title: Airbus A320neo

text:
Airbus A320neo (neo trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là mới, ngoài ra còn là viết tắt của , dịch là tùy chọn động cơ mới) là phiên bản nâng cấp động cơ của dòng máy bay chở hành khách thân hẹp A320 do Airbus sản xuất. Ra mắt lần đầu vào ngày 01 tháng 12 năm 2010, chuyến bay đầu tiên vào ngày 25 tháng 9 năm 2014 ra mắt với hãng hàng không Lufthansa vào ngày 25 tháng 1 năm 2016. Sử dụng loại động cơ CFM International LEAP và Pratt & Whitney PW1000G và loại đầu cánh mới, cho phép tiết kiệm 15% đến 20% so với phiên bản A320ceo. Tính tới tháng 1 năm 2020, có tổng cộng 7,395 đơn đặt hàng dòng máy bay A320neo với hơn 115 hãng hàng không, đây là dòng máy bay chở khách bán chạy nhất thế giới.

Phát triển

Năm 2006, Airbus khởi động chương trình A320 Enhanced (A320E) gồm một loạt các cải tiến nhằm tăng hiệu suất đến 4-5%: đầu cánh (2%), tinh chỉnh khí động học (1%), giảm trọng lượng và sử dụng loại cabin mới.

Airbus đã ra mắt thiết bị đầu cánh sherklet tại Dubai Airshow tháng 11 năm 2009. Nặng thêm 200 kg (440 lb) nhưng giảm 3,5% nhiên liệu cho các chuyến bay trên 2.800 km (1.500 nmi).

Động cơ mới
Ngày 1 tháng 12 năm 2010, Airbus cho ra mắt "Tùy chọn động cơ mới" cho A320neo giúp tăng tầm bay khoảng 930 km (500 nmi) và tăng trọng lượng tối đa lên hơn 2 tấn (4.400 lb). Dự kiến sẽ sản xuất 4.000 chiếc trong 15 năm tới. Chi phí phát triển được dự tính là hơn 1 tỷ euro [1,3 tỷ USD]. Giá sẽ cao hơn $6 triệu so với ceo, bao gồm 3,5 triệu đô la cho việc sửa đổi khung máy bay và khoảng 0,9 triệu đô cho sherklets. A320neo dự kiến sẽ đi vào sử dụng mùa xuân năm 2016.

Động cơ có thể được lựa chọn bao gồm CFM International LEAP-1A và Pratt & Whitney PW1000G, với chi phí bảo trì thấp hơn 20% so với động cơ A320 hiện tại. Động cơ mới đốt cháy nhiên liệu ít hơn 16%, dù thực tế ít hơn một chút từ 1-2%.

Cabin "Space-Flex" mới tăng không gian bên trong máy bay, galley và thiết kế nhà vệ sinh "Smart-Lav" giúp A321neo có thêm 20 hành khách và 9 hành khách cho A320neo. Tổng mức tiêu thụ nhiên liệu trên mỗi ghế ngồi giảm 20%.

Chiếc Airbus A320neo đầu tiên xuất xưởng khỏi nhà máy Toulouse vào ngày 1 tháng 7 năm 2014 và thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 9 năm 2014.

Quá trình thử nghiệm

Chuyến bay đầu tiên của A320neo diễn ra vào ngày 25 tháng 9 năm 2014. Động cơ Pratt & Whitney PW1100G-JM ('GTF') đã được Cục Hàng không Liên bang chứng nhận vào ngày 19 tháng 12 năm 2014. Sau 36 tháng, A320neo và A321neo đã bay được 4.000 giờ để chứng nhận powerplant.

Trong số 4.000 giờ bay này, 2.250 là với PW GTF và 1.770 với CFM LEAP. Chương trình thử nghiệm đã kết thúc vào năm 2018 với việc hoàn thành thử nghiệm A319neo. Những thay đổi tác động đến chất lượng bay, hiệu suất và tích hợp hệ thống; đòi hỏi phải điều chỉnh lại hệ thống kiểm soát bay đáp ứng các yêu cầu chứng nhận loại đã phát triển từ năm 1988 và giúp giảm tốc độ V tối thiểu. Neo mới nặng hơn 1,8 tấn so với ceo, nhưng hiệu suất cất cánh và hạ cánh là như nhau, cánh tà điều chỉnh và góc nghiêng của cánh và độ lệch tăng thêm 5° để đối phó với lực đẩy cao hơn.

A320neo chỉ ồn bằng một nửa so với A320ceo khi cất cánh, 85 dB. Dòng A321neo sử dụng động cơ LEAP có tiếng ồn cầu vượt 83,3 dB, thấp hơn đáng kể so với động cơ CFM56 và V2500 cũ.

Sản xuất

Giao hàng vào năm 2016. Lufthansa nhận được A320neo đầu tiên vào ngày 20 tháng 1 năm 2016. Dự kiến khoảng 200 máy bay sẽ được giao vào năm 2017, nhưng hãng Pratt & Whitney lại không thể đáp ứng đủ động cơ, khiến cho hơn 40 chiếc sẽ phải đợi động cơ. Dây chuyền lắp ráp tại Hamburg được khai trương vào tháng 7 năm 2017; Tính đến năm 2019 có 60 chiếc thuộc A320neo được sản xuất hàng tháng.

Chỉ với 90 chiếc A320neo được giao trong tháng 10 năm 2017, Airbus sẽ không đạt được mục tiêu 200 chiếc A320neo được sản xuất. Hơn 40 chiếc A320 đã được đỗ mà không có động cơ, nhưng với hầu hết các vấn đề về động cơ đã được giải quyết vào đầu năm 2018, hơn một nửa số máy bay trong dòng A320 được giao trong năm 2018 dự kiến sẽ là neo. Airbus dự kiến sẽ sản xuất 60 chiếc máy bay thân hẹp mỗi tháng vào giữa năm 2019. Airbus xác nhận kế hoạch đạt 63 chiếc hàng tháng từ năm 2018 và nghiên cứu 70 đến 75 vào năm 2019, mặc dù Safran, một trong hai đối tác của CFM và nhà sản xuất LEAP, không thể cam kết với khối lượng làm việc cao hơn.

Vào tháng 2 năm 2018, sự cố trên máy bay sử dụng PW1100G cùng với sự cố máy nén áp suất cao, EASA và Airbus đã cho ngừng bay một số chiếc trong dòng A320neo cho đến khi chúng được trang bị phụ tùng mới. Tính đến tháng 2 năm 2018, động cơ P&W đã bay 500.000 giờ kể từ khi giới thiệu và 113 máy bay trong dòng A320neo chạy bằng P&W cho 8 hãng hàng không. Airbus sau đó đã ngừng tiếp nhận động cơ PW1100G.

Động cơ PW1100G đã được sử dụng trở lại vào tháng 5 sau khi Pratt & Whitney khắc phục sự cố. Vào cuối tháng 6, Airbus dự kiến sẽ xuất xưởng khoảng 100 chiếc A320neo đang chờ động cơ và sẽ giao hầu hết chúng trong nửa sau của năm, để đạt mục tiêu bàn giao 800 máy bay vào năm 2018. Trong năm tháng đầu năm 2018, 69 chiếc đã được giao: 40% tổng số máy bay của hãng và gần 80% trong số chúng sử dụng động cơ CFM LEAP, 22 chiếc được giao vào tháng 5 được chia đều cho hai dòng động cơ.

Sau ba tháng tạm dừng, mục tiêu của 210 máy bay sử dụng PW1100G trong năm 2018 dự kiến sẽ bị lỡ từ 30 đến 40 chiếc trừ khi Pratt có thể tăng tốc sản xuất. Bernstein dự báo sẽ sản xuất ít hơn 50 chiếc so với kế hoạch và trở lại bình thường hóa năm 2019. Các máy bay vẫn có thể được giao sử dụng tùy chọn động cơ khác, neo hoặc ceo, vì 210 động cơ LEAP đã được đặt hàng. Sau khi 100 máy bay đậu đợi động cơ đã giảm xuống còn 86 vào cuối tháng 6. Máy bay thứ 500 trong dòng A320neo được giao vào tháng 10 năm 2018.

Vào tháng 7 năm 2019, với A321neo chiếm 40% doanh số. Tất cả các máy bay A321 hiện đang được lắp ráp tại Hamburg; một lựa chọn đang được xem xét sẽ là tái sử dụng dây chuyền lắp ráp A380 ở Toulouse. Trong nửa đầu năm 2019, Airbus đã giao 294 máy bay thuộc dòng A320 / A320neo, trong đó 71 chiếc A321neo và 163 là A320neo (tức là A321neo chiếm 30% số lượng).

Vào tháng 1 năm 2020, Airbus đã xác nhận rằng dây chuyền lắp ráp A380 sẽ được chuyển đổi cho A321neo vào giữa năm 2022, vì nhu cầu chưa từng có, đặc biệt là các biến thể A321 LR và XLR. Vào tháng Hai, Airbus có tăng tỷ lệ sản xuất vượt quá 63 mỗi tháng vào năm 2021, để đạt 65 hoặc 67 vào năm 2023. Vào tháng Tư, Airbus đã giảm tốc độ sản xuất trung bình xuống chiếc 40 mỗi tháng do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đối với hàng không.

Các hãng sử dụng

Tính đến tháng 1 năm 2019, ba năm sau khi được giới thiệu, 585 chiếc được đã phục vụ thương mại với hơn 60 hãng hàng không, dẫn đầu là IndiGo (87), Frontier Airlines (33) và China Southern (26). Lufthansa xác nhận mức tiết kiệm nhiên liệu P&W mang lại là 16%, 21% cho mỗi ghế khi tăng từ 168 chổ ngồi ở ceo lên 180 chổ ở neo, trong khi Avianca tuyên bố động cơ LEAP hiệu quả hơn 15-20%, yên tĩnh hơn, giảm mức tiêu thụ dầu và bảo dưỡng định kỳ. Việc sản xuất LEAP gặp vấn đề dẫn đến sự chậm trễ trong việc giao hàng, không có hậu quả đáng kể cho Avianca hoặc AirAsia.

Airbus đạt được mục tiêu 60 chiếc giao hàng mỗi tháng vào giữa năm 2019. Trong số 6.362 đơn đặt hàng, 2.456 là dành cho động cơ CFM LEAP (38,6%), 1.869 cho Pratt & Whitney PW1100G (29,4%) và 2.037 chưa xác định động cơ (32%). Đến ngày 30 tháng 6 năm 2019, Safran tuyên bố động cơ LEAP chiếm 61% thị phần trong dòng A320neo, với 44 hãng hàng không khai thác 454 máy bay chạy bằng Leap đã tích lũy được 3,3 triệu giờ bay.

Vào tháng 7 năm 2019, Airbus đã tiết lộ hai vấn đề ảnh hưởng đến chiếc A320neo và A321neo. Cả hai vấn đề được phát hiện trong quá trình phân tích và thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, và không gặp phải trong thực tế. Airbus đã giải quyết các vấn đề thông qua các bản sửa đổi tạm thời trong hướng dẫn bay, sẽ cập nhật phần mềm kiểm soát chuyến bay vào năm 2020. Khi Lufthansa chờ đợi bản cập nhật phần mềm chuyến bay năm 2020, họ đã chặn hàng ghế cuối cùng của máy bay, còn 174 chỗ ngồi.

Biến thể
Airbus cung cấp ba biến thể của dòng A320neo: A319, A320 và A321. Biến thể cho Airbus A318 có thể được phát triển nếu cần.

A319neo

Biến thể ngắn nhất có thể chứa tới 160 hành khách hoặc 140 người trong cấu hình hai hạng ghế, với tầm bay lên tới 6.940 km (3.750 dặm). Phiên bản ACJ có thể chứa tám hành khách và bay 6.750 dặm (12.500 km) hoặc 15 giờ.

Qatar Airways sẽ là khách hàng ra mắt nhưng hãng đã nâng cấp đơn đặt hàng lên chiếc A320neo lớn hơn vào cuối năm 2013. Không có hãng hàng không nào sử dụng để ra mắt kể từ đó.

Chuyến bay đầu tiên thực hiện vào ngày 31 tháng 3 năm 2017, sử dụng động cơ CFM LEAP. Sau 500 giờ bay, A319neo do sử dụng LEAP đạt được Chứng nhận Loại FAA / EASA vào ngày 21 tháng 12 năm 2018, cho phép nó đi vào hoạt động thương mại trong nửa đầu năm 2019. Vào thời điểm đó, có 53 đơn đặt hàng, trong đó có 17 đơn đặt hàng với động cơ LEAP: 12 cho Avianca, bốn cho một nhà điều hành Trung Quốc chưa được xác nhận và một ACJ319neo; và 36 đơn không có lựa chọn động cơ: tám cho Avianca, 26 cho khách hàng không báo trước và hai ACJ319neo. Kể từ tháng 12 năm 2018, chứng nhận cho phiên bản chạy bằng PW1100G dự kiến cuối năm 2019, với cùng một máy bay thử nghiệm sẽ trải qua 200 giờ thử nghiệm bay.

Vào tháng 1 năm 2019, dự án A319neo chỉ là một phần nhỏ so với A220, sau khi xác nhận đơn đặt hàng từ JetBlue và Moxy cho 60 chiếc A220. Cũng trong tháng 1 năm 2019, Airbus đã xác nhận rằng, mặc dù các đơn đặt hàng ít hơn do cạnh tranh với A220-300, nhưng họ không có kế hoạch ngừng phát triển A319neo.

Biến thể sử dụng Pratt & Whitney đã thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 25 tháng 4 năm 2019. Nó đã đạt được chứng nhận loại EASA vào cuối tháng 11 năm 2019, sau 240 giờ bay.

A320neo

Mốc thời gian
Chiếc A320neo đầu tiên xuất xưởng nhà máy Airbus ở Toulouse vào ngày 1 tháng 7 năm 2014. Bay lần đầu vào ngày 25 tháng 9 năm 2014. Chứng nhận về kiểu loại từ Cơ quan An toàn Hàng không Châu Âu và Cục Hàng không Liên bang được cấp vào ngày 24 tháng 11 năm 2015. Gần 28 năm sau chiếc A320 đầu tiên, vào ngày 25 tháng 1 năm 2016, chiếc A320neo đi vào hoạt động với Lufthansa, khách hàng ra mắt của loại máy bay này.

Độ tin cậy
Sáu tháng sau tại Farnborough Airshow, John Leahy đã thông báo rằng 8 chiếc máy bay A320neo đang hoạt động đã đạt độ tin cậy 99,7%. Tính đến cuối tháng 2/2017, có 28.105 chuyến bay đã được thực hiện bằng máy bay A320neo với 134 lần hủy chuyến, tỷ lệ hoàn thành là 99,5%. Spirit Airlines báo cáo sự cố động cơ Pratt & Whitney PW1000G trên 4 chiếc A320neo của hãng và không thể bay chúng ở độ cao hơn 30.000 ft (9.100 m) vì hệ thống thoát khí đôi khi bị đóng băng do nhiệt độ lạnh; vấn đề tương tự đã được báo cáo bởi IndiGo.

Hiệu quả
Sau một năm hoạt động, Lufthansa đã xác nhận hiệu suất tăng 20% cho mỗi hành khách khi bố trí 180 chỗ ngồi, cùng với việc giảm tiếng ồn và khí thải CO₂. Các hãng hàng không xác nhận mức tiết kiệm nhiên liệu 15% trên mỗi chỗ ngồi.

Giao hàng
Tính đến tháng 3/2017, 88 chiếc A320neo đã được bàn giao cho 20 hãng hàng không, 49 chiếc với PW1000G và 39 chiếc với CFM International LEAP-1A, và đã tích lũy hơn 57.600 giờ bay; trên 142 đường bay với chiều dài chặng trung bình là 900 nmi (1.700 km; 1.000 mi). Airbus có kế hoạch giao khoảng 200 chiếc A320neo vào năm 2017. Trong năm 2018, những chiếc A320neo có giá 49 triệu USD, tăng 1-2% mỗi năm và được cho thuê với giá 330.000-350.000 USD mỗi tháng (0,67-0,71%) do cạnh tranh gay gắt, trong khi một chiếc A320ceo gần đây được cho thuê với giá 300.000 USD. Năm 2018, giá niêm yết của A320neo là 110,6 triệu USD.

