text:
Kinh tế sức chú ý
Kinh tế sức chú ý là một cách tiếp cận quản lý thông tin coi sức chú ý của con người như một mặt hàng khan hiếm, áp dụng các lý thuyết kinh tế học để giải quyết các vấn đề trong quá trình quản lý thông tin.
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Herbert Simon có lẽ là người đầu tiên đề cập đến ý niệm kinh tế học sức chú ý khi ông viết:
- "...trong một thế giới giàu thông tin, thông tin dư thừa hàm nghĩa thiếu vắng một vài nhân tố: khan hiếm thông tin tiêu dùng. Hiển nhiên thông tin nào được người tiêu dùng chấp nhận sẽ chiếm sự chú ý của người tiếp nhận nó. Do đó việc thừa thãi thông tin sẽ tạo trạng thái nghèo nàn của sự chú ý, cần thiết phải phân bổ hiệu quả sự chú ý giữa những nguồn thông tin dư thừa mà người tiêu dùng cần" Simon 1971, tr. 40-41.
Ông nhắc nhở rằng nhiều người xây dựng các hệ thống thông tin không đúng cách do họ quá chú trọng đến giải quyết những vấn đề về khan hiếm thông tin hơn là sự khan hiếm sức chú ý. Và kết quả là họ xây dựng những hệ thống vượt quá ngưỡng do thông tin cung cấp ngày càng tăng. Với những thông tin thật sự cần thiết, hệ thống sẽ tự lọc những thông tin không quan trọng hoặc thông tin không thích hợpSimon 1996, tr. 143-144.
Trong những năm gần đây, đề cập của Simon về thông tin quá tải đã trở thành một trọng tâm kinh tế phổ biến (đại chúng) hơn. Những nhà hoạch định chiến lược kinh doanh đã sử dụng và tán đồng thuật ngữ "kinh tế sức chú ý" Davenport & Beck 2001, thậm chí một vài tác giả phỏng đoán về "những cuộc thương thuyết về sức chú ý" sẽ thay thế những giao dịch tài chính để trở thành tiêu điểm của hệ thống kinh tế (Goldhaber 1997, Franck 1999). Ý tưởng này đã được các nhà nghiên cứu hệ thống thông tin chấp nhận và đang dần trở thành cơ chế tìm hiểu (nghiên cứu) khi xây dựng những ý tưởng sáng tạo dựa trên sức chú ý chính đáng.
Michael H. Goldhaber đã phát triển lý thuyết của Simon, trong bài báo "The Attention Economy and the Net" (đăng ngày 27 tháng 11 năm 1997 trên tờ Telepolis, The Economy of Attention – Telepolis; (2nd) Draft version of a talk to be presented at the conference on "Economics of Digital Information," Cambridge, MA, Jan. 23-26, 1997) cho rằng trong thời đại số hoá thông tin - kết nối mạng thì sức chú ý của con người là một tài nguyên thiếu hụt, tài nguyên không thể chuyển đổi giữa các cá nhân, biểu thị cho tuỳ thuộc vào xu thế thẩm mỹ, văn hoá, nghệ thuật của cộng đồng, nếp suy nghĩ, tâm lý nhóm v.v. Một sản phẩm có giá trị cao hay thấp phần lớn được quyết định từ sức chú ý của con người. Michael H. Goldhaber nhấn mạnh rằng hiện nay chúng ta đang sống trong thời đại của nền kinh tế sức chú ý trong đó kinh tế tri thức được coi là một giai đoạn phát triển bước đầu.
Richard Lanham là một trong những tác giả cũng đề cập đến thuật ngữ "Economics of Attention" đăng trên tạp chí The Independent (phiên bản trực tuyến, ngày 14 tháng 2006). Ông quan niệm nền kinh tế sức chú ý như là "sự phân phối nguồn lực khan hiếm"
- "...If the definition of economics is the allocation of scarce resources, then Richard Lanham suggests we might need a new version of that dismal science to account for our hyper-mediated lives…"
R. Lanham đề cập nhiều đến hai khái niệm phong cách (style) và bản chất (substance), ông rằng người ta đang đầu tư nhiều vào sức chú ý bên cạnh việc đầu từ vào fluff và stuff.
- "His agenda is familiar enough. Modern capitalism succeeds by the promotion of brands as much as by the delivery of products and services: we're buying narrative and symbolism with our mobiles or cars, as well as functionality. Or, as Lanham puts it a little too winsomely, we invest in "fluff" (the attention we pay to things) as much as in "stuff" (the things)".
Thí dụ[sửa | sửa mã nguồn]
Một cốc cafe mang nhãn hiệu A mặc dù có cùng hàm lượng cafein, cùng độ thơm ngon, với một cốc cafe B nhưng chưa chắc có giá trị bằng bởi sự quan tâm của con người đến hai cốc cafe này là khác nhau và thật khó có thể chuyển đổi được cho nhau.
Thập niêm 1950 được các học giả phương Tây coi như là mốc đánh dấu nhân loại tiến bước vào nền kinh tế tri thức. Khi đó người ta còn mơ hồ và tranh cãi nhiều về thuật ngữ này, bởi những đặc trưng của nền kinh tế tri thức lúc đó còn chưa thể hiện rõ. Đến năm 1992, khi tổng giá trị cổ phiếu của tập đoàn Microsoft lần đầu tiên vượt qua tổng giá trị cổ phiếu của tập đoàn công nghiệp General Motor, một công ty thành công và phát đạt trên nền tảng của sản xuất công nghiệp, thì người ta mới ghi nhận như một minh chứng rõ ràng cho một thí dụ điển hình của kinh tế tri thức. Chưa đầy một thập niên sau, sự thành công rực rỡ về mặt thương mại của tác phẩm Harry Potter khiến nhiều người giật mình thức tỉnh khi cuốn sách tạo nên kỷ lục về số ấn bản của mọi thời đại (vượt mặt tổng số ấn bản được in ra của tất cả các nhà tư tưởng lỗi lạc đông tây kim cổ cộng lại). Đó là thời điểm các nhà kinh tế học bắt đầu quan tâm đến "kinh tế sức chú ý".
"Giả sử mỗi sáng chủ nhật, bạn nhận được một email từ công ty Đoán Giá Xì Tốc Inc dự đoán stock của AT&T tuần tới sẽ tăng hay giảm. Email này để minh chứng là họ nói đúng, và nói với bạn rằng nếu bạn trả cho họ 100USD, họ sẽ gửi dự đoán tuần kế tiếp cho. Hơn thế nữa, công ty Đoán Giá Xì Tốc Inc. sẽ bồi hoàn toàn bộ 100USD nếu họ đoán sai. Hấp dẫn chưa? Bạn chưa tin tưởng lắm, vì sợ họ lừa đảo gì đó. Tuần sau, bạn thấy họ đã đoán đúng tuần trước, và lại nhận được một email y chang như thế. Họ đoán đúng liên tục 7 tuần liền! À hah. Chắc công ty này (CEO tên là NQH) phải sở hữu "thiên tài" đoán giá xì tốc. Đến đây thì bạn tin sái cổ. Xác suất đoán ngẫu nhiên mà trúng 7 lần liên tục là 1/128. Rất thấp! Công ty đó có "thiên tài" thế này. Tuần đầu tiên họ gửi email đến 128 người, một nửa số đó đoán stock tăng, một nửa đoán stock giảm. Tuần sau họ chỉ gửi email đến 64 người mà lượt email đầu đã đoán trúng! Cứ thế 7 tuần liền. Dĩ nhiên, họ không chỉ gửi ra 128 emails mà sẽ gửi 128 triệu email. Nếu chỉ 1/100 số người nhận "7 lần đoán trúng" này bị lừa, cho họ 100USD, thì họ đã kiếm được 10 triệu USD trong 7 tuần. Đơn giản chưa?"(Ngô Quang Hưng).
Mối quan hệ với quảng cáo[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày nay kinh tế học sức chú ý chủ yếu quan tâm đến những vấn đề xuất phát từ khách hàng để ứng dụng vào quảng cáo. Những phương tiện quảng cáo truyền thống đi theo mô hình kích thích khách hàng theo chiều suy nghĩ tuyến tính, được gọi tắt là AIDA – tức chú ý (Attention), quan tâm (Interest), mong muốn (Desire) và hành động (Action) (Attention, Interest, Desire and Action). Vì thế sự chú ý trở thành thiết yếu và là giai đoạn đầu tiên của quá trình biến đổi những người từ không quan tâm thành khách hàng có nhu cầu. Từ khi chi phí truyền tải thông điệp đến khách hàng trở nên thấp một cách đáng ngạc nhiên, đã làm cho có quá nhiều thông điệp quảng cáo cùng lúc tác động đến khác hàng làm họ mất khả năng (định hướng) xử lý (thí dụ sự hỗn loạn trong quảng cáo, và tất yếu như thư rác điện tử). Sự chú ý của khách hàng trở thành tài nguyên khan hiếm khi nó được cấp phát ra tùy vào thông điệp quảng cáo (clutter (advertising), và, inevitably Spam (electronic)). Vào năm 2005, đã có một làn sóng trong việc quan tâm đến ứng dụng của môn kinh tế sức chú ý trong áp dụng quảng cáo.
- Tổ chức phi lợi nhuận AttentionTrust.org được thành lập với sứ mệnh "bảo vệ quyền lợi của những người tiêu dùng" trong việc sở hữu, di chuyên và trao đổi dữ liệu về mức quan tâm của họ (AttentionTrust.org 2005). Việc này kéo theo (phát sinh) khả năng chuyển hướng tức thì của người tiêu dùng (qua thao thác nhấn chuột) từ một vị trí từ xa đến những quang mạng quảng cáo được bán lại.
- Hệ thống truyền thông O'Reilly công bố rằng kinh tế sức chú ý là tiêu điểm của năm 2006 trong hội nghị công nghệ thường niêm (Emerging Technology Conference).
- Các chuyên gia cố vấn bắt đầu đề xuất những kỹ năng (thành thạo) đối với các nhà quảng cáo ứng dụng Haque 2005, họ tuyên bố "Theo xu hướng người tiêu dùng, sức chú ý đang trở nên khan hiếm – vì thế nó trở thành một mục tiêu thiết yếu – và là tài nguyên sống còn trong chuỗi giá trị. Về cơ bản, sức chú ý khan hiếm sẽ tái hình thành phần lớn các ngành công nghiệp mà nó liên quan, bắt đầu với ngành công nghiệp các phương tiện truyền thông"
Ứng dụng[sửa | sửa mã nguồn]
- Các chuyên gia quảng cáo tin tưởng rằng những quyết định mua hàng có thể xuất phát ngẫu nhiên từ một hình ảnh trực giác xuất hiện trong đoạn quảng cáo làm người tiêu dùng tiềm năng "xúc động". Liệu các ý tưởng quảng cáo có nên xây dựng từ slogan hay đặc tính sản phẩm? Có nên bắt đầu từ việc dựng mô hình dữ liệu tối thiểu mà vẫn đảm bảo truyền tải đủ thông tin đến người tiêu dùng?
Kiểm soát ô nhiễm thông tin[sửa | sửa mã nguồn]
Một trong những ứng dụng đó là nghiên cứu các biến thể của thông tin (rác, quảng cáo) xem như một dạng thức của sự ô nhiễm, hay "trạng thái tiêu cực". Trong kinh tế học, những tác động bên ngoài có thể tạo ra một sản phẩm phái sinh của quá trình sản xuất tạo, được xem như gánh nặng (hoặc cung cấp những lợi ích) tới những nhóm người không phải là khách hàng trực tiếp. Thí dụ: ô nhiễm không khí & nguồn nước là những tiêu cực từ bên ngoài tác động lên thuế môi trường đánh vào dân cư.
Tiếp cận nền tảng thị trường dựa trên việc điều khiển những vấn đề bên ngoài được Ronald Coase phác thảo trong cuốn "Những vấn đề chi phí xã hội" (The Problem of Social Cost, Coase 1960), được phát triển từ bài báo "Federal Communications Commission (Coase 1960)), ông tuyên bố rằng có những làn sóng vô hình giao thoa nhau tạo ra những trạng thái tiêu cực và có thể kiểm soát được chúng bằng việc tạo ra những trạng thái tối ưu.
Ông hướng đến việc quản lý những tác động bên ngoài bằng việc dựa trên tính đúng đắn và thiết lập những quy tắc định vị chúng. Việc này đã thành công khi một cơ chế thị trường đã thành lý thuyết quản lý những vấn đề phát sinh bên ngoài. Thế nhưng giải pháp đó đã không thật sự trở nên đơn giản khi đem ứng dụng vào các nội dung truyền thông (Hay 1996).
Rác điện thư[sửa | sửa mã nguồn]
Một vài nhà nghiên cứu coi rác (spam) là "ô nhiễm thông tin" và họ áp dụng những ý tưởng của Ronald Coase để kiểm soát.
Việc gửi cùng lúc hàng trăm nghìn điện thư (email) đã làm hoạt động tạo rác trở nên rất rẻ, kẻ tạo rác (spammers) chủ yếu lợi dụng những nhà cung cấp dịch vụ Internet để phát tán chúng (khiến cho người nhận buộc phải tiêu tốn sự chú ý). Như vậy, phát tán lên mạng càng nhiều rác càng tốt, có vẻ là một chiến lược khôn ngoan ngay cả khi chỉ có 0.001% những người nhận (1/100 000) quan tâm đến việc mua hàng, một chiến dịch phát tán rác có thể đem lại lợi ích (Mangalindan 2002). Các spammer đang nhắm đến sự chú ý của các khách hàng tiềm năng trong khi họ đang tránh được việc phải trả tiền một cách "sòng phẳng" cho việc nhận được sự chú ý này do những kiến trúc hiện tại của mạng điện thư không được rõ ràng.
Một trong những giải pháp có thể thực hiện được, đó là người gửi sẽ nhận được một khoản phí cho mỗi lần điện thư được gửi đi. Điều này tương tự như khoản phí phải trả cho nhà quảng cáo khi họ gửi thông điệp đến người nhận. Nhưng thao tác [lần lượt] gửi cùng một nội dung email tới 1000 người nhận buộc người gửi phải tiêu tốn gấp 1000 thời gian ứng với một lần. Một thí nghiệm vào năm 2002 áp dụng cách thức này đã khiến cho những người gửi tiêu tốn quá nhiều công sức để đạt được mục tiêu, tỏ ra kém hiệu quả hơn những thông báo sẵn có trợ giúp những ai muốn tìm kiếm nó một cách chủ động, như vậy đã có sự chuyển đổi chi phí cho những quyết định khi mà một email được yêu cầu từ người nhận đến người gửi (Kraut 2002).
Những điều luật chống lại "hành vi phát tán rác" đã đặt trách nhiệm lên vai nhà chức trách, trong khi những giải pháp về công nghệ như việc xây dựng các hệ thống "lọc rác" được giao cho những công ty riêng biệt hoặc dựa trên những giải pháp kỹ thuật từ ý thức những người dùng mạng.
Một giải pháp tổng thể dựa trên nhiều nhân tố, cho phép khả năng điều chỉnh riêng lẻ qua đánh giá từ một thông tin đã được cung cấp hơn là một quyết định đơn phương từ một điều luật (Loder, Van Alstyne & Wash 2004, p. 10). Những thỏa hiệp như vậy tiêu tốn sự chú ý và tạo ra những chú ý đáng giá.
Trang mạng phát tán rác[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày nay các hệ thống tìm kiếm (như google search, yahoo search, msn search) đã trở thành nhân tố cơ bản cho hoạt động tìm & khai thác (truy nhập) thông tin trên mạng, việc đứng ở vị trí cao trong bảng kết quả tìm kiếm đã trở thành một "mặt hàng" quý giá, bởi khả năng tìm kiếm của các hệ thống này sẽ tạo ra tâm điểm cho sự chú ý của người tìm. Tương tự như các hệ thống thông tin khác, các trang web tìm kiếm có thể bị tác động bởi "thông tin ô nhiễm": Bởi môi trường mạng chứa đựng những mạo hiểm cho việc tìm kiếm, sức chú ý giúp tạo ra những chiến lược phản hồi từ những hệ thống thuật toán tìm kiếm. Được đánh giá là một khám phá thành công khi nắm bắt được những chiến lược trên, Web spam đã trở thành ngành kinh doanh đem lại lợi nhuận 4,5 tỷ Mỹ kim hàng năm Singhal 2004, tr. 16.
Từ khi các máy tìm kiếm dựa vào việc đánh giá đệ quy các siêu liên kết đến một trang để xác định vị trị trong bảng xếp hạng kết quả tìm kiếm, một cầu nối thị trường cho việc tạo ra & mua bán các siêu liên kết đã xuất hiện. Những người tham gia thị trường này hoạt động đa dạng và được biết đến như các link spamming, link farming, and reciprocal linking.
Hoạt động mua bán phát sinh[sửa | sửa mã nguồn]
Thực tế là các trọng tâm chú ý được tạo ra bởi các bộ máy tìm kiếm trên mạng đã trở thành một mặt hàng quý giá định hướng việc tạo ra các mô hình, như việc các bộ máy tìm kiếm tích hợp luôn vào bảng kết quả các quảng cáo siêu liên kết đến những trang mạng có mặt trong kết quả tìm kiếm. Một dạng đó là các nhà quảng cáo hoặc các trang mạng sẵn sàng trả tiền cho nhà cung cấp dịch vụ tìm kiếm để được đứng ở những vị trí cao trong bảng kết quả tìm kiếm bất kết từ khóa của người dùng không có liên hệ trực tiếp đến trang của họ [người trả tiền] hay không. Với tiền bạc thu được từ bán đấu giá những vị trí cao trong bảng kết quả tìm kiếm, các trang cung cấp dịch vụ tìm kiếm có thể chọn "giải pháp" thích hợp để trả lại cho người yêu cầu dịch vụ mà không tuân theo những thuật toán nội tại của hệ thống tìm kiếm.
Những loại hình quảng cáo trả tiền trước, ngày càng trở nên phổ biến rộng khắp trong các mạng quảng cáo như Yahoo! Publisher Network và Google Adsense, coi sự chú ý của khách hàng như một thuộc tính của hệ thống tìm kiếm (kể cả trường hợp trả tiền) hoặc các nhà xuất bản (trong trường hợp trả tiền cho các mạng quảng cáo). Điều này có một vài khác biệt giữa trường hợp những người dùng chống lại hành động phát tán rác [anti-spam users] sử dụng quyền lợi chú ý, được đối xử như một sức chú ý cá nhân bởi chính sở hữu của họ.
Một cách tiếp cận tới những hoạt động mua bán phát sinh để đối xử với những cá nhân mà sức chú ý của chính họ là thị trường gốc (ROOT Markets), được thành lập vào đầu năm 2005. Thị trường gốc dự định tạo ra những giao dịch thương mại cho việc mua bán thông tin về sức chú ý của con người (tới phương tiện truyền thông) và những dự định (mua sản phẩm hoặc dịch vụ). Người ta có thể ghi lại một cách trực tuyến những dữ liệu sở về sở thích bằng cách thiết lập các trình duyệt cho phép ghi lại các tệp tin "nhật ký" (logs) lướt mạng. Dữ liệu này có thể được những nhà đầu tư trên thị trường sức chú ý mua và bán lại cho những nhà quảng cáo (NoNoFollow.net 2005). Điều khác biệt chính với các trang web quảng cáo hiện thời là những khách hàng riêng lẻ, không chỉ là những nhà xuất bản, có thể bán sự chú ý, và những nhà đầu tư thứ ba có thể dễ dàng tham gia vào cạnh tranh trên thị trường chứng khoán. Kết quả mong đợi đó là thị trường gốc sẽ tạo ra những giao dịch sức chú ý thành công.
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- AttentionTrust.org. “Our Mission”. About AttentionTrust. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- Coase, R. H. (1960), "The Problem of Social Cost", Journal of Law and Economics 3 (1): 1-44, <http://www.sfu.ca/~allen/CoaseJLE1960.pdf>.
- Coase, R. H. (1959), "The Federal Communications Commission", Journal of Law and Economics 2 (1): 1-40.
- Davenport, T. H. & J. C. Beck (2001), The Attention Economy: Understanding the New Currency of Business, Harvard Business School Press, ISBN 1-57851-441-X.
- Fahlman, S. E. (2002), "Selling interrupt rights: A way to control unwanted e-mail and telephone calls", IBM Systems Journal 41 (4): 759-766, <http://www.research.ibm.com/journal/sj/414/forum.html>.
- Franck, G. (7 tháng 12, 1999), "The Economy of Attention", Telepolis, <http://www.heise.de/tp/r4/artikel/5/5567/1.html>.
- Goldhaber, M. H. (1997), "The Attention Economy and the Net", First Monday 2 (4), <http://www.firstmonday.org/issues/issue2_4/goldhaber/>.
- Goldstein, S. (17 tháng 11, 2005). “Media Futures: From Theory to Practice”. Transparent Bundles. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- Haque, U. (8 tháng 11, 2005). “The Attention Economy”. Bubblegeneration - Strategies for a discontinuous future. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- Hay, D. (1996), "Giving/Taking, Buying/Selling, Speaking/Silence: Te Reo Maori in Primetime", Continuum: the Australasian Journal of Media Studies, <http://www.sophocrat.co.nz/works/maoriBC.htm#tereoquota>.
- Kraut, R. E. et al. (2002), Markets for Attention: Will Postage for Email Help?, <http://ssrn.com/abstract=325961>.
- Loder, T. C.; M. W. Van Alstyne & R. L. Wash (2004), Information Asymmetry and Thwarting Spam, <http://ssrn.com/abstract=488444>.
- Mangalindan, M. (13 tháng 11, 2002), "Spam Queen: For Bulk E-Mailer, Pestering Millions Offers Path to Profit", Wall Street Journal: A1.
- NoNoFollow.net. “No NoFollow - Fight Spam, Not Blogs”. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- Page, L. et al. (1998), The Pagerank citation algorithm: bringing order to the web., Stanford Digital Library Technologies Project, <http://dbpubs.stanford.edu:8090/pub/1999-66>.
- Simon, H. A. (1971), "Designing Organizations for an Information-Rich World", Viết tại Baltimore, MD, in Martin Greenberger, Computers, Communication, and the Public Interest, The Johns Hopkins Press, ISBN 0-8018-1135-X.
- Simon, H. A. (1996), Viết tại Cambridge, MA, The Sciences of the Artificial (3rd ed.), The MIT Press, ISBN 0-262-69191-4.
- Singhal, A. (2004), "Challenges in running a commercial search engine", IBM Search and Collaboration Seminar 2004, IBM Haifa Labs, <http://www.research.ibm.com/haifa/Workshops/searchandcollaboration2004/papers/haifa.pdf#page=16>.
- Tatum, C. (2005), "Deconstructing Google Bombs", First Monday 10 (10), <http://www.firstmonday.org/issues/issue10_10/tatum/>.
