markdown:
# Chương 12: Tái chế chất thải và ô nhiễm ở các làng nghề tái chế
Chia sẻ: Nguyen The Anh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:22
lượt xem 136
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100517/anhktat2/80x100/chuong12_chi_3278.jpg)
##
Chương 12: Tái chế chất thải và ô nhiễm ở các làng nghề tái chế
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Tài liệu tham khảo về tái chế chất thải và ô nhiễm ở các làng nghề tái chế
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Chương 12: Tái chế chất thải và ô nhiễm ở các làng nghề tái chế
- 12 T¸i chÕ chÊt th¶i vμ « nhiÔm ë c¸c lμng nghÒ t¸i chÕ §Æng Kim Chi 12.1. Giíi thiÖu Trong sè 1450 lµng nghÒ ®ang ho¹t ®éng ë ViÖt Nam cã mét lo¹i h×nh lµng nghÒ ®−îc ph¸t triÓn nhanh trong thêi gian vµi chôc n¨m gÇn ®©y cïng víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n, ®ã lµ c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i. C¸c lµng nghÒ t¸i chÕ gãp phÇn tËn thu, t¸i sö dông mét l−îng kh«ng nhá c¸c chÊt th¶i tõ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp vµ c¶ sinh ho¹t. C«ng nghÖ t¸i chÕ ph¸t triÓn gióp gi¶m l−îng chÊt th¶i, n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ lµm gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm. S¶n xuÊt lµng nghÒ víi ®Æc ®iÓm quy m« nhá (d−íi d¹ng hé gia ®×nh) n»m r¶i r¸c trªn kh¾p ®Þa bµn lµng x·; thiÕt bÞ - c«ng cô s¶n xuÊt cßn l¹c hËu, phÇn lín lµ tù t¹o hoÆc c¶i tiÕn thñ c«ng, ®· ph¸t sinh nhiÒu lo¹i chÊt th¶i, mÆt kh¸c do ph©n t¸n nªn c¸c nguån th¶i khã tËp trung xö lý. C¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt t¹i c¸c lµng nghÒ nµy ®· ¶nh h−ëng nghiªm träng tíi chÊt l−îng m«i tr−êng vµ søc khoÎ cña ng−êi d©n. Trªn c¬ së sè liÖu ®iÒu tra, t×m hiÓu c«ng nghÖ s¶n xuÊt t¹i mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ ®iÓn h×nh, mét c¸ch tiÕp cËn tæng qu¸t vÒ lÞch sö ph¸t triÓn, c«ng nghÖ s¶n xuÊt, ph©n tÝch ®Çy ®ñ vµ chÝnh x¸c nguån ph¸t sinh « nhiÔm m«i tr−êng ®· ®−îc nhiÒu c¬ quan nghiªn cøu quan t©m. C¸c biÖn ph¸p kh¾c phôc, gi¶m thiÓu vµ xö lý, nh»m h¹n chÕ ®Õn møc thÊp nhÊt t¸c ®éng cña chÊt th¶i tíi m«i tr−êng, phï hîp víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ ë n−íc ta ®· ®−îc ®Ò xuÊt. 12.2. C¸c lo¹i h×nh lµng nghÒ t¸i chÕ Lµng nghÒ t¸i chÕ lµ nhãm lµng nghÒ tËn dông phÕ liÖu lµm nguyªn liÖu cho s¶n xuÊt vµ nhê ®ã gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt , ®ång thêi gi¶m l−îng chÊt th¶i 285
- g©y « nhiÔm m«i tr−êng. Ngoµi ra, khi c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i ph¸t triÓn ®· t¹o viÖc lµm cho hÖ thèng m¹ng l−íi thu gom nguyªn liÖu, phÕ liÖu vµ phÕ phÈm. Còng nh− c¸c lo¹i h×nh lµng nghÒ kh¸c, s¶n xuÊt cña lµng nghÒ t¸i chÕ ph¸t triÓn tù ph¸t, ®−îc tæ chøc theo quy m« hé gia ®×nh, thiÕt bÞ - c«ng cô s¶n xuÊt ®¬n gi¶n, cò , kh«ng ®ång bé, c«ng nghÖ l¹c hËu, tr×nh ®é d©n trÝ cßn h¹n chÕ, ng−êi d©n lµm viÖc chñ yÕu theo thãi quen, theo kinh nghiÖm. Tõ thùc tÕ c«ng viÖc s¶n xuÊt t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i cã thÓ chia ra thµnh 3 nhãm ngµnh t¸i chÕ c¬ b¶n, gåm t¸i chÕ giÊy, t¸i chÕ kim lo¹i vµ t¸i chÕ nhùa, thÓ hiÖn trªn b¶ng 12.1. B¶ng 12.1. Sù ph©n bè c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ trong c¶ n−íc [5, 6] TT Nhãm ngµnh t¸i chÕ MiÒn B¾c MiÒn Trung MiÒn Nam Tæng céng 1. T¸i chÕ giÊy 4 0 0 4 2. T¸i chÕ kim lo¹i 53 23 5 81 3. T¸i chÕ nhùa 4 1 0 5 Tæng sè 61 24 5 90 Theo sè liÖu gÇn ®©y nhÊt, hiÖn c¶ n−íc cã 1450 lµng nghÒ, thu hót h¬n 10 triÖu lao ®éng, trong ®ã sè lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i vµ phÕ th¶i chiÕm kho¶ng 6,2% nh−ng tËp trung chñ yÕu ë c¸c tØnh MiÒn B¾c ( miÒn B¾c chiÕm 67,8% tæng sè lµng nghÒ t¸i chÕ trong n−íc) vµ tËp trung chñ yÕu ë c¸c tØnh thµnh xung quanh Hµ Néi (nh− Hµ T©y: 8; B¾c Ninh: 20; Nam §Þnh: 9; Hµ Néi: 4; Th¸i B×nh: 5; ...). §a sè c¸c lµng nghÒ ë miÒn Trung, miÒn Nam ra ®êi vµ ph¸t triÓn muén nªn quy m« vµ lÜnh vùc ho¹t ®éng kh«ng lín. Víi nhiÒu lo¹i ph−¬ng thøc s¶n xuÊt kh¸c nhau, c¸c lµng nghÒ ë c¶ ba miÒn ®· t¹o ra mét l−îng s¶n phÈm kh¸ phong phó, ®a d¹ng, ®¸p øng ®−îc phÇn nµo nhu cÇu thÞ tr−êng trong n−íc. 12.2.1. Nhãm lμng nghÒ t¸i chÕ giÊy T¸i chÕ giÊy lµ mét trong nh÷ng nghÒ tiÓu thñ c«ng nghiÖp ®−îc ph¸t triÓn víi quy m« lín trªn mét sè tØnh, ®Æc biÖt lµ c¸c tØnh thµnh phÝa B¾c; tËp trung chñ yÕu ë TØnh B¾c Ninh, ®iÓn h×nh lµ hai lµng D−¬ng æ, Phó L©m...... S¶n 286
- phÈm cña c¸c lµng nghÒ nµy ®a d¹ng c¶ vÒ chñng lo¹i, mÉu m· vµ chÊt l−îng, nh−ng chñ yÕu lµ c¸c lo¹i: giÊy dã, giÊy vÖ sinh, b×a cac-t«ng, giÊy ¨n vµ giÊy vµng m·. ¦u ®iÓm cña h×nh thøc s¶n xuÊt giÊy t¸i chÕ lµ tËn dông ®−îc c¸c lo¹i giÊy kh¸c nhau ®Ó t¸i s¶n xuÊt giÊy, ®¸p øng nhu cÇu cña thÞ tr−êng, lµm gi¶m l−îng chÊt th¶i r¾n, ®ång thêi tiÕt kiÖm ®−îc nguyªn liÖu. Bªn c¹nh nh÷ng −u ®iÓm ®ã th× lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy víi ®Æc ®iÓm ®Êt chËt ng−êi ®«ng, s¶n xuÊt quy m« nhá, c¸c x−ëng s¶n xuÊt ®−îc bè trÝ r¶i r¸c nªn viÖc qu¶n lý s¶n xuÊt vµ thu gom chÊt th¶i gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. MÆt kh¸c, ng−êi d©n lµm viÖc chñ yÕu dùa vµo kinh nghiÖm, c¸c thiÕt bÞ cò kü ®· lµm cho ph−¬ng ph¸p s¶n xuÊt t¹i c¸c lµng nghÒ cµng ngµy cµng trë nªn l¹c hËu, mang tÝnh ch¾p v¸ thiÕu ®ång bé. Qua t×m hiÓu c«ng viÖc s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm t¸i chÕ tõ giÊy phÕ liÖu t¹i c¸c lµng nghÒ cã thÓ ph©n chóng thµnh c¸c nhãm ngµnh sau: - Nhãm s¶n xuÊt giÊy dã - Nhãm s¶n xuÊt giÊy vµng m· vµ vÖ sinh. - Nhãm s¶n xuÊt giÊy cac-t«ng. 11.2.2. Nhãm lμng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i N−íc ta cã sè l−îng c¸c lµng nghÒ tiÓu thñ c«ng nghiÖp s¶n xuÊt s¾t thÐp rÊt lín, h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trªn kh¾p c¶ n−íc, r¶i r¸c hoÆc tËp trung ë kh¾p c¸c miÒn, c¸c vïng l·nh thæ kh¸c nhau nh− lµng V©n Chµng, Xu©n TiÕn ë Nam §Þnh, lµng §a Sü ë Hµ T©y, Lµng §a Héi ë B¾c Ninh, Lµng La Khª ë B×nh §Þnh,... Nhê c«ng nghÖ t¸i chÕ kim lo¹i ®· gãp phÇn gi¶i quyÕt l−îng lín s¾t thÐp phÕ liÖu, c¸c ®å gia dông, chi tiÕt m¸y b»ng thÐp cò háng, hay c¸c vËt dông phÕ liÖu tõ kim lo¹i,... Tõ c¸c phÕ liÖu nµy, hµng n¨m ®· ®−a ra thÞ tr−êng tiªu thô trong n−íc, ®Æc biÖt lµ ë khu vùc miÒn B¾c hµng tr¨m ngh×n tÊn s¾t thÐp x©y dùng, c¸c s¶n phÈm mü nghÖ, c¸c ®å dïng, dông cô gia dông,... HiÖn nay ë n−íc ta cã mét vµi lµng nghÒ t¸i chÕ ph¸t triÓn rÊt m¹nh vµ trë thµnh trung t©m s¶n xuÊt s¾t thÐp cña c¶ n−íc; cßn l¹i hÇu hÕt c¸c lµng nghÒ ®Òu cã quy m« s¶n xuÊt nhá hoÆc rÊt nhá, ph©n bè r¶i r¸c kh¾p lµng. Qua t×m hiÓu c«ng nghÖ s¶n xuÊt t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i, cã thÓ ph©n ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña chóng thµnh c¸c nhãm c«ng nghÖ sau: - Nhãm c«ng nghÖ t¸i chÕ vµ gia c«ng c¸c mÆt hµng s¾t thÐp. - Nhãm c«ng nghÖ t¸i chÕ c¸c kim lo¹i mµu. 287
- 12.2.3. Nhãm lμng nghÒ t¸i chÕ nhùa Nh×n chung ë ViÖt Nam, sè l−îng c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa kh«ng nhiÒu. Lo¹i h×nh lµng nghÒ nµy tËp trung chñ yÕu ë MiÒn B¾c nh− lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa Minh Khai (Nh− Quúnh, H−ng Yªn), Trµng Minh (H¶i Phßng), Phó Xuyªn (Hµ T©y), TriÒu Khóc vµ Trung V¨n (Hµ Néi),... Theo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt, bªn c¹nh c¸c hé gia ®×nh s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm t¸i chÕ nhùa cßn cã mét sè hé gia ®×nh tham gia thu gom, ph©n lo¹i, vËn chuyÓn nguyªn liÖu vµ s¶n phÈm. 12.3. S¬ l−îc qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ Trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i b¾t nguån tõ sù chuyÓn ®æi linh ®éng t¹i c¸c lµng nghÒ truyÒn thèng cã tõ l©u ®êi, nhãm lµng nghÒ nµy th−êng lµ c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy, t¸i chÕ kim lo¹i. Trong khi ®ã c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa th¶i th−êng míi ®−îc h×nh thµnh tõ vµi chôc n¨m trë l¹i ®©y. §iÓm qua qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i ®iÓn h×nh cho thÊy râ ®iÒu nµy. - Tiªu biÓu cho c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy lµ c¸c lµng nghÒ D−¬ng æ (B¾c Ninh): Lµng nghÒ nµy cã lÞch sö l©u ®êi, b¾t ®Çu h×nh thµnh kho¶ng tõ thÕ kû 15. Tr−íc kia lµng chuyªn s¶n xuÊt giÊy dã theo ph−¬ng thøc hoµn toµn thñ c«ng víi kü thuËt mang tÝnh gia truyÒn. Sau nµy, thÞ tr−êng tiªu thô giÊy dã bÞ thu hÑp do nhu cÇu sö dông gi¶m. Nh−ng dùa trªn kinh nghiÖm s½n cã vµ nhu cÇu x· héi vÒ c¸c lo¹i giÊy,... ng−êi d©n ë ®©y ®· nhanh chãng chuyÓn ®æi lo¹i h×nh c«ng nghÖ, s¶n phÈm b»ng viÖc ®Çu t− c¸c trang thiªt bÞ thÝch hîp ®Ó s¶n xuÊt giÊy tõ c¸c lo¹i giÊy th¶i. HiÖn nay, lµng nghÒ ®· s¶n xuÊt ra nhiÒu lo¹i s¶n phÈm giÊy kh¸c nhau tõ giÊy phÕ liÖu nh−: giÊy vÖ sinh, giÊy ¨n, giÊy vµng m·, b×a cac-t«ng,... - §iÓn h×nh cho lo¹i h×nh t¸i chÕ kim lo¹i lµ lµng nghÒ s¾t thÐp §a Héi (B¾c Ninh): §a Héi lµ lµng nghÒ cã truyÒn thèng s¶n xuÊt s¾t thÐp cã c¸ch ®©y tõ h¬n 400 n¨m vµ g¾n liÒn víi ng−êi d©n §a Héi qua nhiÒu thÕ hÖ vµ ngµy cµng ph¸t triÓn. Tr−íc ®©y, chØ cã 20% sè hé lµm nghÒ s¶n xuÊt s¾t thÐp theo ph−¬ng ph¸p nguéi víi c¸c s¶n phÈm ®¬n gi¶n nh− dao, cuèc, b¶n lÒ, then cöa,... §Õn nay cã ®Õn gÇn 95% sè hé lµm nghÒ nµy. §a Héi ®· trë 288