Bản quân sự A320M3A
Airbus đang phát triển một biến thể A320neo cho các nhiệm vụ của ISR, như tuần tra hàng hải và tác chiến chống tàu ngầm cũng như vận tải quân sự. Máy bay cũng có thể thực hiện các nhiệm vụ chở hành khách, quân đội, VIPs, bệnh nhân hoặc hàng hóa. Máy bay có thể được trang bị khoang chứa vũ khí, hệ thống tự bảo vệ hoặc máy dò từ tính và có thể nhận tín hiệu tình báo.

A321neo

Biến thể kéo dài này được cải tạo cấu trúc ở càng hạ cánh và cánh, tăng tải trọng của cánh và các sửa đổi nhỏ khác cho phép tải tối đa tăng cao hơn. Với sức chứa có thể lên đến 240 khách; tầm bay tối đa đạt được 7400 km (phiên bản LR); sải cánh dài 35,8m; chiều cao máy bay 11,76m; tổng chiều dài 44,51m. Máy bay được trang bị động cơ CFM International LEAP-1A và Pratt & Whitney's PurePower PW1100G-JM turbofan - cùng với thiết bị đầu cánh tiết kiệm nhiên liệu Sharklet.

Khách hàng đầu tiên là ILFC. Nguyên mẫu Airbus A321neo D-AVXB, bay lần đầu vào ngày 9 tháng 2 năm 2016. Nó gặp nạn ba ngày sau đó và được đưa đến Toulouse để sửa chữa, khiến chương trình cấp chứng nhận bị trì hoãn trong vài tuần.

A321neo đã nhận được cấp chứng nhận kiểu loại với động cơ Pratt & Whitney vào ngày 15 tháng 12 năm 2016, và CFM Leap vào ngày 1 tháng 3 năm 2017. Chiếc A321neo đầu tiên do GECAS thuê đã được giao tại Hamburg cho Virgin America, có cấu hình 184 chỗ ngồi và sử dụng động cơ LEAP, đi vào hoạt động vào tháng 5 năm 2017.

Trọng lượng rỗng nặng hơn 1,8 tấn so với ceo do động cơ mới và các sửa đổi liên quan đến khung máy bay: giá treo động cơ, cấu trúc cánh. Ở cùng trọng lượng tối đa, nó đạt đến độ cao hành trình trước khoảng 40 km và sớm hơn 4 phút so với CEO.

Ở 10.000 m và −2 °C tải trọng 67 t (148.000 lb), A321neo đốt cháy 2.200 kg nhiên liệu mỗi giờ (4.850 lb/h) với vận tốc Mach 0,76/928 km/h và 2.440 kg/h ở tốc độ Mach 0,80 / 527 hải lý (976 km / h).

Đến tháng 1 năm 2018, A321neo đã nhận được 1.920 đơn đặt hàng, vượt quá đơn đặt hàng cho A321ceo. Vào thời điểm này, A321neo chiếm 32% tổng số đơn đặt hàng dòng A320neo, trong khi chiếc A321 ban đầu chỉ chiếm 22% đơn đặt hàng dòng A320ceo. Năm 2018, giá niêm yết của A321neo là 129,5 triệu đô la Mỹ.

Chậm trễ trong giao hàng

Pratt & Whitney gặp phải các vấn đề với động cơ PW1100G, việc sửa lỗi đã ảnh hưởng đến việc giao hàng. Cebu Pacific dự kiến sẽ nhận 3 chiếc A321neo đầu tiên vào của mình vào cuối năm 2017 nhưng đã đồng ý hoãn chúng lại. Air New Zealand có ít nhất bảy chiếc A321neo trong 13 đơn đặt dòng A320 của mình, tăng 27% sức chứa chỗ ngồi so với A320neo hiện đang được sử dụng trên các đường bay quốc tế chặng ngắn, chủ yếu đến Úc; các neo sẽ bị hoãn đến tháng 7 năm 2018 đối với A320neo và tháng 9 năm 2018 đối với A321neo

Hai chiếc A321neo đầu tiên của Hawaii đã được giao vào năm 2017 trước mùa cao điểm mùa đông sắp tới nhưng đã bị hoãn đến đầu năm 2018, một sự chậm trễ "khó chịu", với 9 chiếc khác vào năm 2018, chủ yếu là trong nửa đầu năm. Họ dự định mở các đường bay ít khách đến đất liền Hoa Kỳ chẳng hạn như Portland đến Maui.

Airbus Cabin Flex (ACF)
Bằng cách thay thế cặp cửa thứ hai ở phía trước cánh (R2 / L2) bằng cặp cửa thoát hiểm thứ hai mới phía trên cánh, sức chứa của A321neo tăng từ 220 chỗ lên 240 chỗ và tiết kiệm nhiên liệu trên mỗi ghế tăng 6%. Các thay đổi sẽ làm nặng thêm 100 kg. Những chiếc A321 ban đầu có cấu hình cửa thoát hiểm của A321ceo với bốn cặp cửa thoát hiểm.

Cặp cửa thứ ba (R3 / L3), phía sau cánh, được di chuyển về phía sau. Vào tháng 10 năm 2017, chiếc A321neo ACF đầu tiên đã được xuất xưởng tại Hamburg. Nó được cho ra mắt vào ngày 5 tháng 1 năm 2018 và sẽ được thử nghiệm trên mặt đất trước chuyến bay đầu tiên trong những tuần tiếp theo. Nó sẽ được giao vào giữa năm 2018. Nó thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 31 tháng 1 năm 2018.

Sức chứa tối đa 240 khách và có thể tăng lên 244; EASA cho phép tối đa 244 hành khách còn FAA giới hạn nó ở mức 200 tùy thuộc vào cấu hình cửa. Bốn cấu hình cửa khác nhau được sắp xếp như hình dưới đây.

A321LR

Vào tháng 10 năm 2014, Airbus giới thiệu một biến thể với 164 ghế, trọng lượng cất cánh tối đa 97 t (214.000 lb) với ba thùng nhiên liệu phụ, được gọi là A321neoLR (Long Range) so sánh với Boeing 757-200 thì tầm bay tăng hơn 190 km chi phí vận hành giảm 27% và chi phí cho mỗi chỗ ngồi thấp hơn 24%; được lên kế hoạch xuất hiện lần đầu vào nửa cuối năm 2018, hai năm sau A321neo.

Airbus đã ra mắt chiếc A321LR vào ngày 13 tháng 1 năm 2015 với Air Lease Corporation là khách hàng ra mắt, với hy vọng bán được 1.000 chiếc của biến thể này. Cấu hình ban đầu gồm 164 chỗ ngồi (20 hạng thương gia, 30 hạng phổ thông cao cấp và 114 hạng phổ thông) được thay thế bằng cấu hình 206 chỗ (16 hạng thương gia và 190 hạng phổ thông). Tầm bay là 7.400 km, xa hơn 930 km chiếc A321neo. A321LR là sự thay thế hoàn hảo cho 757 trên thị trường. A321LR sẽ có kiểu bố trí Cabin Flex và sẽ được giao lần đầu vào Quý 4 năm 2018.

Các chuyến bay thử nghiệm bao gồm máy bay chạy bằng động cơ Leap, tầm bay 7.600 km, bay trong khoảng thời gian gần 11 giờ với 5 phi hành đoàn và 11 kỹ thuật viên.

Airbus đã công bố chứng nhận FAA / EASA của mình vào ngày 2 tháng 10 năm 2018, bao gồm ETOPS lên đến 180 phút cho phép bất kỳ tuyến đường xuyên Đại Tây Dương nào. Do hãng khai thác ban đầu Primera Air đã ngừng hoạt động, chiếc đầu tiên sẽ được giao cho hãng Arkia của Israel, trong khi 120 đơn đặt hàng từ 12 hãng: Norwegian, TAP Air Portugal, Air Transat, Aer Lingus, Air Astana, Air Arabia và Azores Airlines sẽ được giao từ năm 2019, Jetstar và Peach vào năm 2020. Vào ngày 13 tháng 11 năm 2018, Arkia đã nhận được chiếc A321LR đầu tiên, có 220 chỗ ngồi cấu hình một hạng ghế và khai thác các đường bay đến London, Paris, Barcelona và các chặng bay lên đến 5 giờ và thông báo rằng đây là loại thân hẹp đầu tiên hiệu quả hơn 757-300 kể từ khi nó hoạt động.

Vào tháng 4 năm 2019, hãng hàng không Hoa Kỳ JetBlue thông báo ý định sử dụng A321LR trên các đường bay đến Luân Đôn từ Boston và Thành phố New York; hãng đã chuyển đổi 13 đơn đặt hàng từ A321neo sang A321LR để phục vụ các đường bay này.

A321XLR

Vào tháng 1 năm 2018, Airbus thông báo họ đang nghiên cứu một biến thể A321LR tăng tải trọng và nâng cấp càng máy bay. Nó dự kiến sẽ bay gần 9.260 km. Cạnh tranh trực tiếp với Boeing NMA. Biến thể A321XLR đầu tiên với tầm bay 8.334 km dự kiến ra mắt vào năm 2019 để đưa vào hoạt động vào năm 2021 hoặc 2022. Thân máy bay mới tiết kiệm trọng lượng, bình xăng thứ 3 to hơn.

Vào tháng 10 năm 2018, A321XLR đã được giới thiệu cho Air Transat và AerCap: Air Transat có thể bay đến các điểm đến tại Nam Âu như Split, Croatia, từ Montreal và Toronto. Tháng 11, Airbus cho biết A321XLR sẽ có MTOW tăng hơn 100 tấn (220.000 lb) và tầm bay tăng hơn 700 nmi (1.300 km) so với A321LR cùng loại cánh và động cơ, tăng dung tích nhiên liệu và nâng cấp càng hạ cánh. Vào tháng 1 năm 2019, Air Canada bày tỏ sự quan tâm đến việc sử dụng máy bay thân hẹp cho các tuyến đường xuyên Đại Tây Dương và đang xem xét các lựa chọn bao gồm A321XLR và Boeing 737 MAX.

A321XLR đã chính thức ra mắt tại Triển lãm Hàng không Paris vào ngày 17 tháng 6 năm 2019, việc giao hàng dự kiến diễn ra từ năm 2023. Thiết kế mới cung cấp tầm bay 4.700 nmi (8.700 km) được trang bị thêm một bình nhiên liệu để cung cấp nhiều nhiên liệu hơn, càng hạ cánh được nâng cấp giúp tải trọng MTOW tăng lên 101 tấn (223.000 lb). RCT sẽ chứa 12,900 l nhiên liệu.

Các đơn đặt hàng từ một số hãng cho thuê và hãng hàng không đã được công bố tại triển lãm, Middle East Airlines, hãng đã đặt mua 4 chiếc A321XLR, khiến hãng trở thành hãng hàng không ra mắt. Air Lease Corporation đã đặt hàng 27 chiếc A321XLR cùng với 23 chiếc A321neo khác và 50 chiếc A220-300. IAG đưa ra giá niêm yết 142 triệu USD khi cam kết mua 28 máy bay, trong đó có 8 chiếc cho Iberia, 6 chiếc cho Aer Lingus. Tập đoàn Qantas đã đặt hàng 36 chiếc XLR, sẽ được vận hành trên các tuyến đường giữa Úc và Châu Á, và cũng sẽ trở thành một trong những hãng ra mắt. American Airlines đã chuyển đổi 30 đơn đặt hàng A321neo sang XLR và đặt thêm 20 XLR. Indigo cũng đã đặt hàng 50 XLR và Frontier Airlines đã đặt hàng 18 chiếc, nâng tổng số đơn đặt hàng được công bố tại triển lãm lên 243 chiếc.

Vào ngày 29 tháng 10 năm 2019, IndiGo đã đặt hàng 300 máy bay dòng A320neo bao gồm các loại A320neo, A321neoLR và A321XLR, nâng tổng số đơn đặt hàng máy bay dòng A320neo của IndiGo lên 730. Đặt hàng 300 gồm 87 A320neo và 213 A321neoLR/A321XLR. Vào ngày 3 tháng 12 năm 2019, United Airlines đã công bố đơn đặt hàng mua 50 máy bay Airbus A321XLR mới, với thời gian giao hàng bắt đầu từ năm 2024, để thay thế đội bay Boeing 757-200 của họ. Tổng giá thành là 7,1 tỷ đô la trước khi giảm giá, United có kế hoạch sử dụng những chiếc máy bay này cho các điểm đến ở châu Âu từ  Washington và Newark, New Jersey.

Tháng 4/2020, 450 đơn đặt hàng đã được nhận từ 24 khách hàng. Airbus đã cắt kim loại đầu tiên cho hộp cánh trung tâm, trong khi Safran đã bắt đầu sản xuất đồ rèn khung gầm. Premium Aerotec sẽ sản xuất cấu trúc chính của thùng nhiên liệu trung tâm phía sau, Spirit AeroSystems sẽ chế tạo cánh đảo gió một rãnh bên trong, FACC AG sẽ sản xuất một tấm chắn bụng sửa đổi, trong khi Collins Aerospace và Parker Aerospace đang phát triển hệ thống nhiên liệu. Đến tháng 8/2020, Premium Aerotec đã bắt đầu sản xuất thùng chứa trung tâm phía sau cho chiếc A321XLR đầu tiên ở Augsburg, sẽ được chuyển giao cho nhà máy ở Hamburg vào đầu năm 2021

Tháng 4/2021, một phần thân máy bay A321LR đã được rút khỏi dây chuyền sản xuất ở Hamburg để sử dụng như một "máy gia tốc hệ thống tiền công nghiệp" để kiểm tra khả năng tích hợp của các hệ thống tại Saint-Nazaire, một phần mũi được sử dụng như một giường thử nghiệm tích hợp cho một cụm bảng điều khiển thiết bị mới, trước khi được sử dụng để phân tích các kết cấu gia cố cần thiết cho XLR. Đến lúc đó, Airbus đã hoàn thành bộ cánh trung tâm đầu tiên sau 16 tháng kể từ lần cắt kim loại đầu tiên, với 200 sửa đổi so với thiết kế tiêu chuẩn, được chuyển từ Nantes đến Hamburg để lắp ráp cấu trúc.

Airbus Corporate Jets
Hai biến thể ACJ của dòng A320neo mà Airbus cung cấp ACJ319neo, chở 8 hành khách với tầm bay 12.500 km và ACJ320neo, chở 25 hành khách và tầm bay 11.100 km. Độ tiết kiệm nhiên liệu giúp tăng tầm bay để tăng khả năng chứa nhiên liệu, ACJ319neo được thêm tới năm thùng chứa trung tâm (ACT).

Chiếc ACJ320neo đầu tiên đã được giao vào tháng 1 năm 2019, việc giao hàng ACJ319neo dự kiến sẽ bắt đầu sau đó vài tháng. Vào ngày 25 tháng 4 năm 2019, chiếc ACJ319neo, được trang bị 5 thùng ACT, đã hoàn thành chuyến bay đầu tiên, trước một chiến dịch thử nghiệm ngắn và sau đó được giao cho K5 Aviation của Đức. Ngày hôm sau, chiếc máy bay này đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm độ bền kéo dài 16 giờ 10 phút và lập kỷ lục về chuyến bay của dòng A320s dài nhất điều khiển bởi Airbus.

Các dòng máy bay sau này

Vào tháng 11 năm 2018, Airbus phát triển một chiếc máy bay kế thừa dòng A320. Chưa chắc Airbus sẽ cho ra mắt, nhưng nó có thể được cho ra mắt vào giữa thập kỷ sau.

