title: Đấu giá ngược

text:
Đấu giá ngược (còn được gọi là đấu giá do người mua xác định hoặc đấu giá mua) là một loại đấu giá trong đó vai trò truyền thống của người mua và người bán được đảo ngược. Do vậy, có một người mua và nhiều người bán tiềm năng.

Đặc trưng
Trong một cuộc đấu giá thông thường còn được gọi là đấu giá kỳ hạn, người mua cạnh tranh để có được hàng hóa hoặc dịch vụ bằng cách đưa ra mức giá ngày càng cao. Ngược lại, trong một cuộc đấu giá ngược, người bán cạnh tranh để giành được công việc kinh doanh từ người mua và giá thường sẽ giảm khi người bán định giá thấp hơn nhau.

Đấu giá ngược tương tự như đấu giá, giá thầu duy nhất vì nguyên tắc cơ bản vẫn giữ nguyên; tuy nhiên, một phiên đấu giá giá thầu duy nhất tuân theo định dạng đấu giá truyền thống chặt chẽ hơn vì mỗi giá thầu được giữ bí mật và một người chiến thắng rõ ràng được xác định sau khi phiên đấu giá kết thúc.
 Đối với đấu giá doanh nghiệp, thuật ngữ này đề cập đến một loại quy trình đấu giá cụ thể (còn được gọi là đấu giá điện tử, sự kiện tìm nguồn cung ứng, tìm nguồn cung ứng điện tử hoặc eRA, eRFP, e-RFO, mua sắm điện tử, đấu giá B2B). Quy trình Thu mua mở (Open Procurement), là một hình thức đấu giá ngược, đã được sử dụng phổ biến trong hoạt động thu mua của chính phủ và khu vực tư nhân ở nhiều quốc gia trong nhiều thập kỷ.
 Đối với đấu giá tiêu dùng, thuật ngữ này thường được dùng để chỉ các quy trình bán hàng có chung một số đặc điểm với đấu giá, nhưng không nhất thiết phải là đấu giá theo nghĩa truyền thống.

Bối cảnh ứng dụng
Một ví dụ phổ biến của đấu giá ngược là ở nhiều quốc gia, quy trình thu mua trong khu vực công. Các chính phủ thường mua hàng hóa hoặc dịch vụ thông qua một quá trình thu mua mở bằng cách phát hành đấu thầu công khai. Việc sắp xếp thu mua công cho các dự án lớn hoặc chương trình dịch vụ thường khá phức tạp, thường liên quan đến hàng chục hoạt động thu mua riêng lẻ.
Một ứng dụng phổ biến khác của đấu giá ngược là đối với mua sắm điện tử (E-procurement), một chiến lược mua hàng được sử dụng để tìm nguồn cung ứng chiến lược và các hoạt động quản lý cung ứng khác. Các thỏa thuận mua sắm điện tử cho phép các nhà cung cấp cạnh tranh trực tuyến trong thời gian thực và đang thay đổi cách thức các công ty và tập đoàn của họ lựa chọn và cư xử với các nhà cung cấp của chính họ trên toàn thế giới.
Nó có thể giúp cải thiện hiệu quả của quá trình tìm nguồn cung ứng và tạo điều kiện tiếp cận với các nhà cung cấp mới. Điều này trong tương lai có thể dẫn đến tiêu chuẩn hóa các thủ tục tìm nguồn cung ứng, giảm chu kỳ đặt hàng, có thể cho phép các doanh nghiệp giảm giá và nói chung là cung cấp mức độ dịch vụ cao hơn.
 Trong một cuộc đấu giá truyền thống, người bán đưa ra một mặt hàng để bán. Người mua tiềm năng sau đó có thể tự do đấu giá mặt hàng cho đến khi hết khoảng thời gian. Người mua có mức đề nghị cao nhất giành được quyền mua mặt hàng với mức giá được xác định vào cuối cuộc đấu giá.
 Đấu giá ngược khác biệt ở chỗ một người mua đưa ra một hợp đồng để đấu giá. (Trong một thỏa thuận mua sắm điện tử (E-procurement), điều này được thực hiện bằng cách sử dụng phần mềm chuyên dụng hoặc thông qua thị trường trực tuyến). Nhiều người bán được mời chào giá trên hợp đồng.

Mua sắm điện tử (E-procurement)
Trong trường hợp mua sắm điện tử, khi cho phép đấu thầu điện tử theo thời gian thực, giá sẽ giảm do người bán cạnh tranh để đưa ra giá thầu thấp hơn đối thủ trong khi vẫn đáp ứng tất cả các thông số kỹ thuật của hợp đồng ban đầu.
Đấu thầu được thực hiện trong thời gian thực qua Internet dẫn đến một quá trình năng động, cạnh tranh. Điều này giúp đạt được áp lực giá xuống nhanh chóng mà thông thường không thể đạt được bằng cách sử dụng quy trình đấu thầu dựa trên giấy tĩnh truyền thống. Nhiều công ty hoặc nhà cung cấp dịch vụ phần mềm đấu giá ngược, báo cáo mức giảm giá trung bình từ 18-20% sau khi kết thúc phiên đấu giá ban đầu.

Người mua có thể trao hợp đồng cho người bán đặt giá thấp nhất. Hoặc người mua có thể trao hợp đồng cho các nhà cung cấp đặt giá cao hơn tùy thuộc vào nhu cầu cụ thể của người mua về chất lượng, thời gian thực hiện, công suất hoặc các khả năng gia tăng giá trị khác.

Việc sử dụng phần mềm tối ưu hóa đã trở nên phổ biến kể từ năm 2002 để giúp người mua xác định nhà cung cấp nào có khả năng cung cấp giá trị tốt nhất trong việc cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ. Phần mềm bao gồm dữ liệu kinh doanh của người mua và người bán có liên quan, bao gồm cả các ràng buộc.

Đấu giá ngược được sử dụng để thực hiện các hợp đồng giá trị lớn và nhỏ cho cả khu vực công và các tổ chức thương mại tư nhân. Ngoài các mặt hàng theo truyền thống được coi là hàng hóa, đấu giá ngược cũng được sử dụng để tìm nguồn hàng hóa và dịch vụ do người mua thiết kế; và chúng thậm chí đã được sử dụng để tạo nguồn cho các nhà cung cấp đấu giá ngược. Lần đầu tiên điều này xảy ra là vào tháng 8 năm 2001, khi America West Airlines (sau này trở thành US Airways) sử dụng phần mềm FreeMarkets và trao hợp đồng cho MaterialNet.

Một hình thức đấu giá ngược là đấu giá tĩnh (RFQ hay Đấu thầu). Đấu giá tĩnh thay thế cho đấu giá động và quy trình thương lượng thường xuyên trong thương mại, đặc biệt là trên thị trường điện tử B2B.

Năm 2003, các nhà nghiên cứu tuyên bố trung bình 5% tổng chi tiêu của công ty được lấy từ đấu giá ngược. Chúng được cho là phù hợp và phù hợp hơn trong các ngành và lĩnh vực như quảng cáo, linh kiện ô tô, hóa chất số lượng lớn, đồ tiêu dùng, máy tính và thiết bị ngoại vi, sản xuất theo hợp đồng, dịch vụ chuyển phát nhanh, FMCG, chăm sóc sức khỏe, khách sạn, bảo hiểm, cho thuê, hậu cần, vận chuyển hàng hải, MRO, bán lẻ, cấp phép phần mềm, dệt may, du lịch, vận tải và kho bãi.

Lịch sử đấu giá ngược dựa trên Internet

Đấu giá ngược mua sắm điện tử (B2B)
Công ty tiên phong về đấu giá ngược mua sắm điện tử trực tuyến ở Hoa Kỳ, FreeMarkets, được thành lập vào năm 1995 bởi cựu cố vấn McKinsey & Company và giám đốc điều hành của General Electric, Glen Meakem sau khi ông không tìm được sự ủng hộ nội bộ cho ý tưởng về một bộ phận đấu giá ngược tại General Electric.

Meakem đã thuê đồng nghiệp của McKinsey, Sam Kinney, người đã phát triển phần lớn tài sản trí tuệ đằng sau FreeMarkets. Có trụ sở chính tại Pittsburgh. FreeMarkets đã xây dựng các nhóm " nhà tạo lập thị trường " và " nhà quản lý hàng hóa " để quản lý quá trình điều hành quy trình đấu thầu trực tuyến và thiết lập các hoạt động thị trường để quản lý các cuộc đấu giá trên cơ sở toàn cầu.

Sự tăng trưởng của công ty được hỗ trợ rất nhiều bởi sự thổi phồng của kỷ nguyên bùng nổ dot-com. Một số khách hàng của FreeMarkets bao gồm: BP, United Technologies, Visteon, Heinz, Phelps Dodge, ExxonMobil và Royal Dutch Shell. Hàng chục nhà cung cấp dịch vụ đấu giá ngược mới thành lập và các công ty đã thành lập như General Motors (một khách hàng đầu tiên của FreeMarkets) và SAP, đã vội vã tham gia không gian thị trường đấu giá ngược.

Mặc dù FreeMarkets đã sống sót sau thời kỳ bùng nổ dot-com, vào đầu những năm 2000, rõ ràng mô hình kinh doanh của nó thực sự giống như một công ty tư vấn nền kinh tế cũ với một số phần mềm độc quyền phức tạp. Đấu giá ngược trực tuyến bắt đầu trở thành xu hướng chủ đạo và mức giá mà FreeMarkets chỉ định cho các dịch vụ của mình đã giảm đáng kể. Điều này dẫn đến sự hợp nhất của thị trường dịch vụ đấu giá ngược. Vào tháng 1 năm 2004, Ariba thông báo mua FreeMarkets với giá 493 triệu đô la Mỹ.

Đấu giá ngược trên thiết bị di động (B2C)
Trong vài năm qua, đấu giá ngược trên thiết bị di động đã phát triển. Không giống như đấu giá ngược giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B), đấu giá ngược trên thiết bị di động là giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng (B2C) và cho phép người tiêu dùng đặt giá thầu sản phẩm với số tiền nhỏ. Giá thầu duy nhất thấp nhất sẽ thắng.

Các cuộc đấu giá giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng gần đây đã bắt đầu phát triển; chúng giống với các phiên đấu giá giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp ban đầu hơn là đấu giá ngược trên thiết bị di động ở chỗ chúng cung cấp cho người tiêu dùng tùy chọn đặt một thông số kỹ thuật trước các nhà bán lẻ hoặc người bán lại và cho phép họ đấu giá công khai cho doanh nghiệp của mình.

Trong lời khai trước quốc hội về gói lập pháp được đề xuất năm 2008 sử dụng quỹ liên bang để mua các tài sản độc hại từ các công ty tài chính gặp khó khăn, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Ben Bernanke đề xuất rằng một cuộc đấu giá ngược có thể được sử dụng để định giá tài sản. Năm 2004, Văn phòng Chính sách Thu mua Liên bang (OFPP) của Nhà Trắng đã ban hành một bản ghi nhớ khuyến khích tăng cường sử dụng các công cụ thu mua trực tuyến có sẵn trên thị trường, bao gồm cả đấu giá ngược. Năm 2005, cả Văn phòng giải trình của Chính phủ và Tòa án Liên bang đều ủng hộ tính hợp pháp của việc cơ quan liên bang sử dụng đấu giá ngược trực tuyến. Năm 2008, OFPP đã ban hành một bản ghi nhớ trên toàn chính phủ khuyến khích các cơ quan cải tiến và tăng cường thu mua cạnh tranh và bao gồm các ví dụ cụ thể về các phương pháp cạnh tranh tốt nhất, bao gồm cả đấu giá ngược. Năm 2010, Văn phòng Quản lý và Ngân sách của Nhà Trắng trích dẫn " tiếp tục thực hiện các phương pháp thu mua sáng tạo, chẳng hạn như sử dụng đấu giá ngược điện tử dựa trên web " là một trong những cải cách hợp đồng giúp các cơ quan đạt được mục tiêu tiết kiệm mua lại.

Thuật ngữ
Một hình thức đấu giá thu mua phổ biến được gọi là đấu giá tính điểm. Trong hình thức đấu giá đó, số điểm mà người mua cung cấp cho mỗi người đặt giá thầu phụ thuộc vào các thuộc tính được xác định rõ ràng của phiếu mua hàng và người đặt giá thầu. Chức năng tính điểm này được xây dựng và công bố trước khi bắt đầu cuộc đấu giá.

Phổ biến hơn, nhiều cuộc đấu giá thu mua là đấu giá “người mua xác định” trong đó người mua có quyền chọn người chiến thắng trên bất kỳ cơ sở nào sau khi kết thúc cuộc đấu giá. Tài liệu về các cuộc đấu giá do người mua xác định thường mang tính chất kinh nghiệm và liên quan đến việc xác định chức năng chấm điểm ngầm định không báo trước mà người mua sử dụng. Điều này thường được thực hiện thông qua một mô hình lựa chọn rời rạc, trong đó nhà kinh tế lượng sử dụng các thuộc tính quan sát được, bao gồm giá cả và ánh xạ chúng với xác suất được chọn là người chiến thắng. Điều này cho phép nhà kinh tế lượng xác định trọng số trên mỗi thuộc tính. Về mặt khái niệm và lý thuyết, ảnh hưởng của loại hình này đối với mối quan hệ người mua - nhà cung cấp là điều tối quan trọng.
Về mặt lý thuyết, những yếu tố xác định: trong trường hợp nào người mua sẽ thích định dạng này, đã được khám phá.

Đấu giá Demsetz
Đấu giá Demsetz là một hệ thống trao hợp đồng độc quyền cho đại lý đặt giá thầu thấp nhất được đặt theo tên của Harold Demsetz. Điều này đôi khi được gọi là " cạnh tranh về lĩnh vực này ". Nó trái ngược với " cạnh tranh trong lĩnh vực ", đòi hỏi hai hoặc nhiều đại lý được chấp thuận hợp đồng, đồng thời cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ một cách cạnh tranh. Martin Ricketts viết rằng " trong các điều kiện cạnh tranh, giá dự thầu sẽ giảm cho đến khi chúng chỉ cho phép các công ty đạt được lợi tức vốn bình thường ". Nhược điểm của đấu giá Demsetz bao gồm thực tế là toàn bộ rủi ro liên quan đến mời thầu thất bại do một đại lý chịu. Và người thắng thầu, sau khi chốt hợp đồng, có thể tích lũy bí quyết không thể chuyển nhượng mà sau đó có thể được sử dụng để gia tăng lợi thế trong gia hạn hợp đồng.	Các cuộc đấu giá Demsetz thường được sử dụng để trao các hợp đồng đối tác công tư xây dựng đường cao tốc.

Đấu giá quang phổ
Tại Hoa Kỳ, Ủy ban Truyền thông Liên bang đã tạo ra cuộc đấu giá FCC 1001 như một cuộc đấu giá ngược để lấy lại phần lớn băng tần 600MHz từ việc phát sóng truyền hình. Các đài truyền hình còn lại sau đó sẽ được đóng gói lại trên các kênh truyền hình UHF thấp hơn và thậm chí là VHF. Sau phiên đấu giá ngược vào tháng 6 năm 2016, một phiên đấu giá quang phổ tiếp theo (đấu giá FCC 1002) cũng được tổ chức, với hầu hết các nhà cung cấp dịch vụ điện thoại di động là người mua.

Đấu giá ngược ở Hà Lan và Nhật Bản

Ở Hà Lan
Trong khi Đấu giá Hà Lan truyền thống bắt đầu với giá thầu cao sau đó sẽ giảm xuống, đấu giá Hà Lan ngược lại hoạt động theo cách ngược lại vì nó bắt đầu ở mức giá thấp và sau đó tăng dần theo thời gian. Nó chứa danh sách các mặt hàng mà người mua muốn mua và giá sẽ tăng sau những khoảng thời gian cố định cho đến khi đạt được mức giá đặt trước. Trước khi đạt đến giá đặt trước, nếu nhà cung cấp đặt giá thầu cho mặt hàng, thì mặt hàng đó sẽ được phân bổ cho nhà cung cấp và mặt hàng đó sẽ đóng thầu.

Trong phiên đấu giá này, người mua chỉ định giá khởi điểm, giá cả thay đổi giá trị, khoảng thời gian giữa các lần thay đổi giá và giá đặt trước.

