text:
...loại rủi ro pháp lý, nắm cơ hội làm giàu...
VĂN BẢN GỐC
Điều 87 Nghị định 34/2016/NĐ-CP
X
Từ khoá: Số Hiệu, Tiêu đề hoặc Nội dung ngắn gọn của Văn Bản...
Thành Viên
Thứ nhất, nâng độ tuổi kết hôn của nữ thành đủ 18 tuổi (thay vì đủ 17 tuổi trở lên như trước). Như vậy tuổi kết hôn sẽ là từ đủ 18 tuổi trở lên đối với nữ và từ đủ 20 tuổi trở lên đối với nam.
Thứ hai, cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Việc mang thai hộ chỉ được áp dụng khi có đầy đủ các điều kiện về cả người nhờ mang thai hộ và người mang thai hộ. Đặc biệt là người mang thai hộ phải là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ.
Thứ ba, quy định chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận. Việc thỏa thuận phải được lập bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực trước khi kết hôn. Thỏa thuận này vẫn có thể được thay đổi sau khi kết hôn.
Ngoài nội dung trên, Luật hôn nhân gia đình 2014 cũng quy định thêm một số vấn đề:
- Áp dụng tập quán tốt đẹp về hôn nhân và gia đình: chỉ được áp dụng tập quán trong trường hợp pháp luật không có quy định và các bên không có thỏa thuận nhưng không được trái với các nguyên tắc, vi phạm các điều cấm tại Luật này.
- Tiếp tục không thừa nhận hôn nhân đồng tính.
- Quy định cụ thể cách giải quyết về con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng các bên khi nam nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn. Không tính thời gian chung sống như vợ chồng trước khi đăng ký kết hôn vào thời kỳ hôn nhân.
- Quy định về con do người vợ mang thai trong thời kỳ hôn nhân cũng được luật hóa. Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ mang thai trong thời kỳ hôn nhân.
Nếu cha, mẹ không thừa nhận con thì phải có chứng cứ và phải được Toà án xác định. (Điều này đã được ghi nhận tại Nghị định 70/2001/NĐ-CP ).
QUỐC HỘI
--------
CỘNG HÒA XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
----------------
Số: 52/2014/QH13
Hà Nội, ngày 19
tháng 06 năm 2014
LUẬT
HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
Căn cứ Hiến pháp nước Cộng hòa xã
hội chủ nghĩa Việt Nam;
Quốc hội ban hành Luật hôn nhân và
gia đình.
Chương I
NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG
Điều 1. Phạm vi điều chỉnh
Luật này quy định chế độ hôn nhân và gia đình; chuẩn
mực pháp lý cho cách ứng xử giữa các thành viên gia đình; trách nhiệm của cá
nhân, tổ chức, Nhà nước và xã hội trong việc xây dựng, củng cố chế độ hôn nhân
và gia đình.
Điều 2. Những nguyên tắc cơ bản
của chế độ hôn nhân và gia đình
1. Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ
chồng bình đẳng.
2. Hôn nhân giữa công dân Việt Nam thuộc các dân tộc,
tôn giáo, giữa người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo, giữa người có
tín ngưỡng với người không có tín ngưỡng, giữa công dân Việt Nam với người nước
ngoài được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ.
3. Xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc; các
thành viên gia đình có nghĩa vụ tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau;
không phân biệt đối xử giữa các con.
4. Nhà nước, xã hội và gia đình có trách nhiệm bảo
vệ, hỗ trợ trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật thực hiện các quyền về hôn
nhân và gia đình; giúp đỡ các bà mẹ thực hiện tốt chức năng cao quý của người mẹ;
thực hiện kế hoạch hóa gia đình.
5. Kế thừa, phát huy truyền thống văn hóa, đạo đức
tốt đẹp của dân tộc Việt Nam về hôn nhân và gia đình.
Điều 3. Giải thích từ ngữ
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như
sau:
1. Hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau
khi kết hôn.
2. Gia đình là tập
hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc
quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo
quy định của Luật này.
3. Chế độ hôn nhân và gia đình là toàn bộ những
quy định của pháp luật về kết hôn, ly hôn; quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng,
giữa cha mẹ và con, giữa các thành viên khác trong gia đình; cấp dưỡng; xác định
cha, mẹ, con; quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài và những vấn đề
khác liên quan đến hôn nhân và gia đình.
4. Tập quán về hôn nhân và gia đình là quy tắc
xử sự có nội dung rõ ràng về quyền, nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hôn nhân
và gia đình, được lặp đi, lặp lại trong một thời gian dài và được thừa nhận rộng
rãi trong một vùng, miền hoặc cộng đồng.
5. Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ
vợ chồng với nhau theo quy định của Luật này về điều kiện kết hôn và đăng ký kết
hôn.
6. Kết hôn trái pháp luật là việc nam, nữ đã
đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng một bên hoặc cả hai
bên vi phạm điều kiện kết hôn theo quy định tại Điều 8 của Luật này.
7. Chung sống như vợ chồng là việc nam, nữ tổ
chức cuộc sống chung và coi nhau là vợ chồng.
8. Tảo hôn là việc lấy vợ, lấy chồng khi một
bên hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều
8 của Luật này.
9. Cưỡng ép kết hôn, ly hôn là việc đe dọa,
uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách của cải hoặc hành vi khác để buộc
người khác phải kết hôn hoặc ly hôn trái với ý muốn của họ.
10. Cản trở kết hôn, ly hôn là việc đe dọa,
uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách của cải hoặc hành vi khác để
ngăn cản việc kết hôn của người có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật
này hoặc buộc người khác phải duy trì quan hệ hôn nhân trái với ý muốn của họ.
11. Kết hôn giả tạo là việc lợi dụng kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập
quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc
để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình.
12. Yêu sách của cải trong kết hôn là việc
đòi hỏi về vật chất một cách quá đáng và coi đó là điều kiện để kết hôn nhằm cản
trở việc kết hôn tự nguyện của nam, nữ.
13. Thời kỳ hôn nhân là khoảng thời gian tồn
tại quan hệ vợ chồng, được tính từ ngày đăng ký kết hôn đến ngày chấm dứt hôn
nhân.
14. Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng
theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.
15. Ly hôn giả tạo là việc lợi dụng ly hôn để
trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc để đạt
được mục đích khác mà không nhằm mục đích chấm dứt hôn nhân.
16. Thành viên gia đình bao gồm vợ, chồng;
cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng; con đẻ, con
nuôi, con riêng của vợ hoặc chồng, con dâu, con rể; anh, chị, em cùng cha mẹ,
anh, chị, em cùng cha khác mẹ, anh, chị, em cùng mẹ khác cha, anh rể, em rể, chị
dâu, em dâu của người cùng cha mẹ hoặc cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha; ông
bà nội, ông bà ngoại; cháu nội, cháu ngoại; cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu
ruột.
17. Những người cùng dòng máu về trực hệ
là những người có quan hệ huyết thống, trong đó, người này sinh ra người kia kế
tiếp nhau.
18. Những người có họ trong phạm vi ba đời là
những người cùng một gốc sinh ra gồm cha mẹ là đời thứ nhất; anh, chị, em cùng
cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha là đời thứ hai; anh, chị, em con
chú, con bác, con cô, con cậu, con dì là đời thứ ba.
19. Người thân thích là người có quan hệ hôn
nhân, nuôi dưỡng, người có cùng dòng máu về trực hệ và người có họ trong phạm
vi ba đời.
20. Nhu cầu thiết yếu là nhu cầu sinh hoạt
thông thường về ăn, mặc, ở, học tập, khám bệnh, chữa bệnh và nhu cầu sinh hoạt
thông thường khác không thể thiếu cho cuộc sống của mỗi người, mỗi gia đình.
21. Sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản
là việc sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo hoặc thụ tinh trong ống nghiệm.
22. Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là việc
một người phụ nữ tự nguyện, không vì mục đích thương mại giúp mang thai cho cặp
vợ chồng mà người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, bằng việc lấy
noãn của người vợ và tinh trùng của người chồng để thụ tinh trong ống nghiệm,
sau đó cấy vào tử cung của người phụ nữ tự nguyện mang thai để người này mang
thai và sinh con.
23. Mang thai hộ vì mục đích thương mại là
việc một người phụ nữ mang thai cho người khác bằng việc áp dụng kỹ thuật hỗ trợ
sinh sản để được hưởng lợi về kinh tế hoặc lợi ích khác.
24. Cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ
đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống
chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường
hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng
lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu
theo quy định của Luật này.
25. Quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước
ngoài là quan hệ hôn nhân và gia đình mà ít nhất một bên tham gia là người
nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài; quan hệ hôn nhân và gia đình
giữa các bên tham gia là công dân Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập, thay đổi,
chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài hoặc
tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước
ngoài.
Điều 4. Trách nhiệm của Nhà nước
và xã hội đối với hôn nhân và gia đình
1. Nhà nước có chính sách, biện pháp bảo hộ hôn
nhân và gia đình, tạo điều kiện để nam, nữ xác lập hôn nhân tự nguyện, tiến bộ,
một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng; xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh
phúc và thực hiện đầy đủ chức năng của mình; tăng cường tuyên truyền, phổ biến,
giáo dục pháp luật về hôn nhân và gia đình; vận động nhân dân xóa bỏ phong tục,
tập quán lạc hậu về hôn nhân và gia đình, phát huy truyền thống, phong tục, tập
quán tốt đẹp thể hiện bản sắc của mỗi dân tộc.
2. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hôn
nhân và gia đình. Các bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện quản lý nhà nước về hôn
nhân và gia đình theo sự phân công của Chính phủ. Ủy
ban nhân dân các cấp và các cơ quan khác thực hiện quản lý nhà nước về
hôn nhân và gia đình theo quy định của pháp luật.
3. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm giáo dục, vận động
cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, các thành viên của mình và mọi
công dân xây dựng gia đình văn hóa; kịp thời hòa giải mâu thuẫn trong gia đình,
bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên gia đình. Nhà trường phối hợp
với gia đình trong việc giáo dục, tuyên
truyền, phổ biến pháp luật về hôn nhân và gia đình cho thế hệ trẻ.
Điều 5. Bảo vệ chế độ hôn nhân
và gia đình
1. Quan hệ hôn nhân và gia đình được xác lập, thực
hiện theo quy định của Luật này được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ.
2. Cấm các hành vi sau đây:
a) Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;
b) Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản
trở kết hôn;
c) Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung
sống như vợ chồng với người khác hoặc
chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những
người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa
cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha
chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con
riêng của chồng;
đ) Yêu sách của cải trong kết hôn;
e) Cưỡng ép ly hôn, lừa dối ly hôn, cản trở ly hôn;
g) Thực hiện sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản
vì mục đích thương mại, mang thai hộ vì mục đích thương mại, lựa chọn giới tính
thai nhi, sinh sản vô tính;
h) Bạo lực gia đình;
i) Lợi dụng việc thực hiện quyền về hôn nhân và gia
đình để mua bán người, bóc lột sức lao động, xâm phạm tình dục hoặc có hành vi
khác nhằm mục đích trục lợi.
3. Mọi hành vi vi phạm pháp luật về hôn nhân và gia
đình phải được xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật.
Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án,
cơ quan khác có thẩm quyền áp dụng biện pháp kịp thời ngăn chặn và xử lý người
có hành vi vi phạm pháp luật về hôn nhân và gia đình.
4. Danh dự, nhân phẩm, uy tín, bí mật đời tư và các
quyền riêng tư khác của các bên được tôn trọng, bảo vệ trong quá trình giải quyết
vụ việc về hôn nhân và gia đình.
Điều 6. Áp dụng quy định của Bộ
luật dân sự và các luật khác có liên quan
Các quy định của Bộ luật dân sự và các luật khác có
liên quan đến quan hệ hôn nhân và gia đình được áp dụng đối với quan hệ hôn
nhân và gia đình trong trường hợp Luật này không quy định.
Điều 7. Áp dụng tập quán về hôn
nhân và gia đình
1. Trong trường hợp pháp luật không quy định và các
bên không có thỏa thuận thì tập quán tốt đẹp thể hiện bản sắc của mỗi dân tộc,
không trái với nguyên tắc quy định tại Điều
2 và không vi phạm điều cấm của Luật này được áp dụng.
2. Chính phủ quy định chi tiết khoản 1 Điều này.
Chương II
KẾT HÔN
Điều 8. Điều kiện kết hôn
1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều
kiện sau đây:
a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở
lên;
b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp
cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật
này.
2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người
cùng giới tính.
Điều 9. Đăng ký kết hôn
1. Việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà
nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về hộ tịch.
Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị pháp lý.
2. Vợ chồng đã ly hôn muốn xác lập lại quan hệ vợ
chồng thì phải đăng ký kết hôn.
Điều 10. Người có quyền yêu cầu
hủy việc kết hôn trái pháp luật
1. Người bị cưỡng ép kết hôn, bị lừa dối kết hôn,
theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền tự mình yêu cầu hoặc đề
nghị cá nhân, tổ chức quy định tại khoản 2 Điều này yêu cầu Tòa án hủy việc kết
hôn trái pháp luật do việc kết hôn vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 8 của
Luật này.
2. Cá nhân, cơ quan, tổ chức sau đây, theo quy định
của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái
pháp luật do việc kết hôn vi phạm quy định tại các điểm a, c và d khoản 1 Điều
8 của Luật này:
a) Vợ, chồng của người
đang có vợ, có chồng mà kết hôn với người khác; cha, mẹ, con, người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật
khác của người kết hôn trái pháp luật;
b) Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình;
c) Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em;
d) Hội liên hiệp phụ nữ.
3. Cá nhân, cơ quan, tổ chức khác khi phát hiện việc
kết hôn trái pháp luật thì có quyền đề nghị cơ quan, tổ chức quy định tại các
điểm b, c và d khoản 2 Điều này yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật.
Điều 11. Xử lý việc kết hôn
trái pháp luật
1. Xử lý việc kết hôn trái pháp luật được Tòa án thực
hiện theo quy định tại Luật này và pháp luật về tố tụng dân sự.
2. Trong trường hợp
tại thời điểm Tòa án giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật mà cả
hai bên kết hôn đã có đủ các điều kiện kết hôn theo quy định tại Điều 8 của Luật
này và hai bên yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân thì Tòa án công nhận quan hệ
hôn nhân đó. Trong trường hợp này, quan hệ
hôn nhân được xác lập từ thời điểm các bên đủ điều kiện kết hôn theo quy định của
Luật này.
3. Quyết định của Tòa án về việc hủy kết hôn trái pháp luật hoặc công nhận quan hệ
hôn nhân phải được gửi cho cơ quan đã thực hiện việc đăng ký kết hôn để ghi vào
sổ hộ tịch; hai bên kết hôn trái pháp luật; cá nhân, cơ quan, tổ chức liên quan
theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.
4. Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và
Bộ Tư pháp hướng dẫn Điều này.
Điều 12. Hậu quả pháp lý của
việc hủy kết hôn trái pháp luật
1. Khi việc kết hôn trái pháp luật bị hủy thì hai
bên kết hôn phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng.
2. Quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ, con được giải quyết
theo quy định về quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ, con khi ly hôn.
3. Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy
định tại Điều 16 của Luật này.
Điều 13. Xử lý việc đăng ký kết hôn không đúng thẩm quyền
Trong trường hợp việc đăng ký kết hôn không đúng thẩm
quyền thì khi có yêu cầu, cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ giấy
chứng nhận kết hôn theo quy định của pháp luật về hộ tịch và yêu cầu hai bên thực
hiện lại việc đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong trường
hợp này, quan hệ hôn nhân được xác lập từ ngày đăng ký kết hôn trước.
Điều 14. Giải quyết hậu quả của
việc nam, nữ chung sống với nhau như vợ
chồng mà không đăng ký kết hôn
1. Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của
Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không
làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với con,
tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều
15 và Điều 16 của Luật này.
2. Trong trường hợp
nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng theo quy định tại khoản 1 Điều này
nhưng sau đó thực hiện việc đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật thì
quan hệ hôn nhân được xác lập từ thời điểm đăng ký kết hôn.
Điều 15. Quyền, nghĩa vụ của
cha mẹ và con trong trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà
không đăng ký kết hôn
Quyền, nghĩa vụ giữa nam, nữ chung sống với nhau
như vợ chồng và con được giải quyết theo quy định của Luật này về quyền, nghĩa
vụ của cha mẹ và con.
Điều 16. Giải quyết quan hệ
tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà
không đăng ký kết hôn
1. Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ
chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo
thỏa thuận giữa các bên; trong trường hợp không có thỏa thuận thì giải quyết
theo quy định của Bộ luật dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên
quan.
2. Việc giải quyết quan hệ tài sản phải bảo đảm quyền,
lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con; công
việc nội trợ và công việc khác có liên quan để duy trì đời sống chung được coi
như lao động có thu nhập.
Chương III
QUAN HỆ GIỮA VỢ VÀ CHỒNG
Mục 1: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ VỀ NHÂN
THÂN
Điều 17. Bình đẳng về quyền,
nghĩa vụ giữa vợ, chồng
Vợ, chồng bình đẳng với nhau, có quyền, nghĩa vụ
ngang nhau về mọi mặt trong gia đình, trong việc thực hiện các quyền, nghĩa vụ
của công dân được quy định trong Hiến pháp, Luật này và các luật khác có liên
quan.
Điều 18. Bảo vệ quyền, nghĩa vụ
về nhân thân của vợ, chồng
Quyền, nghĩa vụ về
nhân thân của vợ, chồng quy định tại Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác
có liên quan được tôn trọng và bảo vệ.
Điều 19. Tình nghĩa vợ chồng
1. Vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu, chung thủy, tôn
trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau; cùng nhau chia sẻ, thực hiện các công
việc trong gia đình.
2. Vợ chồng có nghĩa vụ sống chung với nhau, trừ
trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác hoặc do yêu cầu của nghề nghiệp, công
tác, học tập, tham gia các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và lý
do chính đáng khác.
Điều 20. Lựa chọn nơi cư trú của
vợ chồng
Việc lựa chọn nơi cư trú của vợ chồng do vợ chồng
thỏa thuận, không bị ràng buộc bởi phong tục, tập quán, địa giới hành chính.
Điều 21. Tôn trọng danh dự, nhân
phẩm, uy tín của vợ, chồng
Vợ, chồng có nghĩa vụ tôn trọng, giữ gìn và bảo vệ
danh dự, nhân phẩm, uy tín cho nhau.
Điều 22. Tôn trọng quyền tự do
tín ngưỡng, tôn giáo của vợ, chồng
Vợ, chồng có nghĩa vụ tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng,
tôn giáo của nhau.
Điều 23. Quyền, nghĩa vụ về học
tập, làm việc, tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội
Vợ, chồng có quyền, nghĩa vụ tạo điều kiện, giúp đỡ
nhau chọn nghề nghiệp; học tập, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ;
tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.
Mục 2: ĐẠI DIỆN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG
Điều 24. Căn cứ xác lập đại diện
giữa vợ và chồng
1. Việc đại diện giữa vợ và chồng trong xác lập, thực
hiện, chấm dứt giao dịch được xác định theo quy định của Luật này, Bộ luật dân
sự và các luật khác có liên quan.
2. Vợ, chồng có thể ủy quyền cho nhau xác lập, thực
hiện và chấm dứt giao dịch mà theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các
luật khác có liên quan phải có sự đồng ý của cả hai vợ chồng.
3. Vợ, chồng đại diện cho nhau khi một bên mất năng
lực hành vi dân sự mà bên kia có đủ điều kiện làm người giám hộ hoặc khi một
bên bị hạn chế năng lực hành vi dân sự mà bên kia được Tòa án chỉ định làm người
đại diện theo pháp luật cho người đó, trừ trường hợp theo quy định của pháp luật
thì người đó phải tự mình thực hiện quyền, nghĩa vụ có liên quan.
Trong trường hợp một bên vợ, chồng mất năng lực
hành vi dân sự mà bên kia có yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn thì căn cứ vào
quy định về giám hộ trong Bộ luật dân sự, Tòa án chỉ định người khác đại diện
cho người bị mất năng lực hành vi dân sự để giải quyết việc ly hôn.
Điều 25. Đại diện giữa vợ và
chồng trong quan hệ kinh doanh
1. Trong trường hợp vợ, chồng kinh doanh chung thì vợ, chồng trực tiếp tham
gia quan hệ kinh doanh là người đại diện hợp pháp của nhau trong quan hệ kinh
doanh đó, trừ trường hợp trước khi tham gia quan hệ kinh doanh, vợ chồng có thỏa
thuận khác hoặc Luật này và các luật liên quan có quy định khác.