Tại triển lãm hàng không Dubai tháng 11 năm 2019, giám đốc điều hành của Airbus, Guillaume Faury, đã xem xét về việc nghiên cứu thêm một dòng máy bay một lối đi được ra là ra mắt nào những năm 2030s

Đặt và giao hàng
Tại buổi ra mắt A320neo vào ngày 1 tháng 12 năm 2010, Airbus dự đoán sẽ có 4.000 chiếc máy bay được đặt mua trong vòng 15 năm tới. Trong vòng chưa đầy một năm, đến Dubai Airshow tháng 11 năm 2011, đã có hơn 1.420 đơn đặt hàng và cam kết, trở thành "dòng máy bay bán chạy nhanh nhất từ trước đến nay". Đến tháng 3 năm 2013, hơn hai năm sau khi ra mắt, đã có hơn 2.000 đơn đặt hàng. Tính tới lúc chiếc A320neo đầu tiên xuất xưởng vào tháng 1 năm 2016, đã có hơn 4.500 đơn đặt hàng từ gần 80 khách hàng. Tính đến tháng 5 năm 2017, đã có 5.052 đơn đặt hàng: 49 A319neo (1%), 3.617 A320neo (72%) và 1.386 A321neo (27%), với 1.712 trong số đó sử dụng động cơ CFM LEAPs (34%), 1.429 chiếc PW GTFs (28%) và 1.911 chưa biết (38%).

2011
Đầu tháng 1/2011, hãng hàng không giá rẻ IndiGo thống báo họ sẽ đặt 150 chiếc A320neo và 30 chiếc A320ceo. Vào ngày 17 tháng 1, Virgin America đặt hàng 60 chiếc A320 trong đó có 30 chiếc A320neo và trở thành hãng hàng không ra mắt.

Tại Triển lãm Hàng không Paris tháng 6 năm 2011, đã có 667 đơn đặt hàng trị giá 60,9 tỷ đô la Mỹ, nâng số lượng đơn đặt hàng lên 1.029. Hãng hàng không giá rẻ AirAsia đặt hàng 200 chiếc, đơn hàng lớn nhất vào thời điểm đó. IndiGo xác nhận đơn đặt hàng 150 chiếc của mình của mình. Airbus cũng đã nhận được đơn đặt hàng từ GECAS, Scandinavian Airlines, TransAsia Airways, IndiGo, LAN Airlines, AirAsia, GoAir, Air Lease Corporation và Avianca.

Vào ngày 20 tháng 7 năm 2011, American Airlines thông báo đặt hàng 460 máy bay bao gồm 130 A320ceos và 130 A320neo, và dự định đặt hàng 100 chiếc 737 MAX. Vào ngày 27 tháng 7 năm 2011, Lufthansa đã đặt hàng 25 chiếc A320neo và 5 chiếc A321neo. Tại Dubai Airshow tháng 11 đã có thêm 130 đơn đặt hàng, nâng tổng số lên 1.420 đơn đặt hàng và cam kết, trở thành chiếc máy bay bán chạy nhất từ trước đến nay.

2012
Vào ngày 25 tháng 1, hãng Norwegian đã xác nhận đơn đặt hàng 100 chiếc A320neo. Vào tháng 11, Virgin America đã hoãn giao máy bay A320neo cho đến năm 2020, biến ILFC trở thành khách hàng ra mắt mới cho cả dòng A320neo và A321neo. Vào tháng 12 năm 2012 Pegasus Airlines, hãng hàng không lớn thứ hai ở Thổ Nhĩ Kỳ, đã ký hợp đồng mua 100 máy bay dòng A320neo, trong đó 75 chiếc (57 chiếc A320neo và 18 chiếc A321neo).

2013

Lufthansa đặt hàng thêm 70 máy bay A320neo và A321neo vào ngày 14 tháng 3 năm 2013. easyJet, hiện đang 195 máy bay A320neo, dự định mua thêm 100 máy bay Airbus A320neo và giao hàng từ năm 2017 đến năm 2022 cùng với hãng hàng không ANA sẽ đặt hàng A320neo và A321neo. Lion Air đã đặt hàng 183 chiếc. Vào ngày 15 tháng 3 năm 2013, Turkish Airlines đã đặt hàng 82 chiếc A320neo.

2014
Vào ngày 15 tháng 10 năm 2014, IndiGo đã ký một biên bản với Airbus để mua thêm 250 máy bay dòng A320neo. Thỏa thuận trị giá hơn 25,5 tỷ đô la theo giá niêm yết này cũng sẽ là đơn hàng lớn nhất của dòng A320neo, đánh dấu số lượng máy bay lớn nhất từng được đặt của hãng. Trước đó, IndiGo đã đặt hàng 100 chiếc vào năm 2005 và 180 chiếc khác vào năm 2011.

2017
Vào ngày 15 tháng 11 năm 2017, Airbus đã công bố việc ký biên bản cho Indigo Partners công bố hãng đặt mua 430 máy bay trong dòng A320neo - một thỏa thuận trị giá gần 50 tỷ USD. Vào ngày 14 tháng 12 năm 2017 Delta Air Lines đã công bố đơn đặt hàng 100 máy bay A321neo, sử dụng động cơ Pratt & Whitney PW1100Gs.

2019
Vào ngày 29 tháng 10 năm 2019, IndiGo của Ấn Độ đã đặt thêm 300 chiếc máy bay dòng A320neo, một trong những đơn hàng máy bay lớn nhất từ trước đến nay của Airbus với một hãng hàng không duy nhất. Đơn hàng bao gồm hỗn hợp các máy bay A320neo, A321neo và A321XLR. Điều này nâng tổng số đơn đặt hàng máy bay dòng A320neo của IndiGo lên 730 chiếc.

Vào ngày 18 tháng 11 năm 2019, hãng hàng không giá rẻ Air Arabia đã đặt hàng 120 máy bay phản lực gia đình A320neo trị giá 14 tỷ USD theo giá niêm yết: 70 chiếc A320neo và 50 chiếc A321neo/XLR, sẽ được giao từ năm 2024.

Các hãng đang khai thác

Các máy bay giao hàng qua từng năm

Thông số kĩ thuật

Ghi chú

Động cơ

100 daN = 1 kN

Xem thêm

Dòng máy bay liên quan

 Airbus A320

Những dòng máy bay cùng phân khúc

 Boeing 737MAX
 Airbus A220
 Comac C919
 Embraer E-Jet E2
 Irkut MC-21

Tham khảo

Liên kết ngoài

Máy bay Airbus
Máy bay hai động cơ phản lực
Dòng Airbus A320


title: Eugoa heylaertsi

text:
Eugoa heylaertsi là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eugoa


title: Euchromius gratiosellus

text:
Euchromius gratiosellus là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euchromius


title: Eumegethes picta

text:
Eumegethes picta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eumegethes


title: Sarobela biplagiata

text:
Sarobela biplagiata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sarobela


title: Phạm trù đơn hình

text:
Trong toán học, phạm trù đơn hình là phạm trù các thứ tự không rỗng hữu hạn với ánh xạ bảo toàn thứ tự. Nó được sử dụng đề xác định các vật đơn hình và vật đối đơn hình trong một phạm trù nào đó.

Vật đơn hình

Một vật đơn hình là một tiền bó trên , tức là một hàm tử phản biến từ  đến một phạm trù khác. Chẳng hạn, các tập hợp đơn hình là các hàm tử từ  đến phạm trù các tập hợp. Một vật đối đơn hình là một hàm tử hiệp biến từ .

Tham khảo

Liên kết ngoài
What's special about the Simplex category?

Tô pô đại số
Lý thuyết đồng luân
Các phạm trù trong lý thuyết phạm trù


title: Murat Erdoğan

text:
Murat Erdoğan (sinh ngày 1 tháng 8 năm 1976 ở London, Anh) là một cầu thủ bóng đá người Anh of Turkish descent. Ông hiện tại là giám đốc thể thao cho Konyaspor từ mùa hè năm 2015. Trước đó ông cũng làm giám đốc thể thao cho Sivasspor từ tháng 6 năm 2013 đến tháng 2 năm 2014.

Sự nghiệp chuyên nghiệp
Ông cũng thi đấu cho Sivasspor, Ankaraspor, Galatasaray, Gaziantepspor, İstanbulspor, Malatyaspor, Mersin İdman Yurdu, Sakaryaspor, Ankaragücü và Manisaspor. Vào tháng 9 năm 2009, ông chuyển đến Kasımpaşa S.K.

Tham khảo

Sinh năm 1976
Nhân vật còn sống
Vận động viên Luân Đôn
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ bóng đá Síp
Người Anh gốc Thổ Nhĩ Kỳ
Người Anh gốc Síp
Cầu thủ MKE Ankaragücü
Cầu thủ Sakaryaspor
Cầu thủ Gaziantepspor
Cầu thủ Sivasspor
Cầu thủ Galatasaray S.K.
Cầu thủ Kasımpaşa S.K.
Cầu thủ Süper Lig
Cầu thủ Mersin İdmanyurdu SK
Cầu thủ Istanbulspor
Cầu thủ Malatyaspor
Cầu thủ Osmanlıspor
Cầu thủ Manisaspor
Tiền vệ bóng đá


title: NGC 308

text:
NGC 308 là một ngôi sao nằm trong chòm sao Kình Ngư. Nó chỉ cách NGC 307 55 ". Nó được ghi lại vào ngày 31 tháng 12 năm 1866 bởi Robert Ball.

Tham khảo

Chòm sao Kình Ngư
Thiên thể phát hiện năm 1866
Thiên thể NGC


title: Lepidura improcera

text:
Lepidura improcera là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lepidura


title: Deopalpus hirsutus

text:
Deopalpus hirsutus là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Deopalpus


title: USS Gainard (DD-706)

text:
USS Gainard (DD-706) là một tàu khu trục lớp Allen M. Sumner được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Joseph Gainard (1889-1943), một sĩ quan Hải quân Dự bị từng phục vụ trong cả hai cuộc thế chiến và được tặng thưởng Huân chương Chữ thập Hải quân. Nó đã hoạt động cho đến hết Thế Chiến II, và tiếp tục phục vụ sau đó trong Chiến tranh Lạnh cho đến khi xuất biên chế năm 1971 và bị bán để tháo dỡ năm 1974. Gainard được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tưởng thưởng Hải quân và một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Thiết kế và chế tạo

Gainard được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Federal Shipbuilding and Drydock Company ở Kearny, New Jersey vào ngày 29 tháng 3 năm 1944. Nó được hạ thủy vào ngày 17 tháng 9 năm 1944; được đỡ đầu bởi bà Joseph A. Gainard, vợ góa hạm trưởng Gainard, và nhập biên chế tại New York vào ngày 23 tháng 11 năm 1944 dưới quyền chỉ huy của Trung tá Hải quân Francis J. Foley.

Lịch sử hoạt động

1945
Sau chuyến đi chạy thử máy huấn luyện tại vùng biển Bermuda, Gainard khởi hành từ New York vào ngày 1 tháng 2 năm 1945 để đi sang San Diego, California, rồi tiếp tục hành trình đi Trân Châu Cảng. Nó rời Trân Châu Cảng vào ngày 12 tháng 3, tập trung lực lượng tại Saipan cho chiến dịch đổ bộ tiếp theo lên Okinawa. Trong các ngày 1 và 2 tháng 4, nó hoạt động như một đòn tấn công nghi binh tại bờ biển phía Đông Nam hòn đảo nhằm phân tán sự chú ý của đối thủ, trong khi hoạt động đổ bộ thực sự tiến hành tại bờ biển phía Tây.

Sau đó Gainard hoạt động như một tàu cột mốc radar canh phòng và như tàu dẫn đường máy bay tiêm kích trong suốt trận Okinawa ác liệt; nó có nhiệm vụ phát hiện và cảnh báo sớm các cuộc không kích của đối phương, và dẫn đường cho những máy bay tuần tra chiến đấu trên không (CAP) tiêu diệt những kẻ xâm nhập. Lực lượng CAP được phối thuộc bao gồm trung bình 10 máy bay từ các tàu sân bay suốt từ sáng đến tối, và được trợ giúp bởi một đội dẫn đường tiêm kích trên tàu.

Trong suốt 39 ngày trực chiến như cột mốc radar canh phòng ngoài khơi Okinawa, Gainard đã chỉ huy trong việc tiêu diệt ít nhất 27 máy bay tấn công tự sát Kamikaze đối phương; 5 trong số đó bị bắn rơi bởi hỏa lực phòng không của chính nó. Trong 27 lần, có trên 50 máy bay đối phương đồng loạt tấn công nó và các tàu lân cận; trong đó 17 lần đối phương đã áp sát con tàu ở cự ly gần, và bốn tàu bạn ở lân cận đã bị đánh trúng. Ngoài ra con tàu đã tham gia vào việc phòng không hỗ trợ cho các cuộc đổ bộ lên Iheya Shima, Aguni Shima và Kume Shima. Nó cũng giải cứu đội bay một máy bay tuần tra ném bom hải quân bị hết nhiên liệu phải hạ cánh xuống biển, và dẫn đường cho hai máy bay tuần tra bị hư hại do hỏa lực phòng không đối phương quay trở về căn cứ. Nhiều lần máy bay tấn công tự sát đối phương đã suýt đâm trúng con tàu, nhưng nhờ hỏa lực phòng không chính xác và cơ động hiệu quả đã giúp chiếc tàu khu trục không bị hư hại. Nó đã trực chiến ngoài khơi Okinawa cho đến ngày 1 tháng 7, khi hòn đảo này được tuyên bố chính thức là đã được bình định.

Sau các nhiệm vụ tuần tra và hộ tống vận tải tại khu vực phụ cận Okinawa, Gainard lên đường vào ngày 21 tháng 7 để đi đến Leyte, Philippines, nơi nó được bảo trì, nghỉ ngơi và tiếp liệu. Sau khi Nhật Bản chấp nhận đầu hàng vào ngày 15 tháng 8, nó lên đường hướng sang các đảo chính quốc Nhật Bản, đi đến ngoài khơi đảo Honshū vào ngày 17 tháng 9, nơi nó phục vụ trong vai trò giải cứu không-biển cho đến ngày 21 tháng 2, 1946, khi nó lên đường quay trở về Hoa Kỳ. Về đến San Pedro, California vào ngày 15 tháng 3, nó tiếp tục hành trình đi sang vùng bờ Đông Hoa Kỳ ngang qua kênh đào Panama, đi đến Casco Bay, Maine vào ngày 16 tháng 4.

1946 - 1959
Đặt cảng nhà tại Newport, Rhode Island, hoạt động của Gainard trong hai thập niên tiếp theo sau bao gồm chín lượt được cử sang phục vụ cùng Đệ Lục hạm đội trong vai trò chuyên trách chống tàu ngầm; nhiều chuyến đi huấn luyện học viên sĩ quan sang các cảng Bắc Âu; thực hành đổ bộ dọc theo bờ biển Virginia và North Carolina; phục vụ canh phòng máy bay cho các tàu sân bay ngoài khơi Mayport, Florida; và các cuộc tập trận phối hợp cùng Đệ Nhị hạm đội về chiến thuật chống tàu ngầm dọc theo bờ biển Đại Tây Dương và vùng biển Caribe.

Vào tháng 9, 1957, Gainard nằm trong số 150 tàu chiến của sáu nước trong Khối NATO tham gia Chiến dịch Strikeback, một cuộc tập trận cơ động hạm đội phối hợp quy mô lớn trên vùng biển Bắc Đại Tây Dương đến vùng biển tiếp giáp quần đảo Anh, giữa Iceland và quần đảo Faroe, và cho đến biển Na Uy cùng một phần Bắc Hải. Đây là một trong nhiều hoạt động mà con tàu góp phần nâng cao khả năng sẳn sàng chiến đấu nhằm phòng thủ trong giai đoạn căng thẳng của cuộc Chiến tranh Lạnh.

