title: GameCube

text:
là máy chơi trò chơi điện tử tại gia được phát hành bởi Nintendo tại Nhật Bản và Bắc Mỹ vào năm 2001 và ở các vùng lãnh thổ PAL vào năm 2002. GameCube là hệ máy gia nhập của Nintendo vào thế hệ thứ sáu của máy chơi trò chơi điện tử và kế thừa của hệ máy trước đó của họ, Nintendo 64. GameCube cạnh tranh với PlayStation 2 của Sony và Xbox của Microsoft.

GameCube là máy chơi trò chơi điện tử đầu tiên của Nintendo sử dụng đĩa quang làm phương tiện lưu trữ chính. Các đĩa tương tự như định dạng miniDVD; nhưng hệ máy này không được thiết kế để phát các đĩa DVD hoặc CD âm thanh có kích thước đầy đủ, không giống như các đối thủ cạnh tranh, và thay vào đó, chủ yếu tập trung vào chơi trò chơi điện tử. Máy hỗ trợ chơi trực tuyến giới hạn cho một số lượng nhỏ trò chơi thông qua bộ điều hợp modem hoặc băng thông rộng GameCube và có thể kết nối với Game Boy Advance bằng cáp liên kết, cho phép người chơi truy cập các tính năng độc quyền trong trò chơi bằng cách sử dụng thiết bị cầm tay làm màn hình thứ hai và bộ điều khiển như Wii U.

Sự đón nhận của GameCube nhìn chung là tích cực. Máy được khen ngợi về tay cầm điều khiển, thư viện phần mềm phong phú và các trò chơi chất lượng cao, nhưng bị chỉ trích vì thiết kế bên ngoài và thiếu tính năng. Nintendo đã bán được 21,74 triệu máy GameCube trên toàn thế giới trước khi bị ngừng sản xuất vào năm 2007. Kế nhiệm của nó, Wii, được phát hành vào tháng 11 năm 2006.

Lịch sử

Bối cảnh
Năm 1997, một công ty thiết kế phần cứng đồ họa mang tên ArtX ra đời, trong đó có 20 kỹ sư đã từng làm việc tại SGI về thiết kế phần cứng đồ họa của Nintendo 64. Nhóm nghiên cứu được dẫn dắt bởi Dr. Wei Yen, người đứng đầu SGI của Nintendo Operations, bộ phận chịu trách nhiệm về thiết kế cơ bản của Nintendo 64.

Quá trình phát triển
Hợp tác với Nintendo vào năm 1998, ArtX bắt đầu hoàn thiện thiết kế hệ thống logic và bộ vi xử lý đồ họa (tên mã là "Flipper") là máy chơi trò chơi điện tử thế hệ thứ sáu của Nintendo. Dự án của hệ máy này có sự kế thừa của các tên mã: N2000, Star Cube và Nintendo Advance. Tại cuộc họp báo của Nintendo vào tháng 5 năm 1999, máy lần đầu tiên được công bố công khai là "Project Dolphin", kế thừa Nintendo 64. Sau đó, Nintendo bắt đầu cung cấp bộ công cụ phát triển cho các nhà phát triển trò chơi như Rare và Retro Studios. Nintendo cũng thành lập một quan hệ đối tác chiến lược với IBM để sản xuất CPU của Dolphin, có tên mã là "Gekko".

ArtX đã được ATI mua lại vào tháng 4 năm 2000, trong đó bộ xử lý đồ họa Flipper đã được hoàn thành chủ yếu bởi ArtX và không bị ảnh hưởng bởi ATI. Tổng cộng, đồng sáng lập của đội ngũ ArtX Greg Buchner nhớ lại rằng phần thời gian thiết kế phần cứng của bộ điều khiển đã bắt đầu từ năm 1998 và hoàn thành vào năm 2000. Về việc ATI mua lại ArtX, người phát ngôn của ATI cho biết, "ATI hiện trở thành nhà cung cấp chính cho thị trường máy chơi trò chơi điện tử thông qua Nintendo. Nền tảng Dolphin được coi là vua đồ họa và hiệu suất video với kiến trúc 128-bit."

Máy công bố tên chính thức là GameCube tại một cuộc họp báo ở Nhật Bản vào ngày 24 tháng 8 năm 2000, viết tắt là "NGC" tại Nhật Bản và "GCN" ở Bắc Mỹ. Nintendo đã giới thiệu các phần mềm dành cho  máy chơi trò chơi điện tử thế hệ thứ sáu tại E3 2001, tập trung vào mười lăm trò chơi ra mắt, bao gồm cả Luigi's Mansion và Star Wars Rogue Squadron II: Rogue Leader. Một số trò chơi ban đầu dự kiến ra mắt với máy đã bị trì hoãn. Đây cũng máy chơi trò chơi điện tử đầu tiên trong lịch sử của công ty không đi cùng với Super Mario khi ra mắt.

Lâu trước khi ra mắt, Nintendo đã phát triển và cấp bằng sáng chế một mẫu thử nghiệm điều khiển chuyển động đầu tiên cho GameCube, nhà phát triển Factor 5 đã thử nghiệm các trò chơi chuẩn bị ra mắt.  Một cuộc phỏng vấn dẫn lời Greg Thomas, Phó Giám đốc Phát triển Sega of America cho biết: "Điều làm tôi lo lắng là bộ tay cầm của Dolphin [được đồn đại sẽ bao gồm micrô và giắc cắm tai nghe] vì có ví dụ về ai đó đang nghĩ về điều gì đó khác". Những khái niệm điều khiển chuyển động sẽ không được triển khai cho người tiêu dùng trong vài năm, cho đến khi  Wii Remote xuất hiện.

Trước khi phát hành GameCube, Nintendo tập trung nguồn lực vào màn ra mắt của Game Boy Advance, một máy chơi trò chơi cầm tay, kế thừa cho Game Boy và Game Boy Color. Kết quả là, một số trò chơi ban đầu dành cho Nintendo 64 đã bị trì hoãn để trở thành phát hành sớm trên GameCube. Trò chơi cuối cùng trong năm 2001 cho Nintendo 64 được phát hành vào tháng 5, một tháng trước khi ra mắt Game Boy Advance và sáu tháng trước GameCube, nhấn mạnh sự thay đổi nguồn lực của công ty. Đồng thời, Nintendo đã phát triển phần mềm cho GameCube, cung cấp khả năng kết nối giữa nó và Game Boy Advance. Một số trò chơi như Legend of Zelda: Four Swords Adventures và Final Fantasy Crystal Chronicles có thể sử dụng thiết bị cầm tay làm màn hình phụ và bộ tay cầm điều khiển khi kết nối với máy thông qua cáp liên kết.

Nintendo bắt đầu chiến dịch tiếp thị của mình với cụm từ "The Nintendo Difference" tại E3 2001. Mục tiêu là phân biệt chính nó với đối thủ cạnh tranh với vai trò là một công ty chuyên ngành giải trí. Quảng cáo sau đó có khẩu hiệu, "Born to Play", và quảng cáo trò chơi điện tử có hình khối vuông biến thành biểu tượng GameCube và kết thúc bằng giọng nói thì thầm "GameCube". Vào ngày 21 tháng 5 năm 2001, giá khởi điểm của máy là  được công bố - thấp hơn 100 đô la so với PlayStation 2 và Xbox.

Vào tháng 9 năm 2020, các tài liệu bị rò rỉ bao gồm kế hoạch của Nintendo đối với mẫu GameCube vừa có thể di động với màn hình tích hợp vừa có thể gắn vào TV. Các rò rỉ khác gợi ý kế hoạch cho kế nhiệm GameCube, có tên mã là "Tako", với đồ họa HD và khe cắm cho SD và thẻ nhớ, dường như là kết quả của sự hợp tác với ATI (nay là AMD) và dự kiến phát hành vào năm 2005.

Phát hành
GameCube phát hành ở Nhật Bản vào tháng 9, năm 2001. Khoảng 500,000 máy đã được giao cho các nhà bán lẻ. Máy được lên kế hoạch ra mắt hai tháng sau đó ở Bắc Mỹ vào ngày 5 tháng 11 năm 2001, nhưng bị đẩy lùi nhằm tăng số lượng các máy có sẵn. Máy cuối cùng được ra mắt tại Bắc Mỹ vào ngày 18 tháng 11 năm 2001, với hơn 700.000 máy được vận chuyển đến khu vực này. Các khu vực khác theo sau vào năm sau đó, bắt đầu từ Châu Âu vào quý 2 năm 2002.

Vào ngày 22 tháng 4 năm 2002, nhà phát triển thứ ba của Nintendo, Factor 5 đã công bố bộ phát triển phần mềm âm thanh 3D có tên là MusyX phối hợp với Dolby Laboratories, MusyX cung cấp âm thanh vòm dựa trên chuyển động được mã hóa thành Dolby Pro Logic II.

Bo mạch điện tự Triforce là sự phát triển chung giữa Nintendo, Namco, và Sega dựa trên thiết kế của Gamecube. Các trò chơi bao gồm Mario Kart Arcade GP và F-Zero AX.

Ngưng sản xuất
Vào tháng 2 năm 2007, Nintendo thông báo họ đã ngừng hỗ trợ của bên thứ nhất cho GameCube và máy đã ngừng hoạt động, vì họ đang chuyển các nỗ lực sản xuất và phát triển sang Wii và Nintendo DS.

Phần cứng
Thông tin thêm: Thông số kỹ thuật GameCube

Howard Cheng, giám đốc kỹ thuật về phát triển công nghệ của Nintendo, cho biết mục tiêu của công ty là chọn một "kiến trúc RISC đơn giản" để giúp tăng tốc độ phát triển trò chơi bằng cách tạo điều kiên cho các nhà phát triển phần mềm dễ dàng làm việc với nó hơn. IGN báo cáo rằng hệ máy được "thiết kế từ việc thu hút các nhà phát triển của bên thứ ba bằng cách cung cấp nhiều năng lượng hơn với giá rẻ hơn. Tài liệu thiết kế của Nintendo cho hệ máy chỉ ra rằng chi phí là vô cùng quan trọng, tiếp theo là không gian." Đối tác phần cứng của ArtX, Phó chủ tịch Greg Buchner nói rằng ý tưởng của họ về thiết kế phần cứng là nhắm vào các nhà phát triển hơn là người chơi, "nhìn vào quả cầu pha lê" và phân biệt "điều sẽ cho phép Miyamoto phát triển các trò chơi hay nhất."Bắt đầu thiết kế GameCube vào năm 1998, Nintendo hợp tác với ArtX (sau đó được ATI Technologies mua lại trong quá trình phát triển) cho hệ thống và GPU, và với IBM cho CPU. IBM đã thiết kế một bộ xử lý dựa trên PowerPC, được gọi là Gekko, chạy ở 485 MHz và có một đơn vị động (FPU) có khả năng 1.9 GFLOPS và mức cao nhất là 10,5 GFLOPS. Được mô tả như là "một phần mở rộng của cấu trúc PC Power của IBM", Gekko có công nghệ sản xuất PowerPC 750CXe chip đồng , độc quyền của IBM. Được mã hóa là "Flipper", GPU chạy ở 162 MHz và, ngoài đồ họa, quản lý các tác vụ khác thông qua bộ xử lý âm thanh và đầu vào / đầu ra (I / O) của nó.

GameCube đã giới thiệu một định dạng đĩa quang miniDVD độc quyền làm phương tiện lưu trữ, có khả năng lưu trữ tới 1,5 GB dữ liệu. Công nghệ này được thiết kế bởi Matsushita Electric Industrial (nay là Tập đoàn Panasonic) sử dụng một chương trình bảo vệ bản quyền độc quyền - khác với Content Scramble System (CSS) được tìm thấy trong các đĩa DVD tiêu chuẩn - để ngăn chặn việc sao chép trái phép. Famicom Data Recorder, Famicom Disk System, SNES-CD và 64DD đại diện cho những khám phá về công nghệ lưu trữ bổ sung, nhưng GameCube là hệ máy đầu tiên của Nintendo không dùng băng. Đĩa mini 1,5 GB của GameCube có đủ chỗ cho hầu hết các trò chơi, mặc dù một số trò chơi yêu cầu đĩa phụ, nén video cao hơn hoặc xóa nội dung. Khi so sánh, PlayStation 2 và Xbox, cũng là thế hệ thứ sáu, cả hai đều sử dụng đĩa DVD hai lớp 8.5 GB.

Giống như người tiền nhiệm của nó, Nintendo 64, các mẫu GameCube được sản xuất với một số họa tiết màu sắc khác nhau. Hệ thống ra mắt với màu "Indigo", màu chính được hiển thị trong quảng cáo và trên logo, và màu "Jet Black". Một năm sau, Nintendo phát hành GameCube phiên bản giới hạn "Platinum", sử dụng màu bạc cho cả máy và tay cầm. Một phiên bản màu cam "Spice" cuối cùng cũng chỉ được phát hành ở Nhật Bản, mặc dù bảng màu có thể được tìm thấy trên các tay cầm được phát hành ở các quốc gia khác.

Nintendo đã phát triển công nghệ 3D lập thể cho GameCube và một trò chơi ra mắt, Luigi's Mansion, là có hỗ trợ cho nó. Tuy nhiên, tính năng này chưa bao giờ được hoạt động ngoài quá trình phát triển. Ti vi 3D chưa phổ biến vào thời điểm đó và người ta cho rằng màn hình và số tinh thể tương thích cho các phụ kiện bổ sung sẽ quá đắt đối với người tiêu dùng. Một tính năng không chính thức khác là hai "quả trứng Phục sinh" bằng âm thanh có thể nghe được khi bật máy. Khi nguồn được kích hoạt bằng cách nhấn giữ nút "Z" trên tay cầm Player 1, âm thanh khởi động sẽ khác bình thường. Với bốn bộ tay cầm được kết nối, nhấn giữ nút "Z" trên cả bốn tay cầm đồng thời sẽ tạo ra giai điệu kiểu kabuki khi khởi động.

Lưu trữ

GameCube có hai cổng thẻ nhớ để lưu dữ liệu trò chơi. Nintendo phát hành ba tùy chọn thẻ nhớ chính thức: Thẻ nhớ 59 màu xám (512 KB), Thẻ nhớ 251 màu đen (2 MB) và Thẻ nhớ 1019 màu trắng (8 MB). (Mặc dù thường được quảng cáo là Megabits, tương ứng là 4 Mb, 16 Mb và 64 Mb.) Một số trò chơi được biết là có vấn đề tương thích với Thẻ nhớ 1019 và ít nhất hai trò chơi đã lưu với bất kỳ kích thước nào. Thẻ nhớ có dung lượng lớn hơn được các nhà sản xuất bên thứ ba phát hành.

Tay cầm
Nintendo đã rút được một số kinh nghiệm từ trải nghiệm của chính họ - cả tích cực và tiêu cực - với thiết kế bộ tay cầm điều khiển ba-nhánh của Nintendo 64 và đi kèm với một thiết kế "tay lái" hai-nhánh cho GameCube. Hình dạng này đã được phổ biến bởi bộ tay cầm PlayStation do Sony phát hành vào năm 1994 và loạt gamepads DualShock được giới thiệu vào năm 1997. Ngoài phản hồi rung, dòng DualShock còn nổi tiếng với hai thanh analog, dùng để cải thiện trải nghiệm 3D trong trò chơi. Nintendo và Microsoft thiết kế các tính năng tương tự cho các tay cầm của họ, nhưng thay vì có các thanh analog song song với nhau, họ đã chọn để tách rời chúng bằng cách hoán đổi vị trí của pad định hướng (d-pad) và thanh analog trái. Bộ tay cầm điều khiển GameCube có tổng cộng tám nút, hai cần analog, một d-pad, và một động cơ rung. Thanh analog chính nằm ở bên trái với d-pad nằm bên dưới và gần với trung tâm hơn. Bên phải là bốn nút: một nút "A" lớn màu xanh lá cây ở giữa, nút "B" nhỏ màu đỏ ở bên trái, nút "X" ở bên phải và nút "Y" ở trên cùng. Bên dưới và bên trong là một thanh analog "C" màu vàng, phục vụ nhiều chức năng trong trò chơi, chẳng hạn như điều khiển góc máy ảnh. Nút Start / Pause nằm ở giữa, và động cơ rung được bọc trong trung tâm của bộ tay cầm điều khiển.

Trên đỉnh của bộ điều khiển là hai nút kích hoạt "áp lực nhạy cảm" được đánh dấu "L" và "R". MCung cấp hai chức năng: một cơ hóa và một số hóa. Nhấn nhẹ, nó phát ra một tín hiệu tương tự làm tăng lực nhấn. Một khi hoàn toàn nhẹ, kích hoạt "nhấp chuột" nhảy ra một tín hiệu kỹ thuật số có thể được sử dụng cho một chức năng riêng biệt trong một trò chơi. Ngoài ra còn có một nút màu tím, số hóa ở bên phải đánh dấu "Z".

Điểm nổi bật nhất của GameCube là tay cầm và vị trí nút A. Nút hành động chính trong các thiết kế tay cầm Nintendo trước đây, kích thước lớn hơn. Thanh analog cao su kết hợp với nút điều hướng chung của tay cầm được thiết kế để giảm "Nintendo thumb - một thuật ngữ dùng để mô tả đau ở bất kỳ phần nào của bàn tay, cổ tay, cẳng tay và vai do chơi trò chơi điện tử thời gian dài.

Vào năm 2002, Nintendo giới thiệu Bộ điều khiển không dây WaveBird, tay cầm không dây đầu tiên được phát triển bởi nhà sản xuất của bên thứ nhất. Bộ điều khiển không dây dựa trên RF, tương tự như thiết kế cho bộ điều khiển tiêu chuẩn. Nó giao tiếp với GameCube thông qua một dongle thu không dây được kết nối với một trong các cổng điều khiển của máy. Được trang bị hai pin AA, đặt trong một ngăn ở mặt dưới của máy, WaveBird thiếu chức năng rung. Ngoài các đầu vào tiêu chuẩn, WaveBird có nút quay số kênh - cũng được tìm thấy trên đầu thu - và công tắc bật / tắt. Đèn LED màu cam trên mặt của tay cầm cho biết khi nào nó được bật nguồn. Tay cầm có sẵn màu xám và bạch kim.

Tương thích ngược
GameCube không thể chơi trò chơi từ các máy Nintendo khác, nhưng với phần đính kèm Game Boy Player, nó có thể chơi các trò chơi Game Boy, Game Boy Color và Game Boy Advance. Kế nhiệm GameCube, Wii, hỗ trợ khả năng tương thích ngược với tay cầm GameCube, thẻ nhớ và trò chơi. Tuy nhiên, các phiên bản sau của Wii - bao gồm cả "Family Edition" phát hành vào năm 2011 và phiên bản Wii Mini phát hành vào năm 2012 - đã giảm hỗ trợ cho tất cả phần cứng GameCube.

Panasonic Q
nhỏ|Panasonic Q chứa một đầu DVD có khả năng chơi các đĩa quang.
 là phiên bản lai của Nintendo GameCube với một đầu DVD, do Panasonic phát triển dưới dạng một phần của thỏa thuận với Nintendo để phát triển ổ đĩa quang cho phần cứng GameCube ban đầu. Vỏ máy bằng thép không gỉ, phần cứng được sửa đổi toàn bộ để có thêm khả năng chơi DVD, Panasonic đã thêm vào máy khay dĩa  DVD dạng tải trước và màn hình LCD có đèn nền với các điều khiển phát lại; máy cũng có tay cầm tương tự như trên GameCube. Panasonic ra mắt máy ngày 19 tháng 10 năm 2001 và công bố bán độc quyền tại Nhật Bản vào ngày 14 tháng 12, với giá bán lẻ đề xuất là ¥39.800; tuy nhiên, doanh số bán hàng thấp dẫn đến việc Panasonic thông báo ngừng sản xuất Q vào ngày 18 tháng 12 năm 2003.

Ngoài DVD, Q cũng hỗ trợ đĩa CD và đĩa GameCube; tuy nhiên, phần cứng GameCube và đầu đĩa DVD gần như không tích hợp thêm gì nhiều, nổi bật nhất là nút "Game" để chuyển đổi giữa hai chế độ. Chính vì lý do đó, đầu đĩa DVD chỉ có thể hỗ trợ Dolby Digital 5.1 và DTS thông qua đầu ra kỹ thuật số; hệ thống tăng cường âm trầm có tên là Bass Plus cũng chỉ thông qua giắc cắm loa siêu trầm chuyên dụng. Trong khi đó, đầu ra video thành phần (YPbPr) chỉ được hỗ trợ bởi phần cứng GameCube, bằng cổng "Digital AV Out" có sẵn trên các mẫu GameCube đời đầu. Hầu như tất cả các thiết bị ngoại vi của GameCube đều tương thích với Q; tuy nhiên, Game Boy Player tiêu chuẩn không tương thích về mặt vật lý với Q do chân cắm không vừa, dẫn đến việc Panasonic phải sản xuất thêm một phiên bản nữa. Máy còn có một điều khiển từ xa cùng với một bộ điều khiển GameCube mang nhãn hiệu Panasonic.

Trò chơi
Trong suốt thời gian tồn tại  2001—200, hơn 600 trò chơi đã được phát hành cho GameCube.

Nintendo giữ truyền thống phát hành các trò chơi sáng tạo, từ bên thứ nhất, đáng chú ý nhất là Super Mario và loạt The Legend of Zelda. Các loạt của bên thứ nhất này tiếp tục trên GameCube và củng cố sự nổi tiếng của máy. Là một nhà xuất bản, Nintendo cũng tập trung vào việc tạo ra các thương hiệu mới, như Pikmin và Animal Crossing, và một số đổi mới đã bị bỏ qua trên nền tảng N64, đáng chú ý nhất là dòng Metroid với việc phát hành Metroid Prime. Máy đã thành công với The Legend of Zelda: The Wind Waker và Super Mario Sunshine, và là game bán chạy nhất của nó, Super Smash Bros. Melee, bán được 7 triệu bản trên toàn thế giới. Tuy nhiên, mặc dù đã cam kết với thư viện phần mềm của mình, Nintendo vẫn bị chỉ trích vì không giới thiệu đủ các trò chơi trong thời gian ra mắt — nhưng đã kịp xoa dịu công chúng khi phát hành Luigi's Mansion thay vì một trò chơi Mario 3D.

Nintendo đã đạt được thành công đáng kể với sự hỗ trợ của nhà phát triển bên thứ ba trên Nintendo Entertainment System (NES) và Super NES (SNES). Tuy nhiên, sự cạnh tranh từ Sega Genesis và PlayStation của Sony vào những năm 1990 đã thay đổi toàn cảnh thị trường và làm giảm khả năng của Nintendo trong việc nhận được sự hỗ trợ độc quyền của bên thứ ba trên Nintendo 64. Các trò chơi dựa trên hộp băng của máy cũng làm tăng chi phí sản xuất phần mềm, trái ngược với các đĩa quang dung lượng cao hơn, rẻ hơn được sử dụng bởi PlayStation.

Với GameCube, Nintendo có ý định đảo ngược xu hướng bằng số lượng trò chơi của bên thứ ba có sẵn khi ra mắt. Định dạng đĩa quang mới được giới thiệu trên GameCube đã tăng dung lượng đáng kể và giảm chi phí sản xuất. Chiến lược hầu như đã thành công. Những tựa trò chơi độc quyền nổi tiếng như Star Wars Rogue Squadron II: Rogue Leader từ Factor 5, Resident Evil 4 của Capcom và Metal Gear Solid: Twin Snakes của Konami đều thành công. Sega, đã trở thành nhà phát triển bên thứ ba sau khi ngừng phát hành máy Dreamcast, đã chuyển các trò chơi Dreamcast như như Crazy Taxi và Sonic Adventure 2, đồng thời phát triển các loạt mới, chẳng hạn như Super Monkey Ball. Một số nhà phát triển bên thứ ba đã ký hợp đồng để làm việc trên các trò chơi mới cho các thương hiệu Nintendo hiện có, bao gồm Star Fox Assault của Namco và Wario World từ Treasure.

Một số nhà phát triển bên thứ ba, chẳng hạn như Ubisoft, THQ, Disney Interactive Studios, Humongous Entertainment và EA Sports, tiếp tục phát hành trò chơi cho GameCube đến năm 2007.

Chơi trực truyến
Bài chi tiết: Chức năng trực tuyến của GameCube
Tám trò chơi GameCube hỗ trợ kết nối mạng, năm hỗ trợ internet và ba hỗ trợ mạng nội bộ (LAN). Các trò chơi có khả năng internet duy nhất được phát hành ở vùng lãnh thổ phía tây là ba trò chơi nhập vai (RPG) trong loạt Phantasy Star của Sega: Phantasy Star Online Episode I & II, Phantasy Star Online Episode I & II Plus và Phantasy Star Online Episode III: C.A.R.D. Revolution. Các máy chủ chính thức đã ngừng hoạt động trong năm 2007, nhưng người chơi vẫn có thể kết nối với các máy chủ riêng được duy trì kín Nhật Bản đã nhận được hai game bổ sung với khả năng Internet, một trò chơi nhập vai hợp tác, Homeland và một game bóng chày với nội dung có thể tải xuống, Jikkyō Powerful Pro Yakyū 10. Cuối cùng, ba trò chơi đua xe có chế độ nhiều người chơi LAN: 1080 ° Avalanche, Kirby Air Ride và Mario Kart: Double Dash !!. Ba trò chơi này có thể bị ép buộc trên internet với phần mềm PC của bên thứ ba có khả năng truyền tải lưu lượng mạng của GameCube.

Để chơi trực tuyến, người chơi phải cài đặt một bộ điều hợp băng thông rộng hoặc modem chính thức trong hệ thống của họ vì GameCube không có khả năng mạng. Nintendo không bao giờ ủy thác bất kỳ máy chủ hoặc dịch vụ internet nào để giao tiếp với máy, nhưng cho phép các nhà xuất bản khác làm như vậy và khiến họ chịu trách nhiệm quản lý trải nghiệm trực tuyến cho trò chơi của họ.

Tiếp nhận
GameCube nhận được đánh giá tích cực sau khi ra mắt. PC Magazine đã ca ngợi thiết kế phần cứng tổng thể và chất lượng trò chơi có sẵn khi ra mắt. CNET đưa ra đánh giá trung bình, lưu ý rằng mặc dù máy thiếu một vài tính năng vốn được cung cấp sẵn bởi đối thủ cạnh tranh, nhưng nó tương đối rẻ, có thiết kế bộ tay cầm điều khiển tuyệt vời và tung ra một dòng trò chơi phong phú. Trong các bài đánh giá sau này, những lời chỉ trích tập trung vào cái nhìn và cảm nhận tổng thể của nó, mô tả nó như là "món đồ chơi." Trong bối cảnh doanh số bán hàng kém và tác hại tài chính liên quan đến Nintendo, Time International gọi GameCube là một "thảm họa không thể cứu vãn."

Nhìn lại, Joystiq so sánh  cửa sổ khởi động GameCube với kế nhiệm của nó, Wii, lưu ý rằng việc "thiếu trò chơi" trên GameCube dẫn đến việc khởi động subpar, và lựa chọn giới hạn các trò chơi trực tuyến của giao diện điều khiển đã làm hỏng thị phần của nó trong thời gian dài. Time International  kết luận rằng hệ máy có số liệu bán hàng thấp, bởi vì nó thiếu "đổi mới kỹ thuật".

Doanh số
Tại Nhật Bản, từ 280.000 đến 300.000 GameCube đã được bán trong ba ngày đầu tiên, trong một lô hàng ban đầu là 450.000 chiếc. Trong ngày ra mắt cuối tuần, GameCube đã bán được sản phẩm GameCube trị giá 100 triệu USD ở Bắc Mỹ. Máy đã được bán hết ở một số cửa hàng, bán nhanh hơn cả các đối thủ cạnh tranh của nó, Xbox và PlayStation 2. Trò chơi phổ biến nhất khi ra mắt hệ thống là Luigi's Mansion, theo Nintendo, được bán nhiều hơn khi ra mắt hơn Super Mario 64. Các trò chơi phổ biến khác bao gồm Star Wars Rogue Squadron II: Rogue Leader và Wave Race: Blue Storm. Vào đầu tháng 12 năm 2001, 600.000 máy đã được bán tại Mỹ.

Nintendo đã bán được 22 triệu GameCube trên toàn thế giới trong suốt thời gian tồn tại hoạt động, hơi thấp so với con số 24 triệu của Xbox, và thua xa con số 155 triệu của PlayStation 2. Tiền nhiệm của GameCube, Nintendo 64, hoạt động tốt hơn cũng bán được gần 33 triệu bản. Máy đã có thể vượt qua Dreamcast, tuy nhiên, mang lại 9.13 triệu máy. Vào tháng 9 năm 2009, IGN đã xếp GameCube đứng thứ 16 trong danh sách các hệ máy tốt nhất mọi thời đại, đặt nó sau tất cả ba đối thủ cạnh tranh trong thế hệ thứ sáu: PlayStation 2 (3rd), Dreamcast (8) và Xbox (thứ 11). Tính đến ngày 31 tháng 3 năm 2003, GameCube đã bán được 9.55 triệu máy trên toàn thế giới, giảm so với mục tiêu ban đầu của Nintendo là 10 triệu.

Nhiều trò chơi của bên thứ nhất của Nintendo, chẳng hạn như Super Smash Bros. Melee và Mario Kart: Double Dash, có doanh thu cao, mặc dù điều này thường không mang lại lợi ích cho nhà phát triển của bên thứ ba hoặc trực tiếp thúc đẩy doanh số bán hàng của trò chơi. Nhiều trò chơi đa nền tảng - chẳng hạn như thể thao do Electronic Arts phát hành - được bán với số lượng thấp hơn nhiều so với PlayStation 2 và Xbox, cuối cùng khiến một số nhà phát triển mở rộng hoặc ngừng hoàn toàn hỗ trợ cho GameCube. Trường hợp ngoại lệ bao gồm Sonic Adventure 2 thân thiện với gia đình của hãng Sega và Super Monkey Ball, báo cáo mang lại doanh thu cao hơn cho GameCube so với hầu hết các trò chơi của công ty trên PlayStation 2 và Xbox. Sau nhiều năm mất tiền từ việc phát triển cho Nintendo, Eidos Interactive công bố vào tháng 9 năm 2003 rằng hãng sẽ kết thúc hỗ trợ cho GameCube, hủy bỏ một số trò chơi đang được phát triển. Sau đó, tuy nhiên, Eidos vẫn tiếp tục phát triển trò chơi GameCube, phát hành các trò chơi hit như Lego Star Wars: The Video Game và Tomb Raider: Legend. Ngoài ra, một số trò chơi của bên thứ ba ban đầu được dự định là độc quyền GameCube - đáng chú ý nhất là Resident Evil 4 - cuối cùng được chuyển sang các hệ máy khác nhằm tăng tối đa lợi nhuận sau khi bán các phiên bản GameCube ban đầu.

Vào tháng 3 năm 2003, nhà bán lẻ Dixons của Anh, hiện không còn tồn tại, đã xóa tất cả máy, phụ kiện và trò chơi GameCube khỏi các cửa hàng của mình. Cùng tháng đó, một nhà bán lẻ khác ở Anh là Argos, đã giảm giá GameCube trong các cửa hàng của họ xuống còn 78,99 bảng, rẻ hơn 50 bảng so với SRP của Nintendo cho một hệ máy mới vào thời điểm đó.

Với doanh số bán hàng sụt giảm và hàng triệu máy tồn kho, Nintendo đã tạm dừng sản xuất GameCube trong chín tháng đầu năm 2003 để giảm số lượng máy dư thừa. Doanh số bán hàng tăng trở lại một chút sau khi giảm giá xuống còn 99,99 đô la Mỹ vào ngày 24 tháng 9 năm 2003 và việc phát hành gói The Legend of Zelda: Collector's Edition. Một đĩa demo, GameCube Preview Disc, cũng được phát hành theo gói vào năm 2003. Bắt đầu từ giai đoạn này, doanh số bán GameCube tiếp tục ổn định, đặc biệt là ở Nhật Bản, nhưng GameCube vẫn ở vị trí thứ ba về doanh số bán hàng trên toàn thế giới trong kỷ nguyên thế hệ thứ sáu vì hiệu suất bán hàng yếu hơn ở những nơi khác.

Iwata dự báo với các nhà đầu tư rằng công ty sẽ bán được 50 triệu GameCube trên toàn thế giới vào tháng 3 năm 2005, nhưng đến cuối năm 2006, nó chỉ bán được 21,7 triệu - ít hơn một nửa.

Thị trường
Với GameCube, Nintendo đã thất bại trong việc giành lại thị phần bị mất bởi người tiền nhiệm của nó, Nintendo 64. Trong suốt thời gian tồn tại, doanh số phần cứng của GameCube vẫn thua xa đối thủ cạnh tranh trực tiếp của PlayStation 2, và hơi chậm so với Xbox. Sự hấp dẫn "thân thiện với gia đình" của máy và việc thiếu sự hỗ trợ từ một số nhà phát triển bên thứ ba đã khiến GameCube hướng tới một thị trường trẻ hơn, vốn chỉ là một nhóm thiểu số trong thế hệ thứ sáu Nhiều trò chơi của bên thứ ba phổ biến với thanh thiếu niên hoặc người lớn, chẳng hạn như loạt bom tấn Grand Theft Auto và một số game bắn súng đầu tiên, đã bỏ qua GameCube, và hoàn toàn ủng hộ PlayStation 2 và Xbox.

Tính đến tháng 6 năm 2003, GameCube chiếm 13% thị phần, bám sát Xbox về doanh số bán hàng nhưng thua xa 60% so với PlayStation 2.

Kế thừa
Nhiều trò chơi phát hành trên GameCube, như Pikmin, Chibi-Robo!, Metroid Prime, và Luigi's Mansion sau này trở thành loạt nhượng quyền hoặc có thêm phần phụ nổi tiếng trên Nintendo.

Tay cầm GameCube có hỗ trợ hạn chế trên Wii U và Nintendo Switch, để chơi Super Smash Bros. for Wii U và Super Smash Bros. Ultimate, thông qua bộ chuyển đổi USB.

Xem thêm

 Dolphin (giả lập)
 Phụ kiện GameCube

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đồ chơi thập niên 2000
Máy chơi trò chơi điện tử tại gia
Sản phẩm được giới thiệu năm 2001
Sản phẩm ngừng sản xuất
Thế hệ thứ sáu của máy chơi trò chơi điện tử
Sản phẩm và dịch vụ ngừng hoạt động vào năm 2007


title: Toàn Thượng

text:
Toàn Thượng (; ? - 258), tự là Tử Chân (子真), là quan viên, ngoại thích nước Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
Toàn Thượng quê ở huyện Tiền Đường, quận Ngô, Dương Châu, là cháu họ của Vệ tướng quân Toàn Tông.

Ngô Đại đế Tôn Quyền khi về già, sủng ái Phan hoàng hậu cùng con trai út Tôn Lượng. Trưởng công chúa Tôn Lỗ Ban (vợ của Toàn Tông) nhận thấy điều đó, khuyên Tôn Quyền dựng vợ cho Lượng, lại nhiều lần đề cử con gái của Toàn Thượng. Năm 250, Tôn Quyền phế truất thái tử Tôn Hòa, lưu đày đến quận Cố Chướng. Tôn Lượng được lập làm Nam cung Thái tử, lấy con gái Toàn Thượng làm Thái tử phi.

Năm 252, Tôn Lượng lên ngôi, tức Ngô Phế đế, lập Thái tử phi làm hoàng hậu. Toàn Thượng được phong Thành môn hiệu úy, tước Đô đình hầu. Năm 253, Gia Cát Khác muốn cất quân đánh Ngụy, lấy Đằng Dận làm Đô hạ đốc, quản lý hậu phương. Toàn Thượng thay Dận giữ chức Thái thường, Vệ tướng quân, gia phong tước Vĩnh Bình hầu. Nhà họ Toàn khi đó có năm người được phong hầu (Toàn Tự, Toàn Thượng, Toàn Dịch,...), đa số đều có quân đội, lại có nhiều người giữ chức thị lang, kỵ đô úy, túc vệ,... trở thành ngoại thích quyền lực nhất Đông Ngô.

Năm 258, Tôn Lượng căm ghét quyền thần Tôn Lâm, bèn bí mật bàn mưu với công chúa Tôn Lỗ Ban, tướng quân Lưu Thừa ám sát Lâm. Tôn Lượng viết chiếu đưa cho con trai của Toàn Thượng là Toàn Kỷ, mời Thượng tham gia. Toàn Thượng đem việc này nói cho vợ. Không ngờ, vợ Toàn Thượng là chị họ của Tôn Lâm, đem kế hoạch tiết lộ cho em họ. Tam quốc chí chép người mật báo Tôn Lâm là Toàn hoàng hậu, điều này không hợp lý. Đêm đó, Tôn Lâm cho quân bắt giữ Toàn Thượng, giết Lưu Thừa, rồi bao vậy hoàng cung, phế truất Tôn Lượng, lập Tôn Hưu lên ngôi vua.

Toàn Thượng bị lưu đày đến quận Linh Lăng. Trên đường đi, Thượng bị Tôn Lâm phái người đuổi theo giết hại.

Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Toàn Thượng xuất hiện ở hồi 113, cuộc đời về cơ bản giống như trong sử sách.

Tham khảo
 Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí.
 La Quán Trung, Tam quốc diễn nghĩa.

Chú thích

Người Chiết Giang
Nhân vật chính trị Đông Ngô
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa


title: Furlong

text:
Furlong là thước đo khoảng cách trong các đơn vị quốc gia và các đơn vị thông thường của Hoa Kỳ bằng một phần tám dặm Anh, tương đương với 660 foot, 220 yard, 40 thanh hoặc 10 chuỗi.

Sử dụng định nghĩa quốc tế của inch là chính xác 25,4 mm, một furlong là 201.168 mét. Tuy nhiên, Hoa Kỳ không sử dụng thống nhất tỷ lệ chuyển đổi này. Tỷ lệ cũ đang được sử dụng cho mục đích khảo sát ở một số bang, dẫn đến sự thay đổi hai phần triệu trong chiều dài của Furlong, tương đương khoảng 0,4 mm ( inch). Biến thể này là quá nhỏ để có hậu quả thực tế trong hầu hết các ứng dụng. Năm furlong dài khoảng 1 km ( là giá trị chính xác, theo chuyển đổi quốc tế).

Chuyển đổi sang đơn vị SI
Việc chuyển đổi chính xác các furlong sang đơn vị SI thay đổi một chút giữa các quốc gia nói tiếng Anh. Ở Canada và Vương quốc Anh, xác định furlong theo yard quốc tế chính xác là 0,9144 mét, một furlong là 201.168 m. Úc không chính thức xác định furlong, nhưng nó định nghĩa là chuỗi và link về mặt yard quốc tế.

Tại Hoa Kỳ, trong đó xác định Furlong, chuỗi, thanh, và liên kết về mặt foot khảo sát Mỹ chính xác bằng  mét, một Furlong dài khoảng 201,1684 m. Hoa Kỳ không chính thức định nghĩa một "yard khảo sát". Chênh lệch khoảng hai phần triệu giữa giá trị Hoa Kỳ và giá trị "quốc tế" là không đáng kể đối với hầu hết các phép đo thực tế.

Tham khảo

]]

Đua ngựa
Khảo sát
[[Thể loại:Đơn vị đo chiều dài
Hệ đo lường Anh
Hệ đo lường Mỹ


title: Diabroctis mirabilis

text:
Diabroctis mirabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Diabroctis


title: Panchylissus nigriventris

text:
Panchylissus nigriventris là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Panchylissus


title: Cảnh báo sóng thần lớn (JMA)

text:
là cấp độ cảnh báo sóng thần được Cục Khí tượng Nhật Bản ban hành khi cảnh báo sóng thần ở Nhật Bản vào ngày 7 tháng 3 năm 2013 và được coi là cấp độ cảnh báo sóng thần cao nhất. Cảnh báo sóng thần lớn được đưa ra khi dự đoán sóng thần cao trên 3 m so với mực nước biển và chiều cao sóng thần dự kiến có thể là 5 m, 10 m hoặc trên 10 m. Ngoài ra cảnh báo sóng thần lớn có thể bị tác động bởi một trận động đất lớn có cường độ từ 7.0 trở lên.

Tiêu chí

Những trận động đất có cảnh báo sóng thần lớn
Dưới đây là những trận động đất có cảnh báo sóng thần lớn ảnh hưởng đến Nhật Bản.
Động đất và sóng thần Biển Nhật Bản 1983
Động đất Okushiri 1993
Động đất Chile 2010
Động đất và sóng thần Tōhoku 2011

Xem thêm
Sóng thần

Tham khảo

Địa chấn học


title: Paxillus

text:
Paxillus Paxillus là một chi nấm mà hầu hết được biết là độc hoặc không ăn được. Các loài bao gồm PPaxillus involutus và Paxillus vernalis. Hai loài trước đây trong chi này—Tapinella panuoides và Tapinella atrotomentosa—, hiện đã được chuyển sang chi Tapinella có liên quan trong họ Tapinellaceae.

Khả năng ăn được
Mặc dù Paxillus invutus trong quá khứ đã bị coi là ăn được, nhưng hiện tại nó được biết là độc và có liên quan đến một số trường hợp tử vong được ghi nhận. Các vụ ngộ độc chết người dường như là do ăn nấm sống.

Các loài
, Index Fungorum liệt kê 38 loài trong chi Paxillus:

Paxillus albidulus
Paxillus amazonicus
Paxillus ammoniavirescens
Paxillus atraetopus
Paxillus brunneotomentosus
Paxillus chalybaeus
Paxillus coffeaceus
Paxillus defibulatus
Paxillus fasciculatus
Paxillus fechtneri
Paxillus guttatus
Paxillus gymnopus
Paxillus hortensis
Paxillus ianthinophyllus
Paxillus involutus
Paxillus ionipus
Paxillus leoninus
Paxillus maculatus
Paxillus minutesquamulosus
Paxillus obscurisporus
Paxillus ochraceus
Paxillus pahangensis
Paxillus piperatus
Paxillus polychrous
Paxillus rhytidophyllus
Paxillus robiniae
Paxillus rubicundulus
Paxillus scleropus
Paxillus serbicus
Paxillus squamosus
Paxillus validus
Paxillus velenovskyi
Paxillus vernalis
Paxillus yunnanensis
Paxillus zerovae

Tham khảo

Paxillus


title: Trung tâm điện ảnh Busan

text:
Trung tâm điện ảnh Busan (Busan Cinema Center, còn được gọi là "Dureraum", nghĩa là thưởng thức xem phim cùng nhau trong tiếng Hàn) là địa điểm chính thức, độc quyền của Liên hoan phim quốc tế Busan (BIFF), nơi diễn ra lễ khai mạc và bế mạc, tọa lạc tại Centum City, Haeundae-gu, Busan, Hàn Quốc. Trung tâm trị giá khoảng 150 triệu đô la Mỹ (167,85 tỷ won) này được khai trương vào ngày 29 tháng 9 năm 2011 sau gần ba năm xây dựng. Tính đến tháng 7 năm 2013, nó được Sách Kỷ lục Guinness thế giới ghi nhận là công trình có mái hẫng dài nhất. Trung tâm được thiết kế bởi công ty thiết kế kiến trúc của Áo là Coop Himmelb(l)au và được xây dựng bởi Hanjin Heavy Industries.

Cấu trúc
Trung tâm bao gồm ba tòa nhà (Cine Mountain, Biff Hill và Double Cone), Nhà hát Biff (một nhà hát ngoài trời) với Mái nhà Nhỏ, Quảng trường Dureraum với Mái nhà Lớn. Trung tâm điện ảnh Busan, được xây dựng trên một lô đất rộng 32.137 m², chiếm 54.335 m² diện tích biểu diễn, ăn uống, giải trí và không gian hành chính. Trung tâm có hai mái nhà bằng thép. Mái nhà Lớn dài 163 m x rộng 60 m, với một phần hẫng 85 m và nặng 6.376 tấn. Mái nhà Nhỏ che phủ nhà hát ngoài trời Nhà hát BIFF có một phần hẫng khoảng 70 m, diện tích 66 m x 100 đến 120 m và nặng 1.236 tấn. Mái nhà Lớn là mái nhà hẫng dài nhất được công nhận bởi Sách Kỷ lục Guinness. Trần của Mái nhà Lớn và Nhỏ được phủ lên lần lượt với 23.910 và 18.690 bóng đèn LED.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quận Haeundae
Công trình xây dựng Busan


title: Nghĩa trang Quốc gia ở Martin

text:
Nghĩa trang Quốc gia ở Martin (tiếng Slovakia: Národný cintorín v Martine) là nơi an nghỉ cuối cùng của nhiều nhân vật quan trọng của Slovakia. Nghĩa trang tọa lạc trên đường Sklabinská, Martin, vùng Žilina, Slovakia. Vào năm 1967, địa điểm này được tuyên bố là một nghĩa trang quốc gia và di tích văn hóa quốc gia. Martin được chọn làm nơi đặt Nghĩa trang Quốc gia bởi vì vào thế kỷ 19, nơi đây là trung tâm văn hóa của Slovakia.

Lịch sử
Nghĩa trang được thành lập vào cuối thế kỷ 18 với chức năng ban đầu là một nghĩa trang của thành phố Martin. Nghĩa trang cũng phục vụ cho cư dân của các làng lân cận, bao gồm Jahodníky, Tomčany và Dolina. Vì Nghĩa trang dần được lấp đầy, nhu cầu làm tăng diện tích của Nghĩa trang dần dần trở nên cấp thiết. Sau các thỏa thuận mua thêm vài khu đất để mở rộng Nghĩa trang, cụ thể: mua lại từ gia đình Révai vào năm 1865, mua lại từ Nam tước Július Révai vào năm 1903, và mua một khu đất khác, cũng thuộc sở hữu của Nam tước Július Révai, vào năm 1909, Nghĩa trang Quốc gia đạt đến kích thước ngày nay, với tổng diện tích là 23.580 mét vuông.

Tham khảo

Công trình xây dựng Slovakia


title: Semiothisa rotundata

text:
Semiothisa rotundata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

R


title: Bò Ennstaler Bergscheck

text:
Bò Ennstaler Bergscheck (còn được gọi với cái tên khác là "Bò Ennstal Mountain Pied") là một giống bò nhà có nguy cơ tuyệt chủng của Áo. Tên của giống bò này được đặt theo địa danh Ennstal, thung lũng của sông Enns.

Bò Ennstaler Bergscheck từ lâu đã được cho là có nguồn gốc từ bò Bavarian Weißkopfscheck ("Bò White-headed Pied") nhưng những phát hiện khảo cổ gần đây cho thấy nguồn gốc từ bò địa phương của thời kỳ La Tène (thế kỷ thứ V - I TCN). Có khi chúng đã gần như hoàn toàn màu đỏ thẫm trước khi những đốm trắng trên lông của chúng tăng dần, cho đến khi đạt tỉ lệ 75% - 80% lông màu trắng chỉ có phần thăn bò và phần bị che khuất hoặc có những đốm màu. Tai trong có màu. Sừng, móng guốc và niêm mạc hầu như không có sắc tố.

Loài này từng được ưa chuộng như một loài động vật trợ giúp đồng áng và sản sinh thịt bò nhưng trong thế kỷ XVIII đã được thay thế bởi giống bò Murboden, bò Pinzgau, hoặc Bò Blondvieh Carinthian. Các cá thể bò giống này phát triển đầy đủ sau hai năm ở dãy núi Alps, vì vậy chúng được tính là giống bò già trưởng thành sớm nhất. Mặc dù chúng béo nhưng thịt bò của chúng trông giống như cẩm thạch.

Người ta nghĩ rằng hai con bò cuối cùng đã bị giết vào năm 1986, nhưng một số cá thể còn sống sót đã được tìm thấy. Việc bảo tồn các cá thể này được tổ chức bởi Liên minh Bảo tồn các loài động vật nhà có nguy cơ tuyệt chủng (VEGH) và Liên minh quốc gia Áo về dự trữ gen. Trong năm 2004 đã có ở Áo 65 cá thể bò giống này trong 6 trang trại.

Tham khảo

Giống bò


title: Đường sắt đô thị Hà Nội

text:
Đường sắt đô thị Hà Nội () là tên gọi của hệ thống đường sắt đô thị ở Hà Nội. Hệ thống được vận hành bởi Công ty Đường sắt Hà Nội (Hanoi Metro Company – HMC), bao gồm 8 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 318 km, và 3 tuyến tàu điện một ray. Đây là hệ thống đường sắt đô thị trên cao đầu tiên tại Việt Nam.

Hai tuyến đường sắt đầu tiên được xây dựng là tuyến số 2A (đoạn Cát Linh – Hà Đông), và tuyến số 3 (đoạn Nhổn – Ga Hà Nội). Tính tới tháng 11 năm 2021, Tuyến số 2A sau 8 lần điều chỉnh tiến độ dự án, đã chính thức đi vào khai thác thương mại vào ngày 6 tháng 11 năm 2021. Trong khi đó, Tuyến số 3 đoạn Nhổn – Ga Hà Nội dự kiến sẽ khai thác thương mại đoạn tuyến trên cao vào cuối năm 2023 và toàn tuyến năm 2027-2029. Quá trình xây dựng hai tuyến đường sắt gặp nhiều khó khăn về tài chính, vỡ tiến độ cũng như tai nạn xây dựng.

Lịch sử
Những năm 1995–1996, Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Kiến trúc sư trưởng thành phố Hà Nội, đã theo đoàn khảo sát của Hà Nội đi thăm các nước có hệ thống vận tải khối lượng lớn. Dân số Hà Nội khi đó đã vượt quá con số một triệu người. Đường sắt đô thị trở thành đề tài cấp thiết. Năm 1998, Thủ tướng chính phủ Phan Văn Khải phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung của thủ đô đến năm 2020, đặt ra 5 tuyến đường sắt đô thị, trong đó thống nhất đặc trưng của đường sắt đô thị Hà Nội là kết hợp cả đoạn đi ngầm và đoạn đi trên cao.

Ý tưởng thực hiện tuyến đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông xuất hiện từ năm 2003, khi Hà Đông vẫn còn là trung tâm của tỉnh Hà Tây và là thành phố gần Hà Nội nhất, và hướng đi Hà Đông lại khó mở rộng do vướng các công trình hai bên đường Nguyễn Trãi. Dự án đường sắt Cát Linh – Hà Đông được kỳ vọng là cầu nối liên kết vùng, để giải quyết áp lực giao thông và áp lực dân số của hai thành phố. Năm 2008, dự án được ký kết với chủ đầu tư là Bộ Giao thông Vận tải và chính thức được khởi công vào tháng 11 năm 2011. Cũng trong năm 2011, quy hoạch đường sắt đô thị Hà Nội được nâng lên thành 8 tuyến và 10 nhánh. Những quy hoạch thủ đô về sau này đều thống nhất số tuyến theo quy hoạch năm 2011.

Hệ thống đường sắt đô thị
Theo Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2016, mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội bao gồm 10 tuyến, bao gồm cả các tuyến trên cao và đi ngầm. ngoài 8 tuyến đường sắt đô thị, Hà Nội còn dự kiến thực hiện thêm ba tuyến tàu điện một ray. Các dự án Metro của Hà Nội được Chính phủ giao cho Bộ Giao thông Vận tải (MoT) và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội (HPC) làm chủ đầu tư. Tổng quan quy hoạch cụ thể năm 2016 của đường sắt đô thị Hà Nội như sau:

Đường sắt đô thị

Đã vận hành

Đang thi công

Theo quy hoạch

Tàu điện một ray (Monorail)

Theo quy hoạch

Thi công

Tuyến số 2A

Tuyến số 2A có chiều dài 13,1 km, được khởi công xây dựng vào ngày 10 tháng 10 năm 2011 và do Bộ Giao thông Vận tải làm chủ đầu tư. Tuyến có hướng đi Cát Linh – Hà Đông, với 12 nhà ga thuộc ba quận Đống Đa, Thanh Xuân và Hà Đông. Tuyến đường sắt được đầu tư xây dựng bằng vốn vay ODA của Trung Quốc, ký năm 2008. Dự án có tổng mức đầu tư 552,86 triệu USD (8.770 tỉ đồng) vào năm 2008 trong đó vốn vay ưu đãi của Trung Quốc 419 triệu USD. Tổng mức đầu tư sau điều chỉnh tính đến năm 2019 là 868,04 triệu USD (18.001,6 tỷ VND, tăng 9.231,6 tỷ VND), trong đó, phần vốn vay Trung Quốc là 669,62 triệu USD (hơn 13.800 tỷ VND).

Ý tưởng thực hiện tuyến đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông xuất hiện từ năm 2003, được kỳ vọng sẽ là cầu nối liên kết vùng để giải quyết áp lực giao thông và áp lực dân số giữa thành phố Hà Đông thuộc tỉnh Hà Tây và thành phố Hà Nội. Tháng 7 năm 2008, Thủ tướng chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội đến năm 2020, trong đó có tuyến đường sắt đô thị Hà Nội – Hà Đông. Dù được khởi công xây dựng vào tháng 10 năm 2011, những hạng mục đầu tiên của dự án tại hồ Đống Đa và phố Hoàng Cầu đã được tổ chức thi công trước từ tháng 4 năm 2010 nhằm đồng bộ với hạng mục kè hồ, cải tạo thoát nước của thành phố. Ngày 20 tháng 10 năm 2015, Ban Quản lý dự án đường sắt đô thị Hà Nội đã cho trưng bày mẫu tàu điện Cát Linh – Hà Đông tại Triển lãm Giảng Võ. Theo đó, tuyến số 2A sẽ có 13 đoàn tàu, mỗi đoàn tàu có 4 toa tàu. Quá trình xây dựng dự án bị chậm tiến độ nhiều lần và gây ra nhiều tai nạn lao động ảnh hưởng tới người dân. Từ ngày 6 tháng 11 năm 2021, tuyến đường sắt đô thị này chính thức đưa vào vận hành và khai thác.

Tuyến số 3

Tuyến số 3: Trôi – Nhổn – Hoàng Mai, đoạn Nhổn – Ga Hà Nội do Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội (UBND Thành phố Hà Nội) làm Chủ đầu tư. Tuyến có tổng chiều dài 12,5 km (trong đó đoạn đi trên cao 8,5 km và đoạn đi ngầm 4,5 km), được khởi công vào 10 tháng 10 năm 2010 và dự kiến khai thác thương mại năm 2029. Toàn tuyến đi qua 12 nhà ga, bao gồm 8 ga trên cao (Nhổn, Minh Khai, Phú Diễn, Cầu Diễn, Lê Đức Thọ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Chùa Hà, Cầu Giấy) và 4 ga ngầm (Kim Mã, Cát Linh, Văn Miếu, Ga Hà Nội), trong đó có 2 ga kết nối trung chuyển.

Tuyến chạy nổi trên cao dọc theo tim đường quốc lộ 32 từ: Cầu Diễn – Hồ Tùng Mậu – Xuân Thủy – Cầu Giấy – Kim Mã– tới ngã ba phố Nguyễn Văn Ngọc– Kim Mã thì chuyển chạy ngầm theo tim đường Kim Mã – đến đầu phố Núi Trúc chạy ngầm vòng qua khu dân cư (Nằm giữa đường Giang Văn Minh và Núi Trúc) – tiếp tục chạy ngầm theo tim đường Cát Linh – Quốc Tử Giám – xuyên ngầm dưới ga Hà Nội và kết thúc điểm cuối ngã ba phố Dã Tượng với Trần Hừng Đạo. (Giai đoạn 2 sẽ kéo dài theo đường Trần Hưng Đạo – Trần Thánh Tông – Kim Ngưu – Tam Trinh – Công viên Yên Sở (các nhà ga ở đoạn tuyến này: Hàng Bài, Trần Thánh Tông, Kim Ngưu, Mai Động, Tân Mai, Tam Trinh, Yên Sở). Giai đoạn 3: kéo dài từ ngã tư Nhổn lên thị xã Sơn Tây – Hà Nội).

Tuyến số 1
Theo kế hoạch của chính phủ vào năm 2002, tuyến Metro số 1 Yên Viên – Ngọc Hồi có chiều dài 28,7 km. Tổng mức đầu tư dự kiến ban đầu là 9.197 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến năm 2018, mức đầu tư cho toàn bộ dự án đã được điều chỉnh tăng lên thành 44.000 tỷ đồng. Tuyến Metro số 1 do Ban Quản lý Dự án Đường sắt (Bộ Giao thông Vận tải) làm Chủ đầu tư. Hướng tuyến: Hà Huy Tập – Cầu Đuống – Ngô Gia Tự – Nguyễn Văn Cừ – Ngọc Lâm – Cầu Long Biên mới – Hàng Đậu – Phùng Hưng – Hàng Bông – Cửa Nam – Lê Duẩn – Giải Phóng – Ngọc Hồi.

Dự án sẽ được thực hiện theo 3 bước:
 Bước 1: Xây dựng mới ga Ngọc Hồi và nâng cấp ga Yên Viên, Gia Lâm đủ đáp ứng cho việc di chuyển toàn bộ cơ sở của đường sắt tại ga Hà Nội hiện nay ra bên ngoài.
 Bước 2: Ngừng khai thác toàn bộ tuyến đường từ Văn Điển đến Gia Lâm để xây dựng cầu Long Biên mới và đường sắt trên cao đoạn Ngọc Hồi – Gia Lâm, hoàn chỉnh xây dựng ga Ngọc Hồi và Gia Lâm.
 Bước 3: Xây dựng cầu Đuống mới và đường sắt trên cao đoạn Gia Lâm – Yên Viên; hoàn chỉnh việc xây dựng ga Yên Viên.
Tuyến số 1 có 16 nhà ga gồm: Yên Viên, Cầu Đuống, Đức Giang, Gia Lâm, Long Biên Bắc, Long Biên Nam, Phùng Hưng, Hà Nội, Công viên Thống Nhất, Bạch Mai, Phương Liệt, Giáp Bát, Hoàng Liệt, Văn Điển, Vĩnh Quỳnh, Ngọc Hồi

Tuy nhiên sau đó dự án gặp khó khăn, bị trì hoãn quá lâu và dính vào bê bối tham nhũng hối lộ vào năm 2014, Chính phủ Việt Nam tiếp tục không tiếp tục hiệp định vay với Chính phủ Nhật Bản và chuyển toàn bộ dự án cho Bộ Giao thông Vận tải quản lý. Sau nhiều lần trì hoãn, đến đầu năm 2019, Bộ GTVT cho biết sẽ tiến hành giai đoạn 1 của dự án với việc xây dựng khu tổ hợp Ngọc Hồi, thời gian thực hiện là từ 2019–2024, tổng mức đầu tư cho giai đoạn 1 là 19.046 tỷ đồng. Hiện tại tính đến năm 2022, dự án vẫn chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng do không đủ vốn hằng năm và khởi công bất kỳ quá trình xây dựng nào, vẫn đang bị "treo" sau hơn 20 năm triển khai.

Tuyến số 2
Tuyến số 2, đoạn Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo có chiều dài 11.5 km, trong đó: đi ngầm 8.5 km, 3.0 km đi nổi (gồm 10 ga trong đó 7 ga ngầm và 3 ga trên cao và 01 depot). Chủ đầu tư: Ban Quản lý Đường sắt Đô thị Hà Nội (UBND Thành phố Hà Nội). Hướng tuyến: Nam Thăng Long – Xuân Tảo – Hoàng Quốc Việt – Hoàng Hoa Thám – Thụy Khuê – Phan Đình Phùng – Hàng Giấy – Đồng Xuân – Hàng Đường – Hàng Ngang – Hàng Đào – Đinh Tiên Hoàng – Hàng Bài/Trần Hưng Đạo). Tuyến số 2 có 16 nhà ga gồm: Nam Thăng Long, Ngoại giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Bưởi, Quần Ngựa, Bách Thảo, Hồ Tây, Hàng Đậu, Hồ Hoàn Kiếm, Trần Hưng Đạo, Cầu Dền, Bách Khoa, Kim Liên, Chùa Bộc, Ngã Tư Sở, Thượng Đình.

Tổng mức đầu tư duyệt năm 2008 là 19.555 tỷ đồng, trong đó vốn ODA của JICA là 16.485 tỷ đồng, vốn đối ứng của Việt Nam là 3.079 tỷ đồng. Tuy nhiên tới năm 2015, sau khi rà soát lại nguồn vốn đầu tư, tổng vốn điều chính tăng lên 51.700 tỷ đồng nên hiện tại dự án đang được dừng triển khai.

Trong số các ga của tuyến số 2 thì ga C6 – Công viên Bách Thảo và ga C9 – Hồ Hoàn Kiếm nhận được nhiều phản ứng của người dân. Tại khu vực ga C6, theo thiết kế tuyến tàu điện sẽ đặt vị trí C6 tại khu vực đường Thụy Khuê còn ga C5 và C7 tại đường Hoàng Hoa Thám. Theo ý kiến của các hộ dân và chuyên gia Wessels, vị trí đặt nhà ga C6 đã khiến tuyến tàu điện ngầm này hình thành một đường cong uốn lượn rất bất thường. Theo quy hoạch thì đường hầm của ga C6 phải uốn cong từ ga C5 (đang nằm trên đường Hoàng Hoa Thám) để lượn xuống phố Thụy Khuê (ga C6) rồi lại uốn cong tiếp để lượn về ga C7 trên đường Hoàng Hoa Thám. Vị trí ga C6 cũng bị cho là quá xa ga C5 nhưng lại quá gần ga C7 (cách 730m). Giải thích về điều này, ông Lưu Xuân Hùng – Phó trưởng ban Quản lý dự án đường sắt đô thị Hà Nội cho rằng, nếu thực hiện phương án này thì "tuyến sẽ phải đi ngầm dưới Công viên Bách Thảo, Bộ Tư lệnh Cảnh vệt,... có thể phát sinh các vấn đề tiềm ẩn về ảnh hưởng môi trường sinh thái của khu Bách Thảo, các di tích văn hóa, công trình ngầm bí mật liên quan đến khu vực Văn phòng Chính phủ, an ninh quốc phòng".

Tại khu vực ga C9, UBND Thành phố Hà Nội dự kiến sẽ đặt ga ngay phía dưới lòng đường Đinh Tiên Hoàng, với các lối lên xuống ga được bố trí như sau: Lối lên xuống thứ nhất được xác định nằm ở khuôn viên Tổng Công ty Điện lực Hà Nội, lối thứ hai trên phố Trần Nguyên Hãn, trong khuôn viên Tổng Công ty Điện lực miền Bắc, lối thứ ba dự kiến đặt bên phía hồ Hoàn Kiếm (diện tích khoảng 100m2), chỗ hiện có nhà vệ sinh công cộng và lối thứ tư tại Tượng đài Cảm tử. Nhiều ý kiến cho rằng, cách đặt các lối lên xuống này có thể ảnh hưởng tới cảnh quan của Hồ Hoàn Kiếm hiện tại (được xếp vào một trong những di tích lịch sử quốc gia quan trọng nhất). Sau đó, UBND Thành phố Hà Nội đã  chọn phương án thi công ga C9 với lối lên xuống phía trước trụ sở Tổng công ty Điện lực Hà Nội và trụ sở HĐND-UBND TP Hà Nội.

Tuyến số 5
Vào năm 2012, dự án dự kiến triển khai vào năm 2017 nhưng hiện đã tạm hoãn ngày khởi công. Dự án được thiết kế theo 2 giai đoạn. Trong đó giai đoạn 1 đoạn Nam Hồ Tây – Láng – An Khánh dài 14.1 km gồm 10 nhà ga và giai đoạn 2 đoạn An Khánh – Hòa Lạc – Ba Vì dài 24.3 km gồm 11 nhà ga. Theo tính toán của tư vấn, phương án đi ngầm chi phí cao, hết 2.680 triệu USD, trên cao là 2.019 triệu USD chi phí ít hơn và dễ triển khai hơn. Hướng tuyến: Văn Cao – Liễu Giai – Nguyễn Chí Thanh – Trần Duy Hưng – Đại lộ Thăng Long. Tuyến số 5 có 21 nhà ga gồm: Quần Ngựa, Kim Mã, Vành đai 1, Vành đai 2, Hoàng Đạo Thúy, Vành đai 3, Lê Đức Thọ, Mễ Trì, Tây Mỗ, An Khánh 1, An Khánh 2, Song Phương, Sài Sơn, Quốc Oai, Ngọc Mỹ, Đồng Bụt, Đồng Trúc, Đồng Bãi, Tiến Xuân, Trại Mới, Thạch Bình.

Theo tính toán, tuyến số 5 khai thác 11 đoàn tàu với tổng số 44 toa đi vào hoạt động, tốc độ tàu chạy tối đa trên cao là 120 km/h; dưới ngầm là 80 km/h, tương ứng thời gian đi từ Hồ Tây đến An Khánh khoảng 18 phút 30 giây, đến Hòa Lạc khoảng 33 phút 22 giây và đến Ba Vì khoảng 41 phút. Tàu chạy trong giờ cao điểm là 6 phút/chuyến, các giờ khác trong ngày là 12 phút/chuyến.

Tuyến số 6
Tuyến đường sắt đô thị số 6 có tổng chiều dài khoảng 43 km. Điểm đầu tại sân bay quốc tế Nội Bài, điểm cuối tại Ngọc Hồi. Tuyến bao gồm 29 nhà ga và 2 Depot tại Ngọc Hồi và Kim Nỗ, đi qua 5 huyện: Sóc Sơn, Mê Linh, Đông Anh, Hoài Đức, Thanh Trì và 3 quận: Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm, Hà Đông. Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) có trách nhiệm làm việc với các chuyên gia của Ngân hàng Thế giới (WB) xác định lại nội dung của dự án hỗ trợ kỹ thuật để lựa chọn các công việc phù hợp bảo đảm hiệu quả, tuân thủ các quy định của Việt Nam và kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng lâu dài (phục vụ cho việc chuẩn bị dự án ở các giai đoạn tiếp theo).

Trong nội dung nghiên cứu, Hà Nội yêu cầu cần đề xuất các hình thức đầu tư xây dựng tuyến metro số 6 để có thể huy động được các nguồn vốn tham gia đầu tư.

Trong đó, Hà Nội lưu ý nghiên cứu áp dụng mô hình TOD (phát triển định hướng giao thông) để khai thác các không gian ngầm tại các ga metro, các khu đất lân cận của tuyến đường (đặc biệt là điểm đầu và điểm cuối). Điều này sẽ giúp thu hồi một phần vốn đầu tư cho các dự án metro, nâng cao hiệu quả đầu tư và giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.

MRB cũng có trách nhiệm phối hợp với nhà tài trợ lập Văn kiện dự án Hỗ trợ kỹ thuật sử dụng vốn ODA không hoàn lại để trình cấp thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định của Luật Đầu tư công, quy định về quản lý sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi của nhà tài trợ nước ngoài và quy định của nhà tài trợ.

Đối với các Sở: Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Ngoại vụ, Giao thông Vận tải và các đơn vị liên quan, Hà Nội yêu cầu trong phạm vi chức năng nhiệm vụ của mình có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, hướng dẫn để MRB hoàn thành nhiệm vụ này theo đúng quy định.

Sự cố xây dựng
 Trên tuyến Đường sắt cao đoạn Cát Linh – Hà Đông vào sáng hôm 06/11/2014, một vụ tai nạn đã xảy ra làm một người chết, ba người bị thương, khi một thanh thép "bất ngờ rơi từ dầm cầu" đang thi công trúng vào người đang lưu thông bằng xe máy trên đường.
Hôm 28/12/2014, tờ Giao thông vận tải, cho hay ông Đinh La Thăng, Bộ trưởng Giao thông & Vận tải đã ra quyết định đình chỉ công tác với ông Nguyễn Văn Bảo, Phó Tổng Giám đốc Ban quản lý dự án, sau khi xảy ra sự cố 'sập giàn giáo' trong lúc thi công công trình tại tuyến Đường sắt cao đoạn Cát Linh – Hà Đông. Cùng ngày báo Vietnamnet.vn dẫn lời Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường nói Bộ Giao thông Việt Nam cũng "đình chỉ hàng loạt cá nhân, đơn vị" liên đới trách nhiệm trong sự cố. Giàn giáo thi công khi sập đã đè lên một chiếc taxi có bốn người trong xe. Tài xế bị thương được chở đi bệnh viện, 3 người còn lại thì an toàn.
Ngày 10/05/2015, thanh dầm thép dài chục mét nặng cả tấn của dự án Tuyến số 3: Nhổn – Ga Hà Nội bất ngờ tuột khỏi cần cẩu, rơi xuống đường vào lúc chiều tối. Sự cố đã đè nát tấm tôn rào chắn ngăn cách giữa công trường và đường lưu thông nhưng không có thiệt hại nào về người.
Ngày 12/05/2015, một chiếc cần cẩu đang phục vụ thi công dự án Tuyến số 3 – Nhổn – Ga Hà Nội bất ngờ đổ sụp, đè vào hai căn nhà trên đường Cầu Giấy. Sự cố đã làm một phụ nữ mang thai 8 tháng đi xe máy gần đó đã bị ngã do dây văng trúng, chiếc cần cẩu đổ chắn ngang đường Cầu Giấy và làm toàn bộ giao thông trên tuyến đường này bị ùn tắc theo hướng về phía Cầu Giấy, ngoài ra còn làm hư hỏng nhiều biển hiệu và mái nhà dân.
Một thanh sắt chữ i khá to (dài 2.5m) rơi trúng nóc ô tô 4 chỗ đang lưu thông phía dưới. Vụ việc trên xảy ra vào khoảng 10h15 sáng ngày 25/08/2015, tại công trường thi công nhà ga tuyến đường sắt trên cao, đối diện số nhà 103 đường Quang Trung (Hà Đông – Hà Nội). Rất may sự việc xảy ra không gây thiệt hại về người.
Ngày 17/10/2016, một công nhân đi bộ dọc công trình đường sắt Cát Linh – Hà Đông để ra lối xuống thì bị rơi xuống đường và đã tử vong tại bệnh viện.

Xem thêm
 Danh sách nhà ga đường sắt đô thị tại Hà Nội
 Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Công trình đang xây dựng
Đường sắt đô thị Hà Nội


title: Lophotidia trisema

text:
Lophotidia trisema là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lophotidia


title: Shiloh (thành phố trong Kinh Thánh)

text:
Shiloh (tiếng Hebrew: có thể thay đổi giữa שִׁלוֹ,שִׁילֹה,שִׁלֹה, và שִׁילוֹ) là một thành phố cổ đại ở vùng Samaria, được nhắc đến trong Kinh Thánh Hebrew. Nó đã được nhận diện một cách chắc chắn là vùng Khirbet Seilun trong thời gian hiện tại, một tell hay một cái gò mang tính chất khảo cổ học, được mệnh danh là Tel Shiloh trong tiếng Hebrew Hiện đại. Nó nằm về phía tây của thị trấn hiện đại Shilo ở Bờ Tây, phía nam của vùng cổ đại Lebonah và cách Beth El  về phía Bắc.

Shiloh là trung tâm thờ phượng lớn của người Israel trước khi Ngôi đền đầu tiên được xây dựng ở Jerusalem.

Ý nghĩa của từ "Shiloh" không rõ ràng. Đôi khi, nó được dịch như một tiêu đề về Chúa cứu thế - Đấng Messiah mang nghĩa "Người mà nó thuộc về" (He Whose It Is) hoặc như "hoà giải" (Pacific), "người hoà giải" (Pacificator) hoặc "sự tĩnh lặng" (Tranquility) có đề cập đến bộ Pentateuch trong Torah của người Samaritan. Bất kể như nào, tên của thị trấn Shiloh có nguồn gốc từ  (shala) và có thể dịch là "Thị trấn tĩnh lặng" (Tranquility Town, hoặc "Nơi trú ẩn dịu dàng" (Fair Haven), "Vùng đất êm dịu" (Pleasantville).

Vị trí
Được nhắc đến trong Sách Joshua, Thánh Vịnh và Sách Thẩm phán, Shiloh nằm ở phía Bắc của Bethel, phía Đông của đường lớn Bethel–Shechem, và phía Nam của Lebonah trên vùng quê đồi Ephraim (Judg. 21:19). Shiloh được xác định rõ ràng là Khirbet Seilun (Tel Shiloh) bởi nhà bác ngữ học E. Robinson vào năm 1838. Vị trí này đã được xác nhận từ lâu trước đó bởi nhà văn La Mã Eusebius, và bởi Nestorius ha-Parhi.

Thời đại đồ đồng
Một thời gian dài trước khi người Israel xuất hiện, Shiloh là một thành phố có công sự bao bọc với một đền thờ tôn giáo hoặc thánh điện trong giai đoạn trung kỳ đồ đồng và thời kỳ đồ đồng muộn ở Canaan<ref>Donald G. Schley, Shiloh: A Biblical City in Tradition and History" Sheffield: JSOT Press, 1989, 2009, pp. 191ff.</ref>

Tường thuật trong Kinh thánh
Khi người Israel đến vùng đất này, họ dựng lên đền tạm trong lều ở nơi hoang địa cổ xưa (Lều Hội ngộ (Tent of Meeting): Heb. Ohel-Mo'ed). Ở nơi đây, Joshua và Eleazar chia đất cho các chi tộc chưa nhận được sự phân công của họ () và giải quyết việc phân bổ các thành phố cho người Levi (). Sau đó, Shiloh trở thành một trong những đền thờ tôn giáo hàng đầu ở Israel cổ đại, một trạng thái được giữ cho đến ngay trước khi David nâng cấp Jerusalem.The whole congregation of Israel assembled together at Shiloh and set up the tent (or tabernacle) of the congregation there (Joshua 18:1).

Tạm dịch:Cả giáo đoàn Israel đã tụ họp lại tại Shiloh và dựng trại (hoặc nhà tạm) của giáo đoàn tại đóNhà tạm đã được xây dựng dưới sự hướng dẫn của Moses từ Thiên Chúa (Exodus 26) để cất giữ Hòm Giao ước (Ark of the Covenant), cũng được tạo nên dưới sự hướng dẫn của Moses từ Thiên Chúa (Exodus 25). Theo các nguồn Talmud, khu lều trại tôn nghiêm tồn tại ở Shiloh trong 369 năm cho đến khi Hòm Giao ước được mang tới trong khu trại chiến đấu tại Eben-Ezer (1 Samuel 4:3–5) và bị lấy cắp bởi người Philistine ở Aphek (có lẽ là Antipatris). Tại một thời điểm nào đó trong thời gian tồn tại lâu dài tại Shiloh, khu lều trại di động dường như đã được bao bọc trong một hàng rào kín — một "temenos" của Hy Lạp. Chính tại Shiloh, Eli và Samuel đã đảm nhận vai trò mục sư () và Shiloh là nơi có cấu trúc vật lý có các "cánh cửa" (). Vào một thời điểm nào đó, Lều Hội ngộ được chuyển sang Gibeon, nơi đã trở thành một địa điểm linh thiêng của người Israel dưới thời David và Solomon.

Shiloh là một trong những trung tâm chính của việc thờ phượng của người Israel trong giai đoạn tiền quân chủ, nhờ vào sự hiện diện của Lều Hội ngộ và Hòm giao ước. Người dân đã hành hương tại đó để dự các bữa tiệc và lễ tế chính, và các Thẩm phán 21 ghi lại nơi này như là nơi diễn ra một buổi liên hoan khiêu vũ hằng năm giữa các vườn nho.

Theo , vùng đất linh thiêng tại Shiloh được quản lý bởi thầy tư tế dòng Aaron là Eli và hai con trai của ông, Hophni và Phinehas. Theo lời tường thuật này, Samuel trẻ tuổi đã được cung hiến bởi người mẹ Hannah tại đó, được nuôi dạy tại đền thờ bởi thầy tư tế, và vị mục sư tiên tri của ông được trình bày đã bắt đầu ở đó. Hophni và Phinehas được ghi nhận là có ác tâm trong cách đối xử của họ với những người đến nhà thờ để cầu nguyện dâng hiến. Dưới quyền Eli và các con trai của ông, chiếc Hòm Giao ước đã mất khỏi tay Israel trong một trận chiến với người Philistine ở Aphek. Nhà sử học và khảo cổ học Kinh Thánh vĩ đại, W.F. Albright, đưa ra giả thuyết rằng người Philistine cũng đã tiêu diệt Shiloh vào thời điểm này; kết luận này vẫn được tranh luận nhưng được hỗ trợ bởi bình luận mang tính truyền thống. Nơi này cũng có thể đã bị phá hủy sau này, và các văn bản Kinh thánh ghi lại không có sự hủy diệt nào được xác nhận. Chắc chắn, nhân vật ảo ảnh Ahijah người Shiloh (Ahijah the Shilonite), đã xúi giục cuộc nổi dậy của Jeroboam, con trai của Nebat, chống lại cháu trai của David là Rehoboam (I Kings 11, 14), tới từ đó, và hắn sinh ra, một cách thú vị, cùng tên với thầy tư tế người Aaron, người đã tư vấn cho Hòm của Saul trong I Samuel 14:3. Schley đã tuyên bố rằng việc lấy đi Hòm và cái chết của Saul xảy ra trong cùng một trận chiến và các biên tập viên về David sau này đã soạn thảo các văn bản hiện tại để làm cho nó xuất hiện như là Saul đã cai trị mà không có Đền thờ Lều hoặc Hòm, và do đó không có tính hợp pháp thuộc về nghi lễ. Tuy nhiên, sự xác nhận này cũng vẫn chưa được chứng minh.

Một điều chắc chắn là trong sứ vụ tiên tri của Jeremiah (7:12-15; 26:5-9) hơn ba trăm năm sau, Shiloh đã bị tàn phá. Jeremiah dựa vào gương của Shiloh để cảnh báo cho dân của tộc Judah và Jerusalem việc mà Yahweh Elohim sẽ làm cho "nơi mà tôi đặt tên mình ở đó" (place where I caused my name to dwell), cảnh báo họ rằng thành phố thánh địa của họ, Jerusalem, như Shiloh, có thể chịu sự phán xét của thần thánh.

Sử dụng một cách mơ hồ "Shiloh" trong Kinh Thánh Hebrew

Shiloh được đề cập đến trong Kinh thánh Hebrew trong Genesis 49:10 như một phần của phép lành mà Jacob dành cho người con Judah. Nó có thể là một nhân vật, có lẽ là Đấng Messiah, hoặc mọt địa danh, như được nhắc tới sau đó trong Sách Thẩm phán và cũng trong Jeremiah 41:5. Một cư dân của Shiloh là vị tiên tri Achiyah, được đề cập trong I Kings 14.

Thời kỳ Kitô giáo

Thánh Jerome, trong bức thư gửi Paula và Eustochius, có niên đại khoảng 392–393, viết: "Với Chúa Kitô ở bên chúng ta, chúng ta sẽ đi qua Shiloh và Bethel " (Ep.46,13, PL 22, 492). Nhà thờ chính thức của Jerusalem chưa từng lên lịch một cuộc hành hương hàng năm cho Shiloh, không giống như Bethel. Ngược lại, Lễ của Samuel được tổ chức vào ngày 20 tháng 8 tại làng Masephta (Mizpah). Ngay cả những người hành hương dường như cũng không đến thăm Shiloh, vì người duy nhất đề cập đến tên của nó—người hành hương Theodosius vào thế kỷ thứ 6 (ch. 4, CCSL 175, 116)—đã xác định một cách sai lầm rằng địa điểm này nằm ngay giữa Jerusalem và Emmaus. Việc nhận dạng sai lầm kéo dài tới hàng thế kỷ, như xuất hiện, ví dụ, trên bản đồ Florence năm 1300, đặt Shiloh tại Nebi Samwil, nơi tìm thấy Lăng mộ Samuel. Bản đồ khảm của Madaba đặt Shiloh sai lầm về phía đông của Shechem, bỏ qua sự miêu tả của nhà thờ.

Các tín hữu Kitô giáo Messiah đã trở nên gắn bó với Shiloh như một kết quả của đoạn tiết này (Genesis 49:10)—"Vương trượng sẽ không lìa khỏi Judah, gậy chỉ huy sẽ không rời khỏi hai gối nó, cho tới khi Đấng mọi người thần phục (Shiloh) sẽ đến, tức Đấng muôn dân vâng phục lệnh của Người." Shiloh được cho là đề cập đến Jesus bởi một số tín hữu Kitô giáo. Các bản dịch thay thế đã dẫn dắt những người khác, kể cả một số tín hữu Kitô giáo, đến các kết luận khác nhau.

Thời kỳ Hồi giáo
Năm 638, người Hồi giáo đã tiến hành chinh phục vùng Palestine. Những người hành hương Hồi giáo đến Shiloh đề cập đến một nhà thờ Hồi giáo tên là es-Sekineh, nơi mà sự tưởng nhớ những việc làm của Jacob và Joseph được tôn sùng. Nguồn có niên đại sớm nhất là el-Harawi, người đã viếng thăm đất nước vào năm 1173 khi nó bị các đội quân Thập tự chinh và viết: "Seilun là ngôi làng của nhà thờ Hồi giáo es-Sekineh, nơi viên đá của Bàn tròn được tìm thấy". Yaqut (1225) và el-Quarwini (1308, Marmardji, 94–95), cũng viết tương tự.

Khảo cổ học

Các cuộc khai quật khảo cổ cho thấy nơi này đã được định cư từ khoảng năm 1750 TCN (thời đại đồ đồng giữa II hoặc MB II, còn được gọi là MB IIB theo trường phái Albright); tuy nhiên, nó không được đề cập trong bất kỳ nguồn nào có niên đại trước Kinh Thánh. Một tell và rất nhiều phế tích ấn tượng còn lại đã được khai quật từ các thời đại Canaan và Israel, với sự cư trú kéo dài cho đến thế kỷ thứ 8 trước Công nguyên. Trong 12 thế kỷ sau đó, Shiloh chỉ được coi là một trạm dừng chân trên những tuyến đường của người tạm trú, thường chỉ có ý nghĩa về lịch sử tôn giáo. Các cuộc khai quật khảo cổ đã tiết lộ các di vật còn lại từ giai đoạn La Mã và Ba Tư, cũng như giai đoạn tiền và hậu Hồi giáo.

Những sự thăm dò lần đầu được thực hiện vào năm 1922 bởi Aage Schmidt. Một đội ngũ khảo cổ từ Đan Mạch dẫn đầu bởi Hans Kjær (giám sát bởi W.F. Albright) đã khai quật trong ba khoảng thời gian giữa các năm 1926-32. Một cuộc thăm dò đã được thực hiện bởi Sven Holm-Nielson và Marie-Louise Buhl trong năm 1963. Một cuộc khai quật bao quát đã được thực hiện bởi Israel Finkelstein trong những năm 1981-84.

Công trình của Finkelstein đã xác minh được tám tầng địa chất, được xếp vào Byzantine thời kỳ đồ đồng giữa II. Một bức tường khổng lồ được cho là từ giai đoạn thời kỳ đồ đồng giữa III (MB IIC), được bảo quản với chiều cao  và rộng tới , với một dốc thoải mở rộng (với một bức tường hỗ trợ). Thời kỳ đồ sắt I (Do Thái) vẫn mang lại một toà nhà công cộng cao hai tầng được đỡ bằng các cột nằm gần đỉnh của tell, công trình sớm nhất được cho là do người Israel xây dựng. Các lọ trữ đậy nắp có đai và một số vật phẩm văn hóa đã được tìm thấy trong các tòa nhà này, chỉ ra việc sử dụng như là một phần của một phức hợp văn hóa. Có hơn 20 silo được phát hiện từ thời kỳ này, bao gồm một hầm chứa lúa mì được đốt thành than. Tầng lớp huỷ hoại rõ ràng trong khắp tell này có thể xảy ra sau chiến thắng của người Philistine tại Eben-Ezer.

Một trong những phát hiện thú vị hơn là một tập hợp các đồ gốm bên ngoài bức tường thành phố trước thời kỳ của nền văn hoá Do thái (k. 1000 BCE). Phần đồ gốm này là tàn dư còn lại của một số vật nuôi cúng tế, được ném qua tường sau khi hoàn thành nghi lễ và sau đó được chôn đi. Kết quả của lần tìm kiếm này chỉ ra một trạng thái thần thánh của Shiloh trong thời kỳ Canaan, một trạng thái được người Israel tiếp nhận. Đỉnh của tell, nơi Finkelstein giả định rằng nhà tạm đã được đặt, giờ đây đã lộ ra nền đá, không cung cấp được manh mối nào liên quan đến việc thờ phượng Do thái (nằm cạnh một khu lưu trữ liền kề).

Theo phép định niên đại bằng cacbon phóng xạ của Finkelstein, địa điểm này đã bị bỏ hoang vào khoảng năm 1050 TCN, và sau đó thỉnh thoảng có dân cư trở lại trong thời kỳ đồ sắt II. Lời khuyên của Jeremiah, "Hãy đi ngay đến nơi của tôi ở Shiloh" ("Go now to my place that was in Shiloh"), trong quá trình thuyết giáo tại đền thờ của ông sẽ xảy ra trong thời đại này (Jeremiah 7:12). Những ngôi làng quan trọng hơn xuất hiện trong thời kỳ La Mã và Byzantine.

Các cuộc khai quật từ năm 2006 đến năm 2007, được tiến hành ở vùng liền kề và ngay phía nam của Tel Shiloh, đã khám phá ra những bức tranh khảm phức tạp cũng như một số văn tự Hy Lạp, một điều đề cập rõ ràng đến việc địa điểm này là "làng Shiloh". Trong tháng 8-9 năm 2006, các cuộc khai quật khảo cổ được tiến hành ở liền kề tell của Shiloh. Một đội ngũ dẫn dầu bởi Viên chức phụ trách về khảo cổ của Judea và Samaria tại Đơn vị Khảo cổ Hành chính Dân sự Israel, thực hiện một hoạt động dọn dẹp tại Shiloh trong mùa hè này, một sự tiếp tục rất muộn của một cuộc khai quật năm 1998, đã phát hiện ra bức tranh mosaic của một nhà thờ Byzantine lớn, có thể được xây dựng vào khoảng từ 380 đến 420 AD.

Có ba vương cung thánh đường Byzantine hiện đã được phát hiện. Chiều dài của một vương cung, được khai quật bởi Hans Klær vào cuối thập niên 1920, là . Chiều rộng, cũng đo theo bề ngoài, là , nhưng một phòng có chiều rộng  gắn phụ với tòa nhà ở phía nam. Nhà thờ này có ba gian, và 12 căn cứ và hai thức cột Corinth rất đẹp cao  và rộng từ  được bảo tồn. Sự xuất hiện của chúng gợi nhớ lại phong cách nổi tiếng của thế kỷ thứ tư, với những tấm đôi rời để lộ phần chống của lưng tấm đôi, và một tấm đôi mịn dưới góc.

Một công trình được khám phá trong năm 2006 nằm bên dưới một công trình Hồi giáo không có giá đỡ được gọi là Weli Yetaim. Dường như nó đã gặp phải các vấn đề về thoát nước ở phần phía tây, mặc dù đã lắp đặt các đường ống và máng thoát nước. Nó cho thấy giải pháp là nâng cao nền nhà thờ và việc đặt nền mosaic mới. Đó là sàn cũ, ban đầu ở tầng thấp hơn đã được tiết lộ vào mùa hè năm 2006. Nền mosaic bao gồm các thiết kế hình học, một biểu tượng chữ thập hình hoa và ba chữ khắc, thứ nhất là sự hiến dâng cho một quan toà, thứ hai, một sự chào mừng đến khu dân cư "Siloun" (như được đặt trong bức tranh khảm bằng tiếng Hy Lạp: "CIλOYN") và thứ ba, một mong ước chung cho điều tốt lành. Một phát hiện khác của một trong những thánh đường đã xảy ra vào năm 2013.

Xem thêm
Eben-Ezer
Nob, Israel
Thánh ca Moses
Shilo, nơi ở hiện đại của người Israel ở Bờ Tây

Chú thích

Tham khảo
Buhl, Marie-Louise, & Svend Holm-Nielsen, Shiloh--The Danish Excavations at Tall Sailum, Palestine, in 1926, 1929, 1932 AND 1962: The Pre-Hellenistic Remains. Copenhagen: The National Museum of Denmark, 1969.
Finkelstein, Israel, et al. Shiloh: The Archaeology of a Biblical City. Tel Aviv, 1993.
Schley, Donald G. Shiloh: A Biblical City in Tradition and History'', Sheffield, 1989, 2009. This is the only in-depth study of Shiloh from a textual, historical and archaeological perspective available; provides an exhaustive bibliography going back to 1805, which includes Albright's critical articles and insights.

Liên kết ngoài

Rabbi Ariel Bar Tzodeck's Insight into Shiloh (a Kabbalist perspective)
Shiloh in the Jewish Encyclopedia
photos of the Mosaic from Tel Shiloh
photos of the Mosaic from Tel Shiloh "Church of the ark found in the west bank"
Photos of Tel Shiloh
More Archeology at Tel Shiloh

Địa điểm hành hương Hebrew cổ đại
Địa điểm khảo cổ Samaria
Địa điểm khảo cổ Bờ Tây
Khu dân cư ở Palestine
Thành phố trong Kinh Thánh Hebrew
Thành phố thánh địa
Tell


title: Melanocetus

text:
Melanocetus là một chi cá trong họ đơn chi Melanocetidae.

Các loài

 Melanocetus eustalus Pietsch & Van Duzer, 1980
 Melanocetus johnsonii Günther, 1864
 Melanocetus murrayi Günther, 1887
 Melanocetus niger Regan, 1925
 Melanocetus rossi Balushkin & Fedorov, 1981

Chú thích

Tham khảo

 "Review of the deep-sea anglerfishes (Lophiiformes: Ceratioidei) of southern Africa". M. Eric Anderson and Robin W. Leslie. February 2005 version. J.L.B. Smith Institute of Ichthyology.
 "Marine microlights: the luminous marine bacteria". Peter Herring. February 2005 version. Microbiology Today, Vol. 29., November 2002.
 Pietsch, T. W. 2009. Oceanic Anglerfishes: Extraordinary Diversity in the Deep Sea, University of California Press.

Cá biển sâu
Melanocetidae


title: Porphyrinia albidior

text:
Porphyrinia albidior là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Porphyrinia


title: Acerastes tarsoleucus

text:
Acerastes tarsoleucus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acerastes


title: Canis lupus dingo

text:
Canis lupus dingo là một bậc phân loại bao gồm chó dingo có nguồn gốc từ Úc và loài chó hiếm - chó biết hát New Guinea có nguồn gốc từ Cao nguyên New Guinea. Bậc phân loại này cũng bao gồm một số loại chó đã lâm vào tình trạng tuyệt chủng từng được tìm thấy sinh sống  ven biển Papua New Guinea và Java thuộc Quần đảo Indonesia. Canis lupus dingo là một phân loài của Canis lupus. Bằng chứng di truyền chỉ ra rằng nhánh chó dingo có nguồn gốc từ các giống chó nhà Đông Á và được đưa từ Quần đảo Mã Lai vào Úc.

Mối quan hệ với chó sói
Một số giống chó, bao gồm hai giống chó dingo và Basenji, gần như có sự khác biệt về mặt di truyền so với những loài chó có nguồn gốc từ chó sói. Tuy nhiên sự khác biệt này có thể có nguyên nhân từ việc các loại chó này bị cô lập về mặt địa lý và sự pha trộn nguồn gen ở những loài chó khác sinh sống trong khu vực. Dòng dõi tổ tiên của chúng rẽ hướng từ những loài chó khác cách đây khoảng 8.500 năm (nếu tính theo một phương pháp ước tính khác, con số có thể lên đến 23.000 năm). Dòng gen từ loài sói Tây Tạng phân ly di truyền và góp 2% trong bộ gen của chó dingo và điều này có khả năng đại diện cho vấn đề phối trộn gen thời kỳ cổ xưa ở khu vực phía đông lục địa Á-Âu.

Tham khảo

Phân loài của sói xám


title: Maurane

text:
Claudine Luypaerts, nghệ danh là Maurane (), là một nữ ca sĩ kiêm sáng tác nhạc và diễn viên người Bỉ. Bà sinh ngày 12 tháng 11 năm 1960 tại khu đô thị tự quản Ixelles ở vùng thủ đô Bruxelles và mất ngày 7 tháng 5 năm 2018 tại đô thị tự quản Schaerbeek. Trong những năm đầu sự nghiệp, trước khi lựa chọn dùng nghệ danh là Maurane, bà đã sử dụng hai nghệ danh khác là Claudie Claude và Claude Maurane.

Trong thập niên 1980, Maurane bắt đầu được khán giả biết đến nhờ vai diễn Marie-Jeanne trong phiên bản thứ hai của vở nhạc kịch rock opera Starmania. Các ca khúc nổi tiếng nhất của bà bao gồm "Toutes les mamas" (2001), "Sur un prélude de Bach" (1991) và "Tu es mon autre" (song ca với Lara Fabian năm 2001). Sở hữu chất giọng được đánh giá là ấm áp và mang màu sắc của nhạc jazz, nữ ca sĩ thường được báo chí tôn vinh là "giọng ca vàng của làng nhạc Pháp", cũng như là "giọng hát làm từ nhung lụa".

Cuộc đời và sự nghiệp

Thơ ấu và những năm tuổi trẻ
Claudine Luypaerts sinh ngày 12 tháng 11 năm 1960 tại khu đô thị tự quản Ixelles thuộc vùng thủ đô Bruxelles của Bỉ. Cha của bà, ông Guy-Philippe Luypaerts (1931–1999), là một nhà soạn nhạc và là hiệu trưởng của Học viện Âm nhạc thành phố Verviers. Mẹ của bà, bà Jeannie Patureaux, là một giảng viên piano. Kể từ năm 8 tuổi, Luypaerts bắt đầu chuyên tâm vào các hoạt động liên quan đến âm nhạc. Bà học violin trong một khoảng thời gian ngắn, rồi phải dừng học do việc đi học tại trường đã chiếm hết thời gian của bà. Sau đó, bà bắt đầu tự học hát và chơi piano, trước khi chuyển sang học chơi guitar vì thích thú hơn với nhạc cụ này.

Vào năm 1976, Luypaerts đoạt giải nhì trong cuộc thi Visa pour le show. Ngay trong năm sau, bà lấy nghệ danh "Claudie Claude" và ghi danh vào Hội nhạc sĩ Lundis d'Hortense..

1979–1988: Buổi đầu sự nghiệp
Vào năm 1979, Claudine Luypaerts tham gia chương trình Jacques Brel en mille temps của Albert-André Lheureux, cùng với các nghệ sĩ Philippe Lafontaine, Daria de Martynoff, Ann Gaytan, Jofroi,... Trong sự kiện này, ông Pierre Barouh, một nhạc sĩ người Pháp và là chủ hãng đĩa Saravah, đã khám phá ra tài năng của nữ ca sĩ. Barouh sau đó đã sản xuất cho những đĩa đơn vinyl 7 inch đầu tiên của bà và bắt đầu phát hành các đĩa này dưới nghệ danh "Claude Maurane" kể từ năm 1980. Từ "Maurane" trong nghệ danh mới ám chỉ đến tên của đạo diễn vở nhạc kịch Starmania, ông Francis Morane. Tuy nhiên, từ này đã được viết khác đi một chút so với từ "Morane" để tránh gây nhầm lẫn với tên của loạt truyện tranh Bob Morane. Dù vậy, thỉnh thoảng nữ ca sĩ vẫn bị ghi nhầm tên thành "Claude Morane" trong một số sách và ở phần ghi công của một số album.

Các đĩa đơn vinyl 7 inch đầu tay của Maurane (gồm "J'me roule en boule" (1980), "Fais soleil" (1982), "T'as pas la pêche" (1984) và "Moi l'argent, toi jeune" (1985)) không đạt được thành công lớn, khiến nữ ca sĩ phải chuyển sang ký một loạt những hợp đồng biểu diễn nhỏ. Bà thường xuyên trình diễn trên các con phố, cũng như tại các café-théâtre. Ngoài ra, Maurane cũng trở thành một ca sĩ hát bè cho nhiều nghệ sĩ khác, tiêu biểu trong số đó có Viktor Lazlo, Jo Lemaire và Philippe Lafontaine.

Sự nghiệp của Maurane chỉ thật sự bắt đầu vào năm 1983, khi bà biểu diễn trên sân khấu đầu tiên trong sự nghiệp tại Le Sentier des Halles ở Paris. Thành công của buổi diễn đã tạo điều kiện để nữ ca sĩ thu âm album đầu tay Danser. Album được phát hành vào năm 1986 và được sản xuất bởi Saravah, les Éditions 23 và Franc'Amour.

Vào năm 1988, đạo diễn nghệ thuật Michel Berger giao cho Maurane vai diễn Marie-Jeanne trong phiên bản thứ hai của vở nhạc kịch rock opera Starmania. Trước đó, nữ ca sĩ kiêm sáng tác nhạc Fabienne Thibeault là người đầu tiên thủ vai nhân vật này vào năm 1978. Phiên bản thứ hai của Starmania gồm nhiều buổi biểu diễn kéo dài trong vòng sáu tháng. Trong khoảng thời gian này, Maurane đã đứng chung sân khấu với nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như Renaud Hantson, Sabrina Lory, Wenta, Martine St-Clair, Peter Lorne & anh em Norman và Richard Groulx. Tuy nhiên, không lâu sau, nữ ca sĩ gặp nhiều khó khăn trong việc vừa phải hoàn thành vai diễn, vừa phải duy trì sự nghiệp ca hát. Do đó, bà phải đột ngột dừng biểu diễn trên các sân khấu rock opera. Nữ ca sĩ Réjane Perry đã thay thế Maurane trong các buổi diễn còn lại của Starmania.

1989–2011: Thành công tại Bỉ và Pháp
Vào năm 1989, nữ ca sĩ phát hành album phòng thu thứ hai có tựa đề là Maurane. Album đạt được thành công về mặt thương mại khi đạt doanh số 150.000 bản và sản sinh ra một trong những ca khúc nổi tiếng nhất trong sự nghiệp của Maurane: "Toutes les mamas". Thành công của album đã giúp Maurane có cơ hội biểu diễn tại nhà hát Olympia và tổ chức một chuyến lưu diễn trên toàn cầu. Chuyến lưu diễn đi qua nhiều quốc gia và khép lại tại Nhật Bản. Vào năm 1991, Maurane phát hành album Ami ou ennemi. Tiếp nối thành công của album trước, Ami ou ennemi bán được gần 450.000 bản. Vào thời điểm đó, đây là một mức doanh số hết sức thành công. Các ca khúc nổi bật trong album bao gồm "Ça casse signé de Peter Lorne", "Du mal", "Mentir" và đặc biệt là bản ballad "Sur un prélude de Bach" do Jean-Claude Vannier sáng tác. Bài hát này đã đưa sự nghiệp của Maurane sang trang mới và trở thành một trong số những ca khúc nổi tiếng nhất của bà. Ngoài ra, "Qui es-tu Marie Jeanne ?" cũng là một ca khúc tiêu biểu khác trong album. Ca khúc nói về mối quan hệ giữa Maurane và vai diễn của cô trong vở nhạc kịch Starmania.

Vào năm 1994, Maurane vượt qua Céline Dion và Stephan Eicher để giành chiến thắng ở hạng mục Nghệ sĩ tiếng Pháp của năm tại lễ trao giải Victoires de la Musique lần thứ 9.

Suốt chiều dài sự nghiệp, Maurane đã hợp tác với nhiều nghệ sĩ trong những dự án lớn nhỏ khác nhau. Bà từng song ca với những nghệ sĩ như Catherine Lara (ca khúc "La Langue des Anges" năm 1991),  Michel Fugain (ba tiết mục song ca tại lễ hội âm nhạc Francofolies ở La Rochelle vào năm 1996), Eddy Mitchell (trong ca khúc "C'est magique" (1998) do chính Mitchell sáng tác) và Lara Fabian (ca khúc "Tu es mon autre" năm 2001). Ngoài ra, nữ ca sĩ còn hợp tác với Steve Houben và Charles Loos để thành lập bộ tam nghệ sĩ có tên gọi là "HLM" (viết tắt của Houben, Loos, Maurane). HLM đã phát hành hai album vào các năm 1986 và năm 2005.

Các đồng nghiệp đánh giá cao tài năng của Maurane và thường xuyên mời bà tham gia vào những dự án từ thiện. Kể từ năm 1993, bà tham gia chiến dịch chống lại căn bệnh HIV/AIDS cùng với các nghệ sĩ Francis Cabrel, Michel Jonasz, Catherine Lara, Maxime Le Forestier và Alain Souchon. Nhóm sáu nghệ sĩ đã tổ chức một buổi hòa nhạc tại nhà hát Olympia để quyên góp cho tổ chức Sol En Si (viết tắt của "Solidarité Enfants Sida", tạm dịch: Đoàn kết những trẻ em mắc HIV/AIDS) và phát hành một album trực tiếp. Bốn năm sau, nữ ca sĩ Zazie cũng tham gia biểu diễn cùng với nhóm nghệ sĩ. Những năm sau đó, nhiều album phòng thu và album trực tiếp của sự kiện được phát hành. Số lượng những người thực hiện chương trình cũng tăng lên theo thời gian. Từ năm 1996 đến năm 2013, Maurane cũng đều đặn biểu diễn trong 14 sự kiện hòa nhạc của nhóm nghệ sĩ Les Enfoirés để hỗ trợ cho tổ chức từ thiện Les Restos du cœur. Sau đó, vì cảm thấy thiếu động lực, nữ ca sĩ đã ngừng tham gia các sự kiện của nhóm nghệ sĩ từ thiện này.

Vào năm 2003, Maurane trở lại phát triển sự nghiệp của bản thân và phát hành album Quand l'humain danse. Album là kết quả của việc cộng tác với nhiều đồng nghiệp và thể hiện những khía cạnh khác nhau trong đời sống riêng của nữ ca sĩ. Các nhạc phẩm trong album được sáng tác bởi Jean-Jacques Goldman, Daniel Lavoie, Louise Forestier, Gildas Arzel và Jean-Claude Vannier. Album cũng gồm những bản song ca với các nghệ sĩ Marc Lavoine (ca khúc "Un pays mais"), Lara Fabian (ca khúc "Mais la vie") và Véronique Sanson (ca khúc "Petites minutes cannibales"). Các bản song ca đều do Peter Lorne soạn nhạc và viết lời.

Giải thưởng và tôn vinh

Giải thưởng
 1983: Giải ca khúc xuất sắc nhất tại Festival de Spa – cho "Petite chanson sans problème"
 1986: Giải Rapsat-Lelièvre
 1989: Giải Octave của RFI
 1989: Giải thưởng tại Festival d'été de Québec
 1994: Giải Victoire de la musique ở hạng mục Nghệ sĩ/ nhóm nhạc tiếng Pháp của năm
 1998: Giải Oscar de la chanson française (cùng với nhà soạn nhạc, nhạc sĩ Peter Lorne) – cho "L'un pour l'autre"

Huân chương danh dự
 2003:
 2011:  và cấp Hiệp sĩ (2001)

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu

 1986: HLM
 1986: Danser
 1989: Maurane
 1991: Ami ou ennemi
 1995: Différente
 1998: L’un pour l’autre
 2000: Toi du monde
 2003: Quand l’humain danse
 2005: Un ange passe
 2007: Si aujourd'hui
 2009: Nougaro ou l’espérance en l’Homme
 2011: Fais-moi une fleur
 2014: Ouvre
 2018: Brel

Album trực tiếp
 1994: Maurane ? Une fille très scène
 1999: Maurane à l'Olympia
 2004: L’heureux tour
 2012: Carnet de Mô
 2013: Live

Danh sách phim

 1987: Carnaval của Ronny Coutteure: vai Marina
 1998: Le Comptoir của Sophie Tatischeff: vai Joëlle
 2005: Palais royal ! của Valérie Lemercier: vai chính mình
 2010: La Tête en friche của Jean Becker: vai Francine
 2014: Bon Rétablissement ! của Jean Becker: vai Françoise
 2018: Le Collier rouge của Jean Becker: vai bà chủ

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức
 Tiểu sử của Maurane

Sinh năm 1960
Mất năm 2018
Nữ ca sĩ Bỉ
Nữ diễn viên Bỉ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Bỉ thế kỷ 21


title: Euphyia cinnamifusa

text:
Euphyia cinnamifusa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

C


title: Rami Malek

text:
Rami Said Malek (; sinh ngày 12 tháng 5 năm 1981) là một diễn viên người Mỹ-Ai Cập. Anh trở nên nổi tiếng với vai diễn chính Elliot Alderson trong loạt phim truyền hình được khen ngợi và đánh giá cao của USA Network, Mr. Robot, bộ phim giúp anh thắng giải Critics' Choice và giải Primetime Emmy cho "Nam diễn viên chính xuất sắc nhất trong loạt phim truyền hình". Anh cũng nhận đề cử của các giải thưởng Golden Globe, giải Screen Actors Guild và giải TCA.

Malek cũng đã thủ vai các nhân vật đáng chú ý trong phim ảnh và truyền hình như Vua Ahkmenrah trong phim Night at the Museum, loại phim hài của Fox, The War at Home (2005–2007), loạt phim ngắn của HBO, The Pacific (2010), Larry Crowne (2011), bộ phim của đạo diễn Paul Thomas Anderson, The Master (2012), bộ phim độc lập Ain't Them Bodies Saints (2013), và bộ phim kịch tính được giới phê bình ca ngợi Short Term 12 (2013).

Tiểu sử
Malek sinh ra ở Los Angeles, California, cha mẹ của anh là người Ai Cập. Người cha quá cố của anh từng là một hướng dẫn viên tại Cairo, và sau đó bán bảo hiểm. Mẹ anh là một kế toán. Anh cũng có tổ tiên là người Hy Lạp. Malek lớn lên trong đức tin Chính Thống Coptic. Anh có một người anh song sinh giống hệt mình tên là Sami, trẻ hơn anh bốn phút, và là một giáo viên. Anh cũng có một người chị là một bác sĩ y khoa. Malek theo học tại trường trung học Notre Dame ở Sherman Oaks, California, nơi anh tốt nghiệp vào năm 1999 cùng với nữ diễn viên Rachel Bilson. Malek theo học tại trung học cùng với Kirsten Dunst, người đã từng cùng tập luyện trong tầng hầm và cùng học tại lớp sân khấu âm nhạc với anh. Anh nhận bằng Cử nhân văn bằng Mỹ thuật năm 2003 của Trường Đại học Evansville ở Evansville, Indiana.

Sự nghiệp

2004–09: Khởi nghiệp

Năm 2004, Malek bắt đầu sự nghiệp diễn xuất của mình với vai trò khách mời trong bộ phim truyền hình Gilmore Girls. Năm 2005, anh nhận được Giải thưởng của Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh cho vai diễn của anh trong bộ phim truyền hình về chiến tranh của đạo diễn Steven Bochco, Over There, anh xuất hiện trong hai tập phim. Cùng năm đó, anh xuất hiện trong một tập của phim Medium, và được chọn vào vai diễn nổi bật Kenny, trong bộ phim truyền hình hài của Fox,The War at Home.

Năm 2006, Malek có vai diễn đầu tiên của anh trên phim nhựa, Pharaoh Ahkmenrah trong bộ phim hài Night at the Museumvà tái diễn trong các phần tiếp theo của bộ phim Night at the Museum: Battle of the Smithsonian (2009) và Night at the Museum: Secret of the Tomb (2014).

Vào mùa xuân năm 2007, anh đã xuất hiện trên sân khấu như "Jamie" trong Vitality Productions, người trao giải trên sân khấu cho The Credeaux Canvas của Keith Bunin tại sân khấu Elephant ở Los Angeles.

2010–15: Đột phá
Trong khi quay hình cho bộ phim Night at the Museum, Malek quay trở lại với truyền hình năm 2010 trong một vai diễn định kỳ như là người ném bom tự sát Marcos Al-Zacar trong mùa 8 của bộ phim 24, của đài Fox. Cuối năm đó, anh đã nhận được sự khen ngợi đối với vai diễn Corporal Merriell "Snafu" Shelton trong bộ phim ngắn giành giải Emmy của đài HBO, bộ phim về Thế chiến thứ hai, The Pacific.

Trong quá trình quay phim The Pacific, Malek đã gặp nhà điều hành sản xuất Tom Hanks, người đã bị ấn tượng mạnh bởi sự diễn xuất của anh và sau đó mời anh vào vai sinh viên đại học Steve Dibiasi trong bộ phim nhựa Larry Crowne, phát hành tháng 7 năm 2011.

Sau giai đoạn đó, Malek tham gia diễn các vai phụ trong những bộ phim lớn. Tháng 8 năm 2010, có thông báo rằng Malek sẽ vào vai ma cà rồng Benjamin trong bộ phim The Twilight Saga: Breaking Dawn – Phần 2. Năm 2013, anh thủ vai Nate, một nhân viên mới của một nhóm người trẻ tuổi, trong Short Term 12, đối mặt với Brie Larson. Anh cũng xuất hiện trong hai bộ phim của Spike Lee trong khoảng thời gian này, bộ phim làm lại vào năm 2012 từ bộ phim của Hàn Quốc Oldboy. Anh cũng có các vai diễn nhỏ trong phim Battleship, bộ phim được đề cử giải Oscar The Master, và phim Aint Them Bodies Saints.

Anh cũng xuất hiện trong vai Josh, một trong những diễn viên chính, trong Until Dawn, một trò chơi phát hành trên PlayStation 4 vào ngày 25 tháng 8 năm 2015. Anh đã lồng tiếng và minh họa chuyển động của nhân vật cho trò chơi.

2015–hiện tại: Mr. Robot và thành công

Malek gần đây tham gia trong bộ phim tâm lý Mr. Robot được giới phê bình khen ngợi và đánh giá cao của USA Network, anh thủ vai một hacker máy tính, bộ phim được giới thiệu vào ngày 24 tháng 6 năm 2015. Vai diễn giúp anh nhận được các đề cử giải Dorian, giải Satellite, giải Golden Globe, và giải Giải thưởng của Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh, cũng như chiến thắng giải Critics' Choice Television cho "Nam diễn viên xuất sắc nhất trong phim truyền hình" và giải Primetime Emmy "Nam diễn viên chính xuất sắc nhất trong loạt phim truyền hình".

Tháng 9 năm 2016, Buster's Mal Heart, bộ phim điện ảnh đầu tiên mà Malek thủ vai chính, ra mắt tại Liên hoan phim Quốc tế Toronto và nhận được đánh giá tích cực. Trong đó, Malek vào vai một người đàn ông có hai cuộc sống, Jonah và Buster.

Tháng 8 năm 2016, có thông báo rằng Malek sẽ đồng xuất hiện cùng Charlie Hunnam trong vai Louis Dega trong một bộ phim làm lại theo phiên bản hiện đại của bộ phim năm 1973, Papillon.

Phim

Điện ảnh

Truyền hình

Trò chơi

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Phim và người giành giải Oscar cho nam diễn viên xuất sắc nhất
Sinh năm 1981
Nhân vật còn sống
Người giành giải BAFTA cho Nam diễn viên xuất sắc nhất
Nhà hoạt động xã hội HIV/AIDS


title: Orestias (chi cá)

text:
Orestias là một chi cá trong họ Cyprinodontidae thuộc bộ cá chép răng. Nhiều loài cá trong chi này còn được gọi là cá carache.

Các loài
 Orestias agassizii Valenciennes, 1846
 Orestias albus Valenciennes, 1846
 Orestias ascotanensis Parenti, 1984
 Orestias chungarensis Vila & M. Pinto, 1987
 Orestias ctenolepis Parenti, 1984
 Orestias elegans Garman, 1895
 Orestias empyraeus W. R. Allen, 1942
 Orestias frontosus Cope, 1876
 Orestias gloriae Vila, S. Scott, Méndez, Valenzuela, Iturra & Poulin, 2012
 Orestias gymnotus Parenti, 1984
 Orestias hardini Parenti, 1984
 Orestias jussiei Valenciennes, 1846
 Orestias lastarriae Philippi {Krumweide}, 1876
 Orestias laucaensis Arratia, 1982
 Orestias luteus Valenciennes, 1846
 Orestias multiporis Parenti, 1984
 Orestias mundus Parenti, 1984
 Orestias olivaceus Garman, 1895
 Orestias parinacotensis Arratia, 1982
 Orestias piacotensis Vila, 2006
 Orestias polonorum Tchernavin, 1944
 Orestias puni Tchernavin, 1944
 Orestias richersoni Parenti, 1984
 Orestias silustani W. R. Allen, 1942
 Orestias tschudii Castelnau, 1855
 Orestias ututo Parenti, 1984
 Orestias cuvieri Valenciennes, 1846
 Orestias forgeti Lauzanne, 1981 (Ispi)
 Orestias ispi Lauzanne, 1981 (Ispi)
 Orestias pentlandii Valenciennes, 1846
 Orestias gilsoni Tchernavin, 1944
 Orestias imarpe Parenti, 1984
 Orestias minimus Tchernavin, 1944
 Orestias minutus Tchernavin, 1944
 Orestias mooni Tchernavin, 1944
 Orestias robustus Parenti, 1984
 Orestias taquiri Tchernavin, 1944
 Orestias tchernavini Lauzanne, 1981
 Orestias tomcooni Parenti, 1984
 Orestias uruni Tchernavin, 1944
 Orestias crawfordi Tchernavin, 1944
 Orestias gracilis Parenti, 1984
 Orestias incae Garman, 1895
 Orestias mulleri Valenciennes, 1846
 Orestias tutini Tchernavin, 1944

Chú thích

Tham khảo
 Lüssen, Arne (2003): Zur Systematik, Phylogenie und Biogeographie chilenischer Arten der Gattung Orestias VALENCIENNES, 1839. Doctoral thesis, University of Hamburg, Germany. [in German] PDF fulltext
 Villwock, W. (1964): Vermeintliche Artbastarde in der Gattung Orestias (Pisces, Cyprinodontidae). Mitteilungen aus dem Hamburgischen Zoologischen Museum und Institut, Kosswig-Festschrift: 285-291. [Article in German]
 Villwock, W. (1972): Gefahren für die endemische Fischfauna durch Einbürgerungsversuche und Akklimatisation von Fremdfischen am Beispiel des Titicacas-Sees (Peru/Bolivien) und des Lanao-Sees (Mindanao/Philippinen). Verhandlungen des Internationalen Vereins für Limnologie 18: 1227-1234. [Article in German]

Orestias
Cá Bolivia
Cá Andes
Cá nước ngọt Chile


title: Kalbornia

text:
Kalbornia  () là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Dąbrówno, thuộc huyện Ostródzki, Warmińsko-Mazurskie, ở miền bắc Ba Lan.

Tham khảo


title: Copris draco

text:
Copris draco là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Copris


title: SABIC

text:
SABIC (Saudi Basic Industries Corporation, tiếng Ả Rập: الشركة السعودية للصناعات الأساسية, سابك). là một công ty sản xuất đa dạng hoạt động trong lĩnh vực hóa chất và các chất trung gian, polyme công nghiệp, phân bón và các kim loại. Đây là công ty đại chúng lớn nhất công ty ở Ả Rập Xê Út và là một phần của chỉ số Tadawul. Tuy nhiên, chính phủ Ả Rập vẫn còn sở hữu 70% cổ phần của công ty. SABIC cũng là công ty niêm yết lớn nhất ở Trung Đông. Các cổ đông là những người tới từ Ả Rập Xê Út và các nước khác trong sáu quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC).

SABIC là công ty lớn thứ hai thế giới về sản xuất ethylene glycol và dự kiến sẽ đứng đầu về lĩnh vực này sau khi các dự án mới được giới thiệu. SABIC cũng là công ty lớn thứ ba thế giới về sản xuất polyethylene, lớn thứ tư về sản xuất polyolefin và polypropylene. Công ty hiện cũng là đơn vị đứng đầu thế giới về sản xuất mono-ethylene glycol, MTBE, urê dạng hạt, polycarbonate, polyphenylene và polyether imide.

Trong năm 2008, SABIC được xếp hạng thứ tư trên thế giới bởi Fortune Global 500. Đến năm 2009, SABIC cũng được cải thiện vị thế của mình để trở thành công ty lớn thứ 186 trên thế giới (xét về cả bốn chỉ tiêu). Năm 2010, SABIC trở thành công ty hóa chất lớn thứ hai thế giới về sự đa dạng trong hoạt động, đứng đầu thế giới xét về giá trị tài sản. Nếu tính tất cả các chi nhánh của nó, công ty trở thành (tính đến năm 2014) tập đoàn lớn thứ 94 thế giới trên bảng xếp hạng của tạp chí Forbes Global 2000, với doanh thu bán hàng đạt 50,4 tỷ, lợi nhuận 6,6 tỷ và tài đạt 90,2 tỷ USD.

Trụ sở chính của công ty đặt tại thủ đô Riyadh và có lợi ích trong 17 công ty trực thuộc, bao gồm từ quyền sở hữu đầy đủ đến có cổ phần đáng kể.

Lịch sử phát triển

SABIC được thành lập vào năm 1976 bởi sắc lệnh hoàng gia để sản xuất các sản phẩm hóa chất hữu ích, polyme và phân bón. Tổng giám đốc đầu tiên của công ty là Ghazi Abdul Rahman Al Gosaibi.

Hoạt động

Công ty con

Hadeed
Ibn Sina
Ibn Zahr
Sadaf
GAS
Petrokemya
Kemya
Ar-razi
Al-Bayroni
Yanpet
Ibn Rushd
Sharq
Ibn Hayyan (Tayf)
Safco
Jubail United
YANSAB
SABTANK
Saudi Kayan
SABIC Europe
SABIC Americas
Scientific Design
SABIC Innovative Plastics (trước đây là GE Plastics)

Sản phẩm

Xem thêm
Brødrene Hartmann
Danh sách các công ty Ả Rập Xê Út
Saudi Aramco

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website
SABIC Innovative Plastics

Công ty thành lập năm 1976
Công ty thuộc sở hữu của Chính phủ Ả Rập Xê Út
Công ty hóa chất
Công ty hóa dầu
Công ty nhựa


title: Kênh Hàng Bàng

text:
Kênh Hàng Bàng là một kênh đào trên địa bàn Quận 5 và Quận 6 ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Kênh này vốn là một trong những tuyến đường thủy huyết mạch của khu vực Chợ Lớn trước đây. Những năm cuối thế kỷ 20, do kênh bị ô nhiễm nghiêm trọng nên Thành phố Hồ Chí Minh đã cho lắp đặt cống hộp đoạn giữa của kênh. Tuy nhiên, đến năm 2015, chính quyền thành phố quyết định khai thông lại kênh. Đến năm 2022, đã có hai đoạn kênh được khôi phục: một đoạn từ đường Lò Gốm đến đường Bình Tiên và một đoạn từ đường Chu Văn An đến đường Ngô Nhân Tịnh.

Vị trí
Kênh Hàng Bàng dài 1.830 m, chạy từ kênh Tân Hóa – Lò Gốm (Quận 6) đến đường Vạn Tượng (Quận 5) ngay sau chợ Kim Biên. Từ đây, kênh được nối với kênh Tàu Hủ qua một nhánh kênh ngắn chạy giữa 2 con đường Kim Biên và Vạn Tượng. Kênh Hàng Bàng là kênh đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh được khôi phục sau một thời gian bị lấp thành khu dân cư.

Lịch sử

Ban đầu kênh có tên là kênh Bonard (tiếng Pháp: canal Bonard), được chính quyền thực dân Pháp cho đào trong 4 năm 1889–1893. Đất từ việc đào kênh được dùng để san lấp, xây dựng hai con đường chạy dọc kênh và các đường nhánh. Bên cạnh đó, dự án cũng xây dựng một ụ sửa ghe ở bờ bắc kênh; tuy nhiên đến thập niên 1920, ụ ghe này lại bị san lấp để xây dựng Chợ Lớn mới (chợ Bình Tây).

Người Việt gọi kênh là kênh Hàng Bàng (do hai bên bờ kênh có trồng hàng cây bàng rợp bóng mát) hay rạch Bãi Sậy (theo tên con đường Bãi Sậy cặp theo kênh). Các cây cầu bắc qua kênh cũng lần lượt được người Pháp xây dựng, bao gồm: cầu Bình Tiên (đường Minh Phụng), cầu Phạm Đình Hổ, cầu Palikao (đường Ngô Nhân Tịnh), cầu Gò Công và cầu Ba Cẳng. Trong đó, cầu Ba Cẳng nằm tại ngã ba kênh Hàng Bàng và kênh Quới Đước là cây cầu bộ hành đầu tiên tại Sài Gòn, sở dĩ cầu có tên này là do hình dáng thiết kế của cầu có 3 chân đồng thời cũng là 3 lối bậc thang đi lên.

Cho đến thập niên 1960, kênh Hàng Bàng vẫn tấp nập ghe thuyền vận chuyển hàng hóa đến Chợ Lớn để buôn bán và trao đổi. Tuy nhiên sau đó do chiến tranh nên sản xuất nông nghiệp tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long bị ảnh hưởng nặng nề nên kênh Hàng Bàng cũng không còn sầm uất. Bên cạnh đó, dưới thời Việt Nam Cộng hòa do không được quản lý chặt chẽ nên người dân bắt đầu xây nhà lấn chiếm khiến cho lòng kênh bị thu hẹp lại dần, trở thành mương thoát nước thải của khu dân cư hai bên. Năm 2000, do kênh bị ô nhiễm nghiêm trọng nên thành phố cho lắp đặt cống hộp đoạn từ đường Bình Tiên đến đường Phạm Đình Hổ.

Năm 2015, thành phố triển khai đào lại toàn bộ kênh để khơi thông dòng chảy, điều tiết nước, chống ngập cho khu vực. Theo kế hoạch, kênh Hàng Bàng được đào rộng 11 m như ban đầu, hai bên làm công viên cây xanh, kinh phí khoảng 2.000 tỷ đồng. Để đào lại kênh, toàn bộ khu nhà nằm giữa đường Bãi Sậy và đường Phan Văn Khỏe với gần 950 hộ dân bị giải tỏa trắng. Giai đoạn 1 của dự án khôi phục hai đầu kênh đã hoàn thành vào năm 2017. Hiện tại dự án đang thi công giai đoạn 2 từ đường Phạm Đình Hổ đến kênh Vạn Tượng, nhưng tiến độ đang bị chậm do vướng giải phóng mặt bằng.

Ghi chú

Chú thích

Xem thêm
Chợ Lớn
Chợ Bình Tây
Kênh Tàu Hủ
Kênh Tân Hóa – Lò Gốm

Hàng Bàng
Quận 6
Quận 5
Chợ Lớn


title: Pomachromis

text:
Pomachromis là một chi cá biển thuộc phân họ Pomacentrinae nằm trong họ Cá thia. Những loài trong chi này được tìm thấy chủ yếu ở Tây Thái Bình Dương, riêng P. richardsoni có phạm vi phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Từ nguyên
Từ định danh của chi này được ghép từ tên gọi của hai chi khác trong họ Cá thia, là Pomacentrus và Chromis.

Các loài
Có 4 loài được công nhận trong chi này, bao gồm:

 Pomachromis exilis
 Pomachromis fuscidorsalis
 Pomachromis guamensis
 Pomachromis richardsoni

Tham khảo

P


title: Iceliopsis borgmeieri

text:
Iceliopsis borgmeieri là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Iceliopsis


title: UEFA Champions League 2022–23

text:
UEFA Champions League 2022–23 là mùa giải thứ 68 của giải đấu bóng đá cấp câu lạc bộ hàng đầu châu Âu do UEFA tổ chức và là mùa giải thứ 31 kể từ khi giải được đổi tên từ Cúp C1 châu Âu thành UEFA Champions League.

Trận chung kết được diễn ra tại Sân vận động Olympic Atatürk ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Sân vận động này ban đầu được chỉ định để tổ chức trận chung kết UEFA Champions League 2020, nhưng trận chung kết đó cũng như trận chung kết năm 2021 dù đã được chuyển đến sân Atatürk, đã phải dời sang địa điểm khác do đại dịch COVID-19. Đội vô địch của UEFA Champions League 2022–23 tự động lọt vào vòng bảng UEFA Champions League 2023-24 và cũng giành quyền thi đấu với đội vô địch của UEFA Europa League 2022–23 trong trận Siêu cúp châu Âu 2023.

Real Madrid là đương kim vô địch sau khi giành kỷ lục 14 danh hiệu ở mùa giải trước, nhưng đã bị Manchester City loại ở bán kết.

Phân bố đội của hiệp hội
Tổng cộng có 78 đội từ 53 trong số 55 hiệp hội thành viên UEFA tham dự UEFA Champions League 2022–23 (ngoại lệ thuộc về Liechtenstein, do không tổ chức giải vô địch quốc gia và Nga, quốc gia bị cấm tham dự do cuộc tấn công của Nga vào Ukraina 2022). Thứ hạng hiệp hội dựa trên hệ số hiệp hội UEFA được sử dụng để xác định số đội tham dự cho mỗi hiệp hội:
Các hiệp hội 1–4 có 4 đội lọt vào.
Các hiệp hội 5–6 có 3 đội lọt vào.
Các hiệp hội 7–15 (trừ Nga) có 2 đội lọt vào.
Các hiệp hội 16–55 (trừ Liechtenstein) có 1 đội lọt vào.
Đội vô địch của UEFA Champions League 2021-22 và UEFA Europa League 2021-22 đều được nhận một suất tham dự bổ sung nếu họ không lọt vào UEFA Champions League 2022–23 thông qua giải vô địch quốc gia.

Thứ hạng hiệp hội
Đối với UEFA Champions League 2022–23, các hiệp hội được phân bố vị trí dựa theo hệ số hiệp hội UEFA năm 2021, tính đến thành tích của họ ở các giải đấu châu Âu từ mùa giải 2016-17 đến 2020-21.

Ngoài việc phân bố dựa trên hệ số hiệp hội, các hiệp hội có thể có thêm đội tham dự Champions League, như được ghi chú dưới đây:
 – Suất bổ sung cho đội đương kim vô địch UEFA Europa League

Phân phối
Sau đây là danh sách tham dự cho mùa giải này.

Do việc đình chỉ Nga thi đấu mùa giải châu Âu 2022–23 và vì đương kim vô địch Champions League (Real Madrid) đã giành quyền tham dự thông qua giải vô địch quốc gia, những thay đổi sau đây đối với danh sách tham dự đã được thực hiện:

Các đội vô địch của hiệp hội 11 (Scotland) và 12 (Ukraina) vào vòng bảng thay vì vòng play-off (Nhóm các đội vô địch).
Các đội vô địch của hiệp hội 13 (Thổ Nhĩ Kỳ) và 14 (Đan Mạch) vào vòng play-off thay vì vòng loại thứ ba (Nhóm các đội vô địch).
Các đội vô địch của hiệp hội 15 (Síp) và 16 (Serbia) vào vòng loại thứ ba thay vì vòng loại thứ hai (Nhóm các đội vô địch).
Các đội vô địch của các hiệp hội 18 (Croatia), 19 (Thụy Sĩ), 20 (Hy Lạp) và 21 (Israel) vào vòng loại thứ hai thay vì vòng loại thứ nhất (Nhóm các đội vô địch).
 Các đội á quân của các hiệp hội 10 (Áo) và 11 (Scotland) vào vòng loại thứ ba thay vì vòng loại thứ hai (Nhóm các đội không vô địch).

Các đội bóng
Các ký tự trong ngoặc thể hiện cách mỗi đội lọt vào vị trí của vòng đấu bắt đầu:

 TH: Đương kim vô địch Champions League
 EL: Đương kim vô địch Europa League
 1st, 2nd, 3rd, 4th, v.v.: Vị trí giải vô địch quốc gia của mùa giải trước
 Abd-: Vị trí giải vô địch quốc gia của mùa giải bị hủy bỏ do hiệp hội quốc gia quyết định; tất cả các đội phải được UEFA chấp thuận

Vòng loại thứ hai, vòng loại thứ ba và vòng play-off được chia làm Nhóm các đội vô địch (CH) và Nhóm các đội không vô địch (LP).

CC: Hệ số câu lạc bộ UEFA 2022.

Ghi chú

Lịch thi đấu
Lịch thi đấu của giải đấu như sau. Tất cả các trận đấu diễn ra vào Thứ Ba và Thứ Tư ngoại trừ trận chung kết vòng sơ loại. Thời gian diễn ra trận đấu bắt đầu từ vòng play-off là 18:45 và 21:00 CEST/CET.

Vì FIFA World Cup 2022 diễn ra ở Qatar từ ngày 20 tháng 11 đến ngày 18 tháng 12 năm 2022, nên vòng bảng bắt đầu vào tuần đầu tiên của tháng 9 năm 2022 và kết thúc vào tuần đầu tiên của tháng 11 năm 2022 để nhường chỗ cho World Cup.

Lễ bốc thăm cho vòng loại bắt đầu lúc 12:00 CEST/CET và được tổ chức tại trụ sở UEFA ở Nyon, Thụy Sĩ. Lễ bốc thăm vòng bảng diễn ra ở  Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ.

Vòng loại

Vòng sơ loại

Vòng loại thứ nhất

Vòng loại thứ hai

Vòng loại thứ ba

Vòng play-off

Vòng bảng

Lễ bốc thăm cho vòng bảng được tổ chức vào ngày 25 tháng 8 năm 2022. 32 đội được bốc thăm vào tám bảng gồm 4 đội. Đối với lễ bốc thăm, các đội được xếp hạt giống vào bốn nhóm, mỗi nhóm gồm 8 đội dựa trên những nguyên tắc sau:

Nhóm 1 chứa đội đương kim vô địch Champions League và Europa League, cùng với các đội vô địch của 6 hiệp hội hàng đầu dựa trên hệ số quốc gia UEFA năm 2021. Vì đương kim vô địch Champions League, Real Madrid, cũng là đội vô địch của Hiệp hội 2 (Tây Ban Nha), đội vô địch của Hiệp hội 7 (Hà Lan), Ajax cũng được xếp hạt giống vào Nhóm 1.
Nhóm 2, 3 và 4 chứa các đội còn lại, được xếp hạt giống dựa trên hệ số câu lạc bộ UEFA năm 2022.

Các đội từ cùng hiệp hội không thể được bốc thăm vào cùng bảng.

Eintracht Frankfurt có lần đầu tiên xuất hiện ở vòng bảng sau khi vô địch UEFA Europa League 2021-22, chính vì vậy đây là lần đầu tiên mà 5 câu lạc bộ Đức thi đấu ở vòng bảng.

Tổng cộng có 15 hiệp hội quốc gia được đại diện ở vòng bảng. Mùa giải này là lần đầu tiên kể từ mùa giải 1995–96 mà không có một đội bóng Thổ Nhĩ Kỳ nào lọt vào vòng bảng. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ mùa giải 2007–08 mà 2 đội bóng Scotland lọt vào vòng bảng.

Bảng A

Bảng B

Bảng C

Bảng D

Bảng E

Bảng F

Bảng G

Bảng H

Vòng đấu loại trực tiếp

Ở vòng đấu loại trực tiếp, các đội đối đầu với nhau qua hai lượt trận trên sân nhà và sân khách, ngoại trừ trận chung kết một trận.

Nhánh đấu

Vòng 16 đội

Tứ kết

Bán kết

Chung kết

Thống kê
Thống kê không tính đến vòng loại và vòng play-off.

Các cầu thủ ghi bàn hàng đầu

Kiến tạo hàng đầu

Đội hình tiêu biểu của mùa giải
Nhóm nghiên cứu chiến thuật của UEFA lựa chọn các cầu thủ sau đây vào đội hình tiêu biểu của giải đấu.

Cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải
  Rodri ( Manchester City)

Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất mùa giải
  Khvicha Kvaratskhelia ( Napoli)

Xem thêm
UEFA Europa League 2022-23
UEFA Europa Conference League 2022-23
Siêu cúp châu Âu 2023

Tham khảo

Liên kết ngoài

2022–23 UEFA Champions League
1
2022–23


title: Acolutha talis

text:
Acolutha talis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Acolutha


title: Jennie

text:
Jennie có thể là:

 Jennie (ca sĩ), nữ ca sĩ Hàn Quốc của nhóm nhạc nữ Blackpink
 Jennie, một tên phụ nữ, cách viết biến thể của Jenny
 Jennie (nhạc kịch), sản xuất tại Broadway 1963
 Jennie (tiểu thuyết), tiểu thuyết kinh dị khoa học viễn tưởng năm 1994 của Douglas Preston
 Jennie (phim), một bộ phim chính kịch Mỹ năm 1940
 Jennie, Georgia, một cộng đồng ở Hoa Kỳ