2. Trong trường hợp vợ, chồng đưa tài sản chung vào
kinh doanh thì áp dụng quy định tại Điều 36 của Luật này.
Điều 26. Đại diện giữa vợ và
chồng trong trường hợp giấy chứng nhận quyền sở hữu, giấy chứng nhận quyền sử dụng
đối với tài sản chung nhưng chỉ ghi tên vợ
hoặc chồng
1. Việc đại diện giữa vợ và chồng trong việc xác lập,
thực hiện và chấm dứt giao dịch liên quan đến tài sản chung có giấy chứng nhận
quyền sở hữu, giấy chứng nhận quyền sử dụng tài sản chỉ ghi tên vợ hoặc chồng
được thực hiện theo quy định tại Điều 24 và Điều 25 của Luật này.
2. Trong trường hợp vợ hoặc chồng có tên trên giấy
chứng nhận quyền sở hữu, giấy chứng nhận quyền sử dụng tài sản tự mình xác lập,
thực hiện và chấm dứt giao dịch với người thứ ba trái với quy định về đại diện
giữa vợ và chồng của Luật này thì giao dịch đó vô hiệu, trừ trường hợp theo quy
định của pháp luật mà người thứ ba ngay tình được bảo vệ quyền lợi.
Điều 27. Trách nhiệm liên đới
của vợ, chồng
1. Vợ, chồng chịu trách nhiệm liên đới đối với giao
dịch do một bên thực hiện quy định tại khoản 1 Điều 30 hoặc giao dịch khác phù hợp với quy định về đại diện tại các điều
24, 25 và 26 của Luật này.
2. Vợ, chồng chịu trách nhiệm liên đới về các nghĩa
vụ quy định tại Điều 37 của Luật này.
Mục 3: CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG
Điều 28. Áp dụng chế độ tài sản
của vợ chồng
1. Vợ chồng có quyền lựa chọn áp dụng chế độ tài sản
theo luật định hoặc chế độ tài sản theo thỏa thuận.
Chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định được thực
hiện theo quy định tại các điều từ Điều 33 đến Điều 46 và từ Điều 59 đến Điều
64 của Luật này.
Chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận được thực
hiện theo quy định tại các điều 47, 48, 49, 50 và 59 của Luật này.
2. Các quy định tại các điều 29, 30, 31 và 32 của
Luật này được áp dụng không phụ thuộc vào chế độ tài sản mà vợ chồng đã lựa chọn.
3. Chính phủ quy định chi tiết về chế độ tài sản của
vợ chồng.
Điều 29. Nguyên tắc chung về
chế độ tài sản của vợ chồng
1. Vợ, chồng bình đẳng với nhau về quyền, nghĩa vụ
trong việc tạo lập, chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung; không phân biệt
giữa lao động trong gia đình và lao động
có thu nhập.
2. Vợ, chồng có nghĩa vụ bảo đảm điều kiện để đáp ứng
nhu cầu thiết yếu của gia đình.
3. Việc thực hiện quyền, nghĩa vụ về tài sản của vợ
chồng mà xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, chồng, gia đình và của
người khác thì phải bồi thường.
Điều 30. Quyền, nghĩa vụ của vợ,
chồng trong việc đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình
1. Vợ, chồng có quyền, nghĩa vụ thực hiện giao dịch
nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình.
2. Trong trường hợp vợ chồng không có tài sản chung
hoặc tài sản chung không đủ để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình thì vợ,
chồng có nghĩa vụ đóng góp tài sản riêng theo khả năng kinh tế của mỗi bên.
Điều 31. Giao dịch liên quan đến
nhà là nơi ở duy nhất của vợ chồng
Việc xác lập, thực hiện, chấm dứt các giao dịch
liên quan đến nhà là nơi ở duy nhất của vợ chồng phải có sự thỏa thuận của vợ
chồng. Trong trường hợp nhà ở thuộc sở hữu
riêng của vợ hoặc chồng thì chủ sở hữu có quyền xác lập, thực hiện, chấm dứt
giao dịch liên quan đến tài sản đó nhưng phải bảo đảm chỗ ở cho vợ chồng.
Điều 32. Giao dịch với người
thứ ba ngay tình liên quan đến tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán và động
sản khác mà theo quy định của pháp luật không phải đăng ký quyền sở hữu, quyền
sử dụng
1. Trong giao dịch với người thứ ba ngay tình thì vợ,
chồng là người đứng tên tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán được coi là người có quyền xác lập, thực
hiện giao dịch liên quan đến tài sản đó.
2. Trong giao dịch với người thứ ba ngay tình thì vợ,
chồng đang chiếm hữu động sản mà theo quy định của pháp luật không phải đăng ký
quyền sở hữu được coi là người có quyền xác lập, thực hiện giao dịch liên quan
đến tài sản đó trong trường hợp Bộ luật dân sự có quy định về việc bảo vệ người
thứ ba ngay tình.
Điều 33. Tài sản chung của vợ
chồng
1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng
tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức
phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ
trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng
được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa
thuận là tài sản chung.
Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết
hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế
riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.
2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp
nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ
chồng.
3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh
tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản
đó được coi là tài sản chung.
Điều 34. Đăng ký quyền sở hữu,
quyền sử dụng đối với tài sản chung
1. Trong trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung của
vợ chồng mà pháp luật quy định phải đăng ký
quyền sở hữu, quyền sử dụng thì giấy chứng nhận quyền sở hữu, giấy chứng nhận
quyền sử dụng phải ghi tên cả hai vợ chồng, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận
khác.
2. Trong trường hợp giấy chứng nhận quyền sở hữu,
giấy chứng nhận quyền sử dụng tài sản chỉ ghi tên một bên vợ hoặc chồng thì
giao dịch liên quan đến tài sản này được thực hiện theo quy định tại Điều 26 của
Luật này; nếu có tranh chấp về tài sản đó thì được giải quyết theo quy định tại
khoản 3 Điều 33 của Luật này.
Điều 35. Chiếm hữu, sử dụng, định
đoạt tài sản chung
1. Việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung
do vợ chồng thỏa thuận.
2. Việc định đoạt tài sản chung phải có sự thỏa thuận
bằng văn bản của vợ chồng trong những trường hợp sau đây:
a) Bất động sản;
b) Động sản mà theo quy định của pháp luật phải
đăng ký quyền sở hữu;
c) Tài sản đang là nguồn tạo ra thu nhập chủ yếu của
gia đình.
Điều 36. Tài sản chung được
đưa vào kinh doanh
Trong trường hợp vợ chồng có thỏa thuận về việc một
bên đưa tài sản chung vào kinh doanh thì người này có quyền tự mình thực hiện
giao dịch liên quan đến tài sản chung đó. Thỏa thuận này phải lập thành văn bản.
Điều 37. Nghĩa vụ chung về tài
sản của vợ chồng
Vợ chồng có các nghĩa vụ chung về tài sản sau đây:
1. Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng
thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại mà theo quy định của pháp luật
vợ chồng cùng phải chịu trách nhiệm;
2. Nghĩa vụ do vợ hoặc chồng thực hiện nhằm đáp ứng
nhu cầu thiết yếu của gia đình;
3. Nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định
đoạt tài sản chung;
4. Nghĩa vụ phát sinh từ việc sử dụng tài sản riêng
để duy trì, phát triển khối tài sản chung hoặc để tạo ra nguồn thu nhập chủ yếu
của gia đình;
5. Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra mà
theo quy định của Bộ luật dân sự thì cha mẹ phải bồi thường;
6. Nghĩa vụ khác theo quy định của các luật có liên
quan.
Điều 38. Chia tài sản chung
trong thời kỳ hôn nhân
1. Trong thời kỳ hôn nhân, vợ chồng có quyền thỏa
thuận chia một phần hoặc toàn bộ tài sản chung, trừ trường hợp quy định tại Điều
42 của Luật này; nếu không thỏa thuận được thì có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.
2. Thỏa thuận về việc chia tài sản chung phải lập
thành văn bản. Văn bản này được công chứng theo yêu cầu của vợ chồng hoặc theo
quy định của pháp luật.
3. Trong trường hợp vợ, chồng có yêu cầu thì Tòa án
giải quyết việc chia tài sản chung của vợ chồng theo quy định tại Điều 59 của
Luật này.
Điều 39. Thời điểm có hiệu lực
của việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân
1. Thời điểm có hiệu lực của việc chia tài sản
chung của vợ chồng là thời điểm do vợ chồng thỏa thuận và được ghi trong văn bản;
nếu trong văn bản không xác định thời điểm có hiệu lực thì thời điểm có hiệu lực được tính từ ngày lập văn bản.
2. Trong trường hợp
tài sản được chia mà theo quy định của pháp luật, giao dịch liên quan đến tài sản
đó phải tuân theo hình thức nhất định thì việc chia tài sản chung của vợ chồng
có hiệu lực từ thời điểm việc thỏa thuận tuân thủ hình thức mà pháp luật quy định.
3. Trong trường hợp
Tòa án chia tài sản chung của vợ chồng thì việc chia tài sản chung có hiệu lực
kể từ ngày bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật.
4. Quyền, nghĩa vụ về tài sản giữa vợ, chồng với
người thứ ba phát sinh trước thời điểm việc chia tài sản chung có hiệu lực vẫn
có giá trị pháp lý, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Điều 40. Hậu quả của việc chia
tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân
1. Trong trường hợp
chia tài sản chung của vợ chồng thì phần tài sản được chia, hoa lợi, lợi tức
phát sinh từ tài sản riêng của mỗi bên sau khi chia tài sản chung là tài sản
riêng của vợ, chồng, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác. Phần tài sản
còn lại không chia vẫn là tài sản chung của vợ chồng.
2. Thỏa thuận của vợ chồng quy định tại khoản 1 Điều
này không làm thay đổi quyền, nghĩa vụ về tài sản được xác lập trước đó giữa vợ,
chồng với người thứ ba.
Điều 41. Chấm dứt hiệu lực của
việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân
1. Sau khi chia tài sản chung trong thời kỳ hôn
nhân, vợ chồng có quyền thỏa thuận chấm dứt hiệu lực của việc chia tài sản
chung. Hình thức của thỏa thuận được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều
38 của Luật này.
2. Kể từ ngày thỏa thuận của vợ chồng quy định tại
khoản 1 Điều này có hiệu lực thì việc xác định tài sản chung, tài sản riêng của
vợ chồng được thực hiện theo quy định tại Điều 33 và Điều 43 của Luật này. Phần
tài sản mà vợ, chồng đã được chia vẫn thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng, trừ trường
hợp vợ chồng có thỏa thuận khác.
3. Quyền, nghĩa vụ về tài sản phát sinh trước thời
điểm chấm dứt hiệu lực của việc chia tài sản chung vẫn có hiệu lực, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
4. Trong trường hợp việc chia tài sản chung trong
thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án
thì thỏa thuận chấm dứt hiệu lực của việc chia tài sản chung phải được Tòa án
công nhận.
Điều 42. Chia tài sản chung
trong thời kỳ hôn nhân bị vô hiệu
Việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân bị
vô hiệu khi thuộc một trong các trường hợp
sau đây:
1. Ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của gia đình;
quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực
hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi
mình;
2. Nhằm trốn tránh thực hiện các nghĩa vụ sau đây:
a) Nghĩa vụ nuôi dưỡng, cấp dưỡng;
b) Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại;
c) Nghĩa vụ thanh toán khi bị Tòa án tuyên bố phá sản;
d) Nghĩa vụ trả nợ cho cá nhân, tổ chức;
đ) Nghĩa vụ nộp thuế hoặc nghĩa vụ tài chính khác đối
với Nhà nước;
e) Nghĩa vụ khác về tài sản theo quy định của Luật
này, Bộ luật dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Điều 43. Tài sản riêng của vợ,
chồng
1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi
người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng
trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại
các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ,
chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ,
chồng.
2. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ,
chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng. Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản
riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33
và khoản 1 Điều 40 của Luật này.
Điều 44. Chiếm hữu, sử dụng, định
đoạt tài sản riêng
1. Vợ, chồng có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt
tài sản riêng của mình; nhập hoặc không nhập tài sản riêng vào tài sản chung.
2. Trong trường
hợp vợ hoặc chồng không thể tự mình quản lý tài sản riêng và cũng không ủy quyền
cho người khác quản lý thì bên kia có quyền quản lý tài sản đó. Việc quản lý
tài sản phải bảo đảm lợi ích của người có tài sản.
3. Nghĩa vụ riêng về tài sản của mỗi người được
thanh toán từ tài sản riêng của người đó.
4. Trong trường hợp vợ, chồng có tài sản riêng mà
hoa lợi, lợi tức từ tài sản riêng đó là nguồn sống duy nhất của gia đình thì việc
định đoạt tài sản này phải có sự đồng ý của chồng, vợ.
Điều 45. Nghĩa vụ riêng về tài
sản của vợ, chồng
Vợ, chồng có các nghĩa vụ riêng về tài sản sau đây:
1. Nghĩa vụ của mỗi bên vợ, chồng có trước khi kết
hôn;
2. Nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định
đoạt tài sản riêng, trừ trường hợp nghĩa vụ phát sinh trong việc bảo quản, duy
trì, tu sửa tài sản riêng của vợ, chồng theo quy định tại khoản 4 Điều 44 hoặc
quy định tại khoản 4 Điều 37 của Luật này;
3. Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do một bên xác lập,
thực hiện không vì nhu cầu của gia đình;
4. Nghĩa vụ phát sinh từ hành vi vi phạm pháp luật
của vợ, chồng.
Điều 46. Nhập tài sản riêng của
vợ, chồng vào tài sản chung
1. Việc nhập tài sản riêng của vợ, chồng vào tài sản
chung được thực hiện theo thỏa thuận của vợ chồng.
2. Tài sản được nhập vào tài sản chung mà theo quy
định của pháp luật, giao dịch liên quan đến tài sản đó phải tuân theo hình thức
nhất định thì thỏa thuận phải bảo đảm hình thức đó.
3. Nghĩa vụ liên quan đến tài sản riêng đã nhập vào
tài sản chung được thực hiện bằng tài sản chung, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa
thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Điều 47. Thỏa thuận xác lập chế
độ tài sản của vợ chồng
Trong trường hợp hai bên kết hôn lựa chọn chế độ
tài sản theo thỏa thuận thì thỏa thuận này phải được lập trước khi kết hôn, bằng
hình thức văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Chế độ tài sản của vợ chồng
theo thỏa thuận được xác lập kể từ ngày đăng ký kết hôn.
Điều 48. Nội dung cơ bản của
thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng
1. Nội dung cơ bản của thỏa thuận về chế độ tài sản
bao gồm:
a) Tài sản được xác định là tài sản chung, tài sản
riêng của vợ, chồng;
b) Quyền, nghĩa vụ của vợ chồng đối với tài sản
chung, tài sản riêng và giao dịch có liên quan; tài sản để bảo đảm nhu cầu thiết
yếu của gia đình;
c) Điều kiện, thủ tục và nguyên tắc phân chia tài sản
khi chấm dứt chế độ tài sản;
d) Nội dung khác có liên quan.
2. Khi thực hiện chế độ tài sản theo thỏa thuận mà
phát sinh những vấn đề chưa được vợ chồng thỏa thuận hoặc thỏa thuận không rõ
ràng thì áp dụng quy định tại các điều 29, 30, 31 và 32 của Luật này và quy định
tương ứng của chế độ tài sản theo luật định.
Điều 49. Sửa đổi, bổ sung nội
dung của thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng
1. Vợ chồng có quyền sửa đổi, bổ sung thỏa thuận về
chế độ tài sản.
2. Hình thức sửa đổi, bổ sung nội dung của thỏa thuận
về chế độ tài sản theo thỏa thuận được áp dụng theo quy định tại Điều 47 của Luật
này.
Điều 50. Thỏa thuận về chế độ
tài sản của vợ chồng bị vô hiệu
1. Thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng bị Tòa
án tuyên bố vô hiệu khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Không tuân thủ điều kiện có hiệu lực của giao dịch
được quy định tại Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan;
b) Vi phạm một trong các quy định tại các điều 29,
30, 31 và 32 của Luật này;
c) Nội dung của thỏa thuận vi phạm nghiêm trọng quyền
được cấp dưỡng, quyền được thừa kế và quyền, lợi ích hợp pháp khác của cha, mẹ,
con và thành viên khác của gia đình.
2. Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện
kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp hướng dẫn khoản 1 Điều này.
Chương IV
CHẤM DỨT HÔN NHÂN
Mục 1: LY HÔN
Điều 51. Quyền yêu cầu giải
quyết ly hôn
1. Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa
án giải quyết ly hôn.
2. Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu
Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh
khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn
nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng
đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.
3. Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường
hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Điều 52. Khuyến khích hòa giải
ở cơ sở
Nhà nước và xã hội khuyến khích việc hòa giải ở cơ
sở khi vợ, chồng có yêu cầu ly hôn. Việc hòa giải được thực hiện theo quy định
của pháp luật về hòa giải ở cơ sở.
Điều 53. Thụ lý đơn yêu cầu ly
hôn
1. Tòa án thụ lý đơn yêu cầu ly hôn theo quy định của
pháp luật về tố tụng dân sự.
2. Trong trường hợp không đăng ký kết hôn mà có yêu
cầu ly hôn thì Tòa án thụ lý và tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng theo
quy định tại khoản 1 Điều 14 của Luật này; nếu có yêu cầu về con và tài sản thì
giải quyết theo quy định tại Điều 15 và
Điều 16 của Luật này.
Điều 54. Hòa giải tại Tòa án
Sau khi đã thụ lý đơn yêu cầu ly hôn, Tòa án tiến
hành hòa giải theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.
Điều 55. Thuận tình ly hôn
Trong trường hợp vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn, nếu xét
thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc
trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi
chính đáng của vợ và con thì Tòa án công nhận thuận tình ly hôn; nếu không thỏa
thuận được hoặc có thỏa thuận nhưng không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ
và con thì Tòa án giải quyết việc ly hôn.
Điều 56. Ly hôn theo yêu cầu của
một bên
1. Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại
Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia
đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân
lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của
hôn nhân không đạt được.
2. Trong trường hợp
vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án
giải quyết cho ly hôn.
3. Trong trường hợp
có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật này thì Tòa án giải
quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ có hành vi bạo lực gia đình
làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của người kia.
Điều 57. Thời điểm chấm dứt hôn nhân và trách nhiệm gửi
bản án, quyết định ly hôn
1. Quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết
định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật.
2. Tòa án đã giải quyết ly hôn phải gửi bản án, quyết
định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật cho cơ quan đã thực hiện việc đăng ký kết
hôn để ghi vào sổ hộ tịch; hai bên ly hôn; cá nhân, cơ quan, tổ chức khác theo
quy định của Bộ luật tố tụng dân sự và các luật khác có liên quan.
Điều 58. Quyền, nghĩa vụ của
cha mẹ và con sau khi ly hôn
Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con
sau khi ly hôn được áp dụng theo quy định tại các điều 81, 82, 83 và 84 của Luật
này.
Điều 59. Nguyên tắc giải quyết
tài sản của vợ chồng khi ly hôn
1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng
theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa
thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải
quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61,
62, 63 và 64 của Luật này.
Trong trường hợp
chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly
hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì
áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều
60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.
2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng
có tính đến các yếu tố sau đây:
a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;
b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập,
duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình
được coi như lao động có thu nhập;
c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản
xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo
thu nhập;
d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của
vợ chồng.
3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật,
nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài
sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán
cho bên kia phần chênh lệch.
4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của
người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định
của Luật này.
Trong trường hợp có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài
sản riêng với tài sản chung mà vợ, chồng có yêu cầu về chia tài sản thì được
thanh toán phần giá trị tài sản của mình đóng góp vào khối tài sản đó, trừ trường
hợp vợ chồng có thỏa thuận khác.
5. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa
thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả
năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
6. Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện
kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp hướng dẫn Điều này.
Điều 60. Giải quyết quyền,
nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba khi ly hôn
1. Quyền, nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người
thứ ba vẫn có hiệu lực sau khi ly hôn, trừ trường hợp vợ chồng và người thứ ba
có thỏa thuận khác.