1960 - 1970
Lượt phục vụ thứ tám của Gainard cùng Đệ Lục hạm đội từ tháng 8, 1960 đến tháng 2, 1961 bị ngắt quảng bởi sáu tuần thực hành tập trận cùng cùng lực lượng Trung Đông trong Ấn Độ Dương. Rồi trong chuyến đi thứ chín sang Địa Trung Hải từ tháng 2 đến tháng 8, 1962, nó băng qua kênh đào Suez để tập trận trong năm ngày cùng các tàu chiến của Hải quân Iran và Hải quân Hoàng gia Anh, cùng nhiều ngày huấn luyện thực tế trong biển Hồng Hải và vịnh Ba Tư.

Các vai trò quan trọng khác mà Gainard đảm nhiệm bao gồm tàu huấn luyện cho Trường Sonar Hạm đội tại Key West, Florida; tham gia cùng các tàu sân bay  và  trong việc trợ giúp những nạn nhân bị lụt sau cơn bão Carla ngoài khơi bờ biển Texas vào tháng 9-tháng 10, 1961; và tham gia vào lực lượng đặc nhiệm phong tỏa Cuba trong vụ Khủng hoảng tên lửa Cuba vào tháng 11-tháng 12, 1962. Vào tháng 5, 1963, nó đã phục vụ như tàu hỗ trợ tại địa điểm thu hồi cho chuyến bay "Faith 7" đưa phi hành gia Gordon Cooper lên không gian, đây là chuyến bay lên quỹ đạo quanh trái đất cuối cùng của Chương trình Mercury.

Gainard được cho xuất biên chế và rút tên khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 26 tháng 2, 1971. Con tàu bị bán để tháo dỡ vào ngày 26 tháng 3, 1974.

Phần thưởng
Gainard được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tưởng thưởng Hải quân và một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/research/histories/ship-histories/danfs/g/gainard.html
 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Naval Vessel Register thuộc phạm vi công cộng: www.nvr.navy.mil/SHIPDETAILS/SHIPSDETAIL_DD_706.HTML

Liên kết ngoài

navsource.org: USS Gainard
hazegray.org: USS Gainard

Lớp tàu khu trục Allen M. Sumner
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Tàu khu trục trong Chiến tranh Lạnh


title: Pin Galvanic

text:
Pin Galvanic hoặc pin Volta, được đặt theo tên Luigi Galvani, hoặc Alessandro Volta, là một cell điện hóa thu được năng lượng điện từ các phản ứng oxy hóa tự nhiên đang diễn ra bên trong cell. Nó thường bao gồm hai kim loại khác nhau được kết nối bởi một cây cầu muối, hoặc các tế bào nửa cá thể phân cách bởi một màng xốp.

Volta là nhà phát minh ra đống điện, pin điện đầu tiên. Trong cách sử dụng thông thường, từ "pin" đã bao gồm một cell điện đơn, nhưng một pin đúng bao gồm nhiều cell.

Lịch sử
Vào năm 1780, Luigi Galvani phát hiện ra rằng khi hai kim loại khác nhau (ví dụ đồng và kẽm) được kết nối và sau đó cả hai cùng chạm vào hai phần khác nhau của dây thần kinh của một con ếch, thì chân con ếch co rút. Ông gọi đây là "điện động vật". Pin volta, phát minh của Alessandro Volta trong những năm 1800, bao gồm một đống tế bào tương tự như các cell galvanic. Tuy nhiên, Volta đã xây dựng nó hoàn toàn từ vật liệu phi sinh học để thách thức lý thuyết điện động vật của Galvani (và sau đó là thí nghiệm Leopoldo Nobili) về lý thuyết điện liên hệ bằng kim loại và kim loại của mình. Đến lượt Carlo Matteucci ông đã chế tạo một pin hoàn toàn ra khỏi vật liệu sinh học để trả lời cho Volta. Những khám phá này đã mở đường cho pin điện; Năm 1999, IEEE dã công nhận năm 1799 là một cột mốc quan trọng trong lịch sử ngành điện khi Volta phát minh ra pin điện (Milestones: Volta's Electrical Battery Invention, 1799).

Wilhelm König đã đề xuất vào năm 1940 rằng các đối tượng được biết đến như pin Baghdad có thể đại diện cho công nghệ mạ điện từ thời Parthia cổ đại. Các bản phục chế có chứa axit xitric hoặc nước nho đã được chứng minh là sản sinh ra một điện áp. Tuy nhiên, một số học giả khác đã chỉ ra rằng nó rất giống với những dụng cụ đã được biết đến trước đó nhưng được sử dụng để cất giữ những cuộn giấy da.

Tham khảo

Pin


title: A Treatise on Poetry

text:
A Treatise on Poetry (, tiếng Việt: Một chuyên luận về thơ) là bài thơ dài bằng tiếng Ba Lan của nhà thơ đoạt giải Nobel Czesław Miłosz về văn học, thơ ca và lịch sử Ba Lan từ 1900 đến 1949. Được viết vào năm 1955 và 1956, nó được xuất bản lần đầu dưới dạng sách vào năm 1957 và đã giành giải thưởng văn học năm đó từ Kultura. Tác phẩm được coi là một trong những tác phẩm vĩ đại nhất của Miłosz.

Nội dung
A Treatise on Poetry kể về lịch sử của Ba Lan, đặc biệt là thơ Ba Lan, trong nửa đầu thế kỷ 20. Nó được chia thành bốn canto, với một bài thơ giới thiệu ngắn:

 "Piękne czasy" ("Thời đại tươi đẹp") - đời sống văn học ở Krakow 1900-1914
 "Stolica" ("Thủ đô") - chính trị và thơ ca tại Warsaw 1918-31 tháng 8 năm 1939, kết thúc đêm trước cuộc xâm lược Ba Lan của Đức
 "Duch dziejów" ("Tinh thần lịch sử") - Warsaw 1939-1945, và các nhà thơ bị giết trong cuộc nổi dậy ở Warsaw
 "Natura" ("Thiên nhiên") - Pennsylvania 1948-1949, với một nhà thơ phản ánh về lịch sử được mô tả trong ba phần đầu tiên.

Xuất bản
Phiên bản gốc của Ba Lan được viết từ năm 1955 đến 1956 và được xuất bản thành một cuốn sách vào năm 1957 tại Pháp bởi Instytut Literacki.

Vì hình thức và chủ đề cụ thể về văn hóa của nó, Miłosz đôi khi người ta tin rằng nó không thể được dịch sang tiếng Anh. Tuy nhiên, cùng với Robert Hass, Miłosz đã tạo ra một bản dịch tiếng Anh vào năm 2001, với các ghi chú mở rộng và lời nói đầu mới. Nó đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ:

Tiếp nhận
Treatise đã được coi là một trong những thành tựu lớn nhất của Miłosz. Viết cho Tạp chí New York về Sách, Helen Vendler đã mô tả Treatise là một trong số ít những bài thơ "mạnh mẽ đến mức nó phá vỡ các giới hạn trong đó nó được viết trong giới hạn của ngôn ngữ, địa lý, thời đại", viết rằng "để đi vào dòng chảy của bài thơ này là để xuôi dòng lịch sử về một dòng ngôn ngữ hùng hồn và đam mê, lần lượt là triết học, châm biếm, dịu dàng, giận dữ, mỉa mai, gợi cảm, và trên hết là sự tao nhã".

Trong The Guardian, Charles Bainbridge đã trình bày phần thứ ba, Warsaw 1939-1945, là "một trong những tác phẩm đáng chú ý và cảm động nhất của Milosz. Đầy hình ảnh và lý lẽ hấp dẫn". Các đánh giá khác bằng tiếng Anh đã mô tả chuyên luận là "hấp dẫn, sâu sắc và đẹp đẽ".

Trên phiên bản gốc, Treatise đã giành giải thưởng văn học Kultura hàng năm.

Miłosz đã giành giải thưởng Nobel về văn học năm 1980 cho các tác phẩm văn học của mình.

Năm 2001, Miłosz, người hài lòng với sự đánh giá mới của Treatise sau bản dịch tiếng Anh, cho biết. "Thật vinh dự khi thấy bài thơ của tôi dường như không bị cũ.... Tôi tự hào vì đã viết một bài thơ liên quan đến các vấn đề lịch sử, chính trị và thẩm mỹ. "

Tham khảo

Đọc thêm

Sách Ba Lan
Thơ Ba Lan


title: Công ty Coca-Cola

text:
Công ty Coca-Cola (), có trụ sở tại Atlanta, Georgia, được thành lập tại Wilmington, Delaware, là một công ty đồ uống và là nhà sản xuất, bán lẻ, quảng bá các đồ uống và siro không cồn đa quốc gia của Hoa Kỳ. Công ty này được biết đến nhiều nhất với sản phẩm hàng đầu Coca-Cola, được dược sĩ John Stith Pemberton phát minh năm 1886 tại Columbus, Georgia. Công thức và thương hiệu Coca-Cola được Asa Griggs Candler (ngày 30 tháng 12 năm 1851 – ngày 12 tháng 3 năm 1929) mua lại năm 1889, sau đó thành lập Công ty Coca-Cola năm 1892. Công ty điều hành một hệ thống phân phối nhượng quyền kinh doanh kể từ năm 1889, trong đó Công ty Coca-Cola chỉ sản xuất nước xi-rô đậm đặc, sau đó sản phẩm này được bán cho các nhà đóng chai khác nhau trên khắp thế giới, những người nắm giữ độc quyền kinh doanh trên từng lãnh thổ. Công ty Coca-Cola sở hữu các công ty làm máy đóng chai ở Bắc Mỹ, tên nó là Coca-Cola Refreshments.

Cổ phiếu của công ty được liệt kê trên NYSE (NYSE: KO) và là một phần của DJIA, chỉ số S&P 500 index, chỉ số Russell 1000, và chỉ số Russell 1000 Growth Stock. Muhtar Kent làm chủ tịch hội đồng quản trị của công ty với James Quincey làm chủ tịch và giám đốc điều hành.

Lịch sử

Những loại nước uống
Công ty Coca-Cola có những nước ngọt có CO2 (Cacbon dioxide), chất béo bão hòa.

Nhãn hiệu chính: Coca-Cola, Sprite, Fanta, Diet Coke, Powerade, Nestea, Fruitopia, Dasani, C2 Cola.

Xem thêm
 Danh sách các tài sản thuộc sở hữu của công ty Coca-Cola
 Công ty Stepan – sản xuất chiết xuất lá coca

Tham khảo

Ghi chú

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Công ty nước uống Hoa Kỳ
Công ty thực phẩm đa quốc gia
Công ty sản xuất có trụ sở tại Atlanta
Khởi đầu ở Georgia (bang Hoa Kỳ) năm 1886
Công ty trong trung bình công nghiệp Dow Jones
Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York
Công ty đa quốc gia có trụ sở tại Hoa Kỳ
Khởi đầu công ty người Mỹ năm 1886
Công ty thực phẩm và nước uống có trụ sở tại Georgia (bang Hoa Kỳ)


title: Stratosphere: Conquest of the Skies

text:
Stratosphere: Conquest of the Skies là một game đua xe chiến đấu pha trộn chiến lược thời gian thực do hãng Kodiak Interactive phát triển và Ripcord Games phát hành vào năm 1998. Game tập trung vào các trận chiến trên những hòn đảo nổi mà người chơi điều khiển.

Lối chơi
Lối chơi cho phép người chơi điều khiển một hòn đảo nổi duy nhất được gọi là pháo đài bay trong game. Những pháo đài này nổi vì chúng được xây dựng từ 'đá nổi' có thể được thu thập từ các sườn núi và cả từ các pháo đài khác sau khi phá hủy chúng. Có ba loại đá nổi, mỗi loại được sử dụng để xây dựng những công trình khác nhau trên pháo đài. Đất thêm có thể được bổ sung vào pháo đài nhưng ở một giới hạn của loại kích thước pháo đài của nó.

Thông qua chế độ xem xây dựng, pháo đài có thể xây dựng những công trình giúp tăng khả năng cơ động như máy đẩy để di chuyển tiến và lùi, và máy đẩy bên để xoay pháo đài. Số lượng của những công trình cơ động này quyết định sức mạnh. Người chơi cũng có thể xây dựng tháp pháo và các công trình phòng thủ như tường và lá chắn cũng như các công trình tạo ra năng lượng và cả một số công trình kiến trúc độc đáo. Mỗi loại yêu cầu lượng tài nguyên khác nhau từ ba loại đá nổi khác nhau.

Tất cả các pháo đài bay lơ lửng ở một độ cao. Các tháp pháo được điều khiển bằng chuột và có thể bắn theo hướng mong muốn sau khi nhấp vào vị trí trong phạm vi bắn của nó. Một số tháp pháo cũng có thể bắn ở mặt đất, được sử dụng trong các nhiệm vụ trong chiến dịch tiêu diệt các tháp pháo đặt trên mặt đất.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Stratosphere: Conquest of the Skies at MobyGames

Trò chơi điện tử năm 1998
Trò chơi trên Windows
Trò chơi độc quyền Windows
Trò chơi đua xe bắn súng
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Trò chơi điện tử phát triển ở Mỹ


title: Jacek Soliński

text:
Jacek Soliński (sinh năm 1957 tại Bydgoszcz) là một họa sĩ, nhiếp ảnh gia, nhà báo và nhà xuất bản người Ba Lan. Từ năm 1979 đến nay, ông và Jan Kaja cùng điều hành một phòng trưng bày nghệ thuật có tên là Authors’ Gallery (org. Galeria Autorska) ở Bydgoszcz. Jacek Soliński là thành viên của Hiệp hội các nghệ sĩ và nhà thiết kế Ba Lan (ZPAP). Năm 2015, ông được nhận huy chương đặc biệt của Bộ Văn hóa và Di sản Quốc gia (Ba Lan) vì những đóng góp cho văn hóa Ba Lan.

Sự nghiệp
Trong thập niên 1980, Jacek Soliński chuẩn bị tài liệu về các hoạt động của phòng trưng bày và cho ra mắt ba cuốn sách và năm tập thơ ông sáng tác bằng kỹ thuật in khắc nổi. Cùng với Jan Kaja, ông biên soạn và phát hành một số sách nghệ thuật chuyên khảo dành cho họa sĩ.

Jacek Soliński đã tổ chức hàng chục triển lãm cá nhân (ở Ba Lan: Bydgoszcz, Gdańsk, Sopot, Toruń, Warszawa, Łódź, Kraków, Lublin; và ở nước ngoài: Paris, Rome, Tokyo, Edinburgh).

Từ năm 1986 đến nay, hàng năm Jacek Soliński đều tổ chức triển lãm tranh in khắc nổi tại phòng trưng bày Authors’ Gallery. Ông đã phát hành gân môt chục ấn bản là các tác phẩm tự sáng tác bằng cách thể hiện các thể loại văn trào phúng, kinh cầu, thơ và văn xuôi lên tranh in khắc nổi. Jacek Soliński là tác giả của nhiều bức tranh in khắc nổi và bộ tranh vẽ 366 thiên thần mang tên ″Guardians of time″.

Tranh in khắc nổi (tiêu biểu)

Tranh ("Guardians of time" - (tiêu biểu))

Danh mục
"Chwile obecności (1979-2004)" Publisher: Galeria Autorska,  Bydgoszcz, 2004,

Tham khảo

Liên kết ngoài

  - official website of Galeria Autorska
   - biography on the website of Galeria Autorska
  - exhibition in Poland
   - information about artist in portal Bydgoszcz24
  - information about exhibition in Rome

Họa sĩ Ba Lan
Sinh năm 1957
Nhân vật còn sống


title: Dasypolia ferdinandi

text:
Dasypolia ferdinandi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dasypolia


Chung kết Cúp Liên đoàn các châu lục 2005 là trận đấu bóng đá để tìn ra nhà vô địch của Cúp Liên đoàn các châu lục 2005. Trận đấu được diễn ra tại sân Waldstadion, Frankfurt, Đức, vào ngày 29 tháng 6 năm 2005 giữa hai đội Brasil và Argentina. Brasil giành chiến thắng với tỉ số 4–1.

Đường đến trận chung kết

Chi tiết trận đấu

Chú thích

Cúp Liên đoàn các châu lục 2005
2005
Bóng đá Argentina 2004–05
Trận đấu của đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina


title: Onthophagus notiodes

text:
Onthophagus notiodes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

N


title: Philippe Troussier

text:
Philippe Omar Troussier () sinh ngày 21 tháng 3 năm 1955, là cựu cầu thủ người Pháp và là huấn luyện viên trưởng của Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam.

Sau sự nghiệp ở giải VĐQG Pháp, Troussier chuyển sang làm công tác quản lý và bắt đầu ở các cấp độ thấp hơn của bóng đá Pháp, và việc chuyển đến câu lạc bộ ASEC Mimosas của Bờ Biển Ngà đã giúp Troussier giành được 1 số chức vô địch.

Sự nghiệp huấn luyện
Troussier chuyển sang HLV sau khi có được giấy phép huấn luyện và đạt được vị trí huấn luyện đầu tiên của mình với Liên đoàn bóng đá Pháp, nơi Troussier được phép quản lý 1 câu lạc bộ bóng đá có tên là Institut national du football de Vichy hay INF Vichy. Đội được phép tham gia Championnat National và được phép miễn thăng hạng hoặc xuống hạng để các cầu thủ trẻ có thể phát triển. Trong thời gian thi đấu cho đội bóng, Troussier đã dẫn dắt họ bước vào mùa giải 1983-84, nơi đội đứng thứ 2 trong mùa giải của mình. Mùa giải 1984-85 Troussier huấn luyện CS Alençon ở Championnat National 2 và dành 3 mùa giải để học cách quản lý 1 câu lạc bộ bóng đá nghiệp dư.

Troussier trở lại câu lạc bộ Red Star 93 trong mùa giải 1987-88 với tư cách là huấn luyện viên. Trong thời gian làm việc cho câu lạc bộ, Troussier dẫn dắt đội đứng thăng hạng lên Championnat National vào cuối mùa giải 1988-89. Troussier rời câu lạc bộ vào ngày 30 tháng 6 năm 1989 để gia nhập câu lạc bộ hạng 2 Créteil với tư cách là Huấn luyện viện tạm quyền cho đến ngày 1 tháng 10 năm 1989 khi Bernard Maligorne đảm nhận vị trí Huần luyện.

Huấn luyện ở châu Phi
Lần đầu tiên Troussier rời khỏi Pháp bắt đầu với câu lạc bộ bóng đá hạng nhất Bờ Biển Ngà ASEC Mimosas, trong mùa giải đầu tiên của mình, Troussier đã giành chức vô địch giải đấu.

Sau 1 thời gian với Kaizer Chiefs Troussier chuyển đến câu lạc bộ bóng đá Ma-rốc Fath Union Sport và dẫn dắt họ đến Coupe du Trône 1995. Thời gian của Troussier với Fath Union Sport chứng kiến Troussier trải qua quá trình xuống hạng 2 với họ, Troussier đã ở lại với câu lạc bộ trong vài mùa giải cho đến khi trở lại làm huấn luyện viên đội tuyển quốc gia Nigeria để thay thế cho Shaibu Amodu khi họ cố gắng đủ điều kiện tham dự FIFA World Cup 1998. Bước vào công việc giữa vòng loại, Troussier đã dẫn dắt họ vào 4 trận đấu trong suốt vòng loại khi Nigeria vượt qua vòng loại giải đấu, Liên đoàn bóng đá Nigeria đã quyết định miễn nhiệm vụ của Troussier và cuối cùng để huấn luyện viên Bora Milutinović dẫn dắt họ tham gia giải đấu do kinh nghiệm của Milutinović đã quản lý 3 quốc gia trong 1 kỳ World Cup vào thời điểm đó.

Troussier tìm được 1 công việc huấn luyện 1 quốc gia châu Phi Burkina Faso, nơi Troussier bị giao nhiệm vụ huấn luyện họ tại Cúp bóng đá châu Phi 1998 mà họ đang tổ chức. Họ bị Ai Cập đánh bại 2-0 ở bán kết. Burkina Faso cuối cùng đã đứng thứ 4 sau khi thua Cộng hoà dân chủ Congo trong trận tranh hạng 3.

Huấn luyện ở châu Á
Năm 1998, Troussier thay thế Okada Takeshi để huấn luyện đội tuyển Nhật Bản và bị giao nhiệm vụ cải thiện kết quả trước đó của quốc gia tại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khi họ chuẩn bị đồng tổ chức Giải vô địch bóng đá thế giới 2002. Phải sử dụng 1 phiên dịch viên, Troussier đã phải vật lộn để có được những gì mình muốn từ các cầu thủ khi họ bị loại khỏi Copa América 1999 trong vòng bảng. Màn trình diễn trong giải đấu đã gây ra phản ứng từ giới truyền thông Nhật Bản, với việc Troussier áp dụng 1 cách tiếp cận "trẻ trung hơn" và nắm quyền điều hành đội U20 khi họ tham dự Giải vô địch bóng đá trẻ thế giới 1999 . Đội tuyển Nhật Bản đã là á quân trong giải đấu. Troussier tiếp tục nắm quyền kiểm soát các đội trẻ của Nhật Bản khi dẫn dắt đội U23 tại Thế vận hội Mùa hè 2000 và dẫn dắt họ vào tứ kết. Phần lớn đội này sau đó bị gọi tham dự AFC Asian Cup 2000 và vô địch giải đấu.

Vào tháng 7 năm 2003, Troussier bị bổ nhiệm làm huấn luyện viên mới của Qatar và bị chỉ định đủ điều kiện tham dự AFC Asian Cup 2004 với hy vọng lặp lại thành tích đã có trước đó với Nhật Bản. Qatar xếp cuối bảng. Cùng với khởi đầu ở vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2006, Troussier bị sa thải khỏi vị trí này.

Trở lại Pháp
Vào ngày 27 tháng 11 năm 2004, Troussier trở về Pháp để dẫn dắt đội bóng Ligue 1 Olympique de Marseille. Trong thời gian ở câu lạc bộ, Troussier đã nảy sinh mối quan hệ "đầy sóng gió" với những cầu thủ, trong đó có tuyển thủ Pháp Vicente Lizaras.

Trở lại châu Á
Troussier trở lại Nhật Bản vào tháng 3 năm 2008 để quản lý câu lạc bộ hạng 3 Nhật Bản Ryukyu FC trước khi bị thay thế bởi người đồng hương Jean-Paul Labier. Troussier bỏ bóng đá, theo đạo Hồi. Vào ngày 22 tháng 2 năm 2010, Troussier trở lại Câu lạc bộ Bóng đá Thâm Quyến của Chinese Super League theo hợp đồng 3 năm.

Troussier bị nhiều người tin là sự thay thế hàng đầu với tư cách là huấn luyện viên của Đội tuyển bóng đá quốc gia Malaysia sau khi Liên đoàn bóng đá Malaysia không gia hạn hợp đồng với cựu huấn luyện viên K. Rajagopal sau khi hết hạn vào 2013. Troussier được cho là mức phí 5 năm triệu MYR trong mỗi năm với Liên đoàn bóng đá Malaysia. Thoả thuận thất bại khi đối mặt với 1 số bất đồng với liên đoàn bóng đá này.

Vào ngày 30 tháng 6 năm 2014, Troussier tiếp quản vị trí huấn luyện viên CS Sfaxien. Vào ngày 28 tháng 9 năm 2014, Troussier rời CS Sfaxien.

Năm 2018, Troussier trở thành cố vấn chiến lược và giám đốc kỹ thuật chính thức của học viện bóng đá PVF tại Việt Nam. Năm 2019, PVF bổ nhiệm Troussier trở thành huấn luyện viên trưởng của đội tuyển U19 Việt Nam.

Ngày 16 tháng 2 năm 2023, Liên đoàn bóng đá Việt Nam chính thức thông báo Troussier sẽ trở thành huấn luyện viên tiếp theo của đội tuyển Việt Nam. Troussier chính thức nhận chức vào tháng 2 năm 2023, kế nhiệm Park Hang-seo dẫn dắt các đội tuyển U22, U23, Olympic và đội tuyển quốc gia Việt Nam. Hợp đồng dự kiến chính thức bắt đầu từ đầu tháng 3 năm 2023 và sẽ kéo dài đến hết tháng 7 năm 2026, dài tổng cộng 3 năm 5 tháng. Tại SEA Games 32, đội U-22 Việt Nam trở thành cựu vương khi để thua U22 Indonesia tại bán kết với tỷ số 3-2, và đạt HCĐ khi thắng Myanmar 3-1 tại trận tranh HCĐ.

Chiến thuật
"Tôi không cho phép 40 giây chơi solo, ngay cả khi Jimi Hendrix, tay guitar giỏi nhất thế giới, ở trong ban nhạc của tôi, và thành công đến từ chiến đấu có tổ chức," Troussier nói.

Flat Three

 3 hậu vệ bố trí thành 3 hàng được đẩy lên chứ không đẩy xuống (press) để giữ sự chắc chắn.
 Sử dụng bẫy việt vị để kiểm soát tiền đạo đối phương.
 Trong đội hình đó, các tiền vệ trung tâm chủ yếu bị sắp xếp ở hai bên, tức là vị trí hậu vệ cánh.
 Koji Nakata, người HLV Troussier sử dụng, đã cho biết rằng: "Việc các cầu thủ ở giữa không thể nâng cao hoặc hạ thấp tuyến là một điều đã quá muộn".

Thành tích
ASEC Mimosas

 Côte d'Ivoire Premier Division: 1990, 1991, 1992

FUS Rabat

 Coupe du Trône: 1995

Nhật Bản

 Cúp Liên đoàn các châu lục: Á quân 2001
 AFC Asian Cup: 2000
U-22 Việt Nam

 Đại hội Thể thao Đông Nam Á:   Huy chương đồng (2023)

Cá nhân

 Huấn luyện viên AFC của năm: 2000
 Đại sảnh Danh vọng Bóng đá Nhật Bản: Ra mắt vào năm 2020

Tham khảo

Liên kết ngoài

Philippe Troussier – International Matches as Coach tại RSSSF

Sinh năm 1955
Nhân vật còn sống
Vận động viên Paris
Huấn luyện viên bóng đá Pháp
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Cầu thủ bóng đá Ligue 2
Huấn luyện viên đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam


title: Âm mũi ngạc cứng hữu thanh

text:
Âm mũi ngạc cứng hữu thanh hay âm mũi vòm cứng hữu thanh là một loại phụ âm, được sử dụng trong một số ngôn ngữ nói. Ký hiệu để thể hiện âm này trong bảng mẫu tự ngữ âm quốc tế là , một chữ n thường với một cái "móc" qua trái. Trong X-SAMPA, ký tự cho âm này là J. Ký hiệu IPA  hơi tương tự với , ký hiệu cho âm mũi quặt lưỡi, và , ký hiệu cho âm mũi ngạc mềm; ký hiệu  xuất phát từ cách viết gn để thể hiện âm này trong tiếng Pháp và Ý.

Ví dụ

Âm mũi vòm hay mũi chân răng-vòm

Chú thích

Âm mũi
Âm ngạc cứng
Âm ngạc cứng lợi


title: Periclina cucurbitata

text:
Periclina cucurbitata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Periclina


title: Scopula rudisaria

text:
Scopula rudisaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

R


title: Chlorosea nevadaria

text:
Chlorosea nevadaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Chlorosea


title: Emma de Cartosio

text:
Emma de Cartosio (1928 – 2013) là một nhà văn, nhà thơ, người kể chuyện, nhà tiểu luận và giáo viên người Argentina. Có một cuộc thi thơ mang tên Emma de Cartosio được thành lập tại tỉnh Entre Ríos năm 2015.

Tiểu sử
Cartosio được sinh ra ở Concepción del Uruguay, tỉnh Entre Ríos. Bà tốt nghiệp Khoa Triết học và Khoa học Giáo dục của Đại học Quốc gia La Plata.

Ở Argentina, Cartosio phần lớn được công nhận cho thơ của bà. Năm 1863, bà trở thành thành viên của Học viện Cultuto de Cultura Hispánica, Madrid. Bà học thơ Tây Ban Nha đương đại và xuất bản các bài báo về chủ đề này trên một số tờ báo chính ở Argentina và Tây Ban Nha.

Từ năm 1965 – 1969, bà sống ở Paris. Bà giảng về văn học nói chung, nhưng nói riêng, thơ ca ở các nước Mỹ Latinh và trong nội địa Argentina. Là một du khách không biết mệt mỏi, Cartosio đã đến thăm Châu Âu, Châu Phi, Trung Đông và nhiều nước Mỹ Latinh, viết biên niên sử về những chuyến đi của cô cho tờ báo La Nación và những người khác. Mặc dù bà ấy chủ yếu là một nhà văn ngôn ngữ Tây Ban Nha, bà ấy cũng đã viết bằng tiếng Pháp một cuốn truyện và vì thế, bà ấy có thể được coi là một nhà văn Pháp ngữ.

Bà mất vào ngày 25 tháng 10 năm 2013 ở tuổi 91. Hài cốt của bà được hỏa táng vào ngày 30 tháng 10 năm 2013, như mong muốn của bà.

Tác phẩm được chọn

 Madura soledad, Buenos Aires: Peuser, 1948.
 Antes de tiempo, 1950.
 Cuentos del ángel que bien guarda, 1958.
 El Arenal perdido, Buenos Aires: Edit. Losada, S.A. 1958.
 Elegías analfabetas, 1960.
 Tonticanciones para Grillito, 1962.
 La Lenta mirada, Rialp S.A. 1964.
 En La Luz de París, Buenos Aires: Hachette, 1967.
 Cuando el sol selle las bocas, 1968.
 Contes et récits de La Pampa, 1971.
 Cuentos para la niña del retrato, 1973.
 Cuentos del perdido camino, 1976.
 Automarginada, 1980.
 Allá Tiempo y hace lejos, Buenos Aires: Corregidor 1993. ,

Giải thưởng

 Faja de Honor de la SADE (Sociedad Argentina de Escritores), Argentina, 1948.
 Fondo Nacional de las Artes, Argentina, 1962.
 Premio Accessit Leopoldo Panero, España, 1967.
 Fondo Nacional de las Artes, Argentina, 1968.
 Pluma de Plata, Câu lạc bộ Pen Internacional de Buenos Aires, Argentina, 1980.
 La Fleur de Laure, Francia, 1980.
 Premio Dupuytren, Argentina, 1980.
 Faja de Honor de la Sade (Sociedad Argentina de Escritores), Argentina, 1993.
 Premio Khayectoria, Gente de Letras de Buenos Aires, Argentina, 2000.

Tham khảo

Tham khảo

 Provincias y Poesía, Nicolás Cócaro, Buenos Aires, Ediciones Culturees Argentinas, Ministryio de Professionación y Justicia, Dirección General de Cultura, 1961.
 Selección Thơ
 Diccionario Biográfico de Mujeres Argentinas, Lily Sosa de Newton, Buenos Aires, Plus Ultra, 1980.

liên kết ngoài

Nhà tiểu luận Argentina
Mất năm 2013
Sinh năm 1928
Nhà văn Argentina


title: Danh sách tỷ phú Hồng Kông theo giá trị tài sản

text:
Dưới đây là danh sách các tỷ phú Hồng Kông của Forbes dựa trên sự định giá thường niên về của cải và tài sản được tổng hợp, biên soạn và xuất bản trên tạp chí Forbes của Mỹ ngày 6 tháng 4 năm 2021.

Danh sách các tỷ phú giàu nhất Hồng Kông năm 2021

Danh sách 10 tỷ phú giàu nhất Hồng Kông năm 2018

Xem thêm

 Danh sách tỷ phú theo giá trị tài sản
 Danh sách số lượng tỷ phú theo châu lục
 Danh sách người Hồng Kông
 Danh sách các gia tộc giàu có nhất

Tham khảo

Danh sách nhân vật theo mức độ giàu có

Danh sách liên quan đến kinh tế Hồng Kông


title: Alochera flavipes

text:
Alochera flavipes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Alochera


title: Sophronica cylindricollis

text:
Sophronica cylindricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Sophronica


title: Ambia andasalis

text:
Ambia andasalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ambia


title: Thiozon

text:
Thiozon, công thức hoá học S3, là một dạng thù hình ít gặp của lưu huỳnh.

