title: Vụ án Vưu Hữu Chánh

text:
Vụ án Vưu Hữu Chánh là một vụ án một bác sĩ giám đốc bệnh viện Nhi Hà Nội giết người bằng thạch tín trong thập niên 1960. Quá trình điều tra có sự tham gia chỉ đạo của nhiều lãnh đạo cấp cao trong ngành y tế.

Thông tin chung
Đầu năm 1947, Trường Đại học Y khoa (nay là Đại học Y Hà Nội) và Bệnh viện Thực hành rút khỏi Thủ đô sau ngày toàn quốc kháng chiến, phải di chuyển từ Hà Nội về vùng nam Hà Đông, lên thị xã Tuyên Quang, rồi theo quốc lộ 2 tới cây số 31 thì rẽ vào huyện lỵ Chiêm Hóa và cuối cùng chốt lại ở khu vực làng Ải, nằm ở hai bên bờ ngòi Quẵng, một con ngòi nhỏ chảy theo hướng Bắc-Nam, đổ ra sông Gâm. Khu bờ phải của ngòi Quẵng là nơi có Bệnh viện thực hành và khu lán ở, giảng đường của sinh viên, vượt qua ngòi Quẵng sang bờ trái, đi ngược lên hướng Bắc 1-2 cây số là khu lán ở của cán bộ giảng dạy của trường.

Vưu Hữu Chánh là một trong số hai sinh viên thi tốt nghiệp bác sĩ y khoa kỳ III của trường đại học Y Dược tại vùng kháng chiến vào ngày 28 tháng 7 năm 1947. Bác sĩ Chánh được giữ lại làm phụ giáo của trường, kiêm phụ trách “Quân y đại học” và có thời gian phụ trách Giáo vụ hoặc tham gia hiệu đoàn. Bên cạnh hai giáo sư ngoại khoa, sau thêm giáo sư Đặng Văn Ngữ, chỉ còn có Vưu Hữu Chánh được giữ lại trong biên chế trường. Nhà của bác sĩ Vưu Hữu Chánh nằm ngay lối vào, đi ngược lên phía Bắc cũng là ngược hướng ngòi Quẵng thì tới khu lán ở của gia đình các giáo sư Hồ Đắc Di, Tôn Thất Tùng. Gần đó còn có nhà ở của Bộ trưởng Bộ quốc gia giáo dục Nguyễn Văn Huyên, của Vụ trưởng Vụ Đại học Ngụy Như Kontum.

Các kỳ thi “lên lớp sớm” năm học 1948-1949 bắt đầu mở ngay từ cuối tháng 5-1949 (lẽ ra, là tháng 7 hay 8). Ban giám khảo gồm hiệu trưởng Hồ Đắc Di, làm chủ khảo; giáo sư Tôn Thất Tùng, Ngụy Như Kontum làm uỷ viên (nhưng hồi đó gọi là phân khảo) và Vưu Hữu Chánh (phụ khảo). Tháng 6 năm 1954, Trường Đại học Y khoa và Bệnh viện Thực hành chuyển về đóng tại xã Lang Quán, huyện Yên Sơn, Tuyên Quang. Vưu Hữu Chánh cũng tham gia giảng dạy tại đây.

Ngày 20 tháng 12 năm 1950, tại thôn Trung Giáp, xã Anh Dũng, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, Đội điều trị 3 là tiền thân của Bệnh viện 103 ngày nay, được thành lập, do bác sĩ Nguyễn Dương Quang làm Đội trưởng, Vưu Hữu Chánh làm Đội phó, đồng chí Phạm Thùy Liên làm Bí thư chi bộ. Đội điều trị 3 có nhiệm vụ nhanh chóng ổn định tổ chức biên chế để kịp thời lên đường phục vụ các chiến dịch.

Sau khi Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi, năm 1955, bác sĩ Vưu Hữu Chánh cùng các bác sĩ thuộc nhiều chuyên ngành khác nhau được lựa chọn đi học tập và làm Nghiên cứu sinh tại Liên Xô (1955-1960) để nâng cao tay nghề và học tập các chuyên khoa. Đây là đoàn thực tập sinh Việt Nam đầu tiên về y tế theo chương trình Nghiên cứu sinh ở Liên Xô do bác sĩ Hoàng Đình Cầu làm Trưởng đoàn.

Năm 1960, Vưu Hữu Chánh là chủ nhiệm bộ môn Nhi của Trường Đại học Y Hà Nội. Đồng thời bác sĩ Chánh là chủ tịch đầu tiên của Hội Nhi khoa Việt Nam (1961-1964).

Năm 1961, Vưu Hữu Chánh được bổ nhiệm làm giám đốc bệnh viện Nhi Trung ương. Mặc dù trong điều kiện thiếu thốn đủ thứ cả về cơ sở vật chất lẫn thuốc men nhưng với tài năng của mình bác sĩ Chánh đã trực tiếp cho rất nhiều bệnh nhân vượt qua cơn nguy kịch cùng với đó là đưa ra những phác đồ điều trị hết sức tân tiến.

Gia đình riêng
Vưu Hữu Chánh kết hôn với y tá Nguyễn Thị N. cũng công tác tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Khi chị N. sinh con thứ 3 được ít ngày thì bỗng nhiên mắc bệnh tiêu chảy khiến người gầy rộc. Sau 20 ngày, dù đã sử dụng nhiều loại thuốc cùng các biện pháp tiên tiến nhất thời bấy giờ, chị N. đã qua đời, để lại nỗi tiếc thương cho gia đình, bạn bè và đồng nghiệp.

Bối cảnh
Thiếu tướng Nguyễn Quang Phòng lúc đó là phụ trách Phòng bảo vệ y tế, Cục Bảo vệ cơ quan và văn hóa - Bộ Nội vụ (sau này đổi tên thành Bộ Công an) cũng có mặt trong đám tang của y tá N. Tại tang lễ, sự nghi vấn về nguyên nhân dẫn đến cái chết của người bệnh từ số đông bác sĩ, y sĩ đã khiến Thiếu tướng lưu ý.

Đem nghi vấn này trao đổi với một số cán bộ trong lĩnh vực y tế chuyên về nhiễm trùng, truyền nhiễm, ông được biết việc chị N. qua đời khá lạ vì dù là vi trùng Escherichia coli hay samunela, thậm chí là vi trùng Vibrio gây tả đi nữa thì cũng không thể khiến chị N. tử vong trong thời gian ngắn như vậy.

"Về nguyên tắc, mỗi người mất ở bệnh viện đều phải làm giải phẫu bệnh lý, xem nguyên nhân tử vong nhưng khi hỏi về việc giải phẫu bệnh lý với chị N. thì lại không có. Lý do Vưu Hữu Chánh đã đến nói với Giám đốc bệnh viện rằng vợ tôi mới mất đã đau đớn lắm rồi, xin không mổ xẻ để toàn thân được yên lành" – thiếu tướng Phòng kể.

Trong khi đó, Chánh vẫn tỏ ra vô cùng thương tiếc người vợ trẻ, ngày ngày mang hương hoa đến nghĩa trang Văn Điển. Mối nghi ngờ càng thêm, thúc giục thiếu tướng Nguyễn Quang Phòng cùng đồng đội phải tìm ra lời giải đáp.

Các mối quan hệ của người chồng được đưa vào tầm kiểm soát, đặc biệt là tại các bệnh viện. Quả nhiên, tại Bệnh viện Đại học Y Dược Trung ương, một dược sĩ cho biết Chánh có đến xin 3 gram thạch tín về để điều chế thuốc cho bệnh nhân. Xem giấy ký nhận bàn giao số thạch tín, điều trùng khớp là ngày Chánh đến xin thạch tín chỉ cách ngày chị N. qua đời đúng 7 ngày.

Điều tra
Tập hợp những chứng cứ ban đầu, Thiếu tướng Nguyễn Quang Phòng thấy có cơ sở để nghi ngờ Vưu Hữu Chánh chính là thủ phạm. Thời điểm này, Chánh đã mời nhiều bạn bè thân thiết đến nhà ăn cơm và nói rằng công an đang nghi ngờ anh ta lấy thạch tín về giết vợ. Những người bạn đã hiến kế, nếu công an có hỏi thì nói xin 3 gram thạch tín để điều chế ra dung dịch liqueur fowler dùng điều trị cho bệnh nhân. Cùng với đó, Chánh sẽ đi xin các anh em trong ngành mỗi người một ít để bù vào. Chánh còn đến gặp Giám đốc của Bệnh viện Việt Xô và được bác sĩ này ký cấp cho 10 cc liqueur fowler.

Song từ 3 gram thạch tín này có thể điều chế ra một số lượng lớn liqueur fowler nên y còn đến nhiều chỗ khác để xin nhưng cũng không thể đủ. Do vậy, y đã trực tiếp khám, kê thuốc  có thành phần dung dịch này cho các bệnh nhân đến khám tại bệnh viện rồi sau đó thu lại. Để không bị ai phát hiện, Chánh chỉ kê đơn thuốc này cho những bệnh nhân ở tỉnh xa, vùng cao như Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai… Tuy nhiên, y không hề biết rằng, tất cả các việc làm này đã không thể qua được mắt lực lượng trinh sát.

Thủ đoạn tinh vi
Một số tình tiết đã dần hé mở, tất cả các thông tin và các bằng chứng, hồ sơ về một vụ án giết người được xây dựng lên khá công phu với nghi vấn số một là bác sĩ Vưu Hữu Chánh. Do vụ án liên quan đến vị bác sĩ đầu ngành của Bộ Y tế, bản thân Chánh cũng rất có uy tín trong xã hội nên vụ việc được báo cáo lên Bộ trưởng Bộ Nội vụ Trần Quốc Hoàn. Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn quyết định để Phòng Bảo vệ y tế trực tiếp điều tra vụ án.

Vụ việc cũng được báo cáo sang Viện Kiểm sát Nhân dân và Viện trưởng lúc đó là Hoàng Quốc Việt đã ký quyết định khởi tố vụ án. Tuy nhiên, do Chánh là một Giám đốc bệnh viện tuyến trung ương, việc điều tra có sự nhạy cảm nên thiếu tướng Phòng sang Bộ Y tế trực tiếp gặp Bộ trưởng lúc đó là Phạm Ngọc Thạch để báo cáo. Lãnh đạo Bộ Y tế chấp thuận cho điều tra vụ án, nhưng phải hết sức bí mật.

Ban chuyên án xác định, yếu tố căn bản của vụ án này là phải chứng minh được trong người y tá N. có chất asen, điều đó đồng nghĩa với việc phải khai quật tử thi nạn nhân. Thế nhưng, ngày nào Chánh cũng đến thăm mộ vợ nên việc khai quật tử thi hết sức khó khăn. Thiếu tướng Nguyễn Quang Phòng đá bàn với Thứ trưởng Bộ Y tế lúc đó là Đinh Thị Cẩn về việc sẽ điều Chánh đi công tác trong 5 ngày - khoảng thời gian vừa đủ để công tác khai quật tử thi cũng như xử lý khu vực khai quật hoàn thành. Cơ hội đã đến khi Bệnh viện tỉnh Quảng Ninh mở một hội nghị về y khoa. Vưu Hữu Chánh được Thứ trưởng cẩn yêu cầu theo cùng bà xuống Quảng Ninh dự hội nghị.

Tất cả các mẫu phẩm như tóc, móng tay, lục phủ ngũ tạng, não bộ... của chị N. cho đến đất ở trên nắp ván thiên cũng như hai bên thành rồi cả nước trong quan tài cũng đều được lấy làm mẫu vật xét nghiệm. Cục Quân y trực tiếp xét nghiệm các mẫu phẩm, sau khi thử nghiệm với những chất độc bay hơi rồi đến mã tiền, thủy ngân... đều không thấy có trong các mẫu phẩm.

Bằng phương pháp tiên tiến nhất, các bác sĩ đã tìm thấy trong tất cả các mẫu phẩm đều có chứa hàm lượng rất cao chất asen hay còn gọi là thạch tín. Kết luận xét nghiệm khẳng định, trong thi thể của N. chứa nhiều thạch tín và là nguyên nhân dẫn đến cái chết của chị. Xâu chuỗi lại tất cả các chứng cứ cũng như tài liệu thu thập được, lúc này thiếu tướng Phòng chính thức khẳng định Chánh đã đầu độc vợ bằng asen.

Sau khi có kết luận xét nghiệm, hồ sơ vụ án đã được chuyển sang Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao và đến tận tay Viện trường Hoàng Quốc Việt. Tiếp đó, hồ sơ vụ án chuyển sang Toà án Nhân dân và Vưu Hữu Chánh được triệu tập ngay lập tức. Trước khi vụ án được đưa ra xét xử, công tố viên Nguyễn Quang Dụ, thuộc Viện KSND TP. Hà Nội đã gặp trước Chánh. Lúc đầu, Chánh khăng khăng chối tội, khẳng định rằng lượng liqueur fowler đã được cấp phát cho bệnh nhân ở các tỉnh. Tuy nhiên, với những chứng cứ mà thiếu tướng Nguyễn Quang Phòng và đồng đội thu thập được, Chánh đã phải nhận tội giết vợ bằng thạch tín.

Trong Đông y dùng thạch tín làm thuốc bổ máu, trị hen suyễn. Tây y cũng dùng thạch tín làm thuốc từ lâu với dung dịch Fowler do nhà dược học Thomas Fowler tìm ra từ việc bào chế dung dịch 1% potassium arsenite (KAsO2) thành thuốc trị thiếu máu, suyễn, vảy nến, sốt rét, giang mai… nhưng nay không dùng nữa vì quá độc. Tuy nhiên, vào năm 2001, Cơ quan Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã chấp thuận cho dùng lại thạch tín trong điều trị để chữa một loại bệnh ung thư bạch cầu là acute promyelocytic leukemia.

Kết án
Theo lời khai của hung thủ, do mâu thuẫn gia đình nên y ra tay sát hại vợ. Tuy nhiên, theo dư luận thì Chánh có nhân tình. Vưu Hữu Chánh sau đó đã bị Tòa án nhân dân tuyên án tử hình.

Tham khảo

Vụ án hình sự tại Việt Nam
Người bị xử tử hình vì tội giết người


title: Thanh Trúc

text:
Phạm Lương Thanh Trúc (sinh ngày 11 tháng 9 năm 1986), thường được biết với nghệ danh Thanh Trúc, là một nữ ca sĩ kiêm diễn viên người Việt Nam.

Tiểu sử và sự nghiệp

Bài hát
Một cơ hội – một tình yêu
Làm sao quên anh
Kiêu
Một lần thôi
Nước mắt trong tim
Giờ em đã biết
Mình đã xa nhau
Chỉ mình em còn nhớ
Anh cứ bỏ mặc em
Tại vì em nhớ anh

Phim đã tham gia

Truyền hình

Điện ảnh

Giải thưởng

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
Pham Thanh Truc tại Facebook
Pham Thanh Truc tại Instagram
Phạm Thanh Trúc tại Tik Tok

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam
Nữ ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Ca sĩ tiếng Việt
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 21
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Người Thành phố Hồ Chí Minh
Người họ Phạm tại Việt Nam


title: Cụm Loại Ta

text:
Cụm Loại Ta là một tập hợp các thực thể địa lý nằm ở phía nam của cụm Thị Tứ và phía bắc của cụm Nam Yết thuộc quần đảo Trường Sa.

Cụm này có hai đảo lớn là Loại Ta (Loaita Island) và Bến Lạc (West York Island). Đảo Loại Ta là trung tâm của bãi san hô Loại Ta (tiếng Anh: Loaita Bank; tiếng Trung: 道明群礁; Hán-Việt: Đạo Minh quần tiêu) theo cách gọi của tài liệu hàng hải quốc tế. Về hai phía đông và tây của đảo này là các cồn cát và rạn san hô bao gồm: đá An Nhơn (Lankiam Cay), bãi An Nhơn Bắc (Kugui Reefs), đá An Nhơn Nam, đá Sa Huỳnh, bãi Loại Ta Nam (Loaita Nan), đảo Loại Ta Tây (Loaita Cay). Về phía đông bắc của bãi san hô Loại Ta là một rạn đá ngầm lớn có tên là bãi Đường; tại đầu mút phía bắc của bãi này là một rạn đá ngầm với tên gọi đá An Lão (Menzies Reef). Trong khi đó, đảo Bến Lạc (đứng thứ ba về diện tích tự nhiên trong quần đảo Trường Sa), đá Tân Châu và đá Cá Nhám (Irving Reef) lại nằm tách biệt hẳn về phía đông của các thực thể trên.

