title: Lợn rừng lai

text:
Lợn rừng lai hay Heo rừng lai (Sus scrofa x Sus scrofa domesticus) là một giống lai giữa một con lợn rừng và lợn nhà. Thông thường, lợn rừng lai là con lai giữa lợn rừng đực với lợn nái là lợn địa phương, chẳng hạn như ở một số nơi thuộc Việt Nam, lợn cái để lai với lợn rừng đực là lợn nái thả rông của người dân tộc thường nuôi giống lợn gần như hoang dã tạo ra con lai với ưu thế lai cao của cả bố và mẹ như có sức đề kháng mạnh, khả năng chịu đựng kham khổ với môi trường sống tự nhiên cao, ít dịch bệnh, tỷ lệ hao hụt thấp.

Đặc biệt là giống lợn rừng được lai giữa lợn rừng và lợn nhà, thường nuôi lợn con ở thế hệ lai F4, F5, con giống lai tạo có các đặc điểm nổi trội của lợn bố mẹ, sức đề kháng cao, chịu được thời tiết khắc nghiệt, dễ nuôi và không tốn nhiều thức ăn, công chăm sóc và cho hiệu quả kinh tế. Lợn rừng lai cũng thích nghi với mọi loại địa hình, khí hậu ở miền núi. Thịt lợn rừng lai được đánh giá là thơm ngon, săn chắc, nhiều nạc nhưng mềm, ít mỡ, da dày, giòn, giá trị dinh dưỡng cao nên ngày càng được thị trường nhiều nơi ưa chuộng. Nhìn chung, mô hình nuôi lợn rừng lai cho hiệu quả kinh tế cao.

Tổng quan

Nguồn gốc
Những con lợn nhà là một phân loài (Sus scrofa domesticus) của lợn rừng với 38 nhiễm sắc thể, trong khi đó Lợn rừng châu Âu chỉ có 36 nhiễm sắc thể, sau một sự hợp nhất của tổ tiên. Gốc chung của chúng được gọi là lợn rừng lai. Lợn rừng ở Tây Ban Nha và Pháp có 36 cặp nhiễm sắc thể ngược lại với các loại lợn rừng của châu Âu có 38 cặp giống như lợn nhà. Hai loại lợn rừng có 36 và 38 cặp nhiễm sắc thể đó được giao phối tạo nên thế hệ con lai có nhiễm sắc thể là 37 và cũng có khả năng sinh sản. Lai thế hệ đầu tiên (F1) có 37 nhiễm sắc thể. Những thế hệ tiếp theo chúng có thể có 36, 37 hoặc 38 nhiễm sắc thể. Lai tạo là phổ biến ở các khu vực mục vụ của lợn ngoài trời hoặc khi các quần thể hoang dã đã được khôi phục bởi những con lợi nái nhà nơi có phạm vi hoạt động của con lợn rừng đực. Lợn Corsica có bộ gen rất gần với lợn nhà.

Giống lợn nhà Tamworth thông thường hay được cho lai ghép với lợn rừng để sản sinh ra một giống lợn mà người ta gọi là "lợn thời kỳ đồ sắt", chúng tương tự như lợn nhà thời kỳ nguyên thủy. Lợn con mới sinh ra này giống như lợn rừng non (Lợn sữa). "Lợn thời kỳ đồ sắt" là loài vật có sức thu hút phổ biến (vì tính tò mò, hiếu kỳ) tại các trang trại. Lợn lai kiểu này giống lợn nhà hơn lợn rừng, nhưng khó huấn luyện hơn lợn nhà và nói chung được dùng để lấy thịt làm xúc xích. Các giống lợn nhà khác cũng được lai với lợn rừng sản xuất thịt ít mỡ hơn thịt lợn nhà. Trong "The Variation Of Animals And Plants Under Domestication" Charles Darwin đã viết: Lợn rừng châu Âu và lợn nhà Trung Quốc có lẽ gần như là khác biệt một cách chắc chắn: Ngài F. Darwin đã cho giao phối một con lợn nái Trung Quốc với lợn rừng đực Alpine, đã được thuần hóa một phần, nhưng các con lợn con, mặc dù có một nửa máu đã thuần hóa trong huyết quản của chúng, lại là cực kỳ hoang dã trong việc nuôi nhốt, và không dễ dàng ăn các loại nước gạo như những con lợn Anh thông thường.

Người ta cũng giữa lợn rừng Thái Lan hoặc lợn rừng Việt Nam với các giống lợn đen miền núi, như Lợn Vân Pa (Quảng Trị), Lợn sóc Tây Nguyên, lợn đen vùng Bù Đăng, Bù Đốp (Bình Phước), Lợn Mường Khương (Lào Cai), lợn rừng với lợn mọi với đàn lợn lai có sức đề kháng cao, bụng thon, ít mỡ, nhiều nạc, da giòn. Hay cho lợn rừng lai với giống lợn bò, kết quả cho ra giống lớn nhanh, sức đề kháng cao, tỷ lệ thịt nạc chiếm hơn 80%, thịt ngọt, da giòn Người ta còn lai lợn rừng với lợn Mán, lấy giống từ Lào Cai mua lợn đực rừng về làm giống cho lai với giống lợn Mán được con F1 làm nái. Tiếp tục lai con F1 với con lợn rừng và được con F2. Từ con F2 tiếp tục lai với con lợn đực rừng và cho ra con lợn vẫn nuôi, kỹ thuật nuôi lợn rừng lai khá đơn giản, phù hợp ở nhiều vùng quê. Lợn rừng lai cũng thích nghi với mọi loại địa hình, khí hậu ở miền núi. Lợn rừng phối với lợn đen địa phương cho sản lượng 9-10 con mỗi lứa. Sau khi tách sữa, lợn không kén ăn, mau lớn.

Ưu điểm lớn nhất của sản phẩm lợn rừng mang 3/4 máu lai khi bán ra thị trường sẽ có giá cả phù hợp. Lợn rừng 1/2 máu lai RF1 có đặc điểm ngoại hình 3 lông chụm 1 giống bố 100%, song khả năng sinh sản cao hơn hẳn so với lợn rừng thuần. Giống lợn lai RF1 này có khả năng thích ứng trong phổ sinh thái rộng, sức kháng bệnh tốt, tăng trọng nhanh, chất lượng thịt thơm ngon... Đặc biệt, lợn rừng lai có thể nuôi nhốt hoặc thả rông rất phù hợp với điều kiện chăn nuôi. Thức ăn của lợn rừng lai đơn giản gồm 50% rau củ quả, 50% còn lại là thức ăn tinh nên các hộ dân đều có đầy đủ điều kiện để chăn nuôi với quy mô từ nhỏ đến tầm trang trại, gia trại. Ở Tây Nguyên đã lai tạo thành công giống lợn rừng lai F4, tức là có 85% phẩm chất của lợn rừng tự nhiên. Giống lai này có những ưu điểm là sức đề kháng mạnh, chịu đựng kham khổ với môi trường chăn thả, ít dịch bệnh, chất lượng thịt tương đương lợn rừng tự nhiên, nhưng bản tính hoang dã đã giảm hẳn nên dễ quản lý.

Lợn rừng gốc Tây Nguyên là loại lợn rừng có chất lượng thịt rất ngon và được ưa chuộng. Ở vùng Tây Nguyên đã có một số hộ dân tự phát nuôi lợn rừng, nhưng nguồn gốc giống lại nhập từ Thái Lan, Malaysia không rõ ràng. Hoặc một số là Lợn đực nguồn gốc từ Tây Nguyên cho lai với lợn nhà nhưng tình hình lai tạo không có chủ đích, lợn lai đồng huyết cao nên sức sống kém và cuối cùng là hiệu quả đạt được rất thấp. Lợn rừng Tây Nguyên có những điểm đa hình đặc trưng, phân biệt với Lợn rừng các nước khác và có mối quan hệ di truyền gần gũi với Lợn rừng châu Á, nhưng Lợn rừng Tây Nguyên hoàn toàn phân biệt với Lợn rừng lai Thái Lan về mặt di truyền.

Thông thường khi nuôi, do bản tính hoang dã nên lúc đầu lợn rừng rất sợ người, nhưng lại dữ tợn khi người đến gần và có thể tấn công thằng vào người nuôi. Ban đầu chúng chỉ ăn những thứ mà trong tự nhiên thường có như củ mỳ, hạt ngô, khoai lang, chuối chín và một số loại rau củ quả khác. Dần dần sau một thời gian nuôi thuần hóa chúng có thể sử dụng thức ăn tổng hợp. Bản năng tự vệ của chúng dần mất đi, chúng quen dần với tiếng gọi của người nuôi thả và có thể gần gũi người nuôi. Lúc đầu Lợn rừng hoang dã cần được nuôi nhốt trong những ô chuồng nhỏ để tránh cho chúng chạy nhiều và thúc đầu vào tường hoặc lưới. Thời gian sau khi chúng đã quen với người nuôi thì có thể thả bán hoang dã ra các ô chuồng rộng hơn.

Tình hình
Cái tên lợn rừng lai và việc nuôi lợn rừng lai nếu có phần nào xa lạ là chỉ đối với những người sống ở vùng đồng bằng. Còn với người ở vùng rừng núi, cao nguyên như người dân tộc thiểu số thì đó là nghề có từ lâu đời của họ. Lợn rừng lai với giống Lợn cái nội địa được dân tộc thiểu số nuôi nhiều ở miền thượng du, vùng rừng từ lâu đời nay. Giống Lợn nội địa này nhỏ con, lông đen, mõm dài như lợn rừng, và cũng có cách sống như Lợn hoang dã trong rừng. Do được nuôi thả tự do, vận động cả ngày nên chất lượng thịt của giống Lợn nội địa này cũng nhiều nạc, thịt thơm ngon, được giới sành ăn đánh giá là không khác gì mấy đối với thịt lợn rừng thực thụ.

Ngày nay nhu cầu tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi của người dân ngày càng cao, đặc biệt là các loại thịt đặc sản quý hiếm. Một trong những động vật hoang dã được nhiều người ưa chuộng đó là lợn rừng. Thuần hóa lợn rừng, lai tạo với lợn nhà đang được nhiều trang trại và các cơ sở chăn nuôi nghiên cứu và ứng dụng. Lợn rừng lai là giống Lợn lai đặc biệt siêu nạc, không mỡ nên càng ngày càng được thị trường ưa chuộng, từ đó mới có nhiều người làm chuồng, lập trại để chăn nuôi. Nhờ vượt trội về chất lượng, thịt lợn rừng đã dần thay thế thịt lợn nhà trong hầu hết các bàn tiệc và bước đầu đi vào bữa ăn của nhiều gia đình.

Các giống lợn như Lợn Đại Bạch (Yorkshire large white), Yorkshire middle while, Lợn Berkshire, Lợn Duroc, Lợn Hampshire đa số có tỷ lệ thịt từ 70-80% lượng mỡ tương đối ít với phẩm chất thịt đó nếu đem so với thịt Lợn rừng và Lợn rừng lai thì còn thua, vì thịt Lợn rừng và thịt Lợn rừng lai tỷ lệ thịt vượt mức hơn 90%. Riêng ở Việt Nam đang có các giống lợn rừng và lợn rừng lai như Lợn rừng Thái Lan mặt dài (LRTL), lợn rừng Việt Nam (LRVN), lợn rừng lai. Riêng về lợn rừng lai cũng có vô vàn kiểu như con lai giữa LRTL/LRVN với các giống lợn đen vùng núi Việt Nam (như Lợn Vân Pa, lợn sóc Tây Nguyên, lợn đen Mường Lay, lợn Mường Khương, lợn rừng lai từ Trung Quốc, con lai giữa LRTL x Lợn ỉ. Do rất đa dạng như vậy nên để phân biệt lợn rừng thật và con lai, thường phải căn cứ vào 3 yếu tố gồm ngoại hình (lông, màu, vóc dáng), lỗ chân lông và quan trọng hơn là lý lịch giống.

Chăn nuôi động vật rừng lai bán hoang dã là một hướng đi cần được khuyến kkhích, nó góp phần vào việc phát triển môi trường rừng, giải quyết vấn đề xã hội trong quản lý bảo vệ rừng, và đạt được hiệu quả kinh tế, cung cấp sản lượng thịt rừng có chất lượng và xuất xứ rõ ràng. Người nuôi cần có ý thức kiểm soát được con giống. Nên chọn giống từ sự lai tạo khoa học, tránh lai tạo, phối giống tự do cùng đàn để loại trừ hiện tượng đồng huyết, làm cho đàn Lợn rừng lai thoái hóa, chậm lớn.

Lợn rừng vốn là loài động vật hoang dã, quý hiếm ở một số nước muốn nuôi Lợn rừng phải đến cơ quan nhà nước để đăng ký làm thủ tục được nuôi. Nhiều nơi người ta sẽ không cho nuôi những con Lợn rừng hoang dã mà chỉ cho nuôi những con đã được lai ra đời F1 trở đi. Ngoài ra, trong quá trình nuôi, cứ mỗi lần Lợn đẻ, cần báo cho cơ quan hữu quan đến xác nhận là Lợn nuôi đã được lai tạo, thuần dưỡng và cơ quan thú y xác nhận Lợn không mắc bệnh dịch thì mới được xuất chuồng. Trong quá trình nuôi, cần phải giữ giấy xác nhận nơi bán, giấy kiểm dịch động vật, sổ sách ghi chép bầy đàn khi Lợn được sinh ra.

Đặc điểm

Ngoại hình

Vóc dáng lợn rừng lai cân đối, nhanh nhẹn, di chuyển linh hoạt, hơi gầy, dài đen, lưng thẳng, bụng thon, chân dài và nhỏ, cổ dài, đầu nhỏ, mõm dài và nhọn, tai nhỏ vểnh và thính, răng nanh phát triển mạnh, da lông màu hung đen hay xám đen, một gốc chân lông có 3 ngọn, lông dọc theo sống lưng và cổ dày, dài và cứng hơn, ánh mắt lấm lét trông hoang dã. Trọng lượng lúc trưởng thành (con đực thường lớn hơn con cái), con đực nặng 50–70 kg, con cái nặng 30–40 kg Có những con lợn rừng lai có thể đạt trọng lượng gần 100 kg Nhìn chung, những con lợn rừng lai, vì là giống F1, trực hệ nên còn nguyên hình dáng kềnh càng, hung dữ của lợn lòi. Từng con lợn lông lá xù xì phóng nhanh như tên lửa, trông hung dữ nhưng lợn rừng lai lại có bản tính hiền lành của những con lợn nhà

Có thể phân biệt lợn rừng thuần với lợn rừng lai từ ngoại hình, đặc điểm ngoại hình của Lợn rừng thuần lúc mới sinh đến 2 tháng tuổi là có những vệt lông màu trắng chạy dọc thân Lợn, trên nền lông màu nâu. Đến trên 2 tháng tuổi, vệt lông trắng biến mất, lông toàn thân màu đen xám, dáng mảnh, chân cao, mõm dài, hai bên má có hai vệt lông màu trắng xám; riêng đối với con đực lông bờm dựng đứng. Còn đối với Lợn rừng lai F1, từ sơ sinh đến 2 tháng tuổi chỉ có 80% có vệt lông trên thân màu trắng trên nền lông màu đen. 20% còn lại toàn thân màu lông đen. Khi trên 2 tháng tuổi tất cả chuyển sang màu lông đen lợn con có các sọc đen dài trên lưng, khi lớn sẽ chuyển hoàn toàn thành màu đen, có lông dày và cứng dọc sống lưng, mỗi chân lông mọc ba sợi lông.

Thịt lợn rừng nhạt hơn thịt lợn thường, da dày, lớp mỡ nhỏ, nhiều nạc, khi chế biến có mùi thơm và dai. Lợn rừng lai có sức đề kháng cao, ít dịch bệnh tuy nhiên phải tiêm phòng, tẩy giun sán định kỳ. Nhờ hấp thụ những chất bổ dưỡng từ nguồn thức ăn tự nhiên nên thịt lợn rừng lai nhiều nạc, mềm, rất ít mỡ, lớp da dày nhưng rất giòn, không cứng như thịt Lợn nhà. Thịt Lợn rừng lai thơm, hàm lượng cholerteron thấp Chất lượng thịt: Thịt Lợn rừng lai màu hơi nhạt, không đỏ như thịt Lợn nhà, nhưng nhiều nạc, ít mỡ, da mỏng và dòn, thịt thơm ngon rất đặc trưng, hàm lượng Cholesteron thấp, người tiêu dùng ưa chuộng nên bán được giá cao.