Tính chất
Là khí màu đỏ cam, nó bao gồm khoảng 10% lưu huỳnh hóa hơi ở  và . Nó đã được quan sát thấy ở nhiệt độ đông lạnh như một chất rắn. Trong điều kiện bình thường, nó chuyển đổi thành lưu huỳnh phân tử theo phương trình hoá học sau:

An toàn

Xem thêm

 Lưu huỳnh phân tử
 Lưu huỳnh dioxide
 Lưu huỳnh trioxit
 Thioxy

Tham khảo


title: Glaucocharis javaensis

text:
Glaucocharis javaensis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Glaucocharis


title: Poecilium ahenum

text:
Poecilium ahenum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Poecilium


title: Melese hebetis

text:
Melese hebetis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Melese


title: Karol G

text:
Carolina Giraldo Navarro, nổi tiếng hơn với nghệ danh Karol G, là một ca sĩ và nhạc sĩ người Colombia.  Năm 2018, cô đã giành được giải thưởng Latin Grammy cho Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất và đã được đề cử cho một số giải Billboard Latin Music Awards và Premios Lo Nuestro Awards .

Cuộc đời và sự nghiệp
Trong suốt thời thơ ấu của mình, Carolina Giraldo Navarro đã tham gia chương trình tài năng The X Factor. Cô tiếp tục học tại Calasanz ở Medellín, và học âm nhạc tại Đại học Antioquia trước khi chuyển đến New York để theo đuổi sự nghiệp âm nhạc. Năm 2007, cô bắt đầu sử dụng nghệ danh Karol G.

Vào năm 2013, cô hợp tác với ca sĩ Puerto Rico, Nicky Jam và phát hành bài hát "Amor De Dos" đã trở nên rất phổ biến ở Colombia và đã đạt hơn 90 triệu lượt xem trên YouTube.

Năm 2014, cô hợp tác với đồng nghiệp người Colombia và ca sĩ Latin Andy Rivera và phát hành bài hát "Mañana", hiện có hơn 90 triệu lượt xem trên YouTube. Cô cũng phát hành một bài hát tên là "Ricos Besos" nhưng không thành công.

Vào năm 2015, cô đã phát hành bản tiếp theo của riêng mình cho ca khúc "Mil Horas" của ban nhạc rock Argentina Ab Abusos de la Nada, "Ya No Te Creo" đã thành công ở Colombia. Một thời gian sau, cô hợp tác với ca sĩ reggaeton người Mỹ De La Ghetto để phát hành bài hát, "Te Lo Quiero Hacer". Vào tháng 3 năm 2016, cô phát hành bài hát "Casi Nada"  vào tháng 4 cùng năm, cô phát hành bài hát "Muñeco De Lego".

Vào năm 2017, đĩa đơn hợp tác của cô với Bad Bunny có tiêu đề "Ahora Me Llama" đã được phát hành đã trở nên phổ biến và nhanh chóng đạt được hơn 630 triệu lượt xem trên YouTube. Một thời gian sau đó trong cùng năm, cô phát hành bài hát, "A Ella" đã trở nên phổ biến ở Colombia. Cuối năm, cô hợp tác với đồng nghiệp người Colombia và ca sĩ người Latinh, Kevin Roldán và phát hành bài hát "Eres mi Todo". Cô xuất hiện với màn trình diễn mở màn trong giải thưởng Premios Juventud năm 2017.

Vào tháng 7 năm 2019, cô đã phát hành " China " với sự hợp tác của J Balvin , Daddy Yankee và Ozuna , trở thành video âm nhạc đầu tiên của cô có một tỷ lượt xem trên YouTube . Vào tháng 5 năm 2019, cô phát hành album Ocean , được coi là sự khởi đầu đầy phong cách từ Unstoppable , kết hợp bầu không khí thoải mái hơn trong công việc của cô. Bài hát " Tusa " của cô với  Nicki Minaj đã được RIAA chứng nhận Bạch kim Latin 28 × Latin , đứng trong Billboard Hot Latin Songs trong 25 tuần. Năm 2020, Karol G nhận được bốn đề cử tại giải Latin Grammy.

Tham khảo

Sinh năm 1991
Nữ ca sĩ Colombia
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Ca sĩ Colombia
Ca sĩ thế kỷ 21


title: Marash Kumbulla

text:
Marash Kumbulla (sinh ngày 8 tháng 2 năm 2000) là cầu thủ bóng đá thi đấu ở vị trí trung vệ cho câu lạc bộ AS Roma tại Serie A theo thỏa thuận cho mượn từ Hellas Verona và Đội tuyển bóng đá quốc gia Albania.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Hellas Verona
Kumbulla sinh ra tại thị trấn Peschiera del Garda thuộc tỉnh Verona trong một gia đình có cha mẹ là người Albania. Năm 8 tuổi, anh gia nhập học viện đào tạo trẻ của Hellas Verona. Tháng 7 năm 2017, anh ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên cùng với đội bóng này.

Trong mùa giải 2018-19 khi Verona còn đang thi đấu tại Serie B, Kumbulla được đôn lên đội một và có trận đấu ra mắt trong trận thua 0-2 ngày 12 tháng 8 trước Calcio Catania tại Coppa Italia. Ngày 27 tháng 12, anh có trận đấu đầu tiên tại Serie B trong chiến thắng 4-0 trước Cittadella.

Kumbulla có lần đầu ra sân tại Serie A vào ngày 25 tháng 8 năm 2019 trong trận đấu với Bologna. Ngày 21 tháng 9, anh bị truất quyền thi đấu ở phút bù giờ thứ 4 trận đấu với Juventus. Ngày 5 tháng 10, anh có bàn thắng đầu tiên tại Serie A với cú đánh đầu trong tư thế không bị ai kèm để mở tỉ số trận đấu với Sampdoria. Chung cuộc Verona giành chiến thắng 2-0. Với bàn thắng này, Kumbulla trở thành hậu vệ đầu tiên sinh sau ngày 1 tháng 1 năm 2000 ghi bàn tại Serie A cũng như tại năm giải đấu hàng đầu châu Âu.

Ngày 8 tháng 2 năm 2020, trong ngày sinh nhật lần thứ 20 của mình, Kumbulla tỏa sáng trong trận lượt về Serie A gặp Juventus, trận đấu có nhiều tuyển trạch viên của các đội bóng lớn theo dõi màn trình diễn của anh. Chính anh là người đem về quả phạt đền ấn định chiến thắng 2-1 cho Verona khi Leonardo Bonucci dùng tay cản bóng sau cú đánh đầu của anh trong vòng cấm và Kumbulla còn có một bàn thắng bị từ chối vì lỗi việt vị trong hiệp một. Mùa giải đầu tiên của anh tại Serie A kết thúc vào giữa tháng 7 với chấn thương gân kheo. Tổng cộng anh có 25 lần ra sân với 1 bàn thắng tại Serie A 2019-20.

AS Roma
Ngày 17 tháng 9 năm 2020, AS Roma hoàn tất thủ tục chiêu mộ Kumbulla với bản hợp đồng mượn 2 năm kèm điều khoản mua đứt. Đồng thời, Roma cũng đồng ý để 3 cầu thủ di chuyển theo chiều ngược lại là Mert Cetin, Matteo Cancellieri và Aboudramane Diaby. Với 2 năm mượn Kumbulla, Roma sẽ phải trả cho Hellas Verona số tiền là 2 triệu €. Sau khi kết thúc hợp đồng cho mượn, Roma có thể mua đứt Kumbulla với mức giá 13,5 triệu € và sẽ trả thêm số tiền tối đa là 3,5 triệu € tùy theo các điều kiện trong hợp đồng. Ngày 27 tháng 9, anh có trận đấu đầu tiên cho Roma trong cuộc đối đầu với Juventus tại Olimpico và xuất phát ngay từ đầu trong đội hình ra sân.

Ngày 22 tháng 10, ngay trong lần đầu ra sân ở đấu trường Châu Âu, Kumbulla có pha đánh đầu ghi bàn giúp Roma đánh bại BSC Young Boys 2-1. Bốn ngày sau đó, anh giành lại 1 điểm cho Roma trước AC Milan tại Serie A khi ấn định tỷ số 3-3 với cú đá nối sau tình huống phạt góc.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
Kumbulla sinh ra tại Ý nhưng đã quyết định chọn khoác áo Đội tuyển bóng đá quốc gia Albania, từng thi đấu ở các cấp độ trẻ như U-17, U-19 và U-21 của Albania. Ngày 14 tháng 10 năm 2019, anh lần đầu tiên được ra sân cho đội tuyển Albania khi vào sân từ ghế dự bị trong những phút cuối trận thắng Moldova 4-0 và lần đầu tiên được đá chính cho đội tuyển Albania là vào ngày 11 tháng 10 năm 2020 trong trận đấu tại UEFA Nations League với đội tuyển Kazakhstan.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Chú thích

Liên kết ngoài
Thông tin về Marash Kumbulla trên website của AS Roma
Thông tin về Marash Kumbulla trên trang Soccerbase
Thông tin về Marash Kumbulla trên trang Transfermarkt

Sinh năm 2000
Nhân vật còn sống
Người Verona
Người Ý gốc Albania
Cầu thủ bóng đá Ý
Cầu thủ bóng đá Albania
Cầu thủ bóng đá Hellas Verona F.C.
Cầu thủ bóng đá A.S. Roma


title: Cảnh quan văn hóa

text:
Cảnh quan văn hóa theo định nghĩa của Ủy ban Di sản Thế giới, là "tài sản văn hóa đại diện cho các công trình kết hợp của thiên nhiên và con người".

 "một cảnh quan được thiết kế và tạo ra có chủ ý bởi con người"
 một "cảnh quan phát triển hữu cơ" có thể là "cảnh quan tái tạo (hoặc hóa thạch)" hoặc "cảnh quan kéo dài"
 một "cảnh quan văn hóa liên kết" có thể được đánh giá cao vì "các hiệp hội tôn giáo, nghệ thuật hoặc văn hóa của yếu tố tự nhiên."

Lịch sử của khái niệm
Khái niệm 'phong cảnh văn hóa' có thể được tìm thấy trong truyền thống vẽ phong cảnh của châu Âu. Từ thế kỷ 16 trở đi, nhiều nghệ sĩ châu Âu đã vẽ phong cảnh có lợi cho con người, giảm bớt con người trong tranh của họ thành những nhân vật được thu nhỏ trong các phong cảnh rộng hơn, cụ thể theo khu vực.

Bản thân từ "cảnh quan" kết hợp "đất" với một động từ gốc Đức, "scapjan / schaffen" có nghĩa là "vùng đất được hình thành". Các vùng đất sau đó được coi là  được hình thành từ các lực tự nhiên, và các chi tiết độc đáo của vùng đất đó (vùng đất được hình thành) chính nó trở thành chủ đề của các bức tranh 'phong cảnh'.

Nhà địa lý Otto Schlüter được ghi nhận là người đầu tiên chính thức sử dụng "cảnh quan văn hóa" như một thuật ngữ học thuật vào đầu thế kỷ 20. Năm 1908, Schlüter lập luận rằng bằng cách định nghĩa địa lý là Landschaftskunde (khoa học cảnh quan), điều này sẽ khiến địa lý trở thành một chủ đề logic mà không ngành nào khác chia sẻ. Ông định nghĩa hai dạng cảnh quan: Urlandschaft (tạm dịch là cảnh quan nguyên bản) hoặc cảnh quan tồn tại trước những thay đổi lớn do con người gây ra và Kulturlandschaft (tạm dịch là 'cảnh quan văn hóa'), một cảnh quan được tạo ra bởi văn hóa con người. Mục đích chính của địa lý là theo dõi những thay đổi trong hai cảnh quan này.

Carl O. Sauer, một nhà địa lý nhân văn, người có lẽ là người có ảnh hưởng lớn nhất trong việc thúc đẩy và phát triển ý tưởng về cảnh quan văn hóa. Sauer đã quyết tâm nhấn mạnh cơ quan văn hóa như một lực lượng trong việc định hình các đặc điểm có thể nhìn thấy của bề mặt Trái Đất ở các khu vực được phân định. Trong định nghĩa của ông, môi trường vật chất vẫn giữ một ý nghĩa trung tâm, như là phương tiện mà các nền văn hóa của con người tạo nên. Định nghĩa cổ điển của ông về một 'cảnh quan văn hóa' như sau: "Cảnh quan văn hóa được hình thành từ cảnh quan tự nhiên bởi một nhóm văn hóa. Văn hóa là tác nhân, khu vực tự nhiên là phương tiện, cảnh quan văn hóa là kết quả"Kể từ lần đầu tiên sử dụng thuật ngữ này một cách chính thức của Schlüter và việc truyền tải hiệu quả ý tưởng của Sauer, khái niệm 'cảnh quan văn hóa đã được sử dụng, áp dụng, tranh luận, phát triển và tinh chỉnh trong giới học thuật. Ví dụ, trong những năm 1950, J.B. Jackson và ấn phẩm 'Phong cảnh' của ông đã ảnh hưởng đặc biệt đến một thế hệ các học giả Mỹ, bao gồm các nhà sử học kiến trúc Denise Scott Brown và Gwendolyn Wright.

Đến năm 1992, Ủy ban Di sản Thế giới đã được bầu để triệu tập một cuộc họp của các 'chuyên gia' để tư vấn và hỗ trợ lập lại Hướng dẫn hoạt động của Ủy ban để bao gồm 'cảnh quan văn hóa' như một lựa chọn cho việc liệt kê các tài sản không hoàn toàn là tự nhiên cũng không thuần túy về mặt văn hóa (tức là di sản 'hỗn hợp').

Việc Ủy ban Di sản Thế giới thông qua và sử dụng khái niệm 'cảnh quan văn hóa' đã có nhiều chuyên gia trên khắp thế giới và nhiều quốc gia xác định 'cảnh quan văn hóa', đánh giá 'cảnh quan văn hóa', liệt kê 'cảnh quan văn hóa', quản lý 'cảnh quan văn hóa', và làm cho 'cảnh quan văn hóa' được biết đến và nhìn nhận một cách hiệu quả, với những phân nhánh và thách thức rất thực tế.