- thµnh mét trung t©m tiÓu thñ c«ng nghiÖp chuyªn s¶n xuÊt c¸c lo¹i s¶n phÈm c¬ khÝ, x©y dùng vµ d©n dông tõ c¸c lo¹i s¾t thÐp phÕ liÖu. - Lµng nghÒ t¸i chÕ ch× §«ng Mai (H−ng Yªn): Lµng nghÒ §«ng Mai x−a cã nghÒ ®óc ®ång truyÒn thèng, nh−ng sau ®ã nghÒ nµy mai mét dÇn do mÊt thÞ tr−onõg tiªu thô. Tõ n¨m 1985 - 1986, hµng tr¨m hé chuyÓn sang nÊu t¸i chÕ ch× v× nghÒ nµy ®em l¹i lîi nhuËn lín, nguyªn liÖu l¹i rÎ vµ kü thuËt ®¬n gi¶n. Trong thêi gian ®Çu nghÒ ®−îc ph¸t triÓn m¹nh, nh−ng hiÖn nay do nhu cÇu thÞ tr−êng gi¶m, nguån cung cÊp nguyªn liÖu vµ vèn ®Çu t− h¹n chÕ nªn tèc ®é xuÊt cã gi¶m. - §iÓn h×nh cho lo¹i h×nh lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa lµ lµng nghÒ Minh Khai (H−ng Yªn): Lµng nghÒ nµy ®−îc h×nh thµnh tõ sù khëi ®Çu cña mét sè ng−êi ®i thu gom, ®æi c¸c lo¹i phÕ liÖu trong thêi gian n«ng nhµn. Vµo n¨m 1967, c¶ lµng chØ cã kho¶ng 5 ng−êi tham gia vµo viÖc nµy. Sau ®ã con sè nµy ngµy cµng t¨ng theo thêi gian, ®ång thêi trong qu¸ tr×nh thu gom, bu«n b¸n hä ®· häc hái ®−îc nhiÒu kü thuËt s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm chÊt dÎo tõ nhôa th¶i. §Õn n¨m 1990, ë lµng Minh khai ®· b¾t ®Çu xuÊt hiÖn c¸c m¸y mãc ®¬n gi¶n (m¸y xay, nghiÒn nhùa,...). §Õn nay, lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa th¶i Minh khai ®· thu hót mét lùc l−îng ®«ng ®¶o ng−êi d©n tham gia lµm nghÒ, ngoµi ra cßn t¹o viÖc lµm cho hµng ngh×n lao ®éng ®Õn tõ c¸c n¬i kh¸c, sè hé tham gia lµm nghÒ chiÕm trªn 90%. §ång thêi, cã mèi quan hÖ trao ®æi hµng hãa, th«ng tin vµ kinh nghiÖm s¶n xuÊt víi nhiÒu lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa kh¸c ë Hµ Néi nh− lµng nghÒ TriÒu Khóc, Trung V¨n,... 12.4. Vai trß cña lµng nghÒ t¸i chÕ trong x∙ héi Ho¹t ®éng cña c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ ®· gãp phÇn tÝch cùc trong viÖc tËn dông chÊt th¶i ®Ó t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm cã Ých cho x· héi. V× vËy cã vai trß quan träng kh«ng chØ ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n mµ cßn gãp phÇn c¶i thiÖn m«i tr−êng. Cã thÓ thÊy n«i bËt trong c¸c ho¹t ®éng sau ®©y: 12.4.1. Thu gom c¸c lo¹i chÊt th¶i Nguyªn liÖu sö dông cho c«ng nghÖ t¸i chÕ giÊy, nhùa, kim lo¹i chñ yÕu ®Òu tõ phÕ liÖu nh−: giÊy phÕ (giÊy lo¹i, b×a lo¹i), nhùa phÕ liÖu, s¾t thÐp phÕ liÖu, thÓ hiÖn trong b¶ng 12.2. 289
- B¶ng 12.2. C¸c lo¹i nguyªn liÖu sö dông trong s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm t¸i chÕ [1, 2] T Nguyªn liÖu Lµng nghÒ T ChÝnh Phô 1. T¸i chÕ GiÊy GiÊy lo¹i, b×a lo¹i, b×a carton, .... Nhùa th«ng Vá dã Javen Bét giÊy PhÌn Tre, nøa, b· mÝa ... PhÈm mµu Xót 2. T¸i chÕ Kim lo¹i S¾t, thÐp, ®ång, ch×, nh«m phÕ liÖu Ho¸ chÊt: Vá lon bia, n−íc gi¶i kh¸t, ... HCl Vá tµu biÓn, vá «t«, ... NaOH C¸c ®å gia dông b»ng s¾t thÐp cò háng. Cr3+ C¸c chi tiÕt m¸y mãc thiÕt bÞ cò háng, ... Ni2+ Acqui phÕ th¶i CN- H2SO4, ... 3. T¸i chÕ Nhùa Nhùa phÕ liÖu (Plastic): Bét mµu Lo¹i cøng: PP, PS (thïng, kÐt, n¾p chai nhùa, Phô gia ræ r¸,...). Lo¹i mÒm: HDPE, LDPE (chai nhùa ®ùng ho¸ mü phÈm, lång bµn, ®å ch¬i, ...). ViÖc thu gom c¸c lo¹i chÊt th¶i ®· gãp phÇn tÝch cùc, ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ trong qu¶n lý chÊt th¶i v× thu gom phÕ liÖu ®Ó t¸i chÕ l¹i thµnh s¶n phÈm. Cã thÓ thÊy qua mét sè vÝ dô: Lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy: KÕt qu¶ kh¶o s¸t mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy thuéc tØnh B¾c Ninh cho thÊy l−îng tiªu thô giÊy phÕ liÖu kh¸ lín, lµng nghÒ D−¬ng æ 20.600 tÊn/n¨m, lµng nghÒ Phó L©m 16.000 tÊn/n¨m, kÌm theo ®ã lµ mét l−îng lín ho¸ chÊt vµ phô gia c¸c lo¹i. Cïng víi c¸c lµng nghÒ t¸i chÐ giÊy kh¸c, cã thÓ coi nh− mét l−îng lín giÊy lo¹i ®· ®−îc thu gom ®−a vÒ lµng nghÒ. Mét lùc l−îng lao ®éng chuyªn thu gom ®· ph¸t triÓn réng kh¾p thµnh thÞ, thÞ trÊn nh»m thu gom giÊy, gãp phÇn gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm, tËn dông lao ®éng d− thõa ë n«ng th«n vµ thµnh thÞ. Sè liÖu ®iÒu tra thÓ hiÖn trong b¶ng 12.3. 290
- B¶ng 12.3. Nhu cÇu nguyªn vËt liÖu ë lµng nghÒ Phó L©m [3, 4] Nhu cÇu sö dông TT Tªn nguyªn liÖu §Þnh møc Lµng nghÒ Lµng nghÒ Phó chung (kg/tÊn D−¬ngæ L©m (tÊn/n¨m) sp) (tÊn/n¨m) GiÊy vôn, tre, nøa 1.200 ÷ 1.300 16.000 20.600 Nhùa th«ng 50 ÷ 60 60 ÷ 70 82 Javen 15 ÷ 50 10 ÷ 15 60 PhÌn 40 ÷ 50 500 820 PhÈm mµu 3÷7 14 ÷ 20 70 Xót 6÷8 45 ÷ 50 247 Lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i KÕt qu¶ ®iÒu tra mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i ®iÓn h×nh ®iÓn h×nh ë c¸c tØnh phÝa B¾c cho thÊy: nhu cÇu nguyªn - nhiªn liÖu cña c¸c lµng nghÒ nµy t−¬ng ®èi lín. §iÓn h×nh lµ lµng nghÒ V©n Chµng tØnh Nam §Þnh nhu cÇu nguyªn liÖu lªn tíi 68.000 tÊn/n¨m, lµng nghÒ §a Héi - B¾c Ninh cÇn tíi 300.000 tÊn/n¨m. §ã lµ c¸c lo¹i m¸y mãc cò, háng, c¸c thiÕt bÞ gia ®×nh, cöa b»ng kim lo¹i th¶i bá ®· ®−îc thu gom vË chuyÓn vÒ lµng nghÒ t¸i chÕ. Lµng nghÒ t¸i chÕ ch× §«ng Mai (H−ng Yªn) tiªu thô 14 tÊn acqui háng mçi ngµy ®Ó s¶n xuÊt 7 - 8 tÊn ch× thµnh phÈm. B¶ng 12.4. Nhu cÇu nguyªn vËt liÖu t¹i mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i ®iÓn h×nh [5] §¬n vÞ L−îng sö dông TT Lo¹i sö dông (n¨m) §a Héi V©n Chµng 1. Nguyªn liÖu chÝnh (s¾t, ®ång, nh«m) TÊn 300.000 68.000 2. Ho¸ chÊt c¸c lo¹i (HCl,NaOH, Cr, Ni, CN-, H2SO2, ...) TÊn 12 1.080 Lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa KÕt qu¶ kh¶o s¸t mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa ®iÓn h×nh c¸c tØnh phÝa B¾c cho thÊy nguyªn liÖu chÝnh cho s¶n xuÊt lµ nhùa phÕ liÖu. Nhùa phÕ liÖu 291
- ®−îc thu gom tõ nhiÒu ®Þa ph−¬ng nh− H¶i Phßng, Thanh Ho¸, NghÖ An, S¬n La, L¹ng S¬n... th«ng qua m¹ng l−íi thu mua phÕ liÖu tõ c¸c tØnh thµnh trong c¶ n−íc. Nguyªn liÖu nµy cã nguån gèc kh¸c nhau: - ChÊt th¶i c«ng nghiÖp: vá ti vi, Radio, ... - ChÊt th¶i n«ng nghiÖp: Hép ®ùng hãa chÊt, thuèc trõ s©u,... - ChÊt th¶i dÞch vô: B¬m tiªm, chai dung dÞch truyÒn, c¸c lo¹i tói nilon, can, kÐt,.... - ChÊt th¶i sinh ho¹t: c¸c hép ®ùng mü phÈm, chai ®ùng thùc phÈm, n−íc uèng.... Nh×n chung c¸c chÊt th¶i nµy khi thu gom th−êng ®−îc ph©n theo thµnh phÇn c¸c lo¹i nhùa: nhùa HDPE, PP, PS, PVC, PET,... Theo sè liÖu ®iÒu tra t¹i lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa ®iÓn h×nh nh− Minh Khai, Trung v¨n vµ TriÒu Khóc th× thµnh phÇn nguyªn liÖu vµ l−îng sö dông ®−îc thÓ hiÖn trong b¶ng 12.5. B¶ng 12.5. Thµnh phÇn vµ khèi l−îng chÊt dÎo ®−îc thu gom vµ t¸i chÕ t¹i c¸c lµng nghÒ [4] L−îng sö dông TT C¸c lo¹i nhùa Minh Khai TriÒu Khóc Trung v¨n TÊn/n¨m TÊn/n¨m TÊn/n¨m 1 LDPE 2.200 - - 2 HDPE 3.420 1.800 1.000 3 PP 1064 1420 1.600 4 PS, PVC, PET 1.796 815 - 5 T¹p chÊt 720 40 - Tæng l−îng nhùa ®−îc t¸i chÕ: 9.200 4075 2.600 12.4.2. T¹o ra nhiÒu lo¹i s¶n phÈm S¶n phÈm cña lµng nghÒ t¸i chÕ rÊt ®a d¹ng vÒ mÉu m· vµ phong phó vÒ chñng lo¹i. Do s¶n xuÊt nhá hé gia ®×nh, tÝnh tù lËp cao vµ tËp trung trong quy m« lµng x· nªn rÊt n¨ng ®éng, linh ho¹t tõ kh©u thu mua nguyªn liÖu ®Õn tiªu thô s¶n phÈm. ViÖc tiÕp cËn thÞ tr−êng, t×m ®Çu ra cho s¶n phÈm hoÆc t×m hiÓu thÞ hiÕu cña ng−êi sö dông ®−îc c¸c lµng nghÒ n¾m b¾t vµ tËn dông rÊt nhanh, linh ho¹t. §iÒu nµy ®−îc thÓ hiÖn rÊt râ nÕu mét hé lµm ra s¶n phÈm míi mµ cã 292
- thÞ tr−êng tiªu thô th× ngay lËp tøc s¶n phÈm ®ã còng ®−îc mét sè hé kh¸c tham gia s¶n xuÊt. Qua ®ã cho ta thÊy rÊt râ tÝnh n¨ng ®éng vµ s¸ng t¹o cña lµng nghÒ trong viÖc ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm, ®a d¹ng ho¸ thÞ tr−êng vµ còng cho ta thÊy ®−îc yÕu tè nhu cÇu cña thÞ tr−êng quyÕt ®Þnh lªn c¬ cÊu s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm cña lµng nghÒ. S¶n phÈm chÝnh cña c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ thÓ hiÖn trong b¶ng 12.6. B¶ng 12.6. C¸c s¶n phÈm chÝnh t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ [1, 2, 5] TT Lµng nghÒ S¶n phÈm 1. T¸i chÕ GiÊy - GiÊy dã - GiÊy vÖ sinh, giÊy ¨n, giÊy vµng m· - B×a Carton 2. T¸i chÕ Kim lo¹i - ThÐp dÑt, thÐp cuén, thÐp d©y buéc, ... - §å gia dông: cuèc,xÎng,dao, kÐo, ®inh, k×m.,bóa c¸c lo¹i, ... - ThÐp kü thuËt cao: s¾t thÐp m¹, - Ch×, nh«m, ®ång,... 3. T¸i chÕ Nhùa - Tói nilon, mµng nilon. - D©y thõng, d©y ®ai, .... - §å gia dông: m¾c ¸o, suèt chØ, cèc chÐn, thïng, x«... VÝ dô s¶n l−îng s¶n phÈm cña mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy, kim lo¹i ®−îc thÓ hiÖn trong c¸c b¶ng 12.7 vµ b¶ng 12.8. B¶ng 12.7. C¸c lo¹i s¶n phÈm cña lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy Phó L©m - B¾c Ninh [4, 5] TT S¶n phÈm L−îng (tÊn/n¨m) 1. GiÊy méc 3.500 2. GiÊy krap 3.500 3. Bao gãi xim¨ng 1.500 4. GiÊy vµng m· 1.000 5. GiÊy ¨n, vÖ sinh 1.200 6. B×a cat«ng 2.600 Tæng: 13.300 293
- B¶ng 12.8. C¸c lo¹i s¶n phÈm cña lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i [4, 5] L−îng (tÊn/n¨m) TT S¶n phÈm §a Héi V©n Chµng 1. Ph«i ®óc 12.000-15.000 - 2. ThÐp c¸n 450.000-500.000 210.000 3. §inh c¸c lo¹i 500 100 4. Bµo, ®ôc c−a, b¶n lÒ - 5.000.0000 c¸i 5. Dông cô gia dông - 11.500.000 c¸i (Xoong, Êm n−íc, ch¶o..) 6. L−íi, d©y thÐp, c¸c lo¹i 500 100.000 kh¸c... 12.4.3. Thu hót nguån lao ®éng vμ t¨ng thu nhËp Lµng nghÒ t¸i chÕ lµ mét trong nh÷ng nghÒ thu hót kh¸ nhiÒu lao ®éng, ngoµi nh÷ng lao ®éng tham gia s¶n xuÊt trùc tiÕp t¹i lµng nghÒ, cßn mét l−îng kh«ng nhá lao ®éng gi¸n tiÕp lµ nh÷ng ng−êi thu gom phÕ liÖu tõ kh¾p c¸c tØnh thµnh trong c¶ n−íc. B¶ng 12.9. T×nh h×nh sö dông lao ®éng t¹i mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ [1, 3, 5] Sè lao % lao LÜnh vùc Sè hé lµm % hé SX/ TT Lµng nghÒ ®éng ®éng n÷ ho¹t ®éng nghÒ tæng sè hé (ng−êi) D−¬ng æ - B¾c Ninh T¸i chÕ giÊy 350 95 2.200 50 Phó l©m - B¾c ninh T¸i chÕ giÊy 13 - 600 40 Minh khai - H−ng yªn T¸i chÕ nhùa 716 90 3.250 45 Trung V¨n - thanh Tr× T¸i chÕ nhùa 43 35 151 40 §a héi - B¾c Ninh T¸i chÕ kim lo¹i 1500 95 3090 20 V©n Chµng - Nam §Þnh T¸i chÕ kim lo¹i 615 90 2.992 55 Xu©n TiÕn - Nam §Þnh T¸i chÕ kim lo¹i, ®ång 2015 85,3 4954 5 Ph−íc KiÒu-Qu¶ngNam T¸i chÕ ®ång 39 44,8 104 50 Bao Vinh - HuÕ T¸i chÕ kim lo¹i 15 90 45 33 CÇu Vùc - HuÕ T¸i chÕ kim lo¹i 58 90 135 15 Lý nh©n - VÜnh Phóc T¸i chÕ kim lo¹i 670 61 1610 20 TriÒu khóc - Thanh Tr× T¸i chÕ nhùa 77 42 300 30 294
- Lo¹i h×nh lµng nghÒ t¸i chÕ kh«ng chØ mang l¹i nh÷ng lîi Ých vÒ x· héi vµ m«i tr−êng lµ t¹o c«ng ¨n viÖc lµm, tËn dông ®−îc c¸c phÕ th¶i ®Ó t¸i s¶n xuÊt, gi¶m l−îng chÊt th¶i ph¸t sinh ra m«i tr−êng,... mµ nã ®· vµ ®ang gãp phÇn quan träng vµo c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n−íc, ®Æc biÖt lµ khu vùc n«ng th«n. KÕt qu¶ ®iÒu tra cho thÊy, thu nhËp b×nh qu©n tõ s¶n xuÊt lµng nghÒ kh¸ cao th−êng tõ 3- 6 triÖu ®ång/n¨m/ng−êi. Tæng doanh thu nhiÒu lµng nghÒ rÊt cao so víi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ c¸c lo¹i h×nh dÞch vô kh¸c, lµng nghÒ V©n Chµng - Nam §Þnh ®¹t 45 tû/ n¨m, lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa Minh Khai - H−ng Yªn lµ 44 tû/n¨m. B¶ng 12.10. Thu nhËp tõ s¶n xuÊt cña mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ ®iÓn h×nh [3] Tõ c¸c Doanh thu tõ Thu nhËp b×nh qu©n LÜnh vùc nguån kh¸c SX nghÒ TT Lµng nghÒ tõ SX nghÒ ho¹t ®éng (triÖu/ng−êi/n (Tû (triÖu/ng−êi/n¨m) ¨m) ®ång/n¨m) 1. D−¬ng æ - B¾c Ninh T¸i chÕ giÊy 4.2 1.6 24.8 2. Minh khai - H−ng yªn T¸i chÕ nhùa 4.7 1.4 44. 3. Trung V¨n-Thanh Tr× T¸i chÕ nhùa 3.6 2.1 3.1 4. V©n Chµng - Nam §Þnh T¸i chÕ kim lo¹i 4.0 2.5 45 5. Ph−íc KiÒu - Qu¶ng Nam T¸i chÕ ®ång 5.4 1.6 3 6. Bao Vinh - HuÕ T¸i chÕ kim lo¹i 5.7 1.0 0.648 7. CÇu Vùc - HuÕ T¸i chÕ kim lo¹i 6.0 1.2 11 8. Xu©n TiÕn - Nam §Þnh T¸i chÕ kim lo¹i 6.0 2 44 12.5. VÊn ®Ò m«i tr−êng t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i 12.5.1. M«i tr−êng t¹i c¸c lμng nghÒ t¸i chÕ giÊy a. VÊn ®Ò n−íc th¶i Nguån ph¸t sinh n−íc th¶i N−íc th¶i chñ yÕu ph¸t sinh tõ mét sè c«ng ®o¹n chÝnh nh− ng©m tÈy vµ xeo giÊy, ngoµi ra tõ kh©u vÖ sinh thiÕt bÞ, nhµ x−ëng, còng sinh ra mét l−îng n−íc th¶i kh¸ lín. 295
- Qua qu¸ tr×nh kh¶o s¸t mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy ®iÓn h×nh thuéc tØnh B¾c Ninh lµ Phong Khª vµ Phó L©m cho thÊy hµng ngµy c¸c lµng nghÒ nµy th¶i ra mét l−îng n−íc kh¸ lín kho¶ng 3500 m3/gi©y. - C«ng ®o¹n ng©m tÈy, nÊu hoÆc nghiÒn: N−íc th¶i ph¸t sinh t¹i ®©y cã chøa nhiÒu ho¸ chÊt còng nh− c¸c lo¹i phô gia kh¸c nhau nh−: Xót, n−íc gia ven, phÌn, nhùa th«ng, phÈm mµu... . L−îng n−íc th¶i ë c«ng ®o¹n nµy chiÕm kho¶ng 30% tæng l−îng th¶i. - C«ng ®o¹n Xeo giÊy: l−îng n−íc th¶i ph¸t sinh tõ c«ng ®o¹n nµy lµ chñ yÕu, chiÕm kho¶ng 50 ÷ 60% tæng l−îng th¶i. Tuy nhiªn n−íc th¶i ë c«ng ®o¹n nµy chñ yÕu dïng ®Ó pha lo·ng bét tr−íc khi xeo nªn kh«ng chøa ho¸ chÊt (chØ cßn l¹i mét l−îng nhá ho¸ chÊt d− tõ c«ng ®o¹n ng©m tÈy). N−íc th¶i xeo giÊy chøa rÊt nhiÒu bét giÊy, thùc tÕ cho thÊy l−îng cÆn cã thÓ lªn tíi 300 ÷ 600mg/l - Röa nhµ x−ëng, thiÕt bÞ: N−íc th¶i vÖ sinh nhµ x−ëng, thiÕt bÞ chiÕm kho¶ng 5 ÷ 10 % tæng l−îng th¶i, tuy nhiªn rÊt khã ®Þnh møc chÝnh x¸c do l−îng n−íc sö dông cho môc ®Ých nµy kh«ng thèng nhÊt mµ phô thuéc vµo ng−êi vËn hµnh, vµo thêi ®iÓm còng nh− tõng hé s¶n xuÊt. §Æc tÝnh n−íc th¶i Qua kÕt qu¶ ®o ®¹c thùc tÕ míi nhÊt cho thÊy møc ®é « nhiÔm cña n−íc th¶i lµng nghÒ vÉn ë møc cao. T¹i c¸c ®iÓm kh¶o s¸t, n−íc th¶i thuéc lo¹i trung tÝnh, nh−ng hµm l−îng COD, BOD5, SS ®Òu v−ît tiªu chuÈn cho phÐp nhiÒu lÇn nh− ë D−¬ng æ - B¾c Ninh n−íc th¶i s¶n xuÊt cã hµm l−îng « nhiÔm cao, COD = 630-1260mg/l v−ît tiªu chuÈn cho phÐp tõ 6 -12lÇn, BOD5 =105 - 402mg/l v−ît tiªu chuÈn tõ 2 - 4 lÇn, SS = 210-1282mg/l v−ît tõ 2 -12 lÇn, ngoµi ra hµm l−îng phenol trong n−íc th¶i kh¸ lín 0,2 mg/l v−ît tiªu chuÈn cho phÐp 10 lÇn, t¹i lµng nghÒ Phó L©m, COD = 386 ÷ 946 mg/l v−ît tiªu chuÈn tõ 1,5 ®Õn 9 lÇn, BOD5 = 196 ÷ 403 v−ît tõ 1 ®Õn 8 lÇn SS = 78 ÷ 298 v−ît tõ 1÷ 3 [4]. b. VÊn ®Ò khÝ th¶i Nguån ph¸t sinh khÝ th¶i KhÝ th¶i ph¸t sinh chñ yÕu ë mét sè c«ng ®o¹n chÝnh sau: - C«ng ®o¹n ng©m tÈy hoÆc nÊu: L−îng khÝ th¶i sinh ra t¹i c«ng ®o¹n nµy lµ do khi ng©m phÕ liÖu hoÆc tÈy tr¾ng bét giÊy cã sö dông ho¸ chÊt nh− xót, n−íc Javen... lµm ph¸t sinh c¸c h¬i ®éc nh− h¬i kiÒm, Cl2... 296
- - C«ng ®o¹n xeo giÊy: T¹i c«ng ®o¹n nµy khÝ th¶i sinh ra chñ yÕu lµ do sö dông than t¹o h¬i ®Ó sÊy giÊy, nªn ®Æc tr−ng khÝ th¶i ë ®©y lµ khÝ than nh−, NOx,SO2, CO,CO2,. L−îng khÝ nµy sinh ra nhiÒu hay Ýt phô thuéc vµo quy m« s¶n xuÊt cña tõng hé gia ®×nh,hay nãi c¸ch kh¸c lµ phô thuéc vµo l−îng than tiªu thô. Víi hai lµng nghÒ giÊy ë B¾c Ninh lµ D−¬ng æ vµ Phong Khª hµng n¨m tiªu thô kho¶ng 11030 tÊn than, nh− vËy hµng n¨m l−îng khÝ th¶i ph¸t sinh ra tõ c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy lµ rÊt lín. - Ngoµi ra do n−íc th¶i ®−îc th¶i th¼ng vµo hÖ thèng tho¸t n−íc g©y nªn qu¸ tr×nh ph©n hñy yÕm khÝ cña cÆn l¾ng trong c¸c m−¬ng th¶i còng nh− t¹i c¸c b·i r¸c lµm cho kh«ng khÝ bÞ « nhiÔm H2S. - Bôi: sinh ra tõ mét sè c«ng ®o¹n s¶n xuÊt nh−: C«ng ®o¹n ph©n lo¹i, c¾t, bao gãi, lß h¬i. Tuy nhiªn l−îng bôi nµy kh«ng lín vµ mang tÝnh côc bé tuú tõng vÞ trÝ vµ thêi ®iÓm. Ngoµi ra bôi cßn sinh ra do ho¹t ®éng giao th«ng trong th«n xãm. §©y còng lµ yÕu tè ¶nh h−ëng ®Æc tr−ng cña c¸c lµng nghÒ nãi chung. §Æc tÝnh khÝ th¶i Nh×n chung khÝ th¶i t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy møc ®é « nhiÔm kh«ng lín, c¸c khÝ th¶i g©y « nhiÔm chñ yÕu lµ bôi, h¬i kiÒm, Cl2 vµ khÝ H2S. KÕt qu¶ kh¶o s¸t t¹i méi sè lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy tØnh B¾c Ninh cho thÊy hµm l−îng bôi v−ît tiªu chuÈn cho phÐp tõ 1 ÷ 2,5 lÇn khÝ clo ë nh÷ng hé s¶n xuÊt giÊy vÖ sinh, vµng m· dïng Javen ®Ó tÈy tr¾ng v−ît TCVN tõ 1 ÷ 3 lÇn, cßn hµm l−îng H2S t¹i b·i r¸c, cèng r·nh v−ît tiªu chuÈn cho phÐp tõ 1 ÷ 3 lÇn [5]. c. ChÊt th¶i r¾n vµ m«i tr−êng ®Êt Nguån ph¸t sinh chÊt th¶i r¾n ChÊt th¶i r¾n ph¸t sinh chñ yÕu tõ c«ng ®o¹n ph©n lo¹i phÕ liÖu, xeo vµ c¾t. - C«ng ®o¹n ph©n lo¹i: ChÊt th¶i r¾n sinh ra kh«ng nhiÒu kho¶ng 0.8 ÷ 1 m3/ngµy, chñ yÕu lµ c¸c lo¹i ghim, b¨ng d¸n, ®Êt ®¸.... - C«ng ®o¹n xeo: ChÊt th¶i r¾n ph¸t sinh kh¸ nhiÒu chñ yÕu lµ bét giÊy vµ xØ than. Hµng ngµy mçi c¬ së s¶n xuÊt giÊy th¶i ra mét l−îng bét giÊy kh¸ lín tõ 100 ÷ 300 kg tuú theo quy m« s¶n xuÊt, l−îng bét giÊy nµy chñ yÕu l¾ng ttrong c¸c hÖ thèng tho¸t vµ tiÕp nhËn n−íc th¶i, ao hå... 297
- - L−îng xØ than sinh ra tõ lß h¬i còng phô thuéc vµo quy m« s¶n xuÊt cña tõng hé, nÕu tÝnh trung b×nh kho¶ng 20 ÷ 30 kg/tÊn s¶n phÈm. Hµng ngµy lµng D−¬ng æ th¶i ra kho¶ng 4500- 5000kg chÊt th¶i r¾n, lµng Phó L©m kho¶ng 2500 - 3000kg (xØ than, ghim, ®inh, nilon...), - C«ng ®o¹n c¾t: ChÊt th¶i r¾n sinh ra ë c«ng ®o¹n nµy kh«ng nhiÒu, chñ yÕu lµ giÊy vôn vµ sÏ ®−îc tËn thu ®Ó t¸i chÕ. d. Vi khÝ hËu NhiÖt ®é vµ ®é Èm t¹i lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy kh¸ cao. NhiÖt ®é trong c¸c c¬ së th−êng cao h¬n nhiÖt ®é ngoµi trêi tõ 2-3 0C. §é ån th−êng v−ît tiªu chuÈn cho phÐp tõ 10 -18 dBA. 12.5.2. M«i tr−êng t¹i c¸c lμng nghÒ t¸i chÕ nhùa a. VÊn ®Ò n−íc th¶i. Nguån ph¸t sinh n−íc th¶i D©y chuyÒn c«ng nghÖ t¸i chÕ nhùa cã møc ®é c¬ giíi ho¸ kh¸ cao (60÷70%). Tuy nhiªn, thiÕt bÞ hÇu hÕt l¹c hËu, cò kü, ®−îc c¶i t¹o tõ c¸c m¸y cò, do ®ã qua tõng c«ng ®o¹n s¶n xuÊt c¸c chÊt th¶i ph¸t sinh cao vµ ch−a ®−îc kiÓm so¸t chÆt chÏ. C«ng nghÖ t¸i chÕ nhùa sö dông n−íc trong c¸c c«ng ®o¹n lµm s¹ch phÕ liÖu, xay nghiÒn, t¹o h¹t. + C«ng ®o¹n lµm s¹ch, nghiÒn: Nguån n−íc cÊp ®Ó lµm s¹ch vµ nghiÒn phÕ th¶i ë c¸c lµng nghÒ lµ n−íc giÕng khoan... KÕt qu¶ kh¶o s¸t cho thÊy l−îng n−íc th¶i tõ c«ng ®o¹n nµy th¶i ra chiÕm kho¶ng 70% tæng l−îng n−íc th¶i trong toµn bé quy tr×nh t¸i chÕ, t−¬ng ®−¬ng 20-25m3/1tÊn nhùa phÕ liÖu. N−íc th¶i cña c«ng ®o¹n nµy chñ yÕu lµ chøa c¸c chÊt v« c¬, h÷u c¬ b¸m dÝnh trªn phÕ liÖu tan hoÆc kh«ng tan trong n−íc, trong ®ã cã thÓ chøa mét sè chÊt ®éc h¹i, vi sinh vËt, dÇu mì... + C«ng ®o¹n t¹o h¹t: Qu¸ tr×nh t¹o h¹t cÇn n−íc lµm m¸t cho m¸y mãc vµ nhùa sau khi ®ïn kÐo sîi, l−îng n−íc nµy chiÕm kho¶ng 20 - 30% tæng l−îng th¶i. 298
- Víi chøc n¨ng lµm m¸t nªn hµm l−îng chÊt « nhiÔm kh«ng cao, chñ yÕu n−íc bÞ « nhiÔm nhiÖt vµ mét chót dÇu mì. Qu¸ tr×nh t¸i chÕ nhùa th¶i ra mét l−îng n−íc th¶i kh¸ lín, chØ tÝnh riªng cho lµng nghÒ Minh Khai hµng n¨m th¶i ra kho¶ng 455.000 m3 n−íc th¶i, mang theo ®ã lµ nh÷ng chÊt g©y « nhiÔm m«i tr−êng, nh− chÊt ®éc, vi sinh vËt g©y bÖnh tõ c«ng ®o¹n lµm s¹ch phÕ liÖu. §Æc tÝnh n−íc th¶i N−íc th¶i tõ c¸c lµng t¸i chÕ nhùa cã hµm l−îng chÊt « nhiÔm, COD = 70-135mg/l. BOD5 = 34- 84mg/l v−ît tiªu chuÈn cho phÐp tõ 1-2 lÇn [4]. b. VÊn ®Ò khÝ th¶i Nguån ph¸t sinh khÝ th¶i Trong c«ng nghÖ t¸i chÕ nhùa, hÇu hÕt c¸c c«ng ®o¹n ®Òu ph¸t sinh khÝ « nhiÔm lµ do ph©n huû yÕm khÝ khi thu gom, ph©n lo¹i vµ lµm s¹ch.., do gia nhiÖt ë nhiÖt ®é cao trong c«ng ®o¹n nh− t¹o h¹t, ®ïn tói... nhiÖt ph©n nhùa, nhùa ch¸y sinh khÝ ®éc nh− HCl, HCN, CO, HC ... §©y còng chÝnh lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n dÉn tíi hiÖn t−îng « nhiÔm nhiÖt trong khu vùc s¶n xuÊt. Mét sè hé dïng than ®Ó gia nhiÖt còng t¹o ra mét l−îng lín khÝ th¶i g©y « nhiªm m«i tr−êng. Bôi ph¸t sinh chñ yÕu tõ c«ng ®o¹n xay nghiÒn, ph¬i, thu gom, ph©n lo¹i hoÆc do ho¹t ®éng giao th«ng. §Æc tÝnh khÝ th¶i KÕt qu¶ kh¶o s¸t t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa cho thÊy: nång ®é h¬i khÝ nguy h¹i hÇu hÕt ®Òu v−ît tiªu chuÈn cho phÐp, cô thÓ lµ: - Bôi trong kh«ng khÝ dao ®éng trong kho¶ng 0,45÷1,33mg/m3 v−ît TCCP trung b×nh 1 giê vµ trung b×nh 24 giê t−¬ng øng lµ 1÷4 vµ 3÷6 lÇn [4, 5]. Do thµnh phÇn bôi lµ c¸c chÊt tæng hîp h÷u c¬ nªn sÏ ¶nh h−ëng lín ®Õn søc khoÎ con ng−êi. - Clo tù do vµ Clo ë d¹ng v« c¬ (HCl) còng ®−îc ph¸t hiÖn trong kh«ng khÝ song chØ mét vµi vÞ trÝ víi nång ®é dao ®éng xung quanh tiªu chuÈn cho phÐp... - Hµm l−îng THC ®o ®−îc ë khu vùc c¸c b·i r¸c cña lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa lµ 5,36mg/l v−ît qu¸ TCCP 1,16 lÇn [4]. 299
- c. ChÊt th¶i r¾n vµ m«i tr−êng ®Êt ChÊt th¶i r¾n chñ yÕu ph¸t sinh trong c«ng ®o¹n ph©n lo¹i vµ lµm s¹ch phÕ liÖu. Thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n chñ yÕu lµ ®Êt ®¸, c¸c miÕng kh«ng t¸i sinh ®−îc, c¸c chi tiÕt b»ng kim lo¹i, cao su..., chiÕm 5 ÷ 10% trong phÕ liÖu. Hµng n¨m hai lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa lµ Trung V¨n, TriÒu Khóc th¶i ra 1123 tÊn r¸c th¶i s¶n xuÊt vµ 254 tÊn r¸c sinh ho¹t. R¸c th¶i nµy ch−a ®−îc tËp trung xö lý ®óng kü thuËt m«i tr−êng, cßn r¶i r¸c kh¾p n¬i hoÆc tËp trung ë ven ®−êng, ven ®ª vµ ®−îc ®èt ch¸y g©y ra khãi, bôi vµ c¸c khÝ ®éc h¹i. KÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l−îng ®Êt t¹i mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa cho thÊy m«i tr−êng ®Êt ch−a bÞ ¶nh h−ëng nhiÒu, c¸c th«ng sè nh− hµm l−îng cacbon, nit¬, phèt pho, ®é chua hay c¸c kim lo¹i nÆng ®Òu ë møc trung b×nh. Tuy nhiªn vÒ mÆt l©u dµi nÕu kh«ng ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn vÖ sinh m«i tr−êng sÏ g©y « nhiÔm nÆng nÒ h¬n n÷a, lµm gi¶m s¶n l−îng n«ng nghiÖp nghiªm träng. d. Vi khÝ hËu §Æc tr−ng m«i tr−êng vi khÝ h©u ë lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa lµ ®é Èm vµ tiÕng ån. TiÕng ån v−ît tiªu chuÈn tõ 10 - 15dBA, ®é Èm t−¬ng ®èi lín 80 - 83% g©y t¸c h¹i lín ®Õn søc khoÎ ng−êi lao ®éng. 12.5.3. M«i tr−êng t¹i c¸c lμng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i a. VÊn ®Ò n−íc th¶i Nguån ph¸t sinh n−íc th¶i Ho¹t ®éng t¸i chÕ kim lo¹i ë c¸c lµng nghÒ cã hai lo¹i h×nh kh¸c nhau lµ t¸i chÕ kim lo¹i mÇu vµ t¸i chÕ s¾t thÐp. Tuy nhiªn do c¸c c«ng ®o¹n vµ viÖc sö dông nhiªn liÖu, n¨ng l−îng trong s¶n xuÊt t−¬ng ®èi gièng nhau nªn cã thÓ ®¸nh gi¸ chung cho c¶ hai lo¹i h×nh nµy. N−íc sö dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm kim lo¹i t¸i chÕ tõ s¾t thÐp phÕ chñ yÕu lµ n−íc ®Ó lµm m¸t vµ vÖ sinh m¸y mãc thiÕt bÞ. - N−íc lµm m¸t : Chøa nhiÒu bôi bÈn, rØ s¾t vµ dÇu mì... - N−íc tõ qu¸ tr×nh tÈy röa vµ m¹ kim lo¹i: N−íc th¶i nµy cã chøa hãa chÊt HCl, NaOH, CN-, Cr, Ni, ... N−íc axit tõ c¸c b×nh acqui sau khi ph¸ dì ®−îc th¶i xuèng ao hå. - N−íc vÖ sinh thiÕt bÞ, nhµ x−ëng: n−íc th¶i nµy chøa dÇu mì bôi vµ mét l−îng nhá hãa chÊt. 300
- §Æc tÝnh n−íc th¶i KÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l−îng n−íc t¹i mét sè lµng nghÒ t¸I chÕ kim lo¹i nh−: V©n Chµng - Nam §Þnh, ChØ §¹o - V¨n L©m, §ång TiÕn - Kho¸i Ch©u, ... cho thÊy hµm l−îng chÊt h÷u c¬ trong n−íc lu«n ®¹t TCCP; nh−ng , SS, dÇu mì lu«n v−ît TCCP (TS = 236 ÷ 812 mg/l; SS = 22 ÷ 511 mg/l; dÇu mì = 0,08 ÷ 1,5 mg/l). Ngoµi ra, trong n−íc th¶i cã chøa nhiÒu ion kim lo¹i nh− Fe3+, CN-, Zn2+, Cr3+, Ni2+, ... sinh ra tõ qu¸ tr×nh thu gom nguyªn liÖu vµ gia c«ng kim lo¹i. C¸c kÕt qu¶ ph©n tÝch cho thÊy t¸c nh©n g©y « nhiÔm n−íc t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i lµ c¸c kim lo¹i nÆng, nh− Cr = 63,1 ÷ 187,4; dÇu mì = 1,5 ÷ 1,8 ë lµng nghÒ V©n Chµng - Nam §Þnh, cßn COD t¹i ba lµng nghÒ nµy v−ît tiªu chuÈn nh−ng kh«ng ®¸ng kÓ, tuy nhiªn cao nhÊt lµ t¹i V©n Chµng víi COD dao ®éng tõ 66- 123mg/l [5]. §Æc biÖt t¹i lµng t¸i chÕ ch× §«ng Mai (H−ng Yªn), hµm l−îng ch× trong ao n−íc th¶i rÊt cao (10,83 g/l), cao gÊp h¬n 100 lÇn so víi tiªu chuÈn cho phÐp hµm l−îng ch× trong n−íc th¶i. b. VÊn ®Ò khÝ th¶i §Æc tÝnh khÝ th¶i KÕt qu¶ ®iÒu tra kh¶o s¸t t¹i mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i ®iÓn h×nh cho thÊy: - Bôi trong kh«ng khÝ dao ®éng trong kho¶ng 0,098 ÷ 2mg/m3, v−ît TCCP trung b×nh 1 giê vµ trung b×nh 24 giê t−¬ng øng lµ 1 ÷ 10 vµ 1 ÷ 15 lÇn, ®Æc biÖt khu vùc c¹nh c¸c lß ®óc thÐp hµm l−îng bôi rÊt cao (kho¶ng 2 mg/m3). Bªn c¹nh ®ã, tõ qu¸ tr×nh gia c«ng c¬ khÝ, vËn chuyÓn nguyªn vËt liÖu vµ s¶n phÈm còng ph¸t sinh l−îng bôi lín, cã chøa kim lo¹i mµ chñ yÕu lµ bôi oxyt Fe víi nång ®é ≈ 0,5 mg/m3 lµm kh«ng khÝ cã mïi tanh. Clo tù do vµ Clo ë d¹ng v« c¬ (HCl) còng ®−îc ph¸t hiÖn ë vµi vÞ trÝ víi nång ®é dao ®éng xung quanh tiªu chuÈn cho phÐp. - Hµm l−îng HCN, HCl, H2SO4 ®o ®−îc ë khu vùc c¸c b·i r¸c cña lµng nghÒ t¸i chÕ v−ît qu¸ TCCP; HCN 3 ÷ 5 lÇn [4]. Hµm l−îng c¸c chÊt khÝ kh¸c khi kh¶o s¸t thÊp h¬n tiªu chuÈn, nh−ng cÇn l−u ý r»ng c¸c c¬ së s¶n xuÊt t¹i c¸c lµng nghÒ nµy ho¹t ®éng suèt ngµy ®ªm ngay t¹i n¬i ë, do ®ã mÆc dï hµm l−îng c¸c khÝ nh− SO2, CO, NO2 kh«ng v−ît qu¸ TCVN trung b×nh trong 1 giê nh−ng ¶nh h−ëng cña chóng tíi søc kháe cña céng ®ång lµ kh«ng nhá. 301
- c. ChÊt th¶i r¾n vµ m«i tr−êng ®Êt Ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së s¶n xuÊt th¶i ra mét l−îng kh¸ lín chÊt th¶i r¾n. ChÊt th¶i nµy chñ yÕu lµ tro xØ do ®èt than vµ tõ kim lo¹i nãng ch¶y, bªn c¹nh ®ã qu¸ tr×nh ph©n lo¹i nguyªn liÖu còng th¶i ra mét l−îng ®¸ng kÓ rØ s¾t vµ mÈu vôn kim lo¹i, ¶nh h−ëng lín ®Õn m«i tr−êng ®Êt. Sè liªu ®iÒu tra t¹i mét sè lµng nghÒ cho thÊy l−îng r¸c th¶i nµy t−¬ng ®èi lín:nh− lµng nghÒ §a Héi tæng l−îng chÊt th¶i r¾n gåm xØ than, vôn kim lo¹i vµ phÕ th¶i tõ ph©n lo¹i lªn tíi 11 tÊn/ngµy, mét sè lµng nghÒ kh¸c do quy m« ho¹t ®éng nhá nªn l−îng chÊt th¶i r¾n Ýt h¬n ®¸ng kÓ nh−: §×nh B¶ng- B¾c Ninh:1,4 tÊn/ngµy; V©n Chµng kho¶ng 7 tÊn/ngµy; V¨n M«n - B¾c Ninh 0,6 tÊn/ngµy. T¹i lµng nghÒ t¸i chÕ ch× §«ng Mai, chÊt th¶i r¾n sinh ra bao gåm vá b×nh ®iÖn háng, c¸c tÊm nhùa c¸ch ®iÖn, xØ ch×, xØ than,... Hµng chôc tÊn l¸ c¸ch ®iÖn cña c¸c b×nh acqui th¶i v−¬ng v·i, tr«i næi ra vÖ ®−êng, ven m−¬ng r·nh,... Hµng ngh×n vá b×nh háng kh«ng thÓ t¸i chÕ ®−îc sö dông vµo c¸c môc ®Ých kh¸c nh− l¸t s©n, ngâ, xÕp t−êng bÕp, kª bµn ghÕ,... d. Vi KhÝ hËu KÕt qu¶ ®iÒu tra kh¶o s¸t t¹i mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i ®iÓn h×nh cho thÊy hÇu hÕt t¹i c¸c ®iÓm kh¶o s¸t tiÕng ån ®Òu v−ît qu¸ TCVN tõ 5 ÷ 15 dBA. TiÕng ån, nhiÖt ®é vµ ®é Èm cao ®· ¶nh h−ëng nghiªm träng ®Õn ®êi sèng cña ng−êi d©n trong lµng. NhiÖt ®é m«i tr−êng t¹i ®©y th−êng xuyªn cao h¬n ®iÓm nÒn 3 ÷ 50C. 12.6. T¸c ®éng cña c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ ®Õn m«i tr−êng 12.6.1. T¸c ®éng ®Õn m«i tr−êng sinh th¸i a. T¸c ®éng ®Õn m«i tr−êng n−íc mÆt Nh×n chung do n−íc th¶i s¶n xuÊt cña c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ kh«ng ®−îc xñ lý, th¶i th¼ng vµo nguån n−íc mÆt, g©y « nhiÔm nghiªm träng. - M«i tr−êng n−íc mÆt t¹i lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy ®ang bÞ ¶nh h−ëng kh¸ lín do n−íc th¶i cßn chøa ho¸ chÊt, bét giÊy, hµm l−îng chÊt h÷u c¬ cao nªn hµm l−îng oxy hoµ tan t¹i c¸c m−¬ng dÉn, c¸c ao hå tiÕp nhËn n−íc th¶i rÊt thÊp (gÇn nh− b»ng 0) dÉn ®Õn qu¸ tr×nh ph©n huû yÕm khÝ g©y mïi h«i thèi khã chÞu. Ngoµi ra hµm l−îng chÊt r¾n l¬ löng cao (bét giÊy, x¬ sîi) g©y lªn 302
- hiÖn t−îng båi lÊp lßng m−¬ng, ao hå. Kh¶o s¸t ao c¹nh tr¹m b¬m lµng D−¬ng æ cho thÊy c¸c chØ tiªu: SS = 121mg/l, BOD = 35 - 56mg/l, COD =121 - 111mg/l vµ Coliform ®Òu v−ît tiªu chuÈn cho phÐp tõ 1 ÷ 3 lÇn [5]. §Æc tr−ng nhÊt trong lo¹i h×nh lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy lµ « nhiÔm nguån n−íc, do trong n−íc th¶i cã chøa hµm l−îng bét giÊy cao. tÝnh riªng cho hai lµng nghÒ D−¬ng æ vµ Phó L©m mçi ngµy th¶i vµ nguån n−íc mÆt kho¶ng 1450- 3000kg COD, h¬n 3000 kg bét giÊy(SS). - M«i tr−êng n−íc mÆt cña hÇu hÕt c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa ®Ò bÞ « nhiÔm nhÊt lµ c¸c ao hå n¬i tiÕp nhËn nguån n−íc th¶i, do trong phÕ liÖu cã chøa nhiÒu lo¹i t¹p chÊt, c¸c chÊt ®éc h¹i nh− kim lo¹i nÆng, dÇu mì, vi sinh vËt... mét sè chÊt « nhiÔm trong n−íc mÆt v−ît qu¸ tiªu chuÈn cho phÐp tõ 2 ÷ 3 lÇn nh−: BOD = 81,2 ÷ 165,8 mg/l, COD = 166.4 ÷ 566.8mg/l, dÇu mì, chÊt r¾n l¬ löng vµ coliform v−ît tiªu chuÈn tõ 10 ÷ 20 lÇn [5]. - Theo kÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l−îng n−íc mÆt t¹i mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i nh−: V©n Chµng - Nam §Þnh, Xu©n TiÕn - Nam §Þnh, ®óc ®ång Ph−íc KiÒu - Qu¶ng nam,... th× t¹i ®©y hµm l−îng chÊt « nhiÔm trong n−íc kh«ng cao, COD dao ®éng tõ 39-51mg/l, c¸c chØ tiªu kh¸c nh− SS, dÇu mì ..lu«n ®¹t TCCP. Ngoµi ra, trong n−íc th¶i cã chøa nhiÒu ion kim lo¹i nh− Fe3+, CN-, Zn2+, Cr3+, Ni2+, ... nh−ng chØ cã mét sè kim lo¹i nh− Pb, Zn, v−ît qu¸ tiªu chuÈn tõ 1 - 2 lÇn [5]. Nh×n chung m«i tr−êng n−íc mÆt ë c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ ®ang chÞu ¶nh h−ëng rÊt lín do ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña c¸c lµng nghÒ, trong ®ã n−íc mÆt t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy bÞ ¶nh h−ëng lín h¬n. b. T¸c ®éng ®Õn n−íc ngÇm Nguån n−íc ngÇm t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ nãi chung ch−a bÞ ¶nh h−ëng nhiÒu,c¸c chØ tiªu hÇu hÕt ®¹t tiªu chuÈn cho phÐp, tuy nhiªn nguy c¬ nhiÔm coliform lµ rÊt lín. T¹i lµng Minh Khai vµ TriÒu Khóc coliform v−ît tiªu chuÈn cho phÐp tõ 10 - 20 lÇn, hµm l−îng Fe, Mn còng v−ît tiªu chuÈn cho phÐp. c. T¸c ®éng dÕn m«i tr−êng kh«ng khÝ M«i truêng kh«ng khÝ t¹i lµng nghÒ t¸i chÕ nhùa bÞ « nhiÔm bëi h¬i h÷u c¬, mïi nhùa ch¸y ë nhiÖt ®é cao. Lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy vµ ®Æc biÖt lµ t¸i chÕ kim lo¹i sö dông mét l−îng than rÊt lín trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. §©y lµ nh©n tè chÝnh g©y « nhiÔm m«i truêng kh«ng khÝ. 303
- Hµng n¨m hai lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy D−¬ng æ vµ Phó l©m, sö dông h¬n 1100 tÊn than, c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i sö dông nhiÒu h¬n, nh− lµng nghÒ V©n Chµng- Nam §Þnh: 44.280 tÊn, §a Héi: 270.000 tÊn. Nh− vËy mçi n¨m lµng nghÒ §a Héi -B¾c Ninh th¶i ra m«i tr−êng kho¶ng 594810 tÊn CO2, 4050 tÊn CO vµ 1457 tÊn bôi,... d. T¸c ®éng ®Õn m«i tr−êng ®Êt Nh×n chung m«i tr−êng ®Êt ë xa khu s¶n xuÊt t¹i c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ ch−a bÞ ¶nh h−ëng, nh−ng còng cÇn ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p qu¶n lý chÊt r¾n vµ n−íc th¶i phï hîp ®Ó gi¶m thiÓu tíi møc thÊp nhÊt l−îng chÊt ®éc h¹i ®i vµo m«i tr−êng ®Êt. e. T¸c ®éng ®Õn vi khÝ hËu Qua kh¶o s¸t t¹i mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ cho thÊy: hÇu hÕt t¹i c¸c lµng nghÒ vi khÝ hËu ®ang dÇn bÞ biÕn ®æi tuy nhiªn vÉn ë trong giíi h¹n cho phÐp. C¸c yÕu tè cô thÓ nh− nhiÖt ®é, ®é Èm, tiÕng ån ®ang cã xu h−íng t¨ng, tuy nhiªn nh÷ng yÕu tè nµy mang tÝnh côc bé, ë nh÷ng n¬i s¶n xuÊt møc ®é ¶nh h−ëng lín h¬n nh÷ng khu vùc xa x−ëng s¶n xuÊt. 12.6.2. T¸c ®éng ®Õn søc kháe céng ®ång KÕt qu¶ ®iÒu tra cho thÊy, tû lÖ m¾c bÖnh ë c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ cao h¬n kho¶ng 15 - 25% so víi c¸c lµng kh«ng s¶n xuÊt, tû lÖ m¾c bÖnh cña trÎ em vµ phô n÷ (bÖnh vÒ ®−êng h« hÊp, viªm phÕ qu¶n, viªm phæi ë trÎ em, viªm phÇn phô ë phô n÷) cao tõ 30-45% trªn tæng sè trÎ em vµ phô n÷ trong lµng. Tuæi thä trung b×nh ë c¸c lµng nghÒ nµy thÊp chØ ®¹t tõ 55 - 65tuæi, c¸c bªnh dÞch nh− tiªu ch¶y, ®au m¾t ®á, ngé ®éc ngµy mét ra t¨ng, ®Æc biÖt ®èi víi lµng nghÒ t¸i chÕ kim lo¹i tû lÖ m¾c bÖnh cao nhÊt, tuæi thä trung b×nh thÊp nhÊt trong ba loai h×nh lµng nghÒ t¸i chÕ. 12.7. Mét sè chÝnh s¸ch, gi¶i ph¸p phßng ngõa vµ kiÓm so¸t « nhiÔm 12.7.1. C¸c chÝnh s¸ch vÒ thuÕ, qu¶n lý vμ quy ho¹ch Quy ho¹ch x©y dùng m« h×nh c¸c côm c«ng nghiÖp võa vµ nhá n«ng th«n tËp trung ë khu vùc gÇn lµng x·. M« h×nh s¶n xuÊt tËp trung nµy thuËn tiÖn cho 304
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÀ ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT Ô NHIỄM LÀNG NGHỀ ĐÚC ĐỒNG PHƯỚC KIỀU - TỈNH QUẢNG NAM
7 p |
555 |
179
-
Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở LÀNG NGHỀ TÁI CHẾ KIM LOẠI
15 p |
426 |
170
-
Các chất thải độc hại gây ô nhiễm môi trường
5 p |
418 |
112
-
Ô nhiễm chất thải rắn sinh hoạt ở thành phố Hồ Chí Minh, nguyên nhân và giải pháp
20 p |
255 |
72
-
Quan trắc và kiểm soát ô nhiễm môi trường nước và khí lục địa phần 3
5 p |
90 |
23
-
Đánh giá tình hình ô nhiễm môi trường và đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại các làng nghề sản xuất mây tre đan tỉnh Hà Tây
8 p |
77 |
18
-
Quan trắc và kiểm soát ô nhiễm môi trường nước và khí lục địa phần 4
5 p |
124 |
16
-
Quan trắc và kiểm soát ô nhiễm môi trường nước và khí lục địa phần 5
5 p |
62 |
14
-
Quan trắc và kiểm soát ô nhiễm môi trường nước và khí lục địa phần 2
5 p |
64 |
14
-
Quan trắc và kiểm soát ô nhiễm môi trường nước và khí lục địa phần 6
5 p |
62 |
10
-
Quan trắc và kiểm soát ô nhiễm môi trường nước và khí lục địa phần 7
5 p |
56 |
9
-
Khả năng sử dụng bacillus subtilis CN2 trong xử lý nước hồ bị ô nhiễm
4 p |
41 |
8
-
Quan trắc và kiểm soát ô nhiễm môi trường nước và khí lục địa phần 8
5 p |
53 |
8
-
Tài liệu tập huấn giáo dục môi trường cơ bản - Chủ đề 3: Tái chế chất thải
24 p |
27 |
6
-
Tình hình xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề ở Nam Định
2 p |
19 |
5
-
Một số kết quả bước đầu của việc áp dụng chế phẩm Aqualift của Nhật trong xử lý nước ao, hồ bị ô nhiễm
8 p |
17 |
4
-
Sơ đồ xử lí chất thải và xử lí cặn dầu
3 p |
21 |
3

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Set-Cookie: TLDEVNamespace=fri7jpj4jc065h41ht0ll6bf41; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Chương 15 Tiêu diệt Đông Chu
Chia sẻ: Thuy Linh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0
57
lượt xem 2
download
lượt xem 2
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20090610/thuylinh/80x100/lbv15-pdf-1539.jpg)
##
Chương 15 Tiêu diệt Đông Chu
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Lã Bất Vi - Chương 15: Tiêu diệt Đông Chu. Nguyên tác: Hàn Diệu Kì. Lã Bất Vi đã tìm được cớ để tiêu diệt vua Đông Chu, chính thức đặt dấu chấm hết cho cả một triều đại.
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=tt2htdhhbh9hlbcpi5lg5qlst5; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Cung cấp giáo trình, tài liệu bồi dưỡng ngoại ngữ, kiến thức cần thiết cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài
Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
76
lượt xem 13
download
lượt xem 13
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100721/thuytinh_den/80x100/bo_ldtbxh_22_7785.jpg)
##
Cung cấp giáo trình, tài liệu bồi dưỡng ngoại ngữ, kiến thức cần thiết cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Tham khảo tài liệu 'cung cấp giáo trình, tài liệu bồi dưỡng ngoại ngữ, kiến thức cần thiết cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài', biểu mẫu - văn bản, thủ tục hành chính phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=t6cdurpadugh9pnoknbv52bdb1; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Duy trì tuổi thanh xuân
Chia sẻ: Mi Sa | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:2
lượt xem 5
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100923/0938371361/80x100/58_3495.jpg)
##
Duy trì tuổi thanh xuân
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Duy trì tuổi thanh xuân Khoa học càng phát triển, con người càng có nhiều "vũ khí" để đảo ngược vòng thời gian chỉ bằng những phương pháp đơn giản. "Bắt" não bận rộn Các nghiên cứu cho thấy, hoạt động trí não nhiều có thể chống lại tuổi tác, các chứng liên quan đến giảm trí nhớ và giảm chức năng não. Việc giữ được trạng thái cân bằng có thể ngăn chặn sự kích thích của não bộ và giúp tái tạo thêm những tế bào mới trong não. Nếu não đang có dấu hiệu bị lão hoá thì bạn...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=jpab4knntt3drjf8p0n78l7286; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Giáo trình Khám bụng ngoại khoa và bệnh án
Chia sẻ: Than Kha Tu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:15
lượt xem 281
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091110/womanhood911_09/80x100/kham_bung_ngoai_khoa_va_benh_an_7015.jpg)
##
Giáo trình Khám bụng ngoại khoa và bệnh án
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
MỤC TIÊU : Nắm vững các nội dung của một bệnh án ngoại khoaBiết cách khai thác và phát hiện các triệu chứng lâm sàng (bao gồm các dấu hiệu cơ năng, toàn thân và thực hể)Trình bày được giá trị của một số thăm dò cận lấm sàng cơ bảnTrình bày được tóm ắt bệnh án: triệu chứng chính, các triệu chứng và các hội chứng.
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Giáo trình Khám bụng ngoại khoa và bệnh án
- Khám bụng ngoại khoa và bệnh án MỤC TIÊU : Nắm vững các nội dung của một bệnh án ngoại khoaBiết cách khai thác và phát hiện các triệu chứng lâm sàng (bao gồm các dấu hiệu cơ năng, toàn thân và thực thể)Trình bày được giá trị của một số thăm dò cận lấm sàng cơ bảnTrình bày được tóm tắt bệnh án: triệu chứng chính, các triệu chứng và các hội chứng.Nắm vững cách thăm khám bụngXác định được các dấu hiệu bệnh lý về tình trạng thành bụng, ổ bụngNắm được các triệu chứng của một số bệnh lý cấp cứu bụng thường gặp. I. HỎI BỆNH : Trước khi hỏi bệnh, ta bắt buộc phải có những lời chào hỏi xã giao để làm quen với bệnh nhân, tạo sự tin tưởng của người bệnh với mình đồng thời cũng để tìm hiểu trình độ dân trí và văn hoá của người bệnh để đề ra những câu hỏi khai thác bệnh sử một cách thích hợp. Ngoài ra, những câu hỏi xã giao cũng để tìm hiểu thêm về hoàn cảnh gia đình, xã hội bệnh nhân. Đối với người văn hoá cao, cần có những câu hỏi tế nhị nhưng đối với những người văn hoá thấp thì lại chọn những câu hỏi đơn giản, cụ thể. Hiện nay, hầu như các bác sỹ và sinh viên đều bỏ qua mục này và thường có một thái độ ban ơn, trịch thượng đối với người bệnh. Những biểu hiện này đang làm mất dần đi tính nhân văn, những thể hiện văn hoá tối thiểu của một con người. Trong hỏi bệnh và trong khám bệnh, người làm bệnh án phải ghi vào những dấu hiệu dương tính (những dấu hiệu người bệnh có) và cả những dấu hiệu âm tính (là những dấu hiệu người bệnh không có) vì nhiững dấu hiệu âm tính có tác dụng rất lớn trong chẩn đoán phân biệt và chẩn đoán xác định. Ví dụ, đau quặn vùng mạng sườn có đái ra máu sẽ khác hẳn đau mạng sườn không đái ra máu, hoặc đau vùng dưới sườn phải có sốt nóng và rét sẽ rất khác đau dưới sườn phải không có sốt. 1. LÝ DO VÀO VIỆN :
- Lý do vào viện là lý do khiến người bệnh đi đến tiếp xúc với cơ sở y tế đầu tiên chứ không phải là lý do hành chính như chuyển viện hay hẹn vào mổ. Lý do vào viện chính là dấu hiệu chủ đạo để khai thác trong quá trình hỏi bệnh. Ví dụ như bệnh nhân vào viện vì đau bụng. Khi bệnh nhân vào viện vì đau bụng thì việc khai thác dấu hiệu xung quanh đau bụng là quan trọng nhất. Đó sẽ là phần chính trong khai thác bệnh sử. Nếu người bệnh đi đến cơ quan y tế đầu tiên là nôn ra máu thì việc khai thác các đấu hiệu liên quan đến nôn ra máu sẽ là những phần chính càan khai thác trong bệnh sử. 2. BỆNH SỬ Bệnh sử là khai thác các thông tin xung quanh lý do vào viện. Đầu tiên ta phải hỏi đến cơ hội xuất hiện lý do này rồi vị trí xuất hiện của lý do vào viện đối với những trường hợp đau vì thông thường mỗi một cơ quan nội tạng đều có một sự tương ứng ở bên ngoài. Ta bắt đầu hỏi đến thời gian xuất hiện của lý do vào viện vì chúng ta biết rằng sự tiến triển của bệnh thường tương quan với thời gian. Đó là điều quan trọng trong sơ bộ nhìn nhận bệnh nhân có ở trong tình trạng cấp cứu hay không. Nếu như lý do vào viện của bệnh nhân đã có từ lâu thì rất ít khi là một bệnh cấp cứu ngoại khoa và nếu như có cấp cứu ngoại khoa thì đây là điều tệ hại, có thể do tuyến y tế nhưng cũng có thể do người bệnh dân trí thấp hoặc không có khả năng kinh tế đi khám bệnh và để đến khi không chịu đựng nổi họ mới đi khám bệnh. Tiếp theo thời gian xuất hiệu dấu hiệu đầu tiên ta cần hỏi đến cường độ của dấu hiệu này. Cường độ dữ dội hay vừa phải chỉ cảm thấy khó chịu. Cùng với hỏi cường độ, ta cần hỏi tiếp đến đặc tính của dấu hiệu này: có cơn hay không, có liên tục hay không, có lan đi theo hướng nào. Sau khi đã hỏi đủ và kỹ các dấu hiệu này, ta mới hỏi đến các dấu hiệu khác xuất hiện kèm theo dấu hiệu này. Lấy một ví dụ khi bệnh nhân bị đau bụng vì phần lớn bệnh nhân đến khám cấp cứu là vì đau bụng. Để khai thác dấu hiệu này: - Cơ hội xuất hiện của dấu hiệu đau. Có thể là tự nhiên, nhưng cũng có thể sau khi ăn cỗ và uống rượu (viêm tuỵ) sau khi lao động nặng (sỏi tiết niệu), hoặc thay đổi thời tiết (loét dạ dày-tá tràng). - Đau từ bao giờ, đau ở vùng nào của bụng. Nếu là vùng trên rốn thường ta hay nghĩ đến dạ dày-tá tràng, nếu đau vùng dưới sườn phải, ta nghĩ đến gan mật, nếu đau
- hố chậu phải ta nghĩ đến ruột thừa, nếu đau vùng bụng dưới ta nghĩ đến phần phụ hoặc bàng quang. Sự suy nghĩ này xuất phát từ vị trí giải phẫu và hệ số tương quan giữa vị trí bên ngoài với bệnh lý các tạng bên trong. Tuy nhiên nếu chúng ta lại định kiến vào quan điểm này thì có thể dẫn đến sai lầm trong chẩn đoán. Ví dụ như trẻ em, khi bị viêm ruột thừa lại thường bắt đầu đau ở vùng trên rốn, hoặc không ít các trường hợp đau hố chậu phải lại thuộc về bệnh lý phần phụ hay đại tràng. - Cường độ đau cũng tuỳ thuộc vào từng loại bệnh. Ví dụ như thủng dạ dày thường xuất hiện đột ngột, cơn đau dữ dội như bị đâm dao vào bụng khiến bệnh nhân phải gập người lại và vì cơn đau dữ dội nên họ nhớ rất chính xác thời gian xảy ra và thường đi đến bệnh viện rất sớm trong khi đó viêm ruột thừa lại chỉ đau lâm dâm và do vậy người bệnh thường đến viện khá muộn, kể cả những người có học vấn hoặc chức vụ cao. - Tính chất đau cũng mang tính đặc thù cho từng bệnh. Đau do tắc ruột hoặc viêm đại tràng, giun lên ống mật, sỏi niệu quản … thường đau thành từng cơn điển hình. - Hướng lan của đau cũng mang tính đặc thù cho một số loại bệnh: đau của viêm tuỵ, sỏi mật thường lan ra sau lưng, đau của thoát vị lỗ bịt thường lan xuống mặt trong đùi (do chèn vào thần kinh thẹn), viêm túi mật, áp xe gan, viêm gan thường lan ra sau lưng và lên bả vai, sỏi tiết niệu thường lan xuống bộ phận sinh dục. - Cũng trong khi hỏi về đau, ta phải hỏi thêm bệnh nhân trong khi đau thì tư thế nào giúp cho bớt đau: nếu như thủng dạ dày, bệnh nhân không dám thở mạnh và gập người lại, hai tay ôm ghì lấy vùng bụng trên trong khi cơn đau do giun lên đường mật, bệnh nhân thường nằm chổng mông hoặc vắt chân lên tường. - Các dấu hiệu kèm theo của đau bụng cũng mang tính đặc trưng. Ví dụ như sỏi đường tiết niệu thường kèm theo đái ra máu, đau do tắc ruột, viêm tuỵ thường kèm theo nôn, bí trung đại tiện. Những trường hợp nhiễm trùng đường mật hoặc áp xe gan hoặc những nung mủ thường kèm theo dấu hiêụ sốt cao và rét run, đau do viêm bàng quang hay phần phụ thường kèm theo đái buốt và đái dắt hoặc đau do viêm ruột thưà thường kèm theo buồn nôn và ngây ngấy sốt.
- Điều quan trọng trong khi hỏi bệnh phải kiên nhẫn, không gợi ý cho bệnh nhân kể theo định hướng của người thầy thuốc, nên đặt các câu hỏi mang tính lựa chọn và nếu thấy gì nghi ngờ cần hỏi đi hỏi lại để tránh những tưởng tượng của bệnh nhân. 3. TIỀN SỬ - Khai thác tiền sử có môt giá trị quan trọng không chỉ trong chẩn đoán, điều trị mà còn góp phần cho nghiên cứu. - Trong tiền sử, khai thác những bệnh lý trước đây liên quan đến xuất hiện bệnh lần này. Ví dụ như một người có tiền sử táo bón lâu ngày thì là điều kiện hết sức thuận lợi để gây nên bệnh trĩ; hoặc tiền sử một người từ lâu có biểu hiện cơn đau kiểu giun chui ống mật sẽ liên quan đến bệnh sỏi mật, hoặc là tiền sử sốt rét sẽ liên quan đến lách to… Đó là khai thác tiền sử nhằm hỗ trợ cho chẩn đoán. - Khai thác trong tiền sử bệnh nhân có bệnh gì kèm theo hay không như cao huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch… hoặc những tiền sử dị ứng như dị ứng với một loại thuốc nào để trong quá trình gây mê và điều trị ta có kế hoạch trước, tránh những tại biến đáng tiếc xảy ra. Đó là khai thác tiền sử phục vụ cho điều trị. - Khai thác tiền sử hỗ trợ cho nghiên cứu khoa học, ta cần khai thác những thói quen trong sinh hoạt của bệnh nhân như hút thuốc, ăn mặn, uống rượu hoặc uống nước không đun sôi… để từ đó có thể tìm đến nguyên nhân hoặc điều kiện thuận lợi gây nên bệnh này. Đồng thời cũng cần khai thác trong gia đình hoặc xóm giềng có ai biểu hiện bệnh giống của bệnh nhân để từ đó có thể phát hiện bệnh mang tính di truyền hoặc bệnh sinh ra do tác động của ảnh hưởng môi trường. Vì vậy, tiền sử phải được khai thác một cách nghiêm túc và tỉ mỉ, tránh qua loa, lấy lệ như hiện nay. - Trong khi ta hỏi bệnh, đồng thời tiến hành quan sát bệnh nhân từ sắc diện, màu da, môi, kiểu thở, hơi thở, kiểu nói, tư thế và kiểu đau, thần sắc…để có định hướng dần những việc sẽ cần làm trong khi khám bệnh. II. KHÁM BỆNH
- - Khám bệnh phải được xây dựng thành một trình tự logic để thành một thói quen và nhờ thói quen này mà người thày thuốc giỏi ít khi bỏ sót dấu hiệu có thể phát hiện ra các triệu chứng không đáng bỏ qua. Trước hết ta phải xem da và niêm mạc, lưu ý niêm mạc mắt (vàng, nhợt …) và niêm mạc lưỡi (bẩn …), sờ mạch xem rõ, đều, nhanh chậm. Lấy nhiệt độ và đo huyết áp. Nếu bệnh nhân có biểu hiện thở khó người khám bệnh phải đếm nhịp thở bằng cách áp bàn tay lên vùng thượng vị, mắt nhìn đồng hồ trong ít nhất một phần tư phút. Khi thấy người bệnh có biểu hiện bất thường về mạch, huyết áp, nhịp thở mà cụ thể là mạch nhanh, nhỏ, huyết áp thấp, nhịp thở quá nhanh hoặc quá chậm ta phải có động tác can thiệp ngay vì đây là những dấu hiệu có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng trước khi tiến hành khám để phát hiện bệnh. - Ví dụ như một phụ nữ đến khám vì đau bụng dữ dội, vào đến phòng khám, người nhợt, da tái, mạch nhanh nhỏ, huyết áp hạ. Trong tình trạng này nếu người chưa có kinh nghiệm phải làm ngay động tác ủ ấm, truyền dịch và xét nghiệm máu còn người có kinh nghiệm sẽ hướng ngay đến chẩn đoán là vỡ khối chửa ngoài dạ con và chuyển vào phòng mổ để tiếp tục hoàn thiện chẩn đoán và sẵn sàng can thiệp. Nếu lúc đó chúng ta tiếp tục thăm khám, tìm kiếm dấu hiệu chẩn đoán thì nguy cơ truỵ mạch đe doạ tính mạng người bệnh là rất lớn và có khi chẩn đoán xong thì đã quá muộn không còn thời gian để xử lý. Nếu người bệnh đến trong tình trạng mê man, mất ý thức, tại nơi tiếp nhận phải có biên bản của một nhóm gồm ba người kiểm kê mọi loại giấy tờ, tài sản, tư trang trên người và trong túi quần áo đồng thời phải ghi tên tuổi địa chỉ của người đưa đến. Một điều cần lưu ý đối với khám cấp cứu bụng do nguyên nhân tai nạn giao thông hoặc sinh hoạt như đánh nhau hay đâm chém nhau. Đây là những trường hợp có liên quan đến yếu tố pháp luật sau này trong việc định tội hoặc giám ddịnh thương tật vì vậy mọi vết tích có ở trên người nạn nhân phải được thống kê đầy đủ, mô tả tỷ mỷ trong hồ sơ bệnh án. 1. Khám bụng. Khám bụng là những thăm khám vùng bụng, vùng bẹn bìu và thăm trực tràng hoặc thăm âm đạo vì vậy phải có nơi khám kín đáo và đối với phụ nữ khi người thày
- thuốc là nam giới khám bệnh thì trong chỗ khám bệnh bắt buộc phải có từ hai người trở lên. a. Thăm khám vùng bụng. Thăm khám vùng bụng người khám bệnh phải yêu cầu người bệnh bộc lộ đầy đủ từ ngang núm vú xuống tới phần trên của đùi. Người bệnh nằm ngửa, chân chống xuống giường để bụng và đùi tạo một góc lớn hơn 45 độ làm chùng cơ bụng. Người khám ngồi bên phải nếu thuận tay phải và ngồi bên trái nếu thuận tay trái. Tuy nhiên có một số trường hợp đau dữ dội, bệnh nhân không thể nằm ngửa được ví dụ như trong thủng ổ loét dạ dày tá tràng. Trong những trường hợp này cần ai ủi nhẹ nhàng đả thông bệnh nhân và nhanh chóng xác định bệnh nhân có co cứng thành bụng hay không để có chẩn đoán quyết định. Quan sát. Trước hết là nhìn. Nhìn xem bụng bệnh nhân có di động theo nhịp thở hay không, bụng lõm hay chướng. - Nếu bụng không di động theo nhịp thở, ta có thể phát hiện dấu hiệu co cứng thành bụng qua quan sát: các múi cơ thẳng của bụng nổi rõ liên tục như người lên gân bụng. - Nếu bụng lõm, động tác tiếp theo là tìm kiếm dấu hiệu Bouveret . - Nếu bụng chướng, động tác tiếp theo là xác định chướng do hơi hay do dịch bằng cách gõ. Ngoài ra cần quan sát xem trên bụng có vết mổ cũ hoặc có chỗ nào gồ lên hay không cũng như vùng bẹn bìu có gì khác lạ hay không…Điều này rất quan trọng trong mối liên quan chẩn đoán. - Nếu như bệnh nhân có sẹo mổ hay sẹo thương tích trên thành bụng thì thường liên quan đến tắc ruột sau mổ.
- - Nếu bệnh nhân có những chỗ lồi lên ở vùng bẹn, nếu trên đường Malgaine (đường nối từ gai chậu trước-trên đến bở trên phải xương mu) thường là khối thoát vị bẹn, dưới đường này thường là khối thoát vị đùi; lồi lên ở quanh rốn thường là thoát vị rốn, lồi lên dưới sẹo mổ thường là sa lồi thành bụng. Những lỗ thoát vị này là do điểm yếu của thành bụng (bẩm sinh hoặc mắc phải) làm cho một số quai ruột nằm ra ngoài ổ bụng và có thể bị thắt nghẹt lại. Trong quan sát, ta cũng cần nhìn đến các chất thải của bệnh nhân như chất nôn, nước tiểu, phân… để có thể hướng tới chẩn đoán ví dụ như nôn ra máu hay đi ngoài phân đen, đái ra máu hay đái ra mủ, dịch nôn có dịch mật hay không để phân biệt giữa tắc tá tràng với hẹp môn môn vị. Sờ nắn bụng. Mục đích của sờ nắn bụng trong cấp cứu ngoại khoa tập trung cho phát hiện tình trạng thành bụng đồng thời cũng tìm các dấu hiệu khác trong khám bụng. Tình trạng thành bụng thể hiện tổn thương của các tạng ở trong ổ bụng vì vậy việc thăm khám một cách kỹ càng của những người có kinh nghiệm đã mang lại nhiều giá trị trong chẩn đoán cấp cứu bụng và cho đến nay, với những áp dụng tiến bộ trong các thăm dò bổ trợ, khám lâm sàng vẫn mang tính chất quyết định trong chẩn đoán và chỉ định cấp cứu bụng ngoại khoa. Để đánh giá tình trạng thành bụng, người khám cần áp nhẹ toàn bộ bàn tay của mình lên bụng bệnh nhân, mềm mại ấn từ từ, không khám bằng các đầu ngón tay vì các đầu ngón tay sẽ kích thích thành bụng tạo ra những đáp ứng của thành bụng do phản xạ. Nguyên tắc đặt ra trong khám bụng là khám từ vùng không đau đến vùng đau, để so sánh tình trạng cơ thành bụng ở các vùng bụng đối diện. Thông thường, chỉ có khi thành bụng mềm hoàn toàn mới xác định được các khối u hoặc các tạng trong ổ bụng như gan, lách, túi mật, thận … to ra còn khi thành bụng đã phản ứng hoặc co cứng, dấu hiệu này rất khó xác định. Phản ứng thành bụng.
- Phản ứng thành bụng là tình trạng cơ thành bụng co lại khi ta ấn nhẹ bàn tay vào bụng bệnh nhân từ nông xuống sâu. Để tránh tình trạng phản ứng thành bụng giả tạo do người khám bệnh gây nên, bàn tay người khám bệnh phải được làm ấm trước khi khám, áp sát toàn bộ bàn tay lên bụng, từ vùng bụng không đau đến vùng bụng bị đau, so sánh tình trạng thành bụng bên đau với bên đối diện. Phản ứng thành bụng có thể biểu hiện bằng thớ cơ thành bụng căng lại gần như lên gân bụng, nét mặt đau đớn và thể hiện động tác đối kháng như giữ tay người khám lại, gạt tay người khám ra …Nguyên nhân phản ứng thành bụng là một phản xạ của thành bụng nhằm bảo vệ các tạng bên trong khi bị tổn thương do sang chấn hay viêm nhiễm. Co cứng thành bụng. Co cứng thành bụng nghĩa là thành bụng phải co cứng liên tục và ngoài ý muốn người bệnh Co cứng thành bụng được chia làm hai loại: - Co cứng thành bụng cục bộ – chỉ co cứng một nhóm cơ của một vùng bụng – như chỉ co cứng ở hố chậu phải hay dưới sườn phải, trong khi những nơi khác vẫn còn mềm - Co cứng toàn thể các cơ thành bụng. Cần lưu ý khi xác minh co cứng thành bụng nghĩa là thành bụng phải co cứng liên tục và ngoài ý muốn người bệnh. Phát hiện dấu hiệu này, chỉ cần áp nhẹ bàn tay lên bụng bệnh nhân để cảm nhận tình trạng co cứng liên tục của các khối cơ thành bụng. Khi co cứng cục bộ có nghĩa là một tạng đã bị vỡ nhưng chưa vỡ vào toàn ổ bụng còn co cứng toàn thể là dấu hiệu sớm của thủng tạng rỗng. Co cứng thành bụng liên tục toàn thểCảm ứng phúc mạc. Cảm ứng phúc mạc là thể hiện ở thành bụng các dấu hiệu mà trong ổ phúc mạc có dịch viêm hoặc máu hoặc nói cách khác là tình trạng thể hiện của thành bụng trong trường hợp phúc mạc bị kích thích do dịch viêm nhiễm hoặc do máu. Trong những trường hợp này, bụng bệnh nhân thường trướng, vẻ mặt biểu hiện nhiễm trùng nếu trường hợp có mủ trong ổ bụng hoặc nhợt nhạt nếu có máu trong ổ bụng. Nắn bụng rất nhẹ nhàng cũng làm người bệnh không chịu nổi hoặc
- khi ta bỏ tay đột ngột khỏi thành bụng sau khi ấn sâu vào khiến bệnh nhân đau nảy người lên. Trong một số trường hợp thể hiện kín đáo, tìm các điểm đau xung quanh rốn để phát hiện cảm ứng phúc mạc rất có giá trị. Cũng có thể tìm dấu hiệu cảm ứng phúc mạc bằng cách giảm áp lực đột ngột ổ bụng trong khi khám: Ta áp cả bàn tay ấn sâu đều vào thành bụng rồi đột ngột bỏ ra. Nếu bệnh nhân đau nảy người lên là thể hiện dấu hiệu dương tính. Đồng thời với biểu hiện trên thành bụng, nếu ta thăm trực tràng, bao giờ cũng phát hiện túi cùng Douglas phồng và đau vag dấu hiệu này rất trung thành và có giá trị… Tìm các điểm đau. Nhắc lại về phân khu vùng bụng : Bụng được chia thành 9 vùng do hai đường thẳng đi từ giữa xương đòn đi xuống cắt vuông góc với hai đường ngang mà đường ngang thứ nhất tạo bởi đường nối hai gai chậu trước trên và đường ngang thứ hai nối điểm cắt của đường thẳngvới hai bờ sườn. - Vùng trên rốn (tương ứng với dạ dày, đại tràng ngang, tuỵ, thuỳ gan trái). - Vùng quanh rốn (tương ứng với ruột non) . - Vùng dưới rốn (tương ứng với bàng quang, tử cung). - Vùng dưới sườn phải (tương ứng với tá tràng, túi mật, gan, thận phải). - Vùng mạng sườn phải (tương ứng với đại tràng lên, niệu quản phải). - Hố chậu phải (tương ứng với ruột thừa, manh tràng, phần phụ). - Dưới sườn trái (tương ứng với đuôi tuỵ, lách, đại tràng góc lách, thận trái). - Mạng sườn trái (tương ứng với đại tràng xuống và niệu quản) . - Hố chậu trái (tương ứng với đaị tràng xích ma, vòi trứng và buồng trứng trái).
- Các điểm đau đặc hiệu. Trong khám bụng ngoại khoa cấp cứu, người ta lưu tâm đến một số điểm như điểm MacBurney trong bệnh viêm ruột thừa, điểm cạnh ức trái trong trường hợp gan trái nung mủ, điểm sườn lưng trái trong phù tuỵ hoặc viêm tuỵ cấp. Đồng thời với việc tìm các điểm đau đặc hiệu, có một số nghiệm pháp thường được tiến hành cùng với động tác khám. Ví dụ như nghiệm pháp Murphy, nghiệm pháp rung gan, nghiệm pháp kích thích gây tăng nhu động của dạ dày hai quai ruột. - Nghiệm pháp Murphy nhằm phát hiện dấu hiệu viêm nhiễm của túi mật. Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân chống xuống giường tạo thành một góc 45 độ. Người thày thuốc ngồi ở bên phải, bàn tay để ở dưới bờ sườn phải. Khi bệnh nhân hít vào bàn tay người thày thuốc ấn nhẹ và đẩy lên trên, nếu túi mật viêm, bệnh nhân sẽ ngừng động tác hít vào. Cơ chế của nghiệm pháp này là khi bệnh nhân hít vào, cơ hoành hạ xuống, đẩy gan và túi mật xuống theo. Khi người thày thuốc đưa tay lên, túi mật đang bị đẩy xuống do động tác hít vào chạm vào đầu ngón tay người thày thuốc và vì túi mật bị viêm nên đau và vì thế bệnh nhân tự nhiên ngừng hít vào. - Nghiệm pháp rung gan nhằm phát hiện những nung mủ ở trong gan. Các ngón tay của một bàn tay áp lên các khoang liên sườn từ thứ 6 trở xuống rồi dùng cạnh của bàn tay kia chặt xuống bàn tay đang áp vào sườn bệnh nhân. Nếu nghiệm pháp dương tính có nghĩa là bệnh nhân đau nảy người lên. - Nghiệm pháp kích thích tăng nhu động ruột hoặc dạ dày bằng cách búng nhẹ hoặc véo nhẹ cơ bụng tạo kích thích và ta nhìn tiếp tuyến với thành bụng. Nếu dương tính, ta sẽ thấy các nhu động ruột cuộn lên như rắn bò vì vật dấu hiệu dương tính được gọi là dấu hiệu rắn bò. Nghe bụng Nghe bụng nhằm phát hiện tiếng nhu động ruột để phân biệt giữa tắc ruột cơ giới (có và tăng nhu động) với tắc ruột cơ năng do liệt ruột (mất nhu động ruột), đồng thời một số trường hợp túi phình động mạch chủ vỡ thường biểu hiện một bệnh cảnh của hội chứng phúc mạc và trong trường hợp này khi nghe bụng sẽ thấy tiếng thổi tâm thu rất rõ. Khám các lỗ thoát vị. Trong khám bụng bình thường nói chung và khám bụng cấp cứu nói riêng, khám các lỗ thoát vị và thăm trực tràng hoặc âm đạo là những động
- tác bắt buộc. Thoát vị nghĩa là một quai ruột chui qua một lỗ ở bên trong ổ bụng (thoát vị trong) hoặc ra dưới da bụng, bẹn, đùi (thoát vị ngoài). Thoát vị trong thường gặp do lỗ bịt không kín hoàn toàn, thoát vị qua cơ hoành … còn thoát vị ngoài thường là thoát vị bẹn, thoát vị đùi, thoát vị rốn. Khám bụng chỉ c ó thể phát hiện được những thoát vị ngoài. Thông thường, thoát vị không phải là một bệnh ngoại khoa cấp cứu nhưng khi đoạn ruột thoát vị bị nghẹt lại sẽ gây nên tắc ruột và muộn hơn, đoạn ruột này sẽ bị hoại tử do việc cấp máu động mạch cho quai ruột bị khó khăn cùng với việc quai ruột phù nề do mạch mạch và tĩnh mạch trở về bị ứ trệ, càng làm tăng thêm cản trở cho việc cấp máu động mạch. Dấu thoát vị nghẹt là khối thoát vị không tự lên, bệnh nhân đau, nôn và khi khám vào cổ bao thoát vị, bệnh nhân rất đau. Khi đã xác định là thoát vị nghẹt, mọi động tác thử đẩy khối thoát vị lên là cấm tuyệt đối vì cho dù khối thoát vị được ấn lên nhưng tiến triển của đoạn ruột này không xác định được và nếu hoại tử sẽ gây nên viêm phúc mạc trầm trọng. Kể cảc những trường hợp đã chỉ định mổ, sau khi gây mê, do tác dụng mềm cơ nên một số trường hợp khối thoát vị tự tụt lên. Trong những trường hợp này, vì sự an toàn của bệnh nhân, ta vẫn phải tiếp tục mổ để kiểm tra quai ruột bị sa xuống đồng thời giải quyết nguyên nhân gây thoát vị. b.Thăm trực tràng, âm đạo Thăm trực tràng hoặc thăm âm đạo là những động tác bắt buộc trong khám bụng cấp cứu. Động tác thăm khám này bắt buộc vì ba lý do:- Nó xác định tình trạng ổ phúc mạc thông qua kiểm tra túi cùng Douglas. Chúng ta đều biết túi cùng Douglas là chỗ thấp nhất của ổ phúc mạc và tính chất sinh lý của phúc mạc vùng này là tái hấp thu kém nhất trong toàn ổ bụng vì vậy khi trong ổ bụng có dịch, sẽ tụ lại ở túi cùng này. Bình thường túi cùng Douglas là một khoang ảo và khi chứa dịch nó mới đầy lên vì vậy khi thăm trực tràng hoặc âm đạo, ta sẽ thấy túi cùng này đầy và rất đau. – Qua thăm khám trực tràng hay âm đạo, ta có thể gián tiếp kiểm tra một số tạng qua thành bên (như ruột thừa,
- phần phụ) hoặc thành trước (tuyến tiền liệt, tử cung).- Khi thăm trực tràng hay âm đạo, ta có thể chẩn đoán nguyên nhân một số bệnh như trong tắc ruột ở người già ta có thể sờ thấy khôí u trực tràng, trong tắc ruột ở trẻ còn bú, nếu đứa trẻ bỏ bú, ưỡn người, khóc thét cùng với khi thăm trực tràng (bằng ngón tay út) có máu dính vào găng thì chẩn đoán lồng ruột sẽ được xác định, đối với phụ nữ tự nhiên xỉu đi, tụt huyết áp mà khi thăm âm đạo có máu ra theo găng thì chắc chắn là vỡ chửa ngoài dạ con. Thăm trực tràng và âm đạo là một động tác thăm khám tế nhị vì vậy nó phải được giải thích kỹ về lý do và quy trình thao tác với bệnh nhân và người nhà của họ trước khi tiến hành. Đối với phụ nữ bao giờ cũng phải có một người y tá hoặc nhân viên y tế là nữ có mặt trong lúc thăm khám và nếu người phụ nữ chưa sinh hoạt tình dục thì không được phép thăm khám âm đạo. Thăm khám được tiến hành trong buồng riêng, bệnh nhân nằm ngửa trong tư thế phụ khoa, dưới mông được lót một miếng toan nhỏ. Người thăm khám đi găng, sử dụng ngón trỏ trong thăm trực tràng ở người lớn, ngón út ở trẻ em và ngón trỏ cùng ngón giữa trong thăm âm đạo. Sau khi đi găng, người khám nhúng ngón tay vào dầu parafin rồi tiến hành thăm khám. Động tác thăm khám phải hết sức nhẹ nhàng, từ từ và tuyệt đối không được thô bạo vì sự thô bạo sẽ cho kết quả nhầm do phản ứng của người bệnh. Trong khi thăm trong, có thể dùng bàn tay còn lại kết hợp nắm trên thành bụng để phát hiện các dấu hiệu kèm theo. Sau khi tiến hành khám bụng xong, người thày thuốc phải nghe tim, phổi, khám vùng cổ, cột sống để phát hiện những bệnh kèm theo và những bệnh kèm theo này có khi giúp đỡ cho chẩn đoán (như khi khám bụng phát hiện gan to và đau mà nghe tim có tiếng rung tâm trương thì chắc chắn phải nghĩa đến gan to là do suy tim) đồng thời giúp đỡ cho gây mê lựa chọn những phương án tối ưu trong khi gây mê. CÁC THĂM DÒ CẬN LÂM SÀNG BỔ TRỢ: Sau khi đã thu nhận được những triệu chứng cơ năng thông qua hỏi bệnh, triệu chứng thực thể thông qua khám bệnh và các yếu tố về toàn thân, người khám đã có hướng nào nghĩ đến chẩn đoán và để làm rõ thêm, người khám sẽ cho tiến hành các thăm dò cận lâm sàng gồm xét nghiệm máu, xét nghiệm sinh hoá, thăm dò hình ảnh và một số thăm dò khác như nội soi dạ dày thực quản…
- 1. Xét nghiệm huyết học: gồm xét nghiệm đếm hồng cầu và công thức bạch cầu, huyết sắc tố nhóm máu, thời gian máu đông, máu chảy và hêmatocrit. Hồng cầu và hematocrit tăng trong trường hợp máu bị cô đặc do mất nước hoặc sốc và giảm khi bị mất máu. Bạch cầu tăng trong các trường hợp nhiễm trùng hay chấn thương tạng đặc như vỡ lách hoặc vỡ gan . Thời gian máu đông và máu chảy để khái quát về trạng thái đông máu, cầm máu của bệnh nhân. Nhóm máu ABO là đủ đối với người Việt Nam và á đông nhưng với người phương tây, xét nghiệm nhóm Rh là điều bắt buộc để bảo đảm an toàn trong truyền máu. 2. Xét nghiệm sinh hoá. Những xét nghiệm sinh hoá thông thường là urê, đường máu. Nếu urê cao thì phải làm tiếm creqtinin để xác định tình trạng suy thận và kali máu để đánh giá mức độ suy thận. Nếu đường máu cao thì phải làm ngay đường niệu để xác định có hay không có bệnh đái tháo đường. Nếu bệnh nhân nôn nhiều thì phải xét nghiệm điện giải. Nếu bệnh nhân có vàng mắt thì phải cho thử bilirubin cùng với muối mật và sắc tố mật trong nước tiều. Nếu bệnh nhân có tiền sử tiêm chích thì bắt buộc phải thử HIV, viêm gan C và viêm gan B…. 3. Thăm dò chẩn đoán hình ảnh. - Chụp bụng không chuẩn bị. Các dấu hiệu thu được trên phim chụp bụng không chuẩn bị gồm: sỏi cản quang, liềm hơi, mức hơi nước… Chụp bụng không chuẩn bị một phần giúp cho chẩn đoán xác định (như liềm hơi dưới cơ hoành trong thủng tạng rỗng) hoặc chẩn đoán phân biệt (đâu hố chậu phải có hình ảnh sỏi niệu quản phái phân biệt với đau hố chậu phải do viêm ruột thừa). Tuy nhiên các dấu hiệu này không thể thay thế cho các dấu hiệu lâm sàng. - Siêu âm: Siêu âm là một phương pháp thăm dò được áp dụng nhiều vì không gây nguy hiểm và đau đớn cho bệnh nhân. Siêu âm cho phép đánh giá đầu tiên ổ phúc mạc có dịch hay không. Tiếp đến siêu âm cho phép chẩn đoán xác định một số tạng tổn thương như hình ảnh dãn đường mật có hoặc không kèm sỏi, viêm và sỏi túi mật, hình ảnh vỡ tạng đặc, tình trạng tử cung và buồng trứng, tình trạng tuỵ, thận. Đối với tạng rỗng một đôi khi có thể thấy hình ảnh ruột thừa hoặc khối u của ruột. Đối với mạch máu, siêu âm có thể xác định được đường kính của tĩnh mạch cửa, phát hiện những túi phình của động mạch chủ hoặc các động mạch khác trong ổ bụng. Tuy nhiên
- một nhược điểm lớn của siêu âm chẩn đoán phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng máy và đặc biệt là kinh nghiệm và trình độ người đọc siêu âm. - Chụp cắt lớp vi tính. Nhìn chung hiện nay chụp cắt lớp vi tính chưa là một thăm dò thông thường trong cấp cứu ở nước ta vả lại giá trị trong chẩn đoán cấp cứu bụng không hơn nhiều siêu âm. 4. Nội soi đường tiêu hoá (Endoscospy): Trong những trường hợp chảy máu đường tiêu hoá, một trong những chỉ định rất cần để xác định nguyên nhân chảy máu là nội soi dạ dày tá tràng. Trước hết nó xác định chảy máu do vỡ búi dãn tĩnh mạch thực quản hay do ổ loét dạ dày tá tràng hay do đường mật (dịch chảy qua Oddie có máu hay không), đồng thời nó có thể can thiệp cầm máu tạm thời như tiêm chất gây xơ vào búi dãn tĩnh mạch thực quản hoặc tiêm thuốc cầm máu ổ loét. 5. Chọc rửa ổ bụng: Nếu như trong những năm đầu của thế kỷ XX, chọc dò ổ bụng được đề cập đến trong cấp cứu bụng ngoại khoa nhưng hiện nay phương pháp này đã đưọc thay thế bằng chọc rửa ổ bụng. Sau khi luồn một catheter ở dưới rốn hướng xuống Douglas, người ta cho dịch sinh lý chảy vào trong ổ bụng từ 500 đến 1000ml. Sau đó dung nguyên tắc xi phông để cho dịch rửa này tự chảy ra. Nếu như đại thể xác định rõ dịch chảy ra có máu hoặc dịch tiêu hoá là đủ để chỉ định mổ nhưng nêú chưa rõ, người ta mang dịch này đi ly tâm đến hồng cầu, bạch cầu và thử amylase. Chọc rửa ổ bụng cho một giá trị chẩn đoán cao. 6. Nội soi ổ bụng (Laparoscopy). Trong một số trường hợp nghi ngờ, để tránh mổ bụng thăm dò, một số cơ sở có điều kiện có thể tiến hành soi ổ bụng để chẩn đoán và qua nội soi ổ bụng có thể tiến hành các thủ thuật cần thiết như khâu lỗ thủng dạ dày, cắt ruột thừa, cắt túi mật, gỡ dính ruột. Đây là một hướng mới của ngoại khoa trong thế kỷ XXI. 7. Những thăm dò khác: trong những trường hợp nghi nghờ bệnh nhân có bệnh khác kèm theo qua thăm khám toàn thân ta phải cho làm các thăm dò khác như chụp phổi (đối với nghi ngừo lao phổi) điện tim, siêu âm tim (đối với người cao huyết áp hoặc nghi nghờ bệnh tim). Đặc biệt hiện nay, trong mối đe doạ của đại dịch HIV,
- tất cả những bệnh nhân có nguy cơ cao (đặc biệt là nghiện chích, mại dâm) việc xét nghiệm tìm HIV, viêm gan B và viêm gan C là bắt buộc. KẾT LUẬN : Khám bụng ngoại khoa được bắt đầu từ hỏi bệnh. Qua hỏi bệnh ta sẽ thu thập được các triệu chứng cơ năng. Trên cơ sở những triệu chứng cơ năng này ta sẽ tập trung tìm kiếm các triệu chứng thực thể thông qua động tác khám bệnh. Tập hợp triệu chứng cơ năng và triệu chứng thực thể lại ta sẽ thu được các triệu chứng lâm sàng làm cơ sở cho hướng tới một số chẩn đoán lâm sàng. Từ những chẩn đoán lâm sàng này ta cho làm thêm các nhóm xét nghiệm và thăm dò khác nhằm phân biệt một số biểu hiện lâm sàng giống nhau của một số bệnh khác nhau tiến tới chẩn đoán xác định. Một khi chẩn đoán xác định đã được rõ ràng, việc xây dựng những phương án điều trị không là khó khăn. Như vậy muốn điều trị tốt ta phải có được chẩn đoán đúng và muốn có được chẩn đoán đúng ta phải biết cách hỏi bệnh, cách khám bệnh cách yêu cầu các xét nghiệm và thăm dò cận lâm sàng khác. Khi có được những thông tin này, xác dịnh những chẩn đoán loại trừ hoặc chẩn đoán phân biệt theo một tư duy logíc để dẫn tới chẩn đoán xác định. Không bao giờ được quên khám toàn thân để phát hiện những bệnh kềm theo hoặc là những nguyên nhân có thể gây nên những dấu hiệu bụng ngoại khoa giả như suy tim, viêm phổi.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 6)
7 p |
673 |
167
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 8)
7 p |
377 |
129
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 7)
7 p |
370 |
123
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 12)
6 p |
306 |
122
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 9)
6 p |
362 |
121
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 11)
6 p |
408 |
119
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 13)
4 p |
334 |
114
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 10)
8 p |
348 |
113
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 14)
5 p |
261 |
108
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 15)
7 p |
250 |
98
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 23)
5 p |
307 |
98
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 16)
5 p |
197 |
87
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 24)
5 p |
233 |
86
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 20)
6 p |
197 |
80
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 21)
4 p |
216 |
74
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 17)
7 p |
171 |
73
-
Giáo trình điều dưỡng ngoại khoa (Bài 22)
5 p |
103 |
57

Set-Cookie: TLDEVNamespace=cn04kafengclfrtd6rcipu4793; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Hacking Security Sites part 12
Chia sẻ: Dqwdasdasd Qwdasdasdasd | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5
lượt xem 26
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100916/alocanhsat113/80x100/hacking_security_sites_11__6106.jpg)
##
Hacking Security Sites part 12
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Nếu bạn dùng Firefox hoặc trình duyệt khác thì phải tự thiết lập cho nó theo các bước sau + Bật FF (Tất nhiên :P ) + Vào Tool Option Connection setting Manual Proxy Configuration + HTTP Proxy nhập là 127.0.0.1 và Port nhập là 7212 Hacking Security Sites part 12
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Hacking Security Sites part 12
- => Ip US ngon lành II - Chú ý -Nếu bạn dùng IE thì trình duyệt tự động nhận proxy -Nếu bạn dùng Firefox hoặc trình duyệt khác thì phải tự thiết lập cho nó theo các bước sau + Bật FF (Tất nhiên :P ) + Vào Tool> Option > Connection setting > Manual Proxy Configuration + HTTP Proxy nhập là 127.0.0.1 và Port nhập là 7212 + Các dòng dưới tương tự + Nếu trong trường hợp FF cứng đầu ko chịu nhận proxy này (Khởi động lại FF là mất) Thì hãy dùng Plugin "SwitchProxy Tool" Code: https://addons.mozilla.org/firefox/125/ -Các trình duyệt khác làm tương tự III - Cách lấy key -Chả hiểu sao key của soft này search trên mạng toàn ko có -Chúng ta sẽ lấy key như sau + Cách thức tạo key: VD: ở đây tớ có 2 key đc order là hàng xin Code: GhostSurf™ 2006 Platinum 1 ST138289644 GhostSurf™ 2006 Platinum 1 ST138289661 Anh em có để ý thấy ko, 2 key order liên tiếp cách nhau 17. 138289644 + 17 =138289661 + Như vây các key đc tạo ra theo cách sau: "Lấy 1 key chuẩn làm gốc + (17*n) - (Trong đó n là 1 số dương - đừng lấy số âm hay thập phân nhá ) + Cứ làm như vậy đến khi đc key ngon là okay thui . Nếu mãi mà ko đc các bạn thử thay n = các số to xem (VD: 777777) chẳng hạn biêt đâu lại đc ==> Chúc mừng bạn đến đây là bạn có thể sử dụng GS 1 cách ngon lành
- Căn bản về Proxy Proxy cung cấp cho người sử dụng truy xuất internet với những host đơn. Những proxy server phục vụ những nghi thức đặt biệt hoặc một tập những nghi thức thực thi trên dual_homed host hoặc basion host. Những chương trình client của người sử dung sẽ qua trung gian proxy server thay thế cho server thật sự mà người sử dụng cần giao tiếp. Proxy server xác định những yêu cầu từ client và quyết định đáp ứng hay không đáp ứng, nếu yêu cầu được đáp ứng, proxy server sẽ kết nối với server thật thay cho client và tiếp tục chuyển tiếp đến những yêu cầu từ clientđến server, cũng như đáp ứng những yêu cầu của server đến client. Vì vậy proxy server giống cầu nối trung gian giữa server và client 1. Tại Sao Ta Phải Cần Proxy Để đáp ứng những nhu cầu của người sử dụng khi cần truy xuất đến những ứng dụng cung cấp bởi internet nhưng vẫn đảm bảo được an toàn cho hệ thống cục bộ. Trong hầu hết những phương pháp được đưa ra để giải quyết điều này là cung cấp một host đơn để truy xuất đến Internet cho tất cả những người sử dụng. Tuy nhiên, phương pháp này không phải là phương pháp giải quyết thỏa mản nhất bởi vì nó tạo cho người sử dụng cảm thấy không thoải mái. Khi truy xuất đến internet thì họ không thể thực hiện những công việc đó một cách trực tiếp, phải login vào hual_homed host, thực hiện tất cả những công việc ở đây, và sau đó bằng cách nào đó chuyển đổi kết quả đạt được của công việc trở lại workstation sỡ hữu. Điều này trở nên càng tồi tệ ở những hệ thống với nhiền hệ điều hành khác nhau, Ví dụ: nếu hệ thống là bastion_host nhưng riêng dual_host là unix. Khi dual_home host được thiết kế trên mô hình không có proxy, điều đó sẽ khiến cho người sử dụng thêm bực bội và đáng chú ý hơn là giảm đi những tiện ích mà intenet cung cấp, tồi tệ hơn là chúng thường không cung cấp một cách không an toàn và đầy đủ, khi một máy gồm nhiều người sử dụng tất nhiên độ an toàn của nó sẽ giảm, đặt biệt khi cố gắng bắt với vạn vật bên ngoài. Proxy server gíup người sử dụng thoải mái hơn và an toàn cho dual homed host, thay thế yêu cầu của người sử dụng bằng cách gián tiến thông qua dual homed host. Hệ thống proxy cho phép tất cả những tương tác nằng dưới một hình thức nào đó. User có cảm giác làm việc trực tiếp với server trên internetmà họ thật sự muốn truy
- xuất Proxy applycation chính là chương trình trên application level, getaway firewall hành động trên hình thức chuyển đổi những yêu cầu người sử dụng thông qua firewall, tiến trình này được thực hiện trình tự như sau: * thành lập một kết nối applycation trên firewall. * proxy applycation thu nhận thông tin về việc kết nối và yêu cùa của user * sử dụng thông tin để xác nhận yêu cầu đó được xác nhận không, nếu chấp nhận proxy sẽ tạo sự kết nối khác từ firewall đến máy đích * sau đó thực hiện sự giao tiếp trung gian, truyền dữ liệu qua lại giữa client và server Proxy system giải quyết được những rủi ro trên hệ thống bởi tránh user login vào hệ thống và ép buộc thông qua phần mềm điều khiển. 2.Sự cần thiết của Proxy Proxy cho user truy xuất dịch vụ trên internet theo nghĩa trực tiếp. Với dual host homed cần phải login vào host trước khi sử dụng dịch vụ nào trên internet. Điều này thường không tiện lợi, và một số người trể nên thất vọng khi họ có cảm giác thông qua firewall, với proxy nó giải quyết được vấn đề này. Tất nhiên nó còn có những giao thức mới nhưng nói chung nó cũng khá tiện lợi cho user. Bởi vì proxy cho phép user truy xuất những dịch vụ trên internet từ hệ thống cá nhân của họ, vì vậy nó không cho phép packet đi trực tiếp giữa hệ thống sử dụng và internet. đường đi là gián tiếp thông qua dual homed host hoặc thông qua sự kết hợp giữa bastion host và screening router. Thực tế proxy hiểu được những nghi thức dưới, nên logging được thực hiện theo hướng hiệu quả đặc biệt, vd: thay vì logging tất cả thông tin thông qua đường truyền, một proxy FPT server chỉ log những lệnh phát ra và server đáp ứng mà nhận được. Kết quả này đơn giản và hửu dụng hơn rất nhiều. 3.Những điểm yếu của việc dùng Proxy Mặc dù phần mềm prory có hiệu quả rộng rải những dịch vụ lâu đời và đơn giàn như FPT và Telnet, những phần mềm mới và ít được sử dụng rộng raãi thì hiếm khi
- thấy. Thường đó chính là sự chậm trể giữa thời gian xuất xuất hiện một dịch vụ mới và proxy cho dịch vụ đó, khoảng thời gian phụ thuộc vào phương pháp thiết kế proxy cho dịch vụ đó, điều này cho thấy khá khó khăn khi đưa dịch vụ mới vào hệ thống khi chưa có proxy cho nó thì nên đặt bên ngoài firewall, bởi vì nếu đặt bên trong hệ thống thì đó chính là yếu điểm. Đôi khi cần một proxy khác nhau cho mỗi nghi thức, bởi vì proxy server phải hiểu nghi thức đó để xác định những gì được phép và không được phép. Để thực hiện nhiệm vụ như là client đến server thật và server thật đến proxy client, sự kết hợp , install và config tất cả những server khác nhau đó có thể rất khó khăn Những dịch vụ proxy thường sửa đổi chương trình client, procedure hoặc cả hai. Ngoại trừ một số dịch vụ được thiết kế cho proxying , proxy server yêu cầu sửa đổi với client hoặc procedure, mỗi sự sửa đổi có những bất tiện riêng của nó, không thể luôn luôn sử dụng công cụ có sẵn với những cấu trúc hiện tại của nó Proxying dựa vào khà năng chèn vào proxy server giữa server thật và client mà yêu cầu tác động tương đối thẳn thắn cả hai. Những dịch vụ proxy không bảo vệ cho hệ thống ứng với những nghi thức kém chất lượng. Như một giải pháp an toàn, proxying dựa vào những khả năng xác định những tác vụ trong nghi thức an toàn. Không phải tất cả các dịch vụ đều cung cấp theo khuynh hướng an toàn này, như nghi thức Xwindows cung cấp khá nhiều những tác vụ không an toàn. 4.Proxy hiện thực như thế nào Những chi tiết trong việc proxying thực hiện như thế nào khác nhau từ dịch vụ này đến dịch vụ khác, khi setup proxying, có một vài dịch vụ thực hiện dể dàng hoặc tự động, nhưng vài dịch vụ có sự chuyển đổi rất khó khăn. Tuy nhiện, trong hầu hết những dịch vụ ngoài yêu cầu những phần mềm proxy server tương ứng, trên client cũng cần phải có những yêu cầu như sau: Custum client software: phần mềm loại này phải biết như thế nào để liên kết với proxy server thay server thật khi user yêu cầu và yêu cầu proxy server những gì server thật kết nối đến. Những phần mềm custom client thường chỉ có hiệu quả chỉ một vài platform
- Ví dụ: packet getaway từ Sun là một proxy packet cho FTP và Telnet, nhưng nó chỉ được sử dụng trên hệ thống SUN bởi vì nó cung cấp recompiled Sun binaries Mặc dù nếu phần mềm hiệu quả cho platform tương ứng, nó cũng có thể không phải điều mà user mong muốn, vd: Macintosh có hàng chục chương trình FPT client, một trong vài số đó có những giao diện khá ấn tượng với user, những phần khác có những đặc điểm hửu dụng khác. Anarchie là chương trình mà nó kết hợp một archie client và FPT client bên trong chương trình đơn, vì vậy user có thể tìm file với archie và dùng FPT để lất nó, tất cả với giao diện người sử dụng thích hợp, điều này sẽ không may mắn cho chúng ta nếu muốn hổ trợ proxy server. Sử dụng những chuyển đổi client cho proxying không dễ dàng thuyết phục user. Trong hầu hết những hệ thống sử dụng client không chuyển đổi những kết nối bên trong và một số chuyển đổi chỉ với những kết nối bên ngoài. Custom user procedure: user dùng phần mềm client chuẩn để giao tiếp với proxy server và nó kết nối với server thật, thay thế trực tiếp server thật. Proxy server được thiết kế thực thi với phần mềm client chuẩn. Tuy nhiên, chúng
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Hacking Security Sites part 1
6 p |
163 |
77
-
Hacking Security Sites part 3
6 p |
157 |
68
-
Hacking Security Sites part 2
6 p |
109 |
50
-
Hacking Security Sites part 4
6 p |
96 |
41
-
Hacking Security Sites part 6
6 p |
83 |
37
-
Hacking Security Sites part 5
6 p |
96 |
37
-
Hacking Security Sites part 8
6 p |
91 |
33
-
Hacking Security Sites part 10
6 p |
78 |
31
-
Hacking Security Sites part 7
6 p |
73 |
31
-
Hacking Security Sites part 11
5 p |
87 |
28
-
Hacking Security Sites part 9
6 p |
85 |
27
-
Hacking Security Sites part 17
6 p |
74 |
27
-
Hacking Security Sites part 13
5 p |
73 |
26
-
Hacking Security Sites part 18
6 p |
81 |
25
-
Hacking Security Sites part 14
5 p |
71 |
23
-
Hacking Security Sites part 16
6 p |
61 |
22
-
Hacking Security Sites part 15
6 p |
62 |
20

Set-Cookie: TLDEVNamespace=aco6ee8o00geobrtocb3fvc0r3; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly