text:
Đắk Lắk
Đắk Lắk, Darlac, Đăk Lăk hay Đắc Lắc (theo tiếng M'Nông dak Lak [daːk laːk] (phát âm gần giống như "đác lác") nghĩa là "hồ Lắk", với dak nghĩa là "nước" hay "hồ",[4] đồng căn với Việt nước/nác, Khmer ទឹក tɨk) là tỉnh có diện tích lớn thứ 4 nằm ở trung tâm Tây Nguyên, Việt Nam. Tỉnh lỵ của Đắk Lắk là thành phố Buôn Ma Thuột, nằm cách Hà Nội 1.410 km và cách Thành phố Hồ Chí Minh 350 km. Ngày 26 tháng 11 năm 2003, tách tỉnh Đăk Lăk thành hai tỉnh là Đăk Lăk và Đăk Nông[5]. Đắk Lắk được xem là một trong những cái nôi nuôi dưỡng Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại được thế giới công nhận
Mục lục
Vị trí địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Tỉnh Đắk Lắk nằm ở trung tâm vùng Tây Nguyên, đầu nguồn của hệ thống sông Sêrêpôk và một phần của sông Ba, nằm trong khoảng tọa độ địa lý từ 107o28'57"- 108o59'37" độ kinh Đông và từ 12o9'45" - 13o25'06" độ vĩ Bắc[6]. Độ cao trung bình 400 – 800 mét so với mặt nước biển, cao nhất là đỉnh núi Chư Yang Sin có độ cao 2442 m so với mực nước biển, đây cũng chính là đỉnh núi cao nhất ở Đắk lắk.
Phía Đông của Đắk Lắk giáp Phú Yên và Khánh Hoà
phía Nam giáp Lâm Đồng và Đắk Nông
phía Tây giáp Campuchia với đường biên giới dài 193 km[7], tỉnh Gia Lai nằm ở phía Bắc.
Tuy nhiên, do điều kiện lịch sử chia cắt và sáp nhập nên 9.300 ha nằm giữa xã Ea Trang (huyện M’Đrắk, tỉnh Đắk Lắk) và xã Ninh Tây (thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa) nên cả hai tỉnh Đắk Lắk và Khánh Hòa đều tranh chấp để phân định địa giới hành chính.[8]
Điều kiện tự nhiên[sửa | sửa mã nguồn]
Đắk Lắk có địa hình có hướng thấp dần từ đông nam sang tây bắc: nằm ở phía Tay và cuối dãy Trương Sơn, là một cao nguyên rộng lớn, địa hình dốc thoải, khá bằng phẳng xen kẽ với các đồng bằng thấp ven các dòng sông chính. Khí hậu toàn tỉnh được chia thành hai tiểu vùng. Vùng phía tây bắc có khí hậu nắng nóng, khô hanh về mùa khô, vùng phía đông và phía nam có khí hậu mát mẻ, ôn hoà. thời tiết chia làm 2 mùa khá rõ rệt là mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa thường bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 10 kèm theo gió tây nam thịnh hành, các tháng có lượng mưa lớn nhất là tháng 7,8,9, lượng mưa chiếm 80-90% lượng mưa năm. Riêng vùng phía đông do chịu ảnh hưởng của đông Trường Sơn nên mùa mưa kéo dài hơn tới tháng 11. Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, trong mùa này độ ẩm giảm, gió đông bắc thổi mạnh, bốc hơi lớn, gây khô hạn nghiêm trọng[9]. Lượng mưa trung bình nhiều năm toàn tỉnh đạt từ 1600–1800 mm.
Rừng Đắk Lắk có diện tích và trữ lượng lớn nhất nước[7] với nhiều chủng loại gỗ quý hiếm, nhiều loại cây đặc sản vừa có giá trị kinh tế vừa có giá trị khoa học, phân bố trong điều kiện thuận lợi nên tái sinh rừng có mật độ khá lớn. Khoáng sản với trữ lượng khác nhau, trong đó một số loại khoáng sản đã được xác định là sét cao lanh, sét gạch ngói, ngoài ra, trên địa bàn tỉnh còn có nhiều loại khoáng sản khác như vàng, phốt pho, than bùn, đá quý… có trữ lượng không lớn phân bố ở nhiều nơi trong tỉnh [10].
Hệ thống sông suối trên địa bàn tỉnh khá phong phú, phân bố tương đối đồng đều, tuy nhiên do địa hình dốc nên khả năng trữ nước kém, những khe suối nhỏ hầu như không có nước trong mùa khô. Bên cạnh hệ thống sông suối khá phong phú, trên địa bàn tỉnh hiện nay còn có rất nhiều hồ tự nhiên và hồ nhân tạo như hồ Lắk, Ea Kao, Buôn Triết, Ea sô[10]…
Nạn phá rừng[sửa | sửa mã nguồn]
Nạn phá rừng tại tỉnh Ðắk Lắk rất là nghiêm trọng. Chỉ trong 5 năm (từ 2009 đến 2014), các cơ quan chức năng của địa phương này đã phát hiện và xử lý hơn 10.000 vụ vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng, bình quân có năm vụ vi phạm/ngày, tịch thu hơn 19.000 m3 gỗ. Tổng diện tích rừng bị phá, lấn chiếm trái phép trên địa bàn từ năm 2009 đến nay là hơn 26.500 ha, trong khi đó các ngành chức năng của Ðắk Lắk mới chỉ thu hồi được gần 2.000 ha để trồng lại rừng... Một trong những nguyên nhân dẫn đến nạn phá rừng là do chính quyền địa phương có rừng chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm được giao trong quản lý bảo vệ rừng. Một số cán bộ, công chức trong lực lượng bảo vệ rừng còn thiếu trách nhiệm, thậm chí bao che, tiếp tay cho lâm tặc nên còn sơ hở để các đối tượng làm ăn phi pháp lợi dụng thực hiện hành vi vi phạm.[11]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Đắk Lắk (còn ghi theo tiếng Pháp là Darlac) được thành lập theo nghị định ngày 22 tháng 11 năm 1904 của Toàn quyền Đông Dương và tách khỏi Lào, đặt dưới quyền cai trị của Khâm sứ Trung Kỳ. Trước đó, vào cuối thế kỷ 19, Darlac thuộc địa phận đại lý hành chính Kontum và bị Pháp nhập vào Lào.
Các công sứ Pháp từ 1900 - 1930 là:
- Leon Bourgeois (1899 - 1904)[13]
- Charles J. Bardin (1904 - 1905)
- Henri Besnard (1905[14] - 1909)
- Antoine G. Groslier (1909 - 1912)
- Louis Cottez (1912 - 1913)
- Leopold Sabatier (1913 - 1925[15][16])
- Paul E. Giran (1925 - 1931[17])
- Desteney (1931 - 1934; về sau làm Công sứ tỉnh Thừa Thiên[18])
- Henri Gerbinis (1935 - 1938)[19]....
Đến ngày 9 tháng 2 năm 1913 thì tỉnh này trở thành một đại lý hành chính trực thuộc tỉnh Kon Tum được thành lập cùng ngày. Mãi đến ngày 2 tháng 7 năm 1923 tỉnh Đăk Lăk mới được thành lập lại. Lúc mới thành lập, Đắk Lắk chưa chia huyện, tổng mà chỉ có đơn vị làng (còn gọi là buôn hay bon), người Ê Đê có 151 làng, người Bih có 24 làng, người Gia Rai có 11 làng, người Krung có 28 làng, người M'dhur có 120 làng, người M'Nông có 117 làng, người Xiêm có 1 làng. Năm 1931, trong cuộc cải cách hành chính toàn Đông Dương, tỉnh Đắk Lắk được chia làm 5 quận, gồm có Ban Mê Thuột, Buôn Hồ, Đăk Song, Lăk và M'Đrăk, dưới có 440 làng.
Ngày 15 tháng 4 năm 1950, Bảo Đại ban hành Dụ số 6 đặt Cao nguyên Trung phần, trong đó có Đắk Lắk, làm Hoàng triều Cương thổ, có quy chế cai trị riêng. Nghị định số 356-BNV/HC/NĐ của chính quyền Việt Nam Cộng hòa ngày 2 tháng 7 năm 1958 ấn định tỉnh Đắk Lắk (được ghi là Darlac) có 5 quận, 21 tổng và 77 xã. Trong đó, Quận Ban Mê Thuột có 4 tổng, Quận Lạc Thiện (đổi tên từ quận Lăk) có 7 tổng, Quận M'Đrak có 4 tổng, Quận Đak Song có 2 tổng và Quận Buôn Hồ có 4 tổng.
Ngày 23 tháng 1 năm 1959, Chính quyền Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định số 24/NV, tách gần như toàn bộ quận Đak Song của tỉnh Darlac, lập ra tỉnh Quảng Đức. Như vậy tỉnh Darlac còn lại 4 quận. Sau đó quận M'Đrak lại bị xé lẻ, một phần nhập vào tỉnh Khánh Hòa. Tháng 12 năm 1960, Chính phủ cách mạng chính thức thành lập tỉnh Quảng Đức dựa trên sự phân chia ranh giới của địch, lấy mật danh là B4.
Ngày 20 tháng 12 năm 1963, lập thêm một quận mới tên là Phước An, quận lỵ đặt tại Phước Trạch, đến ngày 1 tháng 9 năm 1965 chuyển về Thuận Hiếu. Sau này lại bỏ cấp tổng, nên chỉ còn cấp quận (4 quận) và xã.
Tỉnh Đắk Lắk của nước Việt Nam thống nhất từ năm 1976 hình thành từ hai tỉnh Darlac và Quảng Đức, có diện tích lớn thứ hai Việt Nam sau tỉnh Gia Lai - Kon Tum, gồm thị xã Buôn Ma Thuột và 6 huyện: Đăk Mil, Đăk Nông, Krông Búk, Krông Nô, Krông Pắk, Lăk. Tỉnh chỉ lớn nhất nước khi tỉnh Gia Lai - Kon Tum tách làm đôi, khi đó Đắk Lắk diện tích 19.800 km². Số huyện tăng dần cho đến 18 huyện.
Ngày 30 tháng 8 năm 1977, chia huyện Krông Búk thành 2 huyện: Krông Búk và Ea Súp; chia huyện Krông Pắk thành 2 huyện: Krông Pắk và M'Đrăk.[20]
Ngày 3 tháng 4 năm 1980, chia huyện Krông Búk thành 2 huyện: Krông Búk và Ea H'leo.[21]
Ngày 19 tháng 9 năm 1981, thành lập huyện Krông Ana trên cơ sở tách ra từ huyện Krông Pắk và thị xã Buôn Ma Thuột; chia huyện Krông Pắk thành 2 huyện: Krông Pắk và Krông Bông.[22]
Ngày 23 tháng 1 năm 1984, chia huyện Ea Súp thành 2 huyện: Ea Súp và Cư M'gar.[23]
Ngày 22 tháng 2 năm 1986, chia huyện Đắk Nông thành 2 huyện: Đắk Nông và Đắk R'lấp.[24]
Ngày 13 tháng 9 năm 1986, thành lập huyện Ea Kar trên cơ sở tách ra từ 2 huyện Krông Pắk và M'Đrăk.[25]
Ngày 9 tháng 11 năm 1987, chia huyện Krông Búk thành 2 huyện: Krông Búk và Krông Năng.
Ngày 19 tháng 6 năm 1990, thành lập huyện Cư Jút trên cơ sở tách ra từ huyện Đắk Mil và thị xã Buôn Ma Thuột.[26]
Ngày 21 tháng 1 năm 1995, chuyển thị xã Buôn Ma Thuột thành thành phố Buôn Ma Thuột.[27]
Ngày 7 tháng 10 năm 1995, chia huyện Ea Súp thành 2 huyện: Ea Súp và Buôn Đôn.[28]
Ngày 21 tháng 6 năm 2001, thành lập huyện Đắk Song trên cơ sở tách ra từ 2 huyện Đắk Nông và Đắk Mil.[29]
Đến cuối năm 2002, tỉnh Đắk Lắk có tỉnh lị là thành phố Buôn Ma Thuột và 18 huyện: Buôn Đôn, Cư Jút, Cư M'gar, Đắk Mil, Đắk Nông, Đắk R'Lấp, Đắk Song, Ea H'leo, Ea Kar, Ea Súp, Krông Ana, Krông Bông, Krông Búk, Krông Năng, Krông Nô, Krông Pắk, Lắk, M'Đrắk.
Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ra Nghị quyết số 22/2003/QH.11[30], tỉnh Đăk Lăk tách thành hai tỉnh mới là Đăk Lăk và Đăk Nông, nên số huyện giảm xuống còn 12[31]:
- Tỉnh Đắk Lắk gồm thành phố Buôn Ma Thuột và 12 huyện: Buôn Đôn, Cư M'gar, Ea H'leo, Ea Kar, Ea Súp, Krông Ana, Krông Bông, Krông Búk, Krông Năng, Krông Pắk, Lắk, M'Đrắk, các xã Ea R'Bin và Nam Ka của huyện Krông Nô; các xã Hòa Khánh, Hòa Xuân và Hòa Phú của huyện Cư Jut.
- Tỉnh Đắk Nông gồm 5 huyện: huyện Đắk R'Lấp; huyện Đắk Nông; huyện Đắk Song; huyện Đắk Mil; huyện Krông Nô (trừ các xã Ea R'Bin và Nam Ka); huyện Cư Jut (trừ các xã Hòa Khánh, Hòa Xuân và Hòa Phú).
Ngày 27 tháng 8 năm 2007, chia huyện Krông Ana thành 2 huyện: Krông Ana và Cư Kuin.[32]
Ngày 23 tháng 12 năm 2008, thành lập thị xã Buôn Hồ trên cơ sở tách ra từ huyện Krông Búk.[33]
Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Tỉnh Đắk Lắk có 15 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm 1 thành phố, 1 thị xã và 13 huyện. Trong đó có 184 đơn vị hành chính cấp xã, gồm có 152 xã, 20 phường và 12 thị trấn[34].
Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Kinh tế chủ đạo của Đăk Lăk chủ yếu dựa vào sản xuất và xuất khẩu nông sản, lâm sản. Tỉnh có tiềm năng về du lịch sinh thái. Trong bảng xếp hạng về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Việt Nam năm 2011, tỉnh Đắk Lắk xếp ở vị trí thứ 58/63 tỉnh thành.[37] Đắk Lắk là tỉnh có diện tích và sản phẩm cà phê xuất khẩu lớn nhất cả nước, với diện tích 182.343ha và sản lượng thu hoạch hàng năm đạt trên 400.000 tấn, chiếm 40% sản lượng cả nước[38]. Tỉnh cũng là nơi trồng bông, cacao, cao su, điều lớn của Việt Nam. Đồng thời, là nơi phát triển các loại cây ăn trái khác, như cây bơ, sầu riêng, chôm chôm, xoài...