Một đánh giá học thuật năm 2006 về những nỗ lực tổng hợp của Ủy ban Di sản Thế giới, nhiều chuyên gia trên khắp thế giới và các quốc gia để áp dụng khái niệm 'cảnh quan văn hóa', đã quan sát và kết luận rằng:"Mặc dù khái niệm phong cảnh đã không còn được đề cập trong một thời gian từ các hiệp hội nghệ thuật ban đầu của nó... nhưng vẫn có một quan điểm chủ đạo về phong cảnh như một bề mặt bên trong, giống như một bản đồ hoặc một văn bản, từ đó ý nghĩa văn hóa và các hình thức xã hội có thể đơn giản được đọc. "Trong phạm vi học thuật, bất kỳ hệ thống tương tác nào giữa hoạt động của con người và môi trường sống tự nhiên đều được coi là cảnh quan văn hóa. Theo một nghĩa nào đó, cách hiểu này rộng hơn so với định nghĩa được áp dụng trong UNESCO, bao gồm gần như toàn bộ bề mặt chiếm đóng của thế giới, cộng với hầu hết các mục đích sử dụng, hệ sinh thái, tương tác, tập quán, tín ngưỡng, khái niệm và truyền thống của những người sống trong các cảnh quan văn hóa. Sau đây, nhà địa lý học Xoán Paredes định nghĩa cảnh quan văn hóa là:"... môi trường do con người biến đổi theo thời gian, sự kết hợp lâu dài giữa hành động của con người đối với môi trường này và những ràng buộc vật chất hạn chế hoặc điều hòa hoạt động của con người. Đó là một khu vực địa lý - bao gồm tài nguyên thiên nhiên và văn hóa - gắn liền với quá trình tiến hóa lịch sử, tạo ra một cảnh quan dễ nhận biết cho một nhóm người cụ thể, cho đến mức có thể được nhận dạng bởi những người khác. "PAREDES, X.M. (2015b): "Nem ordem nem progresso para o nosso território. O (des)ordenamento territorial na Galiza". Revista Inter. Interdisc. INTERthesis, v.12, n. 12, Universidade Federal de Sta. Catarina, Florianópolis, Brasil, pp. 95-115

Ví dụ
Ủy ban Di sản Thế giới đã xác định và liệt kê một số khu vực hoặc tài sản là cảnh quan văn hóa có giá trị phổ quát đối với nhân loại, bao gồm:

Vườn quốc gia Tongariro, New Zealand (1993)
Sông Tongariro Mahuia trong Vườn quốc gia Tongariro, New Zealand

"Năm 1993, Công viên Quốc gia Tongariro trở thành tài sản đầu tiên được ghi vào Danh sách Di sản Thế giới theo các tiêu chí sửa đổi mô tả cảnh quan văn hóa. Những ngọn núi ở trung tâm của công viên có ý nghĩa văn hóa và tôn giáo đối với người Maori và tượng trưng cho mối liên kết tâm linh giữa cộng đồng này và môi trường của nó. Công viên có núi lửa đang hoạt động và đã tắt, hệ sinh thái đa dạng và một số cảnh quan ngoạn mục. "

Vườn quốc gia Uluru-Kata Tjuta, Úc (1994)
"Công viên này, trước đây được gọi là Vườn quốc gia Uluru (Ayers Rock - Mount Olga), có cấu tạo địa chất ngoạn mục thống trị đồng bằng cát đỏ rộng lớn ở miền trung nước Úc. Uluru, một tảng đá nguyên khối bao la và Kata Tjuta, những mái vòm đá nằm ở phía tây Uluru, tạo thành một phần của hệ thống tín ngưỡng truyền thống của một trong những xã hội loài người lâu đời nhất trên thế giới. Chủ nhân truyền thống của Uluru-Kata Tjuta là những người thổ dân Anangu. "

Ruộng bậc thang của Philippine Cordilleras (1995)
Ruộng bậc thang Batad, Ruộng bậc thang của Philippine Cordilleras, địa điểm đầu tiên được đưa vào hạng mục cảnh quan văn hóa của Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO vào năm 1995.

"Trong 2.000 năm, những cánh đồng lúa cao của Ifugao đã theo đường viền của những ngọn núi. Thành quả của kiến thức được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, và biểu hiện của truyền thống thiêng liêng và sự cân bằng xã hội tinh tế, chúng đã giúp tạo ra một cảnh quan có vẻ đẹp tuyệt vời thể hiện sự hài hòa giữa loài người và môi trường. "

Cảnh quan văn hóa của Sintra Bồ Đào Nha (1995)
"Vào thế kỷ 19, Sintra đã trở thành trung tâm đầu tiên của kiến trúc Lãng mạn Châu Âu. Ferdinand II đã biến một tu viện đổ nát thành một lâu đài, nơi sự nhạy cảm mới này được thể hiện bằng cách sử dụng các yếu tố Gothic, Ai Cập, Moorish và Phục hưng và tạo ra một công viên pha trộn những loài cây địa phương và ngoại lai. Những ngôi nhà đẹp đẽ khác, được xây dựng dọc theo cùng một tuyến trong vùng đất xung quanh, đã tạo ra một sự kết hợp độc đáo giữa công viên và vườn có ảnh hưởng đến sự phát triển của kiến trúc cảnh quan trên khắp châu Âu "

Portovenere, Cinque Terre và quần đảo (Palmaria, Tino và Tinetto), Ý (1997)

"Bờ biển Ligurian giữa Cinque Terre và Portovenere là một vùng đất có giá trị văn hóa và danh lam thắng cảnh to lớn. Cách bố trí và sắp xếp của các thị trấn nhỏ và định hình cảnh quan xung quanh, khắc phục nhược điểm của địa hình dốc, không bằng phẳng, gói gọn lịch sử liên tục định cư của con người ở khu vực này trong một thiên niên kỷ qua. "

Vườn quốc gia Hortobágy, Hungary (1999)

Vườn quốc gia Hortobágy là đồng cỏ tự nhiên liên tục lớn nhất ở Châu Âu, có nghĩa là nó không được hình thành do phá rừng hoặc kiểm soát sông. Là vườn quốc gia đầu tiên của Hungary (được thành lập vào năm 1973), nó là khu bảo tồn lớn nhất của đất nước (82 nghìn ha). Một phần đáng kể của nó là Khu dự trữ sinh quyển và một phần tư diện tích của nó được bảo vệ quốc tế theo Công ước Ramsar về bảo tồn các vùng đất ngập nước.

Đồi Matobo, Zimbabwe (2003)
Khu vực Đồi Matobo cho thấy sự đa dạng của các địa hình đá đặc biệt nhô lên trên tấm chắn đá granit bao phủ phần lớn Zimbabwe. Những tảng đá lớn cung cấp nhiều nơi trú ẩn tự nhiên và gắn liền với sự chiếm đóng của con người từ thời kỳ đồ đá sớm cho đến thời kỳ đầu lịch sử, và không liên tục kể từ đó. Họ cũng có một bộ sưu tập tranh đá nổi bật. Matopo Hills tiếp tục cung cấp sự tập trung mạnh mẽ cho cộng đồng địa phương, nơi vẫn sử dụng các đền thờ và các địa điểm linh thiêng gắn liền với các hoạt động kinh tế, xã hội và truyền thống.

Thung lũng Dresden Elbe, Đức (2004)
"Cảnh quan văn hóa thế kỷ 18 và 19 của Thung lũng Dresden Elbe... nổi bật với những đồng cỏ thấp, và được tôn lên bởi Cung điện Pillnitz và trung tâm của Dresden với vô số tượng đài và công viên từ thế kỷ 16 đến 20. Cảnh quan cũng đặc trưng Các biệt thự và khu vườn ở ngoại ô thế kỷ 19 và 20 và các đặc điểm tự nhiên có giá trị. "

Cảnh quan này đã bị loại khỏi danh sách Di sản Thế giới vào năm 2009, do việc xây dựng một đường cao tốc bốn làn xe qua sông Elbe

Lavaux Vineyard Terraces, Thụy Sĩ (2007)

"Cảnh quan vườn nho Lavaux thể hiện một cách rõ ràng sự tiến hóa và phát triển của nó trong gần một thiên niên kỷ, thông qua cảnh quan và các tòa nhà được bảo tồn tốt chứng tỏ sự tiếp nối và phát triển của các truyền thống văn hóa lâu đời, đặc trưng cho địa phương của nó."

Cảnh quan văn hóa Hồ Tây của Hàng Châu, Trung Quốc (2011)
"Cảnh quan văn hóa Hồ Tây của Hàng Châu, bao gồm Hồ Tây và những ngọn đồi bao quanh ba mặt của nó, đã truyền cảm hứng cho các nhà thơ, học giả và nghệ sĩ nổi tiếng kể từ thế kỷ thứ 9. Nó bao gồm rất nhiều đền, chùa, gian hàng, vườn và cây cảnh. như đường đắp cao và đảo nhân tạo. "

Qhapaq Ñan (Hệ thống đường Inca), Tây Bắc Argentina, Nam Colombia, Ecuador, Bolivia, Peru, Chile (2014)
Qhapaq Ñan là một mạng lưới thông tin liên lạc, thương mại và quốc phòng rộng lớn của người Inca bao gồm 30.000 km. Được người Inca xây dựng trong nhiều thế kỷ và một phần dựa trên cơ sở hạ tầng thời tiền Inca, mạng lưới đặc biệt này thông qua một trong những địa hình địa lý khắc nghiệt nhất thế giới đã liên kết các đỉnh núi phủ tuyết của dãy Andes - ở độ cao hơn 6.000 m - với bờ biển, chạy qua rừng nhiệt đới nóng, thung lũng màu mỡ và sa mạc tuyệt đối. Nó đạt đến sự mở rộng tối đa vào thế kỷ 15 khi nó trải dài theo chiều dài và chiều rộng của dãy Andes. Hệ thống đường Qhapac Ñan, Andean bao gồm 273 địa điểm thành phần trải dài hơn 6.000 km đã được lựa chọn để làm nổi bật các thành tựu xã hội, chính trị, kiến trúc và kỹ thuật của mạng lưới, cùng với cơ sở hạ tầng liên quan cho thương mại, lưu trú và lưu trữ. như các địa điểm có ý nghĩa tôn giáo.

Tham khảo

Thư mục
 Conzen, M., 1993, 'The historical impulse in Geographical writing about the United States 1850 1990', in Conzen, M., Rumney, T. and Wynn, G., A Scholar's Guide to Geographical Writing on the American and Canadian Past, The University of Chicago Press, Chicago, pp. 3 90.
 Denevan William M., 1992, 'The Americas before and after 1492: Current Geographical Research', Annals of the Association of American Geographers, Vol. 82, No. 3, pp. 369–385.
 Elkins, T. H., 1989, 'Human and Regional Geography in the German-speaking lands in the first forty years of the Twentieth Century', in J. Nicholas Entrikin & Stanley D. Brunn (eds). Reflections on Richard Hartshorne's The nature of geography, Occasional publications of the Association of the American Geographers, Washington DC. 17-34.
 James, P. E. and Martin, G., 1981, All Possible Worlds: A history of geographical ideas, John Wiley & Sons, New York
 Jones, M., 2003, 'The Concept of Cultural Landscape: Discourse and Narratives', in H. Palang & G. Fry (eds.), Landscape Interfaces. Cultural Heritage in Changing Landscapes, Dordrecht, 21-51
 Sauer, C., 1925, The Morphology of Landscape, University of California Publications in Geography, 22:19-53.

Liên kết ngoài

 Bài viết trên trang web của UNESCO về 'Phong cảnh văn hóa' xác định tất cả các cảnh quan văn hóa được liệt kê Truy cập ngày 9 tháng 1 năm 2008
 Hướng dẫn Hoạt động của Ủy ban Di sản Thế giới của UNESCO để Thực hiện Công ước Di sản Thế giới, Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2007
 Ấn phẩm Loạt Di sản Thế giới của UNESCO có tên "Phong cảnh Văn hóa Di sản Thế giới 1992 - 2002 Truy cập ngày 9 tháng 1 năm 2008
 PANNELL, S (2006) Hòa hợp Thiên nhiên và Văn hóa trong bối cảnh toàn cầu: Các bài học hình thành Danh sách Di sản Thế giới. Đại học James Cook, Cairns. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2007
 Ủy ban Phong cảnh Văn hóa của Liên đoàn Kiến trúc sư Cảnh quan Quốc tế Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2009

Địa lý văn hóa
Cảnh quan văn hóa
Thuật ngữ văn hóa


title: Đưa cơm cho mẹ đi cày

text:
"Đưa cơm cho mẹ đi cày" là một bài hát thiếu nhi được sáng tác bởi nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích. Bài hát được sáng tác trong thời điểm chiến tranh Việt Nam xảy ra khốc liệt và căng thẳng.

Bối cảnh và sáng tác
Bài hát "Đưa cơm cho mẹ đi cày" được nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích sáng tác vào cuối năm 1970, khi chiến tranh Việt Nam đang ở thời kỳ khốc liệt nhất. Khi đó, con gái đầu lòng của ông qua đời. Đây là khoảng thời gian ông sơ tán về Thường Tín, Hà Tây để dạy học. Các em thiếu nhi đi đưa cơm cho mẹ đi cày là nguồn cảm hứng để ông sáng tác bài hát.

Bài hát tái hiện cảnh "những phụ nữ đảm đang thay chồng đi cày trên đồng ruộng và những em bé đưa cơm cho mẹ vào buổi đang trưa". Bài hát được sáng tác toàn bộ ở nhịp , được nhận xét là đạt được hiệu quả diễn tả "bước chân lon ton của em bé khi đưa mẹ đi cày".

Biểu diễn
Năm 1970, Hàn Ngọc Bích đã từng phát biểu thông tin bài hát "Đưa cơm cho mẹ đi cày" trên Đài Truyền hình Việt Nam. Trong chương trình Giai điệu tự hào phát sóng tháng 5 năm 2015, ca sĩ Mỹ Linh cùng con gái là Mỹ Anh đã cùng thể hiện lại ca khúc "Đưa cơm cho mẹ đi cày" và gây được ấn tượng. Tiết mục song ca này của hai mẹ con ca sĩ Mỹ Linh đã đạt tổng số gần 1 triệu lượt theo dõi trên các kênh chia sẻ video. Ngày 27 tháng 8 năm 2015, trong đêm nhạc tưởng niệm nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích, một ca sĩ nhí tên Ngọc Linh khi thể hiện bài hát cũng đã được báo VietNamNet khen ngợi là "gây xúc động" cùng "giọng hát trong trẻo, hồn nhiên".

Đón nhận
Bài hát được liệt kê trong danh sách "50 bài hát hay nhất thế kỷ XX" của Việt Nam. Bài hát "Đưa cơm cho mẹ đi cày" cũng được cho là trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam. Báo Dân Việt nhận xét ca khúc "nghe thấp thoáng trong từng nốt nhạc của ca khúc này, người ta thấy một nỗi buồn, một nỗi xót thương những em bé phải gánh vác nỗi vất vả của người lớn trong hoàn cảnh tên bay đạn lạc."

Tranh cãi
Bài hát đã bị cho là "rất giống với ý bài thơ cùng tên của một tác giả khác." Trong lần đầu tiên nghe thấy bài hát "Đưa cơm cho mẹ đi cày" của Hàn Ngọc Bích phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam, nhà thơ Tô Xuân Lựu cho rằng bài hát giống ý bài thơ của mình. Bài thơ của ông được sáng tác năm 1969. Sau khi đọc lại bài thơ một lần nữa, nhà thơ Tô Xuân Lựu khẳng định: "Tôi cho rằng bài hát "Đưa cơm cho mẹ đi cày" của Hàn Ngọc Bích là phỏng theo ý bài thơ cùng tên của tôi".

Báo Tiền phong cho biết mối quan hệ giữa nhà thơ Tô Xuân Lựu và nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích là "chỗ quen biết". Nhạc sỹ Hàn Ngọc Bích từng đề nghị nhà thơ Tô Xuân Lựu đưa một số bài thơ của mình cho ông để phổ nhạc. Một lần, nhà thơ Tô Xuân Lựu có đưa bài thơ "Đàn ngỗng nhỏ" cho nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích nhưng bài hát đó đã không được phổ nhạc. Kể từ đó, nhà thơ Tô Xuân Lựu cũng không lần nào gặp lại nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích để giãi bày sự việc này. Trước sự việc này, nhạc sĩ Phú Quang bày tỏ: "Bài hát nảy từ ý thơ của người khác mà biến nó thành của mình thì không nên!"

Tham khảo

Đọc thêm

Bài hát năm 1970
Bài hát tiếng Việt
Bài hát Việt Nam
Nhạc thiếu nhi


title: Bicycle Playing Cards

text:
Bicycle Playing Cards là một thương hiệu bài tây. Kể từ năm 1885, thương hiệu Bicycle đã được sản xuất bởi Công ty In ấn Hoa Kỳ vào năm 1894, công ty này trở thành Công ty Thẻ trò chơi Hoa Kỳ (USPCC), hiện có trụ sở tại Erlanger, Kentucky. "Bicycle" là thương hiệu của công ty đó. Cái tên Bicycle được chọn để phản ánh sự phổ biến của xe đạp  vào cuối thế kỷ 19.

Thiết kế
Các lá bài của Bicycle dựa theo bộ bài tây kiểu Pháp, bao gồm 52 lá bài (13 lá trong mỗi bộ gồm hai bộ màu đỏ và hai bộ màu đen), và bao gồm hai lá Joker (phăng teo). Logo Bicycle được in trên quân át bích. Bộ bài hiện nay cũng có hai lá bài thông tin/hướng dẫn.

