà thuộc Đảng Dân chủ. Bà được Tạp chí Time bình chọn là 100 người ảnh hưởng nhất trên thế giới vào năm 2018.

Tiểu sử
Bà sinh ngày 25 tháng 2 năm 1963, tại San Juan. Bà tốt nghiệp cử nhân khoa học chính trị tại Đại học Boston.

Sự nghiệp
Năm 1992, bà trở về Puerto Rico và trở thành cố vấn cho thị trưởng San Juan (Sila María Calderón).

Ngày 6 tháng 11 năm 2012, bà được bầu làm Thị trưởng San Juan. Bà trở thành người phụ nữ thứ ba giữ chức vụ thị trưởng của San Juan, sau Felisa Rincón de Gautier và Sila Calderón

Chú thích

Sinh năm 1963
Nữ chính khách thế kỷ 21
Thị trưởng San Juan, Puerto Rico
Nhân vật còn sống
Nữ thị trưởng Puerto Rico
Cựu sinh viên Đại học Carnegie Mellon
Đại biểu Quốc hội Puerto Rico của Đảng Dân chủ Nhân dân
Chính khách Mỹ thế kỷ 21
Time 100 năm 2018


title: Linnaemya timida

text:
Linnaemya timida là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Linnaemya


title: Aplectropus leucopis

text:
Aplectropus leucopis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aplectropus


title: Brachyctenistis planilineata

text:
Brachyctenistis planilineata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Brachyctenistis


title: Mala xiang guo

text:
Mala xiang guo (), tạm dịch sang tiếng Việt là "lẩu xào cay", là một món ăn Trung Quốc được chế biến theo phương pháp xào. Mala có hương vị mạnh mẽ, nó thường chứa thịt và rau và có vị mặn và cay. Quy trình chuẩn bị bao gồm việc cho các nguyên liệu cần thiết vào nồi sau đó là xào và cuối cùng là thêm gia vị. Tại các nhà hàng, khách hàng thường tự tay lựa chọn nguyên liệu (thịt và rau) trước khi đầu bếp chế biến món ăn.

Mala xiang guo được người Trung Quốc gốc Myanmar du nhập vào Myanmar, và hiện là một món ăn phổ biến ở đó, nơi nó được gọi là mala shan gaw (မာ လာ ရှမ်း ကော).

Xem thêm
 Lẩu Trùng Khánh
 Malatang

Tham khảo

Món ăn Trung Quốc
Món ăn Trùng Khánh
Ẩm thực Trung Quốc