Trong chọn giống, về hình thức người ta sẽ chọn những con có vóc dáng cân đối, lưng thẳng, bụng thon, nhanh nhẹn. Có màu sắc đặc trưng (màu hung đen hoặc xám đen), tính biệt rõ ràng. Chọn những con đầu thanh, ngực sâu, mình nở, hoạt bát, lưng thẳng, bụng to vừa phải, hông rộng, lông mịn, bốn chân chắc khoẻ, bộ phận sinh dục phát triển và hoạt động tốt. Nếu có điều kiện nên chọn lọc qua đời trước (dòng, giống bố mẹ, ông bà…), qua bản thân (ngoại hình, khả năng thích nghi, khả năng sinh sản …) và qua đời sau.

Lợn đực giống phải mang những đặc điểm giống tốt đặc trưng cho loài như đầu thanh, mặt dài, lưng thẳng, bụng thon không sệ, 4 chân cao, thẳng và vững chắc, lông bờm dựng đứng chạy dài từ cổ tới lưng, tinh hoàn lộ rõ, to và cân đối, độ đàn hồi tốt, số con đẻ ra có tỷ lệ nuôi sống cao, mang tính hoang dã, dữ tợn. Chọn lọc nái sinh sản cần quan tâm tới 3 bộ phận là cơ quan sinh dục, vú và khung xương. Toàn đàn hậu bị có cơ quan sinh dục phát triển thông thường cả về hình thể và hoạt động, khung xương và 4 chân chắc, khỏe, nhanh nhẹn và linh hoạt, số con đẻ ra/lứa cao, lợn mẹ không ăn con và có số vú đủ để nuôi đàn con đông, bình thường lợn rừng lai có 5 đôi vú xếp đồng đều mỗi bên, những nái có vú cong vênh, khô hoặc kẹ sẽ không được chọn.

Tập tính
Lợn rừng lai có sức đề kháng tốt, tính hung dữ giảm bớt so với lợn rừng thuần nên dễ chăm sóc hơn, phù hợp với môi trường, không mắc bệnh nguy hiểm như lợn rừng. Lợn rừng lai hơi nhút nhát, thính giác, khứu giác tốt, sinh hoạt bầy đàn và chọn lọc tự nhiên thể hiện tính hoang dă, thích sống theo bầy đàn nhỏ vài ba con, Lợn đực thường thích sống một mình (trừ khi lợn cái động dục). Môi trường sống thích hợp là vườn cây, trảng cỏ gần ao hồ. Chúng thích hoạt động về ban đêm, ban ngày tìm nơi yên tĩnh, kín đáo để ngủ, nghỉ, chúng sống trong môi trường tự nhiên, ưa hoạt động và vẫn giữ lối sống bầy đàn, thích vận động ở không gian rộng, thích ủi đất, đầm nước khi mùa nắng nóng. Tuy vẫn giữ những đặc tính hoang dã của Lợn rừng nhưng do đã được thuần hóa nên Lợn rừng lai thuần tính, có thể tiếp cận để chăm sóc. Lợn nái khi sinh sản tự tìm ổ đẻ, không cần sự giúp đỡ của con ngời. Lợn con sau khi ra đời nhanh chóng khỏe mạnh, chạy nhảy, được tách mẹ sau 1 tháng rưỡi đến 2 tháng.

Khi nuôi, một số hộ lúc đầu đưa lợn rừng về nuôi, chúng thường hoảng sợ và chạy trốn. Đôi khi, chúng tức giận, lồng lộn và luôn tìm cách phá chuồng để ra. Phải bình tĩnh và luôn đối xử nhẹ nhàng với chúng. Thời gian đầu nó có thể không chịu ăn và nhịn đói. Nhưng nó không nhịn khát được. Vì vậy, cần chuẩn bị từ trước máng nước cho chúng uống. Sau một thời gian, biết chắc không thể vượt đi được, lợn sẽ dần dần thích ứng với chỗ ở mới và tìm tới thức ăn.

Chế độ ăn

Khẩu phần
Thức ăn cho lợn rừng lai dễ tìm kiếm trong tự nhiên như lục bình, mía cây, bẹ chuối, thân cây ngô non, rau muống, bèo tây, các loại cỏ, các loại quả xanh, thức ăn tinh (hạt ngũ cốc, củ quả, mầm cây..), muối khoáng (tro bếp, đất sét). Nhìn chung, thức ăn gồm có thức ăn xanh tươi (cây chuối, bẹ chuối, thân cây ngô non, rau muống, bèo tây, các loại cỏ, các loại quả xanh v.v..), thức ăn tinh (hạt ngũ cốc, củ quả, mầm cây, rễ cây các loại), muối khoáng (tro bếp, đất sét, hỗn hợp đá liếm). Lợn rừng thường tìm đến nương rẫy mới đốt kiếm tro, đất sét để ăn. Thức ăn cho Lợn rừng chủ yếu là sản phẩm nông nghiệp, chuối cây, cỏ bắp (chiếm khoảng 60 - 70% thành phần thức ăn) và một phần cám gạo.

Thức ăn của Lợn rừng chủ yếu là thực vật do đó trong khi nuôi, không nên lạm dụng thức ăn giàu dinh dưỡng để nuôi lợn rừng vì nó sẽ làm cho chất lượng của Lợn rừng bị biến đổi và đôi khi lợn lại bị bệnh tiêu chảy. Lợn ăn thức ăn xanh tươi ít uống nước, tuy nhiên cũng cần có đủ nước sạch và mát cho Lợn uống tự do. Không nên sử dụng nhiều thức ăn tinh mà chủ yếu sử dụng các loại thức ăn xơ như các loại rau, quả, củ để tránh hiện tượng Lợn mập. Các loại rau cỏ nói chung (cỏ tự nhiên hoặc cỏ trồng), các thứ rau (rau lang, rau muống), thân cây mềm (cây chuối), lá cây, cỏ họ đậu gọi chung là thức ăn xanh. trong thức ăn xanh có nhiều chất dinh dưỡng (Protein và Vitamine) giúp Lợn rừng lai mau lớn.

Khẩu phần thức ăn cho lợn rừng lai thông thường là 50% rau củ, quả, 50% cám, gạo, ngũ cốc các loại, hèm bia, bã đậu. Mỗi ngày cho ăn 2 lần vào sáng và chiều, một lợn lai trưởng thành mỗi ngày tiêu thụ khoảng 2–3 kg thức ăn các loại. Hàng ngày phải vệ sinh chuồng trại, dọn bỏ thức ăn thừa, rửa sạch máng ăn uống Thức ăn cho Lợn rừng lai do con người cung cấp có thể thiếu dinh dưỡng, nhất là đạm, khoáng và sinh tố do đó ngoài việc bổ sung thức ăn tinh giàu đạm, sinh tố, cần thiết phải bổ sung thêm đá liếm cho Lợn. Hỗn hợp đá liếm bổ sung khoáng có thể mua hay tự trộn theo tỷ lệ (muối ăn 100g; sắt sunphát 100g; đồng sunphát 50g; diêm sinh 100g; vôi tôi 1.000g đất sét vừa đủ 3 kg) cho Lợn liếm tự do cũng chỉ hết khoảng 20 - 25 gam/con/ngày.

Chế độ
Chế độ ăn cho Lợn phải được nghiên cứu kỹ, thay đổi khẩu phần hằng ngày cho phong phú, tốt nhất là trồng ngay trong trang trại. Cho ăn phải đúng giờ, mỗi ngày 2 lần vào sáng và chiều; ngoài ra còn phải có đủ nguồn nước sạch. Khi chăn nuôi lợn rừng, phải điều chỉnh sao cho mỗi tháng lợn chỉ tăng từ 2 – 2,5 kg/con, nếu ít hơn thì lợn sẽ bị gầy, còn nếu nhiều hơn thì thịt sẽ nhiều mỡ, mất đi độ dai, giòn. Thức ăn thì thường là bắp, sắn mì tươi, cám trộn tấm, không cho ăn gạo và mì lát vì tinh bột cao dễ khiến Lợn rừng lai trở thành... lợn sề nhiều mỡ

Lợn con một tuần tuổi cần được tiêm chích để bổ sung chất sắt, khi đến 1 tháng tuổi thì cho Lợn con tập ăn thức ăn tinh, nên được nấu chín để dễ hấp thụ. Khi được 2 tháng tuổi, Lợn con sẽ được tách mẹ và đưa sang chuồng rộng nối liền với sân vườn. Giai đoạn 1 tháng trước khi sanh, Lợn mẹ cần được cung cấp đầy đủ và ổn định thức ăn tinh để tránh tình trạng Lợn con sinh ra bị xù lông, đổ ghèn, tiêu chảy, đi xiêu vẹo 2 chân sau…. Lợn con một tuần tuổi cần chích bổ sung sắt. Một tháng tuổi thì tập lợn con ăn bằng thức ăn tinh. Đến 1.5 tháng tuổi thì tách mẹ. Sau khi tách mẹ (1.5 đến 2 tháng tuổi), giai đoạn này rất quan trọng để Lợn con hình thành bộ khung, sức đề kháng để phát triển tốt. Chế độ cho ăn được anh nghiên cứu kỹ, đúng giờ và thay đổi thường xuyên. Ngoài ra cung cấp nước uống đầy đủ, sử dụng nước sạch cho Lợn uống.

Lợn đực giống phải nuôi riêng và có chế độ bồi dưỡng, nhất là thức ăn tinh giàu đạm. Ngày phối giống bổ sung thêm thức ăn tinh từ 1 - 2 quả trứng, muối khoáng, sinh tố cho ăn tự do. Lợn mang thai nên nuôi riêng để tiện chăm sóc nuôi dưỡng, 2 tháng đầu mang thai cho ăn khẩu phần thức ăn bình thường rau, củ, quả, hạt ngũ cốc các loại có thể bổ sung thêm thức ăn tinh hỗn hợp, 15g muối, 20g khoáng mỗi ngày. Ngày Lợn đẻ có thể cho Lợn ăn cháo loãng, ít muối, ít rau xanh để đề phòng sốt sữa. Lợn con được 1,5 - 2 tháng tuổi, đã ăn được thức ăn do con người cung cấp thì cho mẹ ăn khẩu phần ăn bình thường.

Mỗi ngày cho ăn 2 lần vào sáng và chiều, một Lợn rừng lai trưởng thành nặng 30 kg mỗi ngày tiêu thụ khoảng 2–3 kg thức ăn các loại. Ngoài ra cần phải cung cấp nước uống đầy đủ, nên sử dụng nguồn nước sạch đã qua khử trùng. Hàng ngày phải vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, dọn bỏ thức ăn thừa, rửa sạch máng ăn và thay nước trong hồ. Lợn ăn thức ăn xanh tươi nên ít uống nước, tuy nhiên cũng cần có đủ nước sạch và mát cho Lợn uống tự do. Nước không có ý nghĩa về mặt dinh dưỡng, nhưng có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của Lợn, nhất là khi thời tiết nắng nóng. Hàng ngày phải vệ sinh chuồng trại, dọn bỏ thức ăn dư thừa, rửa sạch máng ăn, máng uống.

Sinh sản
Lợn rừng lai mắn đẻ và khéo nuôi con (nuôi con rất giỏi). Trong tự nhiên, khi đẻ Lợn mẹ tự chăm sóc, nuôi dưỡng con cái và tự tách bày khi con lớn. Lợn rừng sinh sản tự nhiên quanh năm. Thời gian mang thai cũng 3 tháng, 3 tuần, 3 ngày (114 -115 ngày) thì đẻ. Muốn nuôi Lợn rừng đạt giá trị kinh tế cao phải biết và hiểu được các đặc tính, đặc điểm của con Lợn rừng. Đối với Lợn sinh sản Khi sinh sản phải để cho Lợn sinh tự nhiên, sau khi sinh được 3 ngày tiêm sắt lần 1 và 10 ngày tiêm sắt lần 2 cho Lợn con. Lợn cái tự đẻ con ở ngoài vườn. Lợn rừng lai mắn đẻ, đẻ nhiều con, mỗi năm có thể đẻ 2 lứa, mỗi lứa 6-7 con, cá biệt có lứa đẻ 9-10 con và khéo nuôi con.

Lợn rừng lai sinh sản tự nhiên quanh năm. Lợn sơ sinh màu lông đen, có những sọc nâu vàng chạy dọc thân, không cần đỡ đẻ, cắt rốn, chỉ khoảng 30 phút đến 1 tiếng đồng hồ Lợn con đã có thể đứng dậy bú mẹ. 15-20 ngay chạy lon ton và bắt đầu tập ăn cỏ, cây. Lợn rừng lai có tính hiền, không hung dữ, thích yên tĩnh, sống theo bầy đàn, hay đào ủi đất, hay đi lang thang kiếm ăn, không kêu la đòi ăn như Lợn nhà. Ngủ ngoài trời, thích nhai nhỏ nhẻ nhiều giờ chứ không ăn ầm ầm như Lợn nhà. Lợn rừng lai cũng có sức sinh sản khỏe giống như Lợn rừng thuần chủng. Chúng tự sinh con, tự cắn dây rún cho con và biết cách nuôi con rất chu đáo.

Triệu chứng lợn nái đậu thai. Chỉ một vài ngày sau ngày thả nọc, Lợn cái nếu đậu thai sẽ lộ ra những triệu chứng dễ thấy, tuy nhiên, Tuy nhiên để chính xác thì phải chờ 21 ngày sau, tính từ lúc phối giống, tức là chu kỳ động dục tiếp theo mà Lợn nái không động dục trở lại thì mới tin là Lợn nái đã đậu thai.
 Tính tình thuần hậu trở lại, không phá phách chuồng trại nữa.
 Lợn ăn uống ngon miệng và thích tìm nơi yên tĩnh để ngủ nghỉ nhiều hơn trước.
 Khi Lợn đã có chửa thì dù có thả nọc vào nó cũng dửng dưng.
 Khi Lợn chửa được hai tháng, bụng Lợn bắt đầu to dần, xuất hiện thêm triệu chứng sau như Lợn ngủ nhiều, hết ăn rồi nằm, Lợn ăn uống nhiều hơn trước nên trông mập mạp hẳn lên. Lông trên mình bóng mượt, Nây bụng căng dần. Hai hàng vú bắt đầu căng cứng với núm vú ửng đỏ. Thai trong bụng bắt đầu máy động, khi Lợn mẹ chửa được 10 tuần lễ.

Triệu chứng Lợn sắp đẻ: Thời gian mang thai của Lợn rừng lai chẳng khác gi Lợn nhà 3 tháng, 3 tuần và 3 ngày (khoảng 115 ngày). Lợn rừng lai nuôi thả rông hay nuôi nhốt đều có tính tự đẻ và tự biết chăm sóc đàn con sơ sinh. Đối với Lợn rừng lai nuôi chuồng như nuôi Lợn nhà thì khi chuyển bụng nó cũng có các triệu chứng không khác gi Lợn nhà:
 Trước vài ngày đẻ, âm hộ của Lợn lại sưng mọng đỏ lên như lúc nó lên giống.
 Khoảng một ngày trước khi đẻ, bầu vú Lợn căng lớn và bắt đầu có sữa non.
 Lợn tỏ ra mệnh mỏi, thường nằm, nhưng thỉnh thoảng lại đứng lên di tới đi lui.
Những triệu chứng trên là Lợn đang đến hồi đau bụng dữ dội, nhưng chưa đến lúc đẻ. Chỉ khi nào thấy Lợn bắt đầu ỉa, đái chừng chút một, và khi phát hiện chất nhờn sánh đặc xuất hiện ở âm hộ thì Lợn sắp đẻ đến nơi.