Bài tây Bicycle được bán với nhiều kiểu diện mạo khác nhau, phổ biến nhất là thiết kế Rider Back. Chúng có sẵn với các chỉ mục tiêu chuẩn ở kích thước cờ bài (3,5 x 2,5 inch [8,9 cm × 6,4 cm]), kích thước cầu (3,5 x 2,25 inch [8,9 cm × 5,7 cm]) và bộ bài pinochle, bộ bài poker "Jumbo Index" và  bộ bài Lo Vision được thiết kế dành cho người khiếm thị. Các loại thẻ khác với mặt sau, kích thước, màu sắc và thiết kế tùy chỉnh khác nhau được sản xuất để thực hiện các trò ảo thuật cũng như đồ mới lạ và đồ sưu tập.

Ý nghĩa trong các cuộc chiến tranh của Mỹ

Vào cuối Thế chiến thứ nhất, Công ty Thẻ trò chơi Hoa Kỳ đã sản xuất bốn bộ bài "War Series" dưới nhãn hiệu Bicycle để đại diện cho từng nhánh của lực lượng vũ trang Hoa Kỳ: Flying Ace cho Bộ phận Hàng không của Quân đoàn Tín hiệu, Dreadnaught dành cho Hải quân, Invincible (còn gọi là Kẻ chinh phục) dành cho Thủy quân lục chiến và Big Gun dành cho Quân đội. Bộ bài được ra mắt vào năm 1917 và dường như chỉ được phát hành cực kỳ hạn chế trước khi bị rút khỏi lưu hành.  Không rõ tại sao các bộ bài này không được lưu hành, nhưng một giả thuyết cho rằng chúng được dự định phân phối cho quân đội ở nước ngoài, và USPCC đã phá hủy kho Bộ bài Chiến tranh của họ khi Đình chiến được tuyên bố vào năm 1918. Chỉ một số ít bộ bài này tồn tại cho đến ngày nay.

Trong Thế chiến thứ hai, những tấm thẻ được sản xuất có thể bóc ra khi ngâm trong nước. Các phần của một bản đồ lớn có thể được vẽ ở bề mặt bên trong, và các nửa sau đó được ghép lại để tạo thành một bộ bài trông vô hại.  Những thẻ này được cung cấp cho tù binh để sử dụng trong các cuộc vượt ngục.  Ít nhất một ví dụ về bộ bài như vậy được biết là còn tồn tại và được trưng bày tại Bảo tàng Điệp viên Quốc tế ở Washington, DC. Các bản sao hiện đại đã được bán với số lượng hạn chế.

Công ty cung cấp các thùng thẻ Át bích cho lính Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam. Người ta đã lầm tưởng rằng Việt Nam Cộng Hòa coi lá bài đặc biệt này là biểu tượng của cái chết và sẽ bỏ chạy khi nhìn thấy nó. Trên thực tế, ban đầu nó chẳng có ý nghĩa gì đối với Việt Nam Cộng Hòa, nhưng niềm tin rằng kẻ thù sợ quân bài đã nâng cao tinh thần của lính Mỹ. Nguồn gốc của những lá bài này được cho là nhờ một lá thư do Trung úy Charles W. Brown viết vào đầu năm 1966 gửi Allison F. Stanley, Chủ tịch Công ty Thẻ chơi Hoa Kỳ. Brown đã đọc những nhận xét của Nghị sĩ Craig Hosmer của bang California rằng Việt Nam Cộng Hòa mê tín về sự xui xẻo với hình ảnh phụ nữ và quân Át bích. Thiết lá bài này của Bicycle có hình ảnh Nữ thần Tự do kết hợp với thuổng. Sau khi trao đổi với các trung úy khác, Brown yêu cầu 1.000 lá bài Át bích cho đại đội của mình để đi tìm kẻ thù, như một dấu hiệu cho thấy quân Mỹ đã có mặt trong khu vực. Stanley tỏ ra thông cảm với các chiến sĩ và rút thiệp từ dây chuyền sản xuất để gửi miễn phí. Câu chuyện đã được một số hãng tin đưa tin, bao gồm Stars and Stripes; kết quả là nhiều đơn vị bắt đầu yêu cầu thẻ. Biểu tượng này cuối cùng đã được đưa vào các hoạt động chiến tranh tâm lý chính thức và hàng nghìn bộ bài đặc biệt chỉ chứa lá Át bích đã được Công ty Thẻ trò chơi Hoa Kỳ tặng cho những người lính cố tình phân tán chúng khắp rừng rậm và làng mạc trong các cuộc đột kích. Các thẻ tương tự đã được sản xuất trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, ngay trước khi lực lượng Hoa Kỳ xâm lược Iraq. Do xung đột diễn ra trong thời gian ngắn nên những lá bài này chưa bao giờ tham chiến.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Carcelia rasoides

text:
Carcelia rasoides là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Carcelia


title: Ilemodes astrigoides

text:
Ilemodes astrigoides là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ilemodes


title: Lithophane pruinosa

text:
Lithophane pruinosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lithophane


title: Eunoumeana caprimulgata

text:
Eunoumeana caprimulgata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eunoumeana


title: Claudio Luiz Assuncao de Freitas

text:
Claudio Luiz Assuncao de Freitas (sinh ngày 31 tháng 3 năm 1972) là một cầu thủ bóng đá người Brasil.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Claudio Luiz Assuncao de Freitas đã từng chơi cho Bellmare Hiratsuka và Cerezo Osaka.

Tham khảo

Sinh năm 1972
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Cầu thủ bóng đá nam Brasil ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá Cerezo Osaka


title: Thục Cao Tổ

text:
Thục Cao Tổ (chữ Hán:蜀高祖)  có thể là những vị quân chủ nước Thục sau:

Danh sách
Thục Cao Tổ Vương Kiến, Hoàng đế khai quốc của nhà Tiền Thục thời kỳ Ngũ đại thập quốc, có miếu hiệu khác là Thái Tổ
Thục Cao Tổ Mạnh Tri Tường, Hoàng đế]] khai quốc của nhà Hậu Thục thời kỳ Ngũ đại thập quốc

Xem thêm
Cao Tổ
Triệu Cao Tổ
Hán Cao Tổ
Tần Cao Tổ
Tấn Cao Tổ
Thương Cao Tổ
Ngụy Cao Tổ
Lương Cao Tổ

Miếu hiệu


title: Cá niên

text:
Cá niên, còn gọi là cá sỉnh cao hay cá mát (danh pháp khoa học: Onychostoma gerlachi, W. K. H. Peters, 1881 danh pháp đồng nghĩa: Varicorhinus (Onychostoma) babeensis (Nguyen & Nguyen, 2001), Varicorhinus (Onychostoma) thacbaensis (Nguyen & Ngo, 2001), Varicorhinus yeni (Nguyen & Ngo, 2001)) là một loài cá nước ngọt trong chi Cá sỉnh thuộc họ Cá chép. Đây là một loài có giá trị kinh tế.

Người Tày, Người Thái gọi cá niên là peea khính, pa khính. Người dân tộc Hrê bản địa gọi là cai-lin, người Kor gọi là ca-da-lết hay jia-liếc, do cá niên khá giống với cá diếc. Vì có hình dáng, màu sắc đẹp, và sống ở nguồn nước trong xanh và ăn rong rêu dưới suối, rất sạch nên cá niên là hiện thân cho cái đẹp và người Hrê thường dùng cụm từ Lem tia cai-lin (em đẹp như cá niên) để khen ngợi những người con gái mới lớn xinh đẹp một cách hoàn thiện từ vóc dáng, tâm hồn đến tính cách.

Phân bố
Loài cá này sinh sống trong lưu vực các sông Chao Phraya và Mê Kông, sông Nậm Ma (sông Mã tại Việt Nam), các con sông nhánh của Sông Lam-Nghệ Tĩnh, vùng Đakrông và Hướng Hóa ở Quảng Trị, sông Hồng và sông Nanpanjiang (sông Nam Bàn Giang), sông A Vương (Quảng Nam).

Ở Việt Nam, loài cá này sinh trưởng tự nhiên trên khắp các sông suối thuộc các huyện miền núi: các huyện miền núi tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Ba Tơ, Sơn Hà, Minh Long, Trà Bồng, Tây Trà và Sơn Tây ở miền tây Quảng Ngãi, Bình Định. Cá niên còn sống dọc các khe suối vùng cao từ Thanh Hóa đến Bình Định. Ở Quảng Nam, chúng có mặt ở các sông suối trên địa bàn các huyện Bắc Trà My, Nam Trà My, Tiên Phước, Nam Giang, Tây Giang, Đông Giang.., nhưng nhiều và ngon nhất là cá niên sống trên sông Tranh, qua các huyện Nam Trà My và Bắc Trà My.

Đặc điểm
Nhìn bề ngoài, hình dạng cá niên hơi giống cá chép nhưng thân mình thon thả hơn, khi trưởng thành to bằng 3 ngón tay người lớn ghép lại và dài khoảng hơn gang tay (khoảng 30 cm). Đặc biệt cá niên có màu ánh bạc và phần vây pha chút màu vàng nhạt, óng ánh dưới ánh nắng mặt trời. Thịt cá niên trắng, thơm, không tanh, lại lành, nhiều chất dinh dưỡng, xương cá niên rất cứng và cá niên có nhiều xương hom. Ruột cá niên rất đắng. Có loại cá chỉ to từ 2 đến 3 ngón tay, dài gần bằng gang tay, thân dẹt, có màu trắng bạc, vi đỏ quanh mồm mọc nhiều hạt trắng tròn. Cá niên chỉ sống bằng rong tảo ở thượng nguồn hoặc ăn những con bọ đá nên thịt thơm ngon, ngọt tinh khiết.

Tập tính
Cá niên thường sống theo bầy đàn, tập trung nhiều ở những vùng nước sâu dọc các con sông, suối đầu nguồn, gần thác nước, sông, suối làm nơi cư trú nhưng chỗ ưa thích nhất của cá niên là dưới chân các con thác, ghềnh đá, nhất là dưới những chân thác bọt nước tung trắng xóa. Chúng luôn bơi ngược dòng nước xiết nhưng không bao giờ vượt thác. Do phải thường xuyên gồng mình lên trước sức nước nơi chân thác mới có thể trụ lại được Loài cá này chỉ ăn rêu và con hà bám trên gờ đá. Chúng thường sống theo bầy, nhưng do chúng ở trong các gộp đá dưới chân thác và dòng nước chảy nên rất khó bắt. Chúng xuất hiện vào mùa xuân, hè nhưng thường rộ nhất vào 6 tháng mùa khô. Cá niên ban ngày nhanh nhẹn, khôn khéo, rất khó bắt nên thường người dân đi bắt vào ban đêm, khi cá di chuyển chậm hơn.

Cá mát sống từng đàn ở các khe đá và nơi thác nước chảy xiết, chúng thường bơi kiếm ăn vào ban đêm. Vào lúc trời tối cá bắt đầu theo nhau đi tìm kiếm các loại côn trùng trên mặt nước, các loại rong tảo bám vào đá nơi thác chảy. Bắt đầu từ tháng 8 Âm lịch là mùa cá mát, khi qua các thác đầu nguồn sông Giăng, cá mát tập trung xuất hiện nhiều chao lượn trắng bạc. Tại Quảng Trị, hầu như cá mát chỉ sống được ở những vùng nước trong hoặc có thác của các con suối ở Hướng Hóa và Đakrông, phần vì mùa cá chỉ kéo dài từ khoảng tháng 2 đến tháng 5 âm lịch, loài cá có nhiều ở vùng nước trong hoặc thác trên các con suối ở đây, loại cá này sinh sống nhiều nhất ở phía thượng nguồn của sông, vùng có nước sạch hay ở các con thác. Mùa đánh bắt được nhiều cá mát nhất ở Quảng Trị là vào các tháng 3, 4 và 5 âm lịch.

Khai thác
Cá xuất hiện ở hai mùa hè và mùa xuân, nhưng cách dùng mồi câu cá ở mỗi mùa cũng khác nhau. Từ tháng 11 đến tháng Chạp, có thể dùng trùn chỉ để làm mồi, nhưng sau Tết, phải dùng mồi bọ đá hoặc mồi sâu xanh. Người ta thường dùng lưới vây kín mặt suối mới mong bắt được vài con cho một lần quăng lưới. Người câu cá niêng phải ngâm mình dưới nước, cần câu phải nằm dọc theo mặt nước và liên tục co duỗi tay theo chiều nước chảy, người dân ở đây gọi là câu thụt. Trước đó, từng đàn cá niên tung tăng bơi lội giữa làn nước trong xanh. Loài cá này còn là nguồn thực phẩm chủ yếu trong bữa cơm của những người dân vùng cao. Hiện nay do khai thác quá mức nên chúng có nguy cơ sụt giảm và cá niên đã trở thành đặc sản nức tiếng nên khó đánh bắt hơn trước và mức giá khá cao.

Cá mát không xa lạ với những người thường xuyên lên vùng cao Quảng Trị, ngoài ra Sông Giăng là nơi sinh tụ của loài cá mát. Loài cá này ngày càng trở nên hiếm dần do nạn đánh bắt quá sức, nhất là việc đánh bắt bằng thuốc nổ, nguồn cá sông Giăng, nhất là loài cá mát đang dần bị cạn kiệt có nguy cơ tiệt chủng. Ngày nay thì cá hiếm khá hiếm, muốn ăn cá mát người ta phải đi mãi vào tận khe sâu vài hôm mới có vài gắp cá mát. Người dân tộc Thái thường chế biến cá thành những món ăn truyền thống như: Pa pính phé, Pa pính tộp, pa pính giảo, hò mọc pa ngoài ra còn món món ăn từ cá mát là cheo cá mát của người Pa Kô, Vân Kiều. Cá mát sau khi bắt từ suối về, mổ bụng, làm sạch ruột, đánh vẩy rồi treo trên giàn bếp, rồi đem cá ra phơi. Một thời gian sau, khi con cá khô quắt lại. Mỗi lần làm cheo, người Pa Kô, Vân Kiều sẽ lấy một ít cá mát khô, bỏ xương, đầu cho vào cối giã cùng muối sống, ớt, tiêu và quả cả nướng họ sẽ giã cho đến khi thịt cá tơi ra và gia vị quyện vào cá.

Ẩm thực
Cá niên là nguyên liệu để làm thành món ngon và đặc sản của địa phương. Phổ biến nhất là cá niên kho, cá niên nấu rau răm, bên cạnh là các món nướng, chiên giòn và món cá niên nướng chấm với muối ớt và rau dớn đi kèm. Cá niên có thể chế biến nhiều cách như chiên giòn, làm gỏi, hấp, nấu nghệ, kho… nhưng ngon nhất, đặc trưng nhất phải kể đến là món cá niên nướng với vị béo, bùi, dai của thịt, giòn và ngọt của xương và vị đắng nhân nhẫn của mật và bộ ruột của cá món cá niêng rau dớn là đặc sản của vùng Bình Định.

Cá niên là món ăn đặc sản của chốn đại ngàn trên dải đất miền Trung xứ Quảng, đặc biệt là ở các huyện miền núi Quảng Ngãi. Trước đây nó là món ăn dân dã của đồng bào dân tộc vùng cao, nhưng dần dà theo các thương lái xuôi về phố thị bán cho các nhà hàng, quán nhậu và trở thành món ăn đặc sản đãi khách phương xa. Ở miền xuôi, cá niên được xem là sản vật sang riêng có của vùng cao miền Trung. Sang không chỉ cách chọn môi trường sống là những ghềnh đá, suối nước chảy xiết, mà cả cách chế biến, thưởng thức cá cũng đòi hỏi hết sức cầu kì của những người sành ăn.

Tham khảo

G


title: Ichneumon haematopus

text:
Ichneumon haematopus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ichneumon


title: Phasia brachyptera

text:
Phasia brachyptera là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phasia


title: Glypta polita

text:
Glypta polita là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Glypta


title: Corgatha costalba

text:
Corgatha costalba là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Corgatha