title: Akofa Edjeani Asiedu

text:
Akofa Edjeani Asiedu (sinh ngày 20 tháng 2 năm 1969) là một Ghana kỳ cựu phim nữ diễn viên, nhà sản xuất và doanh nhân. Bộ phim ngắn của cô, "Không phải con gái tôi" (một bộ phim về cắt âm vật), đã giành giải Phim ngắn hay nhất tại Giải thưởng Học viện Điện ảnh Châu Phi (AMAA) năm 2008 và "I Sing of A Well" bộ phim mà cô đóng vai chính và hợp tác cũng được sản xuất, giành được ba giải thưởng và Giải thưởng Ban giám khảo xuất sắc nhất từ Giải thưởng Học viện Điện ảnh Châu Phi năm 2010

Tuổi thơ và giáo dục
Akofa sinh ngày 20 tháng 2 năm 1969 tại Ghana.. Cô có bằng cử nhân nghệ thuật của Đại học Nghệ thuật biểu diễn Ghana và chứng chỉ PR, Marketing và quảng cáo của Học viện Báo chí Ghana (1995).

Sự nghiệp
Cô bắt đầu sự nghiệp diễn xuất của mình vào năm 1987 và xuất hiện lần đầu trong loạt phim truyền hình Annette và Jagger Pee. Cô cũng đóng vai chính trong Thiên đường tối thượng vào những năm 1990.

Sản xuất
Akofa đã sản xuất:

 I Sing of a Well - bộ phim truyền hình năm 2009 về Hoàng tử Wenambe, người trao vương quốc nhỏ Kotengbi cho Mansa Musa.

Phim được chọn

For Better For Worse 1995
Divine Love
Holby City
My Mother's Heart 1&2
Life in Slow Motion
Pieces of Me
The Cursed Ones
Children of the Mountain
Sidechic Gang
Lucky
Azali
Cant Say Mother
Dark Spot

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1969
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên điện ảnh Ghana


title: Pseudoterpna virellata

text:
Pseudoterpna virellata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pseudoterpna


title: Stibaera albisparsata

text:
Stibaera albisparsata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Stibaera


title: Viêm màng phổi

text:
Viêm màng phổi là tình trạng viêm của màng bao quanh phổi và lót khoang ngực (màng phổi). Điều này có thể dẫn đến đau ngực dữ dội trong khi thở. Đôi khi cơn đau có thể là cơn đau âm ỉ liên tục. Các triệu chứng khác có thể bao gồm khó thở, ho, sốt hoặc giảm cân, tùy thuộc vào nguyên nhân cơ bản.

Nguyên nhân phổ biến nhất là nhiễm virus. Các nguyên nhân khác bao gồm viêm phổi, thuyên tắc phổi, rối loạn tự miễn dịch, ung thư phổi, sau phẫu thuật tim, viêm tụy, chấn thương ngực và bệnh bụi phổi. Đôi khi nguyên nhân vẫn chưa được biết. Cơ chế cơ bản liên quan đến sự cọ xát của màng phổi thay vì lướt nhẹ. Các điều kiện khác có thể tạo ra các triệu chứng tương tự bao gồm viêm màng ngoài tim, đau tim, viêm túi mật và tràn khí màng phổi. Xét nghiệm chẩn đoán có thể bao gồm X-quang ngực, điện tâm đồ (ECG) và xét nghiệm máu.

Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cơ bản. Paracetamol (acetaminophen) và ibuprofen có thể được sử dụng để giảm đau. Đo phế dung khuyến khích có thể được khuyến nghị để khuyến khích hơi thở lớn hơn. Khoảng một triệu người bị ảnh hưởng ở Hoa Kỳ mỗi năm. Mô tả về ngày tình trạng từ ít nhất là sớm nhất là 400 trước Công nguyên bởi Hippocrates.

Tham khảo

Viêm
Khoa hô hấp


Bóng rổ xe lăn tại Đại hội Thể thao Người khuyết tật Đông Nam Á 2023 được tổ chức tại Sân vận động quốc gia Morodok Techo, Phnom Penh.

Bảng tổng sắp huy chương

Các huy chương

Nam

Nữ

Đội hình
Nam

Nữ

Kết quả

3x3 Nam

Vòng bảng

Vòng chung kết

Tranh huy chương đồng

Tranh huy chương vàng

3x3 Nữ

Vòng bảng

Vòng chung kết

Tranh huy chương đồng

Tranh huy chương vàng

5x5 Nam

Vòng bảng

Vòng chung kết

Tranh huy chương đồng

Tranh huy chương vàng

5x5 Nữ

Vòng bảng

Vòng chung kết

Tranh huy chương đồng

Tranh huy chương vàng

Tham khảo
Bóng rổ tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023

Đại hội Thể thao Người khuyết tật Đông Nam Á 2023


title: Margaritifera margaritifera

text:
Trai ngọc nước ngọt (Danh pháp khoa học: Margaritifera margaritifera) là một loài trai nước ngọt có nguy cơ tuyệt chủng, một loài nhuyễn thể lưỡng cư dưới nước trong họ Margaritiferidae. Mặc dù tên "trai ngọc trai nước ngọt" thường được sử dụng cho loài này, nhưng các loài trai ngọt khác cũng có thể tạo ra ngọc trai và một số loài cũng có thể được sử dụng làm nguồn cung cấp ngọc trai. Trên thực tế, hầu hết các viên ngọc nuôi cấy ngày nay đều đến từ các loài trong chi Hyriopsis ở Châu Á, hoặc loài Amblema ở Bắc Mỹ, cả hai thành viên của họ Unionidae liên quan, ngọc trai cũng được tìm thấy trong các loài thuộc chi Unio.

Đặc điểm
Bên trong vỏ Margaritifera margaritifera có lớp xà cừ dày. Loài này có khả năng sản xuất ngọc trai chất lượng tốt và đã từng bị khai thác trong quá trình tìm kiếm ngọc trai từ các nguồn hoang dã. Trong thời gian gần đây, nhà nghiên cứu khoa học gia người Nga là Valeriy Zyuganov đã nhận được danh tiếng trên toàn thế giới sau khi ông phát hiện ra rằng con trai ngọc trai đã cho thấy sự già nua không đáng kể và ông xác định rằng nó có tuổi thọ tối đa 210-250 năm. Dữ liệu của Zyuganov đã được xác nhận bởi các nhà nghiên cứu người Phần Lan và đã được chấp nhận.

Các dòng suối, sông suối và dòng chảy nhanh, trong sạch được yêu cầu đối với trai ngọc nước ngọt nơi nó được chôn vùi hay chôn một phần trong sỏi và cát thô, thường ở nước ở độ sâu từ 0,5 đến 2 mét, nhưng đôi khi ở độ sâu lớn hơn. Việc làm sạch sỏi và cát là điều cần thiết, đặc biệt đối với trai ngọc, nếu dòng suối hoặc đáy sông bị tắc với bùn cát, chúng không thể hô hấp để thu lấy oxy và sẽ chết. Cũng cần thiết là có sự hiện diện của một quần thể cá hồi khỏe mạnh, một nhóm cá gồm cá hồi và cá hồi nâu, trong đó trai ngọc nước ngọt dựa vào một phần của vòng đời

Phân loài
Loài trai ngọc nước ngọt này có 03 phân loài là:
 Margaritifera margaritifera margaritifera (Linnaeus, 1758)
 Margaritifera margaritifera parvula (Haas, 1908)
 Margaritifera margaritifera durrovensis Phillips, 1928 - là phân loài nguy cấp ở Ireland.

Tham khảo
 Anonymous 2004. Margaritifera margaritifera. Stage 1 and Stage 2 survey guidelines . Irish Wildlife Manuals, No. 12. National Parks and Wildlife Service, Department of Environment, Heritage and Local Government, Dublin, Ireland. 25 pp.
 Moorkens E. A. 2000. ''Conservation Management of the Freshwater Pearl Mussel Margaritifera margaritifera . Part 2: Water Quality Requirements. Irish Wildlife Manuals, No. 9., 44 pp.
 Makhrov A., Bespalaya J., Bolotov I., Vikhrev I., Gofarov M., Alekseeva Ya., Zotin A. 2013. Historical geography of pearl harvesting and current status of populations of the freshwater pearl mussel Margaritifera margaritifera (L.) in west part of Northern European Russia. – Hydrobiologia. DOI 10.1007/s10750-013-1546-1

Liên kết ngoài
 Pesticides Database - Chemical Toxicity Studies
 University of Helsinki - Science of River Pearl Mussel
 UK Biodiversity Action Plan
 Russian Margaritifera Research Consortium

Margaritiferidae


title: Phạm Thành Tâm

text:
Phạm Thành Tâm (sinh ngày 15 tháng 12 năm 1960) là một Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam và chính trị gia người Việt Nam. Ông hiện là Phó Tư lệnh Quân khu 9, Quân đội nhân dân Việt Nam, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV nhiệm kì 2016-2021, thuộc đoàn đại biểu quốc hội tỉnh Hậu Giang, Ủy viên Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội. Ông lần đầu được trung ương giới thiệu ứng cử và đã trúng cử đại biểu Quốc hội năm 2016 ở đơn vị bầu cử số 2, tỉnh Hậu Giang gồm có thị xã Ngã Bảy, thị xã Long Mỹ và các huyện: Phụng Hiệp, Long Mỹ.

Xuất thân
Phạm Thành Tâm sinh ngày 15 tháng 12 năm 1960 quê quán ở xã Bình Thạnh Trung, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp.

Ông hiện cư trú ở ấp Hưng Nhơn, xã Long Hưng B, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp.

Giáo dục
Giáo dục phổ thông: 12/12
Cử nhân Quân sự chuyên ngành Chỉ huy tham mưu Binh chủng hợp thành
Cao cấp lí luận chính trị

Sự nghiệp
Ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 29/11/1982.
 07/1975 – 08/1983 Học viên Trường Thiếu sinh quân, Trường Văn hóa Quân khu 9, Trường Sĩ quan Lục quân 2 - Binh nhì, Binh nhất, Hạ sĩ, Trung sĩ, Thượng sĩ, Chuẩn úy, Trung úy
 09/1983 – 07/1989 Giáo viên chiến thuật Trường Quân sự tỉnh Đồng Tháp - Thượng úy, Đại úy
08/1989 – 12/1993 Phó Chỉ huy trưởng/Tham mưu trưởng - Ban Chỉ huy Quân sự huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp - Thiếu tá
 01/1994 – 04/1999 Chỉ huy trưởng - Ban Chỉ huy Quân sự huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp; Học viên Học viện Lục quân; Học viên Đại học Đại cương - Trung tá
 05/1999 – 02/2005 Phó Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Tháp; Học viên Học viện Lục quân - Thượng tá
 03/2005 – 10/2006 Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
 11/2006 – 04/2010 Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Tháp; Học viên đào tạo cán bộ Chiến dịch - Chiến lược/Học viện Quốc phòng - Đại tá
 05/2010 – 12/2015 Phó Chủ nhiệm, Chủ nhiệm Hậu cần Quân khu 9
 01/2016 – đến nay Phó Tư lệnh Quân khu 9 - Thiếu tướng
Khi lần đầu được trung ương giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV vào tháng 5 năm 2016 ông đang là Đảng ủy viên Đảng ủy
Quân khu 9, Thiếu tướng, Phó Tư lệnh Quân khu 9, làm việc ở Bộ Tư lệnh Quân khu 9.

Ông đã trúng cử đại biểu quốc hội năm 2016 ở đơn vị bầu cử số 2, tỉnh Hậu Giang gồm có thị xã Ngã Bảy, thị xã Long Mỹ và các huyện: Phụng Hiệp, Long Mỹ, được 208.413 phiếu, đạt tỷ lệ 70,33% số phiếu hợp lệ. Ủy viên Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội.

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV nhiệm kì 2016-2021

Lịch sử thụ phong quân hàm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người Đồng Tháp
Sống tại Đồng Tháp
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV Hậu Giang
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 2010
Phó Tư lệnh Quân khu 9, Quân đội nhân dân Việt Nam
Ứng cử viên Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV do Trung ương giới thiệu
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV trúng cử lần đầu
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam đương nhiệm


title: Arctia angustesignata

text:
Arctia angustesignata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Arctia


title: Chloractis pulcherrima

text:
Chloractis pulcherrima là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Chloractis


title: Scopula nigralba

text:
Scopula nigralba là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

N


title: Zoophthorus ericeti

text:
Zoophthorus ericeti là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zoophthorus


title: Benmoxin

text:
Benmoxin (tên thương mại Neuralex, Nerusil), còn được gọi là mebamoxine, là một chất ức chế monoamin oxydase không thể đảo ngược và không chọn lọc (MAOI) của lớp hydrazine. Nó được tổng hợp vào năm 1967 và sau đó được sử dụng làm thuốc chống trầm cảm ở châu Âu, nhưng hiện không còn được bán trên thị trường.

Xem thêm

 Hydrazine (thuốc chống trầm cảm)

Tham khảo

Chất ức chế monoamin oxidase


title: Scoparia chiasta

text:
Scoparia chiasta là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

C


title: Rheumaptera subcertaria

text:
Rheumaptera subcertaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rheumaptera


title: Shinchō Kōki

text:
là cuốn biên niên sử về Oda Nobunaga, được biên soạn vào đầu thời kỳ Edo dựa trên những ghi chép từ viên tùy tướng dưới trướng Nobunaga là  lưu giữ bên mình.  gói gọn các sự kiện từ năm 1568, khi Nobunaga bước chân vào kinh thành Kyoto, cho đến khi ông qua đời vào năm 1582. Bộ sử này bao gồm cả thảy 16 tập và được giới sử học coi là "chép đúng sự thật hoàn toàn" và "đáng tin cậy". Có một số bản thảo với các tiêu đề khác nhau, chẳng hạn như  và . Tác phẩm này không chỉ thường được trích dẫn về các chủ đề liên quan đến Nobunaga, mà còn về những đề tài khác, chẳng hạn như trà đạo.

Phản ánh sự nổi tiếng của Oda Nobunaga, các phiên bản biên niên sử này đều viết lại bằng tiếng Nhật hiện đại đã cùng nhau bán được gần mười nghìn bản.

Chú thích

Tham khảo

 "Chào mừng đến với thế giới của sử liệu 'Shinchou Kouki'" (không còn tồn tại; liên kết qua Wayback Machine)

Daimyo
Quân phiệt
Gia tộc Oda
Tác phẩm đầu thời Edo
Sách lịch sử thế kỷ 16
Sách lịch sử thời Edo


title: Cá cóc sần

text:
Cá cóc sần (Danh pháp khoa học: Tylototriton asperrimus) là một loài lưỡng cư trong họ Cá cóc Salamandridae thuộc Bộ Có đuôi Caudata. Loài này được phát hiện tại Lạng Sơn, Phú Thọ, Nghệ An thuộc Việt Nam. Ở nơi chúng sinh sống, người dân bản địa đã đặt tên cho một số ao mang tên là ao cá cóc vì có rất nhiều loài cá cóc này sinh sống.

Ghi nhận
Đây là loài cá cóc sần đặc biệt quý hiếm, thuộc nhóm A trong Sách đỏ cần bảo vệ của Việt Nam và thế giới. Cá cóc sần được phát hiện lần đầu năm 1909 ở độ cao 1.000 m thuộc núi Mẫu Sơn, Lạng Sơn bởi một kỹ sư lâm nghiệp người Pháp. Năm 1930 phát hiện này mới được công bố và mẫu vật này hiện đang lưu giữ, trưng bày tại Viện bảo tàng tự nhiên Paris, Pháp và bảo tàng London, Anh. Năm 2014, một nhóm cá thể cá cóc sần quý hiếm sinh sống ở độ cao 700 m được một đoàn khảo sát phát hiện tại khu vực rừng nguyên sinh núi Hem thuộc tỉnh Phú Thọ.

Đặc điểm

Mô tả
Loài cá cóc này có hình dạng giống thằn lằn màu nâu sẫm, chiều dài thân loài cá cóc này từ khoảng dài khoảng 5–9 cm. So với cá cóc Tam Đảo và cá cóc Việt Nam, chúng có lớp da sần sùi hơn và màu sẫm hơn. Cá cóc sần từng bị nhầm lẫn với cá cóc Việt Nam do rất giống nhau ở màu vàng cam đầu các chi, mép dưới đuôi, viền quanh lỗ hậu môn. Đầu rộng, tuyến mang tai gồ cao, phình rộng, hơi xiên về phía sau gờ giữa sống lưng gồ cao với nhưng u lồi khá lớn chạy dọc hai bên sườn từ phía sau chi trước đến gốc đuôi. Giữa sống lưng của cá có gồ nổi kéo dài tiếp nối với đuôi hai bên sườn và có nhiều khối u tròn lồi khá lớn chạy từ chi trước đến gốc đuôi.

Toàn bộ thân con cá cóc này có những nốt sần nhỏ, da được bao phủ bởi các nốt sần nhỏ. Phía mặt dưới bụng có những nếp nhăn nằm ngang xếp thẳng hàng nhau, phía dưới bụng cá có các nếp nhăn chạy ngang. Chi trước có 4 ngón, không có màng bơi, chi sau có 5 ngón có màng bơi ở phần sát gốc bàn chân. Mặt lưng và bụng có màu nâu sẫm. Mép bàn chân, bàn tay, mặt dưới các ngón và rìa phía dưới của đuôi (riềm dưới đuôi) có màu cam. Đuôi dẹp theo chiều thẳng đứng, mút đuôi nhọn.
nhỏ|Mẫu vật

Tập tính
Đây là một loài lưỡng cư sống cả trên cạn và dưới nước, chúng thường sống ở những nơi ao tù, nước đọng, khu vực phát hiện ra loài cá cóc này có độ cao trên 500m so với mực nước biển. Loài lưỡng cư này thường sống ở các vực nước nhỏ, tĩnh, các ao, vũng, dưới các tảng đá hay cây gỗ mục, có nhiều bùn hoặc thảm thực vật mục trong rừng. Chúng ăn các loài giun, côn trùng và một số loài động vật không xương sống khác. Cá cóc sần thường bị đồng bào dân tộc săn bắt để làm thuốc ở các khu vực miền núi.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1930


title: Vương Thần

text:
Vương Thần (; sinh tháng 12 năm 1950) là nhà báo và chính khách nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông hiện là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Ủy viên trưởng Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc khóa XIII. Ông từng là Chủ nhiệm Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện từ năm 2008 đến năm 2013 và Phó Ủy viên trưởng kiêm Tổng Thư ký Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc khóa XII.

Tiểu sử
Vương Thần sinh năm 1950 tại Bắc Kinh. Ông phục vụ hãng thông tấn Quang Minh nhật báo trong nhiều năm và nhậm chức tổng biên tập báo này năm 1995. Tháng 6 năm 2000, ông được bổ nhiệm làm Phó Trưởng Ban Tuyên truyền Trung ương. Tháng 8 năm 2001, ông được bổ nhiệm giữ chức Tổng biên tập Nhân dân Nhật báo. Tháng 10 năm 2001, ông trở thành Phó Chủ tịch Hiệp hội nhà báo toàn quốc Trung Hoa. Ông cũng được thăng chức làm Tổng Giám đốc Nhân dân Nhật báo. Tháng 3 năm 2003, Vương Thần nhậm chức Chủ tịch Hiệp hội ngành báo chí Trung Quốc. Từ năm 2008 đến năm 2013, ông giữ cương vị Chủ nhiệm Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện. Tháng 5 năm 2011, ông được bổ nhiệm Chủ nhiệm Văn phòng Thông tin Internet Nhà nước mới thành lập trực thuộc Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện.

Ông là Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX. Ông cũng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương các khóa XVI, XVII, XVIII, XIX và Ủy viên Ủy ban Toàn quốc Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc khóa IX (1998-2003).

Tham khảo

 Sơ lược tiểu sử của Vương Thần trên China Vitae

Nhà báo Trung Quốc
Người Bắc Kinh
Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX
Người họ Vương tại Trung Quốc
Xã trưởng Nhân Dân nhật báo
Tổng biên tập Nhân Dân nhật báo
Chủ nhiệm Văn phòng Tin tức Internet Quốc gia Trung Quốc
Tổng thư ký Ủy ban Thường vụ Nhân Đại Trung Quốc
Chủ nhiệm Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện


title: Watsonarctia rosea

text:
Watsonarctia rosea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Watsonarctia


title: Piesarthrius marginellus

text:
Piesarthrius marginellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Piesarthrius


title: Control (bài hát của Janet Jackson)

text:
"Control" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Janet Jackson nằm trong album phòng thu thứ 3 cùng tên của cô (1986). Nó được sáng tác và sản xuất bởi bộ đôi Jimmy Jam & Terry Lewis với sự tham gia hỗ trợ viết lời từ Jackson, và phát hành như là đĩa đơn thứ tư trích từ album vào ngày 21 tháng 10 năm 1986 bởi A&M Records. Lời bài hát nói về việc Jackson muốn kiểm soát cuộc sống của mình.

Đây là đĩa đơn thứ 3 liên tiếp từ album lọt vào top 5 bảng xếp hạng Billboard Hot 100, và nhận được những phản hồi tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc đương đại. Jackson đã biểu diễn "Control" trong tất cả các chuyến lưu diễn trong sự nghiệp của mình, ngoại trừ janet. Tour.

Danh sách các phiên bản chính thức
 Bản album – 5:53
 A cappella – 3:56
 Bản chỉnh sửa Design of a Decade tại Mỹ – 5:15
 Bản 7" – 3:26
 Bản mix mở rộng – 7:33
 Bản Dub – 5:55
 Bản Video mix – 6:02
 Bản Video mix chỉnh sửa – 4:35

Danh sách bài hát

Đĩa 7" tại Mỹ và châu Âu
A. "Control" (chỉnh sửa) – 3:26
B. "Fast Girls" – 3:18

Đĩa 12" tại Mỹ và châu Âu
A1. "Control" (mở rộng) – 7:33
B1. "Control" (dub) – 5:55
B2. "Control" (a cappella) – 3:55

Đĩa 7" tại Vương quốc Anh
A. "Control" (chỉnh sửa) – 3:26
B. "Pretty Boy" – 6:32

Đĩa 12" tại Vương quốc Anh
A1. "Control" (mở rộng) – 7:33
A2. "Control" (chỉnh sửa) – 3:26
B1. "Control" (dub) – 5:55
B2. "Pretty Boy" – 6:32

Đĩa 12" tại Úc
A1. "Control" (video mix) – 7:33
B1. "Control" (dub) – 5:55
B2. "Control" (a cappella) – 3:55

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát năm 1986
Đĩa đơn năm 1986
Bài hát của Janet Jackson
Bài hát sáng tác bởi Janet Jackson
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs
Bài hát nhạc dance-pop
Bài hát về chủ nghĩa nữ giới


title: Königspitze

text:
Königspitze (tiếng Ý: Gran Zebrù; tiếng Đức: Königspitze) là một ngọn núi ở dãy núi Ortles-Cevedale (Ortler Alps) trên biên giới giữa Nam Tyrol và tỉnh Sondrio, Ý. Đây là đỉnh cao thứ hai trong Ortler Alps, tại 3.859 mét, sau Ortler.

Lần đầu tiên có người leo lên ngọn núi này vào ngày 3 tháng 8 năm 1864. Ngọn núi có thể nguy hiểm trong thời tiết ấm áp, khi tuyết và băng có thể trở nên không ổn định. Sự kiện leo núi tử vong tời tệ nhất xảy ra vào ngày 5 tháng 8 năm 1997, khi bảy người thiệt mạng trong hai vụ tai nạn riêng biệt. Vào ngày 23 tháng 6 năm 2013, sáu người bị thiệt mạng, cũng trong hai vụ tai nạn riêng biệt.

Chú thích

Núi Ý
Núi ở Anpơ
Núi ở Nam Tirol
Tỉnh Sondrio


title: Campoletis nigriscaposa

text:
Campoletis nigriscaposa là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Campoletis


title: Sachin Gawas

text:
Sachin Gawas (sinh ngày 20 tháng 1 năm 1984 ở Goa) là một cầu thủ bóng đá người Ấn Độ thi đấu ở vị trí hậu vệ cho ONGC ở I-League.

Trước đây anh đại diện Salgaocar, thi đấu cho câu lạc bộ từ năm 2005 to 2008.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ
Số liệu chính xác tính đến ngày 11 tháng 5 năm 2013

Tham khảo

Liên kết ngoài
Profile at i-league.org.

Cầu thủ bóng đá nam Ấn Độ
Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá I-League
Cầu thủ ONGC F.C.


title: Rhinotorus longicornis

text:
Rhinotorus longicornis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rhinotorus


title: 938 TCN

text:
938 TCN là một năm trong lịch La Mã.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 938 TCN


title: Fritz Aagesen

text:
Fritz Aagesen (11 tháng 6 năm 1935 - 26 tháng 10 năm 1998) là một tác giả người Na Uy của hai cuốn truyện ma.

Aagesen sinh ra ở đô thị Kvæfjord. Khi còn trẻ, ông rời Kvæfjord đến Tromsø, nơi ông tìm được việc với cơ quan quản lý đường bộ. Trong thời gian rảnh rỗi, ông viết thơ và truyện ngắn, với thiên hướng truyện kinh dị và truyện ma. Nhiều người trong số này đã được xuất bản trên các tạp chí và báo. Một trong những cuốn sách của ông được xuất bản năm 1985, và cuốn thứ hai sau khi ông qua đời. Khi phát hành cuốn sách đầu tiên, một bài đánh giá của Sissel Lange-Nielsen được xuất bản trên tạp chí Atrlposten nói rằng "Nhà xuất bản Grøndahl đã đưa xuất bản tác phẩm đầu tay của Fritz Aagesen, Timen før daggry (The Hour Before Dawn), phụ đề 'Ghost Stories from Northern Norway.' Tuy nó là truyện ma nhưng chúng được kể rất hay đến nỗi tôi nghĩ chúng sẽ trở thành những câu chuyện kinh điển. Fritz Aagesen biết cách kể một câu chuyện. Cảnh vật và con người kết hợp với nhau theo một phong cách ngắn gọn và sống động, cho phép thời gian vừa đủ để khắc họa hoàn cảnh để người đọc có thể trải nghiệm nó."

Aagesen được chôn cất tại Nghĩa trang Elvestrand ở Tromsø.

Tác phẩm

 Timen før daggry, spøkelseshistorier (The Hour before Dawn: Ghost Stories), 1985
 Skarvholmen, spøkelseshistorier fra Nord-Norge (Skarvholmen: Ghost Stories from Northern Norway), 2008

Tham khảo

Sinh năm 1935
Mất năm 1998
Người từ Kvæfjord
Nhà thơ Na Uy thế kỷ 20
Tiểu thuyết gia Na Uy thế kỷ 20
Nhà thơ nam người Na Uy
Nam tiểu thuyết gia Na Uy
Nam tác giả truyện ngắn Na Uy
Tác giả truyện ngắn Na Uy thế kỷ 20
Nam nhà văn Na Uy thế kỷ 20


title: 2036: Nexus Dawn

text:
2036: Nexus Dawn là phim ngắn khoa học viễn tưởng neo-noir của Mỹ năm 2017. Cùng với 2048: Nowhere to Run và Blade Runner Black Out 2022, 2036: Nexus Dawn là một trong ba phim ngắn tiền truyện của phim điện ảnh Tội phạm nhân bản 2049 (2017). Phim ngắn được ra mắt vào ngày 30 tháng 8 năm 2017, gần năm tuần trước ngày phim điện ảnh được công chiếu. Phim ngắn có sự tham gia của nam diễn viên Jared Leto trong vai Niander Wallace, một nhân vật trong Tội phạm nhân bản 2049, cùng với Benedict Wong. Phần kịch bản của phim ngắn do hai nhà biên kịch của Tội phạm nhân bản 2049 Hampton Fancher và Michael Green đảm nhiệm, và Luke Scott, con trai của đạo diễn phần phim Blade Runner gốc Ridley Scott, ngồi ghế đạo diễn.

Phim lấy bối cảnh tại một thành phố Los Angeles giả tưởng vào năm 2036, 13 năm trước những sự kiện của Tội phạm nhân bản 2049, kể về cuộc gặp mặt giữa Wallace và các "nhà làm luật" để thuyết phục họ đồng ý cho dòng người nhân bản mới của anh được đưa vào sản xuất.

Nội dung
Niander Wallace được gọi tới để trình bày về tham vọng sản xuất thế hệ người nhân bản mới. Wallace được cảnh báo rằng việc anh đang làm là bất hợp pháp và không được phép đưa ra tranh luận, nhưng Wallace lại trả lời lại rằng chính bản thân họ hiện đang tranh luận về việc đó. Wallace chỉ ra rằng hệ sinh thái của Trái Đất đang sụp đổ và cách duy nhất để duy trì sự sống toàn nhân loại là sử dụng các người nhân bản làm nguồn nhân công giá rẻ. Anh cũng cho biết thế hệ người nhân bản mới hoàn toàn vô hại đối với con người, và những nhà làm luật cảm thấy hoài nghi về điều này. Để chứng minh ý kiến, anh yêu cầu trợ lý của mình, một người nhân bản thế hệ Nexus-9, cố tình cứa da của nhân, và tự quyết định chấm dứt cuộc sống của Wallace hoặc của chính nhân. Người nhân bản này sau đó đã tự cứa cổ mình khiến những nhà làm luật sửng sốt. Và một lần nữa Wallace hỏi lại họ về việc chấp thuận việc sản xuất thế hệ người nhân bản mới này.

Diễn viên

 Jared Leto vai Niander Wallace, nhà sản xuất người nhân bản
 Benedict Wong vai Nhà làm luật
 Ned Dennehy vai Nhà làm luật 2
 Ade Sapara vai Nhà làm luật 3
 Ania Marson vai Nhà làm luật 4
 Set Sjöstrand vai Người nhân bản Nexus-9

Phát hành
Ngày 29 tháng 8 năm 2017, các nguồn tin cho biết Denis Villeneuve đã lựa chọn ba nhà làm phim để thực hiện ba phim ngắn về các sự kiện quan trọng diễn ra trong khoảng thời gian giữa hai bộ phim Blade Runner và Tội phạm nhân bản 2049. Phim ngắn đầu tiên, 2036: Nexus Dawn, được ra mắt vào ngày 30 tháng 8 năm 2017, gần năm tuần trước ngày phim điện ảnh được công chiếu.

Xem thêm
 Trí tuệ nhân tạo

Tham khảo

Liên kết ngoài

Blade Runner
Phim năm 2017
Phim Mỹ
Phim ngắn Mỹ
Phim khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim cyberpunk
Phim phản địa đàng
Phim dựa theo tác phẩm của Philip K. Dick
Phim lấy bối cảnh năm 2036
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2030
Phim của Alcon Entertainment
Phim hãng Scott Free Productions
Phim ngắn hãng Warner Bros.
Phim ngắn hãng Columbia Pictures
Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles
Phim quay tại Budapest
Phim quay tại Hungary
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2010


title: Chi hoa ông lão

text:
Clematis hay chi hoa ông lão là một chi của khoảng 300 loài  trong họ Ranunculaceae. Các giống lai của chúng đã được các nhà làm vườn ưa chuộng, bắt đầu với Clematis x jackmanii, có tại các vườn tược từ năm 1862; các giống lai khác đang được sản xuất liên tục. Clematis chủ yếu có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật Bản.

Mô tả
Các cây hoa ông lão thường là cây leo thân thảo hóa gỗ, có nhiều cành nhánh. Thân cây mềm mại, nhỏ nhắn, có màu nâu. Chúng cũng thẻ là cây bụi không leo. Lá mọc có thể là lá đơn hoặc lá kép hình lông chim hoặc kép 3. Các clematis vừa và lớn có thể vươn tới từ 2 tới 6m. Chúng là cây luôn xanh hoặc rụng lá. Một số loài hình thành thân củ dài.

Tham khảo

Ghi chú

Đọc thêm
 Brickell, C., Ed. Gardeners' Encyclopedia of Plants and Flowers. Dorling Kindersley. 1989.
 Toomey, M. and E. Leeds. An Illustrated Encyclopedia of Clematis. Charles Chesshire (Timber Press).
 Ruth Gooch Clematis: The Complete Guide. Crowood Press 2001.
 Ruth & Jon Gooch Clematis An Essential Guide Crowood Press 2011.

Liên kết ngoài

American Bells - A guide to the species in subgenus Viorna
American Clematis Society
Clematis on the Web
Clematis viorna images at bioimages.vanderbilt.edu
Clematis virginiana images at bioimages.vanderbilt.edu
International Clematis Society
International Registry

Clematis
Thực vật vườn


title: Vỏ Trái Đất

text:
Lớp vỏ Trái Đất là khu vực ngoài cùng của cấu trúc đồng tâm của không gian địa lý, phần rắn của Trái Đất. Nó tương đối mỏng, với độ dày thay đổi từ 5 km, dưới đáy đại dương, lên tới 70 km ở các khu vực miền núi đang hoạt động của các lục địa.

Có ý kiến cho rằng lớp vỏ đầu tiên trên Trái Đất được hình thành cách đây 4400-4550 triệu năm. Khối lượng của vỏ Trái Đất không thay đổi nhưng được cho là tăng theo thời gian. Được biết, 2.500 triệu năm trước đã có một khối vỏ cây ghê gớm; trước đó, người ta cho rằng có nhiều sự tái chế vỏ cây đối với lớp phủ. Sự tăng trưởng, nghĩa là sự gia tăng về khối lượng vỏ, được cho là đã xảy ra một cách đột ngột với hai sự kiện lớn: một sự kiện diễn ra 2500-2700 triệu năm trước và sự kiện diễn ra 1700-1900 triệu năm trước.

Hầu hết các hành tinh đất đá có lớp vỏ khá đồng đều. Tuy nhiên, Trái Đất có hai loại khác nhau: vỏ lục địa và vỏ đại dương. Hai loại này có thành phần hóa học và tính chất vật lý khác nhau, và được hình thành bởi các quá trình địa chất khác nhau.

Lớp vỏ Trái Đất tương đối mỏng, với độ dày thay đổi từ 5 km, dưới đáy đại dương, lên tới 70 km ở các khu vực miền núi đang hoạt động của các lục địa.

Cấu trúc Trái Đất


title: Euphyia viettei

text:
Euphyia viettei là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

V


title: William Edmondson (cầu thủ bóng đá)

text:
William Edmondson là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở vị trí tiền vệ chạy cánh. Ông thi đấu 2 trận ở Football League cho Burnley tại mùa giải 1902–03.

Tham khảo

Năm sinh không rõ
Năm mất thiếu
Cầu thủ bóng đá Anh
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Burnley F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League


title: Martin Válovčan

text:
Martin Válovčan (sinh ngày 14 tháng 5 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Slovakia hiện tại thi đấu cho SC Zofingen ở vị trí tiền vệ trái.

Sự nghiệp

FC ViOn Zlaté Moravce
Válovčan có màn ra mắt cho FC ViOn Zlaté Moravce trước Spartak Myjava vào ngày 16 tháng 7 năm 2016, vào sân từ ghế dự bị thay cho Jozef Rejdovian.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Eurofotbal profile

 Futbalnet Profile

Sinh năm 1993
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Slovakia
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá FK Dukla Banská Bystrica
Cầu thủ bóng đá MŠK Rimavská Sobota
Cầu thủ bóng đá MFK Tatran Liptovský Mikuláš
Cầu thủ bóng đá MFK Lokomotíva Zvolen
Cầu thủ bóng đá FC ViOn Zlaté Moravce
Cầu thủ bóng đá FO ŽP Šport Podbrezová
Cầu thủ bóng đá Slovak Super Liga
Người Zvolen


title: Pterolophia albovitticollis

text:
Pterolophia albovitticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia


title: Glena unipennaria

text:
Glena unipennaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Glena


title: Mu Cephei

text:
Mu Cephei (μ Cep, μ Cephei), còn được gọi là Garnet sao của Herschel, là một sao siêu đỏ hoặc sao cực siêu khổng lồ  trong chòm sao Cepheus. Nó xuất hiện màu đỏ garnet và nằm ở rìa của tinh vân IC 1396. Kể từ năm 1943, quang phổ của ngôi sao này đã đóng vai trò là tiêu chuẩn M2 Ia mà các ngôi sao khác được phân loại.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chòm sao Tiên Vương


title: Kỳ học

text:
Kỳ học (tiếng Anh: Vexillology) là ngành khoa học nghiên cứu về lịch sử, biểu tượng và cách sử dụng của những lá cờ, hay bao quát hơn, tất cả những gì liên quan đến cờ. Trong tiếng Anh, kỳ học là "Vexillology", là sự kết hợp của từ Latinh vexillum ("cờ") và hậu tố Hy Lạp -logia ("học/nghiên cứu"). Liên minh Hiệp hội Kỳ học Quốc tế từng định nghĩa kỳ học là: "Sự tạo thành và phát triển của các kiến thức về tất cả các loại cờ, sự hình thành, chức năng của chúng, và các giả thuyết khoa học, nguyên lý dựa trên kiến thức đó.".

Lịch sử
Ngành nghiên cứu về những lá cờ, hay kỳ học, chỉ chính thức ra đời sau khi học giả người Mỹ Whitney Smith ra mắt tác phẩm The Flag Bulletin (Tập san về lá cờ) vào năm 1961. Và Smith đã dành cả đời mình tổ chức các cuộc gặp và lập ra các hội Kỳ học, bao gồm cả Đại hội Kỳ học Quốc tế (ICV), Hiệp hội Kỳ học Bắc Mỹ (NAVA), và Liên minh Hiệp hội Kỳ học Quốc tế (FIAV). Smith đã được công nhân là người đã sáng tạo ra thuật ngữ "vexillology" vào năm 1957. Sau này ông viết: "Dù việc sử dụng các lá cờ đã xuất hiện từ những ngày đầu tiên của nền văn minh nhân loại, nghiên cứu về cách sử dụng và ý nghĩa của chúng một cách nghiêm túc lại ít đến nổi thuật ngữ về ngành học này lại không hề xuất hiện trong các ấn phẩm cho tới tận năm 1959." Trước thời kỳ này, việc nghiên cứu về những lá cờ được cho là một phần của ngành nghiên cứu huy hiệu.

Vào thời kỳ hiện đại, việc nghiên cứu cờ đã ngày càng ít phổ biến, nhưng lại ngày càng dễ tiếp cận thông qua các hội nhóm và diễn đàng trên internet, một ví dụ tiêu biểu là r/vexillology, một cộng đồng trên Reddit có chủ đề xoay quanh ngành học này, và đã góp phần phổ cập ngành học này đến thế hệ trẻ.

Ngành học và bản chất của những lá cờ xoay quanh việc những lá cờ là một biểu tượng của một thực thể có tồn tại (quốc gia, vùng lãnh thổ, hội nhóm và đảng phái chính trị), đồng thời những lá cờ chỉ được tồn tại và quy chuẩn hóa thông qua quá trình phê duyệt trở thành một biểu trưng chính thức của của một thực thể; vì thế, việc sáng tạo ra các lá cờ như một biểu trưng trực quan đã dần trở thành hình thức tiêu biểu trong việc thành lập các tổ chức, hội nhóm và đặc biệt là hợp pháp hóa các tuyên bố chủ quyền của các micronation.

Các tổ chức Kỳ học trên thế giới
Các tổ chức kỳ học bao gồm cả Liên minh Hiệp hội Kỳ học Quốc tế (FIAV) được công nhận là Cơ quan quốc tế của ngàng Kỳ học. FIAV cũng bao gồm nhiều Hiệp hội và Trung tâm về cờ tại nhiều khu vực, như Hiệp hội Kỳ học Bắc Mỹ (NAVA),  (dịch sang tiếng việt là Hiệp hội Nghiên cứu Cờ tại Đức), Tổ chức Di sản Cờ (FHF), The Flag Research Center (FRC), Trang web Flags of the World (FOTW), và 46 tổ chức và học viên trực thuộc khác.

Xem thêm

 Thuật ngữ kỳ học
 Flags of the World
 List of flags by design
 List of national flags by design
 Vexilloid
 Vexillological symbol

Trích dẫn

Đọc thêm

 Leepson, Marc. Flag: An American Biography. New York: Thomas Dunne Books, 2005.
 Marshall, Tim. A Flag Worth Dying For: The Power and Politics of Flag. 2016.

Chú thích

Kỳ học
Huy hiệu học


title: Idaea merklaria

text:
Idaea merklaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

M


title: Lâu đài Rydzyna

text:
Lâu đài Rydzyna  được xây dựng vào đầu thế kỷ XV bởi Jan of Czernina. Vào cuối thế kỷ XVII, các kiến trúc sư người Ý Joseph Simon Bellotti và Pompeo Ferrari đã dựng lên lâu đài Baroque hiện tại trên nền móng cổ xưa của nó. Chủ sở hữu đầu tiên của lâu đài là gia đình Leszczyński. Cùng với một công viên và các khu vực xung quanh, nó là một trong những cung điện lộng lẫy nhất ở Great Ba Lan .

Di sản Ý
Dinh thự được xây dựng bởi Giuseppe Simon Belotti từ Lugano, vào cuối thế kỷ XVII. Ông không chỉ là một kiến trúc sư mà còn là người quản lý các xưởng làm vữa và giám sát các công trình trang trí được làm bởi các nhà điêu khắc và điêu khắc người Ý. Belotti đã thiết kế Leszczyńskis 'Palace in' palazzo theo phong cách modo fortezza ', theo ví dụ về Poggio Reale của Sebastiano Serlio (Serliano). Một nghệ sĩ người Ý khác định cư ở Ba Lan, Michelangelo Palloni từ Florence, trang trí trần nhà trong cung điện ở Rydzyna với những bức bích họa lộng lẫy. Vào đầu thế kỷ XVIII, Pompeo Ferrari đã đến Rydzyna. Ông là một kiến trúc sư tài năng từ Rome, người được giải thưởng của Học viện St. Lucas. Ông định cư ở đây cho đến hết đời và sau khi ông qua đời năm 1736 được chôn cất trong nhà thờ giáo xứ. Pompeo Ferrari đã thiết kế công trình tái thiết cung điện Rydzyna, khởi đầu cho quy hoạch đô thị nổi tiếng của Rydzyna, với mục đích là tham gia cung điện và thị trấn trong một bố cục hài hòa. Ngoài ra, ông còn là nhà thiết kế các tòa nhà tráng lệ khác ở Wielkopolska (Great Ba Lan). Các nghệ sĩ khác dưới sự bảo trợ nghệ thuật của gia đình Leszczyński là ba anh em Catenazzi từ Morbio Inferiore ở Mendrisiotto, (ở Ticino, Thụy Sĩ). Di sản lộng lẫy của quá khứ đã được bảo vệ cẩn thận ở Rydzyna, nơi mọi người luôn nhớ đến những người tạo ra vẻ đẹp.

Khu dân cư Leszczyński
Từ 1704 - 1709, đây là nơi ở của vua Ba Lan Stanisław Leszczyński. Vào năm 1709, trong Chiến tranh phía Bắc vĩ đại, lâu đài đã bị đốt cháy một phần bởi binh lính của Sa hoàng. Tuy nhiên, các bức tranh treo tường và tác phẩm stucco trong các phòng đại diện, được thực hiện bởi các nghệ sĩ người Ý, đã không bị phá hủy hoàn toàn. Sau thời kỳ này, Stanisław Leszczyński buộc phải thoái vị ngai vàng Ba Lan và bị đày sang Pháp. Sau nhiều năm, với tư cách là Công tước Lorraine, ông trở nên nổi tiếng như một người có chủ quyền từ thiện và khôn ngoan. Maria, con gái ông trở thành nữ hoàng của Pháp và là bà của vua Louis XVI.

Khu dân cư Sułkowski
Stanisław Leszczyński đã bán bất động sản của mình ở Ba Lan cho Aleksander Joseph Sułkowski. Chủ sở hữu mới đã cải thiện lâu đài. Kiến trúc sư người Silesian Karl Martin Frantz đã thay đổi mái nhà, thêm đồ trang trí Rococo và cổng chính hoành tráng. Ông cũng xây dựng lại nhà thờ giáo xứ và thị trấn. Con trai của Aleksander Joseph, Hoàng tử August, tiếp tục mở rộng. Trang trí cổ điển đã được thêm vào phòng khiêu vũ. Các nhà phụ và Orangerie đã được thêm vào phía bắc của cung điện. Vào cuối thế kỷ XVIII, nơi ở của các hoàng tử Sułkowski, với nhà hát ngoài trời và trường trung học của Piarist Fathers, là trung tâm văn hóa và giáo dục quan trọng nhất ở Great Ba Lan.

Xem thêm

 Sułkowski - lịch sử gia đình Sułkowski.
 Rydzyna - thị trấn lịch sử, với thị trường nhiều như thế kỷ 16
 Lâu đài ở Ba Lan

Tham khảo

 trang chủ zamek-rydzyna

Liên kết ngoài

 trang chủ zamek-rydzyna
 Ở trong lâu đài Rydzyna!

Cung điện Ba Lan


title: 908 TCN

text:
908 TCN là một năm trong lịch La Mã.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 908 TCN


title: Ahmose Si-Tayit

text:
Ahmose Si-Tayit có thể là vị Phó vương của Kush đầu tiên.
Có thể chức vụ này đã được nắm giữ bởi một người con trai của Pharaon Ahmose I trước khi Ahmose Si-Tayit được bổ nhiệm làm phó vương, nhưng lại không có bằng chứng thuyết phục nào cho một vị phó vương như vậy.

Trước Si-Tayit, quyền lực ở Kush dường như nằm trong tay của một vị quan tên là Hormeni, ông ta là thị trưởng của Hierakonpolis.

Ahmose Si-Tayit đã đảm nhiệm chức vụ Phó vương dưới triều đại của Ahmose I và Amenhotep I. Ngay đầu triều đại của Amenhotep I, chức vụ này đã được truyền lại cho người con của Si-Tayit là Ahmose Turo. Chức vụ phó vương này không phải là một chức vụ cha truyền con nối, và nó đã không được truyền lại cho con trai của Turo là Patjenna.

Chú thích

Si-Tayit
Quan lại Vương triều thứ Mười Tám của Ai Cập
Người Nubia


title: A Sử Na Xã Nhĩ

text:
A Sử Na Xã Nhĩ (tiếng Turkic: Ashna Sheer, chữ Hán: 阿史那社尔, ? – 655), quý tộc Đột Quyết, phò mã, tướng lãnh đầu đời Đường, có công bình định Quy Tư.

Khởi nghiệp
Xã Nhĩ là con thứ của Đông Đột Quyết Xử La khả hãn A Sử Na Hề Thuần. Lên 11 tuổi, Xã Nhĩ nổi tiếng trí dũng, được phong làm Thác thiết , dựng Nha kỳ ở Thích Bắc , cùng con trai của Mạc hạ đốt thiết A Sử Na Đốt Bật (em trai Xử La khả hãn, về sau là Hiệt Lợi khả hãn) là A Sử Na Dục Cốc Thiết , thống lãnh các bộ Thiết Lặc, Hồi Hột, Bộc Cốt, Đồng La,... Xử La khả hãn mất (620), Xã Nhĩ khóc thương phù hợp với lễ nghi.

Xã Nhĩ ở chức 10 năm, không thu thuế, các thủ lĩnh chê cười ông không biết làm cho mình trở nên giàu có, Xã Nhĩ nói: “Bộ lạc thịnh vượng, với ta là đủ rồi.” Vì vậy mọi người đều khâm phục, yêu mến. Hiệt Lợi khả hãn  nhiều lần gây hấn với Trung Nguyên, Xã Nhĩ can ngăn, ông ta không nghe.

Tự xưng Khả hãn
Năm Vũ Đức thứ 9 (626) thời Đường Cao Tổ, các bộ Thiết Lặc, Hồi Hột, Tiết Duyên Đà nổi dậy, đánh bại Dục Cốc Thiết ở Mã Liệp Sơn, Xã Nhĩ đến giúp, nhưng thất bại. Năm Trinh Quan đầu tiên (627) thời Đường Thái Tông, Xã Nhĩ đem tàn dư bộ lạc chạy về phía tây giữ thành Khả Hãn Phù Đồ . Tây Đột Quyết trở nên loạn lạc từ sau khi Thống Diệp Hộ khả hãn bị ám sát (628), còn Hiệt Lợi khả hãn của Đông Đột Quyết thất bại (630), Xã Nhĩ thừa cơ tập kích, chiếm được một nửa nước Tây Đột Quyết, lực lượng có hơn 10 vạn dân chúng, tự đặt hiệu Đô Bố khả hãn.

Xã Nhĩ kết luận Đông Đột Quyết mất nước là bởi Tiết Duyên Đà làm loạn, muốn quay về báo thù; các tù trưởng khuyên ông nên ổn định ở phương tây trước đã, nếu đi xa đánh Tiết Duyên Đà, chưa có kết quả thì e rằng con em của Thống Diệp Hộ sẽ tấn công phía sau. Xã Nhĩ không nghe, chọn 5 vạn kỵ binh, quay về Thích Bắc hòng tấn công Tiết Duyên Đà. Quân Đột Quyết đi liên tục 10 tuần (1 tuần = 10 ngày), chịu khổ đã lâu, dần tan rã. Tiết Duyên Đà tấn công, Xã Nhĩ đại bại, chạy về Cao Xương, còn chừng vạn người. Xã Nhĩ e sợ Tây Đột Quyết đến đánh, vì thế vào năm thứ 9 (635) đưa dân chúng nội thuộc nhà Đường.

Phụng sự nhà Đường
Năm thứ 10 (636), Xã Nhĩ vào triều, được thụ Tả kiêu vệ đại tướng quân, an trí bộ lạc ở Linh Châu. Hơn năm sau, có chiếu được gả Hành Dương trưởng công chúa, làm Phò mã đô úy, Điển vệ đồn binh ở Uyển nội.

Năm thứ 14 (640), giữ chức Giao Hà đạo hành quân tổng quản tham gia bình định Cao Xương, chư tướng đều nhận thưởng, Xã Nhĩ cho rằng chưa phụng chiếu, nên không dám lấy chút gì; đến khi triều đình giáng biệt sắc, mới dám lấy, thì chỉ còn những thứ hỏng, kém. Đường Thái Tông khen Xã Nhĩ thanh liêm cẩn thận, ban Bảo Điền đao của Cao Xương, ngàn đoạn tạp thái (lụa dệt có màu tạp), hạ chiếu cho làm Kiểm hiệu Bắc môn Tả đồn doanh, phong Tất quốc công.

Năm thứ 19 (645), Xa Nhĩ theo Đường Thái Tông đánh Liêu Đông, dàn trận che chắn doanh trại của hoàng đế, nhiều lần trúng tên lạc, nhổ tên tiếp tục tiến lên. Bộ hạ của Xã Nhĩ có hàng trăm dũng sĩ, giành được nhiều công lao. Sau khi trở về, Xã Nhĩ được cất nhắc kiêm Hồng Lư khanh.

Bình định Quy Tư
Năm thứ 21 (647), giữ chức Côn Khâu đạo hành quân đại tổng quản, cùng bọn Khế Bật Hà Lực, Quách Hiếu Khác, Dương Hoằng Lễ, Lý Hải Ngạn cả thảy 5 tướng quân, liên kết với 10 vạn kỵ binh của 13 bộ Thiết Lặc cùng các tộc Đột Quyết, Thổ Phồn, Thổ Dục Hồn trấn áp Quy Tư. Năm sau (648), quân Đường đến Tây Đột Quyết, đánh bại các bộ Xử Mật, Xử Nguyệt; tiếp tục tiến đến Yên Kỳ, Yên Kỳ vương Long Tiết Bà A Na Chi (họ Long) muốn chạy sang Quy Tư ở phía đông, nhưng bị chặn bắt và bị giết. Xã Nhĩ lập em họ của Long Tiết Bà A Na Chi là Long Tiên Na Chuẩn làm vương, rồi đưa quân từ Yên Kỳ tây tiến, xâm nhập biên cảnh phía bắc của Quy Tư, gây bất ngờ cho người Quy Tư. Quân Đường đồn trú Thích Khẩu, Xa Nhĩ lấy Y Châu thứ sử Hàn Uy đem ngàn kỵ binh làm tiền phong, còn có Hữu kiêu vệ tướng quân Tào Kế Thúc theo sau. Hàn Uy đến thành Đa Hạt, Quy Tư vương Ha Lợi Bố Thất Tất đem các tướng Na Lợi, Yết Liệp Điên soái 5 vạn quân ra đánh. Uy vờ lui, quân Quy Tư đuổi theo, Uy cùng Kế Thúc hợp binh lại đánh, đại phá kẻ địch. Xã Nhĩ thừa thắng chiếm được đô thành của Quy Tư, Quy Tư vương bỏ chạy về phía tây. Xã Nhĩ để Quách Hiếu Khác giữ thành, tự soái tinh kỵ đuổi theo, đi hơn 600 dặm thì đuổi kịp Quy Tư vương ở thành Bát Hoán. Quy vương đóng cửa cố thủ, quân Đường vây đánh hơn 40 ngày mới xông vào được, bắt Quy Tư vương Ha Lợi Bố Thất Tất cùng tướng quân Yết Liệp Điên (riêng Na Lợi chạy thoát, sau đó quay về tập kích đô thành, về sau thua chạy rồi bị bắt; xem bài Quách Hiếu Khác).

Quân Đường trước sau chiếm được 5 tòa thành lớn, Xa Nhĩ sai Tả vệ lang tướng Quyền Chi Phủ đi phủ dụ các tù trưởng, trình bày họa phúc, có hơn 70 thành xin hàng. Xã Nhĩ triệu tập các kỳ lão, tuyên dụ uy tín, thông báo tội trạng của Ha Lợi Bố Thất Tất, lập em trai ông ta làm vương, khiến không ai không vui vẻ tuân phục. Xã Nhĩ cho khắc đá ghi công, rồi thuyết phục Vu Điền vương vào triều; Vu Điền vương hiến 300 gia súc khao quân, Tây Đột Quyết, Yên Kỳ, An Quốc cũng tranh nhau làm vậy. Xã Nhĩ đem tù binh là Ha Lợi Bố Thất Tất cùng bọn Na Lợi hơn trăm người ban sư.

Khi quân Đường mới chiếm được đô thành của Quy Tư, Quách Hiếu Khác giành được một bộ giường màn treo đầy vàng, ngọc, gởi cho Xã Nhĩ, ông không nhận. Đường Thái Tông nghe được việc ấy, nói: “Hai tướng hơn kém, chẳng cần phải hỏi ai nữa!” Quân Đường ban sư thì Thái Tông băng (649), Xã Nhĩ xin được tuẫn táng để giữ lăng tẩm, Đường Cao Tông sai sứ tuyên dụ rằng có chỉ ý của Thái Tông, không cho, thăng ông làm Hữu vệ đại tướng quân.

Hậu sự
Năm Vĩnh Huy thứ 6 (655), mất; được tặng Phụ quốc đại tướng quân, Tịnh Châu đô đốc, bồi táng Chiêu lăng, đắp mộ theo dáng Thông Sơn (nhằm kỷ niệm chiến công bình định Quy Tư), thụy là Nguyên.

Hậu nhân
Con là A Sử Na Đạo Chân, từng làm Tả đồn vệ đại tướng quân. Đầu niên hiệu Hàm Hanh (670 – 674) thời Cao Tông, Đạo Chân làm La Sa đạo phó đại tổng quản, cùng Tiết Nhân Quý trấn áp Thổ Phồn nhằm cứu viện Thổ Dục Hồn, luận tội thua trận Khâm Lăng, mất hết binh sĩ, cho miễn chết làm dân.

Tham khảo
 Cựu Đường thư quyển 113, liệt truyện 59 – A Sử Na Xã Nhĩ truyện
 Tân Đường thư quyển 110, liệt truyện 35 – Chư di phiên tướng truyện: A Sử Na Xã Nhĩ
 Tư trị thông giám quyển 194, 195, 198, 199 – Đường kỷ 10, 11, 14, 15

Chú thích

Người Đột Quyết
Võ tướng nhà Đường
Phò mã Trung Quốc
Năm sinh không rõ
Mất năm 655


title: Wagneria albifrons

text:
Wagneria albifrons là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Wagneria


title: Chlebówko

text:
Chlebówko  (German Sassenhagen) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Stara Dąbrowa, thuộc hạt Stargard, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía đông bắc của Stara Dąbrowa,  về phía đông bắc của Stargard và  về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Sau Thế chiến II, người dân bản địa Đức bị trục xuất và thay thế bằng người Ba Lan. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Tham khảo


title: Jan-Krzysztof Duda

text:
Jan Krzysztof Duda (sinh 26 tháng 4 năm 1998) là một kỳ thủ cờ vua Ba Lan. Được đánh giá là một thần đồng cờ vua, anh đạt được danh hiệu đại kiện tướng năm 2013, khi mới bước qua tuổi 15. Duda là nhà vô địch quốc gia năm 2018, từng vô địch cờ nhanh châu Âu, á quân cờ chớp châu Âu và thế giới, kỳ thủ số 1 Ba Lan và kỳ thủ trẻ số 1 thế giới.

Sự nghiệp cờ vua

Thời gian đầu
Năm 2008, Duda vô địch trẻ thế giới ở hạng tuổi không quá 10 (U-10) và được nhận danh hiệu Kiện tướng FIDE. Năm 2012, Duda vô địch U-18 quốc gia ở Solina khi mới có 14 tuổi. Cùng năm anh vô địch trẻ châu Âu hạng U-14 ở Praha.

Giải vô địch quốc gia
Tháng 5 năm 2018, Duda vô địch quốc gia với điểm số 6½/9 (+4–0=5), hơn á quân Kacper Piorun một điểm. Trong 4 ván thắng có các ván thắng trước Piorun và Wojtaszek.

Giải vô địch châu lục
Tháng 12 năm 2014, Duda vô địch cờ nhanh và á quân cờ chớp châu Âu được tổ chức ở Wrocław, Ba Lan.

Giải vô địch thế giới
Tháng 8 năm 2013 Duda nhận được suất đề cử của chủ tịch FIDE để tham dự Cúp cờ vua thế giới 2013 khi mới 15 tuổi. Anh có tham dự thêm các Cúp cờ vua thế giới 2017 và 2019, với thành tích cao nhất là vào đến vòng bốn năm 2019

Tháng 9 năm 2015 Duda đồng điểm hạng nhất với Mikhail Antipov tại Giải vô địch cờ vua thanh niên thế giới ở Khanty-Mansiysk, Nga, nhận huy chương bạc do kém hệ số phụ.

Tháng 12 năm 2018 Duda giành ngôi á quân tại Giải vô địch cờ chớp thế giới ở Sankt Peterburg với điểm số 16½/21 (+15–3=3), kém nhà vô địch Magnus Carlsen nửa điểm.

Năm 2019 Duda giành quyền dự FIDE Grand Prix 2019 nằm trong hệ thống Giải vô địch cờ vua thế giới 2020 với tư cách là suất dự bị thứ ba. Thành tích tốt nhất của anh trong chuỗi giải là á quân giải Hamburg vào tháng 11. Chung cuộc anh đứng hạng 5 Grand Prix.

Các giải mở
Năm 2012, anh đồng vô địch với Jan Krejčí tại Giải cờ vua Mùa hè Olomouc.

Các giải mời
Tháng 7 năm 2015 Duda vô địch giải đấu vòng tròn Lake Sevan ở Martuni, Armenia.

Tháng 7 năm 2018, Duda tham dự Giải cờ vua Dortmund lần thứ 46, xếp hạng tư chung cuộc với điểm số 4/7 (+2–1=4).

Tháng 1 năm 2020 Duda tham dự Giải cờ vua Tata và kết thúc ở vị trí thứ tám với 6½/13 (+1-1=11), đồng điểm với cựu vua cờ Viswanathan Anand và tài năng trẻ Alireza Firouzja.

Ở các giải cờ trực tuyến lớn anh cũng được mời tham dự như Speed Chess Championship, Magnus Carlsen Tour, Champions Chess Tour 2021... Năm 2018 Duda vào đến bán kết Speed Chess Championship sau khi thắng Karjakin và Grischuk, dừng bước sau khi thua So.

Giải đồng đội
Từ năm 2014, khi 16 tuổi, Duda bắt đầu tham dự Olympiad cờ vua cùng tuyển Ba Lan. Ở kỳ Olympiad đó, Duda là kỳ thủ duy nhất đội thi đấu đủ 11 ván với kết quả tốt là 8,5 điểm. Sau 3 kỳ Olympiad, thành tích tốt nhất anh đạt được cùng đội tuyển là hạng 4 năm 2018. Tại giải đấu đó, anh ngồi bàn 1 gặp 8 đối thủ có Elo trên 2700, trong đó thắng Ivanchuk, cầm hòa hai đối thủ có Elo trên 2800 là Caruana và Mamedyarov. Tại Olympiad cờ vua online năm 2020, Duda cùng đội Ba Lan giành huy chương đồng sau khi thua Ấn Độ ở bán kết.

Thành tích
Vào tháng 5 năm 2013, Duda đạt được chuẩn đại kiện tướng cuối cùng ở Giải vô địch cờ vua cá nhân châu Âu khi 15 tuổi 21 ngày. Anh trở thành đại kiện tướng trẻ thứ hai thế giới tại thời điểm đó. Duda cũng là kỳ thủ Ba Lan trở thành đại kiện tướng trẻ thứ hai trong lịch sử, sau Dariusz Świercz.

Tháng 7 năm 2017, Duda trở thành kỳ thủ U-20 Ba Lan đầu tiên có Elo vượt 2700. Với Elo 2707, anh là kỳ thủ số hai Ba Lan thời điểm này. Tháng 7 năm 2018 Duda trở thành kỳ thủ số 1 Ba Lan và số 1 trẻ thế giới, lần lượt vượt qua Wojtaszek và Vi Dịch ở hai bảng xếp hạng. Nhờ thành tích á quân cờ chớp thế giới 2018 nên vào tháng 1 năm 2019, Duda trở thành kỳ thủ Ba Lan đầu tiên có Elo cờ chớp vượt 2800.

Ngày 10 tháng 10 năm 2020, Duda đánh bại Magnus Carlsen ở Giải cờ vua Na Uy tại Stavanger, kết thúc chuỗi 125 ván bất bại của Carlsen ở thể thức cờ tiêu chuẩn.

Đời tư

Duda là sinh viên của Đại học Giáo dục thể chất ở Kraków. Anh thích nghe nhạc Beethoven, Mozart và Queen.

Chú thích

Liên kết ngoài

Các ván đấu của Jan Krzysztof Duda trên 365Chess.com

Đại kiện tướng cờ vua Ba Lan
Nhà vô địch cờ vua trẻ thế giới
Vận động viên Kraków
Đại kiện tướng cờ vua
Vận động viên cờ vua Ba Lan


title: Anisodes itinerans

text:
Anisodes itinerans là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

I


title: Paramimistena brevis

text:
Paramimistena brevis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Paramimistena


title: Nosophora chironalis

text:
Nosophora chironalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nosophora


title: Thủy điện Churchill Falls

text:
Thủy điện Churchill Falls là một trạm thủy điện nằm trên sông Churchill ở Newfoundland và Labrador, Canada. Nhà máy thủy điện có công suất 5.428 MW, trở thành nhà máy thủy điện lớn thứ hai ở Canada, sau nhà máy thủy điện Robert-Bourassa. Trạm phát điện được đưa vào vận hành từ năm 1971 đến 1974. Cơ sở được sở hữu và vận hành bởi Churchill Falls Labrador Corporation Limited (CFLCo), một liên doanh giữa Nalcor Energy (65,8%) và Hydro-Québec (34,2%)

Thông số kỹ thuật và số liệu thống kê

Trạm năng lượng

Xem thêm

 Dự án Churchill Hạ
 Liên kết cố định Newfoundland-Labrador
 Đạo luật đảo ngược quyền thượng nguồn của Churchill

Tham khảo


title: Martha Ngano

text:
Martha Ngano là một Rhodesian nhà hoạt động độc lập gốc Nam Phi, hoạt động giữa những năm 1890 và những năm 1920.

Lý lịch
Ngano là một Fingo, và được biết đến với khả năng là một diễn giả và nhà tổ chức. Được giáo dục tốt, bà đến Rhodesia từ Nam Phi vào năm 1897 và sớm trở nên tích cực trong các vấn đề địa phương. Bà đã làm việc để mở rộng quyền bầu cử cho người châu Phi, chỉ trích việc thiếu giáo dục bằng tiếng Anh tại thời điểm mà việc biết đọc biết viết bằng ngôn ngữ là điều kiện tiên quyết để có thể bỏ phiếu. Bà trở nên tích cực trong Hiệp hội những người bỏ phiếu ở đảo Scandinavi, mở rộng phạm vi đến các vùng nông thôn và giải quyết nhiều mối quan tâm ở nông thôn, ngoài những vấn đề do người dân thành thị nắm giữ. Hơn nữa, bà thành lập một quỹ phòng vệ hợp pháp cho nông dân và thách thức sự lãnh đạo của những tù trưởng say xỉn và mù chữ mà bà cảm thấy không quan tâm đến phúc lợi của các đối tượng của họ. Cuối cùng, bà trở thành tổng thư ký của RBVA.

Tham khảo

Người Rhodesia
Năm mất không rõ
Năm sinh không rõ


title: Ectropis pulverosa

text:
Ectropis pulverosa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Ectropis


title: Trần Chấn

text:
Trần Chấn (chữ Hán: 陳震; ?-235) là đại thần nước Thục Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Sự nghiệp
Trần Chấn có tên tự là Hiếu Khởi (孝起), người quận Nam Dương (thuộc Kinh châu). Năm 209, Lưu Bị lên làm Kinh châu Mục, lấy Trần Chấn làm Tùng sự, xếp đặt công việc các quận.

Năm 212, Lưu Bị vào Tây Xuyên, Trần Chấn đi theo. Năm 215, Lưu Bị chiếm được Tây Xuyên, phong Trần Chấn làm Thục quận Bắc bộ Đô uý.

Lưu Bị sắp xếp đổi tên các quận của Ích châu, đưa Trần Chấn sang làm Thái thú Vấn Sơn rồi chuyển về làm Thái thú Kiên Vi.

Lưu Bị mất, Lưu Thiện lên thay. Năm 225, ông được thăng làm Thượng thư sau lên Thượng thư lệnh. Trần Chấn phụng mệnh sang sứ Đông Ngô để củng cố liên minh cùng chống Tào Ngụy. Năm 229, Tôn Quyền xưng đế, Lưu Thiện lấy Trần Chấn làm Vệ úy, sang chúc mừng Tôn Quyền lên ngôi.

Gia Cát Lượng trong thư gửi thư cho anh là Gia Cát Cẩn (đại thần Đông Ngô) có khen ngợi ông tính tình trung hậu, thuần phác và phù hợp với việc ngoại giao củng cố quan hệ Ngô Thục.

Trần Chấn đến Vũ Xương, Tôn Quyền cùng ông đăng đàn thề ước, giao kết cùng chia thiên hạ: các châu Từ, Dự, U, Thanh thuộc Ngô; các châu Tinh, Lương, Ký, Duyện thuộc Thục, còn đất châu Tư Lệ lấy của Hàm Cốc làm ranh giới phân chia. Trần Chấn trở về nước Thục được phong Thành Dương đình hầu.

Năm 235, Trần Chấn qua đời, không rõ ông bao nhiêu tuổi, con là Trần Tế tập tước. Ông hoạt động trong hơn 20 năm cho chính quyền Thục Hán

Trong Tam quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa, Trần Chấn ban đầu là thuộc hạ của Viên Thiệu, nhận lời Lưu Bị sang thuyết phục Quan Vũ trở về (hồi 26). Sau đó Trần Chấn lại nhận lệnh của Viên Thiệu đi sứ Giang Đông để lôi kéo Tôn Sách cùng chống Tào Tháo, song gặp lúc Tôn Sách qua đời, Tôn Quyền lên cầm quyền lại ngả theo Tào Tháo.

Khi Lưu Bị đánh Đông Ngô, Trần Chấn lại xuất hiện dưới trướng Lưu Bị, cùng Mã Lương đi tìm ẩn sĩ Lý Ý. Khi Gia Cát Lượng bắc phạt, Trần Chấn giữ chức Thị trung (hồi 91). Về sau lại được phong Thái úy, đi sứ Đông Ngô (hồi 98).

Xem thêm
 Gia Cát Lượng
 Lý Nghiêm

Tham khảo
 Lê Đông Phương, (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trần Thọ, Tam Quốc chí, Bùi Tùng Chi chú, thiên:
 Đổng Lưu Mã Trần Đổng Lã truyện

Chú thích

Mất năm 235
Nhân vật chính trị Thục Hán
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Năm sinh không rõ
Viên chức chính quyền ở Tứ Xuyên


title: DAC

text:
DAC hay Mạch chuyển đổi số ra tương tự, hay Digital-to-analog converter, là linh kiện bán dẫn thực hiện chuyển đổi dữ liệu kỹ thuật số (thường là nhị phân) thành tín hiệu tương tự thường là điện áp.

Nó hoàn nguyên tín hiệu tương tự từng được số hóa bởi ADC.

Nguyên lý hoạt động

Thông thường thì chuyển đổi DAC thực hiện bằng mảng điện trở, với số ngõ vào tương ứng với số bit của số liệu, và một ngõ ra. Giá trị điện trở được chọn tương ứng với bậc của bit số, để tạo ra trọng số biến đổi, sao cho khi điện áp vào ở mức logic quy định thì phần của bit đó góp vào điện áp tổng đúng như bậc của bit đó. Kết quả là ở ngõ ra có mức điện áp tương ứng với giá trị số của ngõ vào.

Do có sơ đồ đơn giản, chuyển đổi DAC bằng mảng điện trở có thể làm việc ở tần số tương đối cao.

Dẫu vậy trong thực tế thì chế tạo được mảng điện trở chính xác và ổn định cao là khó khăn về công nghệ. Nó dẫn đến giá thành mảng cao. Vì thế chip DAC thường bố trí ghép kênh, mảng điện trở thực thi biến đổi cho nhiều đường tín hiệu. Ví dụ chip Cirrus Logic CS4382 là DAC 8 kênh, và trong ứng dụng soundcard thì sử dụng 2 đường.

Các đặc trưng hoạt động

Kết quả DAC là tín hiệu có từng bậc, nên cần có bộ lọc làm trơn để lọc bỏ các hài tần cao.

Ứng dụng
Hiện nay thì ứng dụng chủ yếu của DAC là hoàn nguyên tín hiệu trong các thiết bị âm thanh, từ các dàn của công nghiệp giải trí đến máy tính, điện thoại di động, PDA,... Ngoài ra nó được dùng trong các thiết bị y tế, thí nghiệm,... có bộ điều khiển dạng số (máy tính hoặc vi xử lý) để phát điện áp theo mức xác định vào đối tượng thí nghiệm.

DAC còn là thành phần của ADC dấu phảy động, có thể ráp rời hoặc chế sẵn thành chip. Tín hiệu được đưa qua tiền khuếch đại có một modul DAC điều chỉnh hệ số khuếch dạng nhị phân, sao cho tín hiệu ra nằm trong dải động của ADC chính. Những DAC này có bậc bit thấp, cỡ 2 đến 4.

Tham khảo

Xem thêm
 Audio codec
 Digital signal processing
 ADC (Analog-to-digital converter)
 Linh kiện bán dẫn
 Mạch tích hợp
 Linh kiện điện tử
 Ký hiệu điện tử
 Sơ đồ mạch điện

Liên kết ngoài

Linh kiện bán dẫn
Linh kiện điện tử
Mạch tích hợp
Mạch điện tử
Kỹ thuật điện tử
Xử lý tín hiệu số
Mạch điện


title: Đảo Nootka

text:
Nootka Island là một đảo liền kề đảo Vancouver ở British Columbia, Canada. Nó là khu vực rộng .

Chú thích

Tham khảo

British Columbia


title: Vườn thú Kraków

text:
Sở thú Kraków (tiếng Ba Lan: Ogród Zoologiczny w Krakowie) nằm ở Kraków, Ba Lan và được thành lập vào năm 1929. Đây là nhà của hơn 1500 cá thể động vật và khoảng 260 loài. Vườn thú là thành viên được chứng nhận của Hiệp hội Sở thú và Thủy cung Châu Âu và Hiệp hội Sở thú và Thủy cung Thế giới.

Lịch sử
Lần đầu tiên đề cập đến những động vật kỳ lạ được nuôi giữ ở Kraków có từ năm 1406, khi một cặp sư tử được vận chuyển từ Florence đến Kraków. Trước khi Vườn bách thú ở Kraków được thành lập, một bầy thú hoàng gia đã tồn tại trên đồi Wawel trong thời Trung Cổ. Bộ sưu tập bao gồm các loài động vật như khỉ, lạc đà, sư tử, báo và nhiều loài gặm nhấm. Khi vua Zygmunt III Waza chuyển thủ đô của Ba Lan từ Kraków đến Warsaw vào năm 1596, các đàn thú đã trải qua một thời kỳ suy tàn. Vào thế kỷ 18 và 19, một số chế độ tư nhân khác đã được thành lập ở nhiều khu vực khác nhau của Kraków, như Công viên Kraków (nay là Công viên Marek Grechuta ở Kraków). Các nhà hoạt động của chi nhánh Kraków của Hội Ba Lan Copernicus thuộc nhà tự nhiên học Wincenty Wober, Kazimierz Maślankiewicz, Leon Holcer, và Karol Łukaszewicz đã hình thành ý tưởng thành lập một vườn bách thú ở Kraków và để định vị nó ở Las Wolski, gần Tu viện Camaldolese Hermit ở Bielany.

Việc mở cửa vườn thú diễn ra vào ngày 6 tháng 7 năm 1929, với sự có mặt của Tổng thống Ba Lan Ignacy Mościcki. Vào ngày khai mạc, vườn thú đã sở hữu 94 loài động vật có vú, 98 loài chim và 12 loài bò sát. Antoni Koziarz được bổ nhiệm làm giám đốc đầu tiên của Sở thú Kraków và giữ vị trí này cho đến năm 1966.. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, vườn thú nằm dưới chính quyền Đức và nhiều động vật được giữ trong vườn thú đã được chuyển đến các vườn bách thú khác ở Đức. Năm 1963, một công ty có tên City Park and Zoological Garden (tiếng Ba Lan: Miejski Park i Ogród Zoologiczny) đã được thành lập và một thời kỳ tái thiết và hiện đại hóa đã diễn ra.

Hiện tại, vườn thú chứa 1.500 cá thể động vật đại diện cho 260 loài và chiếm diện tích gần 17 hecta. Số lượng du khách hàng năm lên tới 300.000. Chương trình nhân giống của sở thú đã dẫn đến sự ra đời của một cá thể thần ưng andes vào năm 2014. Động vật khác sinh ra trong điều kiện nuôi nhốt trong sở thú bao gồm: sói bờm, báo tuyết, báo hoa mai, báo đốm, cáo Fennec, linh miêu tai đen, mèo hoang dã châu Âu, lynxes bắc, cuscuses mặt đất, với khỉ mặt xanh đen, tinh tinh, vượn lar, và loài khỉ đuôi sóc thông thường.

Bộ sưu tập

Xem thêm

 Sở thú Warsaw
 Sở thú Wrocław
 Sở thú Poznań

Tham khảo

Vườn thú ở Ba Lan


title: Tachina pulverea

text:
Tachina pulverea là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tachina


title: Chloractis obnubilata

text:
Chloractis obnubilata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Chloractis


title: Bãi cạn Rowley

text:
Bãi cạn Rowley, tên tiếng Anh là Rowley Shoals, là một nhóm gồm 3 đảo san hô nằm ở phía nam của biển Timor, cách khoảng 160 dặm (gần 260 km) về phía tây của thành phố Broome, bang Tây Úc. Mỗi đảo san hô có diện tích khoảng từ 80 đến 90 km², tính luôn cả phần rạn san hô bao quanh đảo, cũng như các đầm phá, trong khi phần diện tích đất liền không đáng kể.

Đặt tên
Thuyền trưởng Philip Parker King đã đặt tên cho nhóm đảo này vào năm 1818, theo tên của thuyền trưởng Rowley, người lần đầu tiên nhìn thấy rạn san hô Imperieuse vào năm 1800.

Các đảo san hô

 Rạn san hô Mermaid, nằm ở góc đông bắc của Rowley, là một đảo san hô với một đầm phá lớn được bao quanh bởi một vành san hô chết. Ở phía đông bắc của Mermaid có một đường biển rộng khoảng 60 m dẫn vào hồ. Rạn san hô Mermaid trồi lên từ đáy đại dương xung quanh, sâu khoảng 440 m. Đảo san hô này được đặt tên vào năm 1818 bởi thuyền trưởng Philip Parker King, người đã phát hiện nó và đặt tên theo con tàu của ông, HMS Mermaid.
 Rạn san hô Clerke, nằm cách Mermaid khoảng 23 km về phía tây nam. Đảo san hô này có chiều dài khoảng 15 km theo hướng bắc-nam, và rộng khoảng 6 km. Gần cực bắc của Clerke là một bãi cát trắng cao khoảng 2 m tên là Bedwell Islet. Ở phía đông và phía tây của Clerke có nhiều đá cuội. Một đường biển hẹp dẫn đến một đầm phá. Rạn san hô Clerke trồi lên từ đáy đại dương xung quanh, sâu khoảng 390 m. Nó cũng được đặt tên bởi thuyền trưởng Philip Parker King, theo tên của thuyền trưởng Clerke, người đã biết đến nó từ tàu đánh cá voi của mình vào khoảng thập niên 1800.
 Rạn san hô Imperieuse, nằm cách rạn san hô Clerke khoảng 35 km về phía tây nam và là cực nam của Rowley. Đảo san hô này có chiều dài khoảng 16 km theo hướng bắc-nam và có chiều rộng khoảng 8 km. Ở rìa phía đông nam của Imperieuse có rất nhiều đá san hô, cao hơn mực nước biển khoảng 3 m. Có hai đầm phá, mỗi đầm chứa nhiều rạn san hô. Cunningham Islet, một bãi cát nhỏ cao khoảng 3,7 m và không có thảm thực vật bao phủ, nằm gần cực bắc của Imperieuse và được bao quanh bởi một đầm nhỏ, rộng 93 m. Bãi cát này là nơi đặt một tòa hải đăng. Rạn san hô Imperieuse trồi lên từ đáy đại dương xung quanh, sâu khoảng 230 m. Cũng như 2 đảo kia, nó cũng được đặt tên bởi thuyền trưởng Philip Parker King theo một con tàu khác của ông, HMS Imperieuse.

Chú thích

Rạn san hô vòng Ấn Độ Dương của Úc
Rạn san hô


title: Bùi Đăng Chi

text:
Bùi Đăng Chi (1913-1990) là một nhà hoạt động cách mạng, là Đảng viên Đảng cộng sản Đông Dương lớp đầu ở Thái Bình. Ông quê ở thôn Đồng Cống, tổng Phú Khê, huyện Thần Khê, phủ Tiên Hưng , nay thuộc xã Minh Phú, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình.

Cha là ông Bùi Đăng Lợi, mẹ là bà Đặng Thị Tính. Anh trai ông Chi là Bùi Đăng Sắc cũng là một nhà hoạt động cách mạng, là Đảng viên Đảng cộng sản Đông Dương. Ông Chi là đại biểu Quốc hội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa khóa I (đoàn Thái Bình).

Gia phả họ Bùi Đăng ở Đồng Cống xác định họ có nguồn gốc từ họ Mạc Đăng ở Cổ Trai (xã Ngũ Đoan, Kiến Thụy, Hải Phòng), nên đã có hoạt động kết nối họ với nhau.

Hoạt động trước 1945
Thời niên thiếu ông học ở Trường tư thục Minh Thành, một nơi sớm có phong trào cách mạng ở thị xã Thái Bình. Trường Minh Thành do các thành viên của chi hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là Bùi Hữu Diên, Nguyễn Văn Năng, Lương Duyên Hồi, Đào Gia Lựu,... mở, dạy học và tuyên truyền cách mạng.

Năm 1930 ông được kết nạp vào Đảng cộng sản Đông Dương. Ông tham gia lãnh đạo cuộc biểu tình đấu tranh ngày 1/5/1930 của nhân dân bắc Thái Bình. Cuộc đấu tranh bị thực dân Pháp đàn áp. Ông chuyển sang hoạt động bí mật, tham gia vận động phong trào thanh niên học sinh ở thị xã Thái Bình và làm liên lạc cho Tỉnh uỷ.

Thời kì 1935-1938, Mặt trận bình dân thắng thế tại Pháp, dẫn đến việc thực dân Pháp nới lỏng kìm kẹp thuộc địa. Ông tiếp tục hoạt động, làm phái viên của Tỉnh Ủy về hoạt động gây cơ sở ở ba huyện Tiên Hưng, Duyên Hà, Hưng Nhân. Ông tuyên truyền phát triển được nhiều đảng viên, trong số phát triển có người đồng họ là Bùi Đăng Tự sau này là sĩ quan QĐNDVN .

Sau đó ông chuyển lên Hà Nội làm quản lý chính trị kinh tế báo "Đời nay", cơ quan ngôn luận bằng tiếng Việt của Đảng cộng sản Đông Dương. Khi Mặt trận bình dân Pháp đổ, thực dân Pháp siết chặt cai trị ở thuộc địa, báo bị đóng cửa, ban biên tập bị bắt. Ông bị kết án đày đi Sơn La.

Năm 1944 ông được ra tù, về hoạt động ở Thái Bình, thành lập các tổ chức cơ sở của Việt Minh. Ngày 19 tháng 8 năm 1945 ông chỉ huy lực lượng Việt Minh ở Thần Khê, cùng với lực lượng do Ngô Duy Đông chỉ huy, giành chính quyền ở phủ Tiên Hưng.

Hoạt động từ 1945
Sau Cách mạng ông là đại biểu Quốc hội khóa I, và là Chủ tịch ủy ban hành chính kháng chiến tỉnh Vĩnh Yên. Sau đó ông làm Giám đốc trường Hành chính kháng chiến khu 10.

Sau khi học ở trường Đảng Nguyễn Ái Quốc năm 1956, ông làm việc ở Ban Biên tập Tạp chí Học tập. Năm 1958 là ủy viên trị sự Nhà xuất bản Sự thật. Sau đó được chuyển sang Bộ Ngoại giao làm Chánh Văn phòng Ủy ban liên lạc văn hóa với nước ngoài.

Ông nghỉ hưu 1974 và mất ngày 12/2/1990 tại Hà Nội.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nhà Thờ Họ Bùi Đăng Chi 2 trên Facebook
Sinh năm 1913
Mất năm 1990
Người Thái Bình
Chi
Nhà cách mạng Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I


title: Psyrassa linsleyi

text:
Psyrassa linsleyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Psyrassa


title: Lâu đài Korzkiew

text:
Lâu đài Korzkiew - một lâu đài La Mã thế kỷ thứ mười bốn có vị trí ở Korzkiew, Voivodeship Ba Lan ở Ba Lan. Lâu đài là một phần của tuyến du lịch Trail of the Eagles 'Nests. Quần thể lâu đài bao gồm các tàn tích lâu đài, nhà ở, một công viên và công viên, tranh thủ đăng ký các đối tượng di sản văn hóa của Voivodeship Lesser Ba Lan.

Lịch sử của lâu đài bắt đầu từ thế kỷ thứ mười bốn, khi vào năm 1352, Jan z Syrokomli đã mua cả ngọn đồi Korzkiew và xây dựng một tòa tháp hình chữ nhật, bằng đá, thực hiện các chức năng phòng thủ và cư trú. Đến cuối thế kỷ XV, cũng như vào năm 1720 (khi chủ sở hữu là Jordanowie), tòa nhà đã được xây dựng lại. Sau đó, lâu đài thuộc sở hữu của Wesslowie và Wodziccy. Đến cuối thế kỷ XIX, tòa nhà rơi vào tình trạng hoang tàn.

Từ năm 1997, lâu đài đã thuộc sở hữu của kiến trúc sư Jerzy Donimirski, người đã tiến hành cải tạo và tái thiết các lâu đài, hiện nơi đây đang phục vụ như một khách sạn. Chủ sở hữu tương tự có kế hoạch cải tạo ngôi nhà trang viên gần đó, ao và xây dựng một bảo tàng nhỏ và một bảo tàng ngoài trời.

Tham khảo

Lâu đài Ba Lan


title: Microleptes splendidulus

text:
Microleptes splendidulus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Microleptes


title: Oospila violacea

text:
Oospila violacea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oospila


title: Đại hội Thể thao châu Á 1990

text:
Đại hội Thể thao châu Á 1990 hay Á vận hội XI được tổ chức từ ngày 22 tháng 9, đến ngày 7 tháng 10 năm 1990 ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc đăng cai Á vận hội này và cũng là lần đầu tiên được tổ chức tại một quốc gia đông dân nhất thế giới.

Các quốc gia tham dự

Môn thi đấu

Các môn thi đấu không tổ chức

Bảng tổng sắp huy chương

<onlyinclude>
{|
|- style="background:#ccccff"
|1||align=left|||183||107||51||341
|-
|2||align=left|||54||54||73||181
|-
|3||align=left|||38||60||76||174
|-
|4||align=left|||12||31||39||82
|-
|5||align=left|||4||6||8||18
|-
|6||align=left|||4||1||7||12
|-
|7||align=left|||3||6||21||30
|-
|8||align=left|||3||2||1||6
|-
|9||align=left|||2||7||8||17
|-
|10||align=left|||2||2||4||8
|- class="sortbottom"
!colspan=2|Tổng cộng||310||309||357||976
|}

Tham khảo

1990
Thể thao Bắc Kinh

Giải đấu thể thao quốc tế tổ chức bởi Trung Quốc
Thể thao Trung Quốc năm 1990
Sự kiện thể thao đa môn ở Trung Quốc
Giải đấu thể thao Bắc Kinh
Sự kiện thể thao đa môn năm 1990
Thể thao châu Á năm 1990


title: Virginia (lớp tàu ngầm)

text:
Tàu ngầm lớp Virginia, hay lớp SSN-774, là một loại tàu ngầm tấn công nhanh, chạy bằng năng lượng hạt nhân, mang tên lửa hành trình đang được trang bị cho Hải quân Mỹ. Tàu được thiết kế bởi General Dynamics Electric Boat (EB) và Huntington Ingalls Industries, lớp Virginia là lớp tàu ngầm mới nhất của Hải quân Mỹ, với công nghệ tàng hình, khả năng thu thập thông tin tình báo, và các loại vũ khí hiện đại mà nó được trang bị.

Tàu ngầm lớp Virginia được thiết kế cho hoạt động vùng biển xanh và cho các nhiệm vụ ở vùng duyên hải, bao gồm hoạt động tác chiến chống ngầm, và hoạt động thu thập thông tin tình báo. Nó được chế tạo để thay thế cho tàu ngầm lớp Los Angeles cũ hơn đã và đang được loại biên của Hải quân Mỹ. Lớp tàu ngầm Virginia dự kiến sẽ hoạt động cho đến năm 2043, và được mong đợi sẽ tiếp tục phục vụ cho đến ít nhất là năm 2060, với việc lớp tàu ngầm tiếp theo dự kiến sẽ được hoàn thiện vào những năm 1970s.

Tháng 3 năm 2023, AUKUS đưa ra tuyên bố Hải quân hoàng gia Australia sẽ mua ba tàu ngầm lớp Virginia nhằm bù đắp thiếu hụt khi Hải quân nước này loại biên các tàu ngầm lớp Collin chạy bằng năng lượng truyền thống và có những đặc điểm của lớp tàu ngầm SSN-AUKUS trong tương lai, và trong trường hợp chương trình phát triển tàu ngầm lớp SSN-AUKUS bị chậm tiến độ, Chính phủ Australia sẽ tiếp tục mua bổ sung thêm hai tàu ngầm lớp Virginia nữa.

Lịch sử ra đời

Lớp tàu ngầm Virginia ban đầu được phát triển dưới cái tên Centurion, sau đó được đổi tên thành New SSN (NSSN). Những nghiên cứu về tàu ngầm Centurion đã được khởi đầu vào tháng 2 năm 1991. Tàu ngầm lớp Virginia là lớp tàu ngầm đầu tiên của Hải quân Mỹ được phát triển với sự hỗ trợ của máy tính sử dụng mô hình 3D là phần mềm CATIA, bao gồm computer-aided engineering (CAE), computer-aided design (CAD), computer-aided manufacturing (CAM), và product lifecycle (PLM). Do đó các vấn đề về bảo trì tàu ngầm của Hải quân Mỹ đã không còn là trở ngại với công ty chế tạo tàu ngầm Electric Boat.

Đến năm 2007, đã có xấp xỉ 35 triệu giờ công dành ra để thiết kế tàu ngầm lớp Virginia. Việc chế tạo mỗi chiếc tàu ngầm cần khoảng chín triệu giờ công lao động, và hơn 4.000 nhà cung cấp phụ trợ. Mỗi chiếc tàu ngầm thuộc lớp Virginia sẽ có 14-15 lần triển khai trong vòng đời kéo dài 33 năm.

Tàu ngầm lớp Virginia được phát triển với mức giá thành rẻ hơn so với các tàu ngầm lớp Seawolf (1,8 tỉ đô la so với 2,8 tỉ đô la). Lớp tàu ngầm Seawolf đã bị ngừng sản xuất sau khi chỉ mới hoàn thành 3 chiếc. Để giảm giá thành, tàu ngầm lớp Virginia sử dụng các thành phần "commercial off-the-shelf" (COTS), đặc biệt là trong hệ thống máy tính và thông tin. Việc cải tiến công nghệ đóng tàu cũng làm giảm giá thành của tàu ngầm xuống dưới 1,8 tỉ đô la (tính theo thời giá năm 2009).

Năm 2001, Newport News Shipbuilding và công ty đóng tàu General Dynamics Electric Boat đã chế tạo một phiên bản của tàu ngầm Virginia với kích thước bằng 1 phần 4 gọi là Large Scale Vehicle II (LSV II) Cutthroat. Phương tiện này được sử dụng với vai trò là nền tảng để thử nghiệm các công nghệ mới.

Tàu ngầm lớp Virgina được thiết kế và bảo trì bởi GD Electric Boat và Newport News Shipbuilding, hai công ty đóng tàu duy nhất của Mỹ có khả năng chế tạo tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Theo như thoả thuận giữa hai công ty, nhà máy đóng tàu Newport News sẽ chế tạo đuôi tàu, không gian sống của thuỷ thủ và cho thiết bị máy móc, khoang ngư lôi, hệ thống lái và mũi tàu ngầm, trong khi Electric Boat đảm nhận động cơ tàu ngầm và phòng điều khiển. Các nhà máy sẽ luân phiên đảm nhận công việc đối với động cơ lò phản ứng hạt nhân cũng như chạy thử nghiệm và bàn giao.

Tháng 12 năm 2008, Hải quân Mỹ đã ký hợp đồng trị giá 14 tỉ đô la với General Dynamics và Northrop Grumman để cung cấp tám tàu ngầm. Theo như điều khoản của hợp đồng, Hải quân Mỹ sẽ nhận được một tàu ngầm mỗi năm tài chính 2009, 2010 và hai tàu ngầm mỗi năm tài chính 2011, 2012, và 2013. Hợp đồng này cũng có thêm điều khoản để nâng số lượng hạm đội tàu ngầm Virginia của Hải quân Mỹ lên 18 chiếc. Tháng 12 năm 2010, Quốc hội Mỹ thông qua khoản kinh phí tăng số lượng tàu ngầm sản xuất mỗi năm lên hai chiếc.

Những cải tiến trên tàu ngầm lớp Virginia

Tàu ngầm lớp Virginia có những cải tiến sau.

Những rào cản công nghệ
Do tốc độ đóng tàu Virginia khá chậm, Hải quân Mỹ cùng với DARPA đã phát triển các giải pháp để làm hạ giá thành của tàu ngầm, từ đó có thể tăng tốc độ đóng tàu, giúp duy trì quy mô của hạm đội tàu ngầm.

Hệ thống cột ăng ten module thống nhất
Tàu ngầm lớp Virginia là tàu ngầm đầu tiên mà tất cả các ăng tên trên tháp tàu ngầm cùng chia sẻ chung một thiết kế Universal Modular Mast (UMM). Hệ thống UMM đầu tiên đã được lắp đặt trên tàu ngầm lớp Los Angeles .

Hệ thống kính tiềm vọng photon
Tàu ngầm lớp Virginia là lớp tàu đầu tiên được trang bị cảm biến ánh sáng thay cho kính tiềm vọng truyền thống. Theo đó nó được trang bị các camera độ phân giải cao, cùng với khuếch đại ánh sáng và cảm biến ảnh nhiệt, định tầm laser ảnh nhiệt, và Electronic Support Measures (ESM) tích hợp. Hai bộ cảm biến trang bị trên hai cột ăng ten AN/BVS-1 ngoài vỏ áp lực. Các tín hiệu được truyền qua cáp quang tới bộ vi xử lý tín hiệu và tới phòng điều khiển trung tâm. Hình ảnh thực sẽ được đưa lên màn hình tinh thể lỏng ở phòng điều khiển trung tâm.

Thiết kế của các loại kính tiềm vọng truyền thống có nhược điểm là phải xuyên qua lớp vỏ áp lực dẫn đến dễ bị rò rỉ nước qua thân vỏ tàu, đồng thời phòng điều khiển phải được bố trí ngay bên dưới cột tàu ngầm. Trong khi, sử dụng kính tiềm vọng photon sẽ không phải xuyên qua lớp vỏ áp lực và có thể thoải mái bố trí vị trí của phòng điều khiển không cần phải ngay bên dưới cột tàu.

Trong tương lai, Hải quân Mỹ sẽ trang bị loại kính tiềm vọng mới Affordable Modular Panoramic Photonics Mast. Loại kính tiềm vọng này có khả năng cung cấp tầm nhìn 360 độ mà không phải quay kính tiềm vọng.

Hệ thống động lực
Khác với tàu ngầm truyền thống sử dụng động cơ chân vịt, tàu ngầm lớp Virginia sử dụng động cơ phản lực nước do BAE Systems sản xuất,  được phát triển cho tàu ngầm lớp Swiftsure của Hải quân Hoàng gia Anh.

Cải tiến về hệ thống sonar
Hệ thống Sonar trên tàu ngầm lớp Virginia là một kiến trúc mở (Open System Architecture (OSA)) khiến cho có thể dễ dàng cập nhật phần cứng hoặc phần mềm mới. Việc cập nhật phần �cứng được tiến hành định kỳ bốn năm một lần, trong khi việc cập nhật phần mềm được thực hiện hai năm một lần. Tàu ngầm lớp Virginia được trang bị một số kiểu radar sau.
 Sonar mũi tàu BQQ-10, là loại radar thụ động/chủ động hình cầu (Sonar mũi tàu khẩu độ lớn (Large Aperture Bow (LAB)) được trang bị cho các tàu ngầm từ SSN-784 trở đi)
 Sonar cáp quang kéo theo, bao gồm ba tấm panel phẳng gắn mỗi bên thành tàu ngầm.
 Hai radar chủ động tần số cao, gắn ở mũi và cột tàu ngầm. Hai radar này hoạt động hỗ trợ radar chính ở mũi tàu, giúp tàu hoạt động an toàn hơn ở khu vực nước nông gần bờ, cải thiện khả năng định vị khi bơi dưới bằng, và cải thiện khả năng chống tàu ngầm đối phương.
 Radar tần số cao chi phí thấp Low-Cost Conformal Array (LCCA), gắn ở hai bên cột tàu. Radar này cung cấp khả năng phát hiện mục tiêu bên trên và đằng sau tàu ngầm.

Tàu ngầm lớp Virginia cũng được trang bị radar dangj kéo theo và radar kéo theo tần số cao bao gồm.
 TB-16 �hoặc TB-34  kéo theo.
 TB-29 �hoặc TB-33, sonar tầm xa.

Thiết bị cứu hộ
 Submarine Escape Immersion Equipment MK11 cho phép thuỷ thủ đoàn nổi lên mặt nước khi tàu ngầm bị chìm (độ sâu tối đa )
 Bình chứa Lithi hydroxide để loại bỏ carbon dioxide khỏi không khí bên trong tàu ngầm.
 Submarine Emergency Position Indicating Radio Beacon (SEPIRB)

Module tải trọng Virginia (VPM)

Tàu ngầm Virginia Block III có trang bị hai ống phóng chứa tải trọng Virginia Payload Tubes (VPT) thay cho các ống phóng tên lửa hành trình.

Tàu ngầm Block V được chế tạo kể từ 2019 sẽ được bổ sung thêm Virginia Payload Module (VPM) ở giữa thân tàu ngầm, khiến tổng thể chiều dài của tàu ngầm tăng lên. Module VPM bổ sung thêm 4 VPT với trọng lượng được giữ nguyên nhưng thể tích chứa tăng lên, được đặt ở trục thân tàu, có khả năng mang tới bảy tên lửa Tomahawk mỗi module, điều này giúp cho tàu ngầm Virginia có khả năng bổ sung hoả lực bị thiếu của Hải quân Mỹ sau khi các tàu ngầm tấn công lớp Ohio rút khỏi biên chế. Ban đầu Hải quân Mỹ dự định trang bị 8 giếng/ống phóng tải trọng nhưng sau đó đã bị loại bỏ để thay bằng bốn ống đặt trong module dài  nằm giữa khoang vận hành và khoang động cơ tàu ngầm.

Module có khả năng chứa tên lửa đạn đạo tầm trung (phi hạt nhân). Với việc bổ sung thêm module tải trọng Virginia thì giá của mỗi tàu ngầm sẽ tăng lên thêm 500 triệu đô la theo thời giá năm 2012. Chi phí đội thêm này có thể bù đắp bằng cách giảm số lượng tàu ngầm xuống còn 4 chiếc. Nhiều báo cáo đã đưa ra rằng chi phí chế tạo VPM dùng để chứa chỉ một tên lửa Tomahawk và có thể là phương tiện bơi dưới nước không người lái đã khiến cho giá thành của mỗi chiếc tàu ngầm xấp xỉ từ 360 đến 380 triệu đô la (theo thời giá năm 2010). VPM có thiết kế tương tự như module được phát triển cho tàu ngầm lớp Ohio.  Tháng 7 năm 2016, công ty General Dynamics đã dành được hợp đồng trị giá 19 triệu đô la cho việc phát triển VPM. Tháng 2 năm 2017 General Dynamics tiếp tục dành được gói thầu trị giá 126 triệu đô la nhằm chế tạo tàu ngầm Block V với trang bị VPM.

Module VPM được thiết kế bởi công ty BWX Technologies (cũng là công ty đã từng thiết kế ống phóng tên lửa cho tàu ngầm lớp Columbia), tuy nhiên, việc chế tạo được đảm nhiệm bởi BAE Systems.

Hệ thống laser năng lượng cao
Tàu ngầm lớp Virginia được dự kiến sẽ trang bị vũ khí năng lượng cao như laser, nó sẽ được tích hợp vào cột kính tiềm vọng photon và có năng lượng đầu ra khoảng 300 đến 500 kilowat, dựa trên công suất của lò phản ứng tàu ngầm là 210 megawat.

Các trang thiết bị cải tiến khác

 Hệ thống điều khiển tàu fly-by-wire Ship Control System sử dụng sợi quang thay thế cho hệ thống thuỷ lực-điện để điều khiển các bề mặt điều khiển (vây của tàu ngầm).
 Hệ thống Command and control (CCSM) do Lockheed Martin chế tạo.
 Máy phát điện phụ sử dụng động cơ diesel Caterpillar model 3512B V-12 thay cho động cơ diesel của Fairbanks-Morse có kích thước quá lớn không phù hợp với phòng động lực của tàu ngầm.
 Hệ thống AN/BSY-1 được nâng cấp với định danh AN/BYG-1 (tên định danh cũ là CCS Mk2) và được chế tạo bởi General Dynamics AIS (trước đây là Raytheon). AN/BYG-1 tích hợp Tactical Control System (TCS) và Weapon Control System (WCS).
 USS California  tàu ngầm đầu tiên thuộc lớp Virginia được trang bị hệ thống giảm dấu hiệu từ trường tiên tiến.
 Được trang bị buồng giảm áp cho thợ lặn với sức chứa 9 người.

Thông số kỹ thuật

 Nhà chế tạo: General Dynamics Electric Boat và HII Newport News Shipbuilding
 Dài:  [Block V: 460 ft (140.2 m)]
 Rộng:
 Lượng giãn nước:  [Block V:
 Tải trọng: 40 hệ thống vũ khí, lực lượng người nhái đặc nhiệm, phương tiện bơi ngầm không người lái, Advanced SEAL Delivery System (ASDS) [Block V: 40 tên lửa hành trình Tomahawk]
 Hệ thống động lực: Lò phản ứng hạt nhân S9G có khả năng cung cấp 40.000 hp. Lõi hạt nhân có tuổi thọ khoảng 33 năm. Nhiên liệu hạt nhân được sản xuất bởi BWX Technologies.
 Độ sâu thử nghiệm: hơn , khoảng .
 Tốc độ: Lớn hơn ,  tới
 Giá ước tính: khoảng 1,65 tỉ đô la cho mỗi tàu ngầm dựa theo năm tài chính 1995, với tốc độ đóng mới 2 tàu ngầm mỗi năm)
 Giá thực tế: 1,5 tỉ đô la theo thời giá 1994, 2,6 tỉ đô la theo thời giá năm 2012
 Giá vận hành: 50 triệu đô la cho mỗi tàu ngầm theo đơn giá 2012
 Thuỷ thủ đoàn: 120 thuỷ thủ và 14 sĩ quan
 Vũ khí: 12 giếng phóng VLS và 4 ống phóng ngư lôi, sử dụng ngư lôi Mark 48, tên lửa hành trình UGM-109 Tomahawk, tên lửa chống tàu Harpoon và mìn di động đang được phát triển. Block V được bổ sung các module VPM gồm 4 ống phóng cỡ lớn có khả năng chứa bảy tên lửa Tomahawk cho mỗi giếng phóng giúp tăng số lượng tên lửa mang theo khoảng 76%.
 Mồi bẫy: Mồi bẫy thuỷ âm Mk 3/4

Các phiên bản tàu ngầm

Các ký kết trong tương lai
Hải quân Mỹ có kế hoạch đặt mua ít nhất 34 tàu ngầm lớp Virginia, tuy nhiên, các dữ liệu từ Naval Submarine League (�2011) và Congressional Budget Office (2012) cho thấy có vẻ như hơn 30 tàu ngầm sẽ được đóng. Naval Submarine League cho rằng sẽ có tới 10 tàu ngầm Block V được đóng. Cũng từ nguồn tin này, Hải quân Mỹ sẽ bổ sung thêm 10 tàu ngầm sau phiên bản Block V, với 5 chiếc thuộc Block 6 và 5 chiếc thuộc Block 7, điều này sẽ làm ảnh hưởng lớn tới kế hoạch thử nghiệm tàu ngầm lớp Virginia cải tiếng. 20 tàu ngầm này (10 Block V, 5 Block VI, 5 Block V) sẽ có khả năng mang theo module Virginia, nâng tổng số tàu ngầm được trang bị module này lên con số 48 chiếc.

SSN(X)/Improved Virginia

Tiềm năng xuất khẩu
Ngày 16 tháng 9 năm 2021, Thủ tướng Australia Scott Morrison  ra tuyên bố Australia đã huỷ bỏ hợp đồng với Pháp về việc đặt mua 12 tàu ngầm diesel-điện thuộc lớp Attack được phát triển dựa trên tàu ngầm lớp Barracuda của Hải quân Pháp dự kiến thay thế cho các tàu ngầm diesel điện lớp Collin của Hải quân nước này. Cũng vào ngày này, hiệp ước phòng thủ ba bên AUKUS giữa Australia, Vương quốc Anh và Mỹ đã được hình thành. Dựa theo các điều khoản của hiệp ước, Mỹ sẽ chia sẻ công nghệ động lực hạt nhân với Australia giống như Mỹ đã từng chia sẻ công nghệ hạt nhân với Anh, đồng thời Anh cũng sẽ chia sẻ công nghệ tương tự. Hải quân Hoàng gia Australia sẽ mua ít nhất là tám tàu ngầm năng lượng hạt nhân với vũ khí thông thường, được đóng tại Australia với thiết kế cơ bản và công nghệ cốt lõi sẽ được quyết định dựa trên Dự án nghiên cứu kéo dài 18 tháng. Ngày 22 tháng 11 năm 2021, Australia, Vương quốc Anh cùng Mỹ đã ký kết Hiệp ước Exchange of Naval Nuclear Propulsion Information Agreement (ENNPIA) với cam kết chia sẻ công nghệ đẩy hạt nhân.

Tháng 3 năm 2023, AUKUS đưa ra thông báo dựa theo sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ, Hoa Kỳ sẽ bán cho Australia ba chiếc tàu ngầm lớp Virginia, với điều khoản bổ sung mua thêm  hai chiếc nữa nếu cần thiết". Những tàu ngầm này sẽ lấp khoảng trống về tác chiến tàu ngầm của Hải quân Úc, sau khi lớp tàu ngầm Collin nghỉ hưu.

Tàu ngầm lớp Virginia đầu tiên sẽ được bàn giao cho Hải quân Hoàng gia Australia vào năm 2033 và đây là tàu ngầm từng thuộc biên chế của Hải quân Mỹ. Tàu ngầm thứ hai sẽ được bàn giao vào năm 2036 và thứ ba vào năm 2039. Tàu ngầm đầu tiên thuộc lớp SSN-AUKUS dành cho Hải quân Úc sẽ được bàn giao vào đầu những năm 2040s và đến năm 2055 sẽ có năm tàu được dự kiến đóng mới. Trong trường hợp tàu ngầm SSN-AUKUS không được khởi đóng đúng thời hạn, Hải quân Úc sẽ được Mỹ chuyển giao thêm hai tàu ngầm lớp Virginia.

Xem thêm
 List of submarine classes of the United States Navy
 List of submarines of the United States Navy
 List of submarine classes in service
 Submarines in the United States Navy
 Cruise missile submarine
 List of current United States Navy ships

Tham khảo

Đọc thêm

  Updates on the boats of the Virginia-class
  Q&A on the Virginia-class program since the Winter 2007 article

Liên kết ngoài

 Naval History & Heritage Command
 VIRGINIA CLASS ATTACK SUBMARINE - SSN
 Stealth, Endurance, and Agility Under the Sea
 Virginia Class Submarines Some U.S. Navy Photos of Virginia-class submarines
 Submarine Industrial Base Resources Information about the Submarine Industrial Base

Submarine classes
Naval ships of the United States

Submarines of the United States Navy
Submarines of the United States
Tàu chiến Hoa Kỳ
Lớp tàu ngầm
Tàu ngầm Hoa Kỳ
Tàu ngầm của Hải quân Hoa Kỳ


title: Ropica chinensis

text:
Ropica chinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Ropica


title: Hạng (đại số tuyến tính)

text:
Trong đại số tuyến tính, hạng (rank) của một ma trận  là số chiều của không gian vectơ được sinh (span) bởi các vectơ cột của nó. Điều này tương đương với số cột độc lập tuyến tính tối đa của , và như vậy, cũng chính là số chiều của không gian vectơ sinh bởi các hàng của ma trận trên. Vì vậy hạng là một con số chỉ sự "không suy biến" của hệ phương trình tuyến tính và phép biến đổi tuyến tính được biểu diễn bởi . Còn có nhiều định nghĩa tương đương khác của khái niệm hạng. Hạng của một ma trận là một trong những thuộc tính cơ bản nhất của nó.

Hạng của  thường được ký hiệu là  hay , ; hoặc đôi khi cũng có thể viết không có dấu ngoặc như sau, .

Định nghĩa
Trong mục này, chúng ta đưa ra một số định nghĩa về hạng của một ma trận.

Hạng cột (column rank) của  là số chiều của không gian cột của , trong khi đó hạng hàng (row rank) của  là số chiều của không gian hàng của  (hoặc, đó là số hàng không phải là hàng zero của ma trận bậc thang rút gọn Ar).

Một kết quả quan trọng trong đại số tuyến tính đó là, hạng cột và hạng hàng luôn luôn bằng nhau. Giá trị các hạng này đơn giản được đồng nhất gọi là hạng của .

Một ma trận được gọi là có hạng đầy đủ nếu hạng của nó bằng số hạng lớn nhất có thể của một ma trận có cùng kích thước, và đó là cái nhỏ hơn trong hai giá trị số hàng và số cột của . Ngược lại, một ma trận được gọi là thiếu hạng nếu nó không có hạng đầy đủ.

Hạng cũng là số chiều của không gian ảnh của biến đổi tuyến tính được cho bởi phép nhân với ma trận .

Tổng quát hơn, nếu một toán tử tuyến tính  trên một không gian vectơ (có thể vô hạn chiều) có ảnh có số chiều hữu hạn (ví dụ một toán tử hữu hạn hạng), thì hạng của toán tử được định nghĩa là số chiều của ảnh:

trong đó  là số chiều của không gian vectơ, còn  là ảnh của ánh xạ (toán tử).

Ví dụ
Ma trận sau đây

có hạng bằng 2: bởi vì hai cột đầu tiên của nó là độc lập tuyến tính, vì thế hạng ít nhất là 2, nhưng vì cột thứ ba là một tổ hợp tuyến tính của hai cột đầu (nó là cột thứ nhất trừ đi cột thứ hai), ba cột này là phụ thuộc tuyến tính, vì thế hạng phải nhỏ hơn 3.

Ma trận

có hạng bằng 1: có các cột khác không, vì vậy hạng là một số dương, nhưng bất kỳ cặp cột nào cũng phụ thuộc tuyến tính. Tương tự, chuyển vị của nó

cũng có rank bằng 1.

Thật vậy, vì các vectơ cột của  là các vectơ hàng của chuyển vị của ,  từ mệnh đề rằng hạng cột của một ma trận bằng hạng hàng ta có mệnh đề tương đương rằng hạng của một ma trận bằng hạng của chuyển vị của nó, .

Một số ví dụ khác

Tính toán hạng của ma trận

Đưa về dạng hàng bậc thang

Một cách tiếp cận thông dụng để tìm hạng của một ma trận là đưa nó về một dạng đơn giản hơn, thường là dạng hàng bậc thang rút gọn, bằng các phép biến đổi hàng sơ cấp. Các phép biến đổi hàng không làm thay đổi không gian hàng (vì thế không làm thay đổi hạng hàng), và bởi tính khả nghịch, chúng ánh xạ không gian cột tới một không gian đẳng cấu (vì thế cũng không làm thay đổi hạng cột). Một khi đã đưa về dạng bậc thang rút gọn, hạng của cột và hàng rõ ràng là như nhau, và bằng số phần tử chính (pivot) hay số cột chính, cũng là số hàng khác zero.

Ví dụ, ma trận  được cho bởi

có thể được đưa về dạng hàng bậc thang rút gọn bằng dãy các phép biến đổi sơ cấp trên hàng sau:
.
Ma trận cuối cùng đã được đưa về dạng hàng bậc thang rút gọn có hai hàng khác zero và vì vậy rank của ma trận  là 2.

Tính toán
Khi áp dụng cho các tính toán với dấu phẩy động trên máy tính trong thời gian thực, sử dụng phương pháp khử Gauss (phân tích LU) có thể không hiệu quả, và thay vào đó nên sử dụng một thuật toán phân tích tìm hạng. Một phương pháp thay thế hiệu quả là phép phân tích giá trị suy biến (Singular value decomposition hay SVD), nhưng cũng có các cách ít tốn kém hơn, như phân tích QR có chọn phần tử chính (vì thế được gọi là phân tích tìm hạng QR), vẫn mạnh hơn về mặt tính toán số học so với phép khử Gauss. Việc xác định hạng bằng số yêu cầu một tiêu chí để quyết định khi nào một giá trị (chẳng hạn như một giá trị suy biến từ SVD) thì nên được coi là bằng 0, một lựa chọn thực tế phụ thuộc vào cả ma trận và mục đích ứng dụng.

Chứng minh hạng hàng bằng hạng cột
Một kết quả cơ bản trong đại số tuyến tính đó là hạng hàng và hạng cột của một ma trận là đồng nhất với nhau. Có nhiều chứng minh đã được đưa ra. Một trong những chứng minh đơn giản nhất đã được phác trong mục trên. Sau đây là một biến thể của cách chứng minh này:

Dễ chỉ ra rằng thực hiện các phép biến đổi hàng sơ cấp không làm thay đổi cả hạng hàng và hạng cột. Bởi vì phép khử Gauss chính là thực hiện các phép biến đổi hàng sơ cấp, dạng hàng bậc thang rút gọn của ma trận có cùng hạng hàng và hạng cột với ma trận ban đầu. Tiếp tục thực hiện các biến đổi sơ cấp trên cột để đưa ma trận về dạng một ma trận đơn vị có thể với các hàng và cột toàn số 0 ở xung quanh. Một lần nữa, thao tác này không làm thay đổi hạng hàng hay hạng cột. Ta thấy ngay hạng hàng và hạng cột của ma trận kết quả này đều bằng nhau và bằng số phần tử khác 0 trong nó.

Sau đây trình bày hai chứng minh khác của kết quả này. Chứng minh thứ nhất sử dụng các tính chất cơ bản của tổ hợp tuyến tính của các vectơ, và vẫn đúng với trường bất kỳ. Chứng minh này dựa trên Wardlaw (2005). Chứng minh thứ hai sử dụng tính trực giao và vẫn đúng với ma trận trên trường số thực; dựa trên Mackiw (1995). Cả hai chứng minh có trong sách của Banerjee và Roy (2014).

Chứng minh sử dụng tổ hợp tuyến tính
Cho  là một ma trận . Ký hiệu hạng cột của  là , và  là một cơ sở bất kỳ của của không gian cột của , đặt vào các cột của một ma trận  có kích thước . Mỗi cột của  có thể được biểu diễn bằng một tổ hợp tuyến tính của  cột trong . Điều này có nghĩa là tồn tại một ma trận  cỡ  sao cho .  là ma trận mà cột thứ  của nó gồm các hệ số trong tổ hợp tuyến tính của  vectơ cột của  để tạo ra cột thứ  của . Nói cách khác,  là ma trận chứa các bội của các vectơ cơ sở của không gian cột của , còn  là ma trận gồm các vectơ cơ sở đó, hai ma trận này kết hợp để tạo ra . Bây giờ, ta có mỗi hàng của  được cho bởi một tổ hợp tuyến tính của  hàng trong . Vì vậy các hàng của  lập thành một hệ sinh của không gian hàng của , và theo bổ đề trao đổi Steinitz, hạng hàng của  không thể vượt quá . Điều này chứng tỏ rằng hạng hàng của  chỉ có thể là nhỏ hơn hoặc bằng hạng cột của . Kết quả này có thể được áp dụng đối với ma trận bất kỳ, vì thế có thể áp dụng với chuyển vị của . Vì hạng hàng của chuyển vị của  là hạng cột của  và hạng cột của chuyển vị của  là hạng hàng của , chúng ta cũng có bất đẳng thức với chiều ngược lại, suy ra hạng hàng và hạng cột của  phải bằng nhau. (Xem thêm Phân tích hạng.)

Chứng minh sử dụng tính trực giao
Cho  là một ma trận  với các phần tử là số thực với hạng hàng là . Do đó, số chiều của không gian hàng của  là . Gọi  là một cơ sở của không gian hàng của . Ta khẳng định rằng các vectơ  là độc lập tuyến tính. Để chứng tỏ, xét một liên hệ đồng nhất tuyến tính với các vectơ trên với các hệ số vô hướng :

trong đó .  Ta quan sát rằng: (a)  là một tổ hợp tuyến tính của các vectơ trong không gian hàng của , suy ra  thuộc không gian hàng của , và (b) vì , vectơ  trực giao với mọi vectơ hàng của  và, vì vậy, cũng trực giao với toàn bộ các vectơ trong không gian hàng của . Từ (a) và (b) ta suy ra  trực giao với chính nó, điều này dẫn đến  hay là, theo định nghĩa của ,

Nhưng nhớ rằng  được chọn là các vectơ cơ sở của không gian hàng của  và vì vậy độc lập tuyến tính. Suy ra .  Vậy  cũng độc lập tuyến tính.

Đến đây, ta thấy mỗi vectơ  hiển nhiên là thuộc không gian cột của . Vì thế,  là một tập hợp  vectơ độc lập tuyến tính trong không gian cột của , suy ra số chiều của không gian cột của  (hay hạng cột của ) phải ít nhất bằng . Điều này cho thấy hạng hàng của  không lớn hơn hạng cột của . Bây giờ áp dụng kết quả này với chuyển vị của  để được bất đẳng thức chiều ngược lại và kết thúc như chứng minh trước.

Các định nghĩa khác
Trong tất cả các định nghĩa dưới đây, ma trận  được coi là có kích thước  trên một trường bất kỳ .

Số chiều của ảnh
Cho ma trận , nó là biểu diễn của một ánh xạ tuyến tính

được định nghĩa bởi

 .

Hạng của  được định nghĩa là số chiều của ảnh của  .  Định nghĩa này có một ưu điểm là nó có thể áp dụng cho bất kỳ một ánh xạ tuyến tính nào mà không cần có ma trận biến đổi cụ thể.

Hạng và số chiều của hạt nhân
Cho biến đổi tuyến tính  như trên, hạng là  trừ đi số chiều của hạt nhân của  (số vô hiệu). Từ định lý về hạng và số vô hiệu ta suy ra định nghĩa này là tương đương với định nghĩa trên.

Hạng cột – số chiều của không gian cột
Hạng của ma trận  là số các cột độc lập tuyến tính  tối đa của ; đây chính là số chiều của không gian cột của  (không gian cột là một không gian con của  được sinh bởi các vectơ cột của , mà đây cũng chính là ảnh của ánh xạ tuyến tính   liên hệ với ).

Hạng hàng – số chiều của không gian hàng
Hạng của ma trận  là số các hàng độc lập tuyến tính tối đa của ; đây là số chiều của không gian hàng của .

Phân tích hạng
Hạng của  là số nguyên nhỏ nhất  sao cho  có thể được phân tích dưới dạng , trong đó  là một ma trận  và  là ma trận . Thật vậy, với mọi số nguyên , những điều sau đây là tương đương:  (xem phần trên)

 hạng cột của  nhỏ hơn hoặc bằng ,
 Tồn tại  cột  cỡ  sao cho mỗi cột của  là một tổ hợp tuyến tính của ,
 tồn tại một ma trận  cỡ   và một ma trận  cỡ  sao cho  (nếu  là hạng, tích này gọi là phân tích hạng của ),
 tồn tại  hàng  cỡ  sao cho mỗi hàng của  là một tổ hợp tuyến tính của ,
 hạng hàng của  nhỏ hơn hoặc bằng .

Để chứng minh mệnh đề (3) từ mệnh đề (2), chọn  là ma trận có các cột là  từ (2). Để chứng minh (2) từ (3), chọn  là các cột của .

Từ sự tương đương  suy ra hạng hàng bằng hạng cột.

Tương tự trường hợp định nghĩa "số chiều của ảnh", có thể mở rộng khái niệm hạng cho một biến đổi tuyến tính bất kỳ: hạng của một biến đổi tuyến tính  là số chiều tối thiểu  của một không gian trung gian  sao cho   có thể được biểu diễn dưới dạng ánh xạ hợp của hai ánh xạ  và . Tuy nhiên, định nghĩa này không cho một cách hiệu quả để tính toán hạng (nên sẽ tốt hơn nếu dùng các định nghĩa thay thế). Xem thêm chi tiết tại phân tích hạng.

Hạng theo giá trị suy biến
Hạng của  bằng số giá trị suy biến khác 0, cũng là số phần tử khác 0 trên đường chéo của  trong phép phân tích giá trị riêng

Hạng theo định thức – kích thước của định thức con khác 0 lớn nhất
Hạng của  là bậc lớn nhất trong bất kỳ các định thức con trong . (Bậc của một định thức con là cỡ của ma trận vuông con mà nó là định thức.) Giống như cách định nghĩa theo phân tích hạng, định nghĩa này không cho một cách hiệu quả để thực hiện tính hạng của ma trận, nhưng lại hữu ích về mặt lý thuyết: bậc của một định thức con đơn có cận dưới chính là hạng của ma trận, điều này có thể hữu ích, ví dụ trong việc chứng minh rằng một số phép toán không làm hạng của ma trận giảm đi.

Ma trận chứa một định thức con bậc  khác 0 (của ma trận con cỡ  với định thức khác 0) cho thấy các hàng và cột của ma trận con đó là độc lập tuyến tính, và do đó các hàng và cột đó của ma trận đầy đủ là độc lập tuyến tính, vì vậy hạng cột và hạng hàng ít nhất là bằng hạng theo định thức. Tuy nhiên, điều ngược lại không dễ chứng tỏ. Để làm rõ sự tương đương giữa hạng theo định thức và hạng cột ta cần làm mạnh hơn mệnh đề rằng nếu span của  vectơ có số chiều , thì chỉ cần  trong số  các vectơ ấy để sinh không gian đó (một cách tương đương, ta khẳng định rằng ta có thể chọn một hệ sinh là một tập hợp con của các vectơ): từ điều này suy ra rằng một tập hợp con của các hàng và một tập hợp con của các cột đồng thời xác định một ma trận con khả nghịch (hay có thể nói, nếu span của n vectơ có số chiều , thì  vectơ trong số các vectơ ấy cũng có thể sinh ra không gian đó và tồn tại một tập hợp gồm  tọa độ mà chúng độc lập tuyến tính).

Hạng tenxơ

Tính chất
Giả thiết rằng A là một ma trận , và ta định nghĩa ánh xạ tuyến tính f liên hệ với nó bởi  như trên.
 Hạng của một ma trận  là một số nguyên không âm và không thể lớn hơn m hay n. Tức là,

 Một ma trận có rank bằng  được gọi là có hạng đầy đủ; nếu không thì gọi là thiếu hạng.
Chỉ có ma trận không là có hạng bằng 0.
, trong đó A là ma trận thực.
 Nếu hai ma trận A và B là tương đương thì .
 f là đơn ánh (hay "một-tới-một") khi và chỉ khi ma trận A có hạng bằng n (trong trường hợp này ta nói A có hạng cột đầy đủ).
 f là toàn ánh khi và chỉ khi A có hạng bằng m (trong trường hợp này ta nói A có hạng hàng đầy đủ).
 Nếu A là một ma trận vuông (tức là ), thì A khả nghịch khi và chỉ khi A có hạng bằng n (tức là A có hạng đầy đủ).
 Nếu B là một ma trận cỡ  bất kỳ thì ta có bất đẳng thức

 Cho B là một ma trận  có hạng bằng n, ta có

 Cho C là một ma trận  có hạng bằng m

 Hạng của A bằng r khi và chỉ khi tồn tại một ma trận khả đảo X cỡ  và một ma trận khả đảo Y cỡ  sao cho

 trong đó Ir là ma trận đơn vị .
 Bất đẳng thức hạng Sylvester: nếu A là một ma trận  và B là ma trận , ta có

 Đây là trường hợp đặc biệt của bất đẳng thức tiếp theo.
 Bất đẳng thức của Frobenius: nếu các tích AB, ABC và BC được xác định thì ta có

 Tính cộng dưới:

 trong đó A và B có cùng kích thước. Ta có hệ quả rằng một ma trận có hạng bằng k có thể được viết dưới dạng tổng của nhiều nhất k ma trận có hạng bằng 1.
 Hạng cộng với số chiều của hạt nhân của một ma trận bằng số cột của ma trận đó. (Đây là định lý về hạng và số vô hiệu.)
 Nếu A là một ma trận trên trường số thực thì rank của A và rank của ma trận Gram tương ứng là bằng nhau. Do đó, đối với ma trận thực

 Có thể thấy điều này bằng cách chứng minh rằng các không gian hạt nhân của chúng là như nhau, dẫn đến số chiều như nhau. Hạt nhân của ma trận Gram được cho bởi các vectơ x sao cho  Nếu điều kiện này được thỏa mãn, chúng ta cũng sẽ có
 Nếu A là một ma trận trên trường số phức và  ký hiệu cho ma trận liên hợp phức của A và A∗ là chuyển vị liên hợp của A (tức là liên hợp Hermite của A), thì

Ứng dụng
Một ứng dụng hữu ích, điển hình của việc tính hạng của ma trận là xét số nghiệm của một hệ phương trình tuyến tính. Theo định lý Rouché–Capelli, hệ phương trình không nhất quán nếu hạng của ma trận bổ sung lớn hơn hạng của ma trận hệ số. Ngược lại, nếu hạng của hai ma trận này bằng nhau thì hệ phải có ít nhất một nghiệm. Nghiệm là duy nhất khi và chỉ khi hạng này bằng số biến. Nếu không, nghiệm tổng quát có k tham số (biến) tự do trong đó k là hiệu giữa số biến và hạng. Trong trường hợp này (và giả sử hệ phương trình số thực hoặc phức) thì hệ phương trình có vô số nghiệm.

Trong lý thuyết điều khiển, hạng của ma trận có thể được sử dụng để xác định xem một hệ thống tuyến tính là có thể điều khiển được hay có thể quan sát được.

Trong lĩnh vực về độ phức tạp truyền thông, hạng của ma trận truyền thông của một chức năng đưa ra giới hạn về lượng truyền thông cần thiết để hai bên tính toán chức năng.

Tổng quát hóa
Có những cách khái quát khác nhau về khái niệm hạng cho ma trận trên các vành tùy ý, trong đó các khái niệm hạng cột, hạng hàng, số chiều của không gian cột và số chiều của không gian hàng của ma trận có thể không tương đồng với nhau hoặc có thể không tồn tại.

Coi ma trận là tenxơ, hạng tenxơ là khái niệm tổng quát cho các tenxơ tùy ý; đối với tenxơ với bậc lớn hơn 2 (ma trận là tenxơ bậc 2), hạng rất khó tính toán, không giống như đối với ma trận.

Có khái niệm về hạng cho các ánh xạ trơn giữa các đa tạp trơn. Nó bằng với hạng tuyến tính của đạo hàm.

Xem thêm

 Độc lập tuyến tính

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm

 Kaw, Autar K. Two Chapters from the book Introduction to Matrix Algebra: 1. Vectors  and System of Equations
 Mike Brookes: Matrix Reference Manual.

Đại số tuyến tính


title: Cryphia sabulicolor

text:
Cryphia sabulicolor là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cryphia


title: Anumeta uniformis

text:
Anumeta uniformis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anumeta


title: Nhà hát múa rối Arlekin

text:
phải|nhỏ|250x250px|Nhà hát múa rối Arlekin ở Łódź

phải|nhỏ|250x250px|Ngày thiếu nhi trước cổng Nhà hát múa rối Arlekin (31/05/2015)
phải|nhỏ|250x250px|Con rồng của Nhà hát múa rối Arlekin - Lễ hội ở Łódź (2010)
phải|nhỏ|250x250px|Các con rối của Nhà hát múa rối Arlekin - Lễ hội ở Łódź (2010)
Nhà hát múa rối Arlekin ở Łódź (tiếng Ba Lan: Teatr Lalek Arlekin im. Henryka Ryla w Łodzi) là một trong những sân khấu múa rối lâu đời nhất và nổi tiếng nhất ở Ba Lan, được nghệ sĩ Henryk Ryl thành lập vào năm 1948. Hiện nay, Wojciech Brawer đảm nhận vị trí giám đốc nhà hát (từ năm 2018).

Trong suốt 70 năm tồn tại, Nhà hát múa rối Arlekin đã thực hiện hơn 33.000 buổi biểu diễn, được gần 11 triệu khán giả đón theo dõi. Trong đó, Nhà hát nhiều lần tham gia các cuộc thi và liên hoan sân khấu tại khắp Ba Lan và quốc tế, bao gồm: Anh, Brazil, Mỹ, Pháp, Nga, Israel, Nhật Bản, Hà Lan, Đức, Pakistan, Áo, Slovakia, Iran, Đan Mạch, México, Ý, Hungary, Đài Loan, Indonesia và Thái Lan. Với sự cống hiến hết mình của các nghệ sĩ, Nhà hát thường xuyên được trao tặng nhiều giải thưởng nghệ thuật danh giá cho các vở trình diễn.

Tiết mục

 Đối tượng: thu hút mọi lứa tuổi, đặc biệt là khán giả nhỏ tuổi, thanh thiếu niên, người lớn, gia đình ở Łódź cho đến những khán giả là du khách nước ngoài yêu nghệ thuật.
 Các tiết mục của Nhà hát múa rối Arlekin ở Łódź vô cùng phong phú, hấp dẫn mà cũng gần gũi: dựa trên các tác phẩm văn học kinh điển của Ba Lan và thế giới, kết hợp hoàn hảo giữa nghệ thuật cổ điển và đương đại trong các tiết mục.
 Dưới đây liệt kê một số vở diễn nổi tiếng của Nhà hát:

Sự kiện
Không chỉ là nơi dành cho các buổi biểu diễn đặc sắc, Nhà hát múa rối Arlekin ở Łódź còn tổ chức nhiều hội thảo, lớp hướng dẫn và các hoạt động sân khấu độc đáo khác. Trong đó, Nhà hát là đơn vị tổ chức hai lễ hội nổi tiếng ở Łódź: Liên hoan quốc tế của các nghệ sĩ múa rối và Liên hoan nghệ thuật đường phố quốc tế TrotuArt. Từ năm 2015, Nhà hát cũng vinh dự tổ chức Liên hoan nghệ thuật hoạt hình quốc tế AnimArt ở Łódź.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Nhà hát múa rối Ba Lan


title: Atshan

text:
Atshan () là một ngôi làng Syria nằm trong tiểu khu Suran ở huyện Hama. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Atshan có dân số 1.809 trong cuộc điều tra dân số năm 2004.

Tham khảo


title: Dmitry Chernukhin

text:
Dmitry Sergeyevich Chernukhin (; sinh ngày 17 tháng 11 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá người Nga thi đấu cho FC Luki-Energiya Velikiye Luki.

Liên kết ngoài
Career summary at sportbox.ru

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nga
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá F.K. Tosno
Cầu thủ bóng đá F.K. Dynamo Sankt Peterburg
Cầu thủ bóng đá JK Narva Trans
Cầu thủ bóng đá Meistriliiga
Cầu thủ bóng đá nam Nga ở nước ngoài