2. Trong trường hợp có tranh chấp về quyền, nghĩa vụ
tài sản thì áp dụng quy định tại các điều 27, 37 và 45 của Luật này và quy định
của Bộ luật dân sự để giải quyết.
Điều 61. Chia tài sản trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình
1. Trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia
đình mà ly hôn, nếu tài sản của vợ chồng trong khối tài sản chung của gia đình
không xác định được thì vợ hoặc chồng được chia một phần trong khối tài sản
chung của gia đình căn cứ vào công sức đóng góp của vợ chồng vào việc tạo lập,
duy trì, phát triển khối tài sản chung cũng như vào đời sống chung của gia
đình. Việc chia một phần trong khối tài sản chung do vợ chồng thỏa thuận với
gia đình; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
2. Trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia
đình mà tài sản của vợ chồng trong khối tài sản chung của gia đình có thể xác định
được theo phần thì khi ly hôn, phần tài sản của vợ chồng được trích ra từ khối
tài sản chung đó để chia theo quy định tại Điều 59 của Luật này.
Điều 62. Chia quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn
1. Quyền sử dụng đất là tài sản riêng của bên nào
thì khi ly hôn vẫn thuộc về bên đó.
2. Việc chia quyền sử dụng đất là tài sản chung của
vợ chồng khi ly hôn được thực hiện như sau:
a) Đối với đất nông nghiệp trồng cây hàng năm, nuôi
trồng thủy sản, nếu cả hai bên đều có nhu cầu và có điều kiện trực tiếp sử dụng
đất thì được chia theo thỏa thuận của hai bên; nếu không thỏa thuận được thì
yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định tại Điều 59 của Luật này.
Trong trường hợp chỉ một bên có nhu cầu và có điều
kiện trực tiếp sử dụng đất thì bên đó được tiếp tục sử dụng nhưng phải thanh
toán cho bên kia phần giá trị quyền sử dụng đất mà họ được hưởng;
b) Trong trường hợp
vợ chồng có quyền sử dụng đất nông nghiệp trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản
chung với hộ gia đình thì khi ly hôn phần quyền sử dụng đất của vợ chồng được
tách ra và chia theo quy định tại điểm a
khoản này;
c) Đối với đất nông nghiệp trồng cây lâu năm, đất
lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở thì được chia theo quy định tại Điều 59 của Luật
này;
d) Đối với loại đất khác thì được chia theo quy định
của pháp luật về đất đai.
3. Trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia
đình mà không có quyền sử dụng đất chung với hộ gia đình thì khi ly hôn quyền lợi
của bên không có quyền sử dụng đất và không tiếp tục sống chung với gia đình được
giải quyết theo quy định tại Điều 61 của Luật này.
Điều 63. Quyền lưu cư của vợ
hoặc chồng khi ly hôn
Nhà ở thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng đã đưa vào sử
dụng chung thì khi ly hôn vẫn thuộc sở hữu riêng của người đó; trường hợp vợ hoặc
chồng có khó khăn về chỗ ở thì được quyền lưu cư trong thời hạn 06 tháng kể từ
ngày quan hệ hôn nhân chấm dứt, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Điều 64. Chia tài sản chung của
vợ chồng đưa vào kinh doanh
Vợ, chồng đang thực hiện hoạt động kinh doanh liên
quan đến tài sản chung có quyền được nhận tài sản đó và phải thanh toán cho bên
kia phần giá trị tài sản mà họ được hưởng, trừ trường hợp pháp luật về kinh
doanh có quy định khác.
Mục 2: HÔN NHÂN CHẤM DỨT DO VỢ,
CHỒNG CHẾT HOẶC BỊ TÒA ÁN TUYÊN BỐ LÀ ĐÃ CHẾT
Điều 65. Thời điểm chấm dứt
hôn nhân
Hôn nhân chấm dứt kể từ thời điểm vợ hoặc chồng chết.
Trong trường hợp Tòa án tuyên bố vợ hoặc chồng là
đã chết thì thời điểm hôn nhân chấm dứt được xác định theo ngày chết được ghi
trong bản án, quyết định của Tòa án.
Điều 66. Giải quyết tài sản của
vợ chồng trong trường hợp một bên chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết
1. Khi một bên vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên
bố là đã chết thì bên còn sống quản lý tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp
trong di chúc có chỉ định người khác quản lý di sản hoặc những người thừa kế thỏa
thuận cử người khác quản lý di sản.
2. Khi có yêu cầu về chia di sản thì tài sản chung
của vợ chồng được chia đôi, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận về chế độ tài
sản. Phần tài sản của vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết được
chia theo quy định của pháp luật về thừa kế.
3. Trong trường hợp việc chia di sản ảnh hưởng
nghiêm trọng đến đời sống của vợ hoặc chồng còn sống, gia đình thì vợ, chồng
còn sống có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế phân chia di sản theo quy định của Bộ
luật dân sự.
4. Tài sản của vợ chồng trong kinh doanh được giải
quyết theo quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này, trừ trường hợp pháp luật về kinh doanh có quy định khác.
Điều 67. Quan hệ nhân thân,
tài sản khi vợ, chồng bị tuyên bố là đã chết mà trở về
1. Khi Tòa án ra quyết định hủy bỏ tuyên bố một người
là đã chết mà vợ hoặc chồng của người đó chưa kết hôn với người khác thì quan hệ
hôn nhân được khôi phục kể từ thời điểm kết hôn. Trong trường hợp có quyết định
cho ly hôn của Tòa án theo quy định tại khoản 2 Điều 56 của Luật này thì quyết
định cho ly hôn vẫn có hiệu lực pháp luật. Trong trường hợp vợ, chồng của người
đó đã kết hôn với người khác thì quan hệ hôn nhân được xác lập sau có hiệu lực
pháp luật.
2. Quan hệ tài sản của người bị tuyên bố là đã chết
trở về với người vợ hoặc chồng được giải quyết như sau:
a) Trong trường hợp
hôn nhân được khôi phục thì quan hệ tài sản được khôi phục kể từ thời điểm quyết
định của Tòa án hủy bỏ tuyên bố chồng, vợ là đã chết có hiệu lực. Tài sản do vợ,
chồng có được kể từ thời điểm quyết định của Tòa án về việc tuyên bố chồng, vợ
là đã chết có hiệu lực đến khi quyết định hủy bỏ tuyên bố chồng, vợ đã chết có
hiệu lực là tài sản riêng của người đó;
b) Trong trường hợp
hôn nhân không được khôi phục thì tài sản có được trước khi quyết định của Tòa
án về việc tuyên bố vợ, chồng là đã chết có hiệu lực mà chưa chia được giải quyết
như chia tài sản khi ly hôn.
Chương V
QUAN HỆ GIỮA CHA MẸ VÀ
CON
Mục 1: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ GIỮA
CHA MẸ VÀ CON
Điều 68. Bảo vệ quyền và nghĩa
vụ của cha mẹ và con
1. Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ và con theo quy định
tại Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan được tôn trọng và bảo
vệ.
2. Con sinh ra không phụ thuộc vào tình trạng hôn
nhân của cha mẹ đều có quyền và nghĩa vụ như nhau đối với cha mẹ của mình được
quy định tại Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.
3. Giữa con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi có các quyền
và nghĩa vụ của cha mẹ và con được quy định tại Luật này, Luật nuôi con nuôi, Bộ
luật dân sự và các luật khác có liên quan.
4. Mọi thỏa thuận của cha mẹ, con liên quan đến
quan hệ nhân thân, tài sản không được làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành
niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có
tài sản để tự nuôi mình, cha mẹ mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả
năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
Điều 69. Nghĩa vụ và quyền của
cha mẹ
1. Thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm
lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo
đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội.
2. Trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi
ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi
dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
3. Giám hộ hoặc đại diện theo quy định của Bộ luật
dân sự cho con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự.
4. Không được phân biệt đối xử với con trên cơ sở
giới hoặc theo tình trạng hôn nhân của cha mẹ; không được lạm dụng sức lao động
của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc
không có khả năng lao động; không được xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp
luật, trái đạo đức xã hội.
Điều 70. Quyền và nghĩa vụ của
con
1. Được cha mẹ thương yêu, tôn trọng, thực hiện các
quyền, lợi ích hợp pháp về nhân thân và tài sản theo quy định của pháp luật; được
học tập và giáo dục; được phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức.
2. Có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu
thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình.
3. Con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng
lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự
nuôi mình thì có quyền sống chung với cha mẹ, được cha mẹ trông nom, nuôi dưỡng,
chăm sóc.
Con chưa thành niên tham gia công việc gia đình phù
hợp với lứa tuổi và không trái với quy định của pháp luật về bảo vệ, chăm sóc
và giáo dục trẻ em.
4. Con đã thành niên có quyền tự do lựa chọn nghề
nghiệp, nơi cư trú, học tập, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ;
tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội theo nguyện vọng và khả
năng của mình. Khi sống cùng với cha mẹ, con có nghĩa vụ tham gia công việc gia
đình, lao động, sản xuất, tạo thu nhập nhằm bảo đảm đời sống chung của gia
đình; đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình phù hợp với khả
năng của mình.
5. Được hưởng quyền về tài sản tương xứng với công
sức đóng góp vào tài sản của gia đình.
Điều 71. Nghĩa vụ và quyền
chăm sóc, nuôi dưỡng
1. Cha, mẹ có nghĩa vụ và quyền ngang nhau, cùng
nhau chăm sóc, nuôi dưỡng con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực
hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi
mình.
2. Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng
cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ mất năng lực hành vi dân sự, ốm đau, già yếu, khuyết
tật; trường hợp gia đình có nhiều con thì các con phải cùng nhau chăm sóc, nuôi
dưỡng cha mẹ.
Điều 72. Nghĩa vụ và quyền
giáo dục con
1. Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền giáo dục con, chăm
lo và tạo điều kiện cho con học tập.
Cha mẹ tạo điều kiện
cho con được sống trong môi trường gia đình đầm ấm, hòa thuận; làm gương tốt
cho con về mọi mặt; phối hợp chặt chẽ với
nhà trường, cơ quan, tổ chức trong việc
giáo dục con.
2. Cha mẹ hướng dẫn con chọn nghề; tôn trọng quyền
chọn nghề, quyền tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của
con.
3. Cha mẹ có thể đề nghị cơ quan, tổ chức hữu quan
giúp đỡ để thực hiện việc giáo dục con khi gặp khó khăn không thể tự giải quyết
được.
Điều 73. Đại diện cho con
1. Cha mẹ là người đại diện theo pháp luật của con
chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự, trừ trường hợp con có người khác làm giám hộ hoặc
có người khác đại diện theo pháp luật.
2. Cha hoặc mẹ có quyền tự mình thực hiện giao dịch
nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con chưa thành niên, con đã thành niên mất
năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để
tự nuôi mình.
3. Đối với giao dịch liên quan đến tài sản là bất động
sản, động sản có đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, tài sản đưa vào kinh
doanh của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự
thì phải có sự thỏa thuận của cha mẹ.
4. Cha, mẹ phải chịu trách nhiệm liên đới về việc
thực hiện giao dịch liên quan đến tài sản của con được quy định tại khoản 2 và
khoản 3 Điều này và theo quy định của Bộ luật dân sự.
Điều 74. Bồi thường thiệt hại
do con gây ra
Cha mẹ phải bồi thường thiệt hại do con chưa thành
niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự gây ra theo quy định của Bộ
luật dân sự.
Điều 75. Quyền có tài sản
riêng của con
1. Con có quyền có tài sản riêng. Tài sản riêng của
con bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do lao động
của con, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của con và thu nhập hợp pháp khác. Tài sản được hình thành từ tài sản
riêng của con cũng là tài sản riêng của con.
2. Con từ đủ 15 tuổi trở lên sống chung với cha mẹ
phải có nghĩa vụ chăm lo đời sống chung của gia đình; đóng góp vào việc đáp ứng
nhu cầu thiết yếu của gia đình nếu có thu nhập.
3. Con đã thành niên có nghĩa vụ đóng góp thu nhập
vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình theo quy định tại khoản 4 Điều 70 của Luật
này.
Điều 76. Quản lý tài sản riêng
của con
1. Con từ đủ 15 tuổi trở lên có thể tự mình quản lý
tài sản riêng hoặc nhờ cha mẹ quản lý.
2. Tài sản riêng của con dưới 15 tuổi, con mất năng
lực hành vi dân sự do cha mẹ quản lý. Cha mẹ có thể ủy quyền cho người khác quản
lý tài sản riêng của con. Tài sản riêng của con do cha mẹ hoặc người khác quản
lý được giao lại cho con khi con từ đủ 15 tuổi trở lên hoặc khi con khôi phục
năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp cha mẹ và con có thỏa thuận
khác.
3. Cha mẹ không quản lý tài sản riêng của con trong
trường hợp con đang được người khác giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự;
người tặng cho tài sản hoặc để lại tài sản thừa kế theo di chúc cho người con
đã chỉ định người khác quản lý tài sản đó hoặc trường hợp khác theo quy định của
pháp luật.
4. Trong trường hợp cha mẹ đang quản lý tài sản
riêng của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự mà
con được giao cho người khác giám hộ thì tài sản riêng của con được giao lại
cho người giám hộ quản lý theo quy định của Bộ luật dân sự.
Điều 77. Định đoạt tài sản
riêng của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự
1. Trường hợp cha mẹ hoặc người giám hộ quản lý tài
sản riêng của con dưới 15 tuổi thì có quyền định đoạt tài sản đó vì lợi ích của
con, nếu con từ đủ 09 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
2. Con từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi có quyền định
đoạt tài sản riêng, trừ trường hợp tài sản là bất động sản, động sản có đăng ký
quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc dùng tài sản để kinh doanh thì phải có sự đồng
ý bằng văn bản của cha mẹ hoặc người giám hộ.
3. Trong trường hợp con đã thành niên mất năng lực
hành vi dân sự thì việc định đoạt tài sản riêng của con do người giám hộ thực
hiện.
Điều 78. Quyền, nghĩa vụ của
cha nuôi, mẹ nuôi và con nuôi
1. Cha nuôi, mẹ nuôi, con nuôi có quyền và nghĩa vụ
của cha, mẹ, con được quy định trong Luật này kể từ thời điểm quan hệ nuôi con
nuôi được xác lập theo quy định của Luật nuôi con nuôi.
Trong trường hợp chấm dứt việc nuôi con nuôi theo
quyết định của Tòa án thì quyền, nghĩa vụ của cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi chấm
dứt kể từ ngày quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật.
2. Quyền, nghĩa vụ của cha đẻ, mẹ đẻ và con đã làm
con nuôi của người khác được thực hiện theo quy định của Luật nuôi con nuôi.
3. Quyền, nghĩa vụ giữa cha đẻ, mẹ đẻ và con đẻ được
khôi phục kể từ thời điểm quan hệ nuôi con nuôi chấm dứt. Trong trường hợp cha đẻ, mẹ đẻ không còn hoặc không
có đủ điều kiện để nuôi con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực
hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi
mình thì Tòa án giải quyết việc chấm dứt nuôi con nuôi và chỉ định người giám hộ
cho con theo quy định của Bộ luật dân sự.
Điều 79. Quyền, nghĩa vụ của
cha dượng, mẹ kế và con riêng của vợ hoặc của chồng
1. Cha dượng, mẹ kế có quyền và nghĩa vụ trông nom,
nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con riêng của bên kia cùng sống chung với mình
theo quy định tại các điều 69, 71 và 72 của Luật này.
2. Con riêng có quyền và nghĩa vụ chăm sóc, phụng
dưỡng cha dượng, mẹ kế cùng sống chung với mình theo quy định tại Điều 70 và Điều
71 của Luật này.
Điều 80. Quyền, nghĩa vụ của
con dâu, con rể, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng
Trong trường hợp
con dâu, con rể sống chung với cha mẹ chồng, cha mẹ vợ thì giữa các bên có các
quyền, nghĩa vụ tôn trọng, quan tâm, chăm sóc và giúp đỡ nhau theo quy định tại
các điều 69, 70, 71 và 72 của Luật này.
Điều 81. Việc trông nom, chăm
sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông
nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất
năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để
tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có
liên quan.
2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi
con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không
thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ
vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem
xét nguyện vọng của con.
3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp
nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm
sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích
của con.
Điều 82. Nghĩa vụ, quyền của
cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn
trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.
2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp
dưỡng cho con.
3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con
có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.
Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm
nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng,
giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền
thăm nom con của người đó.
Điều 83. Nghĩa vụ, quyền của
cha, mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly
hôn
1. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người
không trực tiếp nuôi con thực hiện các nghĩa vụ theo quy định tại Điều 82 của
Luật này; yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình
tôn trọng quyền được nuôi con của mình.
2. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên
gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom,
chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
Điều 84. Thay đổi người trực
tiếp nuôi con sau khi ly hôn
1. Trong trường hợp
có yêu cầu của cha, mẹ hoặc cá nhân, tổ chức được quy định tại khoản 5 Điều
này, Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con.
2. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải
quyết khi có một trong các căn cứ sau đây:
a) Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực
tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con;
b) Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện
trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
3. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phải xem
xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.
4. Trong trường hợp
xét thấy cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con thì Tòa án quyết
định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự.
5. Trong trường hợp
có căn cứ theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều này thì trên cơ sở lợi ích của
con, cá nhân, cơ quan, tổ chức sau có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp
nuôi con:
a) Người thân thích;
Điều 85. Hạn chế quyền của
cha, mẹ đối với con chưa thành niên
1. Cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành
niên trong các trường hợp sau đây:
a) Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng,
sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm
nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con;
b) Phá tán tài sản của con;
c) Có lối sống đồi trụy;
d) Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp
luật, trái đạo đức xã hội.
2. Căn cứ vào từng trường hợp cụ thể, Tòa án có thể
tự mình hoặc theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 86 của
Luật này ra quyết định không cho cha, mẹ trông nom, chăm sóc, giáo dục con, quản
lý tài sản riêng của con hoặc đại diện theo pháp luật cho con trong thời hạn từ
01 năm đến 05 năm. Tòa án có thể xem xét việc rút ngắn thời hạn này.
Điều 86. Người có quyền yêu cầu
Tòa án hạn chế quyền của cha, mẹ đối với
con chưa thành niên
1. Cha, mẹ, người giám hộ của con chưa thành niên,
theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế
quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên.
2. Cá nhân, cơ quan, tổ chức sau đây, theo quy định
của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha,
mẹ đối với con chưa thành niên:
3. Cá nhân, cơ quan, tổ chức khác khi phát hiện
cha, mẹ có hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 85 của Luật này có quyền đề
nghị cơ quan, tổ chức quy định tại các điểm b, c và d khoản 2 Điều này yêu cầu
Tòa án hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên.
Điều 87. Hậu quả pháp lý của
việc cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên
1. Trong trường hợp
cha hoặc mẹ bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên thì người kia
thực hiện quyền trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản
riêng của con và đại diện theo pháp luật cho con.
2. Việc trông nom, chăm sóc, giáo dục con và quản
lý tài sản riêng của con chưa thành niên được giao cho người giám hộ theo quy định
của Bộ luật dân sự và Luật này trong các trường
hợp sau đây:
a) Cha và mẹ đều bị Tòa án hạn chế quyền đối với
con chưa thành niên;
b) Một bên cha, mẹ không bị hạn chế quyền đối với
con chưa thành niên nhưng không đủ điều kiện để thực hiện quyền, nghĩa vụ đối với
con;
c) Một bên cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con
chưa thành niên và chưa xác định được bên cha, mẹ còn lại của con chưa thành
niên.
3. Cha, mẹ đã bị Tòa án hạn chế quyền đối với con
chưa thành niên vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
Mục 2: XÁC ĐỊNH CHA, MẸ, CON
Điều 88. Xác định cha, mẹ
1. Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người
vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng.
Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời
điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ có thai trong thời kỳ hôn
nhân.
Con sinh ra trước ngày đăng ký kết hôn và được cha
mẹ thừa nhận là con chung của vợ chồng.
2. Trong trường hợp cha, mẹ không thừa nhận con thì
phải có chứng cứ và phải được Tòa án xác định.
Điều 89. Xác định con
1. Người không được nhận là cha, mẹ của một người
có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó là con mình.
2. Người được
nhận là cha, mẹ của một người có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó không phải
là con mình.
Điều 90. Quyền nhận cha, mẹ
1. Con có quyền nhận cha, mẹ của mình, kể cả trong trường hợp cha, mẹ đã chết.
2. Con đã thành niên nhận cha, không cần phải có sự
đồng ý của mẹ; nhận mẹ, không cần phải có sự đồng ý của cha.
Điều 91. Quyền nhận con
1. Cha, mẹ có quyền nhận con, kể cả trong trường hợp
con đã chết.
2. Trong trường hợp người đang có vợ, chồng mà nhận
con thì việc nhận con không cần phải có sự đồng ý của người kia.
Điều 92. Xác định cha, mẹ, con
trong trường hợp người có yêu cầu chết
Trong trường hợp có yêu cầu về việc xác định cha, mẹ,
con mà người có yêu cầu chết thì người thân thích của người này có quyền yêu cầu
Tòa án xác định cha, mẹ, con cho người yêu cầu đã chết.
Điều 93. Xác định cha, mẹ
trong trường hợp sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản
1. Trong trường hợp người vợ sinh con bằng kỹ thuật
hỗ trợ sinh sản thì việc xác định cha, mẹ được áp dụng theo quy định tại Điều
88 của Luật này.
2. Trong trường hợp người phụ nữ sống độc thân sinh
con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản thì người phụ nữ đó là mẹ của con được sinh
ra.
3. Việc sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản
không làm phát sinh quan hệ cha, mẹ và con giữa người cho tinh trùng, cho noãn,
cho phôi với người con được sinh ra.
4. Việc xác định cha, mẹ trong trường hợp mang thai
hộ vì mục đích nhân đạo được áp dụng theo quy định tại Điều 94 của Luật này.
Điều 94. Xác định cha, mẹ
trong trường hợp mang thai hộ vì mục đích nhân đạo
Con sinh ra trong trường hợp mang thai hộ vì mục
đích nhân đạo là con chung của vợ chồng nhờ mang thai hộ kể từ thời điểm con được
sinh ra.
Điều 95. Điều kiện mang thai hộ
vì mục đích nhân đạo
1. Việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải được
thực hiện trên cơ sở tự nguyện của các bên và được lập thành văn bản.
2. Vợ chồng có quyền nhờ người mang thai hộ khi có
đủ các điều kiện sau đây:
a) Có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về việc
người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ
sinh sản;
b) Vợ chồng đang không có con chung;
c) Đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý.
3. Người được nhờ mang thai hộ phải có đủ các điều
kiện sau đây:
a) Là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc
bên chồng nhờ mang thai hộ;
b) Đã từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần;
c) Ở độ tuổi phù hợp
và có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về khả năng mang thai hộ;
d) Trường hợp
người phụ nữ mang thai hộ có chồng thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của người
chồng;
đ) Đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý.
4. Việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo không được
trái với quy định của pháp luật về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
5. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.
Điều 96. Thỏa thuận về mang
thai hộ vì mục đích nhân đạo
1. Thỏa thuận về mang thai hộ vì mục đích nhân đạo
giữa vợ chồng nhờ mang thai hộ (sau đây gọi là bên nhờ mang thai hộ) và vợ chồng
người mang thai hộ (sau đây gọi là bên mang thai hộ) phải có các nội dung cơ bản
sau đây:
a) Thông tin đầy đủ về bên nhờ mang thai hộ và bên
mang thai hộ theo các điều kiện có liên quan quy định tại Điều 95 của Luật này;
b) Cam kết thực hiện các quyền, nghĩa vụ quy định tại
Điều 97 và Điều 98 của Luật này;
c) Việc giải quyết hậu quả trong trường hợp có tai
biến sản khoa; hỗ trợ để bảo đảm sức khỏe sinh sản cho người mang thai hộ trong
thời gian mang thai và sinh con, việc nhận con của bên nhờ mang thai hộ, quyền
và nghĩa vụ của hai bên đối với con trong trường
hợp con chưa được giao cho bên nhờ mang thai hộ và các quyền, nghĩa vụ
khác có liên quan;
d) Trách nhiệm dân sự trong trường hợp một hoặc cả hai bên vi phạm cam kết theo thỏa thuận.
2. Thỏa thuận về việc mang thai hộ phải được lập
thành văn bản có công chứng. Trong trường hợp
vợ chồng bên nhờ mang thai hộ ủy quyền cho nhau hoặc vợ chồng bên mang thai hộ ủy
quyền cho nhau về việc thỏa thuận thì việc ủy quyền phải lập thành văn bản có
công chứng. Việc ủy quyền cho người thứ ba không có giá trị pháp lý.
Trong trường hợp
thỏa thuận về mang thai hộ giữa bên mang thai hộ và bên nhờ mang thai hộ được lập
cùng với thỏa thuận giữa họ với cơ sở y tế thực hiện việc sinh con bằng kỹ thuật
hỗ trợ sinh sản thì thỏa thuận này phải có xác nhận của người có thẩm quyền của
cơ sở y tế này.
Điều 97. Quyền, nghĩa vụ của
bên mang thai hộ vì mục đích nhân đạo
1. Người mang thai hộ, chồng của người mang thai hộ
có quyền, nghĩa vụ như cha mẹ trong việc chăm sóc sức khỏe sinh sản và chăm
sóc, nuôi dưỡng con cho đến thời điểm giao đứa trẻ cho bên nhờ mang thai hộ; phải
giao đứa trẻ cho bên nhờ mang thai hộ.
2. Người mang thai hộ phải tuân thủ quy định về
thăm khám, các quy trình sàng lọc để phát hiện, điều trị các bất thường, dị tật
của bào thai theo quy định của Bộ Y tế.
3. Người mang thai hộ được hưởng chế độ thai sản
theo quy định của pháp luật về lao động và bảo hiểm xã hội cho đến thời điểm
giao đứa trẻ cho bên nhờ mang thai hộ. Trong trường hợp kể từ ngày sinh đến thời
điểm giao đứa trẻ mà thời gian hưởng chế độ thai sản chưa đủ 60 ngày thì người
mang thai hộ vẫn được hưởng chế độ thai sản cho đến khi đủ 60 ngày. Việc sinh
con do mang thai hộ không tính vào số con theo chính sách dân số và kế hoạch
hóa gia đình.
4. Bên mang thai hộ có quyền yêu cầu bên nhờ mang
thai hộ thực hiện việc hỗ trợ, chăm sóc sức khỏe sinh sản.
Trong trường hợp
vì lý do tính mạng, sức khỏe của mình hoặc sự phát triển của thai nhi, người
mang thai hộ có quyền quyết định về số lượng bào thai, việc tiếp tục hay không
tiếp tục mang thai phù hợp với quy định của
pháp luật về chăm sóc sức khỏe sinh sản và sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
5. Trong trường hợp
bên nhờ mang thai hộ từ chối nhận con thì bên mang thai hộ có quyền yêu cầu Tòa
án buộc bên nhờ mang thai hộ nhận con.
Điều 98. Quyền, nghĩa vụ của
bên nhờ mang thai hộ vì mục đích nhân đạo
1. Bên nhờ mang thai hộ có nghĩa vụ chi trả các chi
phí thực tế để bảo đảm việc chăm sóc sức khỏe sinh sản theo quy định của Bộ Y tế.
2. Quyền, nghĩa vụ của bên nhờ mang thai hộ vì mục
đích nhân đạo đối với con phát sinh kể từ thời điểm con được sinh ra. Người mẹ
nhờ mang thai hộ được hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về lao
động và bảo hiểm xã hội từ thời điểm nhận
con cho đến khi con đủ 06 tháng tuổi.
3. Bên nhờ mang thai hộ không được từ chối nhận
con. Trong trường hợp bên nhờ mang thai hộ chậm nhận con hoặc vi phạm nghĩa vụ
về nuôi dưỡng, chăm sóc con thì phải có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo quy định
của Luật này và bị xử lý theo quy định của pháp luật có liên quan; nếu gây thiệt
hại cho bên mang thai hộ thì phải bồi thường. Trong trường hợp bên nhờ mang thai hộ chết thì con được hưởng thừa kế
theo quy định của pháp luật đối với di sản của bên nhờ mang thai hộ.
4. Giữa con sinh ra từ việc mang thai hộ với các
thành viên khác của gia đình bên nhờ mang thai hộ có các quyền, nghĩa vụ theo
quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và luật khác có liên quan.
5. Trong trường hợp
bên mang thai hộ từ chối giao con thì bên nhờ mang thai hộ có quyền yêu cầu Tòa
án buộc bên mang thai hộ giao con.
Điều 99. Giải quyết tranh chấp
liên quan đến việc sinh con bằng kỹ thuật
hỗ trợ sinh sản, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo
1. Tòa án là cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh
chấp về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, mang thai hộ.
2. Trong trường hợp chưa giao đứa trẻ mà cả hai vợ
chồng bên nhờ mang thai hộ chết hoặc mất năng lực hành vi dân sự thì bên mang
thai hộ có quyền nhận nuôi đứa trẻ; nếu bên mang thai hộ không nhận nuôi đứa trẻ
thì việc giám hộ và cấp dưỡng đối với đứa trẻ được thực hiện theo quy định của
Luật này và Bộ luật dân sự.
Điều 100. Xử lý hành vi vi phạm
về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và mang thai hộ
Các bên trong quan hệ sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ
sinh sản, mang thai hộ vi phạm điều kiện, quyền, nghĩa vụ được quy định tại Luật
này thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý theo trách nhiệm dân sự,
hành chính, hình sự.
Điều 101. Thẩm quyền giải quyết
việc xác định cha, mẹ, con
1. Cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền xác định
cha, mẹ, con theo quy định của pháp luật về hộ tịch trong trường hợp không có tranh chấp.
2. Tòa án có thẩm quyền giải quyết việc xác định
cha, mẹ, con trong trường hợp có tranh chấp
hoặc người được yêu cầu xác định là cha, mẹ, con đã chết và trường hợp quy định
tại Điều 92 của Luật này.
Quyết định của Tòa án về xác định cha, mẹ, con phải
được gửi cho cơ quan đăng ký hộ tịch để ghi chú theo quy định của pháp luật về
hộ tịch; các bên trong quan hệ xác định cha, mẹ, con; cá nhân, cơ quan, tổ chức
có liên quan theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.
Điều 102. Người có quyền yêu
cầu xác định cha, mẹ, con
1. Cha, mẹ, con đã thành niên không bị mất năng lực
hành vi dân sự có quyền yêu cầu cơ quan đăng ký hộ tịch xác định con, cha, mẹ
cho mình trong trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 101 của Luật này.
2. Cha, mẹ, con, theo quy định của pháp luật về tố
tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án xác định con, cha, mẹ cho mình trong trường
hợp được quy định tại khoản 2 Điều 101 của Luật này.
3. Cá nhân, cơ quan, tổ chức sau đây, theo quy định
của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án xác định cha, mẹ cho con
chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự; xác định con
cho cha, mẹ chưa thành niên hoặc mất năng lực hành vi dân sự trong các trường hợp
được quy định tại khoản 2 Điều 101 của Luật này:
a) Cha, mẹ, con, người giám hộ;
Chương VI
QUAN HỆ GIỮA CÁC THÀNH
VIÊN KHÁC CỦA GIA ĐÌNH
Điều 103. Quyền, nghĩa vụ giữa
các thành viên khác của gia đình
1. Các thành viên gia đình có quyền, nghĩa vụ quan
tâm, chăm sóc, giúp đỡ, tôn trọng nhau. Quyền, lợi ích hợp pháp về nhân thân và
tài sản của các thành viên gia đình quy định tại Luật này, Bộ luật dân sự và
các luật khác có liên quan được pháp luật bảo vệ.
2. Trong trường
hợp sống chung thì các thành viên gia đình có nghĩa vụ tham gia công việc gia
đình, lao động tạo thu nhập; đóng góp công sức, tiền hoặc tài sản khác để duy
trì đời sống chung của gia đình phù hợp với khả năng thực tế của mình.
3. Nhà nước có chính sách tạo điều kiện để các thế
hệ trong gia đình quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau nhằm giữ gìn và phát huy
truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam; khuyến khích các cá nhân, tổ chức trong xã hội cùng tham gia vào việc giữ
gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam.
Điều 104. Quyền, nghĩa vụ của
ông bà nội, ông bà ngoại và cháu
1. Ông bà nội, ông bà ngoại có quyền, nghĩa vụ
trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu;
trường hợp cháu chưa thành niên, cháu đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự
hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình mà không có
người nuôi dưỡng theo quy định tại Điều 105 của Luật này thì ông bà nội, ông bà
ngoại có nghĩa vụ nuôi dưỡng cháu.
2. Cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng
ông bà nội, ông bà ngoại; trường hợp ông bà nội, ông bà ngoại không có con để
nuôi dưỡng mình thì cháu đã thành niên có nghĩa vụ nuôi dưỡng.
Điều 105. Quyền, nghĩa vụ của
anh, chị, em
Anh, chị, em có quyền, nghĩa vụ thương yêu, chăm
sóc, giúp đỡ nhau; có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau trong trường hợp không
còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo
dục con.
Điều 106. Quyền, nghĩa vụ của
cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột
Cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột có quyền,
nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau
trong trường hợp người cần được nuôi dưỡng không còn cha, mẹ, con và những người
được quy định tại Điều 104 và Điều 105 của Luật này hoặc còn nhưng những người
này không có điều kiện để thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng.
Chương VII
CẤP DƯỠNG
Điều 107. Nghĩa vụ cấp dưỡng
1. Nghĩa vụ cấp dưỡng được thực hiện giữa cha, mẹ
và con; giữa anh, chị, em với nhau; giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu; giữa
cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột; giữa vợ và chồng theo quy định của Luật
này.
Nghĩa vụ cấp dưỡng không thể thay thế bằng nghĩa vụ
khác và không thể chuyển giao cho người khác.
2. Trong trường hợp người có nghĩa vụ nuôi dưỡng trốn
tránh nghĩa vụ thì theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức được quy định tại
Điều 119 của Luật này, Tòa án buộc người đó phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng
theo quy định của Luật này.
Điều 108. Một người cấp dưỡng
cho nhiều người
Trong trường hợp một người có nghĩa vụ cấp dưỡng
cho nhiều người thì người cấp dưỡng và những người được cấp dưỡng thỏa thuận với
nhau về phương thức và mức cấp dưỡng phù hợp với thu nhập, khả năng thực tế của
người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của những người được cấp dưỡng;
nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
Điều 109. Nhiều người cùng cấp
dưỡng cho một người hoặc cho nhiều người
Trong trường hợp nhiều người cùng có nghĩa vụ cấp
dưỡng cho một người hoặc cho nhiều người thì những người này thỏa thuận với
nhau về phương thức và mức đóng góp phù hợp với thu nhập, khả năng thực tế của
mỗi người và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận
được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
Điều 110. Nghĩa vụ cấp dưỡng
của cha, mẹ đối với con
Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành
niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự
nuôi mình trong trường hợp không sống
chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con.
Điều 111. Nghĩa vụ cấp dưỡng
của con đối với cha, mẹ
Con đã thành niên không sống chung với cha, mẹ có
nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha, mẹ trong trường hợp cha, mẹ không có khả năng lao động
và không có tài sản để tự nuôi mình.
Điều 112. Nghĩa vụ cấp dưỡng
giữa anh, chị, em
Trong trường hợp không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không
có khả năng lao động và không có tài sản để cấp dưỡng cho con thì anh, chị đã
thành niên không sống chung với em có nghĩa vụ cấp dưỡng cho em chưa thành niên
không có tài sản để tự nuôi mình hoặc em đã thành niên không có khả năng lao động
và không có tài sản để tự nuôi mình; em đã thành niên không sống chung với anh,
chị có nghĩa vụ cấp dưỡng cho anh, chị không có khả năng lao động và không có
tài sản để tự nuôi mình.
Điều 113. Nghĩa vụ cấp dưỡng
giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu
1. Ông bà nội, ông bà ngoại không sống chung với
cháu có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cháu trong trường hợp cháu chưa thành niên hoặc
cháu đã thành niên không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình
và không có người cấp dưỡng theo quy định tại Điều 112 của Luật này.
2. Cháu đã thành niên không sống chung với ông bà nội,
ông bà ngoại có nghĩa vụ cấp dưỡng cho ông bà nội, ông bà ngoại trong trường hợp
ông bà không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình và không có
người khác cấp dưỡng theo quy định của Luật này.
Điều 114. Nghĩa vụ cấp dưỡng
giữa cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột
1. Cô, dì, chú, cậu, bác ruột không sống chung với
cháu ruột có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cháu trong trường hợp cháu chưa thành niên
hoặc cháu đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự
nuôi mình mà không có người khác cấp dưỡng theo quy định của Luật này.
2. Cháu đã thành niên không sống chung với cô, dì,
chú, cậu, bác ruột có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cô, dì, chú, cậu, bác ruột trong
trường hợp người cần được cấp dưỡng không có khả năng lao động và không có tài
sản để tự nuôi mình mà không có người khác cấp dưỡng theo quy định của Luật
này.
Điều 115. Nghĩa vụ cấp dưỡng
giữa vợ và chồng khi ly hôn
Khi ly hôn nếu bên khó khăn, túng thiếu có yêu cầu
cấp dưỡng mà có lý do chính đáng thì bên kia có nghĩa vụ cấp dưỡng theo khả
năng của mình.
Điều 116. Mức cấp dưỡng
1. Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và
người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu
nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của
người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
2. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể
thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận
được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
Điều 117. Phương thức cấp dưỡng
Việc cấp dưỡng có thể được thực hiện định kỳ hàng
tháng, hàng quý, nửa năm, hàng năm hoặc một lần.
Các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp
dưỡng, tạm ngừng cấp dưỡng trong trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng lâm vào
tình trạng khó khăn về kinh tế mà không có khả năng thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng;
nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
Điều 118. Chấm dứt nghĩa vụ cấp
dưỡng
Nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt trong các trường hợp
sau đây:
1. Người được cấp dưỡng đã thành niên và có khả
năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình;
2. Người được cấp dưỡng được nhận làm con nuôi;
3. Người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi dưỡng người được
cấp dưỡng;
4. Người cấp dưỡng hoặc người được cấp dưỡng chết;
5. Bên được cấp dưỡng sau khi ly hôn đã kết hôn;
6. Trường hợp khác theo quy định của luật.
Điều 119. Người có quyền yêu
cầu thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng
1. Người được cấp dưỡng, cha, mẹ hoặc người giám hộ
của người đó, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu
Tòa án buộc người không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng phải thực hiện
nghĩa vụ đó.
2. Cá nhân, cơ quan, tổ chức sau đây, theo quy định
của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án buộc người không tự
nguyện thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng phải thực hiện nghĩa vụ đó:
3. Cá nhân, cơ quan, tổ chức khác khi phát hiện
hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng có quyền đề nghị cơ quan, tổ chức
quy định tại các điểm b, c và d khoản 2 Điều này yêu cầu Tòa án buộc người
không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng phải thực hiện nghĩa vụ đó.
Điều 120. Khuyến khích việc
trợ giúp của tổ chức, cá nhân
Nhà nước và xã hội khuyến khích tổ chức, cá nhân trợ
giúp bằng tiền hoặc tài sản khác cho gia đình, cá nhân có hoàn cảnh đặc biệt
khó khăn, túng thiếu.
Chương VIII
QUAN HỆ HÔN NHÂN VÀ GIA
ĐÌNH CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI
Điều 121. Bảo vệ quyền, lợi
ích hợp pháp của các bên trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước
ngoài
1. Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, quan
hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài được tôn trọng và bảo vệ phù hợp với các quy định của pháp luật Việt Nam
và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
2. Trong quan hệ hôn nhân và gia đình với công dân
Việt Nam, người nước ngoài tại Việt Nam có các quyền, nghĩa vụ như công dân Việt
Nam, trừ trường hợp pháp luật Việt Nam có quy định khác.
3. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bảo
hộ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam ở nước ngoài trong quan hệ hôn
nhân và gia đình phù hợp với pháp luật Việt Nam, pháp luật của nước sở tại,
pháp luật và tập quán quốc tế.
4. Chính phủ quy định chi tiết việc giải quyết quan
hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên và bảo đảm thực hiện quy định
tại khoản 2 Điều 5 của Luật này.
Điều 122. Áp dụng pháp luật đối
với quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài
1. Các quy định của pháp luật về hôn nhân và gia
đình của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được áp dụng đối với quan hệ
hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài, trừ trường
hợp Luật này có quy định khác.
Trong trường hợp
điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định
khác với quy định của Luật này thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó.
2. Trong trường hợp Luật này, các văn bản pháp luật khác của Việt Nam có dẫn chiếu
về việc áp dụng pháp luật nước ngoài thì pháp luật nước ngoài được áp dụng, nếu
việc áp dụng đó không trái với các nguyên tắc cơ bản được quy định tại Điều 2 của
Luật này.
Trong trường hợp
pháp luật nước ngoài dẫn chiếu trở lại pháp luật Việt Nam thì áp dụng pháp luật
về hôn nhân và gia đình Việt Nam.
3. Trong trường hợp
điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có dẫn chiếu
về việc áp dụng pháp luật nước ngoài thì pháp luật nước ngoài được áp dụng.
Điều 123. Thẩm quyền giải quyết
các vụ việc hôn nhân và gia đình có yếu tố
nước ngoài
1. Thẩm quyền đăng ký hộ tịch liên quan đến các
quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài được thực hiện theo quy định của pháp luật về hộ tịch.
2. Thẩm quyền giải quyết các vụ việc hôn nhân và
gia đình có yếu tố nước ngoài tại Tòa án được thực hiện theo quy định của Bộ luật
tố tụng dân sự.
3. Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của công
dân Việt Nam hủy việc kết hôn trái pháp luật, giải quyết việc ly hôn, các tranh
chấp về quyền và nghĩa vụ của vợ chồng, cha mẹ và con, về nhận cha, mẹ, con,
nuôi con nuôi và giám hộ giữa công dân Việt Nam cư trú ở khu vực biên giới với
công dân của nước láng giềng cùng cư trú ở khu vực biên giới với Việt Nam theo
quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật Việt Nam.
Điều 124. Hợp pháp hóa
lãnh sự giấy tờ, tài liệu về hôn nhân và gia đình
Giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài lập,
cấp hoặc xác nhận để sử dụng giải quyết các vụ việc hôn nhân và gia đình thì phải
được hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp
được miễn hợp pháp hóa lãnh sự theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc theo nguyên tắc có đi có lại.
Điều 125. Công nhận, ghi chú bản
án, quyết định của Tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài về hôn nhân và
gia đình
1. Việc công nhận bản án, quyết định về hôn nhân và
gia đình của Tòa án nước ngoài có yêu cầu thi hành tại Việt Nam được thực hiện
theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.
2. Chính phủ quy định việc ghi vào sổ hộ tịch các
việc về hôn nhân và gia đình theo bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài mà
không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam hoặc không có đơn yêu cầu không công nhận
tại Việt Nam; quyết định về hôn nhân và gia đình của cơ quan khác có thẩm quyền
của nước ngoài.
Điều 126. Kết hôn có yếu tố
nước ngoài
1. Trong việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với
người nước ngoài, mỗi bên phải tuân theo pháp luật của nước mình về điều kiện kết
hôn; nếu việc kết hôn được tiến hành tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt
Nam thì người nước ngoài còn phải tuân theo các quy định của Luật này về điều
kiện kết hôn.
2. Việc kết hôn giữa những người nước ngoài thường
trú ở Việt Nam tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam phải tuân theo các quy định
của Luật này về điều kiện kết hôn.
Điều 127. Ly hôn có yếu tố nước
ngoài
1. Việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, giữa người nước ngoài với
nhau thường trú ở Việt Nam được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của Việt
Nam theo quy định của Luật này.
2. Trong trường hợp bên là công dân Việt Nam không
thường trú ở Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn thì việc ly hôn được giải
quyết theo pháp luật của nước nơi thường trú chung của vợ chồng; nếu họ không
có nơi thường trú chung thì giải quyết theo pháp luật Việt Nam.
3. Việc giải quyết tài sản là bất động sản ở nước
ngoài khi ly hôn tuân theo pháp luật của nước nơi có bất động sản đó.
Điều 128. Xác định cha, mẹ,
con có yếu tố nước ngoài
1. Cơ quan đăng ký hộ tịch Việt Nam có thẩm quyền
giải quyết việc xác định cha, mẹ, con mà không có tranh chấp giữa công dân Việt
Nam với người nước ngoài, giữa công dân Việt Nam với nhau mà ít nhất một bên định
cư ở nước ngoài, giữa người nước ngoài với nhau mà ít nhất một bên thường trú tại
Việt Nam theo quy định của pháp luật về hộ
tịch.
2. Tòa án có thẩm quyền của Việt Nam giải quyết việc
xác định cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài đối với trường hợp quy định tại khoản
2 Điều 88, Điều 89, Điều 90, khoản 1, khoản 5 Điều 97, khoản 3, khoản 5 Điều 98
và Điều 99 của Luật này; các trường hợp khác có tranh chấp.
Điều 129. Nghĩa vụ cấp dưỡng
có yếu tố nước ngoài
1. Nghĩa vụ cấp dưỡng tuân theo pháp luật của nước
nơi người yêu cầu cấp dưỡng cư trú. Trường hợp người yêu cầu cấp dưỡng không có
nơi cư trú tại Việt Nam thì áp dụng pháp luật của nước nơi người yêu cầu cấp dưỡng
là công dân.
2. Cơ quan có thẩm quyền giải quyết đơn yêu cầu cấp
dưỡng của người quy định tại khoản 1 Điều này là cơ quan của nước nơi người yêu
cầu cấp dưỡng cư trú.
Điều 130. Áp dụng chế độ tài
sản của vợ chồng theo thỏa thuận; giải quyết hậu quả của việc nam, nữ chung sống
với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết
hôn có yếu tố nước ngoài
Trong trường hợp có yêu cầu giải quyết việc áp dụng
chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận; quan hệ nam, nữ chung sống với
nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài thì cơ quan có
thẩm quyền của Việt Nam áp dụng các quy định của Luật này và các luật khác có
liên quan của Việt Nam để giải quyết.
Chương IX
ĐIỀU KHOẢN THI HÀNH
Điều 131. Điều khoản chuyển
tiếp
1. Quan hệ hôn nhân và gia đình được xác lập trước
ngày Luật này có hiệu lực thì áp dụng pháp luật về hôn nhân và gia đình tại thời
điểm xác lập để giải quyết.
2. Đối với vụ việc về hôn nhân và gia đình do Tòa
án thụ lý trước ngày Luật này có hiệu lực mà chưa giải quyết thì áp dụng thủ tục
theo quy định của Luật này.
3. Không áp dụng Luật này để kháng nghị theo thủ tục
giám đốc thẩm, tái thẩm đối với vụ việc mà Tòa án đã giải quyết theo quy định của
pháp luật về hôn nhân và gia đình trước ngày Luật này có hiệu lực.
Điều 132. Hiệu lực thi hành
Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01
năm 2015.
Luật hôn nhân và gia đình số 22/2000/QH10 hết hiệu
lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực.
Điều 133. Quy định chi tiết và
hướng dẫn thi hành
Chính phủ quy định chi tiết các điều, khoản được
giao trong Luật.
Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và
Bộ Tư pháp hướng dẫn thi hành các điều, khoản được giao trong Luật.
Luật này đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 19 tháng 6 năm 2014.
CHỦ TỊCH QUỐC HỘI
Nguyễn Sinh Hùng
Tin, bài liên quan:
THE NATIONAL
ASSEMBLY
-------
THE SOCIALIST
REPUBLIC OF VIETNAM
Independence - Freedom - Happiness
---------------
No. 52/2014/QH13
Hanoi, June 26,
2014
LAW
ON
MARRIAGE AND FAMILY
Pursuant to the Constitution of the Socialist Republic
of Vietnam;
The National Assembly promulgates the Law on
Marriage and Family.
Chapter I
GENERAL PROVISIONS
Article 1. Scope of
regulation
This Law prescribes the marriage and family regime,
legal standards for conduct by family members; responsibilities of individuals,
organizations, the State and society in the building and consolidation of the
marriage and family regime.
Article 2. Fundamental
principles of the marriage and family regime
1. Voluntary, progressive and monogamous marriage
in which husband and wife are equal.
2. Marriage between Vietnamese citizens of
different nationalities or religions, between religious and non-religious
people, between people with beliefs and people without beliefs, and between
Vietnamese citizens and foreigners shall be respected and protected by law.
3. To build prosperous, progressive and happy
families; family members have the obligation to respect, attend to, care for,
and assist one another; to treat children without discrimination.
4. The State and society and families shall protect
and support children, elderly people and persons with disabilities in
exercising marriage and family rights; assist mothers in properly fulfilling
their lofty motherhood functions; and implement family planning.
5. To perpetuate and promote the Vietnamese
nation’s fine cultural traditions and ethics on marriage and family.
Article 3. Interpretation
of terms
In this Law, the terms below are construed as
follows:
1. Marriage means the
relation between husband and wife after they get married.
2. Family means a group
of persons closely bound together by marriage, blood ties or raising relations,
thus giving rise to obligations and rights among them as prescribed in this
Law.
3. Marriage and family
regime means all provisions of law on marriage, divorce; rights and obligations
between husband and wife, parents and children, and among other family members;
support; identification of parents and children; marriage and family relations
involving foreign elements and other matters related to marriage and family.
4. Marriage and family
practices means rules of conduct with clear contents on rights and obligations
of parties in marriage and family relations, which are repetitive over a long
period of time and widely accepted in an area, a region or a community.
5. Getting married means
a man and a woman’s establishment of the husband and wife relation according to
the provisions of this Law on marriage conditions and registration.
6. Illegally marriage
means a man and a woman’s marriage already registered at a competent state
agency in which either or both of them violate(s) the marriage conditions
prescribed in Article 8 of this Law.
7. Cohabitation as
husband and wife means a man and a woman’s organization of their living
together and consideration of themselves as husband and wife.
8. Underage marriage
means getting married when one or both partners has or have not reached the
marriage age prescribed at Point a, Clause 1, Article 8 of this Law.
9. Forcing marriage or
divorce means threatening, intimidating spiritually, maltreating, ill-treating,
demanding property or another act to force a person to get married or to
divorce against his/her will.
10. Obstructing marriage
or divorce means threatening, intimidating spiritually, maltreating,
ill-treating, demanding property or another act to obstruct the marriage of a
person eligible to get married under this Law or to force a person to maintain
the marriage relation against his/her will.
11. Sham marriage means
making use of a marriage for the purpose of immigration, residence or
naturalization in Vietnam or a foreign country; for enjoying preferential
regimes of the State or for another purpose other than that of building a
family.
12. Demanding property in
marriage means making excessive material demand and considering it a marriage
condition in order to obstruct a voluntary marriage between a man and a woman.
13. Marriage period means
the duration of existence of the husband and wife relation, counting from the
date of marriage registration to the date of marriage termination.
14. Divorce means
termination of the husband and wife relation under a court’s legally effective
judgment or decision.
15. Sham divorce means making
use of a divorce to shirk property obligations or violate the policy and law on
population or for another purpose other than that of terminating a marriage.
16. Family members
include husband, wife; natural parent, adoptive parent, stepfather, stepmother,
parent-in-law; natural child, adopted child, stepchild, child-in-law; full
sibling, paternal half-sibling, maternal half-sibling, brother- or sister-in
law of full sibling, paternal half-sibling or maternal half-sibling; paternal
grandparent, maternal grandparent; paternal grandchild, maternal grandchild;
blood paternal aunt, maternal aunt, paternal uncle, maternal uncle, niece and
nephew.
17. People of the same direct blood line are those in the
consanguineous relationship in which a person gives birth to another in a
successive order.
18. Relatives within three generations are people born of the
same stock with parents constituting the first generation; full siblings,
paternal half-siblings and maternal half-siblings constituting the second
generation; and children of paternal aunts, maternal aunts, paternal uncles,
maternal uncles constituting the third generation.
19. Next of kin include people with marriage relation or
raising relation, people of the same direct blood line and relatives within three
generations.
20. Essential needs means
ordinary needs for food, clothing, accommodation, learning, medical care and
other ordinary needs which are indispensable in the life of each person and
family.
21. Giving birth with
assisted reproductive technology means giving birth through artificial
insemination or in vitro fertilization.
22. Altruistic
gestational surrogacy means a pregnancy carried voluntarily for non-commercial
purpose by a woman for a couple of whom the wife is unable to carry a pregnancy
and give birth even if assisted reproductive technology is applied. The
voluntary gestational carrier is impregnated and gives birth through the
transfer into her uterus of an embryo created by in vitro fertilization from
the ovule of the wife and sperm of the husband.
23. Commercial
gestational surrogacy means a pregnancy carried by a woman for another person
through assisted reproductive technology for enjoying economic or other
benefits.
24. Support means an act
whereby a person has the obligation to contribute money or other kinds of
property to meet the essential needs of another person who does not live
together with but has marriage, blood or raising relation with the former and
is a minor or an adult who has no working capacity and no property to support
himself/herself, or meets with financial difficulties as prescribed by this
Law.
25. Marriage and family
relation involving foreign elements means the marriage and family relation in
which at least one partner is a foreigner or an overseas Vietnamese or in which
partners are Vietnamese citizens but the bases for establishing, changing or
terminating that relation are governed by a foreign law, or that relation
arises abroad or the property related to that relation is located abroad.
Article 4. The State’s and
society’s responsibilities for marriage and family
1. The State shall adopt policies and measures to
protect marriage and family and create conditions for males and females to
establish voluntary, progressive, monogamous marriage in which husband and wife
are equal; build prosperous, progressive and happy families fulfilling all of
their functions; intensify the dissemination and popularization of and
education about the law on marriage and family; and mobilize people to abolish
backward marriage and family customs and practices and promote fine traditions,
customs and practices embodying the identity of each nationality.
2. The Government shall perform the unified state
management of marriage and family. Ministries and ministerial-level agencies
shall perform the state management of marriage and family as assigned by the
Government. People’s Committees at all levels and other agencies shall perform
the state management of marriage and family in accordance with law.
3. Agencies and organizations shall educate and
mobilize their cadres, civil servants, public employees, laborers and members
as well as every citizen to build cultured families; promptly conciliate family
discords and protect the lawful rights and interests of family members. Schools
shall coordinate with families in educating about, disseminating and
popularizing the marriage and family law among young generations.
Article 5. Protection of
the marriage and family regime
1. Marriage and family relations established and
implemented in accordance with this Law shall be respected and protected by
law.
2. The following acts are prohibited:
a/ Sham marriage or sham divorce;
b/ Underage marriage, forcing a person into
marriage, deceiving a person into marriage, obstructing marriage;
c/ A married person getting married to or
cohabitating as husband and wife with another person, or an unmarried person
getting married to or cohabitating as husband and wife with a married person;
d/ Getting married or cohabitating as husband and
wife between people of the same direct blood line; relatives within three
generations; adoptive parent and adopted child; or former adoptive parent and
adopted child, father-in-law and daughter-in-law, mother-in-law and son-in-law,
or stepparent and stepchild;
dd/ Demanding property in marriage;
e/ Forcing a person into divorce; deceiving a
person into divorce; obstructing divorce;
g/ Giving birth with assisted reproductive
technology for commercial purpose, commercial gestational surrogacy, prenatal
sex selection, cloning;
h/ Domestic violence;
i/ Taking advantage of marriage and family rights
for human trafficking, labor exploitation or sexual abuse or committing another
act for self-seeking purposes.
2. All acts of violating the marriage and family
law shall be handled strictly in accordance with law.
Agencies, organizations and individuals have the
right to request a court or another competent agency to take measures to
promptly stop and handle violators of the marriage and family law.
3. The honor, dignity, prestige, privacy and other
privacy rights of parties shall be respected and protected in the course of
settlement of marriage and family-related cases and matters.
Article 6. Application of
the Civil Code and other relevant laws
For cases not prescribed by this Law, provisions of
the Civil Code and other laws related to marriage and family relations may
apply to marriage and family relations.
Article 7. Application of
marriage and family practices
1. For cases not
prescribed by law or not agreed by involved parties, fine practices which
embody the identity of each nationality, are not contrary to the principles
prescribed in Article 2 and do not involve prohibited acts prescribed in this
Law may apply.
2. The Government shall
detail Clause 1 of this Article.
Chapter II
GETTING MARRIED
Article 8. Conditions for
getting married
1. A man and a woman wishing to marry each other
must satisfy the following conditions:
a /The man is full 20 years or older, the woman is
full 18 years or older;
b/ The marriage is voluntarily decided by the man
and woman;
c/ The man and woman do not lose the civil act
capacity;
d/ The marriage does not fall into one of the cases
prescribed at Points a, b, c and d, Clause 2, Article 5 of this Law.
2. The State shall not recognize marriage between
persons of the same sex.
Article 9. Marriage
registration
1. A marriage shall be registered with a competent
state agency in accordance with this Law and the law on civil status.
A marriage which is not registered under this
Clause is legally invalid.
2. A divorced couple who wish to re-establish their
husband and wife relation shall register their re-marriage.
Article 10. Persons having
the right to request annulment of illegal marriage
1. A person who is forced or deceived into a
marriage has, as prescribed by the civil procedure law, the right to request by
himself/herself, or propose a person or an organization prescribed in Clause 2
of this Article to request, a court to annul his/her illegal marriage due to
violation of Point b, Clause 1, Article 8 of this Law.
2. The following persons, agencies and
organizations have, as prescribed by the civil procedure law, the right to
request a court to annul an illegal marriage due to violation of Point a, c or
d, Clause 1, Article 8 of this Law;
a/ The spouse of a married person who gets married
to another person; parent, child, guardian or another at-law representative of
a person who gets married illegally;
b/ The state management agency in charge of
families;
c/ The state management agency in charge of
children;
d/ The women’s union.
3. When detecting an illegal marriage, other
persons, agencies or organizations have the right to propose an agency or
organization prescribed at Point b, c, or d, Clause 2 of this Article to request
a court to annul such marriage.
Article 11. Handling of
illegal marriage
1. A court shall handle illegal marriage in
accordance with this Law and the civil procedure law.
2. In case at the time of a court’s settlement of a
request for annulment of an illegal marriage, both partners fully satisfy the
marriage conditions prescribed in Article 8 of this Law and request recognition
of their marriage relation, the court shall recognize that relation. In this
case, the marriage relation shall be established from the time both partners
fully satisfy the marriage conditions as prescribed by this Law.
3. A court’s decision annulling an illegal marriage
or recognizing a marriage relation shall be sent to the agency having
registered that marriage for recording in the civil status register; to the two
partners of the illegal marriage; and to related persons, agencies and
organizations as prescribed by the civil procedure law.
4. The Supreme People’s Court shall assume the
prime responsibility for, and coordinate with the Supreme People’s Procuracy
and the Ministry of Justice in, guiding this Article.
Article 12. Legal
consequences of the annulment of illegal marriage
1. When an illegal marriage is annulled, the two
partners of such marriage shall stop their husband and wife relation.
2. The rights and obligations of parents and
children shall be settled according to provisions on rights and obligations of
parents and children upon divorce.
3. Property relations, obligations and contracts between
the parties shall be settled according to Article 16 of this Law.
Article 13. Handling of ultra
vires marriage registration
For a marriage which is
registered ultra vires, a competent state agency shall, upon request, withdraw
and cancel the marriage certificate in accordance with the civil status law and
request two partners to re-register their marriage with a competent state
agency. In this case, the marriage relation shall be established on the date of
the previous marriage registration.
Article 14. Settlement of
consequences of men and women cohabiting as husband and wife without marriage
registration
1. A man and woman eligible for getting married
under this Law who cohabit as husband and wife without registering their
marriage have no rights and obligations between husband and wife. Rights and
obligations toward their children, property, obligations and contracts between
the partners must comply with Articles 15 and 16 of this Law.
2. For a man and woman who cohabit as husband and
wife under Clause 1 of this Article and later register their marriage in
accordance with law, their marriage relation shall be established from the time
of marriage registration.
Article 15. Rights and
obligations of parents and children for men and women cohabiting as husband and
wife without marriage registration
Rights and obligations between a man and woman
cohabiting as husband and wife and their children must comply this Law’s
provisions on rights and obligations of parents and children.
Article 16. Settlement of
property relations and obligations and contracts between men and women
cohabiting as husband and wife without marriage registration
1. Property relations, obligations and contracts
between a man and woman cohabiting as husband and wife without marriage registration
shall be settled under the partners’ agreement. In case there is no agreement,
they shall be settled in accordance with the Civil Code and other relevant
laws.
2. The settlement of property relations must ensure
lawful rights and interests of women and children. Housework and other related
work to maintain the cohabitation shall be regarded as income-generating labor.
Chapter III
RELATIONSHIP BETWEEN
HUSBAND AND WIFE
Section 1. PERSONAL RIGHTS AND
OBLIGATIONS
Article 17. Equality in
rights and obligations between husband and wife
Husband and wife are equal, having equal rights and
obligations in all family affairs and in the performance of citizens’ rights
and obligations prescribed in the Constitution, this Law and relevant laws.
Article 18. Protection of
personal rights and obligations of husband and wife
Personal rights and obligations of husband and wife
prescribed in this Law, the Civil Code and other relevant laws shall be
respected and protected.
Article 19. Husband and
wife attachment
1. Husband and wife have the obligations to love,
be faithful to, respect, attend to, care for, and help each other and share
family work.
2. Unless otherwise agreed by them or due to
requirements of their occupations, work or study, or participation in political,
economic, cultural or social activities or for another plausible reason,
husband and wife have the obligation to live together.
Article 20. Selection of
domicile of husband and wife
The domicile of husband and wife shall be selected as
agreed by themselves without being bound by customs, practices or
administrative boundaries.
Article 21. Respect for
honor, dignity and prestige of husband and wife
Husband and wife have the obligation to respect,
preserve and protect each other’s honor, dignity and prestige.
Article 22. Respect for
the right to freedom of belief and religion of husband and wife
Husband and wife have the obligation to respect
each other’s right to freedom of belief and religion.
Article 23. Rights and
obligations to study, work and take part in political, economic, cultural and
social activities
Husband and wife have the right and obligation to
create conditions for each other to select professions; study and raise their
educational levels and professional qualifications and skills; and take part in
political, economic, cultural and social activities.
Section 2. REPRESENTATION
BETWEEN HUSBAND AND WIFE
Article 24. Bases for
determination of representation between husband and wife
1. The representation between husband and wife in
establishing, making and terminating transactions shall be determined in
accordance with this Law, the Civil Code and other relevant laws.
2. Husband and wife may authorize each other to
establish, make or terminate transactions which, as prescribed by this Law, the
Civil Code and other relevant laws, shall be agreed upon by both spouses.
3. A spouse may represent the other when the latter
loses his/her civil act capacity while the former is eligible to act as the
guardian or when the latter has his/her civil act capacity restricted while the
former is designated by a court to act as the at-law representative of his her
spouse, unless the latter is required by law to perform by himself/herself
related rights and obligations.
When a spouse loses his/her civil act capacity and
the other requests a court to settle divorce, the court shall designate another
person to represent the partner who has lost his/her civil act capacity for
settlement of divorce in accordance with the Civil Code’s provisions on guardianship.
Article 25. Representation
between husband and wife in business relations
1. When husband and wife jointly run a business,
unless otherwise agreed by the husband and wife before taking part in the
business relation or otherwise prescribed by this Law and other relevant laws,
the spouse directly involved in the business relation is the lawful
representative of the other in that relation.
2. In case husband and wife put their common
property into business activities, Article of this Law shall apply.
Article 26. Representation
between husband and wife in case only one spouse is named in the ownership or
use right certificate of common property
1. Representation between husband and wife in
establishing, making and terminating transactions related to their common
property with ownership or use right certificates on which only one spouse is
named must comply with Articles 24 and 25 of this Law.
2. In case the spouse named in the property
ownership or use right certificate establishes, makes and terminates on his/her
own a transaction with a third party in contravention of this Law’s provisions
on representation between husband and wife, that transaction is invalid, unless
the interests of the third party in good faith are protected as prescribed by
law.
Article 27. Joint
liability of husband and wife
1. Husband and wife shall take joint liability for
transactions prescribed in Clause 1, Article 30, which are made by either of
them, or other transactions made in conformity with provisions on
representation of Articles 24, 25 and 26, of this Law.
2. Husband and wife shall take joint liability for
the obligations prescribed in Article of this Law.
Section 3. MATRIMONIAL PROPERTY
REGIME
Article
28. Application of the matrimonial
property regime
1. Husband and wife have
the right to choose to apply the statutory or agreed property regime.
The statutory matrimonial
property regime is prescribed in Articles 33 thru 46 and Articles 59 thru 64 of
this Law.
The agreed matrimonial
property regime must comply with Articles 47, 48, 49, 50 and 59 of this Law.
2. Articles 29, 30, 31
and 32 of this Law shall apply regardless of the property regime chosen by
husband and wife.
3. The Government shall
stipulate in detail the matrimonial property regime.
Article
29. General principles of the matrimonial
property regime
1. Husband and wife have equal rights and
obligations in the creation, possession, use and disposition of their common
property without discrimination between housework labor and income-generating
labor.
2. Husband and wife have the obligation to ensure
conditions for meeting their family’s essential needs.
3. When the performance of property rights and
obligations of husband and wife infringes upon lawful rights and interests of
the wife, husband, their family or other persons, compensation shall be paid.
Article 30. Rights and
obligations of husband and wife to meet their family’s essential needs
1. Husband and wife have the right and obligation
to make transactions to meet their family’s essential needs.
2. When husband and wife have no common property or
their common property is not enough to meet their family’s essential needs,
they shall contribute their separate property according to their financial
capacity.
Article
31. Transactions related to the home being
the sole domicile of husband and wife
The establishment, making
and termination of transactions related to the home being the sole domicile of
husband and wife shall be agreed by both of them. In case the home is under the
separate ownership of the husband or wife, the owner has the right to
establish, make and terminate transactions related to that property but shall
ensure domicile for the couple.
Article
32. Transactions with third parties in
good faith related to bank accounts, securities accounts and other movable
assets not required by law to be registered for ownership and use
1. In transactions with
third parties in good faith, the spouse who is the holder of the bank or
securities account shall be regarded as the person having the right to
establish and make transactions related to that property.
2. In transactions with
third parties in good faith, the spouse who is possessing a movable asset which
is not required by law to be registered for ownership shall be regarded as the
person having the right to establish and make transactions related to that
asset in case the Civil Code prescribes protection of third parties in good
faith.
Article
33. Common property of husband and wife
1. Common property of husband and wife includes
property created by a spouse, incomes generated from labor, production and
business activities, yields and profits arising from separate property and
other lawful incomes in the marriage period; except the case prescribed in
Clause 1, Article 40 of this Law; property jointly inherited by or given to
both, and other property agreed upon by husband and wife as common property.
The land use rights obtained by a spouse after
marriage shall be common property of husband and wife, unless they are
separately inherited by, or given to a spouse or are obtained through
transactions made with separate property.
2. Common property of husband and wife shall be
under integrated common ownership and used to meet family needs and perform
common obligations of husband and wife.
3. When exists no ground to prove that a property
in dispute between husband and wife is his/her separate property, such property
shall be regarded as common property.
Article 34. Registration
of ownership and use rights for common property
1. For a common property which is required by law
to be registered for ownership or use, both spouses shall be named in the
ownership or use right certificate, unless otherwise agreed by the couple.
2. In case only one spouse is named in the property
ownership or use right certificate, transactions related to such property must
comply with Article 26 of this Law. Any dispute related to that property shall
be settled under Clause 3, Article 33 of this Law.
Article 35. Possession,
use and disposition of common property
1. The possession, use
and disposition of common property shall be agreed by husband and wife.
2. The disposition of the
following common property shall be agreed in writing by husband and wife:
a/ Real estate;
b/ Movable assets which
are required by law to be registered for ownership;
c/ Assets which are the
major income-generating source for the family.
Article
36. Common property used for business
activities
When husband and wife
reach agreement on either spouse’s use of common property for business
activities, this spouse has the right to make transactions related to that
common property on his/her own. This agreement shall be made in writing.
Article
37. Common property obligations of husband
and wife
Husband and wife have the
following common property obligations:
1. Obligations arising
from transactions established under their agreement, obligations to pay damages
under their joint liability as prescribed by law;
2. Obligations performed
by a spouse in order to meet the family’s essential needs;
3. Obligations arising
from the possession, use and disposition of common property;
4. Obligations arising
from the use of separate property for maintaining and developing common
property or for generating major incomes for the family;
5. Obligations to pay
damages caused by their children as prescribed by the Civil Code;
6. Other obligations as
prescribed by relevant laws.
Article 38. Common
property division during the marriage period
1. During the marriage period, except the case
prescribed in Article 42 of this Law, husband and wife have the right to reach
agreement on division of part or whole of common property. If they fail to
reach agreement, they have the right to request a court to settle it.
2. An agreement on common property division shall
be made in writing. This agreement shall be notarized at the request of husband
and wife or as prescribed by law.
3. At the request of a spouse, a court shall settle
the common property division according to Article 59 of this Law.
Article
39. Effective time of common property division
during the marriage period
1. The effective time of
a common property division shall be agreed by husband and wife and stated in
the written agreement. If such time is not stated in the written agreement, it
is the date of making the agreement.
For divided property
whose transactions must be under a certain form as prescribed by law, the
common property division takes effect on the time the division agreement
complies with the form prescribed by law.
For common property
divided by a court, the division takes effect on the legally effective date of
the court’s judgment or decision.
Property rights and
obligations between husband and wife and a third party which arise before the
effective time of common property division remain legally effective, unless
otherwise agreed by involved parties.
Article
40. Consequences of common property
division during the marriage period
When common property of
husband and wife is divided, unless otherwise agreed by husband and wife,
divided property and yields or profits arising from separate property of each
spouse after common property division are separate property of each spouse. The
undivided property portion remains common property of husband and wife.
The agreement between
husband and wife prescribed in Clause 1 of this Article shall not change
property rights and obligations previously established between them and a third
party.
Article
41. Termination of effect of common
property division during the marriage period
1. After common property
is divided during the marriage period, husband and wife have the right to agree
to terminate the effect of such division. The form of agreement must comply
with Clause 2, Article 38 of this Law.
2. From the effective
date of the agreement between husband and wife prescribed in Clause 1 of this
Article, the determination of common property and separate property of husband
and wife must comply with Articles 33 and 43 of this Law. Unless otherwise
agreed by husband and wife, the property portion divided to the husband or wife
remains his/her separate property.
3. Unless otherwise
agreed by the parties, property rights and obligations arising before the
termination of the effect of common property division remain effective.
4. In case common
property is divided during the marriage period under an effective court
judgment or decision, the agreement on termination of the effect of common
property division shall be recognized by the court.
Article 42. Invalidated
common property division during the marriage period
Common property division during the marriage period
shall be invalidated when:
1. It seriously harms the family’s interests; or
lawful rights and interests of minor children or adult children who have lost
their civil act capacity or have no working capacity and no property to support
themselves;
2. It aims to shirk the following obligations:
a/ Raising and support obligations;
b/ Damages payment obligations;
c/ Payment obligations when declared bankrupt by a
court;
d/ Debt payment obligations;
dd/ Tax payment obligations or other financial
obligations toward the State;
e/ Other property obligations as prescribed by this
Law, the Civil Code and other relevant laws.
Article 43. Separate
property of husband and wife
1. Separate property of a spouse includes property
owned by this person before marriage; property inherited by or given separately
to him/her during the marriage period; property divided to him/her under
Articles 38,39 and 40 of this Law; property to meet his/her essential needs and
other property under his/her ownership as prescribed by law.
2. Property created from
separate property of a husband or wife is also property of his/ her own. Yields
and profits arising from separate property during the marriage period must
comply with Clause 1, Article 33, and Clause 1, Article 40, of this Law.
Article
44. Possession, use and disposition of
separate property
1. A spouse has the right
to possess, use and dispose of his/her separate property, and to merge or
refuse to merge separate property into common property.
2. When a spouse cannot
manage his/her separate property himself/herself and does not authorize another
person to manage it, the other spouse has the right to manage such property.
The property management must ensure benefits for the property owner.
3. Each spouse’s separate
property obligations shall be performed with his/her separate property.
4. When yields or profits
from separate property of a spouse constitute the family’s sole livelihood, the
disposition of such property is subject to the other spouse’s consent.
Article
45. Separate property obligations of
husband and wife
A spouse has the
following separate property obligations:
1. The obligations he/she
has before marriage;
2. The obligations
arising from the possession, use and disposition of his/her separate property,
other than the obligations arising from the preservation, maintenance and
repair of his/her separate property under Clause 4, Article 44 or Clause 4,
Article 37 of this Law;
3. The obligations
arising from transactions established and made by himself/herself not for
meeting the family’s needs;
4. The obligations
arising from his/her illegal acts.
Article
46. Merger of separate property into
common property
1. Separate property of a
spouse shall be merged into common property according to the agreement between
the husband and wife.
2. For property merged
into common property whose transactions are required by law to be under a
certain form, the merger agreement must ensure that form.
3. Unless otherwise
agreed by husband and wife or prescribed by law, obligations related to
separate property already merged into common property shall be performed with
common property.
Article
47. Agreement on establishment of the
matrimonial property regime
For a married couple that
selects the agreed property regime, this agreement shall be made in writing
before their marriage and be notarized or certified. The agreed matrimonial
property regime shall be established on the date of marriage registration.
Article 48. Basic contents
of an agreement on the matrimonial property regime
1. The basic contents of
an agreement on the property regime include:
a/ Property determined as
common property and separate property of the husband and wife;
b/ Rights and obligations
of the husband and wife toward common property, separate property and related
transactions; property to meet the family’s essential needs;
c/ Conditions, procedures
and principles of property division upon termination of the property regime;
d/ Other related
contents.
2. For matters arising in
the implementation of the agreed property regime which have not been agreed or
unclearly agreed by husband and wife, Articles 29, 30, 31 and 32 of this Law
and corresponding provisions of the statutory property regime shall apply.
Article
49. Modification of the agreement on the
matrimonial property regime
1. Husband and wife have
the right to modify their agreement on the property regime.
2. The form of
modification of the agreement on the property regime must comply with Article
47 of this Law.
Article 50. Invalidated
agreement on the matrimonial property regime
1. An agreement on the
matrimonial property regime shall be declared to be invalid by a court when:
a/ It fails to meet the conditions
on effect of transactions prescribed the Civil Code and other relevant laws;
b/ It violates Article
29, 30, 31 or 32 of this Law;
c/ Its contents seriously
infringe upon the rights to be supported and inherit and other lawful rights
and interests of parents, children and other family members.
2. The Supreme People’s
Court shall assume the prime responsibility for, and coordinate with the
Supreme People’s Procuracy and the Ministry of Justice in, guiding Clause 1 of
this Article.
Chapter IV
TERMINATION OF MARRIAGE
Section 1. DIVORCE
Article
51. The right to request settlement of
divorce
1. Husband or wife or
both has or have the right to request a court to settle their divorce.
2. A parent or another
next of kin of a spouse has the right to request a court to settle a divorce
when the spouse is unable to perceive and control his/her acts due to a mental
disease or another disease and is concurrently a victim of domestic violence
caused by his/her spouse which seriously harms his/her life, health or spirit.
3. A husband has no right
to request a divorce when his wife is pregnant, gives birth or is nursing an
under-12-month child.
Article
52. Encouragement of grassroots-level
conciliation
The State and society
shall encourage grassroots-level conciliation when a husband or wife requests a
divorce. The conciliation must comply with the law on grassroots-level
conciliation.
Article
53. Acceptance of divorce petitions
1. A court shall accept
divorce petitions in accordance with the civil procedure law.
2. For a couple who has
not registered their marriage but requests a divorce, the court shall accept
the case and declare non-recognition of their spousal relationship under Clause
1, Article 14 of this Law; and shall settle any children- or property-related requests
according to Articles 15 and 16 of this Law.
Article 54. Conciliation
at court
After accepting a divorce petition, a court shall
conduct conciliation in accordance with the civil procedure law.
Article 55. Divorce by
mutual consent
When both spouses request
a divorce, a court shall recognize the divorce by mutual consent if seeing that
the two are really willing to divorce and have agreed upon the property
division, looking after, raising, care for and education of their children on the
basis of ensuring the legitimate interests of the wife and children. If the
spouses fail to reach agreement or have reached an agreement which -fails to
ensure the legitimate interests of the wife and children, the court shall
settle the divorce.
Article 56. Divorce at the
request of one spouse
1. When a spouse requests
a divorce and the conciliation at a court fails, the court shall permit the
divorce if it has grounds to believe that a spouse commits domestic violence or
seriously infringes upon the rights and obligations of the husband or wife,
which seriously deteriorates the marriage and makes their common life no longer
impossible and the marriage purposes unachievable.
2. When the spouse of a
person who is declared missing by a court requests a divorce, the court shall
permit the divorce.
3. For request for a
divorce under Clause 2, Article 51 of this Law, a court shall permit the
divorce if it has grounds to believe that the domestic violence committed by
one spouse seriously harms the life, health or spirit of the other.
Article
57. Time of termination of marriage and
responsibility to send divorce judgments or decisions
1. The marriage relation
shall terminate on the date a court’s divorce judgment or decision takes
legally effective.
2. The court that has
settled a divorce shall send the legally effective divorce judgment or decision
to the agency registering such marriage for recording in the civil status
register; the divorced partners; and other persons, agencies and organizations
as prescribed by the Civil Procedure Code and other relevant laws.
Article
58. Rights and obligations of parents and
children after divorce
The looking after, care
for, raising and education of children after divorce must comply with Articles
81, 82, 83 and 84 of this Law.
Article
59. Principles of settlement of property
of husband and wife upon divorce
1. The settlement of
property shall be agreed upon by the concerned parties in case of applying the
statutory matrimonial property regime. If they fail to reach agreement thereon,
at the request of a spouse or both, a court shall settle it according to
Clauses 2, 3, 4 and 5 of this Article and Articles 60, 61, 62, 63 and 64 of
this Law.
In case of applying the
agreed matrimonial property regime, the settlement of property upon divorce
must comply with such agreement. In case the agreement is insufficient or
unclear, the settlement must comply with corresponding provisions of Clauses 2,
3, 4 and 5 of this Article and Articles 60, 61, 62, 63 and 64 of this Law.
2. Common property shall
be divided into two, taking into account the following factors:
a/ Circumstances of the
family, husband and wife;
b/ Each spouse’s
contributions to the creation, maintenance and development of common property.
The housework done in the family by a spouse shall be regarded as
income-generating labor;
c/ Protecting the
legitimate interests of each spouse in their production, business and career
activities to create conditions for them to continue working to generate
incomes;
d/ Each spouse’s faults
in the infringement of spousal rights and obligations.
3. Common property of
husband and wife shall be divided in kind, if impossible to be divided in kind,
common property shall be divided based on its value. The partner who receives
the property in kind with a value bigger than the portion he/she is entitled to
receive shall pay the value difference to the other.
4. Separate property of a
spouse shall be under his/her ownership, except for separate property already
merged into common property in accordance with this Law.
A spouse who requests
division of separate property which has been merged into or mixed with common
property shall be paid for the value of his/her property contributed to common
property, unless otherwise agreed by husband and wife.
5. The lawful rights and
interests of the wife, minor children or adult children who have lost their
civil act capacity or have no working capacity and no property to support
themselves shall be protected.
6. The Supreme People’s
Court shall assume the prime responsibility for, and coordinate with the
Supreme People’s Procuracy and the Ministry of Justice in, guiding this
Article.
Article
60. Settlement of property rights and
obligations of husband and wife toward a third party upon divorce
1. Property rights and
obligations of husband and wife toward a third party remain effective after
divorce, unless otherwise agreed by husband and wife and that party.
2. When a dispute arises
over property rights and obligations, the settlement of such dispute must
comply with Articles 27, 37 and 45 of this Law and the Civil Code.
Article
61. Division of property for a couple
living with their family
1. When a couple living
with their family get a divorce, if their property cannot be determined
separately from the common property of the family, the husband or wife is
entitled to division of part of the family’s common property based on the
couple’s contributions to the creation, maintenance and development of the
family’s common property as well as to the common life of the family. The
couple shall reach agreement with their family on their portion divided from
the family’s common property. If they fail to reach agreement thereon, they may
request settlement by a court.
2. For a couple living
with their family whose property can be determined separately from the family’s
common property, upon divorce, such property portion of the couple shall be
deducted from the family’s common property for division under Article 59 of
this Law.
Article
62. Division of land use rights of husband
and wife upon divorce
1. Land use rights being
separate property of a spouse remain under his/her ownership upon divorce.
2. The division of land
use rights being common property of husband and wife upon divorce shall be
divided as follows:
a/ For agricultural land
under annual crops or aquaculture, if both partners have the need and
conditions to directly use the land, the land use rights shall be divided under
their agreement. If they fail to reach agreement thereon, they may request a
court to settle it according to Article 59 of this Law.
When only one partner has
the need and conditions to directly use the land, that partner may continue to
use the land but shall pay to the other the portion of the land use right value
the latter is entitled to;
b/ When husband and wife
share the right to use agricultural land under annual crops or aquaculture with
their household, upon divorce, the couple’s portion of the land use right shall
be separated and divided under Point a of this Clause;
c/ For agricultural land
under perennial trees, forestry land for forestation or residential land, the
land use rights shall be divided according to Article 59 of this Law;
d/ The division of the
rights to use land of other categories must comply with the land law.
3. For husband and wife
living with their family and sharing no land use rights with the latter, upon
divorce, the interests of the partner who has no land use rights and does not
continue to live with the family shall be settled according to Article 61 of
this Law.
Article
63. The right to stay of a spouse upon
divorce
A house which is separate
property of a spouse and has been put to common use remains under his/her
ownership upon divorce. In case the other partner has accommodation
difficulties, unless otherwise agreed by the partners, he/she has the right to
stay at the house for 6 months at most from the date of termination of the
marriage relation.
Article
64. Division of common property used for
business activities
A spouse who is carrying
out business activities related to common property has the right to receive
that property and shall pay the other the property value that the latter is
entitled to, unless otherwise prescribed by the business law.
Section
2. MARRIAGE TERMINATED AS A SPOUSE IS DEAD OR DECLARED TO BE DEAD BY COURT
Article
65. Time of termination of marriage
A marriage is terminated
from the time of death of a spouse.
In case a court declares
a spouse to be dead, the time of termination of the marriage is the date of
death stated in the court’s judgment or decision.
Article
66. Settlement of property of husband and
wife in case a spouse is dead or declared to be dead by a court
1. When a spouse is dead
or declared to be dead by a court, the other shall manage common property,
unless another person is designated to manage the estate under his/her
testament or the heirs agree to designate another person to manage the estate.
2. When there is a
request for division of the estate, unless the couple has reached agreement on
the property regime, common property of husband and wife shall be divided into
two. The property portion of the spouse who is dead or declared to be dead by a
court shall be divided in accordance with the inheritance law.
3. In case the division
of the estate would seriously affect the life of the living spouse and the
family, this spouse has the right to request a court to restrict the division
of the estate in accordance with the Civil Code.
4. Unless otherwise
prescribed by the business law, property of husband and wife used for business
activities shall be settled according to Clauses 1, 2 and 3 of this Article.
Article
67. Personal and property relations upon
return of a spouse who is declared to be dead
1. When a court issues a
decision to cancel the declaration of death of a person and that person’s
spouse has not got married to another person, their marriage relation shall be
restored from the time of their marriage. In case there is a court’s decision
permitting a divorce under Clause 2, Article 56 of this Law, this decision
remains legally valid. In case the spouse of that person has got married to
another person, the marriage relation established later is legally effective.
2. The property relation
between the person declared to be dead who returns and his spouse shall be
settled as follows:
a/ If their marriage is
restored, the property relation shall be restored on the effective date of the
court’s decision canceling the declaration of death of the person who is the
husband or wife. The property acquired by his/her spouse from the effective
date of the court’s decision declaring death of the husband or wife to the
effective date of the court’s decision canceling such declaration is separate
property of that spouse;
b / If their marriage is
not restored, property created before the effective date of the court’s
decision declaring death of the husband or wife which has not been divided
shall be settled as for property division upon divorce.
Chapter
V
RELATIONSHIP
BETWEEN PARENTS AND CHILDREN
Section
1. RIGHTS AND OBLIGATIONS BETWEEN PARENTS AND CHILDREN
Article
68. Protection of rights and obligations
of parents and children
1. The rights and
obligations of parents and children under this Law, the Civil Code and other
relevant laws shall be respected and protected.
2. Children who are born
regardless of their parents’ marital status all have the same rights and
obligations toward their parents prescribed in this Law, the Civil Code and
other relevant laws.
3. Adopted children and
adoptive parents shall have rights and obligations of parents and children
prescribed in this Law, the Adoption Law, the Civil Code and other relevant
laws.
4. All agreements between
parents and children related to personal and property relations must not harm
the lawful rights and interests of minor children, adult children who have lost
their civil act capacity or have no working capacity and no property to support
themselves and parents who have lost their civil act capacity or have no
working capacity and no property to support themselves.
Article
69. Obligations and rights of parents
1. To love, and respect
opinions of, their children; to attend to the study and education of their
children to ensure their healthy physical, intellectual and moral development in
order to become dutiful children of the family and useful citizens of the
society.
2. To look after, raise,
care for, and protect the lawful rights and interests of their minor children
and adult children who have lost their civil act capacity or have no working
capacity and no property to support themselves.
3. To act as the guardian
of or represent in accordance with the Civil Code their minor children or adult
children who have lost their civil act capacity.
4. Not to
discriminatorily treat their children due to their gender or the marital status
of the parents; not to abuse the labor of their minor children or adult
children who have lost their civil act capacity or have no working capacity;
not to incite or force their children to act against law or social ethics.
Article
70. Rights and obligations of children
1. To be loved and
respected by their parents and perform and enjoy their lawful personal and
property rights and interests in accordance with law; to study and be educated;
to be entitled to healthy physical, intellectual and moral development.
2. To love, respect, show
gratitude and dutifulness to and support their parents, to preserve the honor
and good traditions of their family.
3. For minor children or
adult children who have lost their civil act capacity or have no working
capacity and no property to support themselves, to live with their parents, to
be looked after, nursed and cared for by their parents.
For minor children, to do
housework suitable to their age and not in contravention of the law on
protection, care for and education of children.
4. For adult children, to
select at their free will professions and places of residence, to study and
raise their educational level and professional qualifications and skills; to
participate in political, economic, cultural and social activities according to
their aspirations and abilities. When living with their parents, to do
housework and participate in working, production and income-generating
activities to ensure the common life of the family; to contribute their incomes
to meeting the family’s needs suitable to their capacity.
5. To enjoy property
rights corresponding to their contributions to the family’s property.
Article
71. Obligation and right to care for and
raise
1. Father and mother have
equal obligation and right to jointly care for and raise their minor children
or adult children who have lost their civil act capacity or have-no working
capacity and no property to support themselves.
2. Children have the
obligation and right to care for and support their parents, especially when
their parents lose their civil act capacity, are sick, become old and weak or
have disabilities. For a family with several children, these children shall
together care for and support their parents.
Article 72. Obligation and
right to educate children
1. Parents have the
obligation and right to educate their children, attend to and create conditions
for their study.
Parents shall create
conditions for their children to live in a happy and harmonious family environment;
set good examples for their children in every aspect; and closely collaborate
with schools, agencies and organizations in educating their children.
2. Parents shall guide
their children in selecting professions; respect their children’s rights to select
professions and participate in political, economic, cultural and social
activities.
3. When facing
difficulties which cannot be solved by themselves, parents may request
concerned agencies and organizations to assist them in educating their
children.
Article 73. Representation
for children
1. Parents are
representatives at law of their minor children or adult children who have lost
their civil act capacity, except when the children have other persons to be
their guardians or representatives at law.
2. A parent has the right
to make transactions on his/her own to meet essential needs of their minor
children or adult children who have lost their civil act capacity or have no
working capacity and no property to support themselves.
3. Transactions related
to real estate or movable assets with registered ownership or use rights or
property used for business activities of minor children or adult children who
have lost their civil act capacity must obtain their parents’ consent.
4. Parents shall take
joint responsibility for making transactions related to their children’s
property prescribed in Clauses 2 and 3, this Article and as prescribed by the
Civil Code.
Article 74. Compensation
for damage caused by children
Parents shall pay
compensation for damage caused by their minor children or adult children who
have lost their civil act capacity in accordance with the Civil Code.
Article
75. Children’s right to have their own
property
1. Children have the
right to have their own property which includes property separately inherited
by or given to them, incomes from their work, yields and profits arising from
their own property and other lawful incomes. Property created from children’s
own property is also their own property.
2. If they have incomes,
children who are full 15 years or older and live with their parents have the
obligation to attend to the family’s common life and make contributions to
meeting the family’s essential needs.
3. Adult children have
the obligation to contribute their incomes to meeting the family’s essential
needs according to Clause 4, Article 70 of this Law.
Article
76. Management of children’s own property
1. Children aged full 15
or older may themselves manage or ask their parents to manage their own
property.
2. Property of children
who are under 15 or children who have lost their civil act capacity shall be
managed by their parents. Parents may authorize other persons to manage their
children’s own property. Unless otherwise agreed by parents and children,
children’s own property managed by their parents or other persons shall be
given to them when they are full 15 years or older or have fully restored their
civil act capacity.
3. Parents shall not
manage their children’s own property when their children are under the
guardianship of other persons as prescribed by the Civil Code; or when the
persons giving or bequeathing under testament property to their children have
designated other persons to manage such property, or in other cases as
prescribed by law.
4. In case parents are
managing property of their minor children or adult children who have lost their
civil act capacity and their children are assigned to other guardians, the
children’s property shall be delivered to the guardians for management under
the Civil Code.
Article
77. Disposition of property of minor
children or adult children who have lost their civil act capacity
1. Parents or guardians
who manage under-15 children’s own property have the right to dispose of such
property in the interests of the children and shall take into account the
children’s desire if they are full 9 years or older.
2. Children aged between
full 15 and under 18 have the right to dispose of their own property other than
real estate, movable assets with registered ownership and use rights or
property used for business activities the disposal of which is subject to
written consent of their parents or guardians.
3. Guardians of adult
children who have lost their civil act capacity may dispose of the latter’s own
property.
Article
78. Rights and obligations of adoptive
parents and adopted children
1. An adoptive parent and
his/her adopted child have the rights and obligations of parents and children
prescribed in this Law from the time the adoption relationship is established
under the Adoption Law.
In case of termination of
an adoption under a court’s decision, the rights and obligations of an adoptive
parent toward his/her adopted child shall terminate from the legally effective
date of the court’s decision.
2. The rights and
obligations of natural parents and their children who have been adopted by
other persons must comply with the Adoption Law.
3. The rights and
obligations of natural parents and their children shall be restored from the time
the adoption relationship terminates. When they no longer have natural parents
or their natural parents cannot afford to raise minor children or adult
children who have lost their civil act capacity or have no working capacity and
no property to support themselves, a court shall settle the adoption
termination and designate guardians for the children in accordance with the
Civil Code.
Article
79. Obligations and rights of stepparents
and stepchildren
1. A step parent has the
rights and obligations to look after, raise, care for and educate stepchildren
who live with him or her according to Articles 69, 71 and 72 of this Law.
2. A stepchild has the
rights and obligations to care for and support his/her step parent who lives
with him or her according to Articles 70 and 71 of this Law.
Article
80. Rights and obligations of
daughters-in-law, sons-in-law and parents-in-law
In case a daughter- or
son-in-law lives with her/his parents-in-law, all parties have the rights and
obligations to respect, attend to, care for, and assist one another according
to Articles 69, 70, 71 and 72 of this Law.
Article
81. Looking after, care for, raising and
education of children after divorce
1. After a divorce, parents
still have rights and obligations to look after, care for, raise and educate
minor children or adult children who have lost their civil act capacity or have
no working capacity and no property to support themselves in accordance with
this Law, the Civil Code and other relevant laws.
2. Husband and wife shall
reach agreement on the person who directly raises their children and on his and
her obligations and rights toward their children after divorce. If they fail to
reach agreement, the court shall appoint either of them to directly raise the
children, taking into account the children’s benefits in all aspects. If a
child is full 7 years or older, his/ her desire shall be considered.
3. A child under 36
months of age shall be directly raised by the mother, unless the mother cannot
afford to directly look after, care for, raise and educate the child or
otherwise agreed by the parents in the interests of the child.
Article
82. Obligations and rights of the parent
who does not directly raise children after divorce
1. The parent who does
not directly raise a child shall respect the child’s right to live with the
person who directly raises him/her.
2. The parent who does
not directly raise a child shall support this child.
3. After divorce, the
person who does not directly raise a child has the right and obligation to
visit and care for this child without being obstructed by any person.
The parent who directly
raises a child has the right to request a court to restrict the right of the
other parent who does not directly raise this child if the latter takes
advantage of his/her visit to and care for the child to obstruct or adversely
affect the looking after, care for, raising and education of this child.
Article
83. Obligations and rights of the parent
directly raising children toward the person not directly raise children after
divorce
1. The parent directly
raising a child has the right to request the person not directly raising this
child to fulfill the obligations prescribed in Article 82 of this Law and request
this person and family members to respect his/her right to raise the child.
2. The parent directly
raising a child and family members may not obstruct the person not directly
raising the child from visiting, caring for, raising and educating this child.
Article
84. Change of the person directly raising
children after divorce
1. At the request of a
parent or a person or an organization prescribed in Clause 5 of this Article, a
court may decide to change the person directly raising a child.
2. Change of the person
directly raising a child shall be settled when there is one of the following
grounds:
a/ The parents agrees on
change of the person directly raising a child in the interests of this child;
b/ The person directly
raising the child no longer has sufficient conditions to directly look after,
care for, raise and educate the child.
3. Upon change of the
person directly raising a child aged full 7 or older, this child’s desire shall
be taken into account.
4. When seeing that both
parents fail to have sufficient conditions to directly raise a child, a court
shall decide to assign this child to a guardian in accordance with the Civil
Code.
5. When there is the
ground prescribed at Point b, Clause 2 of this Article, in the interests of a
child, the following persons, agencies or organizations have the right to
request change of the person directly raising this child:
a/ Next of kin;
b/ The state management
agency in charge of families;
c/ The state management
agency in charge of children;
Article 85. Restrictions
on parents’ rights toward their minor children
1. A parent shall have
his/her rights toward a minor child restricted when:
a/ He/she is convicted of
one of the crimes of intentionally infringing upon the life, health, dignity or
honor of this child or commits acts of seriously breaching the obligations to
look after, care for, raise and educate children;
b/ He/she disperses
property of the child;
c/ He/she leads a
depraved life;
d/ He/she incites or
forces the child to act against law or social ethics.
2. On ạ case-by-case
basis, a court shall itself, or at the request of the persons, agencies or
organizations prescribed in Article 86 of this Law, issue a decision disallowing
a parent to look after, care for and educate a child or manage the child’s own
property or act as the child’s representative at law for between 1 and 5 years.
The court may consider shortening this period of time.
Article
86. Persons entitled to request a court to
restrict a parent’s rights toward a minor child
1. A parent or guardian
of a minor child has, as prescribed by the civil procedure law, the right to
request a court to restrict a parent’s rights toward this child.
2. The following persons,
agencies and organizations have, as prescribed by the civil procedure law, the
right to request a court to restrict a parent’s rights toward a minor child:
c/ The state management agency
in charge of children;
3. When detecting a
parent committing violations of Clause 1, Article 85 of this Law, other
persons, agencies and organizations have the right to request the agencies and organizations
prescribed at Points b, c and d, Clause 2 of this Article to propose a court to
restrict this parent’s rights toward the minor child.
Article
87. Legal consequences of restriction on
parents’ rights toward their minor children
1. When a parent has
his/her rights toward a minor child restricted by a court, the other parent
shall exercise the rights to look after, raise, care for and educate this
child, manage the child’s own property and acts as the child’s representative
at law.
2. A guardian shall be
assigned to look after, care for and educate a minor child and manage the
child’s own property in accordance with the Civil Code and this Law in the
following cases:
a/ Both parents have
their rights toward the minor child restricted by a court;
b/ The parent who does
not have his/her rights toward the minor child restricted does not have
sufficient conditions to perform the rights and obligations toward the child;
c/ A parent has the
rights toward the minor child restricted and the other parent of the child has
not been identified yet.
3. A parent who has the
rights toward a minor child restricted by a court shall still perform the
obligation to support this child.
Section 2. IDENTIFICATION OF
PARENTS AND CHILDREN
Article
88. Identification of parents
1. A child who is born or
conceived by the wife during the marriage period is the common child of the
husband and wife.
A child who is born
within 300 days from the time of termination of a marriage shall be regarded as
a child conceived by the wife during the marriage period.
A child who is born
before the date of marriage registration and recognized by his/her parents is
the common child of the husband and wife.
2. When a parent does not recognize a child, he/she
must have evidence and such non- recognition shall be determined by a court.
Article 89. Identification
of children
1. A person who is not recognized as the parent of
a person may request a court to identify that the latter is his/her child.
2. A person who is recognized as the parent of a
person may request a court to identify that the latter is not his/her child.
Article
90. Right to recognize parents
1. A person has the right
to recognize his/her parent even in case the parent has died.
2. An adult may recognize
his/her parent without consent of the other parent.
Article 91. Right to
recognize children
1. A parent has the right
to recognize his/her child even in case this child has died.
2. A married person may
recognize his/her child without consent of his/her spouse.
Article
92. Identification of parents and children
in case requesting persons have died
When a person who
requests identification of his/her parent or child dies, his/her next of kin
has the right to request a court to identify the parent or child for him/her.
Article
93. Identification of parents in case of
giving birth with assisted reproductive technology
1. When a wife gives
birth to a child with assisted reproductive technology, the identification of
parents must comply with Article 88 of this Law.
2. A single woman who
gives birth to a child with assisted reproductive technology is the mother of
that child.
3. No parent-child
relationship shall arise between a person who donates sperm, egg or embryo and
the child born with assisted reproductive technology.
4. The identification of
parents in case of altruistic gestational surrogacy must comply with Article 94
of this Law.
Article
94. Identification of parents in case of
altruistic gestational surrogacy
A child born in case of altruistic gestational
surrogacy is the common child of the husband and wife who ask for such
gestational surrogacy from the time this child is born.
Article 95. Conditions for
altruistic gestational surrogacy
1. Altruistic gestational surrogacy shall be based
on the voluntariness of involved parties and established in writing.
2. Husband and wife have the right to ask for a
person’s gestational surrogacy when they fully meet the following conditions:
a/ The wife is certified by a competent health
organization as unable to carry a pregnancy and give birth even with assisted
reproductive technology;
b/ The couple has no common child;
c/ The couple has received health, legal and
psychological counseling.
3. A gestational carrier must fully satisfy the
following conditions:
a/ She is a next of kin of the same line of the
wife or husband who asks for gestational surrogacy;
b/ She has given birth and is permitted for
gestational surrogacy only once;
c/ She is at a suitable age and is certified by a
competent health organization as eligible for gestational surrogacy;
d/ In case she is married, she obtains her
husband’s written consent;
dd/ She has received health, legal and
psychological counseling.
4. Altruistic gestational surrogacy must not
contravene the law on giving birth with assisted reproductive technology.
5. The Government shall detail this Article.
Article 96. Agreement on
altruistic gestational surrogacy
1. An agreement on
altruistic gestational surrogacy between husband and wife who ask for
gestational surrogacy (below referred to as gestational surrogacy requesting
party) and husband and wife who give gestational surrogacy (below referred to
as gestational carrier party) must contain the following basic contents:
a/ Full information on
the gestational surrogacy requesting party and the gestational carrier party
according to the related conditions prescribed in Article 95 of this Law;
b/ Commitment to fulfill
the rights and obligations prescribed in Articles 97 and 98 of this Law;
c/ Settlement of consequences
in case of occurrence of obstetrical incidents; support for ensuring
reproductive health for the gestational carrier during the period of pregnancy
and delivery, child recognition by the gestational surrogacy requesting party,
rights and obligations of both parties in case the child has not been delivered
to the gestational surrogacy requesting party and other related rights and
obligations;
d/ Civil liabilities in
case one or both parties breach commitments under the agreement.
2. An agreement on
gestational surrogacy shall be made in writing and notarized. In case the
couple requesting gestational surrogacy or the couple giving gestational
surrogacy authorizes the other to make the agreement, such authorization shall
be made in writing and notarized. Authorization to a third party is legally
invalid.
In case an agreement on
gestational surrogacy between the gestational carrier party and the gestational
surrogacy requesting party is made concurrently with the agreement between them
and the health establishment conducting the birth giving with assisted
reproductive technology, this agreement must be certified by a competent person
of this health establishment.
Article
97. Rights and obligations of the
altruistic gestational carrier party
1. A gestational carrier
and her husband have the rights and obligations as parents in reproductive
health care and care for and nursing of the child until this child is delivered
to the gestational surrogacy requesting party; and shall deliver the child to
the gestational surrogacy requesting party.
2. A gestational carrier
shall comply with the Ministry of Health’s regulations on examination and
screening for detecting and treating fetal abnormalities and defects.
3. A gestational carrier
is entitled to the maternity regime as prescribed by the labor and social
insurance laws until the child is delivered to the gestational surrogacy
requesting party.
When the duration from
the date of giving birth to a child to the date of delivering that child is
less than 60 days, a gestational carrier is still entitled to the maternity
regime for full 60 days. The child born from gestational surrogacy shall not be
counted into the number of children under the policy on population and family
planning.
4. The gestational
carrier party has the right to request the gestational surrogacy requesting
party’s support and care for reproductive health.
In the interest of her
life or health or for fetal development, a gestational carrier has the right to
on the number of embryos and continuation or discontinuation of the pregnancy
in accordance with the laws on reproductive health care and giving birth with
assisted reproductive technology.
5. When the gestational
surrogacy requesting party refuses to receive the child, the gestational
carrier party has the right to request a court to oblige the former to receive
that child.
Article
98. Rights and obligations of altruistic
gestational surrogacy requesting party
1. The gestational
surrogacy requesting party shall pay actual expenses for ensuring reproductive
health according to the Ministry of Health’s regulations.
2. Rights and obligations
of the altruistic gestational surrogacy requesting party toward their child
shall arise from the time the child is born. The mother requesting gestational
surrogacy is entitled to the maternity regime in accordance with the labor and
social insurance laws from the time of receiving her child to the time the
child is full 6 months.
3. The gestational
surrogacy requesting party may not refuse to receive their child. A gestational
surrogacy requesting party that delays receipt of his/her child or breaches the
child nursing and caring obligations shall support this child in accordance
with this Law and be handled in accordance with relevant laws. If causing
damage to the gestational carrier party, he/she shall pay damages. In case the
gestational surrogacy requesting party dies, the child is entitled to
inheritance of the former’s estate in accordance with law.
4. A child born from
gestational surrogacy and other members of the family of the gestational
surrogacy requesting party have the rights and obligations prescribed in this
Law, the Civil Code and other relevant laws.
5. When the gestational
carrier party refuses to deliver the child, the gestational surrogacy
requesting party has the right to request a court to oblige the former to
deliver the child.
Article
99. Settlement of disputes related to
giving birth with assisted reproductive technology and altruistic gestational
surrogacy
1. The court is competent
to settle disputes over giving birth with assisted reproductive technology and
gestational surrogacy.
2. When both husband and
wife being the gestational surrogacy requesting party die or lose their civil
act capacity before the child is delivered to them, the gestational carrier
party has the right to raise this child. If the gestational carrier party
refuses to raise the child, the guardianship and support for the child must
comply with this Law and the Civil Code.
Article
100. Handling of violations related to
giving birth with assisted reproductive technology and gestational surrogacy
Parties involving in
giving birth with assisted reproductive technology and gestational surrogacy
that violate conditions, rights and obligations prescribed in this Law shall be
handled for civil, administrative or penal liabilities depending on the nature
and severity of their violations.
Article
101. Competence to settle identification
of parents and children
1. The civil status
registry is competent to identify parents and children in accordance with the
civil status law in case there is no dispute.
2. The court is competent
to identify parents and children in case there is a dispute or the person
requested for being identified as parent or child has died and in the case
prescribed in Article 92 of this Law.
A court’s decision
identifying a parent or child shall be sent to the civil status registry for
recording in accordance with the civil status law; to parties involved in the
parent and child identification; and to related persons, agencies and
organizations as prescribed by the civil procedure law.
Article
102. Persons having the right to request
identification of parents and children
1. An adult parent or
child with civil act capacity has the right to request the civil status
registry to identify his/her child or parent in the case prescribed in Clause
1, Article 101 of this Law.
2. A parent or child, as
prescribed by the civil procedure law, has the right to request a court to identify
his/her child or parent in the case prescribed in Clause 2, Article 101 of this
Law.
3. The following persons,
agencies and organizations, as prescribed by the civil procedure law, have the
right to request a court to identify the parent(s) of a minor child or an adult
child who has lost his/her civil act capacity; or identify the child for a
minor parent or a parent who has lost his/her civil act capacity in the case
prescribed in Clause 2, Article 101 of this Law:
a/ Parent, child,
guardian;
Chapter
VI
RELATIONS
AMONG OTHER FAMILY MEMBERS
Article
103. Rights and obligations among other
family members
1. Family members have
the right and obligation to care for, look after, assist and respect one
another. Lawful personal and property rights and interests of family members
prescribed in this Law, the Civil Code and other relevant laws shall be
protected by law.
2. Family members that
live together have the obligations to participate in housework and
income-generating activities; contribute their efforts, money or other
properties to maintaining family life suitable to their actual capabilities.
3. The State shall adopt
policies to create conditions for familial generations to, care for look after,
and assist one another for the purpose of preserving and upholding the fine
traditions of Vietnamese families; shall encourage individuals and
organizations in the society to jointly participate in preserving and upholding
the fine traditions of Vietnamese families.
Article
104. Rights and obligations of paternal
grandparents, maternal grandparents and grandchildren
1. Paternal grandparents
and maternal grandparents have the right and obligation to look after, care for
and educate their grandchildren, lead exemplary lives and set good examples for
their children and grandchildren; for minor grandchildren, adult grandchildren
who have lost their civil act capacity or have no working capacity and no
property to support themselves and no raising people as prescribed in Article
105 of this Law, paternal grandparents and maternal grandparents have the
obligation to raise these grandchildren.
2. Grandchildren have the
obligation to respect, care for and support their paternal grandparents and
maternal grandparents; for paternal grandparents or maternal grandparents who
have no children to raise them, their adult grandchildren have the obligation
to raise them.
Article
105. Rights and obligations of siblings
Siblings have the right
and obligation to love, care for and assist one another; in case they no longer
have parents or their parents have no conditions to look after, raise, care for
and educate their children, they have the right and obligation to raise one
another.
Article
106. Rights and obligations of aunts,
uncles, nieces and nephews
Aunts, uncles, nieces and
nephews have the right and obligation to love, care for and assist one another;
have the right and obligation to raise one another in case those who need to be
raised no longer have parents, children and people prescribed in Articles 104
and 105 of this Law or still have these people but these people have no
conditions to perform their raising obligation.
Chapter VII
SUPPORT
Article 107. Support
obligation
1. The support obligation
shall be performed between parents and children; among siblings; between
paternal grandparents, maternal grandparents and grandchildren; between aunts,
uncles and nieces, nephews; and between husband and wife in accordance with
this Law.
The support obligation
can be neither replaced by another obligation nor transferred to other people.
2. In case persons having
the support obligation shirk this obligation, at the request of the persons,
agencies or organizations prescribed in Article 119 of this Law, courts shall
compel these persons to perform the support obligation in accordance with this
Law.
Article
108. One person supporting many persons
In case a person has the
obligation to support many persons, the supporting person and supported
.persons shall reach agreement on methods and levels of support suitable to the
actual income and ability of the supporting person and essential needs of
supported persons; if failing to reach agreement, they may request a court to
settle it.
Article
109. Many persons jointly supporting one
person or many persons
In case many persons have
the obligation to support one person or many persons, they shall agree mutually
upon methods and levels of contribution suitable to the actual income and
ability of each supporting person and the essential needs of the supported
person(s); if they fail to reach agreement, they may request a court to settle
it.
Article
110. Support obligation of parents toward
children
Parents who do not live
with their children or live with their children but violate the support
obligation have the obligation to support minor children and adult children who
have no working capacity and no property to support themselves.
Article 111. Support
obligation of children toward parents
Adult children who do not
live with their parents have the obligation to support their parents who have
no working capacity and no property to support themselves.
Article 112. The support
obligation among siblings
In case they no longer
have parents or their parents have no working capacity and no property to
support their children, adult elder siblings who do not live together with
their younger siblings have the obligation to support their minor siblings who
have no property to support themselves or adult younger siblings who have no
working capacity and no property to support themselves; adult younger siblings
who do not live together with their elder siblings have the obligation to
support their elder siblings who have no working capacity and no property to
support themselves.
Article 113. Support
obligation between paternal grandparents, maternal grandparents and
grandchildren
1. Paternal grandparents and maternal grandparents who
do not live with their grandchildren have the obligation to support their minor
grandchildren or their adult grandchildren who have no working capacity, no
property to support themselves and have no one to support them as prescribed in
Article 112 of this Law.
2. Adult grandchildren who do not live together
with their paternal grandparents and maternal grandparents have the obligation
to support their paternal grandparents and maternal grandparents who have no
working capacity, no property to support themselves and have no one else to
support them as prescribed by this Law.
Article 114. Support
obligation among aunts, uncles and nieces, nephews
1. Aunts, uncles who do not live with their nieces,
nephews have the obligation to support their minor nieces, nephews or their
adult nieces, nephews who have no working capacity, no property to support
themselves and have no one else to support them as prescribed by this Law.
2. Adult nieces, nephews who do not live with their
aunts, uncles have the obligation to support their aunts, uncles who have no
working capacity, no property to support themselves and have no one else to
support them as prescribed by this Law.
Article
115. Maintenance obligation between
husband and wife after divorce
When divorced, if the party
facing financial difficulties requests maintenance for plausible reasons, the
other party has the obligation to provide maintenance according to his/her
ability.
Article
116. Support level
1. The support level shall be agreed upon by the
person with the support obligation and the supported person or the latter’s
guardian on the basis of the actual income and ability of the person with the
support obligation and the essential needs of the supported person; if they
fail to reach agreement, they may request a court to settle it.
2. When there is a plausible reason, the support
level may change. The change of the support level shall be agreed upon by the
parties; if they fail to reach agreement, they may request a court to settle
it.
Article 117. Support method
Support may be provided
on a monthly, quarterly, biannual, annual or one-off basis.
In case the person with
the support obligation falls into a difficult financial circumstance, thus
being unable to perform his/her support obligation, the parties may reach
agreement to change the method of support or temporarily cease the support; if
they fail to reach agreement, they may request a court to settle it.
Article
118. Termination of support obligation
The support obligation shall terminate in the
following cases:
1. The supported person has become adult and has
working capacity or property to raise himself or herself;
2. The supported person is adopted;
3. The supporting person directly raises the
supported person;
4. The supporting or supported person dies;
5. The supported person re-marries after divorce;
6. Other cases prescribed by law.
Article 119. Persons
having the right to request performance of the support obligation
1. The supported person, his/her parent or guardian
has the right in accordance with the civil procedure law to request a court to
force the person who fails to voluntarily perform the support obligation to
perform such obligation.
2. The following individuals, agencies or
organizations have the right in accordance with the civil procedure law to
request a court to force the person who fails to voluntarily perform the
support obligation to perform such obligation:
b/ State management agencies in charge of families;
c/ State management agencies in charge of children;
d/ Women’s unions.
3. Other individuals, agencies and organizations
have the right, when detecting acts of shirking the performance of the support
obligation, to request the agencies or organizations prescribed at Points b, c
and d, Clause 2 of this Article to request a court to force the people who fail
to voluntarily perform the support obligation to perform such obligation.
Article 120.
Encouragement of assistance from organizations and individuals
The State and society shall encourage organizations
and individuals to provide assistance in cash or kind to families and
individuals in extremely difficult and needy circumstances.
Chapter VIII
MARRIAGE AND FAMILY
RELATIONS INVOLVING FOREIGN ELEMENTS
Article
121. Protection of lawful rights and
interests of parties to marriage and family relations involving foreign
elements
1. In the Socialist Republic of Vietnam, marriage
and family relations involving foreign elements shall be respected and
protected in accordance with Vietnamese law and treaties to which the Socialist
Republic of Vietnam is a contracting party.
2. In their marriage and family relations with
Vietnamese citizens, unless otherwise provided by Vietnamese law, foreigners in
Vietnam have the same rights and obligations like Vietnamese citizens.
3. The Socialist Republic of Vietnam State shall
protect lawful rights and interests of Vietnamese citizens abroad in their
marriage and family relations in accordance with Vietnamese law, the host
country’s law and international laws and practices.
4. The Government shall detail the settlement of
marriage and family relations involving foreign elements in order to protect
lawful rights and interests of the parties and guarantee the implementation of
Clause 2, Article 5 of this Law.
Article 122. Application
of laws to marriage and family relations involving foreign elements
1. Unless otherwise provided by this Law, the legal
provisions of the Socialist Republic of Vietnam concerning marriage and family
are applicable to marriage and family relations involving foreign elements.
In case a treaty to which the Socialist Republic of
Vietnam is a contracting party contains provisions different from those of this
Law, the provisions of such treaty prevail.
2. In case this Law and other legal documents of
Vietnam refer to the application of a foreign law, such foreign law shall
apply, provided such application does not contravene the fundamental principles
laid down in Article 2 of this Law.
In case a foreign law refers back to the Vietnamese
law, Vietnam’s marriage and family law shall apply.
3. In case a treaty to which the Socialist Republic
of Vietnam is a contracting party refers to the application of a foreign law,
such foreign law shall apply.
Article 123. Competence
to settle cases and matters of marriage and family involving foreign elements
1. The competence to register civil status related
to marriage and family relations involving foreign elements must comply with
the law on civil status.
2. The competence to settle cases and matters of
marriage and family involving foreign elements at court must comply with the
Civil Procedure Code.
3. District-level People’s Courts of localities
where Vietnamese citizens reside are competent to cancel illegal marriages,
settle divorce cases, disputes over the rights and obligations of husband and
wife, parents and children, recognition of parents, children, child adoption
and guardianship between Vietnamese citizens residing in border areas and
citizens of neighboring countries living in areas bordering on Vietnam in
accordance with this Law and other Vietnamese laws.
Article 124. Consular
legalization of papers and documents on marriage and family
Papers established, granted or certified by competent
foreign agencies for use in the settlement of cases and matters of marriage and
family shall be consularly legalized, except cases eligible for exemption from
consular legalization under treaties to which the Socialist Republic of Vietnam
is a contracting party or on the principle of reciprocity.
Article 125. Recognition
and writing of judgments and decisions of foreign courts and competent foreign
agencies on marriage and family
1. The recognition of judgments and decisions on
marriage and family of foreign courts with request for enforcement in Vietnam
must comply with the Civil Procedure Code.
2. The Government shall prescribe the writing in
civil status registers of matters of marriage and family according to judgments
and decisions of foreign courts without request for enforcement in Vietnam or
without request for non-recognition in Vietnam; and decisions on marriage and
family of other competent foreign agencies.
Article 126. Marriage
involving foreign elements
1. For marriages between Vietnamese citizens and
foreigners, each party shall comply with his/her country’s law on marriage
conditions; if their marriage is conducted at a competent Vietnamese state
agency, the foreigner shall also comply with this Law’s provisions on marriage
conditions.
2. Marriages between foreigners permanently
residing in Vietnam at competent Vietnamese agencies must comply with this
Law’s provisions on marriage conditions.
Article 127. Divorce
involving foreign elements
1. Divorce between a Vietnamese citizen and a
foreigner or between two foreigners permanently residing in Vietnam shall be
settled at a competent Vietnamese agency in accordance with this Law.
2. In case a partner being a Vietnamese citizen
does not permanently reside in Vietnam at the time of request for divorce, the
divorce shall be settled in accordance with the law of the country where the
husband and wife permanently co-reside; if they do not have a place of
permanent co-residence, the Vietnamese law shall apply.
3. The settlement of a divorced couple’s immovables
in a foreign country must comply with the law of the country where such
immovables are located.
Article 128.
Identification of parents and children involving foreign elements
1. Vietnamese civil status registration agencies
are competent to settle the identification of parents and children without any
disputes between Vietnamese citizens and foreigners or between Vietnamese
citizens at least one of whom settles abroad, or between foreigners at least of
one of whom permanently resides in Vietnam in accordance with the law on civil
status.
2. Competent Vietnamese courts shall settle the
identification of parents and children involving foreign elements in the cases
prescribed in Clause 2 of Article 88, Articles 89, Article 90, Clauses 1 and 5
of Article 97, Clauses 3 and 5 of Article 98, and Article 99 of this Law; and
other cases involving disputes.
Article 129. Support
obligation involving foreign elements
1. The support obligation must comply with the law
of the country where the requester for support resides. In case the requester
for support has no place of residence in Vietnam, the law of the country of
his/her citizenship shall apply.
2. Agencies competent to settle written requests
for support of the persons prescribed in Clause 1 of this Article are agencies
of the country of residence of the requester. '
Article 130. Application
of the agreed matrimonial property regime; settlement of consequences of the
co-living of men and women as husband and wife without marriage registration
involving foreign elements
In case of receiving requests for settlement of the
application of the agreed matrimonial property regime; or relations of men and
women co-living as husband and wife without marriage registration involving
foreign elements, competent Vietnamese agencies shall apply the provisions of
this Law and other relevant Vietnamese laws to settle these requests.
Chapter IX
IMPLEMENTATION
PROVISIONS
Article 131. Transitional
provisions
1. Marriage and family relations established before
this Law takes effect shall be settled in accordance with the law on marriage
and family applicable at the time of establishment.
2. For cases and matters of marriage and family
received by courts before this Law takes effect but not yet settled by the
courts, the procedures prescribed in this Law shall apply.
3. This Law shall not be applied to lodging
protests according to cassation or review trial procedures with regard to cases
and matters which courts have settled in accordance with the law on marriage
and family effective before the effective date of this Law.
Article 132. Effect
This Law takes effect on January 1, 2015.
Marriage and Family Law No. 22/2000/QH10 ceases to
be effective on the date this Law takes effect.
Article 133. Detailing
and implementation guidance
The Government shall detail articles and clauses as
assigned in this Law.
The Supreme People’s Court shall assume the prime
responsibility for, and coordinate with the Supreme People’s Procuracy and the
Ministry of Justice in, guiding articles and clauses as assigned in this Law.
This Law was passed on June 19, 2014, by the
VIIIth National Assembly of the Socialist Republic of Vietnam at
it's 7th session.-
CHAIRMAN OF THE
NATIONAL ASSEMBLY
Nguyen Sinh Hung
Tải bản PDF
Tải Văn bản tiếng Việt
Tải Văn bản tiếng Anh
Tải Văn bản gốc
Bạn Chưa Đăng Nhập Thành Viên!
Vì chưa Đăng Nhập nên Bạn chỉ xem được Thuộc tính của văn bản.
Bạn chưa xem được Hiệu lực của Văn bản,
Văn bản liên quan, Văn bản thay thế, Văn bản gốc, Văn
bản tiếng Anh,...
Nếu chưa là Thành Viên, mời Bạn Đăng ký Thành viên
tại đây
Bạn Đang Đăng Nhập Thành Viên Free!
Vì Đăng Nhập Thành Viên Free nên Bạn chỉ xem được
Thuộc tính và Nội dung của văn bản.
Bạn chưa xem được Nội dung toàn văn, Hiệu lực của Văn bản, Văn bản liên quan, Văn bản thay thế,
Văn bản gốc, Văn bản tiếng Anh,...
Nếu muốn làm Thành Viên Basic / Pro, mời Bạn Chuyển
Đổi loại Thành Viên
tại đây.
Bạn Đang Đăng Nhập Thành Viên Basic!
Vì Đăng Nhập Thành Viên Basic nên Bạn chỉ xem
được Thuộc tính, Nội dung của văn bản, Nội dung toàn
văn, Hiệu lực của Văn bản, Văn bản
liên quan, Văn bản thay thế,
Văn bản gốc.
Bạn chưa xem được Văn bản tiếng Anh, ...
Nếu muốn làm Thành Viên Pro, mời Bạn Chuyển Đổi
loại Thành Viên
tại đây.
Chú thích:
Rà chuột vào nội dụng văn bản để sử dụng.
<Nội dung> = Nội dung thay
thế tương ứng;
<Nội dung> =
Không có nội dung thay thế tương ứng;
<Nội dung> = Không có
nội dung bị thay thế tương ứng;
<Nội dung> = Nội dung được sửa đổi, bổ
sung.
Click trái để xem cụ thể từng nội dung cần so sánh
và cố định bảng so sánh.
Click phải để xem những nội dung sửa đổi, bổ sung.
Double click để xem tất cả nội dung không có thay
thế tương ứng.
Tắt so sánh [X] để
trở về trạng thái rà chuột ban đầu.
Họ & Tên:
Email:
Điện thoại:
Nội dung:
Tên truy cập hoặc Email:
Mật khẩu cũ:
Mật khẩu mới:
E-mail:
Email người nhận:
Tiêu đề Email:
Nội dung:
Email nhận thông báo:

Set-Cookie: Culture=vi; domain=thuvienphapluat.vn; expires=Wed, 18-Sep-2019 23:39:52 GMT; path=/