Lịch sử

Ngày 21 tháng 12 năm 1933, Thống đốc Nam Kỳ Jean-Félix Krautheimer ký Nghị định số 4702-CP sáp nhập một số đảo chính - trong đó có cụm Loại Ta - và các thực thể địa lý khác trong quần đảo Trường Sa vào địa phận tỉnh Bà Rịa.

Đầu thập niên 1960, một số tàu của Hải quân Việt Nam Cộng hòa có đôi lần ghé thăm đảo Loại Ta. Năm 1961, tàu HQ-02 Vạn Kiếp và HQ-06 Vân Đồn viếng thăm đảo. Năm 1963, ba tàu gồm HQ-404 Hương Giang, HQ-01 Chi Lăng và HQ-09 Kỳ Hòa đi thăm và xây dựng lại một cách có hệ thống các bia chủ quyền trên một số đảo thuộc Trường Sa; ngày 22 tháng 5, họ dựng bia trên đảo Loại Ta.

Năm 1970, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos ra lệnh cho quân đội bí mật chiếm bảy đảo của Trường Sa, trong đó các đảo thuộc cụm Loại Ta.

Hình ảnh

Tham khảo

Quần đảo Trường Sa
Bãi ngầm Quần đảo Trường Sa


title: Rivula constellata

text:
Rivula constellata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rivula


title: Cryptographis punctilinealis

text:
Cryptographis punctilinealis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cryptographis


title: Time for the Moon Night (bài hát)

text:
"Time for the Moon Night" () là một bài hát của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc GFriend trong mini album thứ sáu cùng tên của nhóm, Time for the Moon Night (2018). Bài hát được phát hành vào ngày 30 tháng 4 năm 2018, thông qua Source Music.

Mô tả
Bài hát có âm thanh retro gợi nhớ đến nhạc phim hoạt hình Nhật Bản. Kwak Yeon-soo của The Korea Times mô tả nó như là một "bài hát khiêu vũ hay thay đổi với giai điệu trữ tình và nhịp điệu năng động", "cung cấp lời bài hát sâu sắc và cách kể chuyện chân thực". Tamar Harman của Billboard đã mô tả nó như là "một bài hát được rắc những giai điệu kỹ thuật số lấy cảm hứng từ retro, những bản nhạc rung rinh và hòa âm nhiều lớp khi các thành viên của GFriend hát theo cách giữa nhịp điệu năng động và giai điệu chuyển động".

Tác động thương mại
Bài hát ra mắt ở vị trí số 9 trên Gaon Digital Chart, trên bảng xếp hạng từ ngày 29 tháng 4 đến ngày 5 tháng 5 năm 2018, với 28,606,419 điểm, và sau đó đạt vị trí số 2 trong tuần thứ ba với 41,006,851 điểm. Nó cũng đã ra mắt ở vị trí số 6 trên K-pop Hot 10 của Billboard Hàn Quốc và đạt vị trí thứ 3 trong tuần thứ ba.

Bài hát ra mắt ở vị trí số 3 trên bảng xếp hạng tháng 5 năm 2018, với 155,325,483 điểm. Bài hát cũng được đưa vào bảng xếp hạng nửa năm, ở vị trí số 49 với 280,543,556 điểm.

Video âm nhạc
Một video âm nhạc cho bài hát đã được phát hành vào ngày 30 tháng 4 năm 2018. Video âm nhạc của bài hát khác với các sản phẩm trước đây của nhóm như cảnh quay nhóm như, và thay vào đó là cảnh quay cá nhân của mỗi 6 thành viên.

Video âm nhạc được đạo diễn bởi Eddie Yoo-jeong Ko của Lumpens.

Biểu diễn trực tiếp
Nhóm đã thực hiện buổi biểu diễn đầu tiên trên M Countdown của Mnet vào ngày 3 tháng 5 năm 2018 và kết thúc quảng bá trên Inkigayo của SBS vào ngày 20 tháng 5.

Bảng xếp hạng

Giải thưởng

Chương trình âm nhạc

Vào tháng 12 năm 2018, GFriend đã giành được giải thưởng "Video âm nhạc xuất sắc nhất" cho "Time for the Moon Night" tại Melon Music Awards.

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2018
Bài hát năm 2018
Bài hát của GFriend
Bài hát tiếng Triều Tiên


title: Sphingomima heterodoxa

text:
Sphingomima heterodoxa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sphingomima


title: Kūsankū (kata)

text:
Kūshankū (クーシャンク, 公相君) hay còn gọi là Kūsankū (クーサンクー) hoặc Kankū-dai (観空大) là một bài quyền (kata) của karate. Khi tổ sư Funakoshi Gichin đưa Karate từ đảo Okinawa hình thành hệ thống rồi truyền bá ra khắp thế giới, trường phái karate mà ông tạo ra về sau được gọi là Shotokan Karate, hệ phái lớn nhất coi trọng tấn thấp, bài quyền này là một trong những bài tiêu biểu của hệ phái đó.

Bài Kanku dai là một bài quyền cổ có tên cũ là Kusanku. Còn có một bài quyền nữa là Kanku Sho được sáng tác sau này. Bài quyền này rất được tổ sư Gichin yêu thích, bởi nó phản ánh rõ đặc trưng của Karate.

Kanku hay Kwanku có nghĩa là "nhìn vào bầu trời" trong tiếng Nhật. Bài gồm có 65 thế, đi trong vòng 90 giây.

Bài quyền thể hiện triết lí: "Mọi vật bắt đầu từ con số không và cũng trở về với số không". Luyện tập bài quyền giúp người học Karate hướng về cái tâm thuần túy không vướng bận.

Bài Kanku dai cũng nằm trong hệ thống quyền pháp Karate thi đấu quốc tế.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Shotokan Kanku dai site

Kata trong Karate


title: Ichneumon armillatorius

text:
Ichneumon armillatorius là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ichneumon


title: Pantydia scissa

text:
Pantydia scissa là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pantydia


title: Thanh Tú

text:
Thanh Tú có thể là

 Thanh Tú (diễn viên), diễn viên người Việt Nam
 Thanh Tú (nghệ sĩ), nghệ sĩ cải lương người Việt Nam
 Thanh Tú, người dẫn chương trình người Việt Nam, con trai của MC Thanh Bạch
 Quận Thanh Tú tại thành phố Nam Ninh, Trung Quốc


title: Cuộc sống bóng tối

text:
Cuộc sống bóng tối là một giả thuyết được đề xuất bởi nhà vũ trụ học Paul Davies, chủ tịch của SETI: Nhóm nghiên cứu khoa học và công nghệ sau phát hiện của Viện hàn lâm quốc tế. Lý thuyết cho thấy rằng nếu sự sống đã phát triển trên Trái Đất hơn một lần, các vi sinh vật có thể tồn tại trên Trái Đất không có mối liên hệ tiến hóa với bất kỳ dạng sống nào đã được biết đến khác. Ông nghĩ rằng nếu các nhà khoa học phát hiện ra một dạng thay thế của sự sống vi sinh vật trên Trái Đất, thì tỷ lệ rất tốt là sự sống cũng phổ biến ở những nơi khác trong vũ trụ.   Ông cho rằng các chỉ số khả thi có thể là các hóa sinh thay thế như amino acid "tay phải", hoặc mã di truyền khác, hoặc thậm chí là một loại hóa chất khác cho vật liệu di truyền không phải là chuỗi axit nucleic (ADNA hay ARN) hoặc polyme sinh học.  Giả thuyết này suy đoán rằng hậu duệ của bất kỳ "nguồn gốc thứ hai" nào có thể tồn tại cho đến ngày nay trong một sinh quyển bóng tối.

Xem thêm

 Vật chất tối sinh học - Một thuật ngữ không chính thức cho vật liệu di truyền chưa được phân loại hoặc ít được biết đến
 Các loại sinh hóa giả thuyết - Hóa sinh thay thế có thể được sử dụng bởi các dạng sống
 Sinh quyển bóng tối - Một sinh quyển vi sinh vật giả thuyết của Trái Đất sẽ sử dụng các quá trình sinh hóa và phân tử hoàn toàn khác với quá trình sống hiện tại

Tham khảo

Sinh học tiến hóa


title: Rhynchagrotis cupida

text:
Rhynchagrotis cupida là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rhynchagrotis


title: Kara Project

text:
Kara Project là một chương trình truyền hình thực tế của Hàn Quốc năm 2014, với sự tham gia nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Kara. Sau sự ra đi của hai thành viên (Nicole & Jiyoung), chương trình đã được tạo ra để tìm một sự thay thế. Bảy người tham gia (Heo Young-Ji, Ahn Sojin, Jeon Somin, Kim Chaewon, Cho Shiyoon, Yoon Chaekyung và Yoo Ji) cạnh tranh cho cơ hội là thành viên mới tiếp theo Kara. Nó được phát sóng trên MBC Music từ 27 tháng năm 2014 vào thứ ba lúc 18:00. Ngày 1 tháng 7 năm 2014, Heo Youngji được tuyên bố là người chiến thắng của cuộc thi và là thành viên mới của Kara. Ngày 24 tháng 2 năm 2015 người tham gia Kara Project, Ahn Sojin đã được tìm thấy đã chết do tự tử sau một tháng khi DSP kết thúc hợp đồng với cô. Cô là thực tập sinh trong năm năm trước khi tham gia Kara Project.

Thí sinh

Kết quả

Tham khảo
"KARA releases teaser for the final contestant in search for new members". Allkpop

Liên kết ngoài
 Kara  - Official Website (Korean)

Phim truyền hình Hàn Quốc thập niên 2010
Chương trình truyền hình thực tế tại Hàn Quốc


title: Callionymiformes

text:
Callionymiformes là một danh pháp cấp bộ trong nhóm cá xương mà nếu được công nhận thì chứa 2 họ là Callionymidae và Draconettidae. Trong một số hệ thống phân loại hai họ này hợp thành phân bộ Callionymoidei của kiểu gộp nhóm rất rộng là bộ Perciformes.

Nelson (2016) công nhận bộ này nhưng nhiều tác giả sau đó cho rằng nếu Callionymiformes được công nhận như một bộ thì bộ Syngnathiformes trở thành cận ngành và vì thế tốt nhất là gộp Callionmyoidei như là một phân bộ trong bộ Syngnathiformes.

Các họ
Hai họ đặt trong Callionymiformes theo Nelson 2016 là:
 Callionymidae Bonaparte, 1831
 Draconettidae Jordan & Fowler, 1903

Tham khảo

Percomorphaceae


title: Gorua polita

text:
Gorua polita là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gorua


title: Liễu Nghị truyện

text:
Liễu Nghị truyện (), còn được biết đến với các tên gọi Liễu Nghị truyền thư (), Động Đình linh nhân truyện () hoặc Động Đình tình ký (), là một tác phẩm truyền kỳ của tác giả Lý Triều Uy, sáng tác khoảng triều Đường Cao Tông.

Lịch sử
Liễu Nghị truyện được coi là truyền thuyết xuất hiện sớm nhất tại Trung Hoa. Từ thời Đường mạt, truyện đã được lưu hành rộng rãi trong dân gian. Đến thời Tống, truyện được Thượng Trọng Hiền chuyển thể sang tạp kịch với nhan đề Động Đình hồ Liễu Nghị truyền thư. Liễu Nghị truyện do đó trở thành tích rất được ưa thích trong văn hóa diễn xướng Trung Hoa. Hàng loạt trứ tác ăn theo ra đời, Tống có Liễu Nghị đại thánh nhạc; Kim có Liễu Nghị truyền thư; Nguyên có Liễu Nghị Động Đình long nữ; Minh Thanh có Quất bồ ký, Long tiêu ký, Long cao ký, Thẩn trung lâu, Thừa long giai thoại. Trong đó, cho đến nay thì Liễu Nghị truyền thư (còn có tên Liễu Nghị kỳ duyên, Thủy tinh cung) vẫn được người Trung Hoa coi như là một kịch mục kinh điển của hí kịch. Từ năm 1952, vở kịch đã nhiều lần được dàn dựng bởi các đạo diễn khác nhau, số lần trình diễn hiện chưa thể thống kê hết được. Không những thế, tích này còn trở thành đề tài làm tranh khắc ván và thư họa thủy mặc. Ngày 17 tháng 7 năm 2004, Bưu cục Quốc gia Trung Quốc đã phát hành bộ tem Dân gian truyền thuyết - Liễu Nghị truyền thư, gồm bốn con tem với bốn hoạt cảnh Long nữ gửi thư, Thư gửi Động Đình, Cốt nhục đoàn tụ, Nghĩa trọng tình thâm.

Nội dung
Liễu Nghị là một sĩ tử thi trượt, trên đường về gặp một thiếu phụ chăn dê xinh đẹp nhưng dáng vẻ tiều tụy. Người ấy nói rằng mình là con gái của Long vương ở hồ Động Đình, vốn lấy con trai thứ của Kinh Xuyên, nhưng bị bạc đãi, bắt đi chăn dê, nên muốn nhờ Liễu Nghị chuyển thư đến cho cha để báo tình cảnh của mình. Liễu Nghị đem thư xuống Long cung. Em trai Động Đình là Tiền Đường giận quá nên giết con trai của Kinh Xuyên, cứu cháu về, rồi định gả cho Liễu Nghị. Nghị từ chối, xin về, được Long vương ban cho nhiều vàng bạc châu báu. Rốt cuộc Liễu Nghị đến Quảng Lăng lấy vợ, nhưng hễ lần nào thành hôn xong vợ cũng chết. Con gái Long vương thấy vậy bèn nhớ lại việc tao ngộ xưa, muốn báo đáp bèn hóa làm người con gái xinh đẹp mà kết hôn với Liễu Nghị. Sau hai vợ chồng đều thành tiên.

Nhận xét

Chuẩn tấu những lời của sử quan, vua Nguyễn Dực Tôn đã nhận định đây là những "câu truyện đề cập đến ma trâu, thần rắn, hoang đường không có chuẩn tắc" và kiên quyết loại Kinh Dương và Lạc Long ra khỏi chính sử bằng cách đưa xuống phụ chú dưới niên kỷ Hùng vương, để "cho hợp với cái nghĩa lấy nghi truyền nghi".

Xem thêm
 Hồng Bàng thị truyện

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kinh Dương vương - ông là ai ?  - Trần Trọng Dương // Tia Sáng, 06.09.2013, 03:42 (GMT+7)
 Hồng Bàng thị truyện như một truyền thống được kiến tạo của người Việt Nam thời trung đại

Tác phẩm tiểu sử
Văn học nhà Đường


title: Ioannes Zonaras

text:
Ioannes Zonaras (, Iōánnēs Zōnarâs; ? – ?) là nhà biên niên sử và nhà thần học Đông La Mã sống ở Constantinopolis. Dưới thời Hoàng đế Alexios I Komnenos ông từng giữ chức trưởng quan tư pháp và thư ký riêng (protasēkrētis) cho hoàng đế, nhưng sau cái chết của Alexios, ông đã từ quan lui về ẩn cư tại tu viện St Glykeria, sống nốt quãng đời còn lại để chú tâm vào việc viết sách.

Tác phẩm
Tác phẩm quan trọng nhất của ông có nhan đề Trích đoạn Lịch sử (, ), gồm 18 quyển, kéo dài từ sự kiện Chúa sáng tạo ra thế giới cho đến cái chết của Alexios (1118). Phần trước đó phần lớn lấy từ Josephus; về lịch sử La Mã thì ông chủ yếu dựa theo Cassius Dio cho tới đầu thế kỷ thứ ba. Giới học giả đương đại đặc biệt quan tâm đến câu chuyện của ông về thế kỷ thứ ba và thứ tư, phụ thuộc vào nguồn sử liệu, nay đã thất truyền, mà người ta hay tranh cãi gay gắt về bản chất của nó. Trọng tâm của cuộc tranh luận này là công trình của Bruno Bleckmann, mà những tranh luận như vậy có xu hướng được giới học giả lục địa ủng hộ nhưng bị giới học giả nói tiếng Anh phản đối một phần. Bản dịch tiếng Anh của những phần quan trọng này gần đây đã được xuất bản: Thomas Banchich and Eugene Lane, The History of Zonaras from Alexander Severus to the Death of Theodosius the Great (Routledge 2009). Phần nguyên bản chính yếu trong bộ sử của Zonaras là đoạn nói về thời trị vì của Alexios Komnenos, người mà ông chỉ trích vì lợi ích dành cho các thành viên trong gia tộc của hoàng đế, đã được Alexios giao lại đống điền sản to lớn và các chức vụ quan trọng. Nikitas Akominatos đã kế tục bộ sử này.

Các tác phẩm khác viết về Giáo hội đều được gán cho Zonaras — những bình phẩm về các Đức Cha và những bài thơ của Gregory xứ Nazianzus; tiểu sử các Thánh; và một bài luận về Điều lệ các Tông Đồ— và không có lý do gì để nghi ngờ sự chân thật của chúng. Tuy vậy, bộ từ điển được lưu truyền dưới tên ông (bản do J. A. H. Tittmann biên tập năm 1808) có lẽ là tác phẩm của một người nào đó tên là Antonius Monachus (Stein's Herodotus, ii. 479 f).

Sự lên án lần đầu tiên về bộ môn cờ vua của Giáo hội Chính thống phương Đông đã được Zonaras thuật lại. Đó là trong thời gian đi tu tại tu viện Mt. Athos rằng ông đã viết những lời bình luận của mình về các quy tắc của Giáo hội phương Đông. Danh sách các quy tắc ban đầu được gọi là Điều lệ các Tông Đồ yêu cầu cả giáo sĩ và giáo dân phải từ bỏ việc sử dụng xúc xắc (Nghị định 50). Zonaras mong muốn giáo sĩ và giáo dân nên bỏ chơi cờ vua. Zonaras, khi giải thích về Nghị định 50, đã viết, "Do một số các giám mục và tu sĩ đã xa rời đức hạnh và chơi cờ vua (zatikron) hoặc xúc xắc hay uống quá chén, Quy định bắt buộc những chuyện như vậy phải ngưng ngay hoặc bị đuổi cổ ra khỏi đây; và nếu một vị giám mục, người cao tuổi, phó tế, phó trợ tế, độc giả hoặc ca sĩ không dừng lại được thì sẽ bị trục xuất: và nếu giáo dân chơi cờ và say rượu, họ sẽ bị khai trừ."

Một trong số các tác phẩm của Zonaras là những cuộc chinh phạt của Hoàng đế Basileios II ở Trung Đông và Châu Phi từ năm 990 đến năm 1001, mô tả trận đánh ở Antiochia Damascus và Baghdad. Ông phân tích kỹ lưỡng cuộc hành binh của đại quân Đông La Mã tới Jerusalem và Antiochia.

Chú thích

Tham khảo

 Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, William Smith, ed., Little, Brown and Company, Boston (1849), vol. III, p. 1331 ("Joannes Zonaras").
 Harper's Dictionary of Classical Literature and Antiquities, Harry Thurston Peck, ed. (Second Edition, 1897), p. 1684 ("Ioannes Zonaras").
 Oxford Classical Dictionary, N. G. L. Hammond and H. H. Scullard, eds., Clarendon Press, Oxford (Second Edition, 1970), p. 1147 ("Johannes Zonaras").

Liên kết ngoài
Raw Greek OCR of Dindorf's Teubner edition of Zonaras' Epitome Historion at the Lace project of Mount Allison University:  vol. 1 , vol. 2 , vol. 3 , vol. 4 , vol. 5 , vol. 6
Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes
Epitome Historion in Greek at the Open Library

Nhà sử học Đông La Mã
Nhà thần học Đông La Mã
Nhà văn thế kỷ 12
Nhà sử học thế kỷ 12
Người Đông La Mã thế kỷ 12
Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ
Quan chức thời Alexios I Komnenos
Nhà biên niên sử Đông La Mã


title: Gà tây đen

text:
Gà tây đen hay gà tây đen Tây Ban Nha hay gà tây đen Norfolk Black là một giống gà tây nhà được phát triển ở châu Âu khi những cuộc chinh phạt châu Mỹ của người Tây Ban Nha thành công, họ đã đưa giống gà này về châu Âu và đưa lên Bắc Mỹ.

Đặc điểm
Người ta gọi chúng là gà tây đen vì trên thân chúng có sắc lông màu đen nhiều hơn sắc lông trắng. Lông trắng chỉ điểm xuyến ở rìa cánh và rìa đuôi. Gà tây đen thường được nhiều nơi chọn nuôi do chúng có khối lượng cơ thể lớn, con trống có thể nặng đến 12 kg, và mái cũng cân nặng 7–8 kg. Giống gà tây lông đen đang nuôi tại một số nước do đã lai tạp nên sức nặng của gà tây trống chỉ khoảng 7–8 kg và gà mái khoảng 3,5 kg.

Giống gà tây đen có sức đề kháng mạnh hơn những giống gà tây nuôi khác, nhất là giống trắng, nên dễ nuôi hơn, tỷ lệ nuôi sống cao hơn so với vài giống khác trong giai đoạn gà con nhỏ tháng tuổi. Sản lượng trứng trong mùa đạt từ 60 đến 70 trứng. Trứng có màu trắng ngày điểm nâu nhạt. Giống này siêng ấp và nuôi con giỏi nên được nhiều người chọn nuôi.

Gà Tây của Việt Nam thường có màu lông đen tím một số ít có màu lông hoa mơ. Đầu trụi được phủ một lớp da sần sùi và mềm, mỏ to vừa phải, có màng chun và yếm phát triển, đặc biệt con trống có lông đuôi và cánh dài xòe, bị pha tạp khác nhau, năng suất thịt trứng đều thấp so với giống của nước ngoài. Gà có bản năng đòi ấp cao. Khối lượng cơ thể ở tuổi trưởng thành của con mái là 3,0-5,0 kg, của con trống 6,0-7,0 kg. Sản lượng trứng 80-90 quả/mái/năm. Khối lượng trứng bình quân 60–70 gam. Tuổi đẻ trứng đầu tiên 220-240 ngày. Tỉ lệ ấp nở đạt 60-70%. Trứng có vỏ màu trắng đục, hay xanh nhạt và có các đốm đen.

Tham khảo

Giống gà tây


title: Ondskan (phim)

text:
Ondskan () là một bộ phim điện ảnh chính kịch của Thụy Điển được công chiếu tại các rạp phim ở Thụy Điển vào ngày 26 tháng 9 năm 2003, do Mikael Håfström làm đạo diễn, dựa trên cuốn tiểu thuyết bán tự truyện cùng tên của Jan Guillou từ năm 1981. Phim có sự tham gia diễn xuất của Andreas Wilson, Henrik Lundström và Gustaf Skarsgård. Bộ phim lấy bối cảnh tại một trường nội trú tư thục vào cuối thập niên 1950 với trọng tâm là đề tài bạo lực học đường.

Bộ phim đã nhận được đề cử giải Oscar cho Phim ngoại ngữ xuất sắc nhất tại lễ trao giải Oscar lần thứ 76. Tác phẩm còn đoạt ba giải Guldbagge của Thụy Điển, tính cả Phim xuất sắc nhất.

Nội dung
Năm 1958, cậu nhóc 15 tuổi Erik Ponti sống cùng mẹ và người cha dượng tàn ác ở Stockholm. Ở nhà, cha dượng đánh cậu mỗi ngày sau bữa tối. Người mẹ dễ sai bảo của cậu buộc phải lờ đi bản chất ác dâm của chồng và để cho bạo lực tiếp diễn, do bà sợ phải can thiệp và thay vào đó chơi dương cầm để tránh nghe thấy tiếng ồn của vụ bạo hành. Ở trường, Erik rất bạo lực và thường xuyên đánh nhau, do cậu bị nuôi dạy bạo lực từ nhỏ. Sau một vụ ẩu đả chiến đặc biệt ác liệt, Erik bị đuổi học. Hiệu trưởng nhận xét cậu là xấu xa và cáo buộc cậu là cái ác thuần túy. Nhằm mang đến cho con trai mình một khởi đầu mới và cơ hội cuối để hoàn thành việc học, mẹ cậu đã bán một số đồ gia truyền có giá trị của mình và gửi Erik đến một trường nội trú giàu có.

Sau khi đến Stjärnsberg nhận ra trường nội trú là cơ hội cuối cùng để đạt được Sixth Form, Erik cố quên đi xu hướng bạo lực của mình. Tại ngôi trường danh giá, 12 thành viên của Sixth Form lập nên Hội học sinh. Họ áp đặt một luật ác độc lên trường học và trừng phạt bằng thể chất và tâm lý với những học sinh không vâng lời; hành vi này hoàn toàn bị các nhân viên của trường phớt lờ, họ lựa chọn để học sinh tự quản lý hành vi của nhau. Khi Erik từ chối tuân theo những yêu cầu lố bịch của hai thành viên Hội học sinh là Silverhielm và Dahlén, cậu trở thành mục tiêu bị bắt nạt không ngừng. Việc cậu từ chối hạ thấp bản thân bằng cách tuân theo những hình phạt nhục nhã của họ làm cậu bị phạt nhiều lần vào cuối tuần. Erik kết bạn với người bạn cùng phòng trí thức Pierre, cậu này cố sống thầm lặng để tránh bị bắt nạt.

Trong lúc đang ở trong nhà bếp của trường vào một ngày cuối tuần, sau một ngày lao động đặc biệt mệt mỏi, Erik gặp Marja, một nhân viên quán cà phê xinh đẹp có thị thực lao động từ Phần Lan. Cả hai bắt đầu quan hệ tình cảm khi Marja ngưỡng mộ tính cách kiên cường và chính trực của Erik. Trong khi đó, Erik đăng ký tham gia đội bơi lội. Một trận đấu bơi lội sắp diễn ra và Erik quyết tâm giành chức vô địch, nhưng cậu sớm nhận ra rằng để vô địch, cậu phải đánh bại đương kim vô địch của trường - con trai nhà tài trợ nổi bật nhất cho trường. Cậu biết rằng việc vô địch sẽ biến cậu trở thành mục tiêu bị bắt nạt hơn bao giờ hết, nhưng vị huấn luyện viên bơi lội công bằng và tận tâm cam đoan với cậu rằng đó là vấn đề danh dự và cậu không được thua. Rồi Erik giành chức vô địch, phá một số kỷ lục của trường và làm bẽ mặt một số thành viên của Sixth Form, và chúng đành mỉa mai vỗ tay khi thành tích của cậu được huấn luyện viên bơi lội công bố.

Nhân dịp nghỉ Giáng Sinh, Erik ghé về thăm nhà. Cha dượng đánh đập cậu không thương tiếc, trong khi mẹ anh chơi đàn dương cầm để lấp đi âm thanh của cây gậy. Khi cậu trở lại trường học, hội học sinh bắt đầu nhắm vào Pierre, người bạn tri thức của Erik. Pierre không chịu phản kháng. Đau đớn khi thấy bạn mình bị sỉ nhục, Erik rời đội bơi vì tin rằng điều này sẽ cứu bạn mình khỏi bị liên tục bắt nạt. Nhưng điều đó dường như chưa đủ. Một lúc sau, Erik được gọi đến phòng của chủ tịch hội đồng là Silverhielm. Ở đó, Pierre bị bắt lột quần áo còn Dahlén dọa sẽ châm điếu thuốc vào ngực cậu ấy, nhưng thay vào đó, Erik đã tình nguyện thay bạn mình và kiên cường chịu đựng cơn đau. Ngày hôm sau, Pierre được thách đấu với hội học sinh. Cậu ấy bị đánh đập dã man nhưng không tuân theo yêu cầu của họ.

Ngày hôm sau, Erik bị phục kích trên đường đi bộ trở về từ nơi giam giữ. Họ trói cậu xô xuống đất và đổ nước sôi lên người cậu, rồi đổ nước lạnh và định để cậu chết cóng ngoài trời. Tuy nhiên, cậu được Marja giải cứu. Cả hai ngủ cùng nhau và Erik trở về phòng thì thấy Pierre đã rời trường. Erik, cay đắng và chán nản, thách đấu Dahlén và von Schenken. Cậu nhanh chóng đánh bại cả hai, rồi đi tìm Marja, nhưng biết tin cô đã rời đi Phần Lan sau khi bị sa thải không rõ lý do.

Hiệu trưởng Silverhielm lấy được một bức thư tình mà Marja gửi cho Erik, dẫn đến việc Erik bị đuổi học vì có quan hệ tình dục với một nhân viên trong trường. Erik lùng sục và tìm ra Silverhielm trong rừng để trả thù và dọa sẽ giết cậu ta. Silverhielm quỳ gối cầu xin tha mạng sau khi sợ hãi đến phát khóc và nôn mửa, thì Erik thấy mình sắp bộc lộ xu hướng bạo lực nên đã kiềm chế và cam đoan với Silverhielm rằng cậu sẽ không giết cậu ta vì hai người không giống nhau. Erik trở lại trường với người bạn của gia đình mẹ cậu, một vị luật sư tên Ekengren. Ekengren đối mặt với hiệu trưởng và cho rằng việc nhà trường đoạt lấy bức thư của Marja là vi phạm nghiêm trọng luật bí mật thư từ của Thụy Điển và dọa công bố văn hóa coi thường luật pháp cũng như sự cố tình phớt lờ của hiệu trưởng và các nhân viên khác trong trường. Sau đó Erik được bỏ đình chỉ và đi học trở lại, nhận lại bức thư từ Marja và được phép kết thúc học kỳ cuối trong hòa bình tương đối.

Năm học kết thúc, Erik trở về nhà và thấy mẹ cậu bị cha dượng đánh đập. Cha dượng cố đánh cậu một lần nữa, nhưng Erik cảnh báo ông ta rằng mọi chuyện đã kết thúc. Cậu nói với mẹ mình (lúc ấy bị sốc) rằng đây là lần cuối cùng gia đình xảy ra bạo lực và tự đóng cửa sau lưng mình, khi cậu chuẩn bị đáp trả cho nhiều năm bị cha dượng bạo hành và đánh đập. Người cha dượng vĩnh viễn rời khỏi gia đình và bị giết trong bệnh viện. Erik làm hòa với Pierre khi cậu bạn chuẩn bị đến Geneva để tiếp tục con đường học vấn của mình, rồi Erik bắt đầu liên lạc với Marja, lên kế hoạch xây dựng gia đình và thực hiện ước mơ trở thành luật sư.

Phân vai

Sản xuất
Dựa trên một trong những cuốn sách bán chạy nhất của Thụy Điển thời hiện đại, đã có những bàn luận về việc chuyển thể thành phim trong nhiều năm (kể cả một số lần thất bại), trước khi Mikael Håfström được mời làm đạo diễn bộ phim. Ban đầu dự án được thai nghén thành một bộ phim truyền hình dài tập, nhưng Håfström thấy mình chưa sẵn sàng cho một quá trình sản xuất dài kì như vậy. Thay vào đó, anh đã đợi vài năm và cuối cùng thuyết phục được các nhà sản xuất biến nó thành phim điện ảnh. Håfström đã mời Hans Gunnarsson (một đồng nghiệp anh từng làm việc cùng) làm đồng tác giả kịch bản, và quá trình sáng tác cũng như lên kinh phí được tiến hành nhanh chóng. Kinh phí bộ phim là 20 triệu krona Thụy Điển.

Việc tuyển chọn diễn viên phụ diễn ra mà không gặp bất kỳ khó khăn đáng kể nào, song mặc dù đã có hơn 120 ứng viên đi thử vai, nhưng đoàn phim vẫn chưa tìm được diễn viên chính khi chỉ còn hai tuần nữa là bộ phim bấm máy ghi hình. Cuối cùng, đạo diễn lựa chọn Andreas Wilson, một nam người mẫu trẻ với kinh nghiệm diễn xuất rất hạn chế mà ông từng gặp lướt qua tại một bữa tiệc sinh nhật. Håfström đã liên lạc với những người mà ông biết từng tham gia bữa tiệc để lấy số điện thoại của Wilson, sau đó ông gọi cho anh và mời anh đến. Håfström ngay lập tức chắc chắn rằng mình đã tìm đúng người, và sau một vài cuộc kiểm tra thể chất, Wilson đã được giao vai diễn này. Trước khi bắt đầu ghi hình, Wilson đã được tập luyện bơi lội để học cách bơi trườn sấp theo những vận động viên bơi lội ở thập niên 1950.

Quá trình quay phim mất 30 ngày để hoàn thành, từ đầu tháng 10 đến tháng 11 năm 2002. Ngôi trường Stjärnsberg trong phim dựa trên trường nội trú Solbacka, ngôi trường có thật mà tác giả tiểu thuyết theo học. Trường bị đóng cửa năm 1973. Tòa nhà gốc của Solbacka vẫn tồn tại và hoạt động thành một trung tâm giải trí cho các vận động viên chơi golf, nhưng đã được cải tạo đến mức đạo diễn cảm thấy nó không thể được sử dụng làm địa điểm quay phim đáng tin cậy. Thay vào đó, hầu hết các cảnh quay bên ngoài được thực hiện xung quanh Nhà Görväln ở Jakobsberg, phía bắc Stockholm. Khu ăn uống trong phim được xây dựng trong một studio như một bản sao nhà ăn gốc của trường học, dựa trên những bức ảnh từ thời đó. Các cảnh quay ở hồ bơi được ghi hình tại trường Gubbängsskolan ở phía nam Stockholm.

Các bài hát có mặt trong phim gồm có "Stupid Cupid" của Neil Sedaka, "The Great Pretender" của The Platters, "Weisser Halunder" của Inger Berggren và "Peggy Sue" của Buddy Holly & The Crickets.

Phát hành
Bộ phim lần đầu được trình chiếu cho những khách hàng tiềm năng tại Thị trường phim Marché của Liên hoan phim Cannes năm 2003. Buổi chiếu đầu tiên trước khán giả của phim là tại Liên hoan phim quốc tế Toronto vào tháng 9 cùng năm. Buổi ra mắt phim tại Thụy Điển diễn ra vào ngày 26 tháng 9. Ondskan đã gặt hái thành công lớn về mặt thương mại ở Thụy Điển với tổng số 959.223 lượt vé bán ra. Ngày 24 tháng 6 năm 2005, tác phẩm được phát hành tại Vương quốc Anh và vào ngày 10 tháng 3 năm 2006 dưới dạng phát hành hạn chế tại Hoa Kỳ.

Đón nhận

Đánh giá chuyên môn
Ondskan nhận được 68% lượng tán đồng trên trang web tổng hợp đánh giá Rotten Tomatoes, dựa trên 38 bài đánh giá và đạt điểm trung bình là 6,53/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí: "Những nỗ lực của Evil nhằm giải mã nguyên nhân và hậu quả của bạo lực không phải lúc nào cũng thành công, nhưng kết quả của cái kết được dàn dựng tốt vẫn có tác động đáng lo ngại. Metacritic thì chấm bộ phim số điểm trung bình là 61/100, dựa trên 15 nhà phê bình, thể hiện "các bài đánh giá nhìn chung là ổn".

Giải thưởng
Bộ phim đã được Thụy Điển gửi đi tranh giải Oscar cho Phim ngoại ngữ xuất sắc nhất tại lễ trao giải Oscar lần thứ 76. Ngày 27 tháng 1 năm 2004, có thông báo rằng phim đã lọt vào 5 đề cử chung cuộc. Jan Guillou không thể tham dự lễ trao giải vì không nhận được vé. Tại giải Guldbagge của Thụy Điển, phim nhận được 7 đề cử và thắng ba giải: Phim xuất sắc nhất, Quay phim xuất sắc nhất và Thiết kế sản xuất xuất sắc nhất. Các hạng mục mà phim thất cử là Đạo diễn xuất sắc nhất, Kịch bản xuất sắc nhất, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất cho Wilson và Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất cho Gustaf Skarsgård.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim năm 2003
Phim Thụy Điển thập niên 2000
Phim chính kịch năm 2003
Phim đoạt giải Guldbagge
Phim lấy bối cảnh ở trường nội trú
Phim tiếng Thụy Điển thập niên 2000
Phim chính kịch Thụy Điển
Phim dựa trên tiểu tuyết Thụy Điển
Phim về bạo lực học đường


title: Danh sách cầu thủ tham dự Cúp bóng đá châu Phi 2004

text:
Dưới đây là danh sách các đội hình thi đấu tại Cúp bóng đá châu Phi 2004.

Bảng A

Huấn luyện viên:  Mick Wadsworth

Huấn luyện viên:  Michel Dussuyer

Huấn luyện viên:  Ratomir Dujković

Huấn luyện viên:  Roger Lemerre

Bảng B

Huấn luyện viên:  Jean-Paul Rabier

Huấn luyện viên: Jacob Mulee

Since participation in CAN 2004, the Kenyan goalkeepers received traditional numbers 1, 13 and 22.

Huấn luyện viên:  Henri Stambouli

Huấn luyện viên:  Guy Stéphan

Bảng C

Huấn luyện viên: Rabah Saadane
|

Huấn luyện viên:  Winfried Schafer

Huấn luyện viên: Mohsen Saleh

Huấn luyện viên: Sunday Marimo

Bảng D

Huấn luyện viên:  Cecil Jones Attuquayefio

Huấn luyện viên: Badou Zaki

Huấn luyện viên: Christian Chukwu

Huấn luyện viên: April Phumo

Tham khảo
 RSSSF
 Cafonline(  2009-05-14)
 Group A(  2009-05-14)
 Group B
 Group D

Đội hình Cúp bóng đá châu Phi


title: Leah Williamson

text:
Leah Cathrine Williamson (sinh ngày 29 tháng 3 năm 1997) là một cầu thủ bóng đá người Anh hiện đang thi đấu cho câu lạc bộ Arsenal và là đội trưởng của đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Anh. Cô là một cầu thủ linh hoạt khi có thể chơi  ở cả vị trí tiền vệ và trung vệ. Từ khi bắt đầu thi đấu chuyên nghiệp, cô chỉ gắn bó với một câu lạc bộ duy nhất.

Sự nghiệp quốc tế
Williamson đã thi đấu cho nhiều cấp độ trẻ của đội tuyển Anh từ năm 2010. Cô là đội trưởng của đội tuyển U-17 tham dự giải vô địch bóng đá nữ U-17 châu Âu 2014. Đội xếp thứ 4 chung cuộc sau khi để thua U-17 Ý ở loạt sút luân lưu. Cô cũng nằm trong đội hình U-20 tham dự giải vô địch bóng đá nữ U-20 thế giới 2014. Tuy nhiên, đội không thể vào tứ kết khi không giành được bất cứ chiến thắng nào ở vòng bảng.

Vào tháng 11 năm 2017, Williamson được gọi lên đội tuyển quốc gia Anh. Cô ra mắt đội tuyển vào ngày 8 tháng 6 năm 2018 trong trận đấu với Nga.

Williamson đã cùng đội tuyển Anh vô địch SheBelieves Cup 2019 sau chiến thắng 3–0 trong trận chung kết với Nhật Bản.

Leah Williamson đã được chọn tham dự giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2019. Cô có màn ra mắt ở World Cup khi vào sân từ ghế dự bị trong trận đấu với Cameroon vào ngày 23 tháng 6 năm 2019.

Williamson ghi bàn thắng quốc tế đầu tiên vào ngày 12 tháng 11 năm 2019, ấn định chiến thắng 3–2 cho Anh trong trận giao hữu với Cộng hòa Séc.

Vào ngày 5 tháng 4 năm 2022, Williamson được thông báo là đội trưởng chính thức của đội tuyển Anh. Sau đó, cô được triệu tập vào đội hình tham dự giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2022, với vai trò đội trưởng. Cô đã đeo băng đội trưởng lục sắc xuyên suốt giải đấu để thể hiện sự ủng hộ với quyền LGBT.

Vào ngày 31 tháng 7 năm 2022, Williamson và các đồng đội đã giành chiến thắng trước đội tuyển Đức trong trận chung kết Euro với tỉ số 2–1 sau hiệp phụ. Cô trở thành đội trưởng đầu tiên của Anh dẫn dắt đội đạt được một danh hiệu lớn sau 56 năm.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ
.

Đội tuyển quốc gia

Tham khảo

Liên kết ngoài
Leah Williamson tại Arsenal Ladies
Leah Williamson tại The Football Association

Sinh năm 1997
Nhân vật còn sống
Tiền vệ bóng đá nữ


title: Agrypon flexorium

text:
Agrypon flexorium là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Agrypon


title: Menophra trilineata

text:
Menophra trilineata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Menophra


title: Lithophane lucida

text:
Lithophane lucida là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lithophane


title: Nậm So

text:
Nậm So là một phụ lưu của Nậm Na trong lưu vực sông Đà, chảy ở huyện Phong Thổ và Tam Đường, tỉnh Lai Châu, Việt Nam .

Nậm So dài 50 km, diện tích lưu vực 770 km², mã sông là "02 02 63 26 03".

Dòng chảy
Nậm So bắt nguồn từ vùng núi thị trấn Tam Đường huyện Tam Đường, chảy về hướng tây bắc qua xã Thèn Sín .

Tại xã Nậm Xe huyện Phong Thổ, Nậm So hợp lưu với dòng Nậm Xe chảy từ phía đông tới. Tại đây sông đổi hướng chảy gần tây.

Tới thung lũng ở xã Mường So thì hợp lưu với dòng Nậm Lùm chảy từ các xã Khổng Lào và Bản Lang từ phía đông bắc đến.

Tại xã Mường So dòng Nậm So chảy uốn cong, từ hướng tây nam sang tây bắc rồi chính tây, đến bản Pa So thì đổ vào Nậm Na.

Thủy điện
Năm 2019 có dự án Thủy điện Nậm So với 2 bậc.
 Thủy điện Nậm So 1 công suất lắp máy 12 MW, xây dựng trên vùng đất xã Thèn Sin huyện Tam Đường.
 Thủy điện Nậm So 2 công suất lắp máy 18 MW, xây dựng trên vùng đất xã Nậm Xe, Mường So huyện Phong Thổ.

Chỉ dẫn

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hệ thống sông Hồng
Sông tại Lai Châu


title: Aethaloperca rogaa

text:
Cá mú miệng đỏ, cá mú nâu thẫm hay cá mú san (danh pháp khoa học: Aethaloperca rogaa) là loài cá biển duy nhất thuộc chi Aethaloperca trong họ Cá mú. Loài này được Peter Forsskål (1732-1763) mô tả lần đầu tiên dưới danh pháp Perca rogaa trong sách Descriptiones animalium: avium, amphibiorum, piscium, insectorum, vermium; quae in itinere orientali observavit Petrus Forskål (Mô tả động vật: chim, lưỡng cư, cá, côn trùng, giun; Quan sát của Peter Forsskål trên đường đến phương đông) và năm 1775 được Carsten Niebuhr biên tập và phát hành. Một số nghiên cứu năm 2007 và năm 2014, loài này được gộp vào chi Cephalopholis.

Phân bố và môi trường sống
A. rogaa có phạm vi phân bố rộng khắp ở vùng biển Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương. Chúng được tìm thấy từ Biển Đỏ và vịnh Ba Tư, men dọc theo bờ biển Đông Phi trải dài xuống đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và các nhóm đảo xung quanh; băng qua các nhỏm ở trung tâm Ấn Độ Dương, về phía đông đến khắp Đông Nam Á và tận đến quần đảo Phoenix; phía bắc đến Nam Honshu, Nhật Bản. A. rogaa sinh sống xung quanh các rạn san hô ven bờ và trong đầm phá, thường ở khu vực đáy bùn hoặc gần các hang động; độ sâu được ghi nhận là khoảng 60 m trở lại.

Mô tả
A. rogaa trưởng thành đạt kích thước khoảng 60 cm. Thân của nó có màu nâu đen, đôi khi có phủ một lớp màu cam. Mõm có màu hồng nhạt đến đỏ thẫm. Bụng có một sọc màu nhạt. Cá con có viền trắng rộng trên vây đuôi và hẹp trên các vây còn lại. Cá con A. rogaa giống các loài cá thần tiên thuộc chi Centropyge.

Số gai ở vây lưng: 9; Số vây tia mềm ở vây lưng: 17 - 18; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số vây tia mềm ở vây hậu môn: 8 - 9; Số vây tia mềm ở vây ngực: 17 - 18.

Thức ăn của A. rogaa là những loài cá nhỏ (bao gồm cả cá sóc vây đơn thuộc chi Pempheris), tôm chân miệng và động vật giáp xác khác. A. rogaa sinh sản trong suốt cả năm.

A. rogaa được đánh bắt để làm ngành thực phẩm.

Xem thêm
 Margaret M. Smith, Phillip C. Heemstra (2012), Smiths’ Sea Fishes, Nhà xuất bản Springer Science & Business Media, tr.516 ISBN 978-3642828584
 John E. Randall (1995), Coastal Fishes of Oman, Nhà xuất bản University of Hawaii Press, tr.125 ISBN 9780824818081

Chú thích

R
Động vật được mô tả năm 1775


title: Kiểu dữ liệu Boolean

text:
Trong khoa học máy tính,  kiểu dữ liệu Boolean (tiếng Anh: Boolean data type) là một kiểu dữ liệu có một trong hai giá trị cụ thể (thường được kí hiệu là đúng (true) và sai (false)), nhằm đại diện cho hai giá trị thật (truth value) của logic và đại số Boolean. Nó được đặt theo tên của George Boole, là người đầu tiên định nghĩa một hệ thống logic đại số vào giữa thế kỷ 19. Kiểu dữ liệu Boolean chủ yếu được gắn với các câu lệnh điều kiện, cho phép các hành động khác nhau bằng cách thay đổi luồng điều khiển tùy thuộc vào điều kiện Boolean do lập trình viên chỉ định là đúng hay sai. Nó là trường hợp đặc biệt của kiểu dữ liệu logic tổng quát hơn (xem logic xác suất)—logic không nhất thiết phải luôn là Boolean.

Tổng quát
Trong các ngôn ngữ lập trình hỗ trợ sẵn kiểu dữ liệu Boolean, như Pascal và Java, toán tử so sánh (comparison operator) như > và ≠ thường được định nghĩa để trả về giá trị Boolean. Các câu lệnh điều kiện và lặp có thể được định nghĩa để kiểu tra các biểu thức có giá trị kiểu Boolean.

Các ngôn ngữ không có kiểu dữ liệu Boolean rõ ràng, như C90 và Lisp, vẫn có thể biểu diễn các giá trị thật bằng các kiểu dữ liệu khác. Common Lisp dùng một danh sách trống cho sai (false), và các giá trị khác cho đúng (true). Ngôn ngữ lập trình C thì dùng một kiểu số nguyên, trong đó các biểu thức quan hệ như i > j và biểu thức logic được kết nối bởi && và || được định nghĩa có giá trị 1 nếu đúng và 0 nếu sai, trong khi các phần kiểu tra của if, while, for, etc., xem các giá trị khác 0 là đúng. Thật vậy, một biến Boolean có thể được coi (và hiện thực) như là một giá trị số với một (bit) chữ số nhị phân mà chỉ có thể lưu được hai giá trị. Cách hiện thực của Boolean trong máy tính có thể được biểu diễn như là mộttừ (word) đầy đủ, thay vì một bit; điều này thường là do các máy tính truyền tải các khối thông tin.

Tham khảo

Kiểu dữ liệu
Kiểu dữ liệu cơ bản


title: Sân vận động Krestovsky

text:
Sân vận động Krestovsky, được gọi là Gazprom Arena vì lý do tài trợ (), là một sân vận động có mái che có thể thu vào với mặt sân có thể thu vào nằm ở phía tây của Đảo Krestovsky ở Sankt-Peterburg, Nga. Đây là sân nhà của F.K. Zenit Sankt Peterburg. Sân vận động được khánh thành vào năm 2017 để tổ chức Cúp Liên đoàn các châu lục. Sân được gọi là Sân vận động Saint Petersburg trong Cúp Liên đoàn các châu lục 2017, Giải vô địch bóng đá thế giới 2018và Giải vô địch bóng đá châu Âu 2020.

Tổng quan
Sân vận động được xây dựng như một trong những địa điểm tổ chức Giải vô địch bóng đá thế giới 2018. Cuộc thi giữa các dự án kiến trúc đã giành chiến thắng trong tác phẩm "Con tàu vũ trụ" của Kurokawa Kisho. Thiết kế của sân vận động là một phiên bản sửa đổi và phóng to của Sân vận động Toyota ở Thành phố Toyota, Nhật Bản, cũng được thiết kế bởi Kurokawa. Sân vận động được xây dựng trên vị trí mà Sân vận động Kirov trước đây từng được xây trước khi bị phá bỏ. Sức chứa 56.196 chỗ ngồi đã được tăng lên 68.000 chỗ ngồi cho World Cup. Sân cũng có 104 hộp bầu trời được thiết kế sang trọng.

Năm 2005, quy hoạch của sân vận động bắt đầu. Công việc xây dựng ban đầu bắt đầu vào năm 2008.

Vào tháng 1 năm 2009, The St. Petersburg Times đưa tin rằng dự án hiện được tài trợ bởi chính quyền thành phố St Petersburg, với việc Gazprom chuyển sang xây dựng một dự án nhà chọc trời riêng biệt. Tòa thị chính phải vào cuộc sau khi Gazprom từ chối đầu tư thêm tiền vào việc xây dựng sân vận động. Trước khi sân vận động được đặt tên là Sankt-Peterburg vào tháng 10 năm 2015, sân được biết đến với các tên gọi là Zenit Arena, Gazprom Arena và Piter Arena.

Vào ngày 25 tháng 7 năm 2016, tổng thầu Inzhtransstroy-Spb, đã đưa ra một tuyên bố rằng chính quyền thành phố đã không thanh toán được 1 tỷ rúp (15,8 triệu đô la theo tỷ giá hối đoái hiện tại) và đã ngừng công việc. Ngày hôm sau hợp đồng bị chấm dứt. Vào ngày 1 tháng 8, có báo cáo về gió làm hư hại các bộ phận của lớp vỏ kim loại, và lũ lụt.

Cuối tháng 8 năm 2016, tổng thầu mới là Metrostroy lại tiếp tục thi công trên công trường.

Vào tháng 4 năm 2017, công việc xây dựng sân vận động đã được hoàn thành. Tổng chi phí xây dựng của sân vận động lên tới 24 tỷ rúp. Trận đấu chính thức đầu tiên được tổ chức tại sân vận động là trận đấu ở Giải bóng đá Ngoại hạng Nga giữa F.K. Zenit Sankt Peterburg và FC Ural vào ngày 22 tháng 4 năm 2017. Branislav Ivanović đã ghi bàn thắng đầu tiên trong lịch sử của sân vận động.

Vào ngày 17 tháng 6 năm 2017, trận đấu đầu tiên của Cúp Liên đoàn các châu lục 2017 được tổ chức trên sân vận động với trận đấu bảng A giữa chủ nhà Nga và New Zealand.

Vào ngày 2 tháng 7 năm 2017, trận chung kết Cúp Liên đoàn các châu lục 2017 được tổ chức tại sân vận động giữa Chile và Đức, trở thành trận đấu có nhiều khán giả nhất giải đấu và cũng lập kỷ lục về lượng khán giả đến sân.

Vào ngày 15 tháng 2 năm 2018, chính quyền Sankt-Peterburg đã ký hợp đồng về quyền và sử dụng sân vận động với Zenit Arena LLC, công ty con của câu lạc bộ bóng đá Zenit.

Vào ngày 16 tháng 12 năm 2018, sân vận động đã tổ chức trận đấu khúc côn cầu Channel One Cup giữa Nga và Phần Lan. Nga giành chiến thắng với tỉ số 5–0. 81.000 khán giả đã theo dõi trận đấu, lập kỷ lục khán giả của một trận đấu khúc côn cầu trên băng ở Nga và châu Âu.

Vào ngày 2 tháng 8 năm 2019, Rammstein đã biểu diễn một buổi hòa nhạc trong chuyến lưu diễn Euro-Stadion-Tour tại sân vận động này.

Cúp Liên đoàn các châu lục 2017

Giải vô địch bóng đá thế giới 2018

Giải vô địch bóng đá châu Âu 2020
Vào ngày 19 tháng 9 năm 2014, UEFA thông báo rằng sân vận động này sẽ tổ chức bốn trận đấu tại Giải vô địch bóng đá châu Âu 2020, gồm ba trận vòng bảng và một trận tứ kết. Vào ngày 23 tháng 4 năm 2021, sân vận động được thông báo sẽ tổ chức thêm ba trận đấu vòng bảng ở bảng E (Ba Lan vs Slovakia, Thụy Điển vs Slovakia và Thụy Điển vs Ba Lan) sau khi Sân vận động Aviva ở Dublin bị tước quyền đăng cai Euro 2020 do đại dịch COVID-19 đang diễn ra.

Chung kết UEFA Champions League 2022
Vào ngày 24 tháng 9 năm 2019, UEFA thông báo rằng sân vận động sẽ tổ chức trận chung kết UEFA Champions League 2021. Tuy nhiên, do những điều chỉnh của trận chung kết năm 2020 gây ra bởi đại dịch COVID-19 tại châu Âu, thời gian đăng cai của họ bị lùi lại một năm đến năm 2022.

Dịch vụ
Các dịch vụ sau đây dành cho người hâm mộ đến thăm sân vận động:

Điều hướng và hỗ trợ thông tin từ các tình nguyện viên.
Thông tin (điểm đăng ký trẻ em, nơi giữ xe đẩy, văn phòng thất lạc và tìm thấy).
Nhà kho.
Bình luận mô tả bằng âm thanh dành cho những người hâm mộ bị mù hoặc khiếm thị.

Các tùy chọn chỗ ngồi bao gồm ghế không tiêu chuẩn cho khán giả cỡ lớn. Khán đài sân vận động bao gồm khu vực quan sát đặc biệt dành cho người khuyết tật, có chỗ cho xe lăn và người đi cùng.

Điều kiện đối với khán giả là người khuyết tật
Sankt-Peterburg Arena cung cấp 560 chỗ ngồi cho người khuyết tật, 266 chỗ ngồi trong số đó dành cho người ngồi trên xe lăn. Hơn nữa, thiết kế sân vận động bao gồm các hành lang, thang máy và đường dốc đặc biệt để đảm bảo khả năng tiếp cận cho những khán giả bị hạn chế khả năng di chuyển.

An toàn và bảo mật
Sân vận động đã được chuẩn bị đầy đủ cho các trận đấu của Giải vô địch bóng đá thế giới 2018 theo các yêu cầu của FIFA về sức chứa và an ninh. Sân vận động được trang bị hệ thống giám sát và nhận dạng video giúp phát hiện bất kỳ kẻ gây rối và người hâm mộ nào không được phép vào. Nhà thi đấu cũng được trang bị hệ thống báo động an ninh, hệ thống báo cháy và hệ thống chữa cháy bằng robot.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official website
 Live webcam of stadium construction at http://ingtransstroy.ru
 Updated renders of the stadium after project adjustment
 Section about the stadium on the official website of Zenit

F.K. Zenit Sankt Peterburg
Địa điểm bóng đá Nga
Địa điểm thể thao Sankt-Peterburg
Thể thao tại Sankt-Peterburg
Sân vận động mái che có thể thu vào
Sân vận động mái che có thể thu vào tại châu Âu
Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Sân vận động Cúp Liên đoàn các châu lục 2017
Các sân vận động giải vô địch bóng đá châu Âu 2020
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 2017
Khởi đầu năm 2017 ở Nga


title: Khoa học và kỹ thuật thời Hán

text:
Triều đại nhà Hán (206 TCN - 220) thời cổ Trung Hoa, chia ra làm hai giai đoạn chính là Tây Hán (206 TCN - 9, đóng đô ở Trường An), bị gián đoạn bởi nhà Tân của Vương Mãng (khoảng 9–23), và Đông Hán (25–220, dời đô sang Lạc Dương, sau năm 196 dời tiếp sang Hứa Xương), đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong khoa học kỹ thuật.

Họ đã có những phát kiến lớn trong ngành luyện kim. Ngoài những phát minh trước đó của Trung Quốc về lò cao để sản xuất gang thỏi (pig iron) và lò đứng để sản xuất gang (cast iron) thời nhà Chu (khoảng 1050 - 256 TCN), thì thời Hán luyện được cả thép và sắt rèn bằng kỹ thuật rèn khuôn hở luyện tinh (finery forge) và luyện putlinh (puddling). Người Hán đục các lỗ khoan sâu vào lòng đất để tìm khoáng sản, họ không chỉ sử dụng những chiếc chòi khoan để nâng nước muối cô đặc lên bề mặt rồi đun sôi thành muối mà còn lắp các đường ống bằng tre để đưa khí đốt tự nhiên lên làm nhiên liệu cho các lò nung. Kỹ thuật nấu chảy được nâng cao với các phát minh như ống thổi chạy bằng guồng nước; kết quả là sự phân phối các công cụ bằng sắt cho nhân dân đã tạo điều kiện cho nông nghiệp phát triển. Để xới đất và trồng các hàng cây thẳng, máy cày bằng ván khuôn nặng được cải tiến với ba lưỡi cày bằng sắt và máy khoan hạt bằng sắt nhiều ống chắc chắn đã được phát minh vào thời Hán, giúp cải thiện đáng kể năng suất sản xuất và do đó duy trì sự gia tăng dân số. Phương pháp cung cấp nước cho các mương thủy lợi được cải tiến với phát minh máy bơm xích cơ học chạy bằng sức quay của guồng nước hoặc động vật kéo, có khả năng đưa nước tưới lên chỗ cao. Guồng nước cũng được sử dụng để vận hành các búa đòn bẩy giã gạo và dùng để quay các hỗn thiên nghi điều khiển bằng cơ học đại diện cho thiên cầu quanh Trái đất.

Chất lượng cuộc sống được cải thiện do các phát minh của người Hán. Người Hán sử dụng các cuộn tre buộc gai dầu để viết, nhưng vào thế kỷ thứ 2 CN đã phát minh ra quy trình sản xuất giấy để tạo ra một phương tiện viết vừa rẻ vừa dễ sản xuất. Việc phát minh ra xe rùa giúp vận chuyển các vật nặng dễ dàng hơn. Thuyền buồm hàng hải và bánh lái gắn ở đuôi tàu cho phép người Trung Quốc đi ra biển khơi. Việc phát minh ra tham chiếu lưới cho bản đồ và bản đồ địa hình giúp họ hiểu rõ địa lý hơn. Trong y học, họ sử dụng các phương thuốc thảo dược mới để chữa bệnh, dưỡng sinh để giữ thể lực và chế độ ăn uống điều độ để tránh bệnh tật. Các quan chức ở thủ đô đã được cảnh báo trước về hướng của những trận động đất do phát minh ra địa chấn kế trang bị con lắc nhạy với rung động. Để đánh dấu các mùa và các dịp đặc biệt, người Hán sử dụng hai biến thể của lịch âm dương, được chế tạo qua những nỗ lực trong thiên văn học và toán học. Những tiến bộ trong toán học bao gồm việc phát hiện ra căn bậc hai, căn bậc ba, định lý Pitago, phép khử ma trận Gauss, lược đồ Horner, cải tiến các phép tính số pi và số âm. Hàng trăm con đường và kênh rạch mới được xây dựng để tạo điều kiện thuận lợi cho giao thông, thương mại, thu thuế, thông tin liên lạc và di chuyển quân đội. Người Trung Quốc thời Hán cũng sử dụng một số loại cầu để băng qua sông ngòi và hẻm núi sâu, chẳng hạn như cầu dầm, cầu vòm, cầu treo đơn giản và cầu phao. Những tàn tích của người Hán về những bức tường thành phòng thủ bằng gạch hoặc bằng đất nện vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Các quan điểm hiện đại về khoa học và kỹ thuật thời Hán
Jin Guantao, giáo sư tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc của Đại học Trung văn Hương Cảng, Fan Hongye, nghiên cứu sinh tại Viện Khoa học Chính sách và Khoa học Quản lý của Học viện Khoa học Trung Quốc, và Liu Qingfeng, giáo sư tại Viện Văn hóa Trung Quốc của Đại học Trung văn Hương Cảng, khẳng định rằng nửa sau nhà Hán là một thời kỳ độc đáo trong lịch sử khoa học và công nghệ Trung Quốc tiền hiện đại. Ba người so sánh khoa học và công nghệ thời kỳ này với tốc độ phát triển khoa học và công nghệ đáng kinh ngạc thời nhà Tống (960–1279). Tuy nhiên, họ cũng lập luận rằng nếu không có ảnh hưởng từ những giáo điều tiền khoa học trong trường phái triết học cổ Mặc gia, khoa học Trung Quốc vẫn lại tiếp tục thiếu đi một cấu trúc vững vàng:  Giai đoạn từ giữa và cuối thời Đông Hán tới đầu thời Tào Ngụy và Tấn, tốc độ phát triển thực của khoa học và công nghệ Trung Quốc gần đạt tới mức cực đại (có lẽ chỉ xếp sau thời Bắc Tống)... Người Hán ngày càng ít quan tâm hơn tới việc nghiên cứu Nho học kinh điển, thứ đã kìm hãm quá trình xã hội hóa khoa học trong một thời gian dài. Nếu trường phái Mặc gia, vốn giàu tư tưởng khoa học, nhanh chóng trưởng thành và củng cổ, thì tình hình có thể rất thuận lợi cho sự phát triển của một cấu trúc khoa học. Thế nhưng, rốt cuộc điều này không xảy ra vì những hạt giống cho cấu trúc khoa học nguyên thủy đã chẳng thể hình thành. Cuối thời Đông Hán, những biến động tàn khốc lại tiếp tục diễn ra trong tiến trình biển đổi xã hội, để lại hậu quả là một trong những giai đoạn xáo trộn xã hội khủng khiếp nhất lịch sử Trung Quốc. Không khó để hình dung những ảnh hưởng tiêu cực mà tai họa này đem đến cho khoa học.Joseph Neeham (1900–1995), cố giáo sư Đại học Cambridge và là tác giả bộ sách đột phá Science and Civillsation in China, phát biểu rằng "Thời nhà Hán (đặc biệt là Đông Hán) là một trong những thời kỳ tương đối quan trọng đối với lịch sử khoa học Trung Quốc." Ông ghi nhận những tiến bộ về khoa học thiên văn và lịch biểu thời Hán, "sự khởi đầu của ngành thực và động vật học có hệ thống", và chủ nghĩa hoài nghi triết học cùng tư tưởng duy lý thể hiện trong các tác phẩm thời Hán như Luận hành của triết gia Vương Xung  (27–100).

Vật liệu viết

Vật liệu viết phổ biến nhất được tìm thấy trong các cuộc khai quật khảo cổ học từ các di chỉ cổ đại trước thời Hán là vỏ và xương (giáp cốt văn) cũng như đồ đồng. Vào đầu thời Hán, vật liệu viết chính là tre trúc (chữ Hán: 竹簡, trúc giản) và các phiến đất sét, vải lụa, các dải gỗ mềm, và các cuộn giấy làm từ các dải tre khâu lại với nhau bằng dây gai dầu qua các lỗ đục (册, sách) và được dính lại bằng đất sét. Các ký tự viết trên những dải tre phẳng hẹp này được sắp xếp thành các cột dọc.

Các bản đồ được vẽ bằng mực trên vải lụa phẳng đã được tìm thấy trong mộ của Hầu tước Đại (được chôn cất vào năm 168 TCN tại Mã Vương Đồi, tỉnh Hồ Nam). Bản đồ giấy sớm nhất được biết đến được tìm thấy ở Trung Quốc, có niên đại 179–141 TCN và nằm ở Phóng Mã Than (gần Thiên Thủy, tỉnh Cam Túc), tình cờ là mảnh giấy lâu đời nhất được biết đến. Tuy nhiên, giấy gai dầu của Trung Quốc thời Tây Hán và đầu thời Đông Hán có chất lượng thô và chủ yếu được dùng làm giấy gói. Quy trình sản xuất giấy chưa được chính thức giới thiệu cho đến khi thái giám của triều đình Đông Hán là Thái Luân (50–121 CN) sáng chế vào năm 105, ông dùng vỏ cây dâu tằm, cây gai dầu, khăn trải cũ và lưới cá đun sôi với nhau để tạo thành bột giấy giã nhỏ, khuấy trong nước, và sau đó nhúng bằng rây gỗ có chứa tấm lau sậy đã được lắc, sấy khô và tẩy trắng thành các tờ giấy. Tờ giấy cổ nhất được biết đến với dòng chữ viết trên đó được tìm thấy từ tàn tích của một tháp canh Trung Quốc tại Tsakhortei, Alxa League, Nội Mông, có niên đại chính xác là năm 110 CN khi các đơn vị đồn trú của người Hán từ bỏ khu vực này. Đến thế kỷ thứ 3, giấy trở thành một trong những vật liệu viết chính của Trung Quốc.

Gốm sứ

Ngành thủ công nghiệp gốm sứ Hán được các doanh nghiệp tư nhân cũng như các cơ quan chính quyền địa phương ủng hộ. Gốm sứ được sử dụng trong các vật dụng tại gia và đồ bếp núc cũng như dùng làm vật liệu xây dựng cho tấm lát và gạch.

Đồ gốm xám thời Hán (màu của nó có nguồn gốc từ đất sét đã được sử dụng) vượt trội hơn so với gốm xám của Trung Quốc trước đó do người Hán sử dụng các buồng lò cách nhiệt lớn hơn, đường hầm nung dài hơn và thiết kế ống khói được cải thiện.  Các lò nung gốm xám thời Hán có thể đạt đến nhiệt độ nung trên 1.000 °C (1.830 °F). Tuy nhiên, đồ gốm cứng ở miền nam Trung Quốc được làm từ một loại đất sét kết dính dày đặc chỉ có ở phía nam (tức Quảng Đông, Quảng Tây, Hồ Nam, Giang Tây, Phúc Kiến, Chiết Giang và nam Giang Tô) được nung ở nhiệt độ thậm chí còn cao hơn. Đồ gốm tráng men của các triều đại nhà Thương (1600 - 1050 TCN) và nhà Chu (1050 - 256 TCN) được nung ở nhiệt độ cao, nhưng đến giữa thời Tây Hán (206 TCN - 9 TCN), gốm tráng men màu nâu được sản xuất và nung ở nhiệt độ thấp khoảng 800 °C (1.470 °F), rồi gốm tráng men màu lục trở nên phổ biến vào thời Đông Hán (25–220 CN).

Vương Trọng Thù cho rằng đồ sành dạng đá thômàu xanh lục nhạt, gọi là đồ gốm men ngọc, chỉ tồn tại từ thời Tam Quốc (220–265 CN) trở đi, nhưng lập luận rằng các mảnh gốm được tìm thấy tại các di chỉ Đông Hán (25–220 CN) từ tỉnh Chiết Giang có thể được xếp vào loại men ngọc. Tuy nhiên, Richard Dewar lập luận rằng đồ men ngọc thực sự chưa được chế ra ở Trung Quốc cho đến đầu triều đại nhà Tống (960–1279) khi các lò nung ở Trung Quốc bấy giờ có thể đạt đến nhiệt độ lò tối thiểu là 1.260 °C (2.300 °F), với phạm vi thường là từ 1.285 °C đến 1.305 °C (2.345 đến 2.381 °F) đối với men ngọc.

Luyện kim

Lò nung và kỹ thuật nấu chảy
Một lò cao chuyển đổi quặng sắt thô thành gang thỏi, có thể được nấu chảy lại trong lò đứng để sản xuất gang. Các mẫu vật bằng gang sớm nhất được tìm thấy ở Trung Quốc có niên đại vào thế kỷ thứ 5 TCN vào cuối thời Xuân Thu, nhưng các lò cao được phát hiện lâu đời nhất có niên đại vào thế kỷ thứ 3 TCN và phần lớn có niên đại sau thời Hán Vũ Đế (k. 141–87 TCN) thiết lập độc quyền của chính phủ đối với ngành sắt vào năm 117 TCN (hầu hết các di chỉ phát hiện các xưởng làm sắt được xây dựng trước năm 117 TCN chỉ là các xưởng đúc đúc lại sắt đã được nấu chảy ở nơi khác). Quặng sắt nấu chảy trong lò cao thời Hán hiếm khi được đúc trực tiếp thành khuôn vĩnh cửu; thay vào đó, vụn gang thỏi được nấu chảy lại trong lò đứng lớn để làm gang. Lò đứng sử dụng một luồng khí lạnh đi qua các ống gió tuyere từ dưới lên trên cùng, nơi nạp than củi và gang thỏi. Do đó, không khí đi qua các ống tuyere đã trở thành luồng khí nóng khi nó xuống đáy lò.

Mặc dù Trung Hoa thời Hán không có lò bloomery, người Hán vẫn có thể tạo ra sắt rèn khi họ bơm nhiều oxy vào lò đứng, gây ra hiện tượng khử cacbon. Người Trung Quốc thời Hán cũng biết cách chuyển gang và gang thỏi thành sắt rèn và thép bằng cách sử dụng quá trình rèn khuôn hở luyện tinh và putlinh, những mẫu vật của các loại vật liệu như vậy có mặt sớm nhất vào thế kỷ thứ 2 TCN và được tìm thấy tại Tieshengguo gần Tung Sơn, tỉnh Hà Nam. Các bức tường bán ngầm của những lò này được lót bằng gạch chịu lửa và có đáy bằng đất sét chịu lửa. Bên cạnh than củi, Vương Trọng Thù nói rằng một loại nhiên liệu đốt lò khác được sử dụng ở thời Hán là "bánh than", một hỗn hợp của bột than, đất sét và thạch anh.

Ứng dụng của thép, sắt và đồng
Donald B. Wagner viết rằng hầu hết các công cụ và dụng cụ bằng sắt sản xuất thời Hán được làm bằng gang thép rẻ và giòn hơn, trong khi quân đội thường sử dụng vũ khí bằng sắt rèn và thép do độ bền của chúng. Thời nhà Hán, các thanh kiếm bằng đồng 0,5 m (1,6 ft) điển hình được tìm thấy thời Chiến Quốc dần được thay thế bằng kiếm sắt có chiều dài khoảng 1 m (3,3 ft). Cái qua cổ đại làm bằng đồng vẫn được binh lính Hán sử dụng, mặc dù nó dần bị loại bỏ và thay thế bằng giáo sắt và kích sắt. Ngay cả các đầu mũi tên, từng được làm bằng đồng, dần dần chỉ còn một đầu bằng đồng và trục sắt, cho đến cuối thời Hán thì toàn bộ đầu mũi tên chỉ được làm bằng sắt. Nông dân, thợ mộc, thợ thủ công làm tre, thợ đá và thợ xây dựng đất nện đều sở hữu sẵn các công cụ bằng sắt như cày, cuốc, thuổng, xẻng, liềm, rìu, đẽo, búa, đục, dao, cưa, dùi cào, và đinh. Các sản phẩm bằng sắt phổ biến được tìm thấy trong các ngôi nhà thời Hán bao gồm giá ba chân, bếp, nồi nấu ăn, khóa thắt lưng, nhíp, kẹp lửa, kéo, dao làm bếp, móc cá và kim. Gương và đèn dầu thường được làm từ đồng hoặc sắt. Tiền xu được đúc từ đồng (copper) hoặc hợp kim của đồng và thiếc nấu chảy với nhau.

Nông nghiệp

Nông cụ và kỹ thuật
Các nhà khảo cổ học hiện đại đã khai quật được các nông cụ bằng sắt của người Hán trên khắp Trung Quốc, từ Nội Mông ở phía bắc đến Vân Nam ở phía nam. Thuổng, xẻng, cuốc và cày được sử dụng để cấy bừa, cuốc để phạt cỏ dại, cào để tơi đất và liềm để thu hoạch mùa màng. Tùy thuộc vào kích thước của chúng, cày của người Hán được một con bò hoặc hai con kéo. Bò cày kéo cũng được sử dụng để kéo máy khoan hạt giống bằng sắt ba chân (được phát minh ở Trung Quốc vào thế kỷ thứ 2 TCN), cho phép nông dân gieo hạt theo hàng thẳng chính xác thay vì gieo hạt bằng tay. Các tác tác phẩm nghệ thuật thời Tào Ngụy (220–265 CN) và nhà Tấn (265–420) mô tả việc sử dụng bừa để phá bỏ các khối đất sau khi cày, nó có lẽ lần đầu tiên xuất hiện ở Trung Quốc vào thời Đông Hán (25–220 CN). Các công trình thủy lợi phục vụ nông nghiệp bao gồm giếng nước, ao hồ nhân tạo và bờ bao, đập, kênh và cống.

Ruộng luân phiên

Đời Hán Vũ Đế (trị 141–87 TCN), Viên tổng quản ngũ cốc Triệu Qua (趙過) phát minh ra hệ thống ruộng luân phiên gọi là Đại điền pháp (代田法). Đối với mỗi mẫu đất - tức là một dải đất mỏng, rộng 1,38 m (4,5 ft) và dài 331 m (1,086 ft), hoặc có diện tích khoảng  - người ta sẽ đào ba rãnh trũng (quyến 甽), mỗi cái rộng 0,23 m (0,75 ft) xếp theo đường thẳng, rồi gieo hạt vào. Khi tới đợt giẫy cỏ vào mùa hè, lớp đất tơi xốp của các gò (lũng 壟) ở hai bên sẽ dần dần rơi xuống rãnh, che phủ các mầm cây và bảo vệ chúng khỏi gió hoặc hạn hán. Quyến và lũng sẽ thế chỗ nhau vào năm sau nên quá trình này được gọi là hệ thống ruộng luân phiên.

Hệ thống này cho phép cây trồng phát triển theo đường thẳng từ lúc gieo hạt đến lúc thu hoạch, duy trì độ ẩm trong đất và đảm bảo năng suất thu hoạch ổn định hàng năm. Triệu Qua lần đầu tiên thử nghiệm phương pháp này bên ngoài Trường An và gặt hái nhiều thành công, rồi lan truyền nó cho tất cả các quận huyện trên khắp đất nước. Nhà nghiên cứu Sadao Nishijima cho rằng Tang Hoằng Dương (mất năm 80 TCN) có lẽ đã đóng vai trò thúc đẩy hệ thống mới này.

Những gia đình giàu có sở hữu trâu bò và cày xới bằng sắt lớn hưởng lợi rất nhiều từ hệ thống mới này. Tuy nhiên, những hộ nghèo hơn không sở hữu súc vật thồ phải có đàn ông kéo cày rất khổ cực. Thôi Thực (催寔) (mất năm 170 CN) có viết trong cuốn Tứ Dân Nguyệt Linh (四民月令) rằng vào thời Đông Hán (25–220 CN), một chiếc cày cải tiến đã được phát minh mà chỉ cần một người điều khiển, hai con bò để kéo, sở hữu ba lưỡi cày, một hộp đựng hạt giống cho chiếc xới đất, và có thể gieo khoảng 45.730 m2 (11,30 mẫu Anh) đất chỉ trong một ngày.

Ruộng hố

Đời Hán Thành Đế (trị 33–37 TCN), Phiếm Thăng Chi ghi chép một cẩm nang về kỹ thuật canh tác ruộng hố gọi là ao điền (凹田). Trong hệ thống này, mỗi mẫu đất được chia thành 3.840 ô lưới, mỗi ô có một hố nhỏ được đào, sâu 13,8 cm (5,4 in) rộng 13,8 cm (5,4 in) và được trộn phân hữu cơ. Hai mươi hạt được gieo vào mỗi hố, sản xuất 0,6 L (20 oz) thóc mỗi hố, khoảng 2.000 L (67.630 oz) mỗi mẫu. Hệ thống này không yêu cầu bò kéo cày hoặc đất đai màu mỡ, vì nó có thể được sử dụng ngay cả trên các địa hình dốc nơi khó cung cấp nước cho các phương pháp canh tác khác. Mặc dù phương pháp canh tác này được người nghèo ưa chuộng, nhưng nó đòi hỏi lao động chuyên sâu, do đó chỉ những gia đình giàu mới có thể duy trì một hệ thống như vậy.

Ruộng lúa

Nông dân Hán ở vùng sông Dương Tử, miền nam Trung Quốc thường duy trì ruộng để trồng lúa. Hàng năm, họ đốt cỏ dại trên ruộng lúa, làm ngập nước cánh đồng, gieo hạt thủ công, và khoảng tới lúc thu hoạch thì dẫy cỏ còn sót và làm ngập lần thứ hai. Phương pháp này khiến cánh đồng bị bỏ hoang có chủ ý trong nhiều năm và do đó không còn màu mỡ. Nông dân Hán ở phía bắc quanh sông Hoài có phương pháp dời trồng. Phương pháp này cho phép các cây riêng lẻ được chăm sóc kỹ hơn (có lẽ ở cùng vị trí với ruộng lúa), các nhánh của chúng tách ra để có thể tiết kiệm nước và ruộng có thể được bón phân nhiều vì cây vụ đông được trồng trong khi cây lúa non được giữ trong vườn ươm thực vật.

Kỹ thuật cơ khí và thủy lực

Văn liệu và bằng chứng khảo cổ

Toán học và thiên văn học

Luận thuyết toán học

Toán sổ thư (筭數書) là một trong những luận thuyết toán học Trung Quốc cổ nhất còn sót lại, nó được khai quật cùng với nhiều thẻ tre Hán văn tại di chỉ Trương Gia Sơn thuộc Giang Lăng, Hồ Bắc, có niên đại về khoảng năm 202-186 TCN. Một luận thuyết toán học nữa được biên soạn thời Hán là Chu bễ toán kinh (周髀算經), có niên đại không sớm hơn thế kỷ 1 TCN (có lẽ được viết bởi nhiều tác giả) và chứa nhiều tài liệu tương đồng với những tài liệu được Dương Hùng mô tả vào năm 5 TCN, tuy vậy trường phái toán học trong cuốn Chu bễ chưa được bàn luận rộng rãi cho đến thời Thái Ung (132–192 CN) năm 180. Triệu Sảng (趙爽) thêm lời tựa cho cuốn sách vào thế kỷ thứ 3. Ngoài ra còn có cuốn Cửu chương toán thuật (九章算術); tên đầy đủ của nó được khắc trên một đôi thước đo tiêu chuẩn bằng đồng có niên đại năm 179 CN (có ý kiến cho rằng nhiều nội dung trong sách này đã được nhắc tới lâu rồi nhưng với tựa đề khác) và được nhà toán học Lưu Huy bình phẩm vào năm 263. Nhiều tư liệu cổ tại các di chỉ thời Tần - Hán chứng minh sự vận dụng toán học thực tiễn trong thời kỳ này, điều mà cũng được nhắc đến trong các chuyên luận toán học nêu trên; điển hình là các quy trình kiểm kê, thu thuế, tính toán lao động cần thiết để xây cất công trình, đều do chính quyền thực thi.

Những điều mới trong các luận thuyết
Toán sổ thư là một tuyển tập các bài toán cơ bản có kèm lời giải chi tiết (rất có thể đã từng là một cuốn sổ tay), thường là về các vấn đề giao dịch kinh doanh hàng ngày hoặc có vẻ như là các công việc của triều đình, bao gồm : các phép đo diện tích đồng ruộng, tỷ giá hối đoái của kê và gạo, phân phối theo tỷ lệ, phân chia chiều rộng ngắn, thặng dư và thiếu hụt. Một số bài toán trong Toán sổ thư sau này lại xuất hiện trong cuốn Cửu chương toán thuật, trong số đó có 5 bài trùng khớp tiêu đề.  Tuy nhiên, Toán sổ thư không đề cập đến các bài toán tam giác vuông, căn bậc hai, căn bậc ba hoặc ma trận như ở cuốn Cửu chương toán thuật. Điều này cho thấy sự tiến bộ đáng kể trong lĩnh vực toán học Trung Quốc giữa thời điểm hai cuốn sách này được biên soạn.

Chu bễ toán kinh lạ ở chỗ, các bài toán được trình bày theo lối đối thoại giữa các nhân vật, bàn luận về ứng dụng của toán học trong ngành thiên văn. Ở bài toán tìm đường kính của Mặt trời và độ cao của nó so với Trái đất, Trần Tử (陳子) bảo với Vinh Phương (榮方) rằng đợi cho đến khi quỹ châm cao 8 thước đổ bóng dài 6 thước (1 thước thời Hán = 33 cm), để tạo tam giác vuông 3-4-5 với cạnh đáy dài 60.000 lí (1 lí thời Hán = 415 m/1362 ft) và cạnh huyền hướng lên mặt trời dài 100.000 lí, từ đó mà đoán được độ cao của mặt trời so với đất là 80.000 lí. Giống trong Cửu chương toán thuật, Chu bễ toán kinh cũng đã chứng minh được "Định lý Câu Cổ" (勾股定理; trong đó c là độ dài của cạnh huyền và a, b là độ dài của hai cạnh còn lại, a2 + b2 = c2), tức định lý Pitago mà nhà toán học Hy Lạp Pythagoras (fl. thế kỷ thứ 6 TCN) phát hiện độc lập bên phương Tây.

Cửu chương toán thuật có lẽ là tác phẩm mang tính đột phá nhất trong ba luận thuyết toán học Hán còn sót lại. Hiện giờ, đây là cuốn sách đầu tiên nhắc tới khái niệm số âm, theo sau bởi Bản thảo Bakhshali (200? - 600? CN) của Ấn Độ và một cuốn sách được viết bởi nhà toán học Hy Lạp Diophantus vào khoảng năm 275 CN. Trong Cửu chương toán thuật, số âm được biểu thị bởi những que đếm màu đen, còn số dương được biểu thị bởi những que đếm màu đỏ. Mặc dù hệ thập phân đã xuất hiện ở Trung Quốc từ thời nhà Thương (k. 1600 – k. 1050 TCN), bằng chứng sớm nhất về thập phân số (tức một phân số với mẫu số là lũy thừa của 10) là một dòng văn tự khắc trên một bình đo thể tích tiêu chuẩn có niên đại 5 CN, được áp dụng bởi nhà toán học kiêm thiên văn học Lưu Hâm (46 TCN - 23 CN). Song Cửu chương toán thuật mới là cuốn đầu tiên áp dụng khái niệm thập phân số để giải phương trình và biểu diễn các phép đo. Trong Cửu chương toán thuật, phép khử Gauss (tức thuật toán giải hệ phương trình tuyến tính) được gọi là Luật Mảng. Ngoài ra, Cửu chương toán thuật còn sử dụng liên phân số để tìm nghiệm của phương trình, Lưu Huy vào thế kỷ thứ 3 mở rộng ý tưởng đó để tính căn bậc ba 1.860.867 đúng bằng 123, giống hệt phương pháp lược đồ Horner bên phương Tây phát minh ra sau này.

Tính gần đúng số pi

Qua nhiều thế kỷ, người Trung Quốc chỉ đơn giản ước tính giá trị của số pi là 3, cho đến khi Lưu Huy ước lượng nó ở mức 3,154 vào khoảng năm 1–5 CN, mặc dù phương pháp mà ông sử dụng để có được giá trị này vẫn chưa được các nhà sử học tìm ra. Các bình đo tiêu chuẩn có niên đại thời Vương Mãng (9–23 CN) cho thấy số pi xấp xỉ 3,1590, 3,1497 và 3,167. Trương Hành là nhà toán học Hán được biết đến tiếp theo đưa ra phép tính gần đúng cho số pi. Các nhà toán học Hán biết rằng diện tích hình vuông so với diện tích hình tròn nội tiếp của nó có tỷ lệ gần đúng là 4:3, và cũng biết rằng thể tích của một hình lập phương và thể tích của hình cầu nội tiếp của nó là 42:32. Với D là đường kính và V là thể tích,D3:V = 16:9 hay V=9⁄16D3, một công thức mà Trương Hành thấy rất sai sót vì ông nhận ra giá trị của đường kính không chính xác. Để khắc phục điều này, ông đã thêm 1⁄16D3 vào công thức, do đó V = 9⁄16D3 + 1⁄16D3 = 5⁄8D3. Vì ông nhận thấy tỉ số thể tích của khối lập phương với khối cầu nội tiếp là 8:5, nên tỉ số diện tích của một hình vuông với nội tiếp hình tròn là :. Với công thức này, ông có thể tính gần đúng số pi là căn bậc hai của 10, hay 3,162. Sau thời Hán, Lưu Huy đã tính gần đúng số pi là 3,14159, trong khi nhà toán học Tổ Xung Chi (429–500) đã tính gần đúng số pi là 3,141592 (hoặc 355⁄113), ước lượng chính xác nhất mà người Trung Quốc cổ đại đạt được.

Chiêm tinh học

Người Trung Quốc cổ đại quan sát tỉ mỉ các thiên thể và hiện tượng thời tiết rồi khai sinh ra chiêm tinh học và tiên lượng. Nhà thiên văn học Cam Đế (thế kỷ thứ 4 TCN) người nước Tề là người đầu tiên trong lịch sử cho rằng các vết đen là hiện tượng mặt trời thực sự (chứ không phải là do vệ tinh tự nhiên che chắn như ở phương Tây sau quan sát của Einhard vào năm 807), tuy vậy quan sát thực sự đầu tiên về vết đen mặt trời ở Trung Quốc diễn ra vào ngày 10 tháng 5 năm 28 TCN, đời Hán Thành Đế (trị. khoảng 33–7 TCN). Trong số Mã Vương Đồi bạch thư có niên đại không muộn hơn năm 168 TCN (tìm thấy trong một ngôi mộ tại di chỉ Mã Vương Đồi thời Hán, Trường Sa, Hồ Nam), bản thảo Thiên văn khí tượng tạp chiêm (Hán tự: 天文氣象雜占, nghĩa là "tổng hợp các quan sát về thiên văn và khí tượng") có mô tả và tranh vẽ bằng mực ba trăm hiện tượng khí hậu và thiên văn khác nhau bao gồm các loại mây, ảo tượng, cầu vồng, các vì sao, các chòm sao và sao chổi. Một văn bản lụa khác cũng từ di chỉ này có tường thuật lại thời gian và vị trí của sự mọc và lặn của các hành tinh trên bầu trời đêm từ những năm 246–177 TCN.

Người Trung Quốc thời Hán đã ghi nhận sự vụt qua của cùng một ngôi sao chổi được nhìn thấy ở Ba Tư vào ngày sinh của vua Mithridates II xứ Parthia vào năm 135 TCN, cùng một ngôi sao chổi mà người La Mã thấy gần ngày của vụ ám sát Julius Caesar vào năm 44 TCN, sao chổi Halley vào năm 12 TCN, cùng một sao chổi được nhà sử học La Mã Cassius Dio (khoảng 155 - 229 CN) mô tả vào năm 13 CN, và (thứ mà ngày nay được biết là) là một siêu tân tinh vào năm 185 CN. Về các sao chổi khác nhau được thảo luận trong Sử ký Tư Mã Thiên và Hán thư, vị trí của chúng trên bầu trời và hướng chúng di chuyển, khoảng thời gian chúng đựoc nhìn thấy, màu sắc và kích thước của chúng đều được ghi chép cẩn thận.

Người Trung Quốc thời Hán cũng đã lập danh mục sao, chẳng hạn như cuốn Thiên quan thư của sử gia Tư Mã Thiên (145–86 TCN) và danh mục sao thế kỷ thứ 2 TCN của Trương Hành liệt kê tầm 2.500 ngôi sao và 124 chòm sao trên bầu trời đêm. Để tạo ra một biểu diễn ba chiều của những quan sát này, nhà thiên văn học Cảnh Thọ Xương (耿壽昌) đã tạo ra hỗn thiên nghi với đường xích đạo vào năm 52 TCN. Đến năm 84 CN, vòng hình êlip được thêm vào hỗn thiên nghi. Mô hình năm 125 của Trương Hành được thêm vòng chân trời thiên thể và vòng kinh tuyến.

Tham khảo

Thư mục

Adshead, Samuel Adrian Miles. (2000). China in World History. London: MacMillan Press Ltd. New York: St. Martin's Press. ISBN 0312225652.
Arndt, Jörg, and Christoph Haenel. (2001). Pi Unleashed. Translated by Catriona and David Lischka. Berlin: Springer. ISBN 3540665722.
Balchin, Jon. (2003). Science: 100 Scientists Who Changed the World. New York: Enchanted Lion Books. ISBN 1592700179.
Barbieri-Low, Anthony J. (2007). Artisans in Early Imperial China. Seattle & London: University of Washington Press. ISBN 0295987138.
Berggren, Lennart, Jonathan M. Borwein, and Peter B. Borwein. (2004). Pi: A Source Book. New York: Springer. ISBN 0387205713.
Bielenstein, Hans. (1986). "Wang Mang, the Restoration of the Han Dynasty, and Later Han," in The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220, 223–290. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521243270.
Block, Leo. (2003). To Harness the Wind: A Short History of the Development of Sails. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1557502099.
Bowman, John S. (2000). Columbia Chronologies of Asian History and Culture. New York: Columbia University Press. ISBN 0231110049
Buisseret, David. (1998). Envisioning the City: Six Studies in Urban Cartography. Chicago: University Of Chicago Press. ISBN 0226079937.
Chang, Chun-shu. (2007). The Rise of the Chinese Empire: Volume II; Frontier, Immigration, & Empire in Han China, 130 B.C. – A.D. 157. Ann Arbor: University of Michigan Press. ISBN 0472115340.
Chung, Chee Kit. (2005). "Longyamen is Singapore: The Final Proof?," in Admiral Zheng He & Southeast Asia. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies. ISBN 9812303294.
Cotterell, Maurice. (2004). The Terracotta Warriors: The Secret Codes of the Emperor's Army. Rochester: Bear and Company. ISBN 159143033X.
Csikszentmihalyi, Mark. (2006). Readings in Han Chinese Thought. Indianapolis and Cambridge: Hackett Publishing Company, Inc. ISBN 0872207102.
Cullen, Christoper. (2006). Astronomy and Mathematics in Ancient China: The Zhou Bi Suan Jing. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521035376.
Day, Lance and Ian McNeil. (1996). Biographical Dictionary of the History of Technology. New York: Routledge. ISBN 0415060427.
Dauben, Joseph W. (2007). "Chinese Mathematics" in The Mathematics of Egypt, Mesopotamia, China, India, and Islam: A Sourcebook, 187–384. Edited by Victor J. Katz. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0691114854.
de Crespigny, Rafe. (2007). A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD). Leiden: Koninklijke Brill. ISBN 9004156054.
Deng, Yingke. (2005). Ancient Chinese Inventions. Translated by Wang Pingxing. Beijing: China Intercontinental Press (五洲传播出版社). ISBN 7508508378.
Dewar, Richard. (2002). Stoneware. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 081221837X.
Di Cosmo, Nicola. (2002). Ancient China and its Enemies: The Rise of Nomadic Power in East Asian History. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521770645.
Ebrey, Patricia. (1986). "The Economic and Social History of Later Han," in Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220, 608-648. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521243270.
Ebrey, Patricia. (1999). The Cambridge Illustrated History of China. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-66991-X.
Fairbank, John K. and Merle Goldman. (1998). China: A New History, Enlarged Edition. Cambridge: Harvard University Press. ISBN 0674116739.
Fong, Mary H. "Antecedents of Sui-Tang Burial Practices in Shaanxi," Artibus Asiae (Volume 51, Number 3/4, 1991): 147–198.
Greenberger, Robert. (2006). The Technology of Ancient China. New York: Rosen Publishing Group, Inc. ISBN 1404205586.
Hansen, Valerie. (2000). The Open Empire: A History of China to 1600. New York & London: W.W. Norton & Company. ISBN 0393973743.
Hargett, James M. "Song Dynasty Local Gazetteers and Their Place in The History of Difangzhi Writing," Harvard Journal of Asiatic Studies (Volume 56, Number 2, 1996): 405–442.
Hinsch, Bret. (2002). Women in Imperial China. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers, Inc. ISBN 0742518728.
Hiromi, Kinoshita. (2005). "Storehouse model," in Recarving China's Past: Art, Archaeology, and Architecture of the 'Wu Family Shrines, 290–291. Edited by Naomi Noble Richard. New Haven and London: Yale University Press and Princeton University Art Museum. ISBN 0300107978.
Hsu, Elisabeth. (2001). "Pulse diagnostics in the Western Han: how mai and qi determine bing," in Innovations in Chinese Medicine, 51–92. Edited by Elisabeth Hsu. Cambridge, New York, Oakleigh, Madrid, and Cape Town: Cambridge University Press. ISBN 0521800684.
Hsu, Mei-ling. "The Qin Maps: A Clue to Later Chinese Cartographic Development," Imago Mundi (Volume 45, 1993): 90–100.
Huang, Ray. (1988). China: A Macro History. Armonk & London: M.E. Sharpe Inc., an East Gate Book. ISBN 0873324528.
Jin, Guantao, Fan Hongye, and Liu Qingfeng. (1996). "Historical Changes in the Structure of Science and Technology (Part Two, a Commentary)" in Chinese Studies in the History and Philosophy of Science and Technology, 165–184, edited by Fan Dainian and Robert S. Cohen, translated by Kathleen Dugan and Jiang Mingshan. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers. ISBN 0792334639.
Juliano, Annette L. (2005). "Model of a farm compound with human figure, sow and suckling pig, chickens, trough, and basin," in Recarving China's Past: Art, Archaeology, and Architecture of the 'Wu Family Shrines''', 286–289. Edited by Naomi Noble Richard. New Haven and London: Yale University Press and Princeton University Art Museum. ISBN 0300107978.
Krebs, Robert E. (2003). The Basics of Earth Science. Westport: Greenwood Press of Greenwood Publishing Group, Inc. ISBN 0313319308.
Lin, Yun. "History of the Crossbow," in Chinese Classics & Culture, 1993, No. 4: 33–37.
Liu, Cary Y. (2005). "Green-glazed wellhead," in Recarving China's Past: Art, Archaeology, and Architecture of the 'Wu Family Shrines, 292–295. Edited by Naomi Noble Richard. New Haven and London: Yale University Press and Princeton University Art Museum. ISBN 0300107978.
Liu, Guilin, Feng Lisheng, Jiang Airong, and Zheng Xiaohui. (2003). "The Development of E-Mathematics Resources at Tsinghua University Library (THUL)" in Electronic Information and Communication in Mathematics, 1–13. Edited by Bai Fengshan and Bern Wegner. Berlin, Heidelberg, and New York: Springer Verlag. ISBN 3540406891.
Liu, Xujie (2002). "The Qin and Han Dynasties" in Chinese Architecture, 33–60. Edited by Nancy S. Steinhardt. New Haven: Yale University Press. ISBN 0300095597.
Lloyd, Geoffrey Ernest Richard. (1996). Adversaries and Authorities: Investigations into Ancient Greek and Chinese Science. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521556953.
Lo, Vivienne. (2001). "The influence of nurturing life culture on the development of Western Han acumoxa therapy," in Innovation in Chinese Medicine, 19–50. Edited by Elisabeth Hsu. Cambridge, New York, Oakleigh, Madrid, and Cape Town: Cambridge University Press. ISBN 0521800684.
Loewe, Michael. (1968). Everyday Life in Early Imperial China during the Han Period 202 BC–AD 220. London: B.T. Batsford Ltd.; New York: G.P. Putnam's Sons. ISBN 0872207587.
Loewe, Michael. (1994). Divination, Mythology and Monarchy in Han China. Cambridge, New York, and Melbourne: Cambridge University Press. ISBN 0521454662.
Mao, Ying. "Introduction of Crossbow Mechanism," in Southeast Culture, 1998, No. 3: 109–117. ISSN 1001-179X.
McClain, Ernest G. and Ming Shui Hung. "Chinese Cyclic Tunings in Late Antiquity," Ethnomusicology, Vol. 23, No. 2 (May, 1979): 205–224.
Minford, John and Joseph S.M. Lau. (2002). Classical Chinese literature: an anthology of translations. New York: Columbia University Press. ISBN 0231096763.
Morton, W. Scott and Charlton M. Lewis. (2005). China: Its History and Culture. New York: McGraw-Hill, Inc. ISBN 0071412794.
Mott, Lawrence V. (1991). The Development of the Rudder: A Technological Tale. College Station: Texas A & M University Press. ISBN 0890967237.
Needham, Joseph. (1972). Science and Civilization in China: Volume 1, Introductory Orientations. London: Syndics of the Cambridge University Press. ISBN 052105799X.
Needham, Joseph. (1986a). Science and Civilization in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth. Taipei: Caves Books, Ltd. ISBN 0521058015.
Needham, Joseph. (1986b). Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology; Part 1, Physics. Taipei: Caves Books Ltd. ISBN 0521058023.
Needham, Joseph. (1986c). Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology; Part 2, Mechanical Engineering. Taipei: Caves Books Ltd. ISBN 0521058031.
Needham, Joseph. (1986d). Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics. Taipei: Caves Books Ltd. ISBN 0521070600.
Needham, Joseph and Tsien Tsuen-Hsuin. (1986e). Science and Civilization in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 1, Paper and Printing. Taipei: Caves Books, Ltd. ISBN 0521086906.
Needham, Joseph. (1986f). Science and Civilization in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 7, Military Technology; the Gunpowder Epic. Taipei: Caves Books, Ltd. ISBN 0521303583.
Nishijima, Sadao. (1986). "The Economic and Social History of Former Han," in Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220, 545–607. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521243270.
Omura, Yoshiaki. (2003). Acupuncture Medicine: Its Historical and Clinical Background. Mineola: Dover Publications, Inc. ISBN 0486428508.
Pigott, Vincent C. (1999). The Archaeometallurgy of the Asian Old World. Philadelphia: University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology. ISBN 0924171340.
Ronan, Colin A. (1994). The Shorter Science and Civilization in China: 4 (an abridgement of Joseph Needham's work). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521329957.
Shen, Kangshen, John N. Crossley and Anthony W.C. Lun. (1999). The Nine Chapters on the Mathematical Art: Companion and Commentary. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0198539363.
Steinhardt, Nancy Shatzman. "The Tang Architectural Icon and the Politics of Chinese Architectural History," The Art Bulletin (Volume 86, Number 2, 2004): 228–254.
Steinhardt, Nancy N. (2005). "Pleasure tower model," in Recarving China's Past: Art, Archaeology, and Architecture of the 'Wu Family Shrines', 275–281. Edited by Naomi Noble Richard. New Haven and London: Yale University Press and Princeton University Art Museum. ISBN 0300107978.
Steinhardt, Nancy N. (2005). "Tower model," in Recarving China's Past: Art, Archaeology, and Architecture of the 'Wu Family Shrines', 283–285. Edited by Naomi Noble Richard. New Haven and London: Yale University Press and Princeton University Art Museum. ISBN 0300107978.
Straffin, Philip D., Jr. "Liu Hui and the First Golden Age of Chinese Mathematics," Mathematics Magazine, Vol. 71, No. 3 (Jun., 1998): 163–181.
Sun, Xiaochun and Jacob Kistemaker. (1997). The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society. Leiden, New York, Köln: Koninklijke Brill. ISBN 9004107371.
Temple, Robert. (1986). The Genius of China: 3,000 Years of Science, Discovery, and Invention. With a forward by Joseph Needham. New York: Simon and Schuster, Inc. ISBN 0671620282.
Thorp, Robert L. "Architectural Principles in Early Imperial China: Structural Problems and Their Solution," The Art Bulletin, Vol. 68, No. 3 (Sep., 1986): pp. 360–378.
Tom, K.S. (1989). Echoes from Old China: Life, Legends, and Lore of the Middle Kingdom. Honolulu: The Hawaii Chinese History Center of the University of Hawaii Press. ISBN 0824812859.
Turnbull, Stephen R. (2001). Siege Weapons of the Far East. Oxford: Osprey Publishing Ltd. ISBN 184176339X.
Turnbull, Stephen R. (2002). Fighting Ships of the Far East: China and Southeast Asia 202 BC–AD 1419. Oxford: Osprey Publishing, Ltd. ISBN 1841763861.
Wagner, Donald B. (1993). Iron and Steel in Ancient China: Second Impression, With Corrections. Leiden: E.J. Brill. ISBN 9004096329.
Wagner, Donald B. (2001). The State and the Iron Industry in Han China. Copenhagen: Nordic Institute of Asian Studies Publishing. ISBN 8787062836.
Wang, Zhongshu. (1982). Han Civilization. Translated by K.C. Chang and Collaborators. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0300027230.
 Watson, William. (2000). The Arts of China to AD 900. New Haven: Yale University Press. ISBN 0300082843.
Woodman, Richard. (2002). The History of the Ship: The Comprehensive Story of Seafaring from the Earliest Times to the Present Day. London: Conway Maritime Press. ISBN 1585746215.
Wright, David Curtis. (2001) The History of China. Westport: Greenwood Press. ISBN 031330940X.
You, Zhanhong. "The Making Technique and Its Application in Military of Bow and Crossbow During Pre-Qin and Han Dynasty," in Journal of Tsinghua University'', Vol. 9, No. 3 (1994): 74–86. ISSN 1000-0062.

Liên kết ngoài
Bảo tàng tỉnh Hồ Nam  (tranh ảnh và thuyết minh bản đồ doanh trại Mã Vương Đồi thế kỷ thứ 2 TCN)
"Các mô hình giếng bằng gốm thời Hán (206 TCN tới 220 CN), Trung Quốc," bởi Jiu J. Jiao, Đại học Alabama (tranh ảnh và thuyết minh các mô hình kiến trúc Hán)

Nhà Hán


title: Giải quần vợt Wimbledon 1928 - Đôi nữ

text:
Elizabeth Ryan và Helen Wills là đương kim vô địch, tuy nhiên Wills không tham gia. Ryan đánh cặp với Joan Lycett, nhưng thất bại ở bán kết trước Peggy Saunders và Phoebe Watson.

Watson and Saunders đánh bại Eileen Bennett và Ermyntrude Harvey trong trận chung kết, 6–2, 6–3 để giành chức vô địch Đôi nữ tại Giải quần vợt Wimbledon 1928.

Hạt giống

  Joan Lycett /  Elizabeth Ryan (Bán kết)
  Eileen Bennett /  Ermyntrude Harvey (Chung kết)
  Peggy Saunders /  Phoebe Watson (Vô địch)
  Kea Bouman /  Evelyn Colyer (Tứ kết)

Kết quả

Chung kết

Nửa trên

Nhánh 1

Nhánh 2

Quốc tịch của Mrs Herriot không rõ.

Nửa dưới

Nhánh 3

Nhánh 4

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đôi nữ
Giải quần vợt Wimbledon - Đôi nữ
Thể thao nữ năm 1928
Thể thao nữ Anh Quốc năm 1928


title: Xe đạp tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023 - Băng đồng loại dần Nam

text:
Xe đạp băng đồng loại dần nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023 được diễn ra vào ngày 8 tháng 5 năm 2023, Xiêm Riệp, Campuchia. 14 vận động viên từ 8 quốc gia khác nhau sẻ tranh tài tại đây.

Kết quả

Trình độ

Vòng bảng

Bảng 1

Bảng 2

Bảng 3

Bảng 4

Bán kết

Bảng 1

Bảng 2

Chung kết

Chung kết lớn (BF)

Chung kết nhỏ (SF)

Tham khảo


title: Anoba ligondesi

text:
Anoba ligondesi là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anoba


title: Gliese 581 f

text:
Gliese 581 f (GJ 581 f) là một ngoại hành tinh được phát hiện trong hệ hành tinh của ngôi sao Gliese 581, một ngôi sao lùn đỏ có khối lượng 0,31 khối lượng Mặt Trời nằm cách Trái Đất khoảng 20,3 năm ánh sáng (6,2 pc, hay 1,92 × 10 14 km), trong chòm sao Thiên Bình. Nó là hành tinh thứ năm được phát hiện xung quanh ngôi sao lùn đỏ này và là hành tinh thứ sáu theo thứ tự tăng khoảng cách tới ngôi sao trong số sáu hành tinh được biết đến trong hệ thống này trong quá trình khám phá, công bố trên 29 Tháng 9, 2010. Một nỗ lực phát hiện sau đó với một phương pháp phức tạp hơn đã không thể xác nhận sự tồn tại của hành tinh này.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Gliese 581
Chòm sao Thiên Bình


title: Cynaeda alticolalis

text:
Cynaeda alticolalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cynaeda
Odontiini


title: Amata pyrrhodera

text:
Amata pyrrhodera là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Jodis tibetana

text:
Jodis tibetana là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Jodis


title: Nikita Lapin

text:
Nikita Olegovich Lapin (; sinh ngày 20 tháng 5 năm 1993) là một hậu vệ bóng đá người Nga. Anh thi đấu cho F.K. Khimki.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh có màn ra mắt tại Russian Second Division cho FC Zvezda Ryazan vào ngày 16 tháng 7 năm 2012 trong trận đấu với FC Podolye Podolsky district.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Career summary by sportbox.ru
 Profile on rfpl.org

Sinh năm 1993
Người Stary Oskol
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Nga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Nga
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá F.K. Saturn Ramenskoye
Cầu thủ bóng đá FC Tyumen
Cầu thủ bóng đá F.K. Khimki
Cầu thủ bóng đá F.K. Lokomotiv Moskva


title: Marcelo Pitaluga

text:
Marcelo de Araújo Pitaluga Filho (sinh ngày 20 tháng 12 năm 2002) là một cầu thủ bóng đá người Brasil hiện đang thi đấu ở vị trí thủ môn cho câu lạc bộ Liverpool tại Giải bóng đá Ngoại hạng Anh.

Sự nghiệp thi đấu
Pitaluga bắt đầu sự nghiệp tại câu lạc bộ Fluminense. Năm 2020, anh ký hợp đồng với câu lạc bộ Liverpool tại Giải bóng đá Ngoại hạng Anh. Đến năm 2022, Pitaluga chuyển tới câu lạc bộ đang chơi ở giải hạng 8 nước Anh, Macclesfield theo dạng cho mượn. Anh ta ra sân 17 trận tại giải quốc nội trước khi dính chấn thương mắt cá vào tháng 11 và trở lại Liverpool.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Profile trên trang web của Liverpool F.C.

Sinh năm 2002
Nhân vật còn sống
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Cầu thủ bóng đá nam Brasil ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá Liverpool F.C.
Cầu thủ bóng đá Fluminense FC
Cầu thủ bóng đá Macclesfield F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Northern Premier League
Người Brasil gốc Đức


title: Trimipramine

text:
Trimipramine, được bán dưới tên thương hiệu Surmontil và các thương hiệu khác, là một thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA) được sử dụng để điều trị trầm cảm. Nó cũng đã được sử dụng cho tác dụng an thần, thuốc giải lo âu và chống loạn thần yếu trong điều trị chứng mất ngủ, rối loạn lo âu và rối loạn tâm thần. Thuốc được mô tả là TCA không điển hình hoặc "thế hệ thứ hai" bởi vì, không giống như các TCA khác, nó dường như là một chất ức chế tái hấp thu monoamin khá yếu. Tương tự như các TCA khác, tuy nhiên, trimipramine không có hoạt tính kháng histamine, antiserotonergic, antiadrenergic, antidopaminergic và anticholinergic.

Sử dụng trong y tế
Sử dụng chính của Trimipramine trong y học là trong điều trị rối loạn trầm cảm chủ yếu, đặc biệt khi thuốc an thần là hữu ích do tác dụng an thần nổi bật của nó. Thuốc cũng là một giải lo âu hiệu quả, và có thể được sử dụng trong điều trị lo âu. Ngoài trầm cảm và lo lắng, trimipramine có hiệu quả trong điều trị chứng mất ngủ, và không giống như hầu hết các thuốc ngủ khác, không làm thay đổi cấu trúc giấc ngủ bình thường. Đặc biệt, nó không ức chế giấc ngủ REM và giấc mơ được cho là "tươi sáng" trong quá trình điều trị. Trimipramine cũng có một số tác dụng chống loạn thần yếu với hồ sơ hoạt động được mô tả tương tự như clozapine, và có thể hữu ích trong điều trị các triệu chứng loạn thần như trầm cảm ảo giác hoặc tâm thần phân liệt.

Liều dùng hiệu quả của trimipramine trong điều trị trầm cảm là 150 đến 300 mg/ngày.

Tham khảo

Thuốc kháng histamin
Amin


title: Egnasia trogocraspia

text:
Egnasia trogocraspia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Egnasia


title: Châu Thị Mỹ Phương

text:
Châu Thị Mỹ Phương (1975) là một chính trị gia người Việt Nam. Từ năm 2016 đang giữ chức Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, nguyên Bí thư Thị ủy Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang. Tháng 6/2018 giữ chức vụ Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Tiền Giang, thay ông Trần Kim Trát, giữ chức Bí thư Thị ủy Cai Lậy

Châu Thị Mỹ Phương sinh năm 1975, dân tộc Kinh, từng giữ chức Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh Tiền Giang
Tại Đại hội Đảng CSVN XII năm 2016 được bầu là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng CSVN.

Tham khảo

Sinh năm 1975
Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII


title: Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2019 - Đôi nam

text:
Pierre-Hugues Herbert và Nicolas Mahut là đương kim vô địch, nhưng Herbert không chọn tham dự. Mahut đánh cặp với Jürgen Melzer, nhưng thua ở vòng 2 trước Kevin Krawietz và Andreas Mies.

Krawietz và Mies giành danh hiệu Grand Slam đầu tiên, đánh bại Jérémy Chardy và Fabrice Martin trong trận chung kết, 6–2, 7–6(7–3). Đây là lần thứ hai trong 3 năm tại Pháp Mở rộng, không có ai trong 4 tay vợt vào trận chung kết đã vào một trận chung kết đôi nam Grand Slam. Đây cũng là lần thứ 4 trong 7 năm trận chung kết có đôi Pháp.

Đây là lần đầu tiên kể từ sau Giải quần vợt Pháp Mở rộng 1972, tất cả 4 đội vào vòng bán kết đôi nam Pháp Mở rộng đều cùng quốc gia.

Hạt giống

Kết quả

Chung kết

Nửa trên

Nhánh 1

Nhánh 2

Nửa dưới

Nhánh 3

Nhánh 4

Tham khảo

 Kết quả vòng đấu chính

:Giải quần vợt Pháp Mở rộng theo năm - Đôi nam

Đôi nam
Giải quần vợt Pháp Mở rộng - Đôi nam


title: Rondibilis similis

text:
Rondibilis similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Rondibilis


title: Coenotephria mongoliata

text:
Coenotephria mongoliata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Coenotephria


title: Blepharita obscurata

text:
Blepharita obscurata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Blepharita


title: Grammia ochracea-rivulosa

text:
Grammia ochracea-rivulosa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Grammia