Phiên đấu giá mở ra với vật phẩm đầu tiên có giá khởi điểm được chỉ định và tăng theo giá cả thay đổi giá trị (số tiền hoặc tỷ lệ phần trăm) sau một khoảng thời gian cố định. Giá khởi điểm tiếp tục tăng cho đến khi bất kỳ nhà cung cấp nào đặt giá thầu hoặc giá khởi điểm đạt đến giá đặt trước. Sau khi kết thúc đấu thầu cho mặt hàng, nó sẽ tuần tự chuyển sang mặt hàng khác.

Đấu giá kết thúc khi đấu thầu cho tất cả các mặt hàng hoàn thành.

Ở Nhật Bản
Mặc dù lịch sử của đấu giá ngược Nhật Bản vẫn chưa được biết rõ, nhưng chúng được sử dụng rộng rãi trong thế giới buôn bán giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp như một hình thức thương lượng chi phí.

Đấu giá Nhật Bản là nơi người chủ trì cuộc đấu giá đưa ra giá mở đầu và người tham gia phải chấp nhận mức giá đó hoặc rút khỏi cuộc đấu giá. Sự chấp nhận chỉ ra rằng người tham gia đã sẵn sàng cung cấp ở mức giá đã nêu. Khi tất cả những người tham gia phản hồi với một mức giá nhất định, phần mềm sẽ giảm mức giá xuống một mức định trước và một lần nữa yêu cầu người tham gia chấp nhận hoặc từ chối ở mức giá mới.

Loại đấu giá này tiếp tục cho đến khi không còn người tham gia đấu giá nữa.

So sánh đấu giá ngược của Nhật Bản và Hà Lan
Sự khác biệt chính giữa đấu giá ngược của Nhật Bản và Hà Lan là đặt các nhà cung cấp vào hai vị trí khác nhau. Trong khi ở Hà Lan, các nhà cung cấp đấu giá ngược của Hà Lan chọn tham gia ở mức giá dự định và do đó kết thúc cuộc đấu giá ngay lập tức. Ngược lại, các nhà cung cấp đấu giá ngược của Nhật Bản chọn không tham gia một thị trường nhất định ở mức giá dự định của họ.

Lợi ích của đấu giá ngược Nhật Bản dựa trên thực tế là tổ chức mua có tính minh bạch cao hơn đối với thị trường thực tế. Về phương diện này, loại hình đấu giá Nhật Bản phản ánh gần gũi hơn hình thức đấu giá ngược truyền thống bằng cách cung cấp khả năng hiển thị tốt hơn cho đề nghị thấp nhất của mỗi người tham gia.

Nhưng trái ngược với hình thức đấu giá của Hà Lan, các cuộc đấu giá của Nhật Bản không áp đặt điều mà một người dùng đấu giá ở Hà Lan mô tả là " áp lực tâm lý tối đa " đối với cơ sở cung cấp và đặc biệt là đối với các nhà cung cấp đương nhiệm. Điều này có thể đưa người mua vào một vị trí tốt hơn với khả năng kiếm được nhiều hơn những gì anh có thể dựa trên thị trường.

Chiến lược trong đấu giá ngược
Trước hết, các nhà cung cấp nên xác định mức giá thấp nhất mà họ sẵn sàng bán sản phẩm của mình. Để làm điều này một cách hiệu quả, họ phải có khả năng tính toán chi phí cận biên thực sự của mình và xác định chi phí và lợi ích của các cuộc đấu giá thêm. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chiến lược tốt nhất là đặt giá thầu ở mức thấp nhất. Trong việc phân tích chi phí và lợi ích ngoài đấu giá, họ nên xem xét các lĩnh vực mà việc thắng hoặc thua có thể tạo ra lợi ích bất ngờ hoặc chi phí tránh được. Một số ví dụ bao gồm:
 Việc thắng hay thua sẽ thay đổi chiết khấu, giảm giá và ưu đãi theo khối lượng của họ với các nhà cung cấp chính.
 Thua cuộc đòi hỏi phải sa thải nhân sự với các chi phí chấm dứt liên quan.
 Chiến thắng mở ra một tài khoản mới không đắt hơn thuê một đội ngũ kinh doanh.
Dựa trên phân tích này, nhà cung cấp nên chọn mục tiêu của mình cho cuộc đấu giá. Mục tiêu rõ ràng là giành chiến thắng trong cuộc đấu giá với giá có lãi. Tuy nhiên, đó không phải lúc nào cũng là mục tiêu tốt nhất. Bởi vì các lý do được đề cập ở trên, nhà cung cấp có thể chọn những cơ sở sau làm mục tiêu:
 Đứng thứ hai (hoặc thứ ba) trong khi vẫn giữ giá cao.
 Đứng thứ hai trong khi đẩy giá xuống mức không có lợi cho người chiến thắng.
 Đặt giá thầu xuống một mức giá nhất định và dừng lại, bất kể vị trí chiến thắng và khả năng sinh lời.
Sau sự chuẩn bị này, nhà cung cấp nên cố gắng đạt được mục tiêu của mình trong các giao thức đấu giá cụ thể và các đặc điểm của giao diện đấu giá. Các đặc điểm quan trọng khác nhau giữa các cuộc đấu giá là khả năng nhìn thấy giá thầu thấp hiện tại và biết vị trí tương đối hiện tại của chúng.

Tham khảo


title: Eupithecia petersenaria

text:
Eupithecia petersenaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Salbutamol

text:
Salbutamol (INN) hoặc albuterol (Usan) là một chất chủ vận thụ thể β2-adrenergic sử đụng để làm giảm co thắt phế quản ở bệnh như hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Nó được bán trên thị trường như Ventolin trong các thương hiệu có tên khác.
Salbutamol là chất chủ vận thụ thể β2-adrenergic được bán trên thị trường trong năm 1968. Chất này được bán lần đầu tiên bởi Allen & Hanburys (Anh) dưới tên thương hiệu Ventolin, và đã được sử dụng để điều trị bệnh hen suyễn từ đó. Nó đã được Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) phê duyệt cho sử dụng tại Hoa Kỳ tháng năm 1982.
Thuốc thường được sản xuất và phân phối dưới dạng salbutamol sulfat.

Điều trị
Salbutamol được dùng chủ yếu bằng đường hít cho tác dụng trực tiếp trên cơ trơn phế quản. Điều này thường được thực hiện thông qua một ống hít có đồng hồ đo liều lượng (MDI), dụng cụ phun xịt, hoặc các dụng cụ khác. Trong các hình phun hít, các tác dụng tối đa của salbutamol có thể diễn ra trong vòng từ 20 phút, mặc dù một số tác dụng giảm nhẹ được thấy ngay tức thì. Thời gian tác dụng trung bình là khoảng 2 giờ. Nó cũng có thể được tiêm tĩnh mạch. Salbutamol cũng có ở dạng uống (viên nén, xi-rô).

Lạm dụng trong thể thao
Salbutamol đã được chứng minh cải thiện trọng lượng cơ bắp ở chuột và báo cáo giả thuyết rằng nó có thể là một thay thế cho clenbuterol cho mục đích đốt cháy mỡ và làm tăng cơ bắp, với nhiều nghiên cứu hỗ trợ cho tuyên bố này. Việc lạm dụng thuốc có thể được xác nhận bằng cách phát hiện sự hiện diện của nó trong huyết tương hoặc nước tiểu, thường vượt quá 1000 µg/L..

Lạm dụng trong chăn nuôi
Tại Việt Nam, một số trang trại chăn nuôi gia súc đã trộn thuốc này vào thức ăn gia súc để làm tăng lượng nạc ở thịt gia súc nuôi. Khi trộn vào thức ăn gia súc, gia cầm, các chất này có tác dụng thúc cho lợn lớn nhanh hơn, mông, vai nở hơn, tỉ lệ nạc cao hơn, màu sắc thịt đỏ hơn.

Chú thích

Dược phẩm
Alcohol
Phenethylamin
Lớp phenol
RTT


title: Plusiodonta dimorpha

text:
Plusiodonta dimorpha là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Plusiodonta


title: Lethrinus erythracanthus

text:
Lethrinus erythracanthus là một loài cá biển thuộc chi Lethrinus trong họ Cá hè. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1830.

Từ nguyên
Từ định danh erythracanthus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: eruthrós (ἐρυθρός; “đỏ”) và ákantha (ἄκανθα; “gai, ngạnh”), hàm ý đề cập đến màu đỏ nổi bật trên các tia vây của loài cá này.

Phân bố và môi trường sống
L. erythracanthus có phân bố trải rộng trên vùng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ Đông Phi trải dài về phía đông đến quần đảo Marshall và Tuamotu, ngược lên phía bắc đến quần đảo Ryukyu (Nhật Bản), giới hạn phía nam đến Úc, Nouvelle-Calédonie và Tonga. Ghi nhận ở Oman đối với L. erythracanthus cần phải xác minh lại. L. erythracanthus cũng xuất hiện tại quần đảo Trường Sa (Việt Nam), được ghi nhận dưới danh pháp L. kallopterus.

L. erythracanthus sống ở khu vực có nền đáy mềm, trong vùng đầm phá sâu và đới trước rạn, độ sâu khoảng 15–120 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất ở L. erythracanthus là 70 cm, nhưng thường bắt gặp với chiều dài khoảng 50 cm. Thân màu nâu đến xám đậm, lốm đốm những chấm sáng và sẫm màu rải rác, đôi khi có các vệt sọc nhạt ở thân dưới. Đầu màu nâu hoặc xám, thường có nhiều chấm cam trên má. Vây ngực và vây bụng màu trắng hoặc cam, vây lưng và vây hậu môn lốm đốm cam và hơi xanh, vây đuôi thường có màu cam sáng.

Số gai ở vây lưng: 10 (gai thứ 4 hoặc 5 thường dài nhất); Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 47–48.

Sinh thái
Thức ăn của L. erythracanthus chủ yếu là động vật da gai, động vật giáp xác và động vật thân mềm.

Thương mại
L. erythracanthus được bán ở dạng tươi sống. Đây được coi là một loại cá có giá trị dinh dưỡng cao và được nhắm mục tiêu ở Fiji. Tuy nhiên, ở một số khu vực, thịt của chúng có thể gây ngộ độc ciguatera.

Tham khảo

Xem thêm

E
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Madagascar
Cá Seychelles
Cá Mauritius
Cá Ấn Độ
Cá Maldives
Cá Bangladesh
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Papua New Guinea
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Tonga
Cá Fiji
Động vật được mô tả năm 1830
Họ Cá hè


title: Catharsius gorilla

text:
Catharsius gorilla là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Catharsius
Động vật được mô tả năm 1858


title: Degeeriopsis xanthogastra

text:
Degeeriopsis xanthogastra là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Degeeriopsis


title: Heliophobus nepalensis

text:
Heliophobus nepalensis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Heliophobus


title: Dries Mertens

text:
Dries Mertens (, sinh ngày 6 tháng 5 năm 1987) là cầu thủ tiền vệ cánh người Bỉ hiện đang thi đấu cho câu lạc bộ Galatasaray tại Süper Lig và Đội tuyển bóng đá quốc gia Bỉ.

Trước khi đến Napoli, Mertens đã từng thi đấu cho các câu lạc bộ K.A.A. Gent, Eendracht Aalst, AGOVV Apeldoorn, FC Utrecht và PSV Eindhoven.

Anh là thành viên đội tuyển Bỉ tham gia các giải đấu lớn World Cup 2014, Euro 2016 và World Cup 2018.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Các đội trẻ
Mertens từng gia nhập học viện đào tạo bóng đá của câu lạc bộ quê nhà Stade Leuven và sau đó là Anderlecht. Tuy nhiên, huấn luyện viên đội trẻ của Anderlecht đánh giá anh không đủ chiều cao và sức mạnh để trở thành cầu thủ chuyên nghiệp dù có kỹ thuật rê dắt và sút bóng nên Merterns đã đến Gent.

Tại Gent, ban huấn luyện câu lạc bộ này tiếp tục có đánh giá tương tự như Anderlecht. Do đó, Gent đã cho câu lạc bộ tại giải hạng ba Bỉ là Eendracht Aalst mượn anh và cuối mùa bóng 2005-06, anh được bầu là Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Eendracht Aalst. Tuy nhiên điều này vẫn không giúp Mertens được tiếp tục thi đấu cho Gent và anh phải đến Hà Lan thi đấu cho câu lạc bộ AGOVV Apeldoorn.

AGOVV và Utrecht
Tại AGOVV, anh trở thành trụ cột của đội bóng này tại giải hạng nhì Hà Lan với vai trò đội trưởng. Năm 2009, anh được trao giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất giải hạng nhì Hà Lan. Ngày 25 tháng 5 năm 2009, câu lạc bộ thi đấu tại Eredivisie FC Utrecht đã hoàn tất hợp đồng chuyển nhượng Mertens với AGOVV bằng mức phí chuyển nhượng 600.000 €. Anh rời AGOVV với 28 bàn thắng sau 103 trận.
Mertens thi đấu cực kỳ thành công trong màu áo Utrecht tại mùa giải mùa giải 2010-11 với 13 bàn thắng và 17 đường kiến tạo thành bàn. Anh chỉ đứng sau tiền đạo Luis Suárez của Ajax Amsterdam trong cuộc bầu chọn Cầu thủ xuất sắc nhất Eredivisie mùa giải đó.

PSV Eindhoven
Ngày 28 tháng 6 năm 2011, Mertens và người đồng đội tại Utrecht là Kevin Strootman đồng thời chuyển đến thi đấu cho PSV Eindhoven với mức chuyển nhượng tổng cộng là 13 triệu €.

Mertens có hat-trick đầu tiên cho PSV vào ngày 28 tháng 8 năm 2011 trong trận đấu với Excelsior. Sau đó, anh ghi đến bốn bàn trong chiến thắng hủy diệt 7-1 trước Roda JC ngày 24 tháng 9 năm 2011. Đến tháng 1 năm 2012, Mertens đã có 13 bàn thắng và 11 đường chuyền kiến tạo ở Eredivisie, đóng góp gần 50% trong số 48 bàn thắng của PSV tại Eredivisie. Kết thúc mùa giải đầu tiên cho PSV, anh có 21 bàn thắng sau 33 trận tại Eredivisie và ghi bàn trong trận chung kết Cúp KNVB với Heracles Almelo để đem về chiến thắng 3-0 chung cuộc cho PSV. Tháng 8 năm 2012, anh cùng PSV giành tiếp chức vô địch Cúp Johan Cruyff (Siêu cúp bóng đá Hà Lan).

Ngày 30 tháng 9 năm 2012, Mertens và Jürgen Locadia mỗi người lập một hat-trick giúp PSV đánh bại VVV Venlo 6–0. Trong hai mùa giải thi đấu cho PSV, anh ghi được 45 bàn thắng và có 43 pha kiến tạo thành bàn trong 88 trận đấu.

Napoli
Ngày 24 tháng 6 năm 2013, câu lạc bộ PSV Eindhoven xác nhận Mertens đã chính thức gia nhập Napoli theo bản hợp đồng năm năm với giá trị chuyển nhượng 9,5 triệu € và cũng là cầu thủ đầu tiên mà Rafael Benítez mang về trên cương vị tân huấn luyện viên trưởng của Napoli. Anh có trận đấu đầu tiên tại Serie A vào ngày 25 tháng 8 năm 2013 trong chiến thắng 3-0 trước Bologna. Bàn thắng đầu tiên của anh cho Napoli diễn ra vào ngày 30 tháng 10, ấn định chiến thắng 2-1 trước Fiorentina.
Ngày 6 tháng 1 năm 2014, Mertens lập cú đúp trong hiệp hai giúp Napoli đánh bại Sampdoria 2-0. Anh ghi bàn ấn định chiến thắng 2-0 trước đội đầu bảng Juventus vào ngày 30 tháng 3. Trong trận chung kết Cúp quốc gia Ý 2013–14 ngày 3 tháng 5 năm 2014, Mertens vào sân từ băng ghế dự bị thay cho Marek Hamšík ở phút 64 đã giúp Napoli bảo đảm chiến thắng bằng bàn nâng tỉ số lên 3–1 trước Fiorentina.