Chọn giống
Chọn giống bố mẹ là yếu tố quyết định. Lợn đực phải là Lợn rừng thuần, còn Lợn nái là Lợn địa phương thả rông. Lợn rừng thuần chủng ở Việt Nam thông thường là giống Lợn hoang dã được thuần hóa, có nguồn gốc từ Thái Lan và Việt Nam, có hai nhóm nhóm mặt dài và nhóm mặt ngắn. Tốt nhất, nên cho Lợn rừng lai cái phối giống với Lợn rừng đực hoặc cho Lợn rừng lai cái phối giống với Lợn rừng lai đực để tạo ra con lai thương phẩm nuôi thịt…

Tại khánh Hòa, qua thực tế nuôi 2 giống Lợn rừng lai có nguồn gốc Thái Lan thì các giống Lợn này phát triển tốt trong điều kiện nuôi đơn giản. Đàn Lợn sinh trưởng ổn định, chưa phát hiện dịch bệnh gì. Nuôi Lợn rừng lai với hai loại giống Lợn rừng có nguồn gốc Thái Lan (một giống có lông màu nâu bạc má và một giống có lông màu đen tuyền (moocpa) đã được thuần hóa. Hiện nay để có giống Lợn rừng lai mà nuôi, nên thực hiện theo cách người thiểu số trước đây đã làm là cũng cho đàn Lợn cái nội địa (giống Lợn gần như hoang dã) phối với Lợn đực rừng thuần chủng.

Thời điểm phối giống thích hợp thì người ta sẽ bỏ qua 1-2 lần động dục đầu tiên vì cơ thể chưa hoàn thiện, trứng rụng ít nên khó thụ thai. Chu kỳ động dục của Lợn là 21 ngày, thời gian động dục kéo dài 3-5 ngày. Thời điểm phối giống thích hợp vào cuối ngày thứ 2 hoặc đầu ngày thứ 3. Khi âm hộ chuyển từ màu hồng tươi sang màu hồng tái, có nếp nhăn và dịch nhờn tiết ra nhiều, tai chĩa về phía trước, có phản xạ đứng im (mê ì) là thời điểm phối giống thích hợp nhất. Khi Lợn cái có dấu hiệu động dục cho Lợn đực vào khu nuôi Lợn cái, hoặc Lợn cái vào khu nuôi Lợn đực. Lợn đực sẽ phối giống đến khi Lợn cái không chịu nữa mới thôi. Có thể cho phối kép 2 lần vào lúc sáng sớm và chiều mát (hoặc ngược lại). Sau 21 ngày, Lợn cái không động dục trở lại, có thể Lợn cái đã có thai.

Lợn đực giống có ý nghĩa quan trọng trong việc gây đàn. Quản lý và chăm sóc tốt 1 Lợn đực có thể phối 5-10 Lợn cái. Lợn đực giống phải nuôi riêng và có chế độ bồi dưỡng, nhất là thức ăn tinh giàu đạm, khoáng, sinh tố. Ngày phối giống nên bổ sung thêm thức ăn tinh giàu chất dinh dưỡng, 1 -2 quả trứng gà, muối khoáng, sinh tố cho ăn tự do. Đối với Lợn cái giống thì Đối với Lợn nái mang thai, 2 tháng đầu mang thai cho ăn khẩu phần thức ăn bình thường rau, củ, quả hạt ngũ cốc các loại, có thể bổ sung thêm thức ăn tinh hỗn hợp, 15g muối, 20g khoáng mỗi ngày.

Sau 2 tháng đến khi đẻ cần thiết phải bổ sung thêm thức ăn tinh giàu dinh dưỡng, nhất là đạm, khoáng, sinh tố... Ngày Lợn đẻ có thể cho Lợn ăn cháo loãng, ít muối, ít rau xanh để đề phòng sốt sữa. Đối với Lợn nái nuôi con, khẩu phần thức ăn phải đảm bảo số lượng, chất lượng và chủng loại. Khi Lợn con được 1,5-2 tháng tuổi, đã ăn được thức ăn do con người cung cấp thì cho mẹ ăn khẩu phần ăn bình thường. Không nên phối giống cho Lợn mẹ động dục trong thời kỳ nuôi con, vì khó thụ thai hoặc thụ thai nhưng số lượng và chất lượng Lợn con sinh ra không đạt yêu cầu.

Lợn con không cần đỡ đẻ, cắt rốn, chỉ khoảng 30 phút đến 1 tiếng đồng hồ Lợn con đã có thể đứng dậy bú mẹ. 15- 20 ngày chạy lon ton và bắt đầu tập ăn cỏ, cây: Lợn con được 1,5-2 tháng tuổi đã cứng cáp, ăn được thức ăn do con người cung cấp thì cai sữa, tách bầy làm giống. Lợn sơ sinh có thể đạt 300- 500 gr/con, 1 tháng tuổi 3–5 kg, 2 tháng tuổi 8–10 kg, 6 tháng tuổi 25–30 kg, 12 tháng tuổi có thể đạt 60-70% trọng lượng trưởng thành. Với cách nuôi và chế độ dinh dưỡng thông thường, sau 6 tháng nuôi, Lợn con có thể đạt trọng lượng 25– 30 kg và bán thịt. Nên tạo điều kiện cho Lợn con bú sữa đầu càng sớm, cảng tốt, chậm nhất 1 -2 giờ sau khi sinh. Hàng ngày, nên cho Lợn con vận động và tiếp xúc gần gũi với con người.

Mô hình nuôi
Trên thực tế, người ta nuôi Lợn rừng lai dưới ba cách chủ yếu là nuôi nhốt, nuôi thả tự do, nuôi Lợn trong vòng rào. Tùy vào điều kiện thổ nhưỡng mà nuôi Lợn rừng lai theo một trong 3 cách nuôi nhốt, nuôi thả tự do và nuôi trong vòng rào. Riêng ở Bến Tre, nuôi Lợn rừng lai trong vòng rào là thích hợp nhất. Đây là cách nuôi phối hợp giữa nuôi nhốt và nuôi thả rong Nhìn chung, Lợn rừng thích hợp với phương thức chăn nuôi chăn thả trong vườn cây có rào dậu hay chăn thả tự nhiên, ít có sự tác động con người. Lợn rừng lai rất dễ nuôi, hiệu quả kinh tế cao. Chuồng trại gắn với khu vườn rộng thoáng mát đảm bảo điều kiện nuôi bán hoang dã thả rông với nguồn thức ăn rau, củ quả tự nhiên.

Nuôi nhốt
Đối với cách nuôi nhốt, nếu nuôi số lượng ít, có thể nuôi Lợn rừng lai trong chuồng như Lợn nhà. Ngăn chuồng nuôi Lợn nọc và Lợn nái nuôi con cần có diện tích rộng từ 8 đến 10 m2; chuồng nuôi Lợn lứa rộng khoảng 6 m2 cho mỗi con. Nên làm chuồng xây bằng xi măng. Mái lợp có thể làm bằng tôn, cao trên 2,5 m để tránh nóng. Vách ngăn cao từ 1,4 đến 1,6 m để tránh Lợn phóng ra ngoài. Nền chuồng nên đúc bê tông cho đủ chắc chắn, vì Lợn rừng lai thường dùng mõm đào bới thoát ra ngoài.

Lợn rừng lai nuôi nhốt vẫn sinh trưởng bình thường nhưng do chuồng hẹp, Lợn ít vận động nên dễ bị trường hợp mập mỡ, do đó nuôi Lợn thịt theo cách này cho sản phẩm kém. Lợn giống nuôi nhốt cũng không tốt vì Lợn nọc và cả Lợn nái đều thiếu vận động nên sức khỏe kém. Một hạn chế khác của cách nuôi nhốt là người nuôi phải cung cấp đầy đủ thức ăn cho Lợn, trong đó có vitamin và khoáng chất, vì Lợn không thể kiếm ăn thêm bên ngoài.

Chuồng trại rất đơn giản, tuy nhiên phải nắm vững một số đặc điểm và tập tính của Lợn rừng lai để bố trí chuồng trại hợp lý. Tùy điều kiện đất đai, vốn liếng, quy mô và mục đích nuôi Lợn sinh sản hoặc cung cấp thịt, có thể bố trí và xây dựng chuồng trại khác nhau nhưng nhìn chung phải đảm bảo yếu tố rộng, thoáng. Nên chọn khu đất cao, thoát nước tốt, có nguồn nước sạch. Nó không những cung cấp đủ nước cho Lợn uống mà quan trọng hơn là duy trì được hệ thực vật phong phú tại nơi nuôi và giữ được độ ẩm thích hợp.

Chuồng trại càng cách xa khu dân cư và đường sá càng tốt. Bản năng hoang dã đã đưa chúng vào tình trạng cảnh giác và luôn hoảng hốt bỏ chạy khi nghe có tiếng động. Địa điểm nuôi Lợn rừng lai phải là điểm mới, cách xa khu dân cư, xa đường quốc lộ. Khu vực nuôi Lợn rừng lai càng vắng vẻ, càng yên tĩnh, càng tốt vì lợn rừng lai rất thính tai và sợ tiếng động đột ngột. Chuồng trại thông thoáng, đón được ánh nắng buổi sáng, không bị hắt nắng buổi chiều, tránh được mưa hắt từ phía tây và gió bấc lùa vào mùa rét.

Đối với mô hình nuôi nhốt. Chuồng được xây dựng đơn giản bằng gạch (khoảng 4m2 mỗi chuồng), có cửa chuồng, có mái che. Có thể xây theo kiểu hệ thống chuồng liên kề với các cửa thông nhau. Nên để một khoảng đất trống (có rào lưới chắc chắn – thường sử dụng là lưới B40) để thả Lợn con và để Lợn được sưởi nắng, diện tích tối thiểu là 4 m2/con. Trong khoảng đất trống nên trồng thêm một số cây để tạo bóng mát cho Lợn. Càng nhiều cây rậm rạp càng tốt vì chúng thích hợp với bản chất của con Lợn rừng.

Trong chuồng nên có một hồ nước xây nghiêng để Lợn vào uống nước và dầm mình. Nó không những cung cấp đủ nước cho Lợn uống mà quan trọng hơn là nó sẽ duy trì được hệ thực vật phong phú tại nơi nuôi chúng và giữ được độ ẩm thích hợp. Chuồng nên xây trên nền đất cao ráo, dễ thoát nước, không ẩm ướt để tránh nước đọng và cũng dễ dàng vệ sinh chuồng trại. Trong nền chuồng nên treo ụ bằng lá chuối khô và rơm khô. Không nên tận dụng các chuồng trại cũ đã nuôi Lợn nhà để thả Lợn rừng, vì mầm bệnh tồn đọng của Lợn nhà có thể lây sang Lợn rừng.

Thả tự do

Cách nuôi thả tự do là cách nuôi mà đa số các người dân tộc thường áp dụng. Với cách nuôi này, đòi hỏi phải có đất đai rộng, có rẫy rừng, có thức ăn tự nhiên phong phú. Suốt ngày bầy Lợn ở trong rừng kiếm thức ăn từ cây cỏ trong rừng. Về nhà người nuôi cho ăn thêm thức ăn bổ sung như cám trộn, khoai, rau. Tuy nhiên nơi thả rông đàn Lợn phải cách xa ruộng vườn, nơi trồng hoa màu nhằm tránh đàn Lợn phá phách.

Nuôi Lợn rừng lai theo cách thả ruộng có nhiều thuận lợi không tốn kém nhiều chi phí thức ăn. Lợn vận động ngoài trời nên khỏe mạnh, có sức đề kháng cao, ít bệnh tật. Lợn mẹ sinh dễ dàng, bầy Lợn con khỏe mạnh, ít hao hụt. Nhờ hấp thụ những chất bổ dưỡng từ nguồn thức ăn tự nhiên ngoài rừng nên Lợn rừng lai trên đảo Hòn Tre (Khánh Hòa) rất dễ nuôi, lại cho thịt nhiều nạc, mềm, rất ít mỡ. Trước tiên, đó là tạo môi trường hoang dã cho chúng. Cũng thả rông nhưng vườn phải rộng để Lợn vận động, có nhiều cây cối, có cỏ, có ao nước.

Cách nuôi Lợn nội địa của người dân tộc thiểu số là hằng ngày từ tờ mờ sáng, họ lùa cả bầy đàn vào rừng cho chúng tự kiếm ăn các thứ rau cỏ hoang dại sẵn có trong rừng. Đến chiều tối, đàn Lợn tự biết tìm đường trở lại nhà chẳng mấy khi bị thất lạc. Lùa cả đàn Lợn nhà vào rừng kiếm ăn cả ngày như vậy, chủ nuôi vừa đỡ tốn kém thức ăn (mỗi tối về chỉ cho Lợn ăn bổ sung thêm cho no), vừa không tốn công chăm sóc, lại vừa khỏi nuôi Lợn đực giống.

Vì mỗi Lợn cái đến kỳ động dục đã có Lợn đực rừng thuần chủng tranh nhau tìm đến phối giống cho đến khi con cái hết kỳ động dục mới thôi. Nhờ đó mà họ mới có được những đàn Lợn con rừng lai vừa có sức đề kháng cao lại có phẩm chất thịt ngon. Người dân thiểu số nuôi giống Lợn này thường không nhằm mục đích thương mại mà để dành cho việc cúng tế và tiệc tùng trong gia đình họ. Những con Lợn lai này thuộc đời F1, nếu mua con cái về cho phối với đực rừng thuần chủng thì tốt vì đàn con của nó sẽ thuộc đời F2, thuần chủng đến 75%.

Người ta còn gửi Lợn cái đen vô rừng để phối giống với Lợn rừng, mang Lợn rừng lai về nhà nuôi ở buôn Bai, xã Ea Lâm, huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên, con nái đen loại Lợn mà người dân tộc Ê-đê ở Ea Lâm thường nuôi thả rông dưới chân nhà sàn, Lợn rừng thường đến tận trang trại chăn nuôi trong rừng sâu của người này kiếm ăn. Cùng một mẹ sinh ra, năm con Lợn con có dáng vẻ giống hệt Lợn rừng với màu lông hung có sọc đen, con còn lại đen thui như Lợn mẹ. Điểm duy nhất để phân biệt Lợn rừng thứ thiệt và Lợn lai là con Lợn lai có lông ngắn hơn, chân lông không hoàn toàn là 3 lông chụm một mà còn xen kẽ nhiều chân lông chỉ có một lông.

Vòng rào

Đối với cách nuôi Lợn trong vòng rào là kết hợp nuôi nhốt và nuôi thả rông. Cách nuôi này có nhiều thuận lợi nên được nhiều người nuôi áp dụng. Chỉ cần có miếng đất đủ rộng, chừng vài trăm mét vuông là có thể nuôi được từ mười con Lợn rừng lai trưởng thành. Nên chọn vùng đất nơi mát mẻ. Hàng rào nên làm chắc chắn để sử dụng lâu ngày và tránh trường hợp Lợn đào hang thoát ra ngoài. Quanh khu vực rào giậu phải đào móng sâu chừng 50 cm, từ đó xây tường bao cao lên khỏi mặt đất khoảng 50 cm. Phần trên mặt tường bao cần phải căng kỹ lưới B40 loại cộng lớn mới đủ độ bền.

Trong khu vực nuôi, có thể phân thành nhiều ô lớn nhỏ khác nhau. Mỗi ô chuồng cũng phải xây móng thật chắc và cũng phải có tường bao. Mỗi con Lợn nái cũng như Lợn nọc cần sống trong một ô chuồng rộng chừng 10m2. Còn Lợn lứa sống trong ô chuồng rộng chừng 6m2. Như vậy nuôi khoảng 10 con Lợn nái thì ô chuồng cần rộng 100m2. Riêng Lợn nọc, phải nuôi mỗi con một ngăn chuồng, và nên cách xa chuồng nuôi Lợn nái để tránh trường hợp chúng đánh nhau.

Có thể nuôi Lợn rừng lai theo kiểu nhốt trong chuồng hoặc nuôi theo kiểu thả rông trong những khu vực có cây xanh, có rào che chắn xung quanh. Điều quan trọng là hệ thống hàng rào phải hết sức chắc chắn. Có thể vây lưới B40 thành các vườn nuôi tự nhiên, có móng kiên cố (vì Lợn rừng lai hay đào hang), mỗi vườn nuôi rộng 50-100m2 (tuỳ theo khả năng đất đai) trong đó có chuồng nuôi rộng 20 - 30m2 nuôi khoảng 4-5 Lợn cái trưởng thành, chúng sẽ sống và sinh sản trực tiếp trong khu vực này. Lợn đực giống nuôi riêng, mỗi con một vườn, mỗi vườn nuôi rộng 40 - 50m2.

Lợn rừng lai thích hợp với phương thức nuôi chăn thả trong vườn cây có rào dậu hay chăn thả tự nhiên, ít có sự tác động của con người. Việc xây dựng chuồng trại cũng không cầu kỳ, được thiết kế đơn giản, chỉ cần đảm bảo đủ điều kiện và hợp vệ sinh. Nhược điểm của mô hình này là trên thị trường đã xuất hiện loại thịt Lợn rừng giả mà người tiêu dùng rất khó phân biệt, điều này làm ảnh hưởng ít nhiều đến khả năng tiêu thụ sản phẩm. Khả năng sinh sản của giống lợn rừng còn kém, khả năng tăng đàn chậm. Lợn rừng lai dễ tích mỡ, có thể khắc phục bằng cách hạn chế thức ăn có chứa tinh bột và thay bằng các chất xơ như thân chuối, các loại rau, trái cây.

Phòng bệnh
Lợn rừng lai là vật nuôi mới được lai tạo, sức đề phòng cao, ít dịch bệnh. Tuy nhiên, Lợn rừng lai cũng thường bị một số bệnh như dịch tả, tiêu chảy, tụ huyết trùng, lở mồm long móng, bệnh sán lá, bệnh ghẻ lở và một số bệnh khác. Cần áp dụng tốt các biện pháp an toàn sinh học. Khi thời tiết thay đổi hoặc trạng thái sức khoẻ đàn lợn có biểu hiện bệnh, cần thiết phải bổ sung kháng sinh vào thức ăn hoặc nước uống cho lợn theo quy trình dùng thuốc Tiêm phòng vắc xin định kỳ các loại bệnh như: Lở mồm long móng, dịch tả, phó thương hàn, Thì tẩy giun, sán cho Lợn là quan trọng giúp Lợn ít bị bệnh, nhanh lớn.

Khi Lợn rừng lai mắc một số bệnh về đường tiêu hoá có thể dùng các loại thuốc trị đau bụng, sình bụng, đầy hơi, khó tiêu cho uống hay chích, hoặc có thể dùng 5–10 kg rau dừa dại cho Lợn ăn hoặc bổ sung thức ăn, nước uống đắng, chát như ổi xanh, cà rốt, rễ cau, rễ dừa cũng có thể khỏi. Lợn rừng lai là loài ăn tạp nên dễ mắc bệnh ngộ độc thức ăn, nhất là thức ăn ẩm mốc, ôi thiu. Triệu chứng rõ nhất bệnh này là Lợn bị đau bụng, nôn mủa, đi đứng lảo đảo, cón bị bại hai chân sau, mắt mờ…Khi điều trị cần biết rõ nguyên nhân làm cho Lợn bị ngộ độc thì mới có cách chữa trị. Việc đầu tiên phải cho Lợn nôn mửa hết những thức ăn còn chứa trong dạ dày. Sau đó cho uống thuốc giải độc như sulfate de fe. Cho Lợn uống thật nhiều nước hoặc sửa để rửa máu

Ký sinh trùng ngoài da có các loại ve, ghẻ, ruồi, muỗi..ít khi bám trên da hút máu và truyền bệnh ở Lợn rừng lai. Với đặc tính hoang dã nên Lợn rừng lai không sợ muỗi, côn trùng tấn công. Trường hợp Lợn bị ký sinh trùng ngoài da, có thể dùng thuốc sát trùng bôi, xịt. Để đề phòng bệnh ký sinh trùng ngoài da cho Lợn rừng lai, nên định kỳ vệ sinh, sát trùng chuồng trại và môi trường xung quanh Bệnh chấn thương do tranh giành thức ăn, hay lúc đùa giỡn gây ra, có thể dùng Vime-Iodine bôi lên vết thương. Vết thương có khả năng tái tạo nhanh nên mau lành.

Kinh nghiệm nuôi Lợn rừng lai ở các trang trại cho biết khi cho Lợn ăn lá cây keo dậu (Lencaenna leucocephala) thì vừa là cung cấp thức ăn xanh vừa là thuốc tẩy giun đũa khá hiệu nghiệm. Bệnh giun phổi lợn do những giun tròn Metastrongylus ký sinh ở khí quản, phế quản. Khi mắc bệnh con vật gầy còm, ho nhiều, mệt mỏi, kém ăn, ngày càng khó thở và nếu nặng quá có thể chết. Bệnh giun phổi Lợn dễ xuất hiện sau những trận mưa dài ngày, giun đất có ấu trùng gây nhiễm mà Lợn ăn vào dễ gây bệnh giun phổi Lợn.

Thực trạng

Ngày nay nhu cầu tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi ngày càng cao, đặc biệt là các loại thịt đặc sản quý hiếm. Một trong những động vật hoang dã được nhiều người ưa chuộng đó là Lợn rừng. Thuần hóa Lợn rừng, lai tạo với Lợn nhà đang được nhiều trang trại và các cơ sở chăn nuôi nghiên cứu và ứng dụng. Nuôi lợn rừng lai được coi là một nghề nghiệp và là cách làm giàu, nuôi Lợn rừng lai được đánh giá là một hướng đi có triển vọng. Ở nhiều nơi, đây là một nghề nuôi mới, nếu còn ở thời kỳ đầu thì sinh lợi cao.

Một số địa phương ở Việt Nam, có thời điểm lợn rừng lai trọng lượng từ 20 – 25 kg/con, giá hơi là 130.000 đồng/kg, được nhiều người đặt mua cho dù so với thịt Lợn nhà giá cao hơn 50.000 đồng/kg. Nếu là Lợn rừng rặc hay lợn rừng thuần chủng (kết quả sinh sản từ Lợn rừng bố mẹ, được người dân tộc, hoặc các trang trại lớn nuôi trong điều kiện gần như tự nhiên) thì giá khoảng 260.000 đồng/kg, còn Lợn rừng lai F1 (lai Lợn rừng và Lợn thả rông của đồng bào dân tộc thiểu số các xã vùng cao và cũng được nuôi trong điều kiện hoang dã) thì giá bằng một nửa Lợn rừng rặc

Địa phương
Ở Việt Nam ghi nhận nhiều địa phương từ tỉnh, Thành phố, huyện, xã, phường, thị trấn, làng, thôn thậm chí là đến hộ gia đình có mô hình nuôi lợn rừng lai như một các làm ăn kinh tế nông nghiệp và nhìn chung là được nhà nước khuyến khích. Thịt Lợn rừng được nhiều tình thành ở miền trung từ Đà Nẵng trở vào, tại Thành phố Hồ Chí Minh (như tại Củ Chi) và nhiều tỉnh ở miền Tây cũng có nhiều hộ bắt đầu nhập cuộc như mô hình nuôi Lợn rừng lai ở ấp Vĩnh Đức Trung, xã Vĩnh An, huyện Ba Tri, ở xã Thới Lai, huyện Bình Đại, xã Sơn Đông, thành phố Bến Tre, ấp Thạnh Lợi, xã Thạnh Phong, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.

Một số hộ gia đình ở huyện U Minh tỉnh Cà Mau nuôi lợn rừng lai xây chuồng trại nuôi lợn rừng lai, hoặc xây rào lưới thả lợn sống trong vườn để thích nghi với môi trường, tự tìm thức ăn, hoạt động trong không gian lớn nhằm tăng sức đề kháng và giữ được độ ngon của thịt. Nuôi lợn rừng tận dụng được nguồn thức ăn dồi dào trong vườn như cây chuối, cỏ cây, các loại rau củ quả, cho ăn thêm cám, đậu các loại để tăng hàm lượng dinh dưỡng, giúp lợn mau phát triển, các hộ nuôi thường bán con nhỏ, khoảng từ 5–6 kg vì dễ bán và phù hợp với nhu cầu của người dùng.

Nhiều hộ gia đình ở Long Thành, Lộc Ninh, Bù Đăng, Bù Đốp, Đồng Phú thuộc các tỉnh Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh đã bắt tay vào việc nuôi Lợn rừng lai, tổ chức thuần hoá Lợn rừng, tổ chức lai tạo, chăm sóc nuôi dưỡng Lợn rừng lai, tổ chức liên doanh, liên kết tiêu thụ sản phẩm với các nhà hàng, khách sạn ở các thành phố lớn mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nhiều hộ gia đình trên địa bàn tỉnh đã lai giống thành công giữa Lợn rừng hoang dã với Lợn cỏ thả rông phát triển thành trang trại chăn nuôi quy mô. Chẳng hạn như tại tỉnh Khánh Hòa.

Mô hình nuôi Lợn rừng lai được Trạm Khuyến nông huyện triển khai từ năm 2011 tại một số xã, thị trấn ở Gia Lai mang lại hiệu quả khả quan. Giống Lợn rừng lai có khả năng thích nghi, sức chống chịu tốt với môi trường, nhu cầu thức ăn đơn giản, dễ nuôi, đặc biệt phù hợp với điều kiện chăn nuôi của đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ Nuôi lợn rừng lai dưới tán rừng sẽ đem lại hiệu quả kinh tế, giúp hàng trăm nghìn hộ gia đình yên tâm với công tác quản lý, bảo vệ rừng.Với quỹ đất rộng, nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp ở Tây Nguyên đang phát triển mạnh mô hình nuôi lợn rừng theo hình thức bán chăn thả. Điều này đang mở ra một hướng đi mới cho nông dân Tây Nguyên, nhất là đối với những hộ nhận khoán quản lý, bảo vệ rừng Nuôi lợn rừng đang là nghề hấp dẫn hiện nay nhưng với kiểu nháo nhào nuôi, với những ngộ nhận như mô hình nuôi Lợn rừng lai được triển khai thử nghiệm ở huyện Tây Trà đã không mang lại hiệu quả vì đồng bào có thói quen không vệ sinh chuồng trại và cho Lợn ăn thức ăn không hợp vệ sinh, dẫn đến tình trạng Lợn chết nhiều như hiện tại

Ở phía Bắc có 4 huyện gồm Hàm Yên, Chiêm Hóa, Nà Hang, Lâm Bình bao gồm cả lợn đen bản địa và lợn rừng lai. Các huyện này có điều kiện về đất đai, nguồn con giống, tập quán sử dụng thức ăn phù hợp. Có dự án lai tạo và sản xuất giống lợn rừng lai F1 thương phẩm trên địa bàn huyện Yên Lập Phú Thọ. Từ nuôi lợn rừng lai thương phẩm, chất lượng cao, nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo bền vững. Nuôi lợn rừng lai hướng phát triển chăn nuôi mang lại hiệu quả cao cho người nông dân Yên Bái. Nhiều hộ dân ở huyện Tân Sơn tận dụng ưu thế để xây dựng chuồng trại, chăn nuôi lợn rừng lai. Đã có nhiều hộ nông dân thoát nghèo, kinh tế khá lên từ cách thức chăn nuôi này

Lợi thế
Giống lợn rừng lai có đặc tính tự nhiên, hoang dã, sống bầy đàn, có sức kháng bệnh tốt, tiêu tốn ít thức ăn. Thức ăn phục vụ cho chăn nuôi lợn rừng lai F1 chỉ chiếm khoảng 15 đến 20% tổng tiền đầu tư, trong khi đó tổng tiền đầu tư thức ăn chăn nuôi đến khi xuất bán của chăn nuôi lợn phổ thông chiếm khoảng 60 đến 70%. Do đó có thể so sánh giá trị kinh tế từ chăn nuôi lợn rừng lai và chăn nuôi lợn phổ thông tại địa phương là: 20 kg lợn rừng lai trị giá bằng khoảng 60 kg lợn phổ thông bán cùng thời điểm.

Thực tế cho thấy Lợn cỏ miền núi tiêu tốn thức ăn hơn Lợn rừng lai, Lợn rừng thuần nhưng tăng trọng ít hơn, khi sinh trọng lượng Lợn sơ sinh cũng nhỏ hơn các loại Lợn nuôi khảo nghiệm, nạc nhiều, mỡ ít, hàm lượng dinh dưỡng cao, mang nhiều tính chất của Lợn rừng. Nuôi Lợn rừng lai có nhiều ưu điểm hơn so với Lợn nhà và một số con vật khác. Thức ăn cho chúng là những loại rau, củ với chi phí từ khi nuôi đến lúc bán khoảng 540.000 đồng/con. Mặt khác, sức đề kháng của chúng tốt, ít bị bệnh, nhu cầu tiêu thụ lớn nên không gặp khó khăn về đầu ra

Lợn rừng là giống lợn đặc biệt siêu nạc, ít mỡ, thịt thơm ngon, giá trị dinh dưỡng lại cao nên ngày càng được thị trường cả nước ưa chuộng. Việc nuôi được giống lợn rừng lai không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng mà còn có tác dụng tích cực trong việc gìn giữ nguồn gen các giống lợn bản địa vốn đang đứng trước tình trạng bị mai một, hạn chế săn bắt lợn rừng tự nhiên

Nếu tính toán kỹ, giữa nuôi Lợn rừng lai với nuôi Lợn nhà (Lợn Yorkshire, Lợn Danois, Lợn Landrace) thường nuôi, thì cho thấy nuôi Lợn rừng lai có nhiều thuận lợi hơn nuôi Lợn nhà, do giá bán Lợn rừng lai (Lợn hơi) từ 60 đến 120.000 đồng/kg, còn giá Lợn giống khoảng 250.000 đồng/kg. Nuôi Lợn rừng lai có nhiều ưu điểm như tận dụng nguồn thức ăn xanh luôn sẵn có trong thiên nhiên, phẩm chất thịt luôn được thị trường ưu chuộng vì nhiều thịt, ít mỡ, chi phí chăm sóc rất ít, lợi nhuận nhiều hơn nuôi Lợn nhà. Nếu nuôi Lợn rừng lai thì nên chọn dòng lai F4, vì Lợn rừng lai F4 hoàn toàn giống Lợn rừng thuần chủng, dễ được thị trường chấp nhận. Người nuôi nên tuân thủ theo kỹ thuật, chớ chạy theo lợi nhuận mà nuôi Lợn rừng lai bằng thức ăn công nghiệp, vì thức ăn này làm cho Lợn mau lớn nhưng mỡ nhiều, thịt ít.

Hiện nay trên thị trường đang chuộng thịt lợn rừng lai, bởi loại thịt này thơm ngon, nhiều nạc, lượng colestoron thấp… Việc chăn nuôi lợn rừng lai đơn giản, giá thành cao hơn giống lợn thịt truyền thống, nên thu hút được đông đảo người dân tham gia. Thức ăn nuôi lợn lai đơn giản dễ kiếm, giá thành lại rẻ như rau lang, rau muống, bèo tây. Lợn rừng lai chỉ ăn từ 30 - 35 % thức ăn tinh, nên không tốn công đun nấu, hợp với chăn nuôi hộ gia đình. Thịt lợn rừng nhạt hơn thịt lợn thường, da dày, lớp mỡ nhỏ, nhiều nạc, khi chế biến có mùi thơm và dai, giá từ 100.000 đến 120.000 đồng/kg. Lợn rừng lai có thể đạt trọng lượng gần 100 kg nhưng các hộ nuôi thường bán con nhỏ, khoảng từ 5–6 kg vì dễ bán và phù hợp với nhu cầu của người dùng.

Thịt Lợn rừng lai màu hơi nhạt, không đỏ như thịt Lợn nhà, nhưng nhiều nạc, ít mỡ, da mỏng thơm ngon rất đặc trưng, hàm lượng Cholerteron thấp, người tiêu dùng rất ưa chuộng nên bán được giá cao… Đây là giống Lợn dễ nuôi, ít bệnh tật vì có sức đề kháng mạnh. Thức ăn dễ kiếm lại rẻ tiền. Chúng rất mau lớn trong điều kiện nuôi nhốt như cách nuôi Lợn nhà hoặc nuôi thả tự nhiên. Thịt Lợn rừng lai nhờ vào phẩm chất thịt ngon, nhất là ít mỡ nên được thị trường ưa chuộng. Tại các thành phố lớn, thịt Lợn rừng lai được tiêu thụ nhanh mạnh nhưng thực tế cho thấy hiện số cung vẫn chưa đáp ứng nổi số cầu.