- Udell, J. (19 tháng 10, 2005). “Attention economics”. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- The Economy of Attention - Telepolis.
- (2nd)Draft version of a talk to be presented at the conference on "Economics of Digital Information," Cambridge, MA, Jan. 23-26, 1997.
- An excerpt from The Economics of Attention Style and Substance in the Age of Information Richard A. Lanham
- An interview with Richard A. Lanham- author of The Economics of Attention: Style and Substance in the Age of Information
- The Economics of Attention: Style and Substance in the Age of Information by Richard Lanham, Ấn bản Đại học Chicago, tháng 4 năm 2006, 326 trang.
- Richard Lanham's Economy of Attention
- Cuốn sách của Lanham trên Amazon
- The Attention Economy: An Overview article on ReadWriteWeb by Alex Iskold
- Tổ chức Attention Trust

markdown:
# Kinh tế sức chú ý
|
|![]()
|
|Đây là một bài
Xin hãy tạo liên kết đến bài này trong các bài của các
(tháng 5 2015)
|Bài viết này
|cần thêm .
|Bài này
|là một bản dịch thô từ ngôn ngữ khác. Đây có thể là kết quả của máy tính hoặc của người chưa thông thạo dịch thuật. Xin hãy giúp **Kinh tế sức chú ý** là một cách tiếp cận quản lý [thông tin](/wiki/Th%C3%B4ng_tin) coi [sức chú ý](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit&redlink=1) của con người như một [mặt hàng](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_h%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) khan hiếm, áp dụng các [lý thuyết kinh tế học](/w/index.php?title=L%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) để giải quyết các vấn đề trong quá trình quản lý thông tin.
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=1)] [Herbert Simon](/wiki/Herbert_Simon) có lẽ là người đầu tiên đề cập đến ý niệm kinh tế học sức chú ý khi ông viết:
- "...trong một thế giới giàu thông tin, thông tin dư thừa hàm nghĩa thiếu vắng một vài nhân tố: khan hiếm thông tin tiêu dùng. Hiển nhiên thông tin nào được người tiêu dùng chấp nhận sẽ chiếm sự chú ý của người tiếp nhận nó. Do đó việc thừa thãi thông tin sẽ tạo trạng thái nghèo nàn của sự chú ý, cần thiết phải phân bổ hiệu quả sự chú ý giữa những nguồn thông tin dư thừa mà người tiêu dùng cần"
[Simon 1971](#CITEREFSimon1971), tr. 40-41.
Ông nhắc nhở rằng nhiều người xây dựng các
[hệ thống thông tin](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_th%C3%B4ng_tin) không đúng cách do họ quá chú trọng đến giải quyết những vấn đề về khan hiếm thông tin hơn là sự khan hiếm sức chú ý. Và kết quả là họ xây dựng những hệ thống vượt quá ngưỡng do thông tin cung cấp ngày càng tăng. Với những thông tin thật sự cần thiết, hệ thống sẽ tự lọc những thông tin không quan trọng hoặc thông tin không thích hợp [Simon 1996](#CITEREFSimon1996), tr. 143-144.
Trong những năm gần đây, đề cập của Simon về thông tin quá tải đã trở thành một trọng tâm kinh tế phổ biến (đại chúng) hơn. Những nhà hoạch định chiến lược kinh doanh đã sử dụng và tán đồng thuật ngữ "kinh tế sức chú ý"
[Davenport & Beck 2001](#CITEREFDavenportBeck2001), thậm chí một vài tác giả phỏng đoán về "những cuộc thương thuyết về sức chú ý" sẽ thay thế những giao dịch tài chính để trở thành tiêu điểm của hệ thống kinh tế ( [Goldhaber 1997](#CITEREFGoldhaber1997), [Franck 1999](#CITEREFFranck1999)). Ý tưởng này đã được các nhà nghiên cứu [hệ thống thông tin](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_th%C3%B4ng_tin) chấp nhận và đang dần trở thành cơ chế tìm hiểu (nghiên cứu) khi xây dựng những ý tưởng sáng tạo dựa trên sức chú ý chính đáng. [Michael H. Goldhaber](/w/index.php?title=Michael_H._Goldhaber&action=edit&redlink=1) đã phát triển lý thuyết của Simon, trong bài báo "The Attention Economy and the Net" (đăng ngày 27 tháng 11 năm 1997 trên tờ Telepolis, The Economy of Attention – Telepolis; (2nd) Draft version of a talk to be presented at the conference on "Economics of Digital Information," Cambridge, MA, Jan. 23-26, 1997) cho rằng trong thời đại số hoá thông tin - kết nối mạng thì sức chú ý của con người là một tài nguyên thiếu hụt, tài nguyên không thể chuyển đổi giữa các cá nhân, biểu thị cho tuỳ thuộc vào xu thế thẩm mỹ, văn hoá, nghệ thuật của cộng đồng, nếp suy nghĩ, tâm lý nhóm v.v. Một sản phẩm có giá trị cao hay thấp phần lớn được quyết định từ sức chú ý của con người. Michael H. Goldhaber nhấn mạnh rằng hiện nay chúng ta đang sống trong thời đại của nền kinh tế sức chú ý trong đó kinh tế tri thức được coi là một giai đoạn phát triển bước đầu. [Richard Lanham](/w/index.php?title=Richard_Lanham&action=edit&redlink=1) là một trong những tác giả cũng đề cập đến thuật ngữ "Economics of Attention" đăng trên tạp chí *The Independent* (phiên bản trực tuyến, ngày 14 tháng 2006). Ông quan niệm nền kinh tế sức chú ý như là "sự phân phối nguồn lực khan hiếm"
- "...If the definition of economics is the allocation of scarce resources, then Richard Lanham suggests we might need a new version of that dismal science to account for our hyper-mediated lives…"
R. Lanham đề cập nhiều đến hai khái niệm phong cách (style) và bản chất (substance), ông rằng người ta đang đầu tư nhiều vào sức chú ý bên cạnh việc đầu từ vào fluff và stuff.
- "His agenda is familiar enough. Modern capitalism succeeds by the promotion of brands as much as by the delivery of products and services: we're buying narrative and symbolism with our mobiles or cars, as well as functionality. Or, as Lanham puts it a little too winsomely, we invest in "fluff" (the attention we pay to things) as much as in "stuff" (the things)".
## Thí dụ[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=2)]
Một cốc cafe mang nhãn hiệu A mặc dù có cùng hàm lượng cafein, cùng độ thơm ngon, với một cốc cafe B nhưng chưa chắc có giá trị bằng bởi sự quan tâm của con người đến hai cốc cafe này là khác nhau và thật khó có thể chuyển đổi được cho nhau.
Thập niêm 1950 được các học giả phương Tây coi như là mốc đánh dấu nhân loại tiến bước vào nền kinh tế tri thức. Khi đó người ta còn mơ hồ và tranh cãi nhiều về thuật ngữ này, bởi những đặc trưng của nền kinh tế tri thức lúc đó còn chưa thể hiện rõ. Đến năm 1992, khi tổng giá trị cổ phiếu của tập đoàn Microsoft lần đầu tiên vượt qua tổng giá trị cổ phiếu của tập đoàn công nghiệp General Motor, một công ty thành công và phát đạt trên nền tảng của sản xuất công nghiệp, thì người ta mới ghi nhận như một minh chứng rõ ràng cho một thí dụ điển hình của kinh tế tri thức. Chưa đầy một thập niên sau, sự thành công rực rỡ về mặt thương mại của tác phẩm Harry Potter khiến nhiều người giật mình thức tỉnh khi cuốn sách tạo nên kỷ lục về số ấn bản của mọi thời đại (vượt mặt tổng số ấn bản được in ra của tất cả các nhà tư tưởng lỗi lạc đông tây kim cổ cộng lại). Đó là thời điểm các nhà kinh tế học bắt đầu quan tâm đến "kinh tế sức chú ý".
"Giả sử mỗi sáng chủ nhật, bạn nhận được một email từ công ty Đoán Giá Xì Tốc Inc dự đoán stock của AT&T tuần tới sẽ tăng hay giảm. Email này để minh chứng là họ nói đúng, và nói với bạn rằng nếu bạn trả cho họ 100USD, họ sẽ gửi dự đoán tuần kế tiếp cho. Hơn thế nữa, công ty Đoán Giá Xì Tốc Inc. sẽ bồi hoàn toàn bộ 100USD nếu họ đoán sai. Hấp dẫn chưa? Bạn chưa tin tưởng lắm, vì sợ họ lừa đảo gì đó. Tuần sau, bạn thấy họ đã đoán đúng tuần trước, và lại nhận được một email y chang như thế. Họ đoán đúng liên tục 7 tuần liền! À hah. Chắc công ty này (CEO tên là NQH) phải sở hữu "thiên tài" đoán giá xì tốc. Đến đây thì bạn tin sái cổ. Xác suất đoán ngẫu nhiên mà trúng 7 lần liên tục là 1/128. Rất thấp! Công ty đó có "thiên tài" thế này. Tuần đầu tiên họ gửi email đến 128 người, một nửa số đó đoán stock tăng, một nửa đoán stock giảm. Tuần sau họ chỉ gửi email đến 64 người mà lượt email đầu đã đoán trúng! Cứ thế 7 tuần liền. Dĩ nhiên, họ không chỉ gửi ra 128 emails mà sẽ gửi 128 triệu email. Nếu chỉ 1/100 số người nhận "7 lần đoán trúng" này bị lừa, cho họ 100USD, thì họ đã kiếm được 10 triệu USD trong 7 tuần. Đơn giản chưa?"(
[Ngô Quang Hưng](http://www.procul.org/blog/2007/08/01/thien-nga-den-2/)).
## Mối quan hệ với quảng cáo[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=3)]
Ngày nay
[kinh tế học sức chú ý](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit&redlink=1) chủ yếu quan tâm đến những vấn đề xuất phát từ khách hàng để ứng dụng vào quảng cáo. Những phương tiện quảng cáo truyền thống đi theo mô hình kích thích khách hàng theo chiều suy nghĩ tuyến tính, được gọi tắt là AIDA – tức chú ý (Attention), quan tâm (Interest), mong muốn (Desire) và hành động (Action) ( **A**ttention, **I**nterest, **D**esire and **A**ction). Vì thế sự chú ý trở thành thiết yếu và là giai đoạn đầu tiên của quá trình biến đổi những người từ không quan tâm thành khách hàng có nhu cầu. Từ khi chi phí truyền tải thông điệp đến khách hàng trở nên thấp một cách đáng ngạc nhiên, đã làm cho có quá nhiều thông điệp quảng cáo cùng lúc tác động đến khác hàng làm họ mất khả năng (định hướng) xử lý (thí dụ sự hỗn loạn trong quảng cáo, và tất yếu như thư rác điện tử). Sự chú ý của khách hàng trở thành tài nguyên khan hiếm khi nó được cấp phát ra tùy vào thông điệp quảng cáo ( [clutter (advertising)](/w/index.php?title=Clutter_(advertising)&action=edit&redlink=1), và, inevitably [Spam (electronic)](/w/index.php?title=Spam_(electronic)&action=edit&redlink=1)). Vào năm 2005, đã có một làn sóng trong việc quan tâm đến ứng dụng của môn kinh tế sức chú ý trong áp dụng quảng cáo.
- Tổ chức phi lợi nhuận
[AttentionTrust.org](http://www.attentiontrust.org/)được thành lập với sứ mệnh "bảo vệ quyền lợi của những người tiêu dùng" trong việc sở hữu, di chuyên và trao đổi dữ liệu về mức quan tâm của họ ( [AttentionTrust.org 2005](#CITEREFAttentionTrustorg2005)). Việc này kéo theo (phát sinh) khả năng chuyển hướng tức thì của người tiêu dùng (qua thao thác nhấn chuột) từ một vị trí từ xa đến những quang mạng quảng cáo được bán lại.