Năm 2010 tổng GDP ước đạt 12.810 tỷ đồng, tăng gấp 1,7 lần so năm 2005. Thu nhập bình quân đầu người đạt 14,2 triệu đồng/người/năm. Cơ cấu kinh tế, chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông, lâm nghiệp, tăng dần tỷ trọng công nghiệp – xây dựng và dịch vụ[39].
Phấn đấu năm 2013, Tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt từ 11% trở lên, thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 28 triệu đồng, huy động vốn đầu tư toàn xã hội đạt 15.000 tỷ đồng, tổng mức lưu chuyển hàng hóa trên địa bàn khoảng 43.000 tỷ đồng và thu cân đối ngân sách Nhà nước đạt 4.200 tỷ đồng[40].
Dân số & Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]
Dân cư[sửa | sửa mã nguồn]
Tính đến năm 2014, dân số toàn tỉnh Đắk Lắk đạt gần 1.834.800 người, mật độ dân số đạt 135 người/km²[42] Trong đó dân số sống tại thành thị đạt gần 426.000 người, chiếm 27% dân số toàn tỉnh[43], dân số sống tại nông thôn đạt 1.345.800 người, chiếm 73% dân số[44]. Dân số nam đạt 894.200 người[45], trong khi đó nữ đạt 877.600 người[46]. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 12,9 ‰[47]
Theo thống kê của tổng cục thống kê Việt Nam, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2009, toàn tỉnh Đắk Lắk có 13 Tôn giáo khác nhau chiếm 450.728 người. Trong đó, nhiều nhất là Công giáo với 171.661 người, thứ hai là Đạo Tin Lành với 149.526 người, thứ ba là Phật giáo với 125.698, thứ tư là Đạo Cao Đài có 3.572 người, cùng với các tôn giáo khác như Phật giáo Hòa Hảo có 162 người, Hồi giáo có 65 người, Bửu sơn kỳ hương có 23 người, Tịnh độ cư sĩ Phật hội Việt Nam có ba người, Bahá'í có hai người, ít nhất là Minh Sư Đạo, Minh Lý Đạo và Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa mỗi đạo có một người[48]...
Theo thống kê của tổng cục thống kê Việt Nam, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2009, toàn tỉnh Đắk Lắk có 47 dân tộc cùng người nước ngoài sinh sống. Trong đó dân tộc kinh chiếm đông nhất với 1.161.533 người, thứ hai là Người Ê Đê có 298.534 người, thứ ba là Người Nùng có 71.461 người, thứ tư là Người Tày có 51.285 người. Cùng các dân tộc ít người khác như M'nông có 40.344 người, Người Mông có 22.760 người, Người Thái có 17.135 người, Người Mường có 15.510 người[48]...
Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]
Tính đến thời điểm ngày 30 tháng 9 năm 2011, trên địa bàn toàn tỉnh Đắk Lắk có 695 trường học ở cấp phổ, trong đó có Trung học phổ thông có 53 trường, Trung học cơ sở có 221 trường, Tiểu học có 417 trường và 5 trường phổ thông cơ sở, bên cạnh đó còn có 235 trường mẫu giáo[49]. Với hệ thống trường học như thế, nền giáo dục trong địa bàn Tỉnh Đắk Lắk cũng tương đối hoàn chỉnh, góp phần giảm thiểu nạn mù chữ trong địa bàn tỉnh[49].
Danh sách các trường THPT và Đại Học tại Đăk Lăk:
Về THPT:
Về Đại học:
Văn hóa & Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]
Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Đắk Lắk có bản sắc văn hoá đa dạng như các trường ca truyền miệng lâu đời Đam San, Xinh Nhã dài hàng nghìn câu, như các ngôn ngữ của người Ê Đê, người M'Nông...như các đàn đá, đàn T'rưng, đàn k'lông pút... Đắk Lắk được xem là một trong những cái nôi nuôi dưỡng Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên, được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại.
Các lễ hội đáng chú ý gồm có Lễ mừng lúa mới, Lễ bỏ mả, Lễ hội đâm trâu, Lễ cúng Bến nước, Lễ hội đua voi, Lễ hội Cồng chiêng và Lễ hội cà phê… được tổ chức đều đặn hàng năm như một truyền thống. Các Di tích lịch sử tại Đắk Lắk như Đình Lạc Giao, Chùa Sắc tứ Khải Đoan, Nhà đày Buôn Ma Thuột, Khu Biệt điện Bảo Đại, Toà Giám mục tại Đắk Lắk, Hang đá Đắk Tur và Tháp Yang Prong...
Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]
Du lịch Đắk Lắk đang có lợi thế với nhiều địa danh cho phép khai thác theo hướng kết hợp cảnh quan, sinh thái, môi trường và truyền thống văn hoá của nhiều dân tộc trong tỉnh như hồ Lắk, Thác Gia Long, cụm du lịch Buôn Đôn, Thác Krông Kmar, Diệu Thanh, Tiên Nữ… bên cạnh các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên Chư Yang Sin, Easo[51]…
Ngày nay còn chuộng thêm khu du lịch Ko Tam
Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]
Tỉnh Đắk Lắk có Sân bay Buôn Ma Thuột tuyến từ Buôn Ma Thuột đến các thành phố lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Hà Nội, thành phố Đà Nẵng. Ngoài ra, 14 tỉnh lộ với tổng chiều dài 460 km, có quốc lộ 14 chạy qua nối với thành phố Đà Nẵng qua các tỉnh Gia Lai, Kon Tum và nối với Thành phố Hồ Chí Minh qua Bình Phước và Bình Dương...Song song với biên giới Campuchia có quốc lộ 14C. Quốc lộ 27 nối thành phố Buôn Ma Thuột với tỉnh Lâm Đồng. Quốc lộ 26 từ Đắk Lắk đi Tỉnh Khánh Hòa, nối với quốc lộ 1A tại thị trấn Ninh Hoà, huyện Ninh Hoà, Tỉnh Khánh Hòa. Quốc lộ 29 nối thị xã Buôn Hồ với tỉnh Phú Yên tại cảng Vũng Rô.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Diện tích, dân số và mật độ dân số năm 2013 phân theo địa phương”. Tổng cục Thống kê Việt Nam. Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2015.
- ^ “Dân số thành thị trung bình phân theo địa phương”. Tổng cục Thống kê Việt Nam.
- ^ “Dân số nông thôn trung bình phân theo địa phương”. Tổng cục Thống kê Việt Nam.
- ^ “Mon-Khmer Etymological Dictionary”.
- ^ Quốc hội ra Nghị quyết số 22/2003/QH.11, tách tỉnh Đăk Lăk thành hai tỉnh mới là Đăk Lăk và Đăk Nông, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Nông.
- ^ Tỉnh Đắk Lắk nằm trên địa bàn Tây Nguyên, Cổng thông tin điện tử Tỉnh Đắk Lắk.
- ^ a ă Phía Tây Đắk Lắk giáp Campuchia với đường biên giới dài 193 km, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
- ^ “Gấp rút xác định ranh giới Đắk Lắk - Khánh Hòa”.
- ^ Giới thiệu sơ lược về tỉnh Đắk Lắk, Website tỉnh Đắk Lắk.
- ^ a ă Rừng Đắk Lắk có diện tích và trữ lượng lớn nhất nước với nhiều chủng loại gỗ quý hiếm, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
- ^ “Nạn phá rừng ở Tây Nguyên vẫn tiếp diễn”. nhandan. 5 tháng 11 năm 2014. Truy cập 16 tháng 5 năm 2016.
- ^ Việt Nam Cộng hòa bản đồ hành chánh. Đà Lạt: Phân cục Địa dư Quốc gia, 1967.
- ^ Louis Victor Bourgeois, công sứ Pháp đầu tiên ở Đắc Lắc (lúc đó Đắc Lắc thuộc Lào, năm 1904 thì thuộc về Việt Nam), cai trị tỉnh này từ năm 1899 - 1904. Bộ máy cai trị Đắc Lắc khá đơn giản, ngoài ông ta (Công sứ Bourgeois) thì còn có phó công sứ de Blakovitch; chỉ huy lính bản xứ Henry. Bourgeois là tên thực dân Pháp cáo già, lên Tây Nguyên vào những năm 90 của thế kỷ XIX; năm 1890, Bourgeois đã lần lượt thu phục các tù trưởng Khumjunop (vua săn voi nổi tiếng ở Bản Đôn), Ama Y Thuột, Ama Jhao (thất bại)... Ngày 2/11/1899, Bourgeois lập ra hạt đại lý khu vực Bản Đôn làm nơi thí điểm để bình định các dân tộc Edeh, M’nông (nhóm Kpă và Bih) vùng hạ lưu sông Krông Ana và sông Krông Nô...nhưng thất bại. Năm 1900, cuộc nổi dậy của N’Trang Gưh, người Bih chống lại Bourgeois làm tên này phải đối phó rất vất vả (1900 - 1914)
- ^ Năm cai trị của tên công sứ Besnard căn cứ theo "Monographie de la Province du Darlac (1930)" của A. Monfleur, p. 13 và "Lịch sử di tích cách mạng nhà ngục Đắk Mil", tr. 26
- ^ Leopold Sabatier, công sứ Pháp ở Đắc Lắc từ năm 1914 - 1925. Thời gian đầu khi cai trị, Sabatier đón tiếp Henri Maitre (Tham biện hạng nhất, đóng ở Peksa). Ông ta liên tiếp đem quân chống phá các cuộc khởi nghĩa của N'Trang Lơng, cưới một người vợ Tây Nguyên (có chỗ ghi là người Lào) là Sao Nhuôn; ra thông tri về cai trị vùng Mọi (cho người dân tộc làm rưộng nước trên nương rẫy, trồng cây ăn quả). Trong Cuộc thương nghị của lời thề, ông lệnh cho các già làng làm ruộng (có trồng ngô và khoai) theo kế hoạch đã được định ra của Sabatier: "Ông công sứ "Những kẻ đầu cá kroa và đầu cá kenh cứng cổ, ta đã nói cho cac ngươi phải làm như thế nào. Tuy cac ngươi chỉ là những con trâu, ta vẫn muốn cứu các ngươi, nhưng ta sẽ làm cho những kẻ không nghe lời ta phải hối hận. Ta ra lệnh cho các ngươi làm ruộng vụ hè khắp nơi, ở nơi có đầm lầy và đất thấp có thể tưới nước. Các ngươi chặn dòng sông khắp nơi ở những nơi có thể. Trên bờ các ngươi làm ruộng trồng ngô và khoai để thu hoạch và phơi khô dành cho mùa ian mdé phùn (10)[…]" Ta ra lệnh cho các ngươi làm ruộng vụ hè. Ta ra lệnh cho các ngươi cày chứ không phải là dẫm đất. Ta nói với các ngươi chỉ một người với chỉ một con trâu kéo cày, sẽ làm ít vất vả hơn công việc của mười người và mười con trâu giẫm đất. Ngươi, Y Bak, được người ta gọi là "Vua của thóc lúa", đó là gì? Ta cấm người ta gọi ngươi như vậy, nếu không để chế diễu ngươi mà biết bao ruộng lúa không được cày xới. Ta sẽ đưa cho các ngươi hai mươi cái cày. Y Đê, Y Đjut và Y Đong đã học ở Huế, sẽ bày cho các ngươi cách làm và cách dùng. Các ngươi có nghe thấy không? Các tù tưởng Đã nghe rồi. Hây. Công sứ Các ngươi có hiểu không? Các tù trưởng Sao chúng tôi không hiểu. Hây. Công sứ Nếu các ngươi hiểu, thì năm nay sẽ không có nạn đói. Nếu trong một làng, ta thấy một người gầy, ta sẽ bỏ tù chủ làng. Chưa hết đâu. Ta sẽ phát cho các ngươi mười nghìn cây cà phê, năm nay ta sẽ phân phát ba mươi nghìn. Ta đã nói với các ngươi, mỗi dầu dân đinh phải trồng mười cây cà phê"" Ông cũng là người sưu tầm, soạn thảo ra Luật tục Êđê gồm 236 điều với khoảng trên dưới 8.000 câu. Cuối thời cai tri của mình, ông đã ra lệnh tuyệt cấm người Việt lên lập nghiệp ở Darlac với chủ trương cực đoan "đất Tây Nguyên của người Tây Nguyên", rồi lại vận động khâm sứ Trung Kỳ là Pierre Pasquier áp dụng chung chính sách này cho toàn cao nguyên Trung phần. Chính vì quá độc quyền vùng Tây Nguyên nên ông ta bị nhân dân phản đối. Cuộc biểu tình của người Edeh do Y Jut lãnh đạo đã buộc Pháp phải đuổi ông ta về nước (10/1925). Giran lên thay.
- ^ “Monographie de la province du Darlac 1931 — Bộ sưu tập Sách Đông Dương”. Truy cập 8 tháng 2 năm 2015.
- ^ Giran, tên đầy đủ là Paul Giran, ông này thay Leopold Sabatier làm Công sứ tỉnh Đắc Lắc khi ông này (tức Sabatier) bị Tổng thanh tra Đông Dương đuổi do có hành động miệt thị dân Thượng (đấu tranh của nhân dân Edeh do thầy giáo Y Jut lãnh đạo (1925)). Dưới thời Công sứ Giran, Pháp cho xây dựng Tòa Công sứ Đắc Lắc (1926 - 1927) và tiếp tục đàn áp các cuộc khởi nghĩa của nhân dân chống Pháp, nhất là khởi nghĩa N'Trang Lơng.
- ^ “LƯỢC SỬ GIÁO PHẬN BAN MÊ THUỘT”. Truy cập 8 tháng 2 năm 2015.
- ^ “LƯỢC SỬ GIÁO PHẬN BAN MÊ THUỘT”. Truy cập 10 tháng 8 năm 2016.
- ^ Quyết định 230-CP năm 1977 về việc chia huyện Krông Buk thành huyện Krông Buk và huyện Ea Sup và chia huyện Krông Pắk thành huyện Krông Pắk và huyện M'Đrắk thuộc tỉnh Đắk Lắk
- ^ Quyết định 110-CP năm 1980 về việc chia huyện Krông Buk thành hai huyện, huyện Krông Buk và huyện Ea H'Leo và thành lập một số xã mới của huyện Ea Súp thuộc tỉnh Đắk Lắk
- ^ Quyết định 75-HĐBT năm 1981 phân vạch địa giới của huyện và thị xã Buôn Ma Thuột thuộc tỉnh Đắk Lắk
- ^ Quyết định 15-HĐBT năm 1984 phân vạch địa giới huyện Ea Sup thuộc tỉnh Đắk Lắk
- ^ Quyết định 19-HĐBT năm 1986 về việc chia huyện Đăk Nông thành hai huyện Đăk Nông và huyện Đăk R'lấp thuộc tỉnh Đắk Lắk
- ^ Quyết định 108-HĐBT năm 1986 về việc thành lập huyện Ea Kar thuộc tỉnh Đắk Lắk
- ^ Quyết định 227-HĐBT năm 1990 thành lập huyện Cư Jút thuộc tỉnh Đắk Lắk
- ^ Nghị định 08/CP năm 1995 về việc thành lập thành phố Buôn Ma Thuột và điều chỉnh địa giới hành chính giữa thành phố với các huyện Cư Jút, Ea Súp, Krông Pắk thuộc tỉnh Đắk Lắk
- ^ Nghị định 61-CP năm 1995 về việc chia xã và thành lập huyện mới thuộc tỉnh Đắk Lắk
- ^ Nghị định 30/2001/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil để thành lập huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Lắk
- ^ “NGHỊ QUYẾT 22/2003/QH.11 VỀ VIỆC CHIA VÀ ĐIỀU CHỈNH ĐỊA GIỚI HÀNH CHÍNH MỘT SỐ TỈNH”.
- ^ Ban hành Quy định tạm thời về viết hoa trong văn bản của Chính phủ và Văn phòng Chính phủ, Trang Khánh Hòa
- ^ Nghị định 137/2007/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã để thành lập xã thuộc các huyện: Krông Ana, Ea Kar, Krông Búk, M'Drắk, Ea H'Leo; điều chỉnh địa giới hành chính huyện Krông Ana để thành lập huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk
- ^ Nghị định 07/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã thuộc huyện Krông Búk, điều chỉnh địa giới hành chính huyện Krông Búk để thành lập thị xã Buôn Hồ và thành lập các phường trực thuộc thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk
- ^ a ă Đơn vị hành chính, Đất đai và Khí hậu Niên giám thống kê 2011, Tổng cục Thống kê Việt Nam.
- ^ Kết quả toàn bộ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 2009, Tổng cục Thống kê Việt Nam
- ^ “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
- ^ “PCI 2011: Lào Cai và Bắc Ninh 'vượt vũ môn' ngoạn mục”. Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2012.
- ^ Đắk Lắk là tỉnh có diện tích và sản phẩm cà phê xuất khẩu lớn nhất cả nước, Trang thông tin lễ hội cà phê.
- ^ Báo cáo chính trị đại hội cho biết, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của tỉnh trong nhiệm kỳ qua đạt 12,1%., Báo điện tử của báo Nông thôn Ngày nay.
- ^ Năm 2013, Đắk Lắk phấn đấu thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 28 triệu đồng, Đài tiếng nói Việt Nam.
- ^ Dân số trung bình phân theo địa phương qua các năm, Theo Tổng cục thống kê Việt Nam.
- ^ Diện tích, dân số và mật độ dân số năm 2011 phân theo địa phương, Theo Tổng cục thống kê Việt Nam.
- ^ Dân số thành thị trung bình phân theo địa phương, Theo Tổng cục thống kê Việt Nam.
- ^ Dân số nông thôn trung bình phân theo địa phương, Theo Tổng cục thống kê Việt Nam.
- ^ Dân số nam trung bình phân theo địa phương, Theo Tổng cục thống kê Việt Nam.
- ^ Dân số nữ trung bình phân theo địa phương, Theo Tổng cục thống kê Việt Nam.
- ^ Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương, Theo Tổng cục thống kê Việt Nam.
- ^ a ă Kết quả toàn bộ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 2009, Tổng cục Thống kê Việt Nam.
- ^ a ă Thống kê về Giáo dục Việt Nam, Niên giám thống kê 2011, Theo tổng cục thống kê Việt Nam
- ^ “Danh sách mã các trường THPT tỉnh Đăk Lăk”.
- ^ Tính đến ngày 31/12/2000, toàn tỉnh có 23 di tích lịch sử cách mạng, 2 di tích lịch sử văn hoá, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Tỉnh Đăk Lăk
- Viết tên tỉnh Đắc Lắc như thế nào? bài đăng trên Báo Lao động

markdown:
# Đắk Lắk
[Đắk Lăk](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%C4%83k&redirect=no))
|Đắk Lắk|
|
| ![ Logo Dak Lak.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/cd/Logo_Dak_Lak.png/100px-Logo_Dak_Lak.png)
![ Logo Dak Lak.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/cd/Logo_Dak_Lak.png/100px-Logo_Dak_Lak.png)
![ Madrak02.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/9/9f/Madrak02.JPG/280px-Madrak02.JPG)
**Tọa độ**: [12°45′59″B 108°19′31″Đ / 12,766268°B 108,325195°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk¶ms=12.766268_N_108.325195_E_region:VN_type:adm1st) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [12°45′59″B 108°19′31″Đ / 12,766268°B 108,325195°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk¶ms=12.766268_N_108.325195_E_region:VN_type:adm1st) [[1]](#cite_note-Diện_tích,_dân_số-1) [[2]](#cite_note-2) [[3]](#cite_note-3) [Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t), [Ê-đê](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C3%8A_%C4%90%C3%AA), [M'Nông](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%27N%C3%B4ng), [Nùng](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_N%C3%B9ng), [Tày](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_T%C3%A0y), [Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A1i_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), [Dao](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Dao)
|Vị trí Đắk Lắk trên bản đồ Việt Nam|
|
|![]()
Tỉnh Đắk Lắk
![ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
![ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Tây Nguyên](/wiki/T%C3%A2y_Nguy%C3%AAn), [Miền Trung](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Trung_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [Thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_tr%E1%BB%B1c_thu%E1%BB%99c_t%E1%BB%89nh_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [Buôn Ma Thuột](/wiki/Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t) [Phạm Ngọc Nghị](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Ngh%E1%BB%8B) [Y Biêr Niê](/wiki/Y_Bi%C3%AAr_Ni%C3%AA) [Êban Y Phu](/w/index.php?title=%C3%8Aban_Y_Phu&action=edit&redlink=1) [1 thành phố, 1 thị xã, 13 huyện](#Các_đơn_vị_hành_chính) [VN-33](/wiki/ISO_3166-2:VN) [63xxxx](/wiki/M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_Vi%E1%BB%87t_Nam) [0262](/wiki/M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_Nam) [47](/wiki/Bi%E1%BB%83n_xe_c%C6%A1_gi%E1%BB%9Bi_Vi%E1%BB%87t_Nam) [daklak.gov.vn](http://www.daklak.gov.vn/) **Đắk Lắk**, **Darlac**, **Đăk Lăk** hay **Đắc Lắc** (theo [tiếng M'Nông](/wiki/M%27n%C3%B4ng) *dak Lak* [daːk laːk] (phát âm gần giống như "đác lác") nghĩa là " [hồ Lắk](/wiki/H%E1%BB%93_L%E1%BA%AFk)", với *dak* nghĩa là "nước" hay "hồ", đồng căn với Việt [4] *nước/nác*, Khmer ទឹក *tɨk*) là tỉnh có diện tích lớn thứ 4 nằm ở trung tâm [Tây Nguyên](/wiki/T%C3%A2y_Nguy%C3%AAn_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Tỉnh lỵ của [Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k)là thành phố [Buôn Ma Thuột](/wiki/Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t), nằm cách [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)1.410 km và cách [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)350 km. Ngày [26 tháng 11](/wiki/26_th%C3%A1ng_11)năm [2003](/wiki/2003), tách [tỉnh Đăk Lăk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k)thành hai tỉnh là [Đăk Lăk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k)và [Đăk Nông](/wiki/%C4%90%C4%83k_N%C3%B4ng) . Đắk Lắk được xem là một trong những cái nôi nuôi dưỡng [[5]](#cite_note-tachtinh-5) [Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_v%C4%83n_h%C3%B3a_C%E1%BB%93ng_Chi%C3%AAng_T%C3%A2y_Nguy%C3%AAn), được [UNESCO](/wiki/UNESCO)công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại được thế giới công nhận
## Mục lục
## Vị trí địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=1)] [Tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) nằm ở trung tâm vùng [Tây Nguyên](/wiki/T%C3%A2y_Nguy%C3%AAn_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), đầu nguồn của hệ thống [sông Sêrêpôk](/wiki/S%C3%B4ng_S%C3%AAr%C3%AAp%C3%B4k) và một phần của [sông Ba](/wiki/S%C3%B4ng_Ba), nằm trong khoảng [tọa độ địa lý](/wiki/T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) từ 107 o28'57"- 108 o59'37" độ kinh Đông và từ 12 o9'45" - 13 o25'06" độ vĩ Bắc . [6] [Độ cao](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_cao)trung bình 400 – 800 mét so với mặt nước biển, cao nhất là [đỉnh núi Chư Yang Sin](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Ch%C6%B0_Yang_Sin)có độ cao 2442 m so với [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n), đây cũng chính là đỉnh núi cao nhất ở Đắk lắk. [Phía Đông](/wiki/Ph%C3%ADa_%C4%90%C3%B4ng) của Đắk Lắk giáp [Phú Yên](/wiki/Ph%C3%BA_Y%C3%AAn) và [Khánh Hoà](/wiki/Kh%C3%A1nh_Ho%C3%A0) [phía Nam](/wiki/Ph%C3%ADa_Nam) giáp [Lâm Đồng](/wiki/L%C3%A2m_%C4%90%E1%BB%93ng) và [Đắk Nông](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_N%C3%B4ng) [phía Tây](/wiki/Ph%C3%ADa_T%C3%A2y) giáp [Campuchia](/wiki/Campuchia) với đường [biên giới](/wiki/Bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Bi) dài 193 km , [7] [tỉnh Gia Lai](/wiki/T%E1%BB%89nh_Gia_Lai)nằm ở [phía Bắc](/wiki/Ph%C3%ADa_B%E1%BA%AFc).
Tuy nhiên, do điều kiện lịch sử chia cắt và sáp nhập nên 9.300
[ha](/wiki/Ha) nằm giữa xã [Ea Trang](/wiki/Ea_Trang) (huyện [M’Đrắk](/w/index.php?title=M%E2%80%99%C4%90r%E1%BA%AFk&action=edit&redlink=1), tỉnh Đắk Lắk) và xã [Ninh Tây](/wiki/Ninh_T%C3%A2y) (thị xã [Ninh Hòa](/wiki/Ninh_H%C3%B2a), tỉnh [Khánh Hòa](/wiki/Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a)) nên cả hai tỉnh Đắk Lắk và [Khánh Hòa](/wiki/Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a) đều tranh chấp để phân định địa giới hành chính. [[8]](#cite_note-8)
## Điều kiện tự nhiên[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=2)] [Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k) có địa hình có hướng thấp dần từ đông nam sang tây bắc: nằm ở phía Tay và cuối dãy Trương Sơn, là một cao nguyên rộng lớn, địa hình dốc thoải, khá bằng phẳng xen kẽ với các đồng bằng thấp ven các dòng sông chính. [Khí hậu](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu) toàn tỉnh được chia thành hai tiểu vùng. Vùng [phía tây bắc](/wiki/Ph%C3%ADa_t%C3%A2y_b%E1%BA%AFc) có [khí hậu](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu) nắng nóng, khô hanh về [mùa khô](/wiki/M%C3%B9a_kh%C3%B4), vùng [phía đông](/wiki/Ph%C3%ADa_%C4%91%C3%B4ng) và [phía nam](/wiki/Ph%C3%ADa_nam) có [khí hậu](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu) mát mẻ, ôn hoà. thời tiết chia làm 2 mùa khá rõ rệt là [mùa mưa](/wiki/M%C3%B9a_m%C6%B0a) và [mùa khô](/wiki/M%C3%B9a_kh%C3%B4). [Mùa mưa](/wiki/M%C3%B9a_m%C6%B0a) thường bắt đầu từ [tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_5) đến [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_10) kèm theo gió tây nam thịnh hành, các tháng có lượng mưa lớn nhất là [tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_7),8,9, lượng mưa chiếm 80-90% lượng mưa năm. Riêng vùng phía đông do chịu ảnh hưởng của đông [Trường Sơn](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_S%C6%A1n) nên [mùa mưa](/wiki/M%C3%B9a_m%C6%B0a) kéo dài hơn tới [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_11). [Mùa khô](/wiki/M%C3%B9a_kh%C3%B4) từ [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_11) đến [tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_4) năm sau, trong mùa này độ ẩm giảm, gió đông bắc thổi mạnh, bốc hơi lớn, gây khô hạn nghiêm trọng . Lượng mưa trung bình nhiều năm toàn tỉnh đạt từ 1600–1800 mm. [9]
Rừng
[Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k) có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) và trữ lượng lớn nhất nước với nhiều chủng loại gỗ quý hiếm, nhiều loại cây [7] [đặc sản](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_s%E1%BA%A3n)vừa có giá trị [kinh tế](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF)vừa có giá trị [khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc), phân bố trong điều kiện thuận lợi nên tái sinh rừng có mật độ khá lớn. Khoáng sản với trữ lượng khác nhau, trong đó một số loại [khoáng sản](/wiki/Kho%C3%A1ng_s%E1%BA%A3n)đã được xác định là sét cao lanh, sét gạch ngói, ngoài ra, trên địa bàn tỉnh còn có nhiều loại [khoáng sản](/wiki/Kho%C3%A1ng_s%E1%BA%A3n)khác như [vàng](/wiki/V%C3%A0ng), [phốt pho](/wiki/Ph%E1%BB%91t_pho), than bùn, [đá quý](/wiki/%C4%90%C3%A1_qu%C3%BD)… có trữ lượng không lớn phân bố ở nhiều nơi trong tỉnh . [[10]](#cite_note-dieukientunhien03-10)
Hệ thống
[sông](/wiki/S%C3%B4ng) suối trên địa bàn tỉnh khá phong phú, phân bố tương đối đồng đều, tuy nhiên do [địa hình](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_h%C3%ACnh) dốc nên khả năng trữ nước kém, những khe suối nhỏ hầu như không có nước trong [mùa khô](/wiki/M%C3%B9a_kh%C3%B4). Bên cạnh hệ thống sông suối khá phong phú, trên địa bàn tỉnh hiện nay còn có rất nhiều hồ tự nhiên và hồ nhân tạo như [hồ Lắk](/wiki/H%E1%BB%93_L%E1%BA%AFk), Ea Kao, [Buôn Triết](/wiki/Bu%C3%B4n_Tri%E1%BA%BFt), Ea sô … [10]
### Nạn phá rừng[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=3)]
Nạn phá rừng tại tỉnh Ðắk Lắk rất là nghiêm trọng. Chỉ trong 5 năm (từ 2009 đến 2014), các cơ quan chức năng của địa phương này đã phát hiện và xử lý hơn 10.000 vụ vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng, bình quân có năm vụ vi phạm/ngày, tịch thu hơn 19.000 m3 gỗ. Tổng diện tích rừng bị phá, lấn chiếm trái phép trên địa bàn từ năm 2009 đến nay là hơn 26.500 ha, trong khi đó các ngành chức năng của Ðắk Lắk mới chỉ thu hồi được gần 2.000 ha để trồng lại rừng... Một trong những nguyên nhân dẫn đến nạn phá rừng là do chính quyền địa phương có rừng chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm được giao trong quản lý bảo vệ rừng. Một số cán bộ, công chức trong lực lượng bảo vệ rừng còn thiếu trách nhiệm, thậm chí bao che, tiếp tay cho lâm tặc nên còn sơ hở để các đối tượng làm ăn phi pháp lợi dụng thực hiện hành vi vi phạm.
[[11]](#cite_note-nd14115-11)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=4)]
|
|Dân số tỉnh Darlac 1967
|Quận||Dân số|
|Ban Mê Thuột||95.664|
|Buôn Hô||31.527|
|Lạc Thiện||19.456|
|Phước An||10.887|
|
|Tổng số |157.534|
Đắk Lắk (còn ghi theo
[tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p) là *Darlac*) được thành lập theo nghị định ngày [22 tháng 11](/wiki/22_th%C3%A1ng_11) năm [1904](/wiki/1904) của [Toàn quyền Đông Dương](/wiki/To%C3%A0n_quy%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) và tách khỏi [Lào](/wiki/L%C3%A0o), đặt dưới quyền cai trị của [Khâm sứ Trung Kỳ](/wiki/Kh%C3%A2m_s%E1%BB%A9_Trung_K%E1%BB%B3). Trước đó, vào cuối [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), [Darlac](/wiki/Darlac) thuộc địa phận đại lý hành chính [Kontum](/wiki/Kontum) và bị [Pháp](/wiki/Th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Ph%C3%A1p) nhập vào [Lào](/wiki/L%C3%A0o).
Các công sứ Pháp từ 1900 - 1930 là:
- Leon Bourgeois (1899 - 1904)
[[13]](#cite_note-13)
- Charles J. Bardin (1904 - 1905)
- Henri Besnard (1905
- 1909) [[14]](#cite_note-14)
- Antoine G. Groslier (1909 - 1912)
- Louis Cottez (1912 - 1913)
- Leopold Sabatier (1913 - 1925
[[15]](#cite_note-15) ) [[16]](#cite_note-16)
- Paul E. Giran (1925 - 1931
) [[17]](#cite_note-17)
- Desteney (1931 - 1934; về sau làm Công sứ tỉnh Thừa Thiên
) [[18]](#cite_note-18)
- Henri Gerbinis (1935 - 1938)
.... [[19]](#cite_note-19)
Đến ngày
[9 tháng 2](/wiki/9_th%C3%A1ng_2) năm [1913](/wiki/1913) thì tỉnh này trở thành một đại lý hành chính trực thuộc tỉnh [Kon Tum](/wiki/Kon_Tum) được thành lập cùng ngày. Mãi đến ngày [2 tháng 7](/wiki/2_th%C3%A1ng_7) năm [1923](/wiki/1923) [tỉnh Đăk Lăk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k) mới được thành lập lại. Lúc mới thành lập, [Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k) chưa chia huyện, tổng mà chỉ có đơn vị làng (còn gọi là buôn hay bon), [người Ê Đê](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C3%8A_%C4%90%C3%AA) có 151 làng, người Bih có 24 làng, [người Gia Rai](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Gia_Rai) có 11 làng, người Krung có 28 làng, người M'dhur có 120 làng, [người M'Nông](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%27N%C3%B4ng) có 117 làng, [người Xiêm](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Xi%C3%AAm&action=edit&redlink=1) có 1 làng. Năm [1931](/wiki/1931), trong cuộc cải cách hành chính toàn [Đông Dương](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng), [tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) được chia làm 5 quận, gồm có [Ban Mê Thuột](/wiki/Ban_M%C3%AA_Thu%E1%BB%99t), [Buôn Hồ](/wiki/Bu%C3%B4n_H%E1%BB%93), [Đăk Song](/wiki/%C4%90%C4%83k_Song), [Lăk](/wiki/L%C4%83k) và [M'Đrăk](/wiki/M%27%C4%90r%C4%83k), dưới có 440 làng.
Ngày
[15 tháng 4](/wiki/15_th%C3%A1ng_4) năm [1950](/wiki/1950), [Bảo Đại](/wiki/B%E1%BA%A3o_%C4%90%E1%BA%A1i) ban hành Dụ số 6 đặt [Cao nguyên Trung phần](/wiki/Cao_nguy%C3%AAn_Trung_ph%E1%BA%A7n), trong đó có [Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k), làm [Hoàng triều Cương thổ](/wiki/Ho%C3%A0ng_tri%E1%BB%81u_C%C6%B0%C6%A1ng_th%E1%BB%95), có quy chế cai trị riêng. Nghị định số 356-BNV/HC/NĐ của chính quyền [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) ngày [2 tháng 7](/wiki/2_th%C3%A1ng_7) năm [1958](/wiki/1958) ấn định [tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) (được ghi là [Darlac](/wiki/Darlac)) có 5 quận, 21 tổng và 77 xã. Trong đó, Quận Ban Mê Thuột có 4 tổng, Quận Lạc Thiện (đổi tên từ quận Lăk) có 7 tổng, Quận M'Đrak có 4 tổng, Quận Đak Song có 2 tổng và Quận Buôn Hồ có 4 tổng.
Ngày
[23 tháng 1](/wiki/23_th%C3%A1ng_1) năm [1959](/wiki/1959), Chính quyền [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) ban hành Nghị định số 24/NV, tách gần như toàn bộ quận Đak Song của tỉnh [Darlac](/wiki/Darlac), lập ra tỉnh [Quảng Đức](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%E1%BB%A9c). Như vậy tỉnh [Darlac](/wiki/Darlac) còn lại 4 quận. Sau đó quận M'Đrak lại bị xé lẻ, một phần nhập vào tỉnh [Khánh Hòa](/wiki/Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a). [Tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_12) năm [1960](/wiki/1960), Chính phủ cách mạng chính thức thành lập [tỉnh Quảng Đức](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%E1%BB%A9c) dựa trên sự phân chia ranh giới của địch, lấy mật danh là B4.
Ngày
[20 tháng 12](/wiki/20_th%C3%A1ng_12) năm [1963](/wiki/1963), lập thêm một quận mới tên là [Phước An](/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc_An), quận lỵ đặt tại [Phước Trạch](/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc_Tr%E1%BA%A1ch), đến ngày [1 tháng 9](/wiki/1_th%C3%A1ng_9) năm [1965](/wiki/1965) chuyển về Thuận Hiếu. Sau này lại bỏ cấp tổng, nên chỉ còn cấp quận (4 quận) và xã. [Tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) của nước [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) thống nhất từ năm [1976](/wiki/1976) hình thành từ hai tỉnh [Darlac](/wiki/Darlac) và [Quảng Đức](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%E1%BB%A9c), có diện tích lớn thứ hai [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) sau tỉnh [Gia Lai - Kon Tum](/wiki/Gia_Lai_-_Kon_Tum), gồm [thị xã Buôn Ma Thuột](/wiki/Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t) và 6 huyện: [Đăk Mil](/wiki/%C4%90%C4%83k_Mil), [Đăk Nông](/wiki/%C4%90%C4%83k_N%C3%B4ng), [Krông Búk](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%BAk), [Krông Nô](/wiki/Kr%C3%B4ng_N%C3%B4), [Krông Pắk](/wiki/Kr%C3%B4ng_P%E1%BA%AFk), [Lăk](/wiki/L%C4%83k). Tỉnh chỉ lớn nhất nước khi tỉnh [Gia Lai - Kon Tum](/wiki/Gia_Lai_-_Kon_Tum) tách làm đôi, khi đó Đắk Lắk diện tích 19.800 km². Số huyện tăng dần cho đến 18 huyện.
Ngày
[30 tháng 8](/wiki/30_th%C3%A1ng_8) năm [1977](/wiki/1977), chia huyện Krông Búk thành 2 huyện: [Krông Búk](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%BAk) và [Ea Súp](/wiki/Ea_S%C3%BAp); chia huyện Krông Pắk thành 2 huyện: [Krông Pắk](/wiki/Kr%C3%B4ng_P%E1%BA%AFk) và [M'Đrăk](/wiki/M%27%C4%90r%C4%83k). [[20]](#cite_note-20)
Ngày
[3 tháng 4](/wiki/3_th%C3%A1ng_4) năm [1980](/wiki/1980), chia huyện Krông Búk thành 2 huyện: Krông Búk và [Ea H'leo](/wiki/Ea_H%27leo). [[21]](#cite_note-21)
Ngày
[19 tháng 9](/wiki/19_th%C3%A1ng_9) năm [1981](/wiki/1981), thành lập huyện [Krông Ana](/wiki/Kr%C3%B4ng_Ana) trên cơ sở tách ra từ huyện Krông Pắk và [thị xã Buôn Ma Thuột](/wiki/Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t); chia huyện Krông Pắk thành 2 huyện: Krông Pắk và [Krông Bông](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%B4ng). [[22]](#cite_note-22)
Ngày
[23 tháng 1](/wiki/23_th%C3%A1ng_1) năm [1984](/wiki/1984), chia huyện Ea Súp thành 2 huyện: [Ea Súp](/wiki/Ea_S%C3%BAp) và [Cư M'gar](/wiki/C%C6%B0_M%27gar). [[23]](#cite_note-23)
Ngày
[22 tháng 2](/wiki/22_th%C3%A1ng_2) năm [1986](/wiki/1986), chia huyện Đắk Nông thành 2 huyện: [Đắk Nông](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_Glong) và [Đắk R'lấp](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_R%27l%E1%BA%A5p). [[24]](#cite_note-24)
Ngày
[13 tháng 9](/wiki/13_th%C3%A1ng_9) năm [1986](/wiki/1986), thành lập huyện [Ea Kar](/wiki/Ea_Kar) trên cơ sở tách ra từ 2 huyện [Krông Pắk](/wiki/Kr%C3%B4ng_P%E1%BA%AFk) và [M'Đrăk](/wiki/M%27%C4%90r%C4%83k). [[25]](#cite_note-25)
Ngày
[9 tháng 11](/wiki/9_th%C3%A1ng_11) năm [1987](/wiki/1987), chia huyện Krông Búk thành 2 huyện: [Krông Búk](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%BAk) và [Krông Năng](/wiki/Kr%C3%B4ng_N%C4%83ng).
Ngày
[19 tháng 6](/wiki/19_th%C3%A1ng_6) năm [1990](/wiki/1990), thành lập huyện [Cư Jút](/wiki/C%C6%B0_J%C3%BAt) trên cơ sở tách ra từ huyện [Đắk Mil](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_Mil) và [thị xã Buôn Ma Thuột](/wiki/Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t). [[26]](#cite_note-26)
Ngày
[21 tháng 1](/wiki/21_th%C3%A1ng_1) năm [1995](/wiki/1995), chuyển thị xã Buôn Ma Thuột thành [thành phố Buôn Ma Thuột](/wiki/Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t). [[27]](#cite_note-27)
Ngày
[7 tháng 10](/wiki/7_th%C3%A1ng_10) năm [1995](/wiki/1995), chia huyện Ea Súp thành 2 huyện: [Ea Súp](/wiki/Ea_S%C3%BAp) và [Buôn Đôn](/wiki/Bu%C3%B4n_%C4%90%C3%B4n). [[28]](#cite_note-28)
Ngày
[21 tháng 6](/wiki/21_th%C3%A1ng_6) năm [2001](/wiki/2001), thành lập huyện [Đắk Song](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_Song) trên cơ sở tách ra từ 2 huyện [Đắk Nông](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_Glong) và [Đắk Mil](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_Mil). [[29]](#cite_note-29)
Đến cuối năm
[2002](/wiki/2002), tỉnh Đắk Lắk có tỉnh lị là thành phố [Buôn Ma Thuột](/wiki/Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t) và 18 huyện: [Buôn Đôn](/wiki/Bu%C3%B4n_%C4%90%C3%B4n), [Cư Jút](/wiki/C%C6%B0_J%C3%BAt), [Cư M'gar](/wiki/C%C6%B0_M%27gar), [Đắk Mil](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_Mil), [Đắk Nông](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_Glong), [Đắk R'Lấp](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_R%27L%E1%BA%A5p&action=edit&redlink=1), [Đắk Song](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_Song), [Ea H'leo](/wiki/Ea_H%27leo), [Ea Kar](/wiki/Ea_Kar), [Ea Súp](/wiki/Ea_S%C3%BAp), [Krông Ana](/wiki/Kr%C3%B4ng_Ana), [Krông Bông](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%B4ng), [Krông Búk](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%BAk), [Krông Năng](/wiki/Kr%C3%B4ng_N%C4%83ng), [Krông Nô](/wiki/Kr%C3%B4ng_N%C3%B4), [Krông Pắk](/wiki/Kr%C3%B4ng_P%E1%BA%AFk), [Lắk](/wiki/L%E1%BA%AFk), [M'Đrắk](/wiki/M%27%C4%90r%E1%BA%AFk).
Ngày
[26 tháng 11](/wiki/26_th%C3%A1ng_11) năm [2003](/wiki/2003), Quốc hội ra Nghị quyết số 22/2003/QH.11 , [30] [tỉnh Đăk Lăk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k)tách thành hai tỉnh mới là [Đăk Lăk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k)và [Đăk Nông](/wiki/%C4%90%C4%83k_N%C3%B4ng), nên số huyện giảm xuống còn 12 : [[31]](#cite_note-31)
- Tỉnh Đắk Lắk gồm thành phố
[Buôn Ma Thuột](/wiki/Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t)và 12 huyện: [Buôn Đôn](/wiki/Bu%C3%B4n_%C4%90%C3%B4n), [Cư M'gar](/wiki/C%C6%B0_M%27gar), [Ea H'leo](/wiki/Ea_H%27leo), [Ea Kar](/wiki/Ea_Kar), [Ea Súp](/wiki/Ea_S%C3%BAp), [Krông Ana](/wiki/Kr%C3%B4ng_Ana), [Krông Bông](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%B4ng), [Krông Búk](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%BAk), [Krông Năng](/wiki/Kr%C3%B4ng_N%C4%83ng), [Krông Pắk](/wiki/Kr%C3%B4ng_P%E1%BA%AFk), [Lắk](/wiki/L%E1%BA%AFk), [M'Đrắk](/wiki/M%27%C4%90r%E1%BA%AFk), các xã Ea R'Bin và Nam Ka của huyện Krông Nô; các xã Hòa Khánh, Hòa Xuân và Hòa Phú của huyện Cư Jut.
- Tỉnh Đắk Nông gồm 5 huyện: huyện Đắk R'Lấp; huyện Đắk Nông; huyện Đắk Song; huyện Đắk Mil; huyện Krông Nô (trừ các xã Ea R'Bin và Nam Ka); huyện Cư Jut (trừ các xã Hòa Khánh, Hòa Xuân và Hòa Phú).
Ngày
[27 tháng 8](/wiki/27_th%C3%A1ng_8) năm [2007](/wiki/2007), chia huyện Krông Ana thành 2 huyện: [Krông Ana](/wiki/Kr%C3%B4ng_Ana) và [Cư Kuin](/wiki/C%C6%B0_Kuin). [[32]](#cite_note-32)
Ngày
[23 tháng 12](/wiki/23_th%C3%A1ng_12) năm [2008](/wiki/2008), thành lập thị xã [Buôn Hồ](/wiki/Bu%C3%B4n_H%E1%BB%93) trên cơ sở tách ra từ huyện [Krông Búk](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%BAk). [[33]](#cite_note-33)
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=5)] [Tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) có 15 đơn vị hành chính cấp [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), gồm 1 [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), 1 [thị xã](/wiki/Th%E1%BB%8B_x%C3%A3_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) và 13 [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_(Vi%E1%BB%87t_Nam)). Trong đó có 184 đơn vị hành chính cấp [xã](/wiki/X%C3%A3_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), gồm có 152 [xã](/wiki/X%C3%A3_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), 20 [phường](/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%9Dng_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) và 12 [thị trấn](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) . [34]
|Danh sách các đơn vị hành chính trực thuộc
|
|Tên||Dân số (người)
|2009 |Hành chính|
|
|Thành phố
|
|*13 phường, 8 xã* **Thị xã** [Buôn Hồ](/wiki/Bu%C3%B4n_H%E1%BB%93) *7 phường, 5 xã* **Huyện (13)** [Buôn Đôn](/wiki/Bu%C3%B4n_%C4%90%C3%B4n_(huy%E1%BB%87n)) *7 xã* [Cư Kuin](/wiki/C%C6%B0_Kuin) *8 xã* [Cư M'gar](/wiki/C%C6%B0_M%27gar) *2 thị trấn, 15 xã* [Ea H'leo](/wiki/Ea_H%27leo) *1 thị trấn, 11 xã*
|Tên||Dân số (người)
|2009 |Hành chính|
|
|*2 thị trấn, 14 xã* [Ea Súp](/wiki/Ea_S%C3%BAp) *1 thị trấn, 9 xã* [Krông Ana](/wiki/Kr%C3%B4ng_Ana) *1 thị trấn, 7 xã* [Krông Bông](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%B4ng) *1 thị trấn, 13 xã* [Krông Búk](/wiki/Kr%C3%B4ng_B%C3%BAk) *7 xã* [Krông Năng](/wiki/Kr%C3%B4ng_N%C4%83ng) *1 thị trấn, 11 xã* [Krông Pắk](/wiki/Kr%C3%B4ng_P%E1%BA%AFc) *1 thị trấn, 15 xã* [Lắk](/wiki/L%E1%BA%AFk) *1 thị trấn, 10 xã* [M'Đrắk](/wiki/M%27%C4%90r%C4%83k) *1 thị trấn, 12 xã*
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=6)] [Kinh tế](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF) chủ đạo của [Đăk Lăk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k) chủ yếu dựa vào sản xuất và [xuất khẩu](/wiki/Xu%E1%BA%A5t_kh%E1%BA%A9u) nông sản, lâm sản. Tỉnh có tiềm năng về [du lịch sinh thái](/wiki/Du_l%E1%BB%8Bch_sinh_th%C3%A1i). Trong bảng xếp hạng về [Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_n%C4%83ng_l%E1%BB%B1c_c%E1%BA%A1nh_tranh_c%E1%BA%A5p_t%E1%BB%89nh) của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) năm 2011, [tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) xếp ở vị trí thứ 58/63 tỉnh thành. [[37]](#cite_note-37) [Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k) là tỉnh có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) và [sản phẩm](/wiki/S%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m) [cà phê](/wiki/C%C3%A0_ph%C3%AA) [xuất khẩu](/wiki/Xu%E1%BA%A5t_kh%E1%BA%A9u) lớn nhất cả nước, với [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 182.343ha và sản lượng thu hoạch hàng năm đạt trên 400.000 [tấn](/wiki/T%E1%BA%A5n), chiếm 40% sản lượng cả nước . Tỉnh cũng là nơi trồng bông, [38] [cacao](/wiki/Cacao), [cao su](/wiki/Cao_su), [điều](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u)lớn của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Đồng thời, là nơi phát triển các loại cây ăn trái khác, như cây [bơ](/wiki/B%C6%A1), [sầu riêng](/wiki/S%E1%BA%A7u_ri%C3%AAng), [chôm chôm](/wiki/Ch%C3%B4m_ch%C3%B4m), [xoài](/wiki/Xo%C3%A0i)...
Năm 2010 tổng
[GDP](/wiki/GDP) ước đạt 12.810 tỷ đồng, tăng gấp 1,7 lần so năm 2005. [Thu nhập bình quân đầu người](/wiki/Thu_nh%E1%BA%ADp_b%C3%ACnh_qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) đạt 14,2 triệu đồng/người/năm. Cơ cấu [kinh tế](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF), chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông, [lâm nghiệp](/wiki/L%C3%A2m_nghi%E1%BB%87p), tăng dần tỷ trọng [công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) – [xây dựng](/wiki/X%C3%A2y_d%E1%BB%B1ng) và [dịch vụ](/wiki/D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5) . [39]
Phấn đấu năm 2013,
[Tăng trưởng kinh tế](/wiki/T%C4%83ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_kinh_t%E1%BA%BF) của tỉnh đạt từ 11% trở lên, [thu nhập bình quân đầu người](/wiki/Thu_nh%E1%BA%ADp_b%C3%ACnh_qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) đạt hơn 28 triệu đồng, huy động vốn đầu tư toàn [xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i) đạt 15.000 tỷ đồng, tổng mức lưu chuyển [hàng hóa](/wiki/H%C3%A0ng_h%C3%B3a) trên địa bàn khoảng 43.000 tỷ đồng và thu cân đối [ngân sách Nhà nước](/wiki/Ng%C3%A2n_s%C3%A1ch_Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) đạt 4.200 tỷ đồng . [40]
|
|Lịch sử phát triển dân số
|
||
|
|
|[1996](/wiki/1996) [1997](/wiki/1997) [1998](/wiki/1998) [1999](/wiki/1999) [2000](/wiki/2000) [2001](/wiki/2001) [2002](/wiki/2002) [2003](/wiki/2003) [2004](/wiki/2004) [2005](/wiki/2005) [2006](/wiki/2006) [2007](/wiki/2007) [2008](/wiki/2008) [2009](/wiki/2009) [2010](/wiki/2010) [2011](/wiki/2011) **Nguồn**: [[41]](#cite_note-dánolonganqacnam-41)
## Dân số & Giáo dục[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=7)]
### Dân cư[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=8)]
Tính đến năm 2014, dân số toàn
[tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) đạt gần 1.834.800 người, [mật độ dân số](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) đạt 135 người/km² Trong đó dân số sống tại thành thị đạt gần 426.000 người, chiếm 27% dân số toàn tỉnh [42] , dân số sống tại nông thôn đạt 1.345.800 người, chiếm 73% dân số [[43]](#cite_note-dsthanhthi2011-43) . Dân số nam đạt 894.200 người [[44]](#cite_note-dsnongthong2011-44) , trong khi đó nữ đạt 877.600 người [[45]](#cite_note-dsnam2011-45) . Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 12,9 ‰ [[46]](#cite_note-dsnu2011-46) [[47]](#cite_note-tangdanso-47)
Theo thống kê của tổng cục thống kê
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), tính đến ngày [1 tháng 4](/wiki/1_th%C3%A1ng_4) năm [2009](/wiki/2009), toàn [tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) có 13 [Tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o) khác nhau chiếm 450.728 người. Trong đó, nhiều nhất là [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) với 171.661 người, thứ hai là [Đạo Tin Lành](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Tin_L%C3%A0nh) với 149.526 người, thứ ba là [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam) với 125.698, thứ tư là [Đạo Cao Đài](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i) có 3.572 người, cùng với các tôn giáo khác như Phật giáo Hòa Hảo có 162 người, [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) có 65 người, [Bửu sơn kỳ hương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_B%E1%BB%ADu_S%C6%A1n_K%E1%BB%B3_H%C6%B0%C6%A1ng) có 23 người, [Tịnh độ cư sĩ Phật hội Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%8Bnh_%C4%91%E1%BB%99_c%C6%B0_s%C4%A9_Ph%E1%BA%ADt_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam) có ba người, [Bahá'í](/wiki/Bah%C3%A1%27%C3%AD) có hai người, ít nhất là [Minh Sư Đạo](/wiki/Minh_S%C6%B0_%C4%90%E1%BA%A1o), [Minh Lý Đạo](/wiki/Minh_L%C3%BD_%C4%90%E1%BA%A1o) và [Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_T%E1%BB%A9_%C3%82n_Hi%E1%BA%BFu_Ngh%C4%A9a) mỗi đạo có một người ... [48]
Theo thống kê của tổng cục thống kê
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), tính đến ngày [1 tháng 4](/wiki/1_th%C3%A1ng_4) năm [2009](/wiki/2009), toàn [tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) có 47 [dân tộc](/wiki/D%C3%A2n_t%E1%BB%99c) cùng người nước ngoài sinh sống. Trong đó [dân tộc](/wiki/D%C3%A2n_t%E1%BB%99c) [kinh](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Kinh) chiếm đông nhất với 1.161.533 người, thứ hai là [Người Ê Đê](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C3%8A_%C4%90%C3%AA) có 298.534 người, thứ ba là [Người Nùng](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_N%C3%B9ng) có 71.461 người, thứ tư là [Người Tày](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_T%C3%A0y) có 51.285 người. Cùng các dân tộc ít người khác như [M'nông](/wiki/M%27n%C3%B4ng) có 40.344 người, [Người Mông](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%C3%B4ng) có 22.760 người, [Người Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A1i_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) có 17.135 người, [Người Mường](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%C6%B0%E1%BB%9Dng) có 15.510 người ... [48]
### Giáo dục[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=9)]
Tính đến thời điểm ngày
[30 tháng 9](/wiki/30_th%C3%A1ng_9) năm [2011](/wiki/2011), trên địa bàn toàn [tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) có 695 trường học ở cấp phổ, trong đó có [Trung học phổ thông](/wiki/Trung_h%E1%BB%8Dc_ph%E1%BB%95_th%C3%B4ng) có 53 trường, [Trung học cơ sở](/wiki/Trung_h%E1%BB%8Dc_c%C6%A1_s%E1%BB%9F) có 221 trường, [Tiểu học](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%E1%BB%8Dc) có 417 trường và 5 trường phổ thông cơ sở, bên cạnh đó còn có 235 trường [mẫu giáo](/wiki/M%E1%BA%ABu_gi%C3%A1o) . Với hệ thống trường học như thế, nền [49] [giáo dục](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c)trong địa bàn [Tỉnh Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk)cũng tương đối hoàn chỉnh, góp phần giảm thiểu nạn mù chữ trong địa bàn tỉnh . [[49]](#cite_note-gdvn2011-49)
Danh sách các trường THPT và Đại Học tại Đăk Lăk:
Về THPT:
|
|STT |
|Mã trường |
|Tên trường |
|STT |
|Mã trường |
|Tên trường
|1||001||Sở GD -ĐT Đăk Lăk||38||038||THPT Lê Hữu Trác|
|2||002||THPT Buôn Ma Thuột||39||039||THPT Trần Nhân Tông|
|3||003||THPT Chu Văn An||40||040||THPT Lê Qúy Đôn|
|4||004||THPT Quang Trung||41||041||TT GDTX M’Drăk|
|5||005||THPT Trần Phú||42||042||TT GDTX Ea Kar|
|6||006||THPT DTNT Nơ Trang Lơng||43||043||THPT Huỳnh Thúc Kháng|
|7||007||Trung Tâm GDTX Tỉnh||44||044||TTGDTX Krông Bông|
|8||008||THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm||45||045||TTGDTX Buôn Ma Thuột|
|9||009||THPT Lê HồngPhong||46||046||THPT Hùng Vương|
|10||010||THPT Buôn Hồ||47||047||TC nghề Đăk Lăk|
|11||011||THPT Cư M’Gar||48||048||CĐ Nghề TN Dân Tộc, Đăk Lăk|
|12||012||THPT Krông Ana||49||049||THPT Phú Xuân|
|13||013||THPT Việt Đức||50||050||THPT Phan Chu Trinh|
|14||014||THPT Phan Bội Châu||51||051||THPT Nguyễn Trường Tộ|
|15||015||THPT Ngô Gia Tự||52||052||THPT Lý Tự Trọng|
|16||016||THPT Trần Quốc Toản||53||053||TT GDTX Buôn Đôn|
|17||017||THPT Krông Bông||54||054||TT GDTX Ea Súp|
|18||018||THPT NguyễnTất Thành||55||055||TC Kinh tế Kỹ thuật Đắk lắk|
|19||019||THPT Ea H’leo||56||056||Trường VHNT Đắk Lắk|
|20||020||THPT Lăk||57||057||Trường Văn Hóa 3|
|21||021||THPT Ea Sup||58||058||THPT DTNT Tây Nguyên|
|22||022||
|
Về Đại học:
## Văn hóa & Du lịch[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=10)]
### Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=11)] [Đắk Lắk](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C4%83k_L%C4%83k) có bản sắc [văn hoá](/wiki/V%C4%83n_ho%C3%A1) đa dạng như các trường ca truyền miệng lâu đời [Đam San](/wiki/%C4%90am_San), [Xinh Nhã](/wiki/Xinh_Nh%C3%A3) dài hàng nghìn câu, như các ngôn ngữ của [người Ê Đê](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C3%8A_%C4%90%C3%AA), [người M'Nông](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%27N%C3%B4ng)...như các đàn đá, đàn [T'rưng](/wiki/T%27r%C6%B0ng), đàn [k'lông pút](/wiki/K%27l%C3%B4ng_p%C3%BAt)... Đắk Lắk được xem là một trong những cái nôi nuôi dưỡng [Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_v%C4%83n_h%C3%B3a_C%E1%BB%93ng_Chi%C3%AAng_T%C3%A2y_Nguy%C3%AAn), được [UNESCO](/wiki/UNESCO) công nhận là [Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại](/wiki/Ki%E1%BB%87t_t%C3%A1c_truy%E1%BB%81n_kh%E1%BA%A9u_v%C3%A0_phi_v%E1%BA%ADt_th%E1%BB%83_nh%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i).
Các lễ hội đáng chú ý gồm có
[Lễ mừng lúa mới](/wiki/L%E1%BB%85_m%E1%BB%ABng_l%C3%BAa_m%E1%BB%9Bi), [Lễ bỏ mả](/wiki/L%E1%BB%85_b%E1%BB%8F_m%E1%BA%A3), [Lễ hội đâm trâu](/wiki/L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i_%C4%91%C3%A2m_tr%C3%A2u), [Lễ cúng Bến nước](/wiki/L%E1%BB%85_c%C3%BAng_B%E1%BA%BFn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc), [Lễ hội đua voi](/wiki/L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i_%C4%91ua_voi), [Lễ hội Cồng chiêng](/wiki/L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i_C%E1%BB%93ng_chi%C3%AAng) và [Lễ hội cà phê](/wiki/L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i_c%C3%A0_ph%C3%AA_Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t)… được tổ chức đều đặn hàng năm như một truyền thống. Các [Di tích lịch sử](/wiki/Di_t%C3%ADch_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD) tại Đắk Lắk như [Đình Lạc Giao](/wiki/%C4%90%C3%ACnh_L%E1%BA%A1c_Giao), [Chùa Sắc tứ Khải Đoan](/wiki/Ch%C3%B9a_S%E1%BA%AFc_t%E1%BB%A9_Kh%E1%BA%A3i_%C4%90oan), [Nhà đày Buôn Ma Thuột](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%91%C3%A0y_Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t), Khu [Biệt điện Bảo Đại](/wiki/Bi%E1%BB%87t_%C4%91i%E1%BB%87n_B%E1%BA%A3o_%C4%90%E1%BA%A1i), [Toà Giám mục tại Đắk Lắk](/wiki/To%C3%A0_Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c_t%E1%BA%A1i_%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk), [Hang đá Đắk Tur](/wiki/Hang_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BA%AFk_Tur) và [Tháp Yang Prong](/wiki/Th%C3%A1p_Yang_Prong)...
### Du lịch[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=12)]
Du lịch Đắk Lắk đang có lợi thế với nhiều địa danh cho phép khai thác theo hướng kết hợp cảnh quan, sinh thái,
[môi trường](/wiki/M%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng) và truyền thống [văn hoá](/wiki/V%C4%83n_ho%C3%A1) của nhiều dân tộc trong tỉnh như [hồ Lắk](/wiki/H%E1%BB%93_L%E1%BA%AFk), [Thác Gia Long](/wiki/Th%C3%A1c_Gia_Long), cụm du lịch Buôn Đôn, [Thác Krông Kmar](/wiki/Th%C3%A1c_Kr%C3%B4ng_Kmar), [Diệu Thanh](/wiki/Di%E1%BB%87u_Thanh), [Tiên Nữ](/wiki/Ti%C3%AAn_N%E1%BB%AF)… bên cạnh các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên [Chư Yang Sin](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Ch%C6%B0_Yang_Sin), Easo … [51]
Ngày nay còn chuộng thêm khu du lịch Ko Tam
## Giao thông[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=13)]
Tỉnh Đắk Lắk có
[Sân bay Buôn Ma Thuột](/wiki/S%C3%A2n_bay_Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t) tuyến từ [Buôn Ma Thuột](/wiki/Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t) đến các thành phố lớn như [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [thành phố Hà Nội](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%C3%A0_N%E1%BB%99i), [thành phố Đà Nẵng](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng). Ngoài ra, 14 tỉnh lộ với tổng chiều dài 460 km, có [quốc lộ 14](/wiki/Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_14) chạy qua nối với [thành phố Đà Nẵng](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng) qua các [tỉnh Gia Lai](/wiki/T%E1%BB%89nh_Gia_Lai), [Kon Tum](/wiki/Kon_Tum) và nối với [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) qua Bình Phước và Bình Dương...Song song với biên giới Campuchia có quốc lộ 14C. [Quốc lộ 27](/wiki/Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_27) nối [thành phố Buôn Ma Thuột](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Bu%C3%B4n_Ma_Thu%E1%BB%99t) với [tỉnh Lâm Đồng](/wiki/T%E1%BB%89nh_L%C3%A2m_%C4%90%E1%BB%93ng). [Quốc lộ 26](/wiki/Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_26) từ Đắk Lắk đi [Tỉnh Khánh Hòa](/wiki/T%E1%BB%89nh_Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a), nối với [quốc lộ 1A](/wiki/Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_1A) tại [thị trấn Ninh Hoà](/wiki/Ninh_H%C3%B2a_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), huyện [Ninh Hoà](/wiki/Ninh_H%C3%B2a), [Tỉnh Khánh Hòa](/wiki/T%E1%BB%89nh_Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a). [Quốc lộ 29](/wiki/Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_29) nối [thị xã Buôn Hồ](/wiki/Bu%C3%B4n_H%E1%BB%93) với [tỉnh Phú Yên](/wiki/Ph%C3%BA_Y%C3%AAn) tại [cảng Vũng Rô](/wiki/C%E1%BA%A3ng_V%C5%A9ng_R%C3%B4).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=14)] [^](#cite_ref-Diện_tích,_dân_số_1-0) [“Diện tích, dân số và mật độ dân số năm 2013 phân theo địa phương”](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=15571). Tổng cục Thống kê Việt Nam. Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-2) [“Dân số thành thị trung bình phân theo địa phương”](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=14627). [Tổng cục Thống kê Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_Vi%E1%BB%87t_Nam). [^](#cite_ref-3) [“Dân số nông thôn trung bình phân theo địa phương”](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=14626). [Tổng cục Thống kê Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_Vi%E1%BB%87t_Nam). [^](#cite_ref-4) [“Mon-Khmer Etymological Dictionary”](http://sealang.net/monkhmer/dictionary). [^](#cite_ref-tachtinh_5-0) [Quốc hội ra Nghị quyết số 22/2003/QH.11, tách tỉnh Đăk Lăk thành hai tỉnh mới là Đăk Lăk và Đăk Nông](http://www.daknong.gov.vn/gioithieu/Pages/daksong-gtc.aspx), Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Nông. [^](#cite_ref-taynguyen_6-0) [Tỉnh Đắk Lắk nằm trên địa bàn Tây Nguyên](http://daklak.gov.vn/portal/page/portal/daklak/daklak/vi-tri-dia-ly), Cổng thông tin điện tử Tỉnh Đắk Lắk.
- ^
**a** **ă** [Phía Tây Đắk Lắk giáp Campuchia với đường biên giới dài 193 km](http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/cactinhvathanhpho/tinhdaklak/thongtintinhthanh?view=introduction&provinceId=1355), Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. [^](#cite_ref-8) [“Gấp rút xác định ranh giới Đắk Lắk - Khánh Hòa”](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/gap-rut-xac-dinh-ranh-gioi-dak-lak-khanh-hoa-20170222224312858.htm). [^](#cite_ref-thoitiet01_9-0) [Giới thiệu sơ lược về tỉnh Đắk Lắk](http://clv-triangle.vn/portal/page/portal/clv_vn/825586?p_cateid=866437&item_id=1305459&article_details=1), Website tỉnh Đắk Lắk.
- ^
**a** **ă** [Rừng Đắk Lắk có diện tích và trữ lượng lớn nhất nước với nhiều chủng loại gỗ quý hiếm](http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/cactinhvathanhpho/tinhdaklak/thongtintinhthanh?view=introduction&provinceId=1355), Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. [^](#cite_ref-nd14115_11-0) [“Nạn phá rừng ở Tây Nguyên vẫn tiếp diễn”](http://www.nhandan.com.vn/khoahoc/moi-truong/item/24751102-nan-pha-rung-o-tay-nguyen-van-tiep-dien.html). nhandan. 5 tháng 11 năm 2014. Truy cập 16 tháng 5 năm 2016. [^](#cite_ref-12) *Việt Nam Cộng hòa bản đồ hành chánh*. Đà Lạt: Phân cục Địa dư Quốc gia, 1967. **Louis Victor Bourgeois, công sứ Pháp đầu tiên ở Đắc Lắc (lúc đó Đắc Lắc thuộc Lào, năm 1904 thì thuộc về Việt Nam), cai trị tỉnh này từ năm 1899 - 1904. Bộ máy cai trị Đắc Lắc khá đơn giản, ngoài ông ta (Công sứ Bourgeois) thì còn có phó công sứ de Blakovitch; chỉ huy lính bản xứ Henry. Bourgeois là tên thực dân Pháp cáo già, lên Tây Nguyên vào những năm 90 của thế kỷ XIX; năm 1890, Bourgeois đã lần lượt thu phục các tù trưởng Khumjunop (vua săn voi nổi tiếng ở Bản Đôn), Ama Y Thuột, Ama Jhao (thất bại)... Ngày 2/11/1899, Bourgeois lập ra hạt đại lý khu vực Bản Đôn làm nơi thí điểm để bình định các dân tộc Edeh, M’nông** [^](#cite_ref-13) *(nhóm Kpă và Bih)*vùng hạ lưu sông Krông Ana và sông Krông Nô...nhưng thất bại. Năm 1900, cuộc nổi dậy của N’Trang Gưh, người Bih chống lại Bourgeois làm tên này phải đối phó rất vất vả (1900 - 1914) **Năm cai trị của tên công sứ Besnard căn cứ theo "Monographie de la Province du Darlac (1930)" của A. Monfleur, p. 13 và "Lịch sử di tích cách mạng nhà ngục Đắk Mil", tr. 26** [^](#cite_ref-14) **Leopold Sabatier, công sứ Pháp ở Đắc Lắc từ năm 1914 - 1925. Thời gian đầu khi cai trị, Sabatier đón tiếp Henri Maitre (Tham biện hạng nhất, đóng ở Peksa). Ông ta liên tiếp đem quân chống phá các cuộc khởi nghĩa của N'Trang Lơng, cưới một người vợ Tây Nguyên (có chỗ ghi là người Lào) là Sao Nhuôn; ra thông tri về cai trị vùng Mọi (cho người dân tộc làm rưộng nước trên nương rẫy, trồng cây ăn quả). Trong** [^](#cite_ref-15) *Cuộc thương nghị của lời thề,*ông lệnh cho các già làng làm ruộng (có trồng ngô và khoai) theo kế hoạch đã được định ra của Sabatier: " *Ông công sứ*"Những kẻ đầu cá kroa và đầu cá kenh cứng cổ, ta đã nói cho cac ngươi phải làm như thế nào. Tuy cac ngươi chỉ là những con trâu, ta vẫn muốn cứu các ngươi, nhưng ta sẽ làm cho những kẻ không nghe lời ta phải hối hận. Ta ra lệnh cho các ngươi làm ruộng vụ hè khắp nơi, ở nơi có đầm lầy và đất thấp có thể tưới nước. Các ngươi chặn dòng sông khắp nơi ở những nơi có thể. Trên bờ các ngươi làm ruộng trồng ngô và khoai để thu hoạch và phơi khô dành cho mùa *ian mdé phùn*(10)[…]" Ta ra lệnh cho các ngươi làm ruộng vụ hè. Ta ra lệnh cho các ngươi cày chứ không phải là dẫm đất. Ta nói với các ngươi chỉ một người với chỉ một con trâu kéo cày, sẽ làm ít vất vả hơn công việc của mười người và mười con trâu giẫm đất. Ngươi, Y Bak, được người ta gọi là "Vua của thóc lúa", đó là gì? Ta cấm người ta gọi ngươi như vậy, nếu không để chế diễu ngươi mà biết bao ruộng lúa không được cày xới. Ta sẽ đưa cho các ngươi hai mươi cái cày. Y Đê, Y Đjut và Y Đong đã học ở Huế, sẽ bày cho các ngươi cách làm và cách dùng. Các ngươi có nghe thấy không? *Các tù tưởng*Đã nghe rồi. Hây. *Công sứ*Các ngươi có hiểu không? *Các tù trưởng*Sao chúng tôi không hiểu. Hây. *Công sứ*Nếu các ngươi hiểu, thì năm nay sẽ không có nạn đói. Nếu trong một làng, ta thấy một người gầy, ta sẽ bỏ tù chủ làng. Chưa hết đâu. Ta sẽ phát cho các ngươi mười nghìn cây cà phê, năm nay ta sẽ phân phát ba mươi nghìn. Ta đã nói với các ngươi, mỗi dầu dân đinh phải trồng mười cây cà phê"" Ông cũng là người sưu tầm, soạn thảo ra Luật tục Êđê gồm 236 điều với khoảng trên dưới 8.000 câu. Cuối thời cai tri của mình, ông đã ra lệnh tuyệt cấm người Việt lên lập nghiệp ở Darlac với chủ trương cực đoan "đất Tây Nguyên của người Tây Nguyên", rồi lại vận động khâm sứ Trung Kỳ là Pierre Pasquier áp dụng chung chính sách này cho toàn cao nguyên Trung phần. Chính vì quá độc quyền vùng Tây Nguyên nên ông ta bị nhân dân phản đối. Cuộc biểu tình của người Edeh do Y Jut lãnh đạo đã buộc Pháp phải đuổi ông ta về nước (10/1925). Giran lên thay. [^](#cite_ref-16) [“Monographie de la province du Darlac 1931 — Bộ sưu tập Sách Đông Dương”](http://sach.nlv.gov.vn/sach/cgi-bin/sach?a=d&d=NGFlLNFcDc1931.1.14&e=-------vi-20--1--img-txIN-------#). Truy cập 8 tháng 2 năm 2015. **Giran, tên đầy đủ là Paul Giran, ông này thay Leopold Sabatier làm Công sứ tỉnh Đắc Lắc khi ông này (tức Sabatier) bị Tổng thanh tra Đông Dương đuổi do có hành động miệt thị dân Thượng (đấu tranh của nhân dân Edeh do thầy giáo Y Jut lãnh đạo (1925)). Dưới thời Công sứ Giran, Pháp cho xây dựng Tòa Công sứ Đắc Lắc (1926 - 1927) và tiếp tục đàn áp các cuộc khởi nghĩa của nhân dân chống Pháp, nhất là khởi nghĩa N'Trang Lơng.** [^](#cite_ref-17) [^](#cite_ref-18) [“LƯỢC SỬ GIÁO PHẬN BAN MÊ THUỘT”](http://www.gpbanmethuot.vn/node/7). Truy cập 8 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-19) [“LƯỢC SỬ GIÁO PHẬN BAN MÊ THUỘT”](http://gpbanmethuot.vn/node/7). Truy cập 10 tháng 8 năm 2016. [^](#cite_ref-20) [Quyết định 230-CP năm 1977 về việc chia huyện Krông Buk thành huyện Krông Buk và huyện Ea Sup và chia huyện Krông Pắk thành huyện Krông Pắk và huyện M'Đrắk thuộc tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-230-CP-chia-huyen-Krong-Buk-thanh-huyen-Krong-Buk-va-Ea-Sup-chia-huyen-Krong-Pack-thanh-huyen-Krong-Pach-va-M-Drak-thuoc-Dak-Lak-vb57844t17.aspx) [^](#cite_ref-21) [Quyết định 110-CP năm 1980 về việc chia huyện Krông Buk thành hai huyện, huyện Krông Buk và huyện Ea H'Leo và thành lập một số xã mới của huyện Ea Súp thuộc tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-110-CP-chia-huyen-Krong-Buk-thanh2-huyen-huyen-Krong-Buk-Ea-H-Leo-thanh-lap-xa-moi-huyen-Ea-Sup-tinh-Dak-Lak-vb44159t17.aspx) [^](#cite_ref-22) [Quyết định 75-HĐBT năm 1981 phân vạch địa giới của huyện và thị xã Buôn Ma Thuột thuộc tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-75-HDBT-phan-vach-dia-gioi-huyen-thi-xa-Buon-Me-Thuot-tinh-Dac-Lac-vb43135t17.aspx) [^](#cite_ref-23) [Quyết định 15-HĐBT năm 1984 phân vạch địa giới huyện Ea Sup thuộc tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-15-HDBT-phan-vach-dia-gioi-huyen-Ea-Sup-tinh-Dak-Lak-vb43397t17.aspx) [^](#cite_ref-24) [Quyết định 19-HĐBT năm 1986 về việc chia huyện Đăk Nông thành hai huyện Đăk Nông và huyện Đăk R'lấp thuộc tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh19-HDBT-chia-huyen-Dak-Nong-thanh-2-huyen-Dak-Nong-va-huyen-Dak-Ralap-tinh-Dak-Lak-vb37038t17.aspx) [^](#cite_ref-25) [Quyết định 108-HĐBT năm 1986 về việc thành lập huyện Ea Kar thuộc tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-108-HDBT-thanh-lap-huyen-Ea-Kar-tinh-Dak-Lak-vb37175t17.aspx) [^](#cite_ref-26) [Quyết định 227-HĐBT năm 1990 thành lập huyện Cư Jút thuộc tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-227-HDBT-thanh-lap-huyen-Cu-jut-thuoc-tinh-Dac-lac-vb37971t17.aspx) [^](#cite_ref-27) [Nghị định 08/CP năm 1995 về việc thành lập thành phố Buôn Ma Thuột và điều chỉnh địa giới hành chính giữa thành phố với các huyện Cư Jút, Ea Súp, Krông Pắk thuộc tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-08-CP-thanh-lap-thanh-pho-Buon-Ma-Thuot-va-dieu-chinh-dia-gioi-hanh-chinh-giua-thanh-pho-voi-huyen-Cu-Jut-Ea-Sup-Krong-Pac-tinh-DakLac-vb39129t11.aspx) [^](#cite_ref-28) [Nghị định 61-CP năm 1995 về việc chia xã và thành lập huyện mới thuộc tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-61-CP-chia-xa-va-thanh-lap-huyen-moi-thuoc-tinh-Dak-Lak-vb39601t11.aspx) [^](#cite_ref-29) [Nghị định 30/2001/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil để thành lập huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-30-2001-ND-CP-dieu-chinh-dia-gioi-hanh-chinh-huyen-Dak-Nong-va-huyen-Dak-Mil-de-thanh-lap-huyen-Dak-Song-tinh-Dak-Lak-vb48023t11.aspx) [^](#cite_ref-30) [“NGHỊ QUYẾT 22/2003/QH.11 VỀ VIỆC CHIA VÀ ĐIỀU CHỈNH ĐỊA GIỚI HÀNH CHÍNH MỘT SỐ TỈNH”](https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Nghi-quyet-22-2003-QH11-chia-va-dieu-chinh-dia-gioi-hanh-chinh-tinh-51694.aspx). [^](#cite_ref-31) [Ban hành Quy định tạm thời về viết hoa trong văn bản của Chính phủ và Văn phòng Chính phủ](http://ws1.khanhhoa.gov.vn/cb/congbao.nsf/8bf16a87b77f9db3c725688300137944/85256f620062656c47256811001a43c0?OpenDocument), Trang Khánh Hòa [^](#cite_ref-32) [Nghị định 137/2007/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã để thành lập xã thuộc các huyện: Krông Ana, Ea Kar, Krông Búk, M'Drắk, Ea H'Leo; điều chỉnh địa giới hành chính huyện Krông Ana để thành lập huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-137-2007-ND-CP-dieu-chinh-dia-gioi-hanh-chinh-xa-de-thanh-lap-xa-thuoc-huyen-Krong-Ana-Ea-Kar-Krong-Buk-M-Drak-Ea-H-Leo-vb54828t11.aspx) [^](#cite_ref-33) [Nghị định 07/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã thuộc huyện Krông Búk, điều chỉnh địa giới hành chính huyện Krông Búk để thành lập thị xã Buôn Hồ và thành lập các phường trực thuộc thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-07-ND-CP-dieu-chinh-dia-gioi-xa-thuoc-huyen-Krong-Buk-thanh-lap-thi-xa-Buon-Ho-phuong-thuoc-tinh-Dak-Lak-vb84045t11.aspx)
- ^
**a** **ă** [Đơn vị hành chính, Đất đai và Khí hậu Niên giám thống kê 2011](http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=15345), Tổng cục Thống kê Việt Nam. [^](#cite_ref-dsvn2009_35-0) [Kết quả toàn bộ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 2009](http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724), Tổng cục Thống kê Việt Nam [^](#cite_ref-MS_36-0) [“Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”](http://mic.gov.vn/uploads/20100623/E124-2009%20(31-12)2-MSDVHCVN.xls). Bộ Thông tin & Truyền thông. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012. [^](#cite_ref-37) [“PCI 2011: Lào Cai và Bắc Ninh 'vượt vũ môn' ngoạn mục”](http://www.pcivietnam.org/rankings_general.php). Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2012. [^](#cite_ref-caphe2011_38-0) [Đắk Lắk là tỉnh có diện tích và sản phẩm cà phê xuất khẩu lớn nhất cả nước](http://www.lehoicaphe.com/gioi-thieu-le-hoi-ca-phe-buon-ma-thuot/), Trang thông tin lễ hội cà phê. [^](#cite_ref-kt2010_39-0) [Báo cáo chính trị đại hội cho biết, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của tỉnh trong nhiệm kỳ qua đạt 12,1%.](http://danviet.vn/16292p1c24/ong-nie-thuat-tai-dac-cu-bi-thu-tinh-uy-dak-lak.htm), Báo điện tử của báo Nông thôn Ngày nay. [^](#cite_ref-kt2013_40-0) [Năm 2013, Đắk Lắk phấn đấu thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 28 triệu đồng](http://vov.vn/Chinh-tri/Nam-2013-Dak-Lak-phan-dau-tang-truong-kinh-te-tu-11/244030.vov), Đài tiếng nói Việt Nam. [^](#cite_ref-dánolonganqacnam_41-0) [Dân số trung bình phân theo địa phương qua các năm](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=12873), Theo Tổng cục thống kê Việt Nam. [^](#cite_ref-tongcucthongke2011_42-0) [Diện tích, dân số và mật độ dân số năm 2011 phân theo địa phương](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=12875), Theo Tổng cục thống kê Việt Nam. [^](#cite_ref-dsthanhthi2011_43-0) [Dân số thành thị trung bình phân theo địa phương](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=12869), Theo Tổng cục thống kê Việt Nam. [^](#cite_ref-dsnongthong2011_44-0) [Dân số nông thôn trung bình phân theo địa phương](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=12868), Theo Tổng cục thống kê Việt Nam. [^](#cite_ref-dsnam2011_45-0) [Dân số nam trung bình phân theo địa phương](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=12871), Theo Tổng cục thống kê Việt Nam. [^](#cite_ref-dsnu2011_46-0) [Dân số nữ trung bình phân theo địa phương](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=12870), Theo Tổng cục thống kê Việt Nam. [^](#cite_ref-tangdanso_47-0) [Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=12861), Theo Tổng cục thống kê Việt Nam.
- ^
**a** **ă** [Kết quả toàn bộ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 2009](http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724), Tổng cục Thống kê Việt Nam.
- ^
**a** **ă** [Thống kê về Giáo dục Việt Nam, Niên giám thống kê 2011](http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=15355), Theo tổng cục thống kê [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [^](#cite_ref-50) [“Danh sách mã các trường THPT tỉnh Đăk Lăk”](https://onthitot.com/danh-sach-ma-cac-truong-thpt-tinh-dak-lak/). [^](#cite_ref-dulich_51-0) [Tính đến ngày 31/12/2000, toàn tỉnh có 23 di tích lịch sử cách mạng, 2 di tích lịch sử văn hoá](http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/cactinhvathanhpho/tinhdaklak/thongtintinhthanh?view=introduction&provinceId=1355), Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk&action=edit§ion=15)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Tỉnh Đăk Lăk](http://www.daklak.gov.vn/) [Viết tên tỉnh Đắc Lắc như thế nào?](http://www.laodong.com.vn/Home/vanhoa/2007/3/28909.laodong)bài đăng trên [Báo Lao động](/wiki/B%C3%A1o_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng)

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.09:-77.65:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1053 miss, cp1066 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Nốt đen
Nốt đen (tiếng Anh: crotchet, quarter note) là một hình nốt nhạc có trường độ bằng 1/4 nốt tròn và bằng phân nửa nốt trắng. Đối với nhịp 3/4, 4/4 thì một nốt trắng tương đương hai phách trong một ô nhịp.
Nốt đen có thân nốt hình bầu dục đặc ruột (màu đen) và có đuôi. Ký hiệu có liên quan đến nốt đen là dấu lặng đen, có ý nghĩa biểu lộ khoảng lặng có độ dài bằng với trường độ của nốt đen. Ký hiệu dấu lặng đen là , bên cạnh đó còn có thể thấy dạng cổ xưa hơn là .[1]
Ký hiệu bằng Unicode của nốt đen là U +2669 (♩).[2]
Trường độ[sửa | sửa mã nguồn]
Một nốt đen tương đương 1/4 nốt tròn, 1/2 nốt trắng, hai nốt móc đơn, bốn nốt móc kép,... Có người thường nói rằng nốt đen tương ứng với một phách, tuy nhiên cách diễn đạt này không chính xác vì phách là do số chỉ nhịp quy định, vì thế nốt đen có thể không tương ứng với một phách. Cách diễn đạt là đúng trong các bản nhạc có số chỉ nhịp phân hai (2/4, 3/4, 4/4,...), khi đó một nốt đen ứng với một phách. Trường hợp nếu có thêm một dấu chấm dôi sau nốt đen thì trường độ được kéo dài thêm một nửa.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Có thể thấy các ký hiệu cổ xưa trong âm nhạc Anh đến đầu thế kỷ 20, chẳng hạn trong bản tổng phổ có lời Requiem Mass của Mozart, W. T. Best biên tập, xuất bản tại Luân Đôn bởi Novello & Co. Ltd., 1879
- ^ “Biểu tượng nhạc bằng Unicode” (PDF) (bằng tiếng Anh). unicode.org.

markdown:
# Nốt đen
**Nốt đen** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *crotchet*, *quarter note*) là một hình [nốt nhạc](/wiki/N%E1%BB%91t_nh%E1%BA%A1c) có [trường độ](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BB%99) bằng 1/4 [nốt tròn](/wiki/N%E1%BB%91t_tr%C3%B2n) và bằng phân nửa [nốt trắng](/wiki/N%E1%BB%91t_tr%E1%BA%AFng). Đối với nhịp 3/4, 4/4 thì một nốt trắng tương đương hai phách trong một ô nhịp.
Nốt đen có
[thân nốt](/wiki/Th%C3%A2n_n%E1%BB%91t_nh%E1%BA%A1c) hình bầu dục đặc ruột (màu đen) và có [đuôi](/wiki/%C4%90u%C3%B4i_n%E1%BB%91t_nh%E1%BA%A1c). Ký hiệu có liên quan đến nốt đen là dấu lặng đen, có ý nghĩa biểu lộ khoảng lặng có độ dài bằng với trường độ của nốt đen. Ký hiệu dấu lặng đen là [, bên cạnh đó còn có thể thấy dạng cổ xưa hơn là ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Crotchet_rest_alt_plain-svg.svg) [.](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Crotchet_rest_plain-svg.svg) ![ Crotchet rest plain-svg.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Crotchet_rest_plain-svg.svg/8px-Crotchet_rest_plain-svg.svg.png)
![ Crotchet rest plain-svg.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Crotchet_rest_plain-svg.svg/8px-Crotchet_rest_plain-svg.svg.png)
[[1]](#cite_note-1)
Ký hiệu bằng
[Unicode](/wiki/Unicode) của nốt đen là U +2669 (♩). [[2]](#cite_note-2)
## Trường độ[
[sửa](/w/index.php?title=N%E1%BB%91t_%C4%91en&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%E1%BB%91t_%C4%91en&action=edit§ion=1)]
Một nốt đen tương đương 1/4 nốt tròn, 1/2 nốt trắng, hai
[nốt móc đơn](/wiki/N%E1%BB%91t_m%C3%B3c_%C4%91%C6%A1n), bốn [nốt móc kép](/wiki/N%E1%BB%91t_m%C3%B3c_k%C3%A9p),... Có người thường nói rằng nốt đen tương ứng với một [phách](/w/index.php?title=Ph%C3%A1ch_(%C3%A2m_nh%E1%BA%A1c)&action=edit&redlink=1), tuy nhiên cách diễn đạt này không chính xác vì phách là do [số chỉ nhịp](/wiki/S%E1%BB%91_ch%E1%BB%89_nh%E1%BB%8Bp) quy định, vì thế nốt đen có thể không tương ứng với một phách. Cách diễn đạt là đúng trong các bản nhạc có số chỉ nhịp phân hai (2/4, 3/4, 4/4,...), khi đó một nốt đen ứng với một phách. Trường hợp nếu có thêm một [dấu chấm dôi](/wiki/D%E1%BA%A5u_ch%E1%BA%A5m_d%C3%B4i) sau nốt đen thì trường độ được kéo dài thêm một nửa.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=N%E1%BB%91t_%C4%91en&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%E1%BB%91t_%C4%91en&action=edit§ion=2)] **Có thể thấy các ký hiệu cổ xưa trong âm nhạc Anh đến đầu thế kỷ 20, chẳng hạn trong bản tổng phổ có lời** [^](#cite_ref-1) *Requiem Mass*của Mozart, W. T. Best biên tập, xuất bản tại Luân Đôn bởi Novello & Co. Ltd., 1879 [^](#cite_ref-2) [“Biểu tượng nhạc bằng Unicode”](http://unicode.org/charts/PDF/U1D100.pdf)(PDF) (bằng tiếng Anh). unicode.org.
|
|![]()
|Tra
| trong từ điển mở tiếng Việt
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1054 miss, cp1066 miss

Connection: close

Accept-Ranges: bytes


text:
Đây là trang thảo luận để thảo luận về việc cải thiện bài viết Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Đây không phải là một diễn đàn để thảo luận về đề tài.
~~~~


text:
Theo Al Jazeera, phân nhóm "IS" (bị cấm ở Nga) đã nhận trách nhiệm về vụ này. Tuy nhiên, truyền thông không loại trừ nguyên nhân của vụ tai nạn máy bay có thể là vấn đề kỹ thuật.
Một nguồn tin trong quân đội Syria xác nhận với hãng thông tấn Sputnik rằng, nhóm khủng bố IS bắn hạ chiếc máy bay ở tỉnh Damascus. "Phi công được cứu sống trong khu vực thuộc quân đội Syria kiểm soát", — ông nói thêm. Theo nguồn tin cho biết:phi cơ đã hoàn thành nhiệm vụ tấn công các vị trí quân sự của bọn khủng bố trong khu vực Đông Kalamun.
Toàn bộ bình luận
Hiển thị những bình luận mới (0)

markdown:
Theo Al Jazeera, phân nhóm "IS" (bị cấm ở Nga) đã nhận trách nhiệm về vụ này. Tuy nhiên, truyền thông không loại trừ nguyên nhân của vụ tai nạn máy bay có thể là vấn đề kỹ thuật.
Một nguồn tin trong quân đội Syria xác nhận với hãng thông tấn Sputnik rằng, nhóm khủng bố IS bắn hạ chiếc máy bay ở tỉnh Damascus. "Phi công được cứu sống trong khu vực thuộc quân đội Syria kiểm soát", — ông nói thêm. Theo nguồn tin cho biết:phi cơ đã hoàn thành nhiệm vụ tấn công các vị trí quân sự của bọn khủng bố trong khu vực Đông Kalamun.
## Toàn bộ bình luậnHiển thị nhiều bình luận hơn (
20)
Hiển thị những bình luận mới (
0)

Cache-Control: public

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Kể từ ngày mai (1/6/2017), Luật Trẻ em năm 2016 (gồm 105 điều, 7 chương) chính thức có hiệu lực. Nhiều điều khoản trong luật cũng đang gây “bão” trong dư luận.
Kể từ ngày mai (1.6), Luật Trẻ em năm 2016 (gồm 105 điều, 7 chương) chính thức có hiệu lực. Đây được xem là bộ luật tiên phong trong công tác bảo vệ trẻ em. Nhiều điều khoản trong luật cũng đang gây “bão” trong dư luận.
Khoản 11, Điều 6, Chương I, Luật Trẻ em năm 2016 quy định hành vi bị cấm: “Công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sự đồng ý của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên và của cha, mẹ, người giám hộ của trẻ em”.
Ông Đặng Hoa Nam - Cục trưởng Cục Trẻ em (Bộ LĐTBXH) cho biết, bắt đầu kể từ ngày luật có hiệu lực, cha mẹ, người thân, hay bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khác đều không được phép tự ý đăng ảnh, sử dụng thông tin cá nhân, đời tư bao gồm cả kết quả học tập… Nếu vi phạm thì có thể bị xử lý theo luật định.
Đây cũng là điều khoản gây "bão" nhiều nhất trong thời gian qua. Nhiều cha mẹ cho biết, luật quy định như vậy là không hợp lý. Không lẽ là bố mẹ của các con mà họ không thể đăng ảnh hay cung cấp thông tin của con.
Kể từ 1.6, Luật Trẻ em có hiệu lực, cha mẹ, người thân, hay bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khác đều không được phép tự ý đăng ảnh, sử dụng thông tin cá nhân, đời tư bao gồm cả kết quả học tập… (Ảnh: Internet)
Video: Từ 1/6, đăng ảnh trẻ em lên mạng coi chừng hầu tòa
Ngoài ra, Điều 21, Chương II của luật này cũng quy định Quyền và bổn phận của trẻ em. Theo Điều 21: “Trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình vì lợi ích tốt nhất của trẻ em”.
Nhiều phụ huynh khi đọc xong điều khoản này tỏ ra không hiểu “lợi ích tốt nhất của trẻ” được thực hiện thế nào.
Chị Hoàng Tuyết Anh (Phú Thượng, Tây Hồ, Hà Nội) đặt câu hỏi: “Đồng ý là con cần được bảo vệ đời sống riêng tư và tôi cũng không muốn xâm phạm điều đó. Tuy nhiên, con tôi đang vào độ tuổi thay đổi tâm sinh lý, tôi bắt buộc phải xem lén nhật ký của con, nếu không lỡ con hư hỏng, chơi bời, nghiện hút… thì làm sao tôi biết được. Trong trường hợp này có phải tôi làm theo lợi ích tốt nhất của con hay không? Tôi có vi phạm luật không?”.
Nhiều lần tranh luận với bạn bè, nhưng bạn bè chị Tuyết Anh cũng khó phân định thế nào là “vì lợi ích tốt nhất của trẻ”, bởi có những thứ mình cho là tốt cho con, nhưng con không thích. Như vậy có phải là "vì lợi ích tốt nhất của trẻ"?
Chia sẻ với những lo lắng của chị Tuyết Anh, ông Nam cũng cho biết, không phải tất cả bố mẹ đọc trộm nhật ký của con đều là xâm phạm đời tư của con và sai luật. Bố mẹ vẫn có thể đọc nhật ký của con nếu nhận thấy điều đó không ảnh hưởng gì xấu tới sự phát triển của trẻ.
Cùng chương này, tại Điều 26 có quy định: “Trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bóc lột sức lao động; không phải lao động trước tuổi, quá thời gian hoặc làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo quy định của pháp luật; không bị bố trí công việc hoặc nơi làm việc có ảnh hưởng xấu đến nhân cách và sự phát triển toàn diện của trẻ em”.
Nhiều bậc cha mẹ cho rằng, việc con trẻ tham gia lao động sớm sẽ giúp con tự lập, hoà nhập tốt với cộng đồng. Nhất là trẻ em ở nông thôn, ngoài việc học còn phải biết giúp đỡ gia đình, làm công việc nhà, thậm chí là làm việc đồng áng. Nếu giờ luật mà cấm trẻ không được lao động trước tuổi thì trẻ sẽ không tự lập được. Bản thân trẻ và gia đình cũng gặp khó khăn trong sinh hoạt và kinh tế.
>>> Đọc thêm: Từ 1/6, đăng ảnh trẻ em lên mạng xã hội coi chừng bị hầu tòa

markdown:
**Kể từ ngày mai (1/6/2017), Luật Trẻ em năm 2016 (gồm 105 điều, 7 chương) chính thức có hiệu lực. Nhiều điều khoản trong luật cũng đang gây “bão” trong dư luận.**
Kể từ ngày mai (1.6),
**Luật Trẻ em năm 2016** (gồm 105 điều, 7 chương) chính thức có hiệu lực. Đây được xem là bộ luật tiên phong trong công tác bảo vệ trẻ em. Nhiều điều khoản trong luật cũng đang gây “bão” trong dư luận.
Khoản 11, Điều 6, Chương I, Luật Trẻ em năm 2016 quy định hành vi bị cấm: “Công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sự đồng ý của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên và của cha, mẹ, người giám hộ của trẻ em”.
![ Luat Tre em co hieu luc tu 1/6/2017: Ba diem 'gay bao' hinh anh 1](https://image.vtc.vn/files/bui.huong/2017/05/31/149619223835626-bang-diem-3-1317442.jpg)
## Kể từ 1.6, Luật Trẻ em có hiệu lực, cha mẹ, người thân, hay bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khác đều không được phép tự ý đăng ảnh, sử dụng thông tin cá nhân, đời tư bao gồm cả kết quả học tập… (Ảnh: Internet)
Ông Đặng Hoa Nam - Cục trưởng Cục Trẻ em (Bộ LĐTBXH) cho biết, bắt đầu kể từ ngày luật có hiệu lực, cha mẹ, người thân, hay bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khác đều không được phép tự ý đăng ảnh, sử dụng thông tin cá nhân, đời tư bao gồm cả kết quả học tập… Nếu vi phạm thì có thể bị xử lý theo luật định.
Đây cũng là điều khoản gây "bão" nhiều nhất trong thời gian qua. Nhiều cha mẹ cho biết, luật quy định như vậy là không hợp lý. Không lẽ là bố mẹ của các con mà họ không thể đăng ảnh hay cung cấp thông tin của con.
Kể từ 1.6, Luật Trẻ em có hiệu lực, cha mẹ, người thân, hay bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khác đều không được phép tự ý đăng ảnh, sử dụng thông tin cá nhân, đời tư bao gồm cả kết quả học tập… (Ảnh: Internet)
**Video: Từ 1/6, đăng ảnh trẻ em lên mạng coi chừng hầu tòa**
Ngoài ra, Điều 21, Chương II của luật này cũng quy định Quyền và bổn phận của trẻ em. Theo Điều 21: “Trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình vì lợi ích tốt nhất của trẻ em”.
Nhiều phụ huynh khi đọc xong điều khoản này tỏ ra không hiểu “lợi ích tốt nhất của trẻ” được thực hiện thế nào.
Chị Hoàng Tuyết Anh (Phú Thượng, Tây Hồ, Hà Nội) đặt câu hỏi: “Đồng ý là con cần được bảo vệ đời sống riêng tư và tôi cũng không muốn xâm phạm điều đó. Tuy nhiên, con tôi đang vào độ tuổi thay đổi tâm sinh lý, tôi bắt buộc phải xem lén nhật ký của con, nếu không lỡ con hư hỏng, chơi bời, nghiện hút… thì làm sao tôi biết được. Trong trường hợp này có phải tôi làm theo lợi ích tốt nhất của con hay không? Tôi có vi phạm luật không?”.
Nhiều lần tranh luận với bạn bè, nhưng bạn bè chị Tuyết Anh cũng khó phân định thế nào là “vì lợi ích tốt nhất của trẻ”, bởi có những thứ mình cho là tốt cho con, nhưng con không thích. Như vậy có phải là "vì lợi ích tốt nhất của trẻ"?
Chia sẻ với những lo lắng của chị Tuyết Anh, ông Nam cũng cho biết, không phải tất cả bố mẹ đọc trộm nhật ký của con đều là xâm phạm đời tư của con và sai luật. Bố mẹ vẫn có thể đọc nhật ký của con nếu nhận thấy điều đó không ảnh hưởng gì xấu tới sự phát triển của trẻ.
Cùng chương này, tại Điều 26 có quy định: “Trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bóc lột sức lao động; không phải lao động trước tuổi, quá thời gian hoặc làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo quy định của pháp luật; không bị bố trí công việc hoặc nơi làm việc có ảnh hưởng xấu đến nhân cách và sự phát triển toàn diện của trẻ em”.
Nhiều bậc cha mẹ cho rằng, việc con trẻ tham gia lao động sớm sẽ giúp con tự lập, hoà nhập tốt với cộng đồng. Nhất là trẻ em ở nông thôn, ngoài việc học còn phải biết giúp đỡ gia đình, làm công việc nhà, thậm chí là làm việc đồng áng. Nếu giờ luật mà cấm trẻ không được lao động trước tuổi thì trẻ sẽ không tự lập được. Bản thân trẻ và gia đình cũng gặp khó khăn trong sinh hoạt và
[kinh tế](http://vtc.vn/kinh-te-29.htm).
>>> Đọc thêm:
[Từ 1/6, đăng ảnh trẻ em lên mạng xã hội coi chừng bị hầu tòa](http://vtc.vn/truyen-hinh/tu-ngay-1-6-dang-anh-tre-em-len-mang-xa-hoi-coi-chung-bi-hau-toa-v323919.html)

Server: nginx

Vary: Accept-Encoding

Pragma: no-cache

X-Fastcgi-Cache: MISS