Nuôi lợn rừng lai không khó, chỉ cần nắm bắt rõ kỹ thuật chăm sóc, thức ăn chủ yếu là chuối, bắp, sắn, cỏ, rau lang, bên cạnh đó, lợn rừng lai thường có sức đề kháng tốt nên rất ít xảy ra dịch bệnh hiện chỉ thấy mắc bệnh ngoài da và rối loạn tiêu hóa đơn giản, do đó chi phí về thú y rất thấp, chúng phối giống tự nhiên mà hiệu quả, mỗi năm, lợn rừng đẻ 2 lứa, mỗi lứa từ 5-10 con, lợn khoảng 2-3 tháng tuổi, nặng 7–15 kg/con là bắt đầu xuất chuồng; khoảng 6 tháng tuổi, trọng lượng từ 30–35 kg/con thì có thể thanh lọc và nhân giống, điều quan trọng là phải có không gian rộng, chuồng trại thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Riêng thức ăn nên tự cung tự cấp là tốt nhất

Nuôi Lợn rừng lai, ít tốn chi phí đầu tư, thu nhập hơn gấp 2-3 lần so với nuôi Lợn nhà, nhờ giá Lợn thịt cao, ít hao hụt trong chăn nuôi. Muốn Lợn rừng lai cho thịt đạt yêu cầu thì phải nuôi ít nhất 1 năm, vì hơn 1 năm da Lợn dày lên thịt săn chắt hơn và càng ít mỡ. nuôi Lợn rừng lai vì chúng chỉ ăn thực vật (rẻ tiền), giá bán lại cao. Nguồn thức ăn vô cùng phong phú nên dễ chủ động. Nuôi Lợn rừng lai thì tôi rất an tâm vì đầu tư ít mà thu lợi nhuận nhiều, còn nuôi Lợn nhà phải đầu tư nhiều nhưng lợi nhuận không nhiều, có khi bị thua lỗ.

Đối với Lợn rừng lai, nếu chúng ta nuôi ít từ 5 đến 10 con thì vấn đề thức ăn không quá chú trong. Nhưng nuôi từ 100 con trở lên thì cần quan tâm vì một con nặng 30 kg nó ăn khoảng 3 kg thức ăn xanh/ngày. Như vậy, 100 con ăn 300 kg thức ăn cho mỗi ngày, vì thế người nuôi phải chủ động không được để thiếu hụt nguồn thức ăn. Muốn nuôi Lợn rừng lai với số lượng lớn thì chủ nuôi phải có đất đai rộng rãi, như đất nông trại, đất vườn tạp, đất hoang hóa ở vùng sâu vùng xa như ven biển...

Tham khảo

S
Thú lai
Lợn rừng


title: Episothalma subaurata

text:
Episothalma subaurata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Episothalma


title: Arhodia retractaria

text:
Arhodia retractaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Arhodia


title: Zrazy

text:
Zrazy (tiếng Ba Lan: zrazy, Litva: zrazai hoặc mušti suktinukai)  là một món thịt cuộn phổ biến ở Đông Âu, đặc biệt là ở Ba Lan (rouladen của người Silesia), Belarus, Ukraine và Litva. Nguồn gốc của nó có thể được bắt nguồn từ thời của Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva.

Thành phần
Zrazy cổ điển có hình dạng cuộn và được làm từ những lát thịt bò mỏng, có hương vị của muối và hạt tiêu và nhồi với rau, nấm, trứng và khoai tây. Tuy nhiên, có rất nhiều cách kết hợp trong món nhồi khi những nguyên liệu mới được khuyến khích, chẳng hạn như dưa chua và thịt xông khói.

Thịt nhồi sau đó được cuộn và bảo đảm giữ chặt bằng chỉ hoặc tăm. Sau khi được chiên trong dầu trong một thời gian ngắn, zrazy được đặt trong một cái chảo hầm với cần tây, hành tây, và các loại gia vị khác nhau và được phủ bằng một nước dùng nóng. Thịt hầm sau đó được hầm ở nhiệt độ thấp.

Trước khi phục vụ, các vật giữ chặt hoặc tăm được loại bỏ; zrazy sau đó được làm ráo nước và đôi khi được phủ bột hoặc phủ kem chua.

Zrazy được ăn với nước sốt mà chúng được hầm và thường được trang trí với kasha vụn, thường là mạch ba góc và đại mạch.

Thay vì thịt bò, zrazy cũng có thể được làm bằng thịt bê hoặc thịt lợn.

Lịch sử
Không biết chính xác khi nào món ăn này được phát minh cũng như khu vực nào của Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva đầu tiên sản xuất nó; cả Ba Lan và Litva tuyên bố đã tạo ra zrazy. Món ăn cũng trở thành một phần của các món ăn của khu vực Đông Âu khác với các biến thể khác nhau hiện có ở Belarus, Nga và Ukraine.

Xem thêm

 Rouladen - phiên bản tiếng Đức
 Roulade - từ gốc tiếng Pháp cho các món thịt cuộn
 Danh sách các món thịt bò
 Danh sách các món nhồi

Tham khảo

Món bò
Ẩm thực Ukraina
Ẩm thực Belarus
Ẩm thực Litva
Ẩm thực Ba Lan
Món nhồi


title: Mohamed Amine Aouamri

text:
Mohamed Amine Aouamri (sinh ngày 18 tháng 2 năm 1983, ở Algiers) là một cầu thủ bóng đá người Algérie. Hiện tại anh thi đấu cho MC Oran ở Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Algérie.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Ngày 4 tháng 6 năm 2009, Aouamri ký bản hợp đồng 2 năm cùng với USM Alger. Trong thời gian với câu lạc bộ, anh có 57 lần ra sân và ghi 5 bàn thắng.

Ngày 18 tháng 7 năm 2011, Aouamri ký bản hợp đồng 2 năm cùng với ASO Chlef, gia nhập theo dạng chuyển nhượng tự do.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 DZFoot Profile

Sinh năm 1983
Nhân vật còn sống
Nhân vật thể thao từ Algiers
Cầu thủ bóng đá Algérie
Cầu thủ Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Algérie
Cầu thủ bóng đá RC Kouba
Cầu thủ bóng đá OMR El Annasser
Cầu thủ bóng đá USM Alger
Cầu thủ bóng đá ASO Chlef
Cầu thủ bóng đá MC Oran


title: Hypena multritricha

text:
Hypena multritricha là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hypena


title: Sesamia sabulosa

text:
Sesamia sabulosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sesamia


title: Melese nebulosa

text:
Melese nebulosa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Melese


title: Holarctias rufinaria

text:
Holarctias rufinaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Holarctias


title: Marutani Akira

text:
Akira Marutani (sinh ngày 28 tháng 2 năm 1984) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Akira Marutani đã từng chơi cho Fagiano Okayama.

Tham khảo

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Fagiano Okayama


title: Hermya melanoptera

text:
Hermya melanoptera là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hermya


title: Cúp bóng đá châu Á 1988

text:
Cúp bóng đá châu Á 1988 là Cúp bóng đá châu Á lần thứ chín. Vòng chung kết giải được tổ chức tại Qatar từ 2 đến 18 tháng 12 năm 1988, gồm 10 đội. Đương kim vô địch Ả Rập Saudi bảo vệ được chức vô địch sau khi thắng Hàn Quốc bằng loạt sút penalty 4-3 ở trận chung kết.

Vòng loại

Có tất cả 20 đội tuyển tham gia vòng loại, chia làm 4 bảng, chọn 2 đội đầu bảng vào đá vòng chung kết với chủ nhà Qatar và đương kim vô địch Ả Rập Saudi.

Vòng chung kết
Vòng chung kết được tổ chức từ 2 đến 18 tháng 12, thi đấu tại hai sân vận động là Sân vận động Al-Ahly và Sân vận động Qatar SC ở thủ đô Doha. 10 đội tuyển tham dự chia làm 2 bảng 5 đội, chọn mỗi bảng 2 đội vào bán kết đấu loại trực tiếp để chọn ra nhà vô địch.

Các đội tham dự

 (chủ nhà)
 (đương kim vô địch)

Địa điểm

Vòng bảng
Giờ thi đấu tính theo giờ Qatar (UTC+3).

Bảng A

Bảng B

Vòng loại trực tiếp

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Giải thưởng

Cầu thủ xuất sắc nhất
 Kim Joo-Sung

Vua phá lưới
 Lee Tae-Ho - 3 bàn

Thủ môn xuất sắc nhất
 Trương Huy Khang

Danh sách cầu thủ ghi bàn

3 bàn
  Lee Tae-Ho

2 bàn
  Mã Lâm
  Tạ Vu Tân
  Farshad Pious
  Byun Byung-Joo
  Chung Hae-Won
  Hwang Sun-Hong
  Kim Joo-Sung
  Adel Khamis
  Mansour Muftah
  Khalid Salman

1 bàn
 Fahad Mohamed
 Cao Sinh
 Mai Triệu
 Trương Tiểu Văn
 Karim Bavi
 Adel Abbas
 Mansour Basha
 Saleh Al-Mutlaq
 Mohamed Al-Suwaiyed
 Fahad Al-Bishi
 Yousuf Jazea'a
 Majed Abdullah
 Walid Abu Al-Sel
 Walid Al-Nasser
 Hassan Mohamed
 Abdulaziz Mohamed

phản lưới nhà
 Muhsin Musabah (trong trận gặp Qatar)

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chi tiết tại trang RSSSF

1988
Bóng đá châu Á năm 1988


title: Moken

text:
Moken (còn gọi là Mawken hay Morgan, tiếng Myanmar: ဆလုံ လူမျိုး, tiếng Thái Lan: ชาวเล chao le, nghĩa là "người biển") là một dân tộc ít người sống ở vùng quần đảo Mergui, một nhóm gồm khoảng 800 hòn đảo ở biển Andaman phía tây eo đất Kra, thuộc chủ quyền của Myanmar và Thái Lan. Họ đang sống theo lối sống săn bắt hái lượm nửa du cư trên biển, được các văn liệu phương tây xếp vào nhóm "Sea Gypsy", tức "Digan biển" để chỉ lối sống "du cư trên biển" của họ.

Người Moken có dân số năm 2019 là 6.700 người theo Joshua Project , năm 2013 vào khoảng 2.000 đến 3.000 người. Họ nói tiếng Moken, được xếp ở nhóm ngôn ngữ Sunda–Sulawesi? thuộc ngữ tộc Malay-Polynesia trong ngữ hệ Nam Đảo.

Các nỗ lực của cả Myanmar và Thái Lan để thuần hóa người Moken vào văn hoá quốc gia thu được rất ít thành công. Tuy nhiên người Moken đang đối mặt với một tương lai không chắc chắn khi dân số của họ suy giảm, và nguồn lợi biển đang bị cạn kiệt vì đánh bắt cá thương mại gây ra. Lối sống du mục của họ dẫn đến tình trạng pháp lý chưa rõ ràng, nhiều người không biết chữ và không có giấy tờ tùy thân, khiến họ bị đặt ra bên lề xã hội theo các luật sở hữu và luật cư trú hiện đại, các chương trình bảo tồn và phát triển hàng hải, và chính sách thắt chặt biên giới.

Tên gọi
Tên tự gọi của họ là "Moken". Đó là tên được sử dụng bởi tất cả các bộ lạc nói tiếng Austronesia sống ở bờ biển và các hòn đảo ở biển Andaman ở bờ biển phía tây Thái Lan là các tỉnh Satun, Trang, Krabi, Phuket, Phang Nga và Ranong, đến quần đảo Mergui của Myanmar. Nhóm này bao gồm những người Moken thật sự, người Moklen (Moklem), Orang Sireh (hay người Betel-leaf), và Orang Lanta. Người Orang Lanta là một nhóm lai tạo, hình thành khi người Malay định cư trên các đảo Lanta, nơi mà người proto-Malay Orang Sireh đã từng sinh sống.

Người Myanmar gọi người Moken là "selung", "salone", hay "chalome". Người Thái Lan gọi họ là "chao le" ("người biển") hoặc "chao nam" ("người ở nước"), là thuật ngữ lỏng lẻo gọi bao gồm cả người Urak Lawoi và thậm chí là Orang Laut. Tại Thái Lan người Moken đã định cư được gọi là "Thai mai" ("người Thái mới").

Người Moken còn được ghép chung vào nhóm "Sea Gypsy" (tức người Digan biển), thuật ngữ chỉ một số dân tộc ở Đông Nam Á sống du cư trên biển. Urak Lawoi đôi khi được xếp loại với người Moken, tuy nhiên thực tế họ khác nhau về ngôn ngữ và dân tộc học, và có liên quan chặt chẽ hơn đến người Mã Lai.

Người Moken có nguồn gốc từ vùng quần đảo Malay. Trong ba thế kỷ qua những biến động chính trị ở đó dẫn đến những nhóm người di cư về phía bắc, đến cả vịnh Thái Lan và biển Andaman.

Lối sống
Người Moken sử dụng các công cụ đơn giản như lưới và giáo để tìm kiếm thực phẩm từ biển. Những gì dư thừa thì được làm khô trên thuyền của họ, sau đó được dùng để đổi hàng tại các chợ địa phương. Trong mùa mưa, họ làm thêm thuyền trong khi trú trong các hầm tạm thời trên đất liền. Do có nhiều thời gian dành cho lặn biển, trẻ em Moken có khả năng nhìn dưới nước tốt hơn.

Một số người Moken Myanmar vẫn còn là những người du mục lang thang trên biển trong những chiếc thuyền bằng gỗ thủ công nhỏ gọi là "kabang", phục vụ mọi sinh hoạt của cả gia đình. Tuy nhiên phần lớn cuộc sống truyền thống của họ, được xây dựng trên tiền đề của không gian mở, đang bị đe dọa .

Ngoài thờ cúng tổ tiên, người Moken không có tôn giáo.

Kiểm soát nhà nước
Chính phủ Myanmar và Thái Lan đã có những nỗ lực nhằm thuần hóa người Moken vào văn hoá của đất nước, nhưng những nỗ lực này thu được rất ít thành công. Người Moken Thái Lan đã được định cư ổn định tại các ngôi làng nằm trên quần đảo Surin (thuộc Vườn Quốc gia Mu Ko Surin), ở tỉnh Phuket, trên bờ biển tây bắc đảo Phuket, và trên các đảo Phi Phi gần đó của tỉnh Krabi.

Biển Andaman ngoài khơi vùng Tanintharyi (Tenasserim) đã được các công ty đa quốc gia kể cả Unocal, Petronas,... quan tâm kỹ lưỡng từ những năm 1990. Các báo cáo từ cuối những năm 1990 đã nói về việc chế độ quân sự Myanmar buộc di dời những người du cư biển đến các địa điểm ở đất liền, và có tuyên bố rằng hầu hết vùng Salone đã được di dời vào năm 1997.

Ở Thái Lan người Moken đã là mục tiêu tranh chấp sở hữu đất đai. Mặc dù cư dân biển sống ở các tỉnh duyên hải Andaman của Thái Lan trong nhiều thế kỷ, nhưng họ đã bỏ qua lịch sử để đăng ký quyền sở hữu chính thức đất đai do sự thiếu hiểu biết về quy trình pháp lý của họ .

Sóng thần ở Ấn Độ Dương năm 2004
Năm 2005 trong thời gian phục hồi sau trận động đất và sóng thần Ấn Độ Dương năm 2004 thì người Moken đã nhận được nhiều sự chú ý của giới truyền thông. Do sống gắn liền với đại dương, người Moken ở một số khu vực đảo nhận biết sóng thần xảy ra vào ngày 26/12/2004 và đã tự bảo vệ nên ít thiệt hại. Tuy nhiên tại các thôn ven biển của tỉnh Phang Nga, như Tap Tawan, người Moken cũng bị thiệt hại nghiêm trọng về nhà ở và tàu đánh cá chung với các cộng đồng khác.

Tham khảo

Xem thêm
 Người Sama-Bajau
 Người du mục biển

Liên kết ngoài

 "The Sea Gypsies" (CBS-TV; 60 Minutes; 2005).
 Salons: Sea Gypsies @ Enchanting Myanmar
 Moken: Sea Gypsies @ National Geographic  (Subscription Required)
 Moken: Sea Gypsies @ National Geographic  (Tsunami Extra)
 Phuket Magazine: The Moken – Traditional Sea Gypsies
 ProjectMaje.org – Burma "Sea Gypsies" Compendium
 Moken language and verbs
 Ethnologue report for Moken
 The Sea Gypsies of Surin Island – Expeditions, Research in Applied Anthropology
 "The Sea Gypsies of Surin Island" by Antonio Graceffo
 Tourist view on the Moken in Burma/Myanmar
 Ten most frequently asked questions about the Moken
 images of Moken children underwater
 Moken-Video-NAG
 A reading list of books on the Moken and the Mergui Archipelago
 Moken music, Archive.org

Người Nam Đảo
Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Nhóm sắc tộc ở Myanmar
Du mục hiện đại
Bộ lạc du mục Á-Âu


title: Euxoa manca

text:
Euxoa manca là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euxoa


title: Solenoptera quadrilineata

text:
Solenoptera quadrilineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Solenoptera


title: Sân bay Kolokope

text:
Sân bay Kolokope  là một sân bay ở Anié, vùng Plateaux, Togo.

Vị trí và cơ sở vật chất
Sân bay nằm trên độ cao 591 ft (180 m) so với mực nước biển và có một đường băng dài 800 m.

Xem thêm

 Danh sách sân bay tại Togo

Tham khảo

Liên kết ngoài

 OpenStreetMap - Kolokope
 OurAirports - Kolokope

Sân bay Togo
Vùng Plateaux


title: Leny Andrade

text:
Leny de Andrade Lima, hay còn được biết đến rộng rãi hơn với nghệ danh Leny Andrade, (26 tháng 1 năm 1943 – 24 tháng 7 năm 2023) là nữ ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Brasil. Cả tên chính và tên họ của bà đôi khi bị đọc nhầm trong tiếng Anh thành "Lenn", "Leni", và "Adrade". Trong suốt sự nghiệp của mình, bà đã có một số ca khúc nổi bật trên các bảng xếp hạng tại Brasil. Vào năm 2007, bà nhận một giải Grammy Latin cùng với Cesar Camargo Mariano ở hạng mục Musica Popular Brasileira (Âm nhạc Brasil nổi bật) cho album Ao Vivo.

Bà bắt đầu sự nghiệp với các buổi biểu diễn ở các câu lạc bộ. Bà đã từng sống 5 năm ở México, cũng như từng sống ở Hoa Kỳ và châu Âu. Bà học đàn piano tại Nhạc viện Brasil (Brazilian Conservatory of Music).

Leny đã từng biểu diễn với Paquito D'Rivera, Luiz Eça, Dick Farney, João Donato, Eumir Deodato, Pery Ribeiro, và Francis Hime. Phong cách âm nhạc của bà là sự hòa trộn giữa hai thể loại samba và jazz.

Bà qua đời ngày 24 tháng 7 năm 2023, thọ 80 tuổi.

Thời thơ ấu

Sự nghiệp
Tại châu Âu nơi bà biểu diễn, bà được mệnh danh là Đệ nhất nhạc jazz của Brasil và sở hữu một lượng người hâm mộ lớn tại Hà Lan và Ý. Bà cũng đã thu âm album Embraceable You vào tháng 7 năm 1991 tại Volendam, Hà Lan.

Một số album mà bà đã phát hành có thể kể đến như: Alvoroço (1973), Expo–Som 73 (1973), Leny Andrade (1975), Registro (1979).

Đời tư

Danh sách phim

Điện ảnh

Truyền hình

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Leny Andrade  in Dicionário Cravo Albin da Música Popula Brasileira

Leny Andrade at Slipcue.com's guide to Brazilian music

Sinh năm 1943
Nữ ca sĩ Brasil
Mất năm 2023


title: Euchalcia decolor

text:
Euchalcia decolor là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euchalcia


title: Midara na Ao-chan wa Benkyō ga Dekinai

text:
là một bộ manga được viết và vẽ minh họa bởi Kawahara Ren. Truyện được đăng trong tạp chí Shōnen Magazine Edge của Kodansha từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 12 năm 2018, và được tổng hợp thành tám tập tankōbon. Bộ truyện tranh được Kodansha USA cấp phép ở Bắc Mỹ, Kodansha bắt đầu phát hành manga kỹ thuật số bằng tiếng Anh vào tháng 9 năm 2018. Một manga tiếp theo được ra mắt vào tháng 1 năm 2019, và một anime truyền hình dài tập được Silver Link chuyển thể được lên sóng từ 6 tháng 4 đến 22 tháng 6 năm 2019.

Cốt truyện
Câu chuyện bắt đầu khi nhân vật chính là Horie Ao khi học mẫu giáo, đọc to một bài văn ngắn về bản thân mình trước toàn thể lớp, trong đó, cô có đọc một đoạn nói về nguồn gốc tên của cô (Ao), đó là Ao trong Aokan (tạm dịch: Làm tình nơi công cộng). Về sau, cô thực sự hối hận vì bố cô, Horie Hanasaki, là một tiểu thuyết gia truyện khiêu dâm đã đặt cho mình một cái tên "dâm đãng" như vậy. Ao đặt mục tiêu cuối cùng là đến một trường đại học ưu tú để xa bố càng xa càng tốt, nhưng cô sớm gặp Kijima Takumi trong năm đầu tiên ở trường cao trung. Ao không thể nghĩ ra cách nào để tránh Takumi và cô còn liên tục nghĩ hai người ở bên nhau như một đôi. Ao tin rằng bố cô đã ảnh hưởng đến cách suy nghĩ của mình.

Nhân vật

Nhân vật chính. Cô cố gắng tránh mọi con trai ở trường vì bố cô là một tác giả tiểu thuyết gia truyện khiêu dâm, điều này đã cho cô một cái nhìn tiêu cực về con trai và tình dục, tới khi Kijima Takumi muốn làm bạn với cô. Ao dường như không thể tránh cậu ta và rơi vào tình huống xấu hổ với Takumi, lúc đầu, cô cố gắng phớt lờ nó. Nhưng rồi lại dần nảy sinh tình cảm với cậu.

 Cậu là bạn học của Ao ở trường trung học và phải lòng cô. Thỉnh thoảng Takumi cố gắng chỉ ra những tình huống xấu hổ với Ao, mặc dù lúc đầu cô cố gắng phớt lờ nó.

 Ông là bố của Ao và là một tiểu thuyết gia truyện khiêu dâm. Tác phẩm đáng chú ý của ông ta là Promiscuous Lament và 100 Words of Significance in Bed.

 Miyabi là bạn học cũ của Ao từ khi họ học mẫu giáo. Cô phải lòng Takumi, nhưng cô không hiểu tại sao cậu lại thích Ao.

 Soichiro là biên tập viên cho tiểu thuyết của Hanasaki.

 Masaki là một trong những người bạn của Takumi.

 Shuhei là một trong những người bạn của Takumi.

Truyền thông

Manga
Midara na Ao-chan wa Benkyō ga Dekinai, được viết và minh họa bởi Ren Kawahara, được đăng trong tạp chí Shōnen Magazine Edge của Kodansha từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 12 năm 2018. Kodansha USA đã cấp phép cho manga ở Bắc Mỹ và phát hành manga kỹ thuật số bằng tiếng Anh từ tháng 9 năm 2018. Manga được tổng hợp thành tám tập tankōbon. Một manga tiếp theo bắt đầu xuất bản vào tháng 1 năm 2019.

Spin-off

Anime
Một anime truyền hình dài tập chuyển thể được công bố vào ngày 4 tháng 12 năm 2018. Bộ phim được vẽ hoạt ảnh bởi Silver Link và được đạo diễn bởi Keisuke Inoue, với Michiko Yokote xử lý thành phần loạt, và Miwa Oshima thiết kế các nhân vật. Nó được lên sóng từ ngày 6 tháng 4 đến 22 tháng 6 năm 2019 trên khối lập trình Animeism trên MBS, TBS, và BS-TBS. Edoga Sullivan trình bày ca khúc chủ đề mở đầu của loạt phim: "Wonderful Wonder", trong khi Spira Spica trình diễn bài hát chủ đề kết thúc của sêri . Sentai Filmworks đã cấp phép cho bộ truyện cho các khu vực quốc tế, ngoại trừ Châu Á.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Anime dài tập dựa trên manga
Animeism
Manga Kōdansha
Sentai Filmworks
Shōnen manga
Silver Link
Manga năm 2015
Anime truyền hình dài tập năm 2019
Manga năm 2019
Muse Communication


title: Cryptographis cumalis

text:
Cryptographis cumalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cryptographis


title: Eurovision Song Contest 2010

text:
Eurovision Song Contest 2010 là cuộc thi Ca khúc truyền hình châu Âu thứ 55. Cuộc thi diễn ra ở nhà thi đấu Telenor tại thủ đô Oslo, Na Uy, sau chiến thắng của quốc gia tại cuộc thi năm 2009 với ca khúc "Fairytale", biểu diễn bởi Alexander Rybak. Cuộc thi bao gồm hai vòng bán kết vào ngày 25 tháng 5 và 27 tháng 5, và đêm chung kết vào ngày 29 tháng 5 năm 2010.

Đức là đất nước quán quân của cuộc thi này với ca khúc "Satellite", biểu diễn bởi Lena Meyer-Landrut. Thổ Nhĩ Kỳ giành vị trí á quân với ca khúc "We Could Be The Same" bởi ban nhạc maNga. România giành vị trí thứ 3 với ca khúc "Playing with Fire" bởi Paula Seling và Ovi.

Kết quả

Bán kết 1

Bán kết 2

Chung kết

Tham khảo

Âm nhạc năm 2010
2010
Na Uy năm 2010


title: Mesoleius geniculatus

text:
Mesoleius geniculatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesoleius


title: Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bỉ 1959–60

text:
Đây là thống kê của Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bỉ mùa giải 1959-60.

Tổng quan

Giải có sự tham gia của 16 đội, và Lierse S.K. giành chức vô địch.

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Mùa giải Giải bóng đá hạng nhất A quốc gia Bỉ
Bỉ
Bóng đá Bỉ 1959–60


title: Ian Burden (cầu thủ bóng đá)

text:
Ian Burden (sinh ngày 27 tháng 5 năm 1944) là một cựu cầu thủ bóng đá nghiệp dư người Anh thi đấu ở vị trí tiền đạo ở Football League cho York City, và ở bóng đá non-league for Poppleton Road Old Boys, Dunnington, Ashfield, Rowntrees và Shepherds.

Tham khảo

Sinh năm 1944
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá từ Bradford
Cầu thủ bóng đá Anh
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá York City F.C.
Cầu thủ bóng đá Nestlé Rowntree F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League


title: Cryptanura longipes

text:
Cryptanura longipes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cryptanura


title: Hadena olivochroa

text:
Hadena olivochroa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hadena


title: Bloom (Winx Club)

text:
Bloom là một nhân vật hư cấu trong phim hoạt hình Winx Club, được tạo ra bởi Iginio Straffi. Cô xuất hiện lần đầu trong tập phim "An Unexpected Event", được ra mắt trên kênh Rai 2 của Ý vào ngày 28 tháng 1 năm 2004, là học sinh của trường Alfea, nơi cô trở thành trưởng nhóm của Winx Club. Lúc đầu cô không biết mình là ai nhưng sau này cô biết được cô là Công chúa và là người sống sót cuối cùng của Vương quốc Domino.

Là nhân vật chính, Bloom xuất hiện ở mỗi tập phim và chuyển thể truyện tranh

Tiểu sử
Bloom sinh ra ở Vương quốc Domino vào ngày 10 tháng 12 là con vua Oritel và hoàng hậu Marion. Nhưng ngay sau khi sinh, hành tinh của cô bị tấn công bởi một nhóm phù thủy kẻ tìm cách chiếm Ngọn lửa Rồng thiêng ở Domino. Trong trận chiến, nền văn minh và dân số Vương quốc bị tiêu diệt. Trong trận chiến quyết sinh cuối cùng, để chắc chắn Ngọn lửa Rồng thiêng không rơi và tay kẻ địch, chị của Bloom, Daphne, đã trao nó cho Bloom và gửi cô bé đến Trái đất.

Mở đầu Mùa 1 là khi Bloom tròn 16 tuổi. Ở Trái đất, Bloom được tìm thấy ở một tòa nhà đang cháy và được Mike cứu. Mẹ nuôi của cô là người bán hoa tên Vanessa. Bloom có cuộc sống bình thường nhưng sức mạnh bí ẩn luôn tiềm ẩn mà cô không nhận ra cô là tiên nữ. Trưởng thành, cô nhận được một món quà: một chú thỏ tên là Kiko, và tìm thấy đối thủ, Mitzi, một cô gái nổi loạn và kiêu ngạo. Một ngày Bloom đi dạo công viên cùng với Kiko và ở đó cô nhìn thấy một nàng tiên đang gặp nguy hiểm Stella.  Bloom không nhận ra mình là tiên nữ và cũng không biết gì về sức mạnh trong cô đã cứu Stella. Sau khi gặp Stella cô phát hiện ra mình có phép thuật và quyết định đi đến Alfea, ngôi trường dành cho tiên nữ dạy phép thuật tốt nhất thế giới phép thuật nơi Bloom thành lập nhóm Winx với bốn cô gái khác: Flora, Stella, Musa, Tecna. Ở mùa 2 Winx có thêm thành viên mới tên là Aisha(Layla).

Chú thích

Siêu nhân nhí


title: USS Kenneth D. Bailey (DD-713)

text:
USS Kenneth D. Bailey (DD-713/DDR-713) là một tàu khu trục lớp Gearing được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo vào giai đoạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Thiếu tá Thủy quân Lục chiến Kenneth D. Bailey (1910-1942), người tử trận trong Chiến dịch Guadalcanal tại quần đảo Solomon và được truy tặng Huân chương Danh dự. Hoàn tất khi chiến tranh đã sắp kết thúc, con tàu tiếp tục phục vụ trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, và được cải biến thành tàu khu trục cột mốc radar với ký hiệu lườn DDR-713. Nó tiếp tục hoạt động cho đến khi xuất biên chế năm 1970, rồi được chuyển cho Iran vào năm 1975 để tháo dỡ làm nguồn phụ tùng.

Thiết kế và chế tạo
Cái tên Kenneth D. Bailey ban đầu được đặt cho chiếc , một tàu khu trục hộ tống lớp John C. Butler, vào ngày 30 tháng 11 năm 1943; tuy nhiên DE-552 bị hủy bỏ vào ngày 10 tháng 6 năm 1944 và cái tên được chuyển cho DD-713 vào ngày 8 tháng 7 năm 1944.

Kenneth D. Bailey được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Federal Shipbuilding ở Newark, N.J. vào ngày 21 tháng 9 năm 1944. Nó được hạ thủy vào ngày 17 tháng 6 năm 1945; được đỡ đầu bởi bà Elizabeth Speissegger Bailey, vợ góa Thiếu tá Bailey, và nhập biên chế vào ngày 31 tháng 7 năm 1945 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân G. H. Richards, Jr.

Lịch sử hoạt động

Tàu khu trục DD-713, 1945 - 1952
Sau chuyến đi chạy thử máy huấn luyện tại khu vực biển Caribe, Kenneth D. Bailey hoạt động tại khu vực bờ biển Đại Tây Dương trải dài từ bờ biển New England cho đến khu vực Caribe. Hoạt động từ Newport, Rhode Island và Norfolk, Virginia, nó phục vụ như tàu canh phòng máy bay cho các tàu sân bay trong hoạt động huấn luyện và chuẩn nhận phi công hải quân, cũng như huấn luyện cho thủy thủ đoàn các tàu khu trục mới. Từ ngày 13 tháng 2 đến ngày 26 tháng 3 năm 1947, nó thực hiện chuyến đi dọc theo bờ biển Nam Mỹ, và quay trở về Norfolk vào ngày 31 tháng 3.

Vào ngày 10 tháng 11, Kenneth D. Bailey khởi hành từ Norfolk cho lượt đầu tiên trong số nhiều dịp được phái sang khu vực Địa Trung Hải trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh. Từ ngày 13 tháng 12 đến ngày 5 tháng 1, 1948, nó tuần tra ngoài khơi bờ biển Hy Lạp; và khi hoạt động tại khu vực Đông Địa Trung Hải từ ngày 13 tháng 1 đến ngày 12 tháng 5, 1949, nó hỗ trợ cho việc duy trì những thỏa thuận hòa bình sau cuộc Chiến tranh Ả Rập-Israel 1948, cũng như ngăn ngừa xung đột giữa Ý và Nam Tư do việc tranh chấp khu vực Trieste. Một lần nữa từ ngày 3 tháng 9, 1951 đến ngày 4 tháng 2, 1952, con tàu hoạt động tuần tra tại Địa Trung Hải trải rộng suốt từ Tây Ban Nha cho đến Thổ Nhĩ Kỳ để giúp duy trì sự ổn định tại khu vực.

Ngoài các lượt được phái sang phục vụ cùng Đệ Lục hạm đội, Kenneth D. Bailey tham gia những hoạt động thường lệ dọc theo vùng bờ Đông và vùng biển Caribe cùng những chuyến đi đến vùng biển Bắc Cực và khu vực Bắc Âu. Nó đảm trách nhiều nhiệm vụ khác nhau, bao gồm những chuyến đi huấn luyện quân nhân dự bị, hoạt động canh phòng máy bay và hộ tống cho các tàu sân bay và tham gia các cuộc tập trận hạm đội. Nó đi vào Xưởng hải quân Boston vào ngày 2 tháng 12, 1952 và được cho xuất biên chế vào ngày 22 tháng 12, để được hiện đại hóa và cải biến thành một tàu khu trục cột mốc radar.

Tàu khu trục cột mốc radar DDR-713, 1953 - 1970
Được xếp lại lớp với ký hiệu lườn mới DDR-713, Kenneth D. Bailey nhập biên chế trở lại vào ngày 29 tháng 8, 1953 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân W. D. Gaddis. Đặt căn cứ tại Newport, nó tiếp tục hoạt động dọc theo vùng bờ Đông trước khi được phái sang phục vụ cùng Đệ Lục hạm đội vào ngày 19 tháng 5, 1954, tham gia các cuộc tập trận của Khối NATO tại khu vực Đông Địa Trung Hải trước khi quay trở về Newport vào ngày 28 tháng 9. Nó lại được phái sang khu vực Địa Trung Hải từ ngày 5 tháng 11, 1955 đến ngày 17 tháng 3, 1956, và vào tháng 2, 1956 đã tuần tra tại khu vực biển Hồng Hải dọc biên giới Ai Cập và Israel, phản ảnh mối quan tâm của Hoa Kỳ nhân vụ Khủng hoảng kênh đào Suez.

Vào tháng 4, 1957, Kenneth D. Bailey lại lên đường đi sang khu vực Đông Địa Trung Hải hỗ trợ cho chính phủ Jordan thân phương Tây của Vua Hussein. Trong chuyến hoạt động tiếp theo từ ngày 2 tháng 9, 1958 đến ngày 28 tháng 3, 1959, nó hỗ trợ cho những hoạt động quân sự tại Liban, sau khi xảy ra vụ khủng hoảng chính trị từ tháng 7, 1958. Do mâu thuẫn giữa các nhóm sắc tộc và tôn giáo dẫn đến xung đột và nguy cơ nội chiến, Tổng thống Camille Chamoun buộc phải nhờ đến sự can thiệp của quân đội Hoa Kỳ để duy trì hòa bình cho đến khi thành lập chính phủ liên hiệp mới.

Kenneth D. Bailey chuyển cảng nhà từ Newport đến Mayport, Florida vào ngày 16 tháng 6, 1959, và nó đi vào Xưởng hải quân Charleston tại Charleston, South Carolina vào ngày 26 tháng 1, 1960 cho một đợt nâng cấp kéo dài chín tháng, trong khuôn khổ Chương trình Hồi sinh và Hiện đại hóa Hạm đội (FRAM: Fleet Rehabilitation and Modernization). Được trang bị những bộ radar, sonar và thông tin liên lạc hiện đại, nó quay trở lại Mayport vào ngày 27 tháng 10, rồi lên đường vào ngày 14 tháng 11 để tuần tra tại vùng biển ngoài khơi Guatemala và Nicaragua nhằm ngăn chặn việc vận chuyển tiếp tế lực lượng và vũ khí từ Cuba đến các nước Trung Mỹ đang xảy ra xung đột và bạo loạn này. Chiếc tàu khu trục làm nhiệm vụ ngăn chặn này cho đến ngày 4 tháng 12, rồi quay trở về Mayport vào ngày 18 tháng 12 để chuẩn bị cho một chuyến đi khác sang Châu Âu.

Khởi hành từ Mayport vào ngày 9 tháng 2, 1961, Kenneth D. Bailey đi đến Gibraltar vào ngày 18 tháng 2, bắt đầu lượt hoạt động tại Địa Trung Hải cùng Đệ Lục hạm đội vốn đã đưa nó đi khắp khu vực từ bờ biển Pháp cho đến Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và Liban. Trong bốn năm tiếp theo, chiếc tàu khu trục còn được phái sang hoạt động tại Địa Trung Hải thêm bốn lần nữa để hỗ trợ các hoạt động gìn giữ hòa bình của hạm đội. Quay trở về nhà sau chuyến đi cuối vào ngày 26 tháng 10, 1966, nó ở lại Mayport cho đến ngày 12 tháng 4, 1967, khi nó đi đến Xưởng hải quân Charleston để được đại tu. Nó được xếp lại lớp và quay trở lại ký hiệu lườn cũ DD-713 vào ngày 1 tháng 1, 1969.

Kenneth D. Bailey được cho xuất biên chế vào ngày 20 tháng 1, 1970. Tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 2, 1974, và con tàu được bán cho Iran vào ngày 13 tháng 1, 1975 để tháo dỡ làm nguồn phụ tùng cho những con tàu còn hoạt động.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

 Kenneth D. Bailey at Destroyers Online
 Kenneth D. Bailey at U-boat.net

Lớp tàu khu trục Gearing
Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu khu trục trong Thế Chiến II
Tàu khu trục trong Chiến tranh Lạnh
Tàu được Hải quân Hoa Kỳ chuyển cho Hải quân Đế quốc Iran


title: Phạm Hà Thanh

text:
Phạm Hà Thanh (1926), nguyên là một tướng lĩnh chuyên ngành Quân y của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, cấp bậc Y sĩ Chuẩn tướng. Ông xuất thân từ trường Đại học Quân y. Thời gian tại ngũ ông đã phục vụ các đơn vị Quân đội với nhiệm vụ Bác sĩ Quân y trên 4 vùng chiến thuật của Việt Nam Cộng hòa. Sau cùng đảm trách chức vụ đứng đầu ngành Quân y.

Tiểu sử & Binh nghiệp
Ông sinh ngày 26 tháng 10 năm 1926 trong một gia đình giáo chức trí thức tại làng Đông Hòa Hiệp, huyện Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho (sau là Định Tường và nay là Tiền Giang). Thời niên thiếu, ông học ở trường Tiểu học Cái Bè, Trung học Đệ nhất cấp ở trường Collège Mỹ Tho, rồi lên Sài Gòn học trường Chasseloup Laubat. Ông tốt nghiệp Trung học chương trình Pháp với văn bằng Tú tài toàn phần (Part II). Ông tiếp tục lên học Đại học tại Sài Gòn, tốt nghiệp với văn bằng Cử nhân Y khoa.

Quân đội Quốc gia Việt Nam
Giữa năm 1952, Thi hành lệnh động viên ông nhập ngũ vào ngành Quân y của Quân đội Quốc gia, mang số quân: 46/300.255. Theo học ở trường Đại học Quân y Hà nội. Tháng 6 năm 1954, ông tốt nghiệp với cấp bậc Y sĩ Trung úy.

Quân đội Việt Nam Cộng hòa
Cuối năm 1955, sau khi Quân đội Quốc gia được đổi tên, ông chuyển sang phục vụ cơ cấu mới là Quân đội Việt Nam Cộng hòa và được thăng cấp Y sĩ Đại úy. Sau đó, ông lần lượt phục vụ qua các đơn vị Quân y trong quân đội đồn trú tại Quy Nhơn, Nha Trang, Ban Mê Thuột và Quân khu 1.

Đầu năm 1958, ông được thăng cấp Y sĩ Thiếu tá, chuyển về phục vụ tại Tổng y viện Cộng Hòa. Đến giữa năm 1960, ông được bổ nhiệm làm Trưởng khu giải phẫu trong Tổng y viện Cộng Hòa.

Đầu tháng 11 năm 1963, sau cuộc đảo chính Tổng thống Ngô Đình Diệm (ngày 1 tháng 11). Ngày 4 tháng 11 ông được thăng cấp Y sĩ Trung tá tại nhiệm. Tháng 8 năm 1964, ông được cử giữ chức Chỉ huy phó Tổng y viện Cộng Hòa. Đến đầu năm 1966, ông được bổ nhiệm làm Chỉ huy trưởng Tổng y viện Cộng Hòa.

Ngày Quốc khánh Đệ nhị Cộng hòa 1 tháng 11 năm 1968, ông được thăng cấp Y sĩ Đại tá tại nhiệm. Đầu năm 1971, ông được chỉ định làm Cục phó cục Quân y. Ngày Quân lực 19 tháng 6 năm 1972, ông được thăng cấp Y sĩ Chuẩn tướng tại nhiệm.

Tháng 2 năm 1973, ông được bổ nhiệm làm Cục trưởng cục Quân y thay thế Y sĩ Thiếu tướng Vũ Ngọc Hoàn được cử làm Phó Tổng thanh tra Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Ông ở chức vụ này cho đến cuối tháng 4 năm 1975.

1975
Sau ngày 30 tháng 4, ông ra trình diện Ủy ban Quân quản Thành phố Sài Gòn và bị đưa đi cải tạo đến cuối năm 1977 mới được trả tự do. Sau đó ông trở về gia đình ở Sài Gòn và định cư luôn tại đây.

Huy chương
-Bảo quốc Huân chương đệ tứ đẳng-Một số huy chương quân sự và dân sự.

Gia đình
Thân phụ: Cụ Phạm Quang Phong
Thân mẫu: Cụ Ngô Thị Hường
(Hai cụ đã có một thời gian dài là giáo viên dạy học ở trường Tiểu học Cái Bè).
Phu nhân: Bà Phạm Thị Hương Muội (em gái của Chuẩn tướng Phạm Hữu Nhơn) (Ông bà có hai người con gồm 1 trai và 1 gái).

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). ''Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Sinh năm 1926
Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Người Mỹ Tho


title: Higashi chūka

text:
là một món mỳ của Nhật Bản được phát minh dựa trên mỳ Trung Hoa, với thành phần chính là mỳ ramen đã được ướp lạnh cùng với các phụ gia khác và được phục vụ vào mùa hè. Nó cũng được gọi là  tại vùng Kansai, và được gọi là  ở khu vực Hokkaido. Những phụ gia khác bao gồm những nguyên liệu đầy màu sắc đã được ướp lạnh và sốt tare.

Lớp trên cùng của món mỳ chủ yếu là một số loại thịt (giăm bông, gà luộc hoặc thịt lợn nướng ( Xá xíu)),một  dải tamagoyaki (trứng cuộn kiểu Nhật), các loại thực phẩm mùa hè như dưa chuột và cà chua, menma (măng muối) và beni shōga (gừng ngâm) làm gia vị .Các nguyên liệu phụ gia được cắt mỏng, trộn đều với mì và nước sốt. Nước sốt tare thường được làm bằng nước tương và giấm gạo, hoặc hạt mè và sốt mayonnaise ( ).

Xem thêm

 Jungguk-naengmyeon
 Danh sách các món ramen

Ghi chú

Liên kết ngoài

Ẩm thực Nhật Bản
Sơ khai ẩm thực Nhật Bản
Món ăn Nhật Bản


title: Alcis clavior

text:
Alcis clavior là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Alcis


title: Pleuroprucha ochrea

text:
Pleuroprucha ochrea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pleuroprucha


title: Phương diện quân Đông Nam (định hướng)

text:
Phương diện quân Đông Nam (tiếng Nga: Юго-Восточный фронт) là phiên hiệu của một số tổ chức biên chế quân sự của Nga và Hồng quân Liên Xô. Tùy theo giai đoạn lịch sử, có thể dùng để chỉ:

 Phương diện quân Đông Nam (Nội chiến Nga)
 Phương diện quân Đông Nam


title: Rệp bách

text:
Rệp bách (Danh pháp khoa học: Cinara cupressi) là một loài rệp thân mềm màu nâu và sống ký sinh. Loài này lần đầu được mô tả bởi Buckton vào năm 1881. Đây là một loài xâm lấn dữ dội, chúng xâm nhập và sinh sôi phát triển tại châu Phi và châu Âu.

Loài rệp bách gây tác hại nghiêm trọng đối với các loài Bách và Bách Xù ở nhiều nước. Đây là một loài rất hung hãn, sử dụng nhiều các bộ phận khác nhau của cây làm thức ăn như cành xanh và thân gỗ. Tổn thất gây ra từ chỗ phá hoại từng phần đến làm chết toàn bộ cây. Nó sống bằng cách hút nhựa của cây lá kim khổng lồ, và có thể gây thiệt hại cho cây ảnh hưởng đến cái chết của cây.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1881


title: Hàn Giản (định hướng)

text:
Hàn Giản có thể là:
Hàn Định bá Hàn Giản: vị tông chủ thứ 3 của họ Hàn, 1 trong lục khanh nước Tấn thời Xuân Thu.
Ngụy Bác Tiết độ sứ Hàn Giản: một trong những quân phiệt phiên trấn cát cứ cuối đời nhà Đường.


title: Lienella quadriannulata

text:
Lienella quadriannulata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lienella


title: Larentia saisanica

text:
Larentia saisanica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Larentia (chi bướm)


title: Carlo Blasis

text:
Carlo Blasis (4 tháng 11 năm 1797 - 15 tháng 1 năm 1878) là một vũ công, biên đạo múa và nhà lý luận vũ đạo người Ý. Ông cũng được biết đến với các lớp học khiêu vũ rất khắt khe của mình, đôi khi kéo dài đến bốn giờ. Blasis yêu cầu các học sinh của mình học lý thuyết và định nghĩa của các bước nhảy. Ông đào tạo tất cả các giáo viên của Enrico Cecchetti và người ta cho rằng ảnh hưởng của Blasis trong đào tạo vũ đạo đã thúc đẩy Cecchetti tạo ra phương pháp Cecchetti trong ballet.

Blasis sinh ra tại Napoli. Ông là người đầu tiên xuất bản một phân tích kỹ thuật của múa ba lê vào năm 1820, trong một tác phẩm có tên Traité élémentaire, théorique, et pratique de l'art de la danse ("Sơ khai, lý thuyết và thực hành chuyên luận về nghệ thuật của vũ ba lê"). Ông được biết đến nhiều nhất cho tư thế "Attitude" có nguồn gốc từ các bức tượng Mercury nổi tiếng của Giovanni da Bologna. Enrico Cecchetti đã mở rộng phương pháp của ông về cả hướng dẫn và lý thuyết.

Từ năm 1838 đến năm 1853, Blasis là Giám đốc nghệ thuật của trường dạy ba lê La Scala ngày nay. Siêu diễn viên ba lê Fanny Cerrito, Carolina Rosati, Sofia Fuoco[ru], Amalia Ferraris và Carlotta Brianza đều là các học sinh của ông.

Blasis mất tại Cernobbio.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 "Mercury" by Giovanni da Bologna

Sinh năm 1797
Mất năm 1878
Người Napoli


title: Cầu Mây

text:
Cầu Mây là một phường thuộc thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

Địa lý

Phường Cầu Mây nằm ở trung tâm thị xã Sa Pa, có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp xã Mường Hoa
 Phía tây giáp phường Phan Si Păng và xã Hoàng Liên
 Phía nam giáp các xã Hoàng Liên và Tả Van
 Phía bắc giáp phường Sa Pa.

Phường có diện tích 6,51 km², dân số năm 2018 là 5.649 người, mật độ dân số đạt 868 người/km².

Hành chính
Phường Cầu Mây được chia thành 3 tổ dân phố: 1, 2, 3.

Lịch sử
Cầu Mây vốn là tên của cây cầu treo cổ nổi tiếng bắc qua suối Mường Hoa tại bản Giàng Tả Chải , thuộc địa bàn xã Tả Van ngày nay. Tên cầu về sau được đặt cho một con phố ở trung tâm thị trấn Sa Pa và nay được đặt thành tên phường.

Phường Cầu Mây được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 2020 trên cơ sở điều chỉnh 1,59 km² diện tích tự nhiên, 3.578 người của thị trấn Sa Pa; 4,90 km² diện tích tự nhiên, 1.906 người của xã Lao Chải và 0,02 km² diện tích tự nhiên, 165 người của xã San Sả Hồ.

Chú thích

Xem thêm


title: Onthophagus belinga

text:
Onthophagus belinga là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

B


title: Aegle mimetes

text:
Aegle mimetes là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aegle (chi bướm đêm)


title: Elinogrel

text:
Elinogrel (INN, USAN) là một loại thuốc chống tiểu cầu thử nghiệm hoạt động như một chất ức chế P2Y. Tương tự như ticagrelor và trái ngược với clopidogrel, elinogrel là một chất ức chế có thể đảo ngược, hoạt động nhanh và ngắn (trong khoảng 12 giờ), và nó không phải là một prodrug mà là hoạt động dược lý. Chất này được sử dụng dưới dạng muối kali của nó, tiêm tĩnh mạch để điều trị cấp tính và bằng đường uống để điều trị lâu dài. Phát triển đã bị chấm dứt vào năm 2012.

Lịch sử
Chất ban đầu được phát triển bởi Dược phẩm Portola, với các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II được thực hiện vào khoảng năm 2008 – 2011  Vào tháng 2 năm 2009, Novartis đã mua bản quyền trên toàn thế giới để phát triển nó hơn nữa, dự định tiến hành các nghiên cứu pha III và thương mại hóa thuốc. Sự phát triển của thuốc đã bị chấm dứt vào tháng 1 năm 2012 bởi Novartis.

Tham khảo


title: Phòng thí nghiệm Cavendish

text:
Phòng Thí nghiệm Cavendish (Cavendish Laboratory) là tên gọi của Khoa Vật lý thuộc Đại học Cambridge (Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland). Cavendish là một khoa chuyên môn được thành lập từ năm 1874 với tên gọi được đặt theo công tước vùng Devonshire, William Cavendish (1808-1891) - hiệu trưởng danh dự của Cambridge khi đó, và cũng là người đã tài trợ tiền để phòng thí nghiệm được thành lập.

Cavendish là một trung tâm danh tiếng bậc nhất trên thế giới trong đào tạo và nghiên cứu vật lý và lý sinh kể từ khi mới được thành lập cho đến nay. Tính đến năm 2019, đã có 30 nhà nghiên cứu đã (và đang) làm việc tại Cavendish được trao tặng các giải thưởng Nobel khoa học (vật lý, hóa học, sinh học), với một số thành tựu nổi tiếng như khám phá ra electron, neutron, cấu trúc DNA,.. Cavendish hiện tại nằm ở phía tây Cambridge, được chuyển đến vị trí này kể từ năm 1974.

Sự thành lập phòng thí nghiệm
Sự thành lập của Phòng Thí nghiệm Cavendish (Khoa Vật lý) bắt nguồn từ cuộc chạy đua nghiên cứu vật lý tại nước Anh vào cuối thế kỷ 19. Khi đó, các trường đại học bắt đầu manh nha đào tạo một cách bài bản về lĩnh vực vật lý, như ở Glasgow (1846), Oxford (1872),.. và lãnh đạo Đại học Cambridge nhận thấy rằng cần có một trung tâm đào tạo và nghiên cứu chuyên nghiệp nhằm cạnh tranh với các trung tâm khác. Ý tưởng này được hiện thực hóa nhờ hiệu trưởng danh dự của trường khi đó là công tước Devonshire, William Cavendish, người đã hiến tặng 6,300 bảng Anh (tức là khoảng 400 ngàn bảng Anh theo thời giá năm 2020) để thành lập một phòng thí nghiệm và thiết lập một ghế giáo sư thực nghiệm về vật lý.

Năm 1874, phòng thí nghiệm mới này được thành lập, được đặt tên là Phòng Thí nghiệm Cavendish - mang ý nghĩa ghi nhận sự đóng góp của công tước William Cavendish, đồng thời tưởng nhớ tới nhà vật lý Henry Cavendish - người đã thực hiện thí nghiệm Cavendish nổi tiếng kiểm chứng định luật vạn vật hấp dẫn của Newton (William Cavendish chính là cháu của Henry Cavendish). Đứng đầu phòng thí nghiệm mới là một giáo sư vật lý thực nghiệm, với ghế giáo sư mang tên Giáo sư Cavendish. Giáo sư Cavendish đầu tiên được bổ nhiệm là nhà vật lý học James Clerk Maxwell - cha đẻ của thuyết điện từ. Ý tưởng và kế hoạch thành lập phòng thí nghiệm này có từ năm 1871, nhưng mãi đến năm 1874, phòng thí nghiệm mới được chính thức mở.

Maxwell chỉ làm việc tại Cavendish 8 năm và đột ngột qua đời khi mới 48 tuổi do ung thư dạ dày. Lord Rayleigh được chọn thay thế Maxwell từ năm 1879 đã thúc đẩy Cavendish tiến thêm một bước với việc thiết lập các môn học chuyên ngành vật lý, hình thành một quỹ nghiên cứu trị giá 1500 bảng Anh, trong đó ông đóng góp 500 bảng từ tiền cá nhân, Hiệu trưởng danh dự William Cavendish đóng góp 500 bảng, và 500 bảng còn lại là tiền từ các nhà hảo tâm bên ngoài trường. Nhưng Rayleigh đã từ chức ghế giáo sư Cavendish sau 5 năm làm việc để chuyển sang vị trí khác trong trường, và Joseph John Thomson tiếp quản ghế giáo sư này từ năm 1884 đã có những đóng góp to lớn để biến Cavendish thực sự trở thành một trung tâm đào tạo và nghiên cứu vật lý danh tiếng bậc nhất trên thế giới.

Nghiên cứu tại Cavendish
Nghiên cứu tại Cavendish có thể phân thành 4 nhóm ngành chính: vật lý, lý hóa, vật lý hạt nhân và lý sinh. Cavendish là nơi phát hiện ra electron (nghiên cứu của Joseph John Thomson), neutron (nghiên cứu của James Chadwick, John Cockcroft, Ernest Walton), hiệu ứng Josephson trong siêu dẫn (bởi Brian David Josephson),.. Cavendish cũng là nơi cấu trúc DNA và cấu trúc protein được xây dựng (nhờ nghiên cứu tiên phong của Sydney Brenner, Max Perutz, James D. Watson, Dorothy Hodgkin,..) - nơi xuất phát điểm của Phòng Thí nghiệm Sinh học Phân tử MRC. Nghiên cứu tại Cavendish - Khoa Vật lý hiện tại được phân thành các nhóm nghiên cứu trong các bộ môn bao gồm:
 Vật lý thiên văn
Quang học và vật lý nguyên tử
Chất mềm và các hệ sinh học
Vật lý năng lượng cao
Biophotonics
Quang điện tử
Vi điện tử
Kỹ thuật phân tử
Vật chất lượng tử
Cảm biến lượng tử
Khoa học tính toán
Vật lý bán dẫn
Vật lý và vi cấu trúc bề mặt
Lý thuyết chất rắn
Màng mỏng & Từ học

Giáo sư Vật lý Cavendish
Giáo sư Vật lý Cavendish là chức vụ giáo sư đứng đầu phòng thí nghiệm được thiết lập từ năm 1871 với người đầu tiên được bổ nhiệm là nhà vật lý học James Clerk Maxwell. Chức vụ giáo sư Cavendish cho đến nay luôn được coi là một trong những ghế giáo sư danh tiếng nhất trên thế giới trong lĩnh vực vật lý. Cho đến năm 1979, giáo sư vật lý Cavendish cũng đồng thời là người giữ chức vụ lãnh đạo phòng thí nghiệm (chủ nhiệm Khoa Vật lý). Kể từ năm 1979, hai chức vụ này được tách riêng. Giáo sư Cavendish hiện tại là Sir Richard Friend (giữ chức vụ từ năm 1995), trong khi chủ nghiệm Khoa Vật lý hiện tại là giáo sư Michael Andrew Parker (giữ chức vụ từ năm 2015). Tính đến nay, đã có 9 giáo sư Cavendish từng được bổ nhiệm, bao gồm:

 James Clerk Maxwell (1871-1879)
 Lord Rayleigh (1879-1884)
 J. J. Thomson (1884-1919)
 Ernest Rutherford (1919-1937)
 William Lawrence Bragg (1938-1953)
 Nevill Francis Mott (1954-1971)
 Brian Pippard (1971-1984)
 Sam Edwards (1984-1995)
 Richard Friend (1995-nay)

Các giải Nobel
Cho đến năm 2019, đã có 30 nhà nghiên cứu từng làm việc tại Cavendish được trao các giải thưởng Nobel khoa học, bao gồm:

 John William Strutt, 3rd Baron Rayleigh (Vật lý, 1904)
 Sir J. J. Thomson (Vật lý, 1906)
 Ernest Rutherford (Hóa học, 1908)
 Sir William Lawrence Bragg (Vật lý, 1915)
 Charles Glover Barkla (Vật lý, 1917)
 Francis William Aston (Hóa học, 1922)
 Charles Thomson Rees Wilson (Vật lý, 1927)
 Arthur Compton (Vật lý, 1927)
 Sir Owen Willans Richardson (Vật lý, 1928)
 Sir James Chadwick (Vật lý, 1935)
 Sir George Paget Thomson (Vật lý, 1937)
 Sir Edward Victor Appleton (Vật lý, 1947)
 Patrick Blackett, Baron Blackett (Vật lý, 1948)
 Sir John Cockcroft (Vật lý, 1951)
 Ernest Walton (Vật lý, 1951)
 Francis Crick (Y, sinh lý học, 1962)
 James Watson (Y, sinh lý học, 1962)
 Max Perutz (Hóa học, 1962)
 Sir John Kendrew (Hóa học, 1962)
 Dorothy Hodgkin (Hóa học, 1964)
 Brian Josephson (Vật lý, 1973)
 Sir Martin Ryle (Vật lý, 1974)
 Antony Hewish (Vật lý, 1974)
 Sir Nevill Francis Mott (Vật lý, 1977)
 Philip Warren Anderson (Vật lý, 1977)
 Pyotr Kapitsa (Vật lý, 1978)
 Allan McLeod Cormack (Y, sinh lý học, 1979)
 Mohammad Abdus Salam (Vật lý, 1979)
 Sir Aaron Klug (Hóa học, 1982)
 Didier Queloz (Vật lý, 2019)

Xem thêm

 Phòng Thí nghiệm Sinh học Phân tử MRC
Phòng Thí nghiệm Vật lý Quốc gia
 Henry Cavendish
 James Clerk Maxwell

Tham khảo

Đại học Cambridge


title: Perdere l'amore

text:
"Perdere l'amore" (tạm dịch từ tiếng Ý: "Đánh mất tình yêu") là một bài hát tiếng Ý được sáng tác bởi Marcello Marrocchi và Giampiero Artegiani. Ca khúc được Massimo Ranieri phát hành thành đĩa đơn từ album cùng tên vào năm 1988. Bài hát đã giành chiến thắng tại Nhạc hội Sanremo lần thứ 38 và đánh dấu sự trở lại với âm nhạc của Ranieri sau một thập kỷ cống hiến cho diễn xuất.

Bài hát từng được Gianni Nazzaro đề xuất với những người tổ chức nhạc hội Sanremo vào năm 1987, nhưng sau đó bị loại khỏi danh sách lựa chọn bài hát sơ bộ.

"Perdere l'amore" đã được nhiều nghệ sĩ thể hiện lại, trong đó có Lara Fabian, André Hazes, Mino Reitano.

Danh sách bài hát
 Đĩa đơn 7"
 "Perdere l'amore" (Marcello Marrocchi, Giampiero Artegiani)
 "Dove sta il poeta" (Marcello Marrocchi, Giampiero Artegiani)

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Tham khảo

Đĩa đơn năm 1988
Bài hát tiếng Ý
Bài hát của nhạc hội Sanremo
Đĩa đơn quán quân tại Ý
Bài hát của Massimo Ranieri
Bài hát của Lara Fabian
Đĩa đơn của Warner Music Group
Bài hát Ý
Bài hát năm 1988


title: Psammobatis

text:
Psammobatis là một chi cá đuối trong họ Rajidae. Chúng được tìm ở khu vực Đại Tây Dương và Thái Bình Dương đến phía nam Nam Mỹ.

Loài
 Psammobatis bergi Marini, 1932
 Psammobatis extenta (Garman, 1913)
 Psammobatis lentiginosa McEachran, 1983
 Psammobatis normani McEachran, 1983
 Psammobatis parvacauda McEachran, 1983
 Psammobatis rudis Günther, 1870
 Psammobatis rutrum D. S. Jordan, 1891
 Psammobatis scobina (Philippi {Krumweide}, 1857)

Tham khảo

Rajidae
Các chi Cá đuối
Nhóm loài do Albert Günther đặt tên


title: Cucullia argyrina

text:
Cucullia argyrina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cucullia


title: Cadmi(II) hydride

text:
Cadmi(II) hydride (tên hệ thống là cadmi đihydride) là một hợp chất vô cơ với các công thức hóa học (CdH2)n (cũng viết là ([CdH2])n hoặc CdH2). Nó là một chất rắn chỉ được biết đến như một bột màu trắng không hòa tan và không ổn định nhiệt.

Danh pháp
Tên hệ thống là cadmi đihydride, tên IUPAC hợp lệ, được xây dựng theo danh pháp thành phần. Cadmi đihydride cũng được sử dụng để chỉ các hợp chất đihydridocadmi liên quan và oligomers của nó. Cần cẩn thận để tránh gây nhầm lẫn giữa hai hợp chất.

Lịch sử
Vào năm 1950 một nhóm nghiên cứu do Glenn D. Barbaras dẫn đầu đã tổng hợp cadmi hydride lần đầu tiên. Trình tự phản ứng này bao gồm demetyl hóa dimetylcadmi trong dietyl ete ở -78 °C, tạo ra cadmi(II) hydride.

Tính chất hóa học
Chất rắn cadmi(II) hydride, dựa trên phổ hồng ngoại của nó, được cho là có liên kết hydro. Các hydride kim loại thấp khác cũng trùng hợp theo cách tương tự. Trừ khi làm lạnh xuống dưới -20 °C, cadmi(II) hydride nhanh chóng phân hủy để tạo ra cadmi và hydro:
 (CdH2)n → nCd + nH2↑

Đihydridocadmi
Đihydridocadmi là dạng monomeric, phân tử với công thức hóa học  (cũng được viết là []). Đó là một loại khí không màu. Nó được tạo ra bởi phản ứng pha khí của các nguyên tử cadmi với hydro. Phân tử này là tuyến tính, có độ dài liên kết là 168,3 pm.

Tham khảo

Hợp chất cadmi


title: Smicropus longicorpus

text:
Smicropus longicorpus là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Smicropus


title: Semaeopus griseomaculata

text:
Semaeopus griseomaculata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Semaeopus


title: Eric Ollerenshaw

text:
Eric Ollerenshaw OBE (sinh ngày 26 tháng 3 năm 1950) là một chính khách đảng Bảo thủ Anh. Ông là Nghị sĩ Quốc hội (MP) cho khu vực Lancaster and Fleetwood từ năm 2010–15.

Ông sinh ra và lớn lên ở Lancashire và được giáo dục tại Trường Ngữ pháp Hạt Hyde và Trường Kinh tế Luân Đôn, nơi ông được trao bằng Cử nhân Khoa học về Kinh tế vào năm 1971. Trước đây ông đã là nghị sĩ Hội đồng Luân Đôn và là người đứng đầu bộ phận Thành phố và Đa dạng của Đảng Bảo thủ tại Trụ sở Chiến dịch Bảo thủ.

Đời tư
Ollerenshaw là người đồng tính công khai. Người bạn đời 36 năm của ông, Michael Donoghue, chết vì ung thư tuyến tụy năm 2009.

Ollerenshaw là ủy viên của Quỹ Baroness Warsi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

The Hackney Conservative Party

Sinh năm 1950
Nhân vật còn sống
Chính khách đồng tính nam


title: Pedaria smrzi

text:
Pedaria smrzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Pedaria