- Hệ thống truyền thông
[O'Reilly](/w/index.php?title=O%27Reilly&action=edit&redlink=1)công bố rằng kinh tế sức chú ý là tiêu điểm của năm 2006 trong hội nghị công nghệ thường niêm ( [Emerging Technology Conference](http://conferences.oreillynet.com/etech)).
- Các chuyên gia cố vấn bắt đầu đề xuất những kỹ năng (thành thạo) đối với các nhà quảng cáo ứng dụng
[Haque 2005](#CITEREFHaque2005), họ tuyên bố "Theo xu hướng người tiêu dùng, sức chú ý đang trở nên khan hiếm – vì thế nó trở thành một mục tiêu thiết yếu – và là tài nguyên sống còn trong chuỗi giá trị. Về cơ bản, sức chú ý khan hiếm sẽ tái hình thành phần lớn các ngành công nghiệp mà nó liên quan, bắt đầu với ngành công nghiệp các phương tiện truyền thông"
## Ứng dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=4)]
- Các chuyên gia quảng cáo tin tưởng rằng những quyết định mua hàng có thể xuất phát ngẫu nhiên từ một hình ảnh trực giác xuất hiện trong đoạn quảng cáo làm người tiêu dùng tiềm năng "xúc động". Liệu các ý tưởng quảng cáo có nên xây dựng từ slogan hay đặc tính sản phẩm? Có nên bắt đầu từ việc dựng mô hình dữ liệu tối thiểu mà vẫn đảm bảo truyền tải đủ thông tin đến người tiêu dùng?
### Kiểm soát ô nhiễm thông tin[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=5)]
Một trong những ứng dụng đó là nghiên cứu các biến thể của thông tin (rác, quảng cáo) xem như một dạng thức của sự ô nhiễm, hay "trạng thái tiêu cực". Trong kinh tế học, những tác động bên ngoài có thể tạo ra một sản phẩm phái sinh của quá trình sản xuất tạo, được xem như gánh nặng (hoặc cung cấp những lợi ích) tới những nhóm người không phải là khách hàng trực tiếp. Thí dụ: ô nhiễm không khí & nguồn nước là những tiêu cực từ bên ngoài tác động lên thuế môi trường đánh vào dân cư.
Tiếp cận nền tảng thị trường dựa trên việc điều khiển những vấn đề bên ngoài được
[Ronald Coase](/wiki/Ronald_Coase) phác thảo trong cuốn "Những vấn đề chi phí xã hội" (The Problem of Social Cost, [Coase 1960](#CITEREFCoase1960)), được phát triển từ bài báo "Federal Communications Commission ( [Coase 1960](#CITEREFCoase1960))), ông tuyên bố rằng có những làn sóng vô hình giao thoa nhau tạo ra những trạng thái tiêu cực và có thể kiểm soát được chúng bằng việc tạo ra những trạng thái tối ưu.
Ông hướng đến việc quản lý những tác động bên ngoài bằng việc dựa trên tính đúng đắn và thiết lập những quy tắc định vị chúng. Việc này đã thành công khi một cơ chế thị trường đã thành lý thuyết quản lý những vấn đề phát sinh bên ngoài. Thế nhưng giải pháp đó đã không thật sự trở nên đơn giản khi đem ứng dụng vào các nội dung truyền thông (
[Hay 1996](#CITEREFHay1996)).
#### Rác điện thư[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=6)]
Một vài nhà nghiên cứu coi rác (spam) là "ô nhiễm thông tin" và họ áp dụng những ý tưởng của Ronald Coase để kiểm soát.
Việc gửi cùng lúc hàng trăm nghìn điện thư (email) đã làm hoạt động tạo rác trở nên rất rẻ, kẻ tạo rác (spammers) chủ yếu lợi dụng những
[nhà cung cấp dịch vụ Internet](/wiki/Nh%C3%A0_cung_c%E1%BA%A5p_d%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Internet) để phát tán chúng (khiến cho người nhận buộc phải tiêu tốn sự chú ý). Như vậy, phát tán lên mạng càng nhiều rác càng tốt, có vẻ là một chiến lược khôn ngoan ngay cả khi chỉ có 0.001% những người nhận (1/100 000) quan tâm đến việc mua hàng, một chiến dịch phát tán rác có thể đem lại lợi ích ( [Mangalindan 2002](#CITEREFMangalindan2002)). Các spammer đang nhắm đến sự chú ý của các khách hàng tiềm năng trong khi họ đang tránh được việc phải trả tiền một cách "sòng phẳng" cho việc nhận được sự chú ý này do những kiến trúc hiện tại của mạng điện thư không được rõ ràng.
Một trong những giải pháp có thể thực hiện được, đó là người gửi sẽ nhận được một khoản phí cho mỗi lần điện thư được gửi đi. Điều này tương tự như khoản phí phải trả cho nhà quảng cáo khi họ gửi thông điệp đến người nhận. Nhưng thao tác [lần lượt] gửi cùng một nội dung email tới 1000 người nhận buộc người gửi phải tiêu tốn gấp 1000 thời gian ứng với một lần. Một thí nghiệm vào năm 2002 áp dụng cách thức này đã khiến cho những người gửi tiêu tốn quá nhiều công sức để đạt được mục tiêu, tỏ ra kém hiệu quả hơn những thông báo sẵn có trợ giúp những ai muốn tìm kiếm nó một cách chủ động, như vậy đã có sự chuyển đổi chi phí cho những quyết định khi mà một email được yêu cầu từ người nhận đến người gửi (
[Kraut 2002](#CITEREFKraut2002)).
Những điều luật chống lại "hành vi phát tán rác" đã đặt trách nhiệm lên vai nhà chức trách, trong khi những giải pháp về công nghệ như việc xây dựng các hệ thống "lọc rác" được giao cho những công ty riêng biệt hoặc dựa trên những giải pháp kỹ thuật từ ý thức những người dùng mạng.
Một giải pháp tổng thể dựa trên nhiều nhân tố, cho phép khả năng điều chỉnh riêng lẻ qua đánh giá từ một thông tin đã được cung cấp hơn là một quyết định đơn phương từ một điều luật (Loder, Van Alstyne & Wash 2004, p. 10). Những thỏa hiệp như vậy tiêu tốn sự chú ý và tạo ra những chú ý đáng giá.
#### Trang mạng phát tán rác[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=7)]
Ngày nay các hệ thống tìm kiếm (như google search, yahoo search, msn search) đã trở thành nhân tố cơ bản cho hoạt động tìm & khai thác (truy nhập) thông tin trên mạng, việc đứng ở vị trí cao trong bảng kết quả tìm kiếm đã trở thành một "mặt hàng" quý giá, bởi khả năng tìm kiếm của các hệ thống này sẽ tạo ra tâm điểm cho sự chú ý của người tìm. Tương tự như các hệ thống thông tin khác, các trang web tìm kiếm có thể bị tác động bởi "thông tin ô nhiễm": Bởi môi trường mạng chứa đựng những mạo hiểm cho việc tìm kiếm, sức chú ý giúp tạo ra những chiến lược phản hồi từ những hệ thống thuật toán tìm kiếm. Được đánh giá là một khám phá thành công khi nắm bắt được những chiến lược trên, Web spam đã trở thành ngành kinh doanh đem lại lợi nhuận 4,5 tỷ Mỹ kim hàng năm
[Singhal 2004](#CITEREFSinghal2004), tr. 16.
Từ khi các máy tìm kiếm dựa vào việc đánh giá đệ quy các siêu liên kết đến một trang để xác định vị trị trong bảng xếp hạng kết quả tìm kiếm, một cầu nối thị trường cho việc tạo ra & mua bán các siêu liên kết đã xuất hiện. Những người tham gia thị trường này hoạt động đa dạng và được biết đến như các link spamming, link farming, and reciprocal linking.
## Hoạt động mua bán phát sinh[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=8)]
Thực tế là các trọng tâm chú ý được tạo ra bởi các
[bộ máy tìm kiếm](/wiki/M%C3%A1y_truy_t%C3%ACm_d%E1%BB%AF_li%E1%BB%87u) trên mạng đã trở thành một mặt hàng quý giá định hướng việc tạo ra các mô hình, như việc các bộ máy tìm kiếm tích hợp luôn vào bảng kết quả các quảng cáo [siêu liên kết](/wiki/Si%C3%AAu_li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt) đến những trang mạng có mặt trong kết quả tìm kiếm. Một dạng đó là các nhà quảng cáo hoặc các trang mạng sẵn sàng trả tiền cho nhà cung cấp dịch vụ tìm kiếm để được đứng ở những vị trí cao trong bảng kết quả tìm kiếm bất kết từ khóa của người dùng không có liên hệ trực tiếp đến trang của họ [người trả tiền] hay không. Với tiền bạc thu được từ bán đấu giá những vị trí cao trong bảng kết quả tìm kiếm, các trang cung cấp dịch vụ tìm kiếm có thể chọn "giải pháp" thích hợp để trả lại cho người yêu cầu dịch vụ mà không tuân theo những thuật toán nội tại của hệ thống tìm kiếm.
Những loại hình quảng cáo trả tiền trước, ngày càng trở nên phổ biến rộng khắp trong các mạng quảng cáo như
[Yahoo](/wiki/Yahoo!)! Publisher Network và Google [Adsense](/wiki/AdSense), coi sự chú ý của khách hàng như một thuộc tính của hệ thống tìm kiếm (kể cả trường hợp trả tiền) hoặc các nhà xuất bản (trong trường hợp trả tiền cho các mạng quảng cáo). Điều này có một vài khác biệt giữa trường hợp những người dùng chống lại hành động phát tán rác [anti-spam users] sử dụng quyền lợi chú ý, được đối xử như một sức chú ý cá nhân bởi chính sở hữu của họ.
Một cách tiếp cận tới những hoạt động mua bán phát sinh để đối xử với những cá nhân mà sức chú ý của chính họ là thị trường gốc (
[ROOT Markets](http://root.net)), được thành lập vào đầu năm 2005. Thị trường gốc dự định tạo ra những giao dịch thương mại cho việc mua bán thông tin về sức chú ý của con người (tới phương tiện truyền thông) và những dự định (mua sản phẩm hoặc dịch vụ). Người ta có thể ghi lại một cách trực tuyến những dữ liệu sở về sở thích bằng cách thiết lập các [trình duyệt](/wiki/Tr%C3%ACnh_duy%E1%BB%87t_web) cho phép ghi lại các tệp tin "nhật ký" (logs) lướt mạng. Dữ liệu này có thể được những nhà đầu tư trên thị trường sức chú ý mua và bán lại cho những nhà quảng cáo ( [NoNoFollow.net 2005](#CITEREFNoNoFollownet2005)). Điều khác biệt chính với các trang web quảng cáo hiện thời là những khách hàng riêng lẻ, không chỉ là những nhà xuất bản, có thể bán sự chú ý, và những nhà đầu tư thứ ba có thể dễ dàng tham gia vào cạnh tranh trên [thị trường chứng khoán](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ch%E1%BB%A9ng_kho%C3%A1n). Kết quả mong đợi đó là thị trường gốc sẽ tạo ra những giao dịch sức chú ý thành công.
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=9)]
- AttentionTrust.org.