Anh có bàn thắng đầu tiên trong mùa giải 2014-15 với cú đúp vào lưới Sparta Praha để đem về chiến thắng mở màn cho Napoli tại UEFA Europa League 2014-15. Đến trận đấu cuối cùng của vòng bảng với Bratislava, anh là người mở tỉ số trong chiến thắng chung cuộc 3-0 của Napoli để giúp đội bóng Ý kết thúc vòng bảng với vị trí nhất bảng. Ngày 18 tháng 5 năm 2015, Mertens có cú đúp trong trận thắng 3-2 trước Cesena để giúp Napoli duy trì vị trí tham dự UEFA Champions League mùa giải sau nhưng thất bại trước Juventus và Lazio ở hai vòng đấu sau cùng đã đẩy Napoli xuống hạng 5 chung cuộc nên mất suất.

Napoli khởi đầu UEFA Europa League 2015-16 với thắng lợi 5-0 trước Club Brugge, trong đó Mertens ghi được hai bàn thắng. Anh tiếp tục có cú đúp nữa tại giải đấu này trong trận thắng 5-2 trước Legia Warsaw ngày 10 tháng 12 năm 2015.

Trong trận đấu đầu tiên của Napoli tại Serie A 2016-17 với Pescara, Mertens ghi được hai bàn thắng chỉ trong vòng ba phút để giúp Napoli giành lại 1 điểm. Tại trận đấu thứ hai vòng bảng UEFA Champions League 2016-17 với Benfica ngày 28 tháng 9 năm 2016, anh lập được cú đúp, trong đó có một quả sút phạt trực tiếp đẹp mắt để đem về chiến thắng 4-2 cho Napoli.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
Ngày 1 tháng 10 năm 2010, Mertens được triệu tập vào đội tuyển Bỉ tham dự hai trận đấu vòng loại Euro 2012 với Kazakhstan và Áo bởi huấn luyện viên Georges Leekens. Nhưng phải đến ngày 9 tháng 2 năm 2011 anh mới có trận đấu đầu tiên cho đội tuyển Bỉ trong trận giao hữu với Phần Lan.

Bàn thắng đầu tiên của anh cho đội tuyển Bỉ cũng đến trong một trận giao hữu, trận đấu với Hà Lan ngày 15 tháng 8 năm 2012 và chung cuộc Bỉ đã thắng 4-2.

World Cup 2014
Ngày 13 tháng 5 năm 2014, anh được triệu tập vào đội hình đội tuyển Bỉ tham dự World Cup 2014 tại Brasil. Anh đã ghi bàn thắng duy nhất trong trận đấu giao hữu trước giải đấu với Tunisia. Tại trận mở màn của đội tuyển Bỉ tại World Cup 2014 với Algeria tại Belo Horizonte, Mertens vào sân thay cho Nacer Chadli đã ấn định chiến thắng chung cuộc 2-1 cho đội tuyển Bỉ ở phút thứ 80 của trận đấu. Tuyển Bỉ sau cùng đã vào đến tứ kết của giải đấu trước khi để thua Argentina với tỉ số tối thiểu 0-1 bằng bàn thắng duy nhất của tiền đạo Gonzalo Higuain.

Euro 2016
Anh tiếp tục được huấn luyện viên Marc Wilmots triệu tập tham dự Euro 2016 trên đất Pháp. Tại giải đấu này, anh không ghi được bàn thắng nào nhưng đã có những đường kiến tạo thành bàn để giúp Bỉ lọt vào tứ kết và thua xứ  với tỉ số 1-3. Cá nhân Mertens không để lại dấu ấn gì.

World Cup 2018
Đây là giải đấu quốc tế lần thứ hai trong sự nghiệp của Mertens. Ở lượt trận đầu bảng G gặp tân binh , anh là người bàn thắng mở tỉ số trước và chung cuộc Bỉ thắng Panama với tỉ số 3-0. Đội tuyển Bỉ sau đó kết thúc giải với vị trí thứ ba chung cuộc.

Phong cách thi đấu
Mertens là cầu thủ thuận chân phải nhưng chủ yếu thi đấu ở vị trí tiền vệ cánh trái với khả năng ghi bàn tốt. Mặc dù chiều cao chỉ có 1,69m, nhưng nhờ trọng tâm thấp, Mertens có khả năng khống chế bóng tốt và tốc độ để vượt qua đối phương. Phong cách dứt điểm của Mertens có thể so sánh với tiền vệ người Hà Lan Arjen Robben ở điểm từ cánh ngoặt bóng vào bên trong rồi tung ra những cú sút. Điểm mạnh khác của Mertens là khả năng kiến tạo với những đường chuyền dài hoặc những pha phối hợp bật tường. Anh cũng là một chuyên gia xử lý bóng chết.

Điểm yếu của anh là khả năng phòng ngự do thiếu khả năng tắc bóng cũng như đánh chặn và là một vấn đề khi đội bóng của anh đối đầu với các đội mạnh hơn.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ
Cập nhật: 21 tháng 3 năm 2021.

Bàn thắng đội tuyển quốc gia
Bàn thắng và kết quả của đội tuyển Bỉ được để đầu tiên

Danh hiệu

Câu lạc bộ
PSV
 KNVB Cup: 2011–12
 Johan Cruyff Shield: 2012

Napoli
 Coppa Italia: 2013–14, 2019–20
 Supercoppa Italiana: 2014

Galatasaray
 Süper Lig: 2022–23

Cá nhân
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Eendracht Aalst: 2005-06
 Cầu thủ xuất sắc nhất giải hạng nhì Hà Lan năm 2009

Đội tuyển quốc gia
Đội tuyển quốc gia Bỉ
Hạng ba World Cup 2018

Chú thích

Liên kết ngoài

 Thông tin về Dries Mertens trên trang web Goal.com
 Thông tin về Dries Mertens trên trang web Transfermarkt

Sinh năm 1987
Người Flemish
Cầu thủ bóng đá nam Bỉ
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Bỉ
Cầu thủ bóng đá SC Eendracht Aalst
Cầu thủ bóng đá AGOVV Apeldoorn
Cầu thủ bóng đá K.A.A. Gent
Cầu thủ bóng đá FC Utrecht
Cầu thủ bóng đá PSV Eindhoven
Cầu thủ bóng đá S.S.C. Napoli
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Tiền đạo bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá R.S.C. Anderlecht
Cầu thủ bóng đá Serie A
Vận động viên Vlaanderen
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hà Lan
Cầu thủ bóng đá nam Bỉ ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022


title: Sói đen

text:
Sói đen hay hắc lang là những con sói đột biến màu lông có sắc tố đen và mang trên mình bộ lông màu đen. Thực chất, sói đen chính là loài sói xám (Canis lupus). Sói đen là một trong những kẻ săn mồi biến đổi di truyền đầu tiên. Sói đen được phản ánh qua nhiều tiểu thuyết, phim ảnh, truyện tranh như là những cá thể đặc biệt trong đàn sói. Hình tượng những con ma sói thông thường là những con sói có lông đen.

Màu lông phổ biến của loài sói xám là màu trắng và xám, tuy nhiên trong số đó có một số ít con có bộ lông màu đen vô cùng đặc biệt. Sự thật đây không phải màu sắc tự nhiên của chúng. Một nghiên cứu năm 2008 của Đại học Stanford cho thấy một bộ gen đặc biệt quy định màu lông đen chỉ xuất hiện trên loài chó, do đó loài sói đen dường như là kết quả của sự lai tạo. Gen quy định màu đen của bộ lông này là gen trội, do đó nó được di truyền hầu hết cho các đời con. Tuy rằng loài sói đen không thể hiện là một thợ săn xuất sắc, nhưng chúng lại có hệ miễn dịch tốt hơn. Loài sói đen hầu như chỉ xuất hiện ở vùng lạnh giá của Bắc Mỹ.

Nguồn gốc

Sự lai tạp
Sói đen thực chất là một loài chó sói lai với những con chó nhà (wolf-dog hybridisation). Trong một sự kiện biến đổi tiến hóa khác thường, chó giao phối với chó sói từ ngàn năm trước đã truyền lại một đột biến gen mã hóa màu sắc lông đen cho tổ tiên của loài sói. Kết quả là, sói xám hay không còn mang màu lông xám nữa. Những con chó của những người Mỹ bản địa đầu tiên, đã góp phần vào sự đa dạng di truyền của những cá thể cùng họ hàng hoang dã theo một phương thức ảnh hưởng đến cả diện mạo cũng như sự tồn tại của cá thể nhận đột biến. Chó sói và chó nhà có chung con đường di truyền quyết định màu lông đen. Sói đen sẽ đổi sang màu xám khi về già.

Phân tích
Gen chịu trách nhiệm sản sinh màu lông đen ở chó có tên beta-defensin thuộc về một họ gen trước đây từng được cho là có liên quan trong việc chống lại sự nhiễm trùng. Một biến thể của gen khiến những con chó hay sói có màu lông vàng hoặc màu lông sáng, một đột biến làm mất 3 nucleotide khiến các con vật có màu lông đen. Protein quy định sự khác biệt trong màu sắc lông có liên quan đến sự viêm hay nhiễm trùng, do đó nó mang lại cho những con vật lông đen một lợi thế khác biệt so với tác động về mặt sắc tố của nó. Gen quy định lông đen mang bằng chứng về chọn lọc tích cực ở loài sói sống trong rừng, gen này là gen trội, con vật dù chỉ có một bản sao của gen đó cũng có lông đen. Trong số 14 con của cặp giao phối giữa sói đen và sói xám thì có 10 con sói nhỏ mang gen trội và có màu lông đen.

Kết quả

Tác động của hiện tượng này không chỉ đơn giản như là là sự hình thành những con sói đen, gần như trở thành đặc trưng của vùng Bắc Mỹ. Sự kiện cũng mang lại lợi thế chọn lọc so với những con sói màu lông sáng hơn ở các vùng có rừng rậm. Những con sói màu lông đen khá phổ biến ở các vùng rừng rậm tại Bắc Cực thuộc Canada so với số lượng sói lông đen ở các đài nguyên băng giá với tỷ lệ 62% và 7% trên tổng số quần thể.

Việc có lông đen mang lại lợi thế đặc biệt cho những con sói sống trong rừng, Sói đen chiếm số đông trong bầy đàn tại những cánh rừng Bắc Mỹ, trong khi sói trắng lại có số lượng nhiều hơn ở các lãnh nguyên trơ trụi vì chó sói phần lớn dựa vào khả năng ngụy trang để bảo vệ mình hay để gia tăng tỷ lệ đi săn thành công.

Đây là một đột biến đã được con người nuôi dưỡng dưới dạng chó nhà trong suốt hàng ngàn năm, nó không những đã xâm nhập vào quần thể hoang dã mà còn mang lại lợi ích cho chúng. Sự mất đi môi trường sống lãnh nguyên của loài sói có lẽ sẽ còn khuyến khích sự phát triển ngày một lan rộng của gen quy định lông đen.

Đột biến mang lại lợi ích cho những con sói vùng rừng rậm. Tiến hóa có thể bao gồm cả những hiện tượng trong đó đặc điểm được truyền lại theo những con đường không ngờ đến. Với môi trường lãnh nguyên được dự tính sẽ thu hẹp trong những năm tới đây do hiện tượng mở rộng rừng phương bắc liên quan đến sự nóng lên toàn cầu, màu lông đen có thể giúp sói xám thích nghi với sự thay đổi môi trường.

Thời điểm
Đột biến có khả năng được đưa vào gen chó sói nhờ chó nhà vào khoảng 10.000 đến 15.000 năm trước, tương đương với thời điểm những người Mỹ đầu tiên di cư qua eo biển Bering. Những người này có lẽ đã mang chó đi cùng, một vài con trong số đó có đột biến lông đen xuất hiện cách đây 50.000 năm. Việc chó nhà tiếp xúc với sói ở Bắc Mỹ đơn giản hơn là ở châu Âu. Lúc đó mật độ sói nhiều hơn còn những con chó nhà, giống như người, sống di trú.

Đột biến xảy ra ở quần thể chó sói trước khi chó nhà được thuần hóa cách đây khoảng 15.000 đến 40.000 năm và sau đó những con sói đen đã chết. Hoặc gen đột biến xuất hiện đầu tiên ở chó nhà và không xâm nhập vào quần thể hoang dã cho đến khi người Mỹ bản địa di cư từ châu Âu. Chưa thể biết được liệu có tồn tại con sói đen nào trước giai đoạn thuần chủng chó nhà hay không.

Chú thích

Tham khảo

 Fauna Boreali-americana, Or, The Zoology of the Northern Parts of British America: Containing Descriptions of the Objects of Natural History Collected on the Late Northern Land Expeditions, Under Command of Captain Sir John Franklin, R.N. By John Richardson, William Swainson, William Kirby Published by J. Murray, 1829
 The Natural History of Dogs: Canidæ Or Genus Canis of Authors. Including Also the Genera Hyæna and Proteles by Charles Hamilton Smith, Published by W.H. Lizars,... S. Highley,... London; and W. Curry, jun. and Co. Dublin., 1839
 Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge By Society for the Diffusion of Useful Knowledge (Great Britain), Published by C. Knight, 1833
 Field Sports of the North of Europe: Comprised in a Personal Narrative of a Residence in Sweden and Norway, in the Years 1827–28 by Llewelyn Lloyd, Published by H. Colburn and R. Bentley, 1831
 Domestic Annals of Scotland: From the Revolution to the Rebellion of 1745, by Robert Chambers, published by W. & R. Chambers, 1861
 The great and small game of India, Burma, and Tibet By Richard Lydekker Published by Asian Educational Services, 1996 ISBN 81-206-1162-4, 978-81-206-1162-7 416 pages
 A Natural History of the Globe: Of Man, of Beasts, Birds, Fishes, Reptiles, Insects, and Plants by Georges Louis Leclerc Buffon, John Wright, F.Z.S. John Wright, Published by Gray & Bowen, 1831
 Morton, Thomas (1972). New English Canaan: Or, New Canaan (Research Library of Colonial Americana). pp. p188. ISBN 0-405-03309-5.
 The Menageries: Quadrupeds, Described and Drawn from Living Subjects by James Rennie, Society for the Diffusion of Useful Knowledge (Great Britain). Contributor Charles Knight, William Clowes, Longman, Rees, Orme, Brown, and Green, Oliver & Boyd (Firm), published by Charles Knight, 1829
 American Natural History, by John Davidson Godman, Edition: 3, published by Hogan & Thompson, 1836

Họ Chó
Chó sói


title: Binta Masi Garba

text:
Binta Masi Garba (Sinh ngày 17 tháng 4 năm 1967) là tên của một chính khách và cũng là một doanh nhân người Nigeria. Từ năm 2015 tính đến hiện tại, bà giữ chức vụ thượng nghị sĩ của phía bắc bang Adamawa.

Thượng nghị sĩ Binta làm việc ở hạ viện liên bang 3 lần, từ năm 1999 đến năm 2011 và là chính trị gia đầu tiên phục vụ cho 2 liên bang khác nhau. Trong cuộc bầu cử nào năm 2015, bà là thượng nghị sĩ nữ duy nhất trong 19 bang phía bắc của Nigeria.

Lí lịch
Binta Masi Garba sinh ra trong một doanh trại quân đội, ba mẹ bà là người Higgi (một bộ lạc ở Michika, bang Adamawa) theo đạo Hồi giáo. Cha của bà là sĩ quan quân đội, tên là Garba Tumba. Từ năm 1975 đến năm 1981, bà học tại trường Army Children, sau đó bà học trung học. Từ năm 1981 đến năm 1987, bà học tại trường Goverment Day ở Kurmin Mashi, Nam Kaduna, bang Kaduna và tốt nghiệp với bằng GCE/WAEC ‘O’ Level. Tiếp đến bà học đại học bách khoa Kaduna và nhận bằng "OND Marketing" vào năm 1990 rồi lại nhận bằng "HND Marketing" vào năm 1997.

Trong cuộc bầu cử lần thứ 8 của Nigeria, đã có hơn 100 thượng nghị sĩ đắc cử nhưng chỉ có sáu người là nữ giới. Họ bao gồm bà, Monsurat Sunmonu đại diện cho bang Oyo, Stella Oduah và Uche Ekwunife cùng đại diện cho bang Anambra, Oluremi Tinubu và cuối cùng là Rose Okoji Oko.

Giải thưởng
Thượng nghị sĩ Binta đã đạt được nhiều giải thưởng, bao gồm:

 Giải Jaycees International Young Person Role Model 2002
 Giải PRS - The Women of Merit Gold
 Giải Prime International - Women in Leadership Merit vào tháng 5 năm 2002
 Giải Association of Market Women and Men, Abuja Role Model Sept 2002
 Giải Dame Publication - Nigerian Women (Role Model) - 2002
 Giải National Women Mobilization Committee - our Jewel (NAWOMCO)
 Giải Leadership Distinction (Most Distinguished Representatives)
 Giải Valuable Contribution minh chứng cho sự đóng góp để phát triển nền dân chủ ở Nigeria.
 Giải NCWS; Meritorious - 2016
 Giải Northern Youth Advocacy vì hòa bình và phát triển
 Giải WAELE/ARCELFA Pride of African Woman - 2016
 Giải National Lyrics & Singers Union Merit
 Giải Christian Association of Nigeria Youth Wing - 2016
 Giải Leadership Legislative (LLA) Thượng nghị sĩ của năm tại bang Adamawa - 2016
 Giải Modibbo Adama University of Technology – Yola of Excellence - 2016
 Giải Northeast Star Magazine Media Merit Chính khách nữ xuất sắc của năm - 2017
 Giải Sheroes Foundation Outstanding leadership - 2017
 Giải Association of Female Medical Laboratory Scientists of Nigeria để chứng minh cho sự phục vụ tận tâm cho cộng đồng - 2017

Tham khảo

Chính khách Nigeria
Nhân vật còn sống
Người Nigeria
Sinh năm 1967


title: Hydriomena literata

text:
Hydriomena literata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hydriomena


title: Buprenorphine/naloxone

text:
Buprenorphine/naloxone, được bán dưới tên thương hiệu Suboxone và các tên khác, là một loại thuốc kết hợp bao gồm buprenorphine và naloxone. Kết hợp với tư vấn, nó được sử dụng để điều trị rối loạn sử dụng opioid. Nó làm giảm các triệu chứng cai nghiện trong khoảng 24 giờ. Buprenorphin/naloxone có sẵn để sử dụng ở hai dạng khác nhau, đặt dưới lưỡi hoặc dán ở má.

Tác dụng phụ có thể bao gồm ức chế hô hấp (giảm nhịp thở), đồng tử nhỏ, buồn ngủ và huyết áp thấp. Nguy cơ quá liều của buprenorphin/naloxone thấp hơn so với methadone. Tuy nhiên, mọi người có nhiều khả năng ngừng điều trị bằng buprenorphine/naloxone hơn là với methadone. Methadone, hoặc buprenorphine đơn độc, thường được ưa thích khi cần điều trị trong khi mang thai.

Buprenorphine, ở liều thấp hơn, dẫn đến các tác dụng opioid thông thường; tuy nhiên, liều cao vượt quá một mức nhất định không dẫn đến tác dụng lớn hơn. Điều này được cho là dẫn đến nguy cơ quá liều thấp hơn một số opioid khác. Naloxone là một chất đối kháng opioid cạnh tranh và ngăn chặn tác dụng của các opioid khác (bao gồm cả buprenorphine) nếu được dùng bằng cách tiêm. Naloxone được hấp thu kém khi uống và nó được thêm vào để giảm nguy cơ người ta lạm dụng thuốc bằng cách tiêm. Tuy nhiên, lạm dụng bằng cách tiêm hoặc hít vào mũi vẫn xảy ra. Tỷ lệ lạm dụng thuốc này ở Hoa Kỳ dường như thấp hơn so với các loại thuốc opioid khác.

Công thức kết hợp đã được phê duyệt cho sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 2002. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn tính đến năm 2017 là từ 2,32 đến 3,15 đô la Mỹ mỗi ngày. Tại Vương quốc Anh, một liều tương tự có giá từ 0,90 đến 2,72 bảng mỗi ngày, theo dữ liệu năm 2015. Một phiên bản thuốc gốc đã được phê duyệt vào giữa năm 2018.

Tham khảo


title: Semiothisa lautusaria

text:
Semiothisa lautusaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

L


title: Stenoprora adelopis

text:
Stenoprora adelopis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Stenoprora


title: Royal Cambodian Air Force FC

text:
Không quân Hoàng gia Campuchia FC, là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp ở Campuchia. Câu lạc bộ đã từng chơi ở C-League vào những năm 2000, bộ phận hàng đầu của bóng đá Campuchia trong vài mùa trước khi nó bị xuống hạng. Câu lạc bộ là một chi nhánh của Không quân Hoàng gia Campuchia, mà lần lượt là một phần của Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Campuchia.

Tham khảo

Câu lạc bộ bóng đá Campuchia


title: Pencak Silat tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023

text:
Pencak silat là một trong những môn thể thao được tranh tài tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023 ở Campuchia. Môn Pencak Silat tại SEA Games 32 diễn ra từ ngày 06 tới ngày 12 tháng 05 năm 2023 tại Khu A Trung tâm Hội nghị Chroy Changvar.

Nội dung thi đấu
Môn Pencak Silat tại SEA Games 32 có tổng cộng 22 nội dung thi đấu: 11 dành cho nam và 5 dành cho nữ.

Dù có tới 16 nội dung thi đấu nhưng Pencak Silat tại SEA Games 31 vẫn gói gọn trong hai nội dung chính: biểu diễn và đối kháng.

- Các nội dung biểu diễn: cá nhân nam, cá nhân nữ, đôi nam, đôi nữ đồng đội nam, đồng đội nữ.

- Các nội dung đối kháng: các võ sĩ sẽ tranh tài ở 10 hạng cân đối kháng (8 hạng cân dành cho nam và 2 hạng cân dành cho nữ).

Chương trình thi đấu

Bảng huy chương

Bảng huy chương

Seni (quyền biểu diễn)

Tanding (đối kháng)

Nam

Nữ

Tham khảo

Nội dung thi đấu Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023
Môn thể thao tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Thể thao Việt Nam
Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023


title: Kị sĩ Bàn Tròn (phim)

text:
Kị sĩ Bàn Tròn () là một phim cổ trang do Richard Thorpe đạo diễn, xuất phẩm ngày 22 tháng 12 năm 1953 tại Bắc Mỹ và Tây Âu, sớm trở thành một trong những tác phẩm điện ảnh đặc trưng nhất về thời đại Arthur.

Lịch sử
Truyện phim phỏng theo một phần tác phẩm Cái chết vua Arthur (Le Morte Darthur) của Sir Thomas Malory.

Nội dung
 Phần 1: Arthur rút kiếm khỏi đe
 Phần 2: Lancelot gặp Elaine, Arthur, Modred và Guinevere
 Phần 3: Morgan và Modred lập mưu chống Arthur và Lancelot
 Phần 4: Nội chiến, cái chết Arthur và Modred, tiên tri về Thánh Tước

Kĩ thuật
Bộ phim được quay tại Dublin, Cornwall, Devon, Hertfordshire, Buckinghamshire năm 1953.

Sản xuất
 Tuyển lựa: Irene Howard
 Điều phối: Roy Parkinson, Dora Wright
 Phục trang: Roger K. Furse
 Hóa trang: Charles E. Parker, John Truwe, Joan Johnstone
 Phụ tá: Yakima Canutt, Jack Martin, Peter Price
 Âm nhạc: Alex Alexander, Victor Arno, Jakob Gimpel, Johnny Green, Virginia Majewski, Uan Rasey, Milton Raskin, Miklós Rózsa, Eugene Zador, Si Zentner

Diễn xuất

 Mel Ferrer... Vua Arthur
 Robert Taylor... Lancelot
 Ava Gardner... Guinevere
 Anne Crawford... Morgan Tiên Nữ
 Stanley Baker... Modred
 Felix Aylmer... Merlin
 Felix Aylmer... Elaine
 Gabriel Woolf... Percival
 Anthony Forwood... Gareth
 Robert Urquhart... Gawaine
 Niall MacGinnis... Lục kị sĩ
 Ann Hanslip... Nan
 Jill Clifford... Bronwyn
 Stephen Vercoe... Agravaine
 Julia Arnall... Chú hề
 John Brooking... Bedivere
 Michel de Lutry... Vũ công
 Valentine Dyall... Người kể truyện
 Gwendoline Evans... Enid
 Joyce Everson... Một mệnh phụ
 Roy Everson... Một kị nhân
 Peter Gawthorne... Đức giám mục
 Mary Germaine... Brigid
 Eileen Harvey... Một mệnh phụ
 Renee Heimer... Một mệnh phụ
 Lars Hensen... Chú hề
 Desmond Llewelyn... Truyền lịnh sứ
 Barry MacKay... Hộ vệ Lục kị sĩ
 Derek Tansley... Hộ vệ Lục kị sĩ
 Howard Marion-Crawford... Simon
 Henry Oscar... Vua Mark xứ Cornwall
 Patricia Owens... Phu nhân Vivien
 Roy Russell... Leogrance
 John Sherman... Lambert
 Alan Tilvern... Steward
 Ralph Truman... Vua Marr người Pict
 Martin Wyldeck... John
 Dana Wynter... Nô bộc của Morgan Tiên Nữ

A number of notable performers - the first two here appearing in several scenes and with several lines to speak - were uncredited. These include: Ralph Truman as King Marr of the Picts, Henry Oscar as King Mark of Cornwall, Desmond Llewelyn as a herald, and Patricia Owens as Lady Vivien. Valentine Dyall spoke the opening narration. Laurence Harvey was included as a cast member in an early edit of this article - and also on IMDb - but his participation in this film remains unconfirmed.

Hậu trường
The film had some sequences shot near lâu đài Tintagel, Cornwall, with local people as extras. Scenes for the first battle were shot at Luttrellstown Castle Estate in Co. Dublin, Ireland. Woodland scenes and the hawking scenes were shot at Ashridge Forest, Herts. The Torquilstone Castle set designed by Alfred Junge for Ivanhoe (1952) was expanded and re-dressed as Camelot. Most of the indoor filming was at MGM-British Studios, Borehamwood, Herts.

George Sanders was originally cast as Modred but fell ill prior to shooting and was replaced by Stanley Baker, who had just made an impression in The Cruel Sea (1953).

The film was apparently shot on Eastmancolor stock, like Quentin Durward (1955), but it was advertised only as being 'in COLOR magnificence'. [See poster on Infobox above.] The film itself credits no color process. IMDb attributes the prints to Technicolor's laboratory, but it is not listed as one of the corporation's film prints in Fred E Basten's book Glorious Technicolor.

Ảnh hưởng
 Dell Four Color #540 (March 1954). Full-color photo-cover • 34 pages, 33 in full-color • Drawn by Dick Rockwell • Copyright 1954 by Loew's Incorporated [Authorised movie tie-in]

Công chiếu
According to MGM records, the film earned $4,518,000 in the US and Canada and $3,578,000 elsewhere, resulting in a profit of $1,641,000. Rotten Tomatoes, a review aggregator, gives Knights of the Round Table reports that 67% of six surveyed critics gave the film a positive review; the average rating was 6/10.

Moreover, Kị sĩ Bàn Tròn has received mixed reviews from the majority of critics. The New York Times Bosley Crowther found Kị sĩ Bàn Tròn to be a refreshing, enjoyable film that resembled "a spectacular, richly costumed Western film", stating that the new CinemaScope technology brought the film to life. Decent Films Guide reviewer Steven D. Greydanus gave the film a "B", stating, "a solid adaptation of the King Arthur legend, Knights of the Round Table benefits from its colorful pageantry and strongly Christian milieu, including a royal Catholic wedding and a transcendent moment of revelation involving the Holy Grail."

 Nam Phi Singapore Việt Nam

Vinh danh
Kị sĩ Bàn Tròn was nominated for two Academy Awards for Best Art Direction-Set Decoration, Color (Alfred Junge, Hans Peters, John Jarvis) and Sound Recording (A. W. Watkins). It was also nominated for the Grand Prix at the 1954 Cannes Film Festival.

Xem thêm

 Kị sĩ Bàn Tròn
 Truyền thuyết Arthur

Tham khảo

Tài liệu
 Knights of the Round Table: A story of king Arthur - Text based on the Metro-Goldwyn-Mayer film (Ward, Lock • London và Melbourne) [1954]

Tư liệu

Phim của MGM
Phim Mỹ
Phim cổ trang Mỹ
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim cổ trang Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim về truyền thuyết Arthur
Phim lấy bối cảnh ở thời kỳ Trung Cổ
Phim võ hiệp
Phim tiếng Anh
Phim năm 1953


title: Jordan Teze

text:
Jordan Teze (sinh ngày 30 tháng 9 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá người Hà Lan thi đấu ở vị trí hậu vệ phải cho PSV.

Sự nghiệp quốc tế
Anh đại diện Hà Lan thi đấu tại Giải vô địch bóng đá U-17 châu Âu 2016 và Giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu 2021, cả hai giải đấu Hà Lan đều lọt vào bán kết.

Cuộc sống cá nhân
Sinh ra ở Hà Lan, nhưng Teze là người gốc Congo.

Danh hiệu
PSV Eindhoven
Johan Cruyff Shield: 2021

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Hà Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Hà Lan
Cầu thủ bóng đá PSV Eindhoven
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Eredivisie
Cầu thủ bóng đá Eerste Divisie


title: Spilosoma milloti

text:
Spilosoma milloti là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilosoma


title: Anomis fulvida

text:
Anomis fulvida là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anomis


title: Gặp gỡ Triều Tiên – Hàn Quốc – Hoa Kỳ tại DMZ 2019

text:
Hội nghị thượng đỉnh Bắc Triều Tiên-Hoa Kỳ tại DMZ năm 2019 là một hội nghị thượng đỉnh một ngày được tổ chức tại Khu phi quân sự Triều Tiên giữa Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in, sau Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Osaka, Nhật Bản năm 2019. Tổng thống Trump bước qua biên giới lúc 3:45 PM (GMT + 9) ngày 30 tháng 6, đánh dấu lần đầu tiên một tổng thống Hoa Kỳ đương chức đặt chân lên đất Bắc Triều Tiên. Ivanka Trump (con gái của tổng thống Trump) và chồng là Jared Kushner, cũng tham dự hội nghị thượng đỉnh với tư cách là cố vấn cho Trump, với Ivanka tổ chức một cuộc họp truyền hình sau đó với Kim.

Bối cảnh

Một số tổng thống Hoa Kỳ khác trước đây đã đi đến Khu phi quân sự Triều Tiên (DMZ) và nhìn thấy Triều Tiên qua ống nhòm, nhưng trước đó không ai gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên hoặc thực sự bước chân lên lãnh thổ Bắc Triều Tiên.

Thông báo
Vào ngày 24 tháng 6 năm 2019, Nhà Xanh xác nhận rằng Trump sẽ có chuyến thăm Hàn Quốc vào ngày 30 tháng 6 và Nhà Trắng đang cố gắng sắp xếp một chuyến thăm tới Khu phi quân sự Triều Tiên. Vào ngày 29 tháng 6, trước khi rời Nhật Bản đến Hàn Quốc, Trump đã đề cập trên Twitter: "Nếu Chủ tịch Kim của Bắc Triều Tiên nhìn thấy điều này, tôi sẽ gặp ông ấy tại biên giới / DMZ chỉ để bắt tay và nói Xin chào (?)!". Trong thời gian hội nghị thượng đỉnh Hàn Quốc-Hoa Kỳ, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in tuyên bố rằng ông Trump sẽ gặp ông Kim trong chuyến thăm tại DMZ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  NBC News Đã phát trực tuyến vào 30 thg 6, 2019
 Donald Trump twitter: Leaving South Korea after a wonderful meeting with Chairman Kim Jong Un. Stood on the soil of North Korea, an important statement for all, and a great honor!

Sự kiện ngoại giao
Quan hệ Hoa Kỳ-Bắc Triều Tiên
Hội nghị năm 2019
Hoa Kỳ năm 2019
Chính trị thập niên 2010
2
Quan hệ quốc tế thế kỷ 21
2
Sự kiện tháng 6
Kim Jong-un
Donald Trump
Hwanghae Bắc
Gyeonggi


title: Rhodostrophia wilemani

text:
Rhodostrophia wilemani là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rhodostrophia


title: Smidtia zimini

text:
Smidtia zimini là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Smidtia


title: Vivo (phim)

text:
Vivo là phim điện ảnh hài ca nhạc hoạt hình máy tính của Mỹ năm 2021 do Sony Pictures Animation sản xuất. Bộ phim do Kirk DeMicco đồng đạo diễn cùng với Brandon Jeffords, từ phần kịch bản do DeMicco và Quiara Alegría Hudes chấp bút, với cốt truyện chính dựa trên ý tưởng ban đầu của Peter Barsocchini. Các bài hát trong phim đều được sáng tác bởi Lin-Manuel Miranda – người đồng thời cũng đảm nhiệm vai trò lồng tiếng cho nhân vật chính của tác phẩm. Phim còn có sự tham gia lồng tiếng của Ynairaly Simo, Zoe Saldana, Juan de Marcos González, Michael Rooker, Brian Tyree Henry, Nicole Byer và Gloria Estefan. Đây là tác phẩm điện ảnh ca nhạc đầu tiên của Sony Pictures Animation.

Bộ phim lần đầu tiên được Miranda giới thiệu cho DreamWorks Animation vào năm 2010 nhưng đã bị hủy bỏ do công ty tái cơ cấu vào năm 2015. Sau đó dự án đã được Sony Pictures Animation hồi sinh và bật đèn xanh vào ngày 14 tháng 12 năm 2016. Tất cả các bài hát trong album được sáng tác bởi Lin-Manuel Miranda, còn phần nhạc nền đều do Alex Lacamoire biên soạn.

Vivo được phát hành tại một số rạp chiếu chọn lọc vào ngày 30 tháng 7 năm 2021 và bắt đầu được phát trên nền tảng Netflix vào ngày 6 tháng 8 năm 2021. Bộ phim nhận được đánh giá tích cực từ các nhà phê bình, đặc biệt cho phần hoạt hình, lồng tiếng và các bài hát nhạc phim.

Nội dung
Ở Havana, Cuba, Andrés Hernández và chú gấu mèo Vivo của ông thường biểu diễn nhạc cùng nhau ở quảng trường thành phố. Một ngày sau buổi biểu diễn, Andrés nhận được một lá thư từ Marta Sandoval, một người bạn cũ của ông, thông báo rằng cô sẽ từ giã sự nghiệp âm nhạc của mình. Bức thư mang đến cơ hội cho cả hai hội ngộ tại nhà hát Mambo Cabana ở Miami, Florida, và cũng là dịp để Andrés thổ lộ lời yêu với Marta rằng ông yêu cô. Vivo, hài lòng với cuộc sống của họ ở Cuba, miễn cưỡng giúp Andrés. Sáng hôm sau, Andrés qua đời trong giấc ngủ và đêm đó, lễ tang được tổ chức tại quảng trường, với cháu dâu của Andrés là Rosa cùng cô con gái Gabi – trước khi họ trở về nhà ở Key West, Florida.

Xấu hổ vì sự miễn cưỡng trước đó của mình, Vivo thề sẽ đưa Marta nghe bài hát tỏ tình của Andrés. Cậu tới Key West với Gabi và Rosa. Gabi xúc động khi phát hiện ra Vivo đang giấu đồ của mình. Gabi tìm thấy bài hát của Andrés và đồng ý giúp Vivo giao bài hát cho Marta. Giả vờ tham dự một buổi bán bánh quy trong thị trấn, Gabi và Vivo mua vé xe buýt để đến buổi biểu diễn của Marta, nhưng họ bị chặn lại bởi hội nữ hướng đạo sinh The Sand Dollars, chúng tỏ ra quan tâm đến Vivo. Gabi và Vivo cố gắng trốn thoát khỏi chúng và bị lỡ xe buýt. Cả hai tới Everglades rồi bị chia cắt bởi một cơn mưa bão kinh hoàng và làm mất bài hát.

Trong khi tìm kiếm Gabi, Vivo tình cờ gặp được một chú cò thìa hồng tên Dancarino – đang gặp thất bại trong việc tìm kiếm một nửa của đời mình. Với sự giúp đỡ của Vivo, anh giành được trái tim của Valentina. Cả hai sau đó đã giải cứu Vivo khỏi một con trăn Miến Điện tên Lutador. Trong khi đó, Gabi phát hiện ra cô bé đã bị nhóm The Sand Dollars theo dõi và bọn họ đang cầm bài hát của Andrés. Khi các cô gái bị Lutador tấn công, Vivo đã cứu chúng, nhưng tờ bài hát đã bị rách trong quá trình này. Tuyệt vọng, Vivo tính quay lại Cuba cho đến khi nhận ra mình và Gabi có thể sáng tác lại bài hát, vì cậu còn nhớ giai điệu và Gabi nhớ lời bài hát. Cùng nhau, họ đến Miami tìm kiếm Marta – cô đã biết về cái chết của Andrés và từ chối lên sân khấu.

Gabi và Vivo lẻn vào trong Mambo Cabana, nhưng Gabi không thể vào và bảo Vivo hãy tiếp tục mà không có cô bé. Cô bé sớm bị bắt bởi đội an ninh và người mẹ đang tức giận của mình. Vivo tìm thấy Marta đang than khóc; cô đã nhận ra Vivo từ bức ảnh cáo phó của Andrés và cầm tờ bài hát lên. Cảm động trước bài hát, Marta như được hồi sinh và quyết định bước lên sân khấu. Vivo sau đó xác định vị trí của Gabi và Rosa, hai người đang tranh cãi khi lái xe trở về nhà. Gabi rơi nước mắt chia sẻ cảm xúc của mình; vô cùng xúc động, Rosa trấn an con gái và đưa Gabi và Vivo quay lại buổi hòa nhạc đúng Marta chơi bài hát của Andrés. Vivo quyết định ở lại Florida với Gabi và Rosa. Gabi và Vivo đã tổ chức buổi biểu diễn của riêng họ trong thành phố với Marta, để giải trí cho đám đông.

Lồng tiếng

 Lin-Manuel Miranda vai Vivo, chú gấu mèo ca sĩ kiêm nhạc sĩ
 Ynairaly Simo vai Gabi, cháu gái của Andrés, một cô bé năng động và lập dị với năng khiếu hát nhạc và đọc rap
 Zoe Saldana vai Rosa, mẹ của Gabi và là cháu dâu của Andrés
 Juan de Marcos González vai Andrés, ông chủ quá cố của Vivo và là ông nội của Gabi
 Brian Tyree Henry và Nicole Byer vai Dancarino và Valentina, một cặp đôi cò thìa hồng. Aneesa Folds lồng tiếng giọng hát của Valentina
 Michael Rooker vai Lutador, một con trăn Miến Điện phản diện không thích tiếng ồn
 Gloria Estefan vai Marta Sandoval, người bạn cũ và mối tình đơn phương của Andrés, hiện là nữ ca sĩ huyền thoại biểu diễn tại Hoa Kỳ
 Katie Lowes, Olivia Trujillo và Lidya Jewett vai The Sand Dollars, một bộ ba nữ hướng đạo sinh tốt bụng nhưng cố chấp. Tên của chúng lần lượt là Becky, Eva và Sarah. Bri Holland, Alana de Fonseca và Jada Banks-Mace lồng tiếng phần giọng hát của ba cô bé
 Christian Ochoa vai Montoya, bạn của Andrés
 Brandon Jeffords vai ông Henshaw, một khách hàng của The Sand Dollars
 Gloria Calderón Kellett vai Gloria, quản lý sân khấu của Marta
 Leslie David Baker vai Bob, một tài xế xe buýt ở Florida
 Aaron LaPlante vai chú chó Key West
 Rich Moore vai một chú cự đà
 Danny Pino vai hành khách trên xe buýt
 Tessie Santiago vai người bán vé

Sản xuất

Phát triển
Nguồn gốc của bộ phim bắt nguồn từ năm 2010, khi DreamWorks Animation tiếp cận Lin-Manuel Miranda để phát triển dự án sau thành công của vở nhạc kịch In the Heights. Tuy nhiên do bị tái cơ cấu vào năm 2015, DreamWorks cuối cùng từ bỏ dự án. Ngày 14 tháng 12 năm 2016, Sony Pictures Animation mua lại dự án từ DreamWorks và phát triển dưới tên Vivo, dựa trên ý tưởng ban đầu của Peter Barsocchini, với Kirk DeMicco đảm nhiệm vị trí đạo diễn, Lisa Stewart sản xuất, Laurence Mark giữ vai trò giám đốc sản xuất và Quiara Alegría Hudes viết kịch bản từ phần cốt truyện của Barsocchini. Ngày 12 tháng 6 năm 2019, Kristine Belson xác nhận tại Liên hoan phim hoạt hình quốc tế Annecy 2019 rằng Rich Moore sẽ tham gia dự án với tư cách đồng sản xuất và Roger Deakins sẽ là nhà cố vấn hình ảnh của bộ phim. Phần hoạt hình 2D do James Baxter đảm nhiệm trong khi phần hoạt hình chính do Sony Pictures Imageworks thực hiện. Dàn diễn viên lồng tiếng được công bố vào ngày 26 tháng 4 năm 2021.

Âm nhạc
Ngày 14 tháng 12 năm 2016, có nguồn tin tiết lộ rằng Lin-Manuel Miranda sẽ viết tổng cộng 11 bài hát cho bộ phim. Ngày 26 tháng 4 năm 2021, một nguồn tin khác cho biết người cộng sự thường xuyên của Miranda là Alex Lacamoire sẽ tham gia dự án dưới tư cách vừa là nhà soạn nhạc vừa là nhà giám đốc sản xuất âm nhạc. Album nhạc phim bao gồm bài hát "My Own Drum (Remix)" do Ynairaly Simo và Missy Elliott thể hiện.

Tất cả các bài hát trong album được sáng tác bởi Lin-Manuel Miranda, còn phần nhạc nền đều do Alex Lacamoire biên soạn.

Phát hành
Ngày 14 tháng 12 năm 2016, một nguồn tin xác nhận bộ phim sẽ dự kiến ra rạp vào ngày 18 tháng 12 năm 2020. Tới ngày 26 tháng 1 năm 2018, ngày ra rạp của bộ phim đã được chuyển sang sớm hơn một tháng trước đó – ngày 6 tháng 11 năm 2020. Ngày 1 tháng 11 năm 2019, ngày phát hành tại rạp của bộ phim lại được dời sang ngày 16 tháng 4 năm 2021, rồi sau đó lại bị trì hoãn đến ngày 4 tháng 6 năm 2021 do những ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Tới ngày 26 tháng 4 năm 2021, Sony thông báo hủy bỏ kế hoạch phát hành tại rạp và cấp phép bản quyền phim cho Netflix, trong đó Sony vẫn giữ lại bản quyền cho các dịch vụ giải trí tại gia, truyền hình tuyến tính và bản quyền phân phối tại thị trường Trung Quốc. Phim được công chiếu tại một số rạp chiếu chọn lọc vào ngày 30 tháng 7 năm 2021 và trên Netflix vào ngày 6 tháng 8 năm 2021.

Đón nhận

Lượt xem trực tuyến
Vivo là bộ phim có lượt xem cao nhất trên Netflix trong tháng 8, với 493 triệu phút trong tuần đầu tiên phát hành, tương đương với khoảng 5,7 triệu lượt xem trong tuần từ ngày 2 tháng 8 đến ngày 9 tháng 8. Netflix xác nhận trong báo cáo thu nhập quý 3 năm 2021 rằng 46 triệu tài khoản đã xem bộ phim.

Đánh giá chuyên môn
Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, phim nhận được 87% lượng đồng thuận dựa theo 98 bài đánh giá, với điểm trung bình là 6,8/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí rằng: "Vivo mang đến một vài điều bất ngờ, và chuyến phiêu lưu hoạt hình hấp dẫn này càng được làm sống động hơn bao giờ hết nhờ những bài hát hấp dẫn do ngôi sao Lin-Manuel Miranda đóng góp." Trên trang Metacritic, phần phim đạt số điểm 66 trên 100, dựa trên 22 nhận xét, chủ yếu là những lời khen ngợi.

Maya Phillips của The New York Times khen ngợi giọng hát của Miranda và nhận xét: "Các bài hát của Miranda sở hữu các đoạn rap nhanh vốn là đặc trưng của anh, cùng với sự thay đổi nhịp độ nhanh cùng sự kết hợp nhiều thể loại nhạc khác nhau. Bài hát của Gabi, "My Own Drum", với phần rap giống Nicki Minaj và auto-tune, chính là bài hát mà tôi chưa từng nghĩ mình sẽ cần nó trong đời. Vivo luôn có những thứ dễ thương [...]. Nhưng, tất cả chúng ta đều biết, nhịp nhạc vẫn sẽ mãi vang lên." Brian Lowry của CNN cũng đồng tình với Phillips và bình luận: "Lin-Manuel Miranda mang những kỹ năng xuất sắc trên sân khấu của mình vào một bộ phim hoạt hình khác trong Vivo, một câu chuyện tình yêu ngọt ngào và nhẹ nhàng được xây dựng quanh một chú gấu mèo tháo vát." Benjamin Lee của The Guardian đã đánh giá bộ phim 3 trên 5 sao và bình luận: "Nhưng trong khi Vivo chia sẻ vẻ đẹp rực rỡ [...] của sản phẩm mới nhất từ Sony, thì nó lại thiếu nhiều thứ khác, một cuộc phiêu lưu nhạc kịch ngọt ngào đầy màu sắc nhưng lại không đủ ngọt ngào và đầy màu sắc đến vậy, những niềm vui đơn giản sẽ lụi tàn ngay khi phần âm nhạc dừng lại."

Petrana Radulovic của Polygon thì chỉ trích bộ phim nhiều hơn và nhận định mặc dù âm nhạc "chắc chắn là một trong những điểm nổi bật của bộ phim," thì những sai lệch về âm nhạc trong phim khiến tác phẩm có cảm giác "giống như một phiên bản hoạt hình của vở Hamilton." Dù chỉ trích phần cốt truyện, cây viết này vẫn dành lời khen ngợi cho phong cách hoạt hình cũng như phần hình ảnh của bộ phim: "tất cả kết hợp với nhau thành một bản giao hưởng tuyệt đẹp". David Ehrlich của IndieWire đã cho bộ phim điểm C và nhận định: "Đây là tiền đề thú vị cho một cuộc phiêu lưu tuyệt vời và là bài học quý giá cho những đứa trẻ khi nhận ra rằng "hiện tại" không phải là "mãi mãi". Vấn đề duy nhất là Vivo ngày càng trở nên bình thường và đáng quên khi bộ phim tiếp diễn." Peter Debruge của Variety thì đánh giá bộ phim với phần tích cực hơn khi cho rằng "bộ phim tự hào với phần hình ảnh phong phú, chuyên nghiệp của phong cách hoạt hình máy tính hạng nhất, ngay cả khi Vivo được thực hiện theo phong cách bình thường hơn là những tác phẩm đột phá gần đây của [Sony Pictures Animations] như Nhà Mitchell đối đầu với máy móc và Người Nhện: Vũ trụ mới. Phần thiết kế nhân vật đều ổn, nếu không muốn nói là rất tạo cảm hứng."

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim hãng Sony Pictures Animation
Phim hoạt hình hãng Columbia Pictures
Phim Columbia Pictures
Phim hài ca nhạc Mỹ
Phim hoạt hình máy tính Mỹ
Phim Mỹ
Phim năm 2021
Phim tiếng Anh
Phim hoạt hình về động vật
Phim lấy bối cảnh ở Florida
Phim lấy bối cảnh ở Havana
Phim lấy bối cảnh ở Miami
Phim ca nhạc hoạt hình


Bắn cung tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021 dự kiến sẽ được tổ chức từ ngày 14 đến 19 tháng 05 năm 2022 tại Hà Nội, Việt Nam. Sẽ có 10 nội dung được thi đấu ở môn Bắn cung tại SEA Games 31.

Nội dung thi đấu
Môn bắn cung sẽ bao gồm mười nội dung: bốn nội dung nam, bốn nội dung nữ và hai nội dung hỗn hợp:

Cá nhân cung 1 dây: nam, nữ
Đồng đội cung 1 dây: nam, nữ, hỗn hợp
Cá nhân cung 3 dây: nam, nữ
Đồng đội cung 3 dây: nam, nữ, hỗn hợp

Chương trình thi đấu
Bắn cung tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021 sẽ được diễn ra từ ngày 14 đến ngày 19 tháng 05 năm 2022.

Bảng tổng sắp huy chương

Danh sách huy chương

Cung một dây

Cung ba dây

Tham khảo

Nội dung thi đấu Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021
Môn thể thao tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Thể thao Việt Nam


title: Maeno Takanori

text:
là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản thi đấu cho Ehime FC.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ
Cập nhật đến ngày 23 tháng 2 năm 2017.

1Bao gồm Giải bóng đá vô địch Suruga Bank.

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Kashima Antlers
Giải bóng đá vô địch Suruga Bank (1): 2013

Tham khảo

Liên kết ngoài
Profile at Albirex Niigata
J. League (#7)

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Ehime FC
Cầu thủ bóng đá Kashima Antlers
Cầu thủ bóng đá Albirex Niigata
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J2 League


title: Idaea miranda

text:
Idaea miranda là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

M


title: Lumbricus terrestris

text:
Lumbricus terrestris là một loài giun đất lớn có phạm vi sinh sống trên toàn thế giới (cùng với nhiều loài giun đất khác). Ở vài khu vực mà nó là loài xâm lấn, nó gây hại cho các loài giun đất bản địa.

Liên kết ngoài

Types of Earthworms - New Zealand
Earthworm Research Group (at the University of Central Lancashire):Frequently Asked Questions
NNZ-Nightcrawler
The microfungal community of Lumbricus terrestris middens in a Linden (Tilia cordata) forest (PDF)
Exotic Earthworms in Minnesota Hardwood Forests (PDF)

Động vật được mô tả năm 1758
Lumbricidae


title: Phạm Văn Quang

text:
Phạm Văn Quang là kiểm sát viên cao cấp Việt Nam. Ông hiện giữ chức vụ Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hải Dương.

Tiểu sử
Phạm Văn Quang là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Vào ngày 16 tháng 6 năm 2015, Phạm Văn Quang, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hải Dương, được Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam Trần Công Phàn trao quyết định số 98,99/QĐ-VKSTC ngày 9/6/2015 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam bổ nhiệm giữ chức vụ Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hải Dương nhiệm kỳ 5 năm kể từ ngày 15/6/2015 thay cho ông Nguyễn Huy Thái nghỉ hưu.

Chiều ngày 28 tháng 10 năm 2015, tại Đại hội đảng bộ tỉnh Hải Dương lần thứ XVI nhiệm kỳ 2015-2020, Phạm Văn Quang, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hải Dương, được bầu vào Ban chấp hành đảng bộ tỉnh Hải Dương nhiệm kỳ 2015-2020 với tỷ lệ phiếu bầu 97,7 %.

Ngày 3 tháng 4 năm 2016, Phạm Văn Quang, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hải Dương, được trao quyết định bổ nhiệm chức danh kiểm sát viên cao cấp.

Tham khảo

Người họ Phạm tại Việt Nam
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hải Dương
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Việt Nam đương nhiệm
Kiểm sát viên cao cấp Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam


title: Stictopisthus longicornis

text:
Stictopisthus longicornis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Stictopisthus


title: Diphyus platyaspis

text:
Diphyus platyaspis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Diphyus


title: Strangalia hondurae

text:
Strangalia hondurae là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Strangalia


title: Maria Ciunelis

text:
Maria Ciunelis (sinh ngày 28 tháng 6 năm 1961 tại Ostróda, Ba Lan) là một diễn viên và nhà biên kịch người Ba Lan.

Tiểu sử
Maria Ciunelis tốt nghiệp Học viện nghệ thuật sân khấu quốc gia Aleksander Zelwerowicz (PWST) ở Warsaw vào năm 1984. Từ năm 1984 đến năm 1985, bà diễn xuất trên sân khấu của Nhà hát Ba Lan ở Warsaw, và từ năm 1985, bà làm diễn viên của Nhà hát Ateneum.

Ngoài sự nghiệp diễn xuất trên sân khấu, các bộ phim điện ảnh và truyền hình nổi tiếng nhất gắn liền với tên tuổi của Maria Ciunelis bao gồm: Dziewczeta z Nowolipek (1986) trong vai Frank, Oficer (phiên bản 2004, 2006 và 2008 của đạo diễn Maciej Dejczer) trong vai Maciołowska, hay phim 7 uczuć (2018) trong vai Teresa Prawicz.

Maria Ciunelis còn được biết đến với vai trò là một nhà biên kịch. Bà là đồng tác giả kịch bản của sê-ri phim lịch sử Koroną królowej (từ năm 2015).

Năm 2014, Maria Ciunelis được Bộ Văn hóa và Di sản Quốc gia (Ba Lan) trao tặng Huy chương đồng Huy chương Công trạng về văn hóa - Gloria Artis vì những cống hiến nổi bật trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật và hoạt động văn hóa.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1961
Nhân vật còn sống
Diễn viên Ba Lan


title: Onthophagus elgoni

text:
Onthophagus elgoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

E


title: Zoodes nilgiriensis

text:
Zoodes nilgiriensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Zoodes


title: Anisoyl chloride

text:
nhỏ|300x300px|Đồng phân vị trí của anisoyl chloride: ortho (2-metoxybenzoyl chloride), meta (3-metoxybenzoyl chloride) và para (4-metoxybenzoyl chloride)
Anisoyl chloride (còn gọi là metoxybenzoyl chloride) là một acyl halide, cụ thể là acyl chloride thơm, và có thể được tạo thành từ axit anisic bằng cách thay thế một nhóm hydroxyl của axit carboxylic bằng một nhóm chloride. Có ba dạng đồng phân: dạng ortho-, meta- và para-. Cấu trúc của chúng khác nhau ở dạng thay thế arene — vị trí của nhóm metoxy trên vòng so với acyl halide.

Tham khảo

 National Institute of Standards and Technology (NIST) reference data for anisoyl chloride

Dẫn xuất benzen
Acyl chloride
Ether phenol


title: Lê Tuấn Anh

text:
Lê Tuấn Anh có thể là:
 Lê Tuấn Anh (diễn viên)
 Lê Tuấn Anh (nghệ sĩ vĩ cầm)
 Lê Tuấn Anh (nhà sản xuất âm nhạc, nghệ danh Masew)


title: Vương quốc Bagratuni

text:
Vương quốc Bagratuni hay Armenia thời nhà Bagratuni (tiếng Armenia cổ: , chuyển tự Bagratuneats Hayastan) (các tên khác Vương quốc Ani, Armenia Bagratuni, Vương quốc Shirak) là một nhà nước phong kiến Armenia tồn tại từ năm 885 đến năm 1045.

457 năm sau khi Đại Armenia sụp đổ, Ashot I thành lập vương quốc dưới triều đại Bagratuni trong bối cảnh Đế quốc Đông La Mã và Khalip Hồi giáo đang cạnh tranh chiến lược với nhau. Nhà Bagratuni đã khôi phục lại danh xưng chủ quyền "Đại Armenia" làm tên chính thức.

Vương quốc Armenia được phục hồi đánh dấu sự khởi đầu "thời đại hoàng kim" mới trong lịch sử Armenia. Vương quốc đạt đến đỉnh cao vào thế kỷ 10-11 dưới thời trị vì của Gagik I. Năm 1045, Đông La Mã chiếm được kinh đô Ani khiến vương quốc cáo chung và chia tách thành các lãnh địa nhỏ hơn.

Nguồn gốc

Năm 387, người Armenia mất địa vị cư dân quốc gia độc lập khi Đại Armenia bị chia cắt giữa Đế quốc La Mã và Ba Tư nhà Sasan. Phần phía Tây nhỏ hơn nằm dưới quyền cai trị của La Mã. Phần chính thuộc về Ba Tư, các vua người Armenia từ triều đại Aršakuni tiếp tục cai trị cho đến năm 428. Sau thời Hỏa giáo áp bức, đến giữa thế kỷ thứ 7, Armenia lại rơi vào tay người Ả Rập. Trong suốt thế kỷ 8-9, người Armenia liên tục nổi dậy chống lại ách thống trị Ả Rập. Bối cảnh đầu thế kỷ 9 đã tạo ra những điều kiện tiên quyết thực sự cho việc khôi phục vương quốc Armenia.

Từ đầu thế kỷ thứ 9, Khalip nhà Abbas bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu dần dẫn tới sụp đổ về sau. Khalip suy yếu không còn cai trị nổi đã kéo theo chính sách linh hoạt hơn cho Armenia. Năm 804, khalip trao quyền cho thân vương Ashot Msaker (Kẻ ăn nuốt) cai trị Armenia. Khalip cũng phong cho con trai ông là Bagrat II Bagratuni danh hiệu batrīg al-bātdriga tức "chúa các chúa" trên toàn bộ tiểu vương quốc Armenia. Trước việc người Armenia ngày càng bất tuân, khalip sai Bugha al-Kabir dẫn quân chinh phạt vào năm 851-852, nhưng người Ả Rập đã không thể hiện được sức mạnh qua cuộc hành quân này. Ibn al-Athir viết:

Tình hình khiến khalip hiểu rằng phải dựa vào giới quý tộc Armenia, đặc biệt là nhà Bagratuni. Ngay từ nửa sau thế kỷ 9, trong quá trình đấu tranh chống nền thống trị của Ả Rập, Armenia có xu hướng thống nhất thành một quốc gia. Năm 862, gia tộc Bagratuni đã thâu tóm hầu hết các lãnh thổ Armenia thuộc quyền khalip. Về sau, khalip Al-Musta'in công nhận Ashot Bagratuni là batrīg al-bātdriga trên toàn Armenia, gồm cả các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất. Phó vương Ả Rập ở Armenia Alī ibn Yaḥyā al-Armanī đích thân đề nghị phong tước vị này cho Ashot. Ashot I cũng được quyền thu thuế. Nếu đến cuối thế kỷ 8, tổng số tiền mà Armenia cống nạp là 13 triệu dirham, thì riêng đến giữa thế kỷ 9 chỉ là 4 triệu, phần lớn tiền thuế được giữ lại trong nước để phát triển kinh tế. Đông La Mã cũng cố gắng kéo Armenia về phía mình, lợi dụng giáo lý tôn giáo của Thượng phụ Constantinopolis Photius I để giáo hội Armenia chấp nhận Nhị tính thuyết. Khoảng năm 862, công đồng do katholicos Zakaria I Dzagetsi họp tại Nhà thờ Shirakavan khước từ điều này, nhưng Ashot đề xuất liên minh chính trị với Đông La Mã. Theo sử gia trung cổ Areveltsi, "Ashot chỉ thiếu vương miện, thứ mà các thân vương Armenia mơ tưởng". Năm 875, giới quý tộc Armenia tôn Ashot lên làm vua.

Giai đoạn Ả Rập thống trị không dẫn đến bất kỳ thay đổi lớn nào về thành phần dân cư tại Armenia. Như Encyclopaedia Hồi giáo ghi nhận dân Armenia bản địa vẫn chiếm đa số.

Lịch sử tổng quan

Cuối thế kỷ 9 - nửa đầu thế kỷ 10
Năm 885, Al-Mu'tamid của Khalip Ả Rập và Basíleios I đại diện cho Đông La Mã công nhận Aramenia độc lập, trao ngôi báu cho Ashot Bagratuni. Tuyên cáo pháp lý này hợp lý hóa xác nhận nền độc lập thực tế của Armenia thực ra đã có được từ thập niên 860. Ashot I được katholicos Gevorg II Garnetsi đội miện phong vương tại kinh đô Bagaran. Khoảng 450 năm sau khi Đại Armenia sụp đổ, nhà nước Armenia được khôi phục. Sử gia thời Bagratuni Stepanos Taronetsi gọi đây là "Lần đổi mới thứ ba của vương quốc Armenia nhờ vào Ashot Bagratuni". Sử gia Mkhitar Ayrivanetsi cũng viết: "Năm 885, Ashot Bagratuni lên trị vì Armenia sau thời Aršakuni 434 năm." Còn Tovma Metsopetsi viết: "Sau nhà Aršakuni, họ (nhà Bagratuni) trở thành vua [dân] Ani và các dân Armenia khác."

Nằm trong lưu vực sông Axuryan, Shirak () trở thành trung tâm quốc gia. Ashot Đại đế không chỉ cố gắng thống nhất Armenia mà còn cả miền đông Gruzia với Albania. Ông đã thu được một lãnh thổ rộng lớn, biên giới Armenia mở rộng về phía nam đến quanh Hồ Van, phía đông đến sông Kura và phía bắc là Gugark đến Tbilisi. Nhà nước quân chủ mới ở miền trung Armenia đã bao trùm tất cả các vùng hạ Armenia và Armenia Nam Kavkaz. Khát vọng thống nhất tất cả các lãnh thổ Armenia trước kia thành một quốc gia duy nhất là lý do nhà Bagratuni khôi phục lại tên cổ "Đại Armenia". Trước khi độc lập, cùng với các lãnh thổ của nhà Bagratuni, các vùng quan trọng của Armenia là Vaspurakan và Syunik cũng đang nằm dưới sự cai trị của Artsruni và Syuni.

Cả Đông La Mã lẫn khalip Hồi giáo đều tìm cách thiết lập quan hệ ngoại giao thân thiện với Armenia, coi nước này là đồng minh. Ngoài việc công nhận Armenia độc lập, khalip còn đặt Ashot I quyền cai trị tối cao trên toàn bộ Nam Kavaz, không phân biệt Cơ Đốc giáo hay Hồi giáo. Từ cuối thế kỷ 9 đến đầu thế kỷ 10, đế chế Đông La Mã cũng công nhận Armenia có vị thế bá chủ chính trị tại Nam Kavkaz, ít nhất là đối với các nước theo Cơ Đốc giáo. Các vua Armenia Ashot I, Smbat I và Ashot II còn được gọi là archon ton archonton (vua trên các vua), chứng tỏ quyền lực cao nhất trong quan hệ với các thủ lĩnh Đông La Mã khác tại Nam Kavkaz. Hoàng đế Đông La Mã Konstantinos VII nói rằng vua Armenia đầu tiên Ashot I "nắm trong tay tất cả các nước phương Đông". Còn khalip trao danh hiệu Shahanshah nghĩa là "vua các vua", giúp cho vua Armenia có thẩm quyền tối cao trên các vua chúa khác tại Armenia và Nam Kavkaz.

Năm 890, Smbat I kế vị Ashot I, tiếp tục được khalip công nhận thẩm quyền hoàng gia. Giống như cha mình, Smbat I theo đuổi chính sách tập trung quyền lực mạnh mẽ. Dưới thời ông, biên giới Armenia được mở rộng thêm nữa. Thập niên 890, ông đánh bại Muhammad ibn Abu Saj nhà Sajid, thu hồi Dvin và Nakhichivan. Vài năm sau, nhà Sajid tái chiếm Dvin, dựng lên một tiểu vương quốc làm tiền đồn quân sự quan trọng chống Armenia. Trong hơn hai thập kỷ, Sajid là kẻ thù chính của Armenia. Khi ấy, các vị vua Armenia đầu tiên của nhà Bagratuni có thẩm quyền tuyệt đối trên toàn bộ lãnh thổ Armenia. Ví dụ, sử chép năm 904, Smbat I tách Nakhichivan khỏi Vaspurakan và sáp nhập vào Syunik. Dưới thời Smbat I, kinh đô được chuyển từ Bagaran đến Shirakavan. Dù đã công nhận độc lập, Ả Rập vẫn coi Armenia là nước chư hầu và có trách nhiệm triều cống. Lo ngại về sự hùng mạnh của Armenia, khalip sai tổng đốc Sajid Emir Yusuf lên kế hoạch chiến lược có hệ thống để chinh phục Armenia. Năm 908, lợi dụng mâu thuẫn giữa hai nhà Bagratuni và Artsruni, khalip phong thân vương Vaspurakan Gagik I Artsuni làm "vua Armenia" đối đầu với Smbat I. Một năm sau, Yusuf phối hợp với Vaspurakan đánh Smbat I. Đại bại trong trận Dzknavachar vùng Nig, Smbat I bị Yusuf bắt làm tù binh. Năm 914, Smbat I không chịu kêu gọi quân phòng thủ thành Alinjakala đầu hàng nên bị hành quyết. Thi thể ông bị đóng đinh trên thập giá tại Dvina. Sau khi Smbab I chết, tiểu vương quốc Kaysikov thần phục làm chư hầu Đông La Mã.

Ashot II kế vị Smbat I và khôi phục vị thế độc lập hoàn toàn cho Armenia. Năm 918-920, Thượng phụ Constantinopolis Nicholas I đàm phán với katholicos Armenia Hovhannes Draskhanakertsi nhằm thành lập liên minh Nam Kavkaz chống Hồi giáo. Đỉnh điểm ngoại giao là việc Ashot II thực hiện chuyến viếng thăm Constantinopolis năm 921, từ đó dẫn đến viện trợ quân sự từ Đông La Mã. Ngay trước đó, Ả Rập tìm cách chống lại Ashot II và tiêu diệt vương quốc Armenia, đưa cháu trai ông là Ashot Shapukhyan lên làm vua. Khi về nước, Ashot II chiến đấu giải phóng phần lớn lãnh thổ, lần lượt thu hồi Bagrevand, Shirak, Gugark, thung lũng Aghstev và toàn bộ miền bắc Armenia. Năm 921 diễn ra Trận Sevan mang tính quyết định. Với chiến thắng này, năm 922, Ashot II được khaliph Al-Muqtadir trao danh hiệu Shahinshah và được công nhận là vua Armenia. Khắp Kavkaz công nhận ông là bá chủ. Ashot cũng thành công trong việc dập tắt ý định ly khai của các lãnh chúa vùng biên. Từ đó, Sahak Sevada ở Gardman, Tslik Amram ở Tavush, các thân vương nhà Samshvilde ở cực bắc của Gugarak đều lệ thuộc vào Ashot. Ashot Shapukhyan vẫn được ban Vagharshapat và vùng phụ cận nhưng không còn được nắm quyền, còn Gagik Artsruni tiếp tục được cai quản Vaspurakan.

Armenia phát triển đến đỉnh cao văn hóa chính trị trong thời những người kế vị Ashot II. Em trai ông là Abas I lên ngôi vua năm 928/929 và dời đô từ Shirakavan đến Kars. Tình trạng đất nước khi ấy kiệt quệ vì chiến tranh kéo dài. Vua Abas tạo nên thời hòa bình và ổn định. Stepanos Taronetsi viết "Abas thiết lập hòa bình và thịnh vượng trên đất Armenia". Ông cũng tìm cách tập trung quyền lực thế tục khiến thần quyền giáo hội cũng phải phụ thuộc vào.

Nửa sau thế kỷ 10 - đầu thế kỷ 11
Từ nửa sau thế kỷ 10, chính sách hiếu chiến và chiến lược mở rộng về phía đông của Đông La Mã đe dọa đến an ninh vương quốc Armenia. Ngay từ năm 949, Đông La Mã chiếm đóng Karin, từ đó tiếp tục thôn tính các vùng đất Armenia. Năm 966, công quốc Taron của Bagratuni bị sáp nhập vào Đông La Mã. Vài năm sau, tiểu vương quốc Manazkert của Kaysik thần phục đế chế. Tuy vậy, biên giới Đông La Mã cũng dừng lại tại đây trong thế kỷ 10.

Năm 952, Ashot III trở thành Shahanshah tại Armenia. Giống như các vua tiền nhiệm, ông theo đuổi chính sách tập trung quyền lực, tạo ra một đội quân chính quy mạnh mẽ lên đến 80.000 binh lính. Ông đã chiến thắng khi đối đầu với các tộc cao nguyên Kavkaz và tiểu vương quốc Hamdanid, nhưng lại thất bại khi nỗ lực giải phóng Dvin. Ít nhất trong những năm đầu trị vì, Ashot III thống nhất toàn bộ đất nước, tỏ rõ uy quyền với các thân vương. Chỉ từ giữa thế kỷ 10, vương quốc Armenia bắt đầu rạn nứt là điểm đặc trưng cho giai đoạn lịch sử tiếp theo. Năm 961, Ashot III chuyển kinh đô từ Kars đến Ani. Em trai vua là Mushegh Bagratuni được giao quyền cai trị Kars, đến năm 963 thì tuyên bố Vanand trở thành vương quốc. Ashot III nhượng lại Kars và toàn bộ phụ cận cho Musghegh. Năm 974, hoàng đế Đông La Mã Ioannes I Tzimiskes tiến đánh biên giới Armenia. Các thủ lĩnh Armenia tại Vaspurakan, Syunik, Tashir Dzoraget tập hợp quanh Shahanshah, đạo binh lên tới 80.000 quân đóng ở Kharka gần biên giới. Hoàng đế Đông La Mã cho dừng các hoạt động quân sự nhưng cũng chấm dứt liên minh với Armenia.

Không lâu sau, các vấn đề khác khiến vương quốc lung lay. Năm 977, Ashot III băng hà, em trai ông là Mushegh tranh ngôi báu với con trai ông Smbat II. Smbat giành chiến thắng, đem lại hòa bình cho cả hai phe. Năm 978, em trai Smbat là Gurgen được ban Tashir và vùng phụ cận, lập vương quốc Tashir-Dzoraget làm nước chư hầu. Sau chiến dịch Ravvadid Abu-l-Haij đánh Dvin và Abu Dulaf al-Shaybani chiếm được Dvin năm 987, Smbat II buộc phải triều cống. Khi Armenia tạm thời suy yếu, lãnh chúa Smbat tại Syunik tuyên bố ly khai nhưng chỉ một năm sau lại quay lại thần phục Smbat II. Nói chung, Smbat II đã ổn định được quốc nội.

Năm 989, Gagik I lên ngôi Shahanshah làm "vua của người Armenia và người Gruzia". Thời Gagik I trị vì được coi là thịnh vượng nhất lịch sử nhà Bagratuni. Ông thành công khi theo đuổi chính sách thống nhất Armenia và tập trung quyền lực. Năm 1001, ông đàn áp cuộc nổi dậy của cháu trai mình là vua Tashir-Dzoraget David I, buộc "David phải vâng phục như với cha mình" như sử gia Stepanos Taronetsi ghi lại. Vua cũng sáp nhập các vùng Syunik, Vaspurakan, Parisos, Khachen. Sau một thời gian, cuối cùng Gagik cũng thu hồi được Dvin. Đất nước nhanh chóng hồi phục tạo điều kiện cho những thắng lợi tiếp theo. Tháng 10 năm 998, liên quân Armenia-Gruzia giáng một đòn nặng nề vào đạo quân Mamlan I nhà Ravvadid, chặn đứng đà tiến quân vào Armenia. Năm 1001, sau cái chết của David Kuropalat, Đông La Mã sáp nhập Công quốc Tao-Klardzhet, tiến sát đến biên giới và trở thành mối đe dọa trực tiếp cho Armenia. Cùng năm, Gagik I sáp nhập các vùng Tsaghkotn và Kogovit từ Vaspurakan.

Sau khi Gagik I băng hà năm 1020, vương quốc Armenia dần suy tàn. Người kế vị chính thức Hovhannes-Smbat bị anh trai là Ashot IV nổi loạn tranh đoạt ngôi báu. Được Senekerim Artsruni từ Vaspurakan mang quân trợ giúp, Ashot bao vây kinh đô Ani. Thua trận, Hovhannes-Smbat buộc phải nhượng bộ. Năm 1022, vua Gruzia Giorgi I  đứng ra hòa giải. Hai bên ký hòa ước, theo đó Hovhannes-Smbat cai trị Ani và vùng xung quanh, còn Ashot nhận các lãnh thổ giáp với Ba Tư và Gruzia:

Suy tàn
Sai lầm chính trị lớn của Hovhannes-Smbat là ủng hộ vua Gruzia Giorgi I đánh Đông La Mã. Thua trận, năm 1022, Hovhannes-Smbat buộc phải chấp thuận chuyển Ani cho Đông La Mã sau khi mình qua đời. Đàm phán giữa katholicos Petros II Getadarts và Hoàng đế Basíleios II kết thúc bằng ký kết thỏa thuận gọi là Hiệp ước Trabzon. Sử gia thế kỷ 11 Aristakes Lastivertzi gọi đó là "văn kiện khai tử Armenia". Hiệp ước gây ra bất mãn dữ dội tại Ani, Getadarts buộc phải rời đi hai lần, lần đầu tới Sevastia, còn lần sau là đến Vaspurakan. Đến năm 1025, phần lớn miền trung và miền tây Armenia nằm dưới quyền Đông La Mã cai trị, lãnh thổ hoàng gia Armenia chủ yếu còn ở Shirak. Năm 1041, khi Hovhannes-Smbat qua đời, hoàng đế Đông La Mã Mikhael IV yêu cầu thực hiện hiệp ước. Triều đình Aremenia chia làm hai phe: katholicos Petros I Getadarts và thân vương Sarkis Hykazn ủng hộ Đông La Mã, còn đa phần  giới quý tộc tập hợp quanh thân vương Vahram Pahlavouni nắm quân đội đưa cháu trai Ashot IV mới 17 tuổi lên ngôi, tức Gagik II. Gagik II khước từ việc thực hiện Hiệp ước Trabzon. Được sparapet (tổng tư lệnh) Vahram Pahlavuni và Grigor Magistros giúp đỡ, Gagik II đánh bại quân Đông La Mã tại tường thành kinh đô. Khi ấy, Đông La Mã cũng xúi Abu-l-Asvar nhà Sheddadid là thủ lĩnh Dvin tiến đánh từ phía đông nam buộc Gagik II phải thỏa hiệp. Sử gia Ioannes Skylitzes chép rằng Asvar được hứa hẹn "làm chủ tất cả thành lũy và làng mạc thuộc Kakikya, những nơi bị chiếm theo lệ chiến tranh". Tình hình càng trầm trọng hơn khi David I đánh Ani từ phía bắc nhằm tiếm ngôi Armenia năm 1041, song bất thành. Không giải quyết được bằng quân sự, Hoàng đế Konstantinos IX Monomachos giả mời Gagik II đến Constantinopolis hòa đàm. Gagik II bị Sarkis Hykazn và katholicos Petros I Getnadarets thuyết phục đi dự. Tại Constantinopolis, vua Armenia được yêu cầu đầu hàng, phải dâng vương quốc cho Đông La Mã. Katholicos và Sarkis Hykazn báo tin về kinh đô Armenia. Năm 1045, parakimomen Nicholas chỉ huy bao vây, thành Ani thất thủ. Đông La Mã cũng nuốt lời chiếm luôn các nơi đã hứa cho Abu-l-Aswar khi trước. Vương quốc Ani cáo chung. Cũng có bằng chứng cho thấy Sarkis Hykazn mơ tưởng tới ngôi báu Armenia. Tác gia đương thời Aristakes Lastivertzi mô tả lại trong "Tường thuật thảm họa của người Armenia":

Năm 1045, Armenia cùng với Taik tạo thành théma "Armenia và Iviria" có thủ phủ Ani. Gagik II được đền bù lãnh địa Cappadocia thuộc théma Harsian và Lykand. Sau một thời gian, ông bị sát hại. Dù Armenia đã nhập vào đế chế, vị thế Đông La Mã tại đây vẫn còn mong manh.

Về cơ bản chính nhà Bagratuni đã góp phần vào sự tan rã của nhà nước tập quyền Armenia. Thay vì một thể thống nhất, họ chia lãnh thổ cho nhiều thị tộc,  thành lập các tiểu quốc như Kars và Tashir-Dzoraget. Ý kiến khác cho rằng bổ nhiệm người nội tộc Bagratuni cai trị một số vùng nhất định để đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ. Nhưng sau một đời, các thân vương ở xa thường ly khai độc lập. Đông La Mã và Khalip lại khuyến khích và ủng hộ những kiểu ly khai này. Xung đột thần quyền và thế quyền càng làm nhà nước suy yếu. Có những lúc thân vương Vaspurakan và Syunik từ các nhà Artsruni và Syuni được quyền độc lập riêng. Từ thế kỷ 11, Byzantium bắt đầu kích động gây hấn Armenia bằng quân sự, thay vì tạo ra vùng đệm giữa hai nước, họ tiến hành lấn chiếm. Tình hình nghiêm trọng hơn khi dân du mục Oghuz tiến đánh năm 1016. Năm 1021, khi Basílieos II mở chiến dịch tấn công, vua Vaspurakan là Senekerim buộc phải cắt đất cống nạp.

Trong suốt thời gian trị vì, nhà Bagratuni luôn cố gắng duy trì Armenia độc lập khỏi Hồi giáo và Đông La Mã.

Hậu quả sụp đổ
Khi Đông La Mã sáp nhập vương quốc Armenia, cũng như việc các bộ lạc Oghuz-Seljuk gia tăng cướp phá đã khởi đầu việc dân Armenia di cư kéo dài hàng thế kỷ. 400 nghìn người từ Vaspurakan chuyển đến Cappadocia. Dân Armenia cũng di cư đến Gruzia và đặc biệt là Kilikya. Cấu trúc nhà nước Armenia chỉ còn tồn tại ở Syunik (Zangezur), Tashir và Nagorno-Karabakh. Năm 1080, người Armenia thành lập một công quốc độc lập tại Kilikya, chuyển thành vương quốc dưới thời LevonII. Ghi chép của   Mkhitar Airivanetsi vào thế kỷ 13:

Khi ấy không thể tái lập nhà nước của người Armenia trên các lãnh thổ mang tính lịch sử. Các chuyên gia Nga cho rằng một nguyên nhân là do việc tái định cư lượng lớn người Thổ Nhĩ Kỳ du mục và trục xuất người Armenia bản địa khỏi quê hương họ. Trong quá trình này, một phần đáng kể các lãnh chúa phong kiến Armenia lớn và vừa cũng bị tiêu diệt, tài sản của họ được chuyển cho các hãn Thổ và Kurd. Việc sáp nhập vương quốc Armenia cũng góp phần vào việc người Seljuk tiến vào Tiểu Á dễ dàng hơn và thôn tính Đông La Mã. Sử gia thế kỷ 12 Matthew thành Edessa viết:

Việc thôn tính Armenia trở thành một trong những giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình đông tiến của Đế quốc Đông La Mã vào thế kỷ 9-11.

Tôn giáo

Vào thời vương quốc nhà Bagratuni thì Armenia đã theo Cơ Đốc giáo từ rất lâu trước đó, phần lớn là hiệp tính thuyết với Giáo hội Tông truyền Armenia. Trước năm 931, Tòa katholicos Armenia ở tại Dvin, rồi chuyển qua tu viện trên đảo Akhtamar, sau đó là thị trấn Argina ở vùng Shirak, còn từ năm 992 là tại kinh đô Ani. Có một số người Armenia theo Công giáo Chalcedonia là tôn giáo chính thức tại Đông La Mã. Nhưng những người này chủ yếu tập trung ở công quốc Tao-Klardzhet, nằm ngoài quyền cai trị các vua Armenia. Đông La Mã nhiều lần ngỏ ý trao đổi các vấn đề giáo lý với Armenia nhưng không thu được kết quả. Giữa thế kỷ thứ 10, phong trào Tondrakia trở thành thách thức mới với vương quyền và giáo hội Armenia. Phong trào này bài cả thế quyền phong kiến. Có ý kiến cho rằng đây là phong trào nhân dân chống bất bình đẳng xã hội được che giấu dưới vỏ bọc tôn giáo. Có lẽ vì vậy mà Ashot III đã mở rộng lãnh địa giáo hội và có nhiều hoạt động tích cực để xây dựng các nhà thờ; song cũng không thể dập tắt được phong trào Tondrakia. Phong trào tiếp tục tồn tại đến giữa thế kỷ 11 với trung tâm là thị trấn Tondrak. Tranh cãi giáo lý khá phổ biến trong xã hội phong kiến trung cổ. Giữa thế kỷ thứ 10, Tổng giám mục Syunik và katholicos Aghvank nỗ lực mang các giáo phận dưới quyền ra khỏi Giáo hội Armenia để chuyển sang Giáo hội Đông La Mã. Katholicos Anania Mokatsi đã thành công khi chặn đứng được việc này, gìn giữ một giáo hội thống nhất trên toàn lãnh thổ. Trong cuộc đấu tranh bảo vệ tín lý hiệp tính thuyết, Mokatsi thậm chí còn thỉnh cầu vua Abas ra lệnh cấm kết hôn với người Chalcedonia.

Để củng cố quyền lực khalip trong thời kỳ chiếm đóng Armenia, các bộ tộc Ả Rập đã định cư ngay tại đó, đáng kể nhất là bộ tộc Kaisik. Từ đó tạo ra một số cộng đồng Hồi giáo nhỏ ngay trong lãnh thổ Armenia. Tác gia Hồi giáo thế kỷ 10 Ibn Hawqal mô tả về Dvin: "Nhà thờ Hồi giáo nằm liền kề ngay giáo đường Thiên Chúa giáo... Phần lớn dân Armenia là Kitô hữu".

Văn hóa

Trong suốt thời gian tồn tại, vương quốc Bagratuni ghi dấu phát triển thành công tất cả các loại hình văn hóa, như: lịch sử, triết học, toán học, y học, văn học, kiến trúc, tiểu họa, bích họa, mỹ thuật và thủ công mỹ nghệ cùng các ngành nghệ thuật khác, kể cả khoa học cũng phát triển hơn. Nói chung, thời đại đánh dấu điểm khởi đầu phục hưng văn hóa kéo dài suốt thời Trung cổ gọi là thời Phục hưng Armenia. Sự bùng nổ văn hóa được đặc biệt ghi nhận tại kinh đô chính trị và kinh tế Ani. Ani được gọi là thành phố "40 cổng và 1001 nhà thờ". Văn hóa đô thị phát triển mạnh mẽ. Kiến trúc được nâng tầm trở lại. Các di tích mang phong cách khác nhau trên khắp Armenia  - Nhà thờ Ani và nhà thờ tròn Gagik I do kiến trúc sư Trdat xây dựng tại Ani. Rồi đến Tu viện Haghpat và Sanahin ở Tashir-Dzoraget, Nhà thờ các Thánh Tông đồ ở Kars. Bên cạnh đó là các kiến trúc thế tục nổi bật như Cung điện Bagratuni và Lâu đài Amberd kiên cố. Kinh đô có tường thành bao quanh, xây dựng từ thời Ashot III và Smbat II. Tư gia điền trang các thân vương trẻ cũng được dựng ở Marmashen, Kecharis và Khtskonk. Kiến trúc nở rộ tại các thành bang chư hầu nhà Bagratuni, giờ vẫn còn như các di tích như Nhà thờ Thánh giá tại Vaspurakan, Tatev, Vaganavank ở Syunik... Các kiến trúc sư Armenia được lân bang biết đến và công nhận.

Nhà Bagratuni cũng bảo trợ cho văn hóa viết phát triển. Truyền thống văn học và văn tự Armenia cổ xưa được tiếp nối trong các tu viện Tatev, Sevanavank, Haghpat, Sanahin,... vốn là những trung tâm tri thức, có cả các thư viện lớn, giống như từng có ở Kars. Các tu viện tại Sanahin, Haghpat, Shirak,... cũng là trung tâm giáo dục. Về chép sử, trước hết phải kể đến Hovhannes Draskhanakertsi, Uhtanes, Stepanos Taronatsi đã để lại lượng thông tin vô giá về các sự kiện đương thời. Tác phẩm còn lại có thể kể đến của các tác giả như nhà khoa học kiêm triết gia Grigor Magistros, nhà thần bí học - thi sĩ Grigor Narekatsi, thi sĩ Vardan Anetsi, soạn giả thánh ca Stepanos Aparantsi cùng những người khác. Các nghiên cứu thần học thì có của Khosrov Andzevatsi, Samuel Kamrdjadzoretsi, Anania Sanakhnetsi,... Quốc gia mới trỗi dậy từ cuối thế kỷ 9 đã tạo ra kỷ nguyên phát triển bản thảo sách và vẽ tiểu họa.

Kinh tế
Ngay từ đầu thế kỷ 9, chế độ phong kiến Armenia đã phát triển. Dưới thời Bagratuni, Armenia trở thành trung tâm giao thương quan trọng trong thế giới trung cổ, có các tuyến thương vận chạy qua lãnh thổ, cùng sự phát triển mạnh mẽ một số thành phố như Ani, Vagharshapat, Dvin, Kars.

Ở Armenia, chế độ sở hữu đất đai phong kiến gọi là hayreniq (). Đất đai và kênh thủy lợi mang tính chiến lược thuộc về các thân vương chư hầu, hoặc thuộc người dưới quyền chính các thân vương này. Nhà thờ cũng là các chủ đất lớn. Ví dụ, tu viện Tatev sở hữu 47 ngôi làng. Các phong trào nông dân chống phong kiến nổ ra, chủ yếu dưới vỏ bọc tôn giáo như phong trào Tondraki cho rằng đất đai phải là tài sản chung trên cơ sở hoàn toàn bình đẳng. Thập niên 910 khi Armenia đang gặp khó khăn, phong trào Tondraki lan rộng khắp toàn bộ Airarat. Từ thập niên 930 càng có nhiều cuộc nông dân nổi dậy.

Với thương mại và thủ công nghiệp phát triển, các thành phố lớn mạnh trên lãnh thổ vương quốc, trong đó kinh đô Ani giữ vị trí quan trọng nhất vào cuối thế kỷ 10. Tại đây sản xuất vải, thảm, đồ sứ, tráng men và đồ kim loại. Ani có khoảng 100.000 dân và là một trong những thành phố lớn nhất thế giới khi ấy. Ani cũng là điểm giao thương trọng yếu trên tuyến đường trung chuyển hàng hóa quốc tế. Bên cạnh đó, các thành phố lớn khác của Armenia như Artsn, Ahlat, Van, Kars và Dvin cũng có vị trí nổi bật. Ví dụ, Dvin nổi tiếng với mặt hàng xuất khẩu phẩm son (chế từ xác một loại rệp son). Nhà địa lý Ả Rập thế kỷ 10 Ibn Haukal đến thăm Dvin (tiếng Ả Rập gọi là Dabil) viết rằng:

Nhờ vào vị trí địa lý, Dvin là điểm giao thương quá cảnh quan trọng. Thành phố Kars cũng có được vị trí quan trọng trên tuyến đô thị ven Biển Đen. Đặc biệt, thành phố tiếp theo trên tuyến đường tới Trebizon là Artsn, nơi tập trung tới 150.000 dân cư. Artsn nổi tiếng với vải và thảm, đồ kim loại và đồ sứ. Các thương gia tại đô thị lớn cũng tích cực tham gia thương mại quốc tế. Tác gia Ả Rập thế kỷ 10 Al-Mas'udi viết:

Nhờ liên hệ giao thương rộng rãi giữa các thành phố, nơi đây tập trung buôn bán hàng hóa từ cả thế giới khalip Hồi giáo lẫn Đông La Mã, cho đến chính các mặt hàng Armania, từ đó chuyển đi khắp Nam Kavkaz và thậm chí xa hơn nữa. Theo al-Tabari và Ibn al-Faqih, Armenia xuất khẩu lúa mì và gỗ. Nhà du hành al-Istakhri viết: "Một hồ khác ở Armenia được gọi là "Hồ Arjish". Cá "tirrikh" được đánh bắt từ hồ và xuất khẩu sang các nước."

Quân đội

Dưới thời Bagratuni, quân số Armenia thường lên tới 100.000, bao gồm bộ binh và kỵ binh. Vì vậy, theo sử gia cuối thế kỷ 9 đầu thế kỷ 10 Tovma Artsruni, Smbat I có trong tay đạo binh thiện chiến 100.000 quân. Về lễ đăng cơ của Gagik I tại Ani, Matevos Uṛhayetsi viết: "Ngày hôm ấy, vua cho kiểm kê quân số, 100 nghìn người vũ trang được tuyển chọn, có tiếng trong chiến trận và cực kỳ dũng cảm." Tất nhiên không phải lúc nào cũng có thể duy trì con số này. Chẳng hạn như vua Ashot III huy động 80.000 quân để chống lại Ioannes I Tzimiskes vào năm 974. Sử gia Ottoman Müneccimbaşı Ahmed Dede cho rằng Ashot III sử dụng chủ yếu là lính đánh thuê trong trận vây hãm Dvin. Bộ binh Armenia chủ yếu có nguồn gốc nông dân. Quân đội bao gồm hai quân đoàn chính marzpetakan và arkunakan. Marzpetakan tuyển binh trên khắp đất nước, do marzpet hoặc marzpan đứng đầu. Dưới thời Smbat I, marzpan là Gurgen Artsruni, còn chức vụ này thuộc về Ashot dưới thời Gagik I. Sức mạnh quân đội dựa trên kỵ binh. Về quân số, kỵ binh bằng nửa bộ binh, tức là 1/3 toàn quân. Trong thời chia cắt để hình thành các nước chư hầu, mỗi chư hầu ở xa đều có đặc thù riêng như cờ hay quốc huy, thậm chí có marzpan riêng. Ví dụ như cuối thế kỷ 10, marzpan Tigran chỉ huy quân Vaspurakan, marzpan Demeter chỉ huy quân Tashir-Dzoraget. Ghi chép của Stepanos Taronatsi về trang bị của binh lính Kars là rất đáng chú ý. Ông viết về đạo quân Smbat II gửi tới David Kuropalat như sau: "[Cũng có] vua của Kars, Abas trẻ tuổi, cùng với đội quân của mình, trang phục đỏ." Vào thập niên 1040, khi Armenia suy yếu, Vahram Pahlavuni chỉ huy đội quân 30.000 người tập hợp riêng từ Ani và vùng phụ cận:

Vương quốc Armenia được án ngữ phía đông và đông nam bằng các thành lũy Syunik và Artsakh, phía đông và phía nam là Vaspurakan và Mokka, phía tây là Vysokoi và Tsopka. Xung quanh Ani, thành Kars và Artager chốt phía tây, Tignis và Magasaberd phía bắc, các thành lũy Garni, Bjni có tầm quan trọng chiến lược cùng Amberd giữ phía nam và phía đông.

Dưới thời Bagratuni đệ nhất, chức vụ sparapet thuộc về hoàng tộc. Vì vậy, Ashot I có sparapet là hoàng đệ Abas, còn Smbat I cũng dùng em mình là Shapukh rồi tới cháu trai Ashot. Truyền thống này tiếp tục cho đến giai đoạn chia chư hầu từ giữa thế kỷ thứ 10. Dưới thời Ashot III, sparapet là Gor Marzpetuni. Đồng thời, gia tộc Pahlavuni bắt đầu tập trung nhiều quyền lực nên Vahram Pahlavuni trở thành sparapet dưới thời Hovhannes-Smbat và Gagik II.

Chư hầu
Các chư hầu của nhà Bagratuni gọi là dashink ukhti gồm bốn vương quốc Armenia thành lập vào thế kỷ 10 là Vaspurakan, Kars, Syunik và Tashir-Dzoraget, cùng một số thân vương quốc. Các chư hầu đều can dự vào những vấn đề đối ngoại của Bagratuni. Song quan hệ này thường đầy mưu mô làm trầm trọng thêm bối cảnh chính trị.

Có những thời điểm nhất định, các kaisik cai trị Erciş trên bờ bắc hồ Van trong vùng Aliovit lịch sử thuộc Armenia, cũng như Kambechan và Shaki trên tả ngạn sông Kura, tất cả đều thần phục nhà Bagratuni. Theo Litavrin, dòng tộc Bagratuni tại Taika cũng là chư hầu của Bagratuni tại Armenia.

Vương quốc Vaspurakan
Lãnh thổ này thuộc về gia tộc Artsruni từ xưa. Năm 908, vương quốc hình thành dưới thời Gagik Artsruni. Lãnh thổ chủ yếu nằm ở lưu vực phía đông hồ Van, biên giới chạy đến vùng Nakhichevan dọc theo sông Araks, phía nam đến hồ Urmia. Đầu thế kỷ 11 dưới thời vua Senekerim, vương quốc có 10 thành phố, 72 pháo đài, 115 tu viện.  Khi Seljuk bắt đầu xâm lược, cùng với quân Đông La Mã tấn công, Senekerim buộc phải thần phục Đông La Mã năm 1021.

Vương quốc Syunik
Năm 987, nhân lúc Armenia suy yếu, được Abu-l-Haij nhà Ravvadid và các thân vương Artsakh ủng hộ, lãnh chúa Smbat I Sahakyan tuyên bố Syunik trở thành vương quốc riêng. Chỉ một năm sau, năm 988, sau khi Abu-l-Haij qua đời, Smbat I Sahakyan quay lại thần phục Smbat II của Armenia. Lãnh thổ luôn được gia tộc lâu đời Syuni cai trị. Đầu thập niên 990, Gagik I sáp nhập một số vùng vào vương quốc Armenia, gồm cả Vayots Dzor. Nhìn chung, các thân vương Syuni vẫn luôn là đồng minh trung thành của nhà Bagratuni.

Vương quốc Kars

Vương quốc được thành lập năm 963, hai năm sau khi Armenia chuyển kinh đô từ Kars sang Ani. Người cai trị đầu tiên là Mushegh, em trai Ashot III Thương Xót. Lãnh thổ gồm Kars và vùng Vanand. Tại đây, không chỉ Bagratuni nắm quyền bá chủ, mà còn thuộc cả azgapet là những quan lại cấp cao. Nơi đây đóng vai trò tiền đồn trong chiến tranh với Đông La Mã. Kars đạt đến đỉnh cao thời vua Abas, chịu thần phục Smbat II. Nhưng vua kế nhiệm là Gagik năm 1064 buộc phải nhượng vương quốc của mình cho Đông La Mã khi Seljuk bắt đầu xâm lược.

Vương quốc Tashir-Dzoraget
Ngay từ cuối thế kỷ 9, lãnh thổ này đã thuộc Armenia do các tổng đốc thuộc gia tộc Gntuni nắm giữ. Năm 978, sau khi Ashot III băng hà, người con út là Kyurike I vốn được phong ban Tashir và các vùng xa đã lập nên vương quốc này. Ông lập ra chi tộc mới theo tên mình là nhà Kyuriki. Ngoài quyền tối cao của vua nhà Bagratuni còn có các azgapet là các quan lại cấp cao cắm ở đây. Matevos Uṛhayetsi cho rằng "...họ xuất thân hoàng tộc Armenia và thần phục nhà Shirak." Ban đầu, trung tâm vương quốc là thành lũy Samshvilde rồi từ năm 1065 chuyển tới thành Lori. Năm 1001, David I Bezzemel định thoát khỏi tầm ảnh hưởng của nhà Bagratuni nên bị đàn áp dã man.

Thân vương quốc Khachen

Thân vương quốc Khachen là lãnh thổ tỉnh Artsakh của Armenia cổ đại và Albania Kavkaz thời trung cổ. Cùng khoảng thời Ashot I, hậu duệ nhà Mihranid là thân vương Grigor-Amam đã tái lập vương quốc tại đây và xưng là "Vua Aluank". Chỉ vài năm sau, vào giữa thập niên 890, sau khi ông qua đời, các hoàng tử chia nhau lãnh thổ. Từ đầu thế kỷ 10, tất cả đều là chư hầu của nhà Bagratuni. Sử có chép vụ thân vương Gardman Sahak Sevada nổi dậy, bị Ashot II bắt giữ và chọc mù. Cuối thế kỷ 10, Gagik I đã sáp nhập lãnh thổ này.

Vương quốc Sheki
Đầu thế kỷ 9, vùng Sheki cùng với vùng phía tây Cambisen thuộc về thân vương quốc Smbatyan là chư hầu của vương quốc Armenia.

Ghi chú

Chú thích

Thư mục
 Sách

 Tạp chí

Liên kết ngoài
 VirtualANI — Mọi điều về thành phố Ani bỏ hoang
 Bản đồ châu Âu năm 900
 Báo Xây Dựng - Thành phố bỏ hoang từng có 1.001 nhà thờ

Armenia trung cổ


title: Discestra fructicosae

text:
Discestra fructicosae là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Discestra