[“Our Mission”](http://www.attentiontrust.org/about#mission). *About AttentionTrust*. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [Coase, R. H.](/wiki/Ronald_Coase)(1960), " [The Problem of Social Cost](http://www.sfu.ca/~allen/CoaseJLE1960.pdf)", *Journal of Law and Economics* **3**(1): 1-44, < [http://www.sfu.ca/~allen/CoaseJLE1960.pdf](http://www.sfu.ca/~allen/CoaseJLE1960.pdf)>. [Coase, R. H.](/wiki/Ronald_Coase)(1959), "The Federal Communications Commission", *Journal of Law and Economics* **2**(1): 1-40.
- Davenport, T. H. & J. C. Beck (2001),
*The Attention Economy: Understanding the New Currency of Business*, Harvard Business School Press, [ISBN 1-57851-441-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/157851441X).
- Fahlman, S. E. (2002), "
[Selling interrupt rights: A way to control unwanted e-mail and telephone calls](http://www.research.ibm.com/journal/sj/414/forum.html)", *IBM Systems Journal* **41**(4): 759-766, < [http://www.research.ibm.com/journal/sj/414/forum.html](http://www.research.ibm.com/journal/sj/414/forum.html)>.
- Franck, G. (7 tháng 12, 1999), "
[The Economy of Attention](http://www.heise.de/tp/r4/artikel/5/5567/1.html)", *Telepolis*, < [http://www.heise.de/tp/r4/artikel/5/5567/1.html](http://www.heise.de/tp/r4/artikel/5/5567/1.html)>.
- Goldhaber, M. H. (1997), "
[The Attention Economy and the Net](http://www.firstmonday.org/issues/issue2_4/goldhaber/)", *First Monday* **2**(4), < [http://www.firstmonday.org/issues/issue2_4/goldhaber/](http://www.firstmonday.org/issues/issue2_4/goldhaber/)>.
- Goldstein, S. (17 tháng 11, 2005).
[“Media Futures: From Theory to Practice”](http://majestic.typepad.com/seth/2005/11/media_futures_t.html). *Transparent Bundles*. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- Haque, U. (8 tháng 11, 2005).
[“The Attention Economy”](http://www.bubblegeneration.com/2005/11/attention-economy-across-consumer.cfm). *Bubblegeneration - Strategies for a discontinuous future*. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- Hay, D. (1996), "
[Giving/Taking, Buying/Selling, Speaking/Silence: Te Reo Maori in Primetime](http://www.sophocrat.co.nz/works/maoriBC.htm#tereoquota)", *Continuum: the Australasian Journal of Media Studies*, < [http://www.sophocrat.co.nz/works/maoriBC.htm#tereoquota](http://www.sophocrat.co.nz/works/maoriBC.htm#tereoquota)>.
- Kraut, R. E. et al. (2002),
*, <* [Markets for Attention: Will Postage for Email Help?](http://ssrn.com/abstract=325961) [http://ssrn.com/abstract=325961](http://ssrn.com/abstract=325961)>.
- Loder, T. C.;
[M. W. Van Alstyne](/w/index.php?title=Marshall_Van_Alstyne&action=edit&redlink=1)& R. L. Wash (2004), *, <* [Information Asymmetry and Thwarting Spam](http://ssrn.com/abstract=488444) [http://ssrn.com/abstract=488444](http://ssrn.com/abstract=488444)>.
- Mangalindan, M. (13 tháng 11, 2002), "Spam Queen: For Bulk E-Mailer, Pestering Millions Offers Path to Profit",
*Wall Street Journal*: A1.
- NoNoFollow.net.
[“No NoFollow - Fight Spam, Not Blogs”](http://nonofollow.net/). Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- Page, L. et al. (1998),
*, Stanford Digital Library Technologies Project, <* [The Pagerank citation algorithm: bringing order to the web.](http://dbpubs.stanford.edu:8090/pub/1999-66) [http://dbpubs.stanford.edu:8090/pub/1999-66](http://dbpubs.stanford.edu:8090/pub/1999-66)>. [Simon, H. A.](/wiki/Herbert_Simon)(1971), "Designing Organizations for an Information-Rich World", Viết tại Baltimore, MD, in Martin Greenberger, *Computers, Communication, and the Public Interest*, The Johns Hopkins Press, [ISBN 0-8018-1135-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/080181135X). [Simon, H. A.](/wiki/Herbert_Simon)(1996), Viết tại Cambridge, MA, *The Sciences of the Artificial*(3rd ed.), The MIT Press, [ISBN 0-262-69191-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0262691914).
- Singhal, A. (2004),
["Challenges in running a commercial search engine"](http://www.research.ibm.com/haifa/Workshops/searchandcollaboration2004/papers/haifa.pdf#page=16), *IBM Search and Collaboration Seminar 2004*, IBM Haifa Labs, < [http://www.research.ibm.com/haifa/Workshops/searchandcollaboration2004/papers/haifa.pdf#page=16](http://www.research.ibm.com/haifa/Workshops/searchandcollaboration2004/papers/haifa.pdf#page=16)>.
- Tatum, C. (2005), "
[Deconstructing Google Bombs](http://www.firstmonday.org/issues/issue10_10/tatum/)", *First Monday* **10**(10), < [http://www.firstmonday.org/issues/issue10_10/tatum/](http://www.firstmonday.org/issues/issue10_10/tatum/)>.
- Udell, J. (19 tháng 10, 2005).
[“Attention economics”](http://weblog.infoworld.com/udell/2005/10/19.html). Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%A9c_ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit§ion=10)] [The Economy of Attention - Telepolis](http://www.heise.de/tp/r4/artikel/5/5567/1.html). [(2nd)Draft version of a talk to be presented at the conference on "Economics of Digital Information," Cambridge, MA, Jan. 23-26, 1997](http://www.heise.de/tp/r4/artikel/6/6097/1.html). [An excerpt from The Economics of Attention Style and Substance](http://www.press.uchicago.edu/Misc/Chicago/468828.html)in the Age of Information Richard A. Lanham [An interview with Richard A. Lanham](http://www.press.uchicago.edu/Misc/Chicago/468828in.html)- author of The Economics of Attention: Style and Substance in the Age of Information [The Economics of Attention](http://www.popmatters.com/pm/books/reviews/the-economics-of-attention-style-a): Style and Substance in the Age of Information by Richard Lanham, Ấn bản Đại học Chicago, tháng 4 năm 2006, 326 trang. [Richard Lanham's Economy of Attention](http://alexreid.typepad.com/digital_digs/2006/05/richard_lanhams.html) [Cuốn sách của Lanham trên Amazon](http://www.amazon.com/Economics-Attention-Style-Substance-Information/sim/0226468828/2) [The Attention Economy: An Overview](http://www.readwriteweb.com/archives/attention_economy_overview.php)article on ReadWriteWeb by Alex Iskold [Tổ chức Attention Trust](http://www.attentiontrust.org)

X-Cache-Status: miss

X-Cache: cp1053 miss, cp1054 miss


text:
Phụ Tân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Phụ Tân (tiếng Trung: 阜新市 bính âm: Fùxīn shì, Hán-Việt: Phụ Tân thị) là một địa cấp thị của tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc.
Phụ Tân có các đơn vị cấp huyện sau:
- Quận Hải Châu (海州区)
- Quận Tân Khâu (新邱区)
- Quận Thái Bình (太平区)
- Quận Thanh Hà Môn (清河门区)
- Quận Tế Hà (细河区)
- Huyện Chương Vũ (彰武县)
- Huyện tự trị dân tộc Mông Cổ Phụ Tân (阜新蒙古族自治县)

markdown:
# Phụ Tân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Phụ Tân** ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c): 阜新市 [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF): Fùxīn shì, [Hán-Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): Phụ Tân thị) là một [địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) của [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Liêu Ninh](/wiki/Li%C3%AAu_Ninh), [Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa).
Phụ Tân có các
[đơn vị cấp huyện](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) sau:
- Quận
[Hải Châu](/wiki/H%E1%BA%A3i_Ch%C3%A2u,_Ph%E1%BB%A5_T%C3%A2n)(海州区)
- Quận
[Tân Khâu](/wiki/T%C3%A2n_Kh%C3%A2u)(新邱区)
- Quận
[Thái Bình](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh,_Ph%E1%BB%A5_T%C3%A2n)(太平区)
- Quận
[Thanh Hà Môn](/wiki/Thanh_H%C3%A0_M%C3%B4n)(清河门区)
- Quận
[Tế Hà](/wiki/T%E1%BA%BF_H%C3%A0)(细河区)
- Huyện
[Chương Vũ](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_V%C5%A9)(彰武县)
- Huyện tự trị dân tộc Mông Cổ
[Phụ Tân](/wiki/Ph%E1%BB%A5_T%C3%A2n_(huy%E1%BB%87n))(阜新蒙古族自治县)
|
|
Phụ Tân
*Không phải là đơn vị hành chính chính thức

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: hit

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1055 hit/1, cp1054 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Robert Morrison
Robert Morrison (Hoa văn Phồn thể: 馬禮遜; Giản thể: 马礼逊 – "Mã Lễ Tốn") (5 tháng 1 năm 1782 – 1 tháng 8 năm 1834) là nhà truyền giáo người Scotland, và là nhà truyền giáo Kháng Cách đầu tiên đến Trung Hoa.[1] Trong suốt hai mươi lăm năm ông làm việc cật lực để dịch Kinh Thánh sang Hoa ngữ, và làm báp têm cho mười tín hữu Trung Hoa. Morrison là người tiên phong trong công cuộc dịch thuật Kinh Thánh sang tiếng Hoa và lập kế hoạch phổ biến Kinh Thánh rộng khắp.[2] Morrison cộng tác với các cộng sự như Walter Henry Medhurst và William Milne (chuyên về in ấn), Samuel Dyer (nhạc phụ của Hudson Taylor), Karl Gutzlaff (nhà ngôn ngữ học người Phổ), và Peter Parker (bác sĩ truyền giáo đầu tiên đến Trung Hoa). Trong 27 năm phục vụ ở Trung Hoa, ông chỉ có một lần nghỉ phép duy nhất tại quê nhà. Thời ấy, các hoạt động truyền giáo bị hạn chế trong phạm vi Quảng Châu và Macau. Morrison và các đồng sự tập trung vào nỗ lực phổ biến ấn phẩm Cơ Đốc cho giới thương nhân, có vài người trong số họ đến với Cơ Đốc giáo, và thiết lập nền móng cho các đề án giáo dục và y tế về sau đã tạo ảnh hưởng đáng kể trên văn hóa và lịch sử của đất nước đông dân nhất thế giới. Tuy nhiên, khi được hỏi ông có mong đợi một sự tác động tâm linh mạnh mẽ trên người Trung Hoa hay không, câu trả lời của Morrison, "Không, nhưng tôi vẫn hi vọng Chúa thực hiện điều đó."
Mục lục
Thiếu thời[sửa | sửa mã nguồn]
Là con trai của James Morrison, một người Scotland làm thuê trong nông trại, và Hannah Nicholson, một phụ nữ người Anh, Robert Morrison chào đời ngày 5 tháng 1 năm 1782 tại Bullers Green gần Morpeth, Northumberland, Anh Quốc. Song thân của Robert đều là thành viên tích cực của Giáo hội Trưởng Lão Scotland. Họ kết hôn năm 1768, Robert là con út của gia đình có tám con. Lúc lên ba, cậu cùng gia đình dọn đến Newcastle, ở đó cha cậu hoạt động thành công trong nghề buôn bán giày.
Được trưởng dưỡng trong một gia đình Cơ Đốc sùng tín, Robert sớm hiểu biết Kinh Thánh và giáo lý Trưởng Lão. Cậu bé Robert mười hai tuổi đã đọc thuộc lòng trước vị mục sư toàn bộ chương 119 sách Thi Thiên (dài đến 176 câu) mà không mắc lỗi. Nước Anh, sau khi được đánh thức bởi cuộc phục hưng tôn giáo khởi phát bởi John Wesley, đặc biệt quan tâm đến công cuộc truyền bá phúc âm ở hải ngoại với nhiều tổ chức truyền giáo được thành lập trong giai đoạn này.
Lúc 14 tuổi, Robert nghỉ học đến tập việc tại doanh nghiệp của cha. Trong hai năm, cậu chỉ quan tâm đến công việc và có lúc cũng say sưa chè chén. Robert thuật lại:
Dù phải làm việc từ 12 đến 14 giờ mỗi ngày, Robert vẫn cố sắp xếp hầu có thể dành riêng hai giờ trong ngày để đọc và suy ngẫm Kinh Thánh. Robert thích đọc sách, cố tìm mọi cơ hội để đọc dù cậu không có nhiều tiền để mua sách. Robert có thói quen viết nhật ký từ khi còn bé, những trang nhật ký cho thấy cậu thường tra xét nội tâm với khả năng cảm nhận sâu sắc về những khiếm khuyết của bản thân.
Năm 1801, khi biết mình muốn trở thành một nhà truyền giáo, Robert khởi sự học tiếng Latin, Hi Lạp, Hebrew cũng như tìm đến Mục sư W. Laider để nghiên cứu thần học và học môn tốc ký, mặc dù cha mẹ cậu phản đối sự lựa chọn này. Không chỉ đến nhà thờ mỗi chủ nhật, thăm viếng người bệnh, dạy học cho trẻ em nghèo, Robert còn tìm cách chia sẻ đức tin với các đồng nghiệp và một thủy thủ.
Ngày 7 tháng 1 năm 1803, Robert vào Học viện Hoxton ở Luân Đôn để được đào tạo cho chức vụ mục sư thuộc giáo phái Tự trị Giáo đoàn. Cậu thường thăm viếng người nghèo, người bệnh, thuyết giáo tại các làng chung quanh Luân Đôn trong khi vẫn duy trì việc học tập.
Từ lúc 17 tuổi, Robert đã chịu cảm động sâu sắc khi đọc các bài viết về công cuộc truyền giáo, nhưng vì rất yêu mẹ, cậu hứa sẽ không rời bỏ mẹ trong khi bà còn sống. Robert giữ lời hứa, chăm sóc mẹ trong lần lâm bệnh cuối cùng và được bà đồng ý cho phép ra nước ngoài phục vụ công cuộc truyền giáo.
Chuẩn bị[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi thân mẫu qua đời, ngày 27 tháng 5 năm 1804, Morrison nộp đơn xin gia nhập Hội Truyền giáo Luân Đôn, và được chấp nhận sau một lần phỏng vấn.
Trước đó, năm 1798, Mục sư William Willis Moseley ở Northamptonshire đặc biệt quan tâm đến nhu cầu tâm linh ở đất nước Trung Hoa xa xôi. Ông gởi thư kêu gọi "thành lập hội dịch thuật Kinh Thánh sang các ngôn ngữ đông phương". Tình cờ tìm thấy trong một bản viết tay tiếng Hoa hầu hết các sách trong Tân Ước (có lẽ của các giáo sĩ Dòng Tên) đang phủ bụi trong Bảo tàng Anh Quốc. Ông in ra 100 ấn bản cùng một tiểu luận về "tầm quan trọng của việc dịch thuật và ấn hành Kinh Thánh trong ngôn ngữ Trung Hoa", gởi đến tất cả Giám mục Giáo hội Anh, và các tổ chức truyền giáo, để rồi chỉ nhận được những phản hồi tiêu cực. Tuy nhiên, một ấn bản đã đến tay Tiến sĩ Bogue, khi ấy là viện trưởng Học viện Hoxton. Trong lời phúc đáp gởi đến Moseley, Tiến sĩ Bogue viết rằng nếu còn trẻ tuổi ông chắc đã "cống hiến trọn những ngày còn lại trong đời cho công cuộc truyền bá phúc âm ở Trung Hoa", và hứa rằng sẽ tìm kiếm người cho công cuộc truyền giáo ở đó. Sự chọn lựa của Bogue rơi vào Morrison, cậu gởi thư thuyết phục một người bạn cộng tác với mình trong sứ mạng này,
Tôi hi vọng sẽ thuyết phục được bạn đồng ý cộng tác với tôi. Hãy nhớ đến 350 triệu linh hồn ở Trung Hoa không có cách nào để nhận biết Giê-xu là Cứu Chúa…
Morrison trở lại Luân Đôn để thu thập kiến thức y khoa với Bác sĩ Blair tại Bệnh viện St Bartholomew, và thiên văn học với Tiến sĩ Hutton tại Đài Thiên văn Greenwich. Ông cũng chăm chỉ học Trung văn, nhất là với một người bạn cùng nhà trọ tên Yong Sam-tak đến từ Quảng Châu. Hai người cùng nghiên cứu một bản dịch Trung văn các sách Phúc âm gọi là Evangelia Quatuor Sinice, có lẽ của một giáo sĩ Dòng Tên, và một bản viết tay từ điển Latin-Hoa ngữ. Morrison đạt được những tiến bộ đáng kể trong nỗ lực đọc và viết một trong những ngôn ngữ khó nhất đối với người nói tiếng Anh. Mục tiêu được ban giám đốc hội truyền giáo đề ra cho Morrison là nắm vững kỹ năng giao tiếp, biên soạn từ điển, và nếu có thể, dịch thuật Kinh Thánh sang tiếng Hoa để chuẩn bị cho các nhà truyền giáo đến sau. Như thế, Morrison phải đến Trung Hoa, đối đầu với sự thiếu thân thiện của nhà cầm quyền, vì lúc ấy người nước ngoài bị nghiêm cấm tiếp xúc với dân chúng ngoại trừ trong giao thương. Họ bị tra hỏi cặn kẽ về công việc sẽ làm, nếu không có lời giải thích thỏa đáng, sẽ bị trục xuất ngay trong chuyến tàu kế tiếp. Morrison tỏ ra quan ngại về những khó khăn này,[3] trong tháng 7 năm 1806, ông về thăm và từ biệt gia đình, cũng như đi thuyết giảng ở Luân Đôn, Edinburg và Glasgow.
Tiên khởi[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày 8 tháng 1 năm 1807, lễ phong chức mục sư cho Morrison cử hành tại nhà thờ Scotland đường Swallow. Ngày 31 tháng 1, ông lên tàu sang Mỹ. Do Công ty Đông Ấn không chấp nhận hành khách là nhà truyền giáo mà lúc ấy cũng không có tàu nào khác đến Trung Hoa, Morrison buộc phải đến New York trước, ở lại Mỹ gần một tháng. Nhờ sự can thiệp của lãnh sự quán Mỹ tại Quảng Châu Morrison được phép lưu trú tại Trung Hoa. Ngày 12 tháng 5, ông lên tàu Trident trực chỉ Macau.
Sau chuyến hải hành kéo dài 113 ngày, tàu cập bến Macau ngày 4 tháng 9 năm 1807. Với thư giới thiệu, Morrison đến gặp một số nhân vật quan trọng người Anh và Mỹ ở đây. Dù tiếp đón ân cần, họ khuyên ông không nên thực thi sứ mạng truyền giáo ở Macau. Ngày 7 tháng 9, Morrison bị trục xuất khỏi Macau, khi ấy Macau là thuộc địa của Bồ Đào Nha không có thiện cảm với các giáo sĩ Kháng Cách. Ông đến sống ở Thập Tam Hành (十三行) bên ngoài thành Quảng Châu (khu vực dành riêng cho thương nhân nước ngoài), nhờ lòng tốt của một người Mỹ dành cho Morrison một căn phòng trong nhà ông.
Đây là thời gian khó khăn cho Morrison, ông hầu như sống ẩn dật, không dám đi ra ngoài, cũng không thể tin tưởng những người Hoa giúp việc và dạy tiếng cho ông. Morrison cố học theo cách sống của người Hoa. Ông làm quen với thức ăn Trung Hoa, học cách sử dụng đũa, để móng tay dài, cột tóc đuôi sam, mặc trang phục và đi giày như người Hoa. Tuy nhiên, trái với sự mong đợi của ông, những điều này chỉ làm cư dân địa phương càng thêm nghi ngờ. Cuối cùng, Morrison phải từ bỏ nỗ lực hội nhập theo cung cách ấy.
Bùng nổ chiến sự giữa Pháp và Anh, tàu chiến Anh đánh chiếm Macau nhằm bảo vệ các hoạt động mậu dịch của Anh. Nhà Chức trách Trung Hoa ở Quảng Châu tức giận tìm cách trả đũa vào cư dân Anh sống ở đây. Người Anh phải lên tàu lánh nạn đến Macau, trong số đó có Morrison. Rồi chiến sự chấm dứt, tàu chiến Anh bỏ đi, nhưng sự nghi ngờ của người Hoa đối với người nước ngoài càng gia tăng.
Công ty Đông Ấn[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày 1 tháng 6 năm 1808, Morrison ngã bệnh phải trở lại Macau. Trong thời gian này ông cố sức trau giồi tiếng Quan thoại và tiếng Quảng Đông, mặc dù gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Khó có thể tìm ra người chịu chứa chấp ông, và phải trả tiền thuê một căn phòng tồi tàn chực đổ trên tầng thượng với giá cắt cổ. Dù vậy, Morrison vẫn tiếp tục làm việc, hằng ngày đánh vật với quyển từ điển tiếng Hoa, và khởi sự cầu nguyện, tuôn đổ linh hồn mình với Chúa bằng thứ tiếng Hoa trộn trạo hầu có thể nắm vững ngôn ngữ này. Cuộc sống cô độc luôn lẫn trốn vì sợ bị trục xuất đã khiến sức khỏe của ông suy giảm nghiêm trọng.
Năm 1809, Morrison gặp Mary Morton, hôn lễ tổ chức vào ngày 20 tháng 2 cùng năm. Hai người có 3 con: James Morrison (chết khi mới sinh, năm 1811), Rebecca Morrison (1812), và John Robert Morrison (1814).
Ngay trong ngày cưới, Morrison được bổ nhiệm làm thông dịch viên cho Công ty Đông Ấn với mức lương 500 bảng Anh mỗi năm. Ông phải trở lại Quảng Châu một mình vì phụ nữ ngoại quốc không được phép cư trú tại đây, để người vợ mới cưới ở lại Macau.
Công việc này là một cơ hội tốt cho Morrison vì giúp ông được an toàn khi làm việc, cũng như tiếp tục các nỗ lực truyền giáo mà ông luôn ấp ủ trong lòng. Việc dịch thuật hằng ngày giúp ông thông thạo tiếng Hoa hơn và cho ông cơ hội tiếp xúc với người dân địa phương. Hơn nữa, ông được tự do đi lại trong vùng.
Vùng biển giữa Macau và Quảng Đông khi ấy đầy dẫy cướp biển, mà gia đình Morrison phải di chuyển qua lại trên vùng biển này nhiều lần. Cũng có những lúc hải tặc đột nhập vào thành phố mà chính quyền không làm được gì. Tình trạng căng thẳng này tác động mạnh đến Mary khiến bà lo âu nhiều. Mặt khác, không có hội đoàn nào ở Quảng Châu thích hợp với họ, các cư dân người Anh và người Mỹ rất tốt bụng nhưng không mấy thiện cảm với công cuộc truyền giáo. Con trai đầu lòng của họ chết khi vừa chào đời. Quá đau buồn, Morrison rút về sống ẩn dật trên sườn núi. Vợ ông trở bệnh nặng. Đồng nghiệp xem ông là một kẻ điên rồ.
Năm 1812, Morrison hoàn thành quyển ngữ pháp tiếng Hoa, gởi sang Bengal để in. Đây là một công trình quan trọng giúp người Anh và người Mỹ hiểu biết hơn về Trung Hoa. Morrison cho in một tiểu luận và sách giáo lý. Ông dịch sách Công vụ các Sứ đồ sang Hoa ngữ, tiếp đó là Phúc âm Lu-ca. Tuy nhiên, hoàn cảnh lúc ấy khó có thể xem là thuân lợi cho việc phát triển Cơ Đốc giáo tại Trung Hoa. Giới hữu trách tỏ ra quan ngại khi các ấn phẩm của Morrison đến tay họ, ban hành lệnh cấm nhắm vào Morrison và những người Âu mà họ xem là đang cố làm suy giảm ảnh hưởng tôn giáo bản địa. Phổ biến các tác phẩm Cơ Đốc bằng tiếng Hoa bị xem là trọng tội, còn tác giả có thể phải lãnh án tử hình. Morrison gởi về Anh bản dịch tiếng Anh lệnh cấm này, cùng lúc báo cho ban giám đốc hội truyền giáo biết ông sẽ tiếp tục công việc. Trong thực tế, chính vị trí của ông trong Công ty Đông Ấn là một sự bảo đảm an toàn cho ông, trong khi đó từ điển và sách ngữ văn không thể xem là tác phẩm thuần túy tôn giáo.
Hội truyền giáo quyết định cử Mục sư William Milne và vợ đến Trung Hoa để hỗ trợ Morrison. Ngày 4 tháng 7 năm 1813, họ đặt chân đến Macau, năm ngày sau họ nhận lệnh trục xuất. Hai người phải đến Quảng Châu, gia đình Morrison theo họ. Tại đây, Morrison giúp Milne học tiếng Hoa.
Dịch thuật Kinh Thánh[sửa | sửa mã nguồn]
Morrison dịch Kinh Thánh sang tiếng Hoa, và soạn một quyển từ điển tiếng Hoa cho người phương Tây. Ông phải mất 12 năm cho bản dịch Kinh Thánh, và 16 năm cho nỗ lực biên soạn từ điển. Năm 1815, ông từ nhiệm khỏi Công ty Đông Ấn. Đến cuối năm 1813, toàn bộ Tân Ước Hoa ngữ được ấn hành. Morrison sử dụng ngôn ngữ đàm thoại cho bản dịch này.
Lúc ấy, bán đảo Malay đang là thuộc địa của Anh, do đó là địa điểm thuận tiện để huấn luyện các truyền đạo người Hoa rồi gởi họ trở lại đại lục. Do có nhiều người Hoa sống rải rác trong vùng, Milne đi khảo sát khắp vùng, và phân phối Tân Ước và các tiểu luận Cơ Đốc khi có cơ hội. Ông đến đảo Banca, rồi Batavia, thủ phủ của Java. Ở đây ông gặp thống đốc, được trợ giúp tài chính để đến thăm các khu định cư thuộc Java. Từ Java Milne tới Malacca, kế đó là Penang. Đến mùa thu năm 1814, Milne trở lại Quảng Châu.
Hai nhà truyền giáo tìm kiếm một địa điểm an toàn để mở cơ sở in ấn và huấn luyện các giáo sĩ người Hoa. Malacca được chọn do vị trí của nó ở giữa Ấn Độ và Trung Hoa, thuận lợi trong giao thông. Milne quyết định đến sống tại đây.
Bảy năm sau khi đặt chân đến Trung Hoa, ngày 14 tháng 5 năm 1814, Morrison cử hành lễ báp têm cho tín hữu đầu tiên. Người Hoa đầu tiên tiếp nhận đức tin Kháng Cách là Tsae A-Ko. Morrison thuật lại sự kiện này trong nhật ký, "tại dòng suối dưới chân một ngọn đồi dốc sát biển. Ở nơi vắng bóng người này, tôi đã cử hành lễ báp têm nhân danh Chúa Cha, Chúa Con, và Chúa Thánh Linh…. Tôi mong rằng người này sẽ là trái đầu mùa cho một đợt thu hoạch lớn."
Trong hoàn cảnh khó khăn như thế, hội thánh Trung Hoa bắt đầu phát triển.
Cùng lúc, Công ty Đông Ấn cho ấn hành quyển từ điển tiếng Hoa của Morrison, chi phí in ấn lên đến 10 000 bảng Anh. Thánh Kinh Hội cũng trợ giúp 1 000 bảng trả cho các khoản chi phí ấn hành Tân Ước. Một thành viên ban giám đốc Công ty Đông Ấn di chúc cho Morrison khoản tiền 1 000 bảng cho mục tiêu truyền bá Cơ Đốc giáo, ông sử dụng số tiền này cho việc ấn hành bản Tân Ước bỏ túi.
Năm 1817, Morrison hộ tống Lord Amherst trong chuyến đi sứ đến Bắc Kinh trong cương vị thông dịch viên. Chuyến đi đem ông qua nhiều thành phố và các vùng nông thôn, giúp ông khám phá nhiều khía cạnh trong đời sống Trung Hoa. Mặt khác, chuyến đi không chỉ phục hồi sức khỏe mà còn làm sống lại nhiệt tâm truyền bá phúc âm của Morrison. Trong xứ sở bao la đông đảo người này, chỉ đơn độc một cơ sở truyền giáo Kháng Cách của Morrison.
Một thành quả khác của Morrison, như là một nhà truyền giáo tiên phong, là thành lập một chẩn y viện, cung ứng sự điều trị nhân đạo và hiệu quả cho cư dân trong vùng. Morrison bị tác động mạnh bởi tình trạng khốn khó, nghèo khổ và nhiều bất hạnh của người nghèo ở Trung Hoa. Morrison tìm một thầy thuốc giỏi người Hoa, giao ông quản lý chẩn y viện với sự hỗ trợ của Bác sĩ Livingstone, một người bạn của Morrison.
Năm 1818, Morrison và Milne thành lập một trường học cho trẻ em người Hoa và Malay có tên Trường Anh Hoa, đến năm 1843 dời về Hong Kong khi lãnh thổ này trở thành thuộc địa của Anh.
Morrison hợp tác với Milne dịch Cựu Ước sang Hoa văn; trong hai dịch giả, Morrison là người am tường bản ngữ và thường phải hiệu đính bản dịch của đồng sự, Milne cũng tiến bộ rất nhiều và đóng góp đáng kể cho việc dịch thuật. Trong khi đó, các tiểu luận vẫn tiếp tục được ấn hành. Morrison cũng viết một quyển sách nhỏ tựa đề "Chuyến đi vòng quanh thế giới" với định ý giúp độc giả Trung Hoa làm quen với các tập quán và tư tưởng châu Âu để nhận ra rằng nền văn hóa này đã khởi nguồn từ các giá trị Cơ Đốc.
Tại Malacca, Morrison thành lập Đại học Anh Hoa với mục tiêu giới thiệu các giá trị phương Đông với thế giới phương Tây và ngược lại. Nói cách khác, đây là nỗ lực kiến tạo sự hiểu biết giữa hai nền văn minh, cũng là phương pháp hữu hiệu, theo góc nhìn của Morrison, giúp tư tưởng Cơ Đốc hội nhập với văn hóa Trung Hoa. Ngôi trường mở cửa cho tất cả sinh viên Trung Hoa muốn học biết về văn chương châu Âu, và cho tất cả sinh viên Âu châu muốn nghiên cứu văn hóa Trung Hoa. Các giáo sĩ, sau khi đến Trung Hoa, cũng tìm đến trường để trau giồi ngôn ngữ mà họ sẽ sử dụng để chia sẻ thông điệp phúc âm.
Đề án của Morrison nhận được sự đáp ứng thuận lợi. Hội Truyền giáo Luân Đôn hiến tặng đất. Tổng đốc Malacca và nhiều cư dân khác đóng góp tài chính. Morrison cũng trích 1 000 bảng Anh từ tài sản ít ỏi của mình. Milne được bổ nhiệm làm viện trưởng. Trong số các sinh viên đầu tiên của trường, không có ai là tín hữu Cơ Đốc. Là người xác tín với niềm tin Cơ Đốc, Morrison không chấp nhận việc xúc phạm đến tín ngưỡng của người khác, nhưng tin rằng chân lý Cơ Đốc sẽ phát triển nhờ các giá trị tự thân.
Mary Morrison trở về Anh và qua đời năm 1821; Bà Milne đã mất trước đó. Đến năm 1822, William Milne cũng từ trần để lại Morrison là người đơn độc trong số bốn nhà truyền giáo đầu tiên đến Trung Hoa. Đất nước này vẫn lãnh đạm với phúc âm.
Trở lại Anh Quốc[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1822, Morrison đến thăm Malacca và Singapore rồi về Anh năm 1824.
Đại học Glasgow đã trao tặng ông bằng Tiến sĩ Danh dự năm 1817, lần này ông được mời làm thành viên Hiệp hội Hoàng gia. Morrison mang về Anh một lượng lớn sách Hoa văn để tặng Đại học London University.
Morrison lưu trú ở Anh trong hai năm 1824 và 1825, trong lần yết kiến Vua George IV, ông tặng nhà vua quyển Kinh Thánh Hoa văn của ông. Công chúng thuộc mọi tầng lớp dành cho Morrison sự tôn trọng đặc biệt. Ông luôn bận rộn với công việc dạy tiếng Hoa cho giới quý tộc Anh, cũng như khơi động sự quan tâm và thiện cảm dành cho Trung Hoa. Tháng 11 năm 1824, Morrison tái hôn với Eliza Armstrong, gia đình Morrison trở lại Trung Hoa năm 1826.
Cuối đời[sửa | sửa mã nguồn]
Tình hình đã thay đổi, ban lãnh đạo mới của Công ty Đông Ấn không mấy thiện cảm với công cuộc truyền giáo. Mối quan hệ giữa các thương nhân người Anh và giới hữu trách Trung Hoa ngày càng căng thẳng. Mây đen vần vũ và bão tố chực chờ. Quan lại triều đình kiêu ngạo và độc đoán trong khi thương nhân Anh tham lam và quyết tâm đẩy mạnh các thương vụ thuốc phiện trên đất nước này. Chiến tranh bùng nổ, lẽ phải thuộc về Trung Hoa nhưng sức mạnh thuộc về nước Anh. Toàn bộ công cuộc truyền giáo bị tổn hại nặng nề bởi sai lầm này.
Trong thời gian Morrison vắng mặt, trách nhiệm đặt trên vai một giáo viên người Hoa tên Lương Phát (梁發), một trong những tân tín hữu đầu tiên của Morrison. Từng chịu đựng nhiều khó khăn vì đức tin, Lương Phát chứng tỏ mình là người kiên định và đầy nhiệt huyết khi tiếp tục công việc Morrison để lại. Một hội thánh nhỏ đang trên đà phát triển, một số người công khai xưng nhận đức tin và chịu lễ báp têm, nhiều người khác theo Chúa cách thầm lặng. Các nhà truyền giáo người Mỹ được gởi đến trợ giúp Morrison, nhiều ấn phẩm Cơ Đốc được ấn hành; nhờ đó Morrison có nhiều thì giờ để tiếp xúc và giới thiệu phúc âm cho người Hoa. Năm 1832, ông viết:
Quảng Đông bây giờ khác hẳn Quảng Đông mà tôi thấy năm 1807. Các học giả và sinh viên thần học người Hoa, báo chí tiếng Anh và Kinh Thánh tiếng Hoa, người ta công khai thờ phượng Chúa, tất cả đều tiến triển trong thời gian qua. Tôi đã phụng sự thế hệ này, và Chúa biết lúc nào nên đem tôi về.
Tháng 6 năm 1834, Morrison soạn bài giảng cuối cùng của mình tựa đề "Trong nhà Cha ta có nhiều chỗ ở."[4] Đến ngày 1 tháng 8, nhà truyền giáo Kháng Cách đầu tiên đến Trung Hoa từ trần tại nhà riêng ở tuổi 52. Hôm sau, di hài của ông được đưa đến Macau, an táng trong một nghĩa trang Kháng Cách bên cạnh vợ và con trai của ông.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Wylie (1867), p. 3-4
- ^ Townsend (1890), appendix
- ^ Horne (1904), ch. 5
- ^ "Trong nhà Cha ta có nhiều chỗ ở; bằng chẳng vậy, ta đã nói cho các ngươi rồi. Ta đi sắm sẵn cho các ngươi một chỗ. Khi ta đã đi, và đã sắm sẵn cho các ngươi một chỗ rồi, ta sẽ trở lại đem các ngươi đi với ta, hầu cho ta ở đâu thì các ngươi cũng ở đó." - Phúc âm Giăng 14: 2-3

markdown:
# Robert Morrison
|
|
Nhà Truyền giáo Kháng Cách đầu tiên đến Trung Hoa
|Sinh
||Mất
||1 tháng 8, 1834 (52 tuổi)
||Học vị
||Tiêu đề
||Tiến sĩ Danh dự
||Tôn giáo
||Con cái
||James, Rebecca, John Robert
||Cha mẹ
||James Morrison
|
Hannah Nicholson
**Robert Morrison** (Hoa văn [Phồn thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): **馬禮遜**; [Giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): **马礼逊** – **"Mã Lễ Tốn"**) ( [5 tháng 1](/wiki/5_th%C3%A1ng_1) năm [1782](/wiki/1782) – [1 tháng 8](/wiki/1_th%C3%A1ng_8) năm [1834](/wiki/1834)) là nhà truyền giáo người [Scotland](/wiki/Scotland), và là [nhà truyền giáo](/wiki/Nh%C3%A0_truy%E1%BB%81n_gi%C3%A1o) [Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh) đầu tiên đến [Trung Hoa](/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c). Trong suốt hai mươi lăm năm ông làm việc cật lực để dịch [1] [Kinh Thánh](/wiki/Kinh_Th%C3%A1nh)sang [Hoa ngữ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c), và làm [báp têm](/wiki/Thanh_T%E1%BA%A9y)cho mười tín hữu Trung Hoa. Morrison là người tiên phong trong công cuộc dịch thuật Kinh Thánh sang tiếng Hoa và lập kế hoạch phổ biến Kinh Thánh rộng khắp. Morrison cộng tác với các cộng sự như Walter Henry Medhurst và William Milne (chuyên về in ấn), Samuel Dyer (nhạc phụ của [[2]](#cite_note-2) [Hudson Taylor](/wiki/Hudson_Taylor)), Karl Gutzlaff (nhà ngôn ngữ học người [Phổ](/wiki/Ph%E1%BB%95)), và Peter Parker (bác sĩ truyền giáo đầu tiên đến Trung Hoa). Trong 27 năm phục vụ ở Trung Hoa, ông chỉ có một lần nghỉ phép duy nhất tại quê nhà. Thời ấy, các hoạt động truyền giáo bị hạn chế trong phạm vi [Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u)và [Macau](/wiki/Ma_Cao). Morrison và các đồng sự tập trung vào nỗ lực phổ biến ấn phẩm Cơ Đốc cho giới thương nhân, có vài người trong số họ đến với [Cơ Đốc giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o), và thiết lập nền móng cho các đề án giáo dục và y tế về sau đã tạo ảnh hưởng đáng kể trên văn hóa và lịch sử của đất nước đông dân nhất thế giới. Tuy nhiên, khi được hỏi ông có mong đợi một sự tác động tâm linh mạnh mẽ trên người Trung Hoa hay không, câu trả lời của Morrison, "Không, nhưng tôi vẫn hi vọng Chúa thực hiện điều đó."
## Mục lục
## Thiếu thời[
[sửa](/w/index.php?title=Robert_Morrison&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Robert_Morrison&action=edit§ion=1)]
Là con trai của
[James Morrison](/w/index.php?title=James_Morrison&action=edit&redlink=1), một người Scotland làm thuê trong nông trại, và [Hannah Nicholson](/w/index.php?title=Hannah_Nicholson&action=edit&redlink=1), một phụ nữ người Anh, Robert Morrison chào đời ngày [5 tháng 1](/wiki/5_th%C3%A1ng_1) năm [1782](/wiki/1782) tại Bullers Green gần Morpeth, [Northumberland](/wiki/Northumberland), [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland). Song thân của Robert đều là thành viên tích cực của Giáo hội Trưởng Lão Scotland. Họ kết hôn năm [1768](/wiki/1768), Robert là con út của gia đình có tám con. Lúc lên ba, cậu cùng gia đình dọn đến [Newcastle](/wiki/Newcastle), ở đó cha cậu hoạt động thành công trong nghề buôn bán giày.
Được trưởng dưỡng trong một gia đình Cơ Đốc sùng tín, Robert sớm hiểu biết Kinh Thánh và giáo lý
[Trưởng Lão](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Nhi%E1%BB%87m). Cậu bé Robert mười hai tuổi đã đọc thuộc lòng trước vị [mục sư](/wiki/M%E1%BB%A5c_s%C6%B0) toàn bộ chương 119 sách [Thi Thiên](/wiki/Thi_Thi%C3%AAn) (dài đến 176 câu) mà không mắc lỗi. Nước Anh, sau khi được đánh thức bởi cuộc [phục hưng tôn giáo](/wiki/Phong_tr%C3%A0o_Gi%C3%A1m_L%C3%BD) khởi phát bởi [John Wesley](/wiki/John_Wesley), đặc biệt quan tâm đến công cuộc truyền bá phúc âm ở hải ngoại với nhiều tổ chức truyền giáo được thành lập trong giai đoạn này.
Lúc 14 tuổi, Robert nghỉ học đến tập việc tại doanh nghiệp của cha. Trong hai năm, cậu chỉ quan tâm đến công việc và có lúc cũng say sưa chè chén. Robert thuật lại:
|“||
|
Khoảng 5 năm trước [1798] tôi bị cáo trách về
|”|
Dù phải làm việc từ 12 đến 14 giờ mỗi ngày, Robert vẫn cố sắp xếp hầu có thể dành riêng hai giờ trong ngày để đọc và suy ngẫm Kinh Thánh. Robert thích đọc sách, cố tìm mọi cơ hội để đọc dù cậu không có nhiều tiền để mua sách. Robert có thói quen viết
[nhật ký](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_k%C3%BD) từ khi còn bé, những trang nhật ký cho thấy cậu thường tra xét nội tâm với khả năng cảm nhận sâu sắc về những khiếm khuyết của bản thân.
Năm
[1801](/wiki/1801), khi biết mình muốn trở thành một nhà truyền giáo, Robert khởi sự học [tiếng Latin](/wiki/Latinh), [Hi Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p), [Hebrew](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hebrew) cũng như tìm đến Mục sư W. Laider để nghiên cứu [thần học](/wiki/Th%E1%BA%A7n_h%E1%BB%8Dc) và học môn [tốc ký](/wiki/T%E1%BB%91c_k%C3%BD), mặc dù cha mẹ cậu phản đối sự lựa chọn này. Không chỉ đến nhà thờ mỗi chủ nhật, thăm viếng người bệnh, dạy học cho trẻ em nghèo, Robert còn tìm cách chia sẻ [đức tin](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_tin_Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) với các đồng nghiệp và một thủy thủ.
Ngày
[7 tháng 1](/wiki/7_th%C3%A1ng_1) năm [1803](/wiki/1803), Robert vào Học viện Hoxton ở [Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n) để được đào tạo cho chức vụ mục sư thuộc giáo phái [Tự trị Giáo đoàn](/w/index.php?title=T%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_Gi%C3%A1o_%C4%91o%C3%A0n&action=edit&redlink=1). Cậu thường thăm viếng người nghèo, người bệnh, thuyết giáo tại các làng chung quanh Luân Đôn trong khi vẫn duy trì việc học tập.
Từ lúc 17 tuổi, Robert đã chịu cảm động sâu sắc khi đọc các bài viết về công cuộc truyền giáo, nhưng vì rất yêu mẹ, cậu hứa sẽ không rời bỏ mẹ trong khi bà còn sống. Robert giữ lời hứa, chăm sóc mẹ trong lần lâm bệnh cuối cùng và được bà đồng ý cho phép ra nước ngoài phục vụ công cuộc truyền giáo.
## Chuẩn bị[
[sửa](/w/index.php?title=Robert_Morrison&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Robert_Morrison&action=edit§ion=2)]
Sau khi thân mẫu qua đời, ngày
[27 tháng 5](/wiki/27_th%C3%A1ng_5) năm [1804](/wiki/1804), Morrison nộp đơn xin gia nhập [Hội Truyền giáo Luân Đôn](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_Truy%E1%BB%81n_gi%C3%A1o_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n&action=edit&redlink=1), và được chấp nhận sau một lần phỏng vấn.
Trước đó, năm
[1798](/wiki/1798), Mục sư William Willis Moseley ở [Northamptonshire](/wiki/Northamptonshire) đặc biệt quan tâm đến nhu cầu tâm linh ở đất nước Trung Hoa xa xôi. Ông gởi thư kêu gọi "thành lập hội dịch thuật Kinh Thánh sang các ngôn ngữ đông phương". Tình cờ tìm thấy trong một bản viết tay tiếng Hoa hầu hết các sách trong [Tân Ước](/wiki/T%C3%A2n_%C6%AF%E1%BB%9Bc) (có lẽ của các giáo sĩ [Dòng Tên](/wiki/D%C3%B2ng_T%C3%AAn)) đang phủ bụi trong [Bảo tàng Anh Quốc](/wiki/B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Anh). Ông in ra 100 ấn bản cùng một tiểu luận về "tầm quan trọng của việc dịch thuật và ấn hành Kinh Thánh trong ngôn ngữ Trung Hoa", gởi đến tất cả [Giám mục](/wiki/Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c) [Giáo hội Anh](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Anh), và các tổ chức truyền giáo, để rồi chỉ nhận được những phản hồi tiêu cực. Tuy nhiên, một ấn bản đã đến tay Tiến sĩ Bogue, khi ấy là viện trưởng Học viện Hoxton. Trong lời phúc đáp gởi đến Moseley, Tiến sĩ Bogue viết rằng nếu còn trẻ tuổi ông chắc đã "cống hiến trọn những ngày còn lại trong đời cho công cuộc truyền bá phúc âm ở Trung Hoa", và hứa rằng sẽ tìm kiếm người cho công cuộc truyền giáo ở đó. Sự chọn lựa của Bogue rơi vào Morrison, cậu gởi thư thuyết phục một người bạn cộng tác với mình trong sứ mạng này,
Tôi hi vọng sẽ thuyết phục được bạn đồng ý cộng tác với tôi. Hãy nhớ đến 350 triệu linh hồn ở Trung Hoa không có cách nào để nhận biết
[Giê-xu]là Cứu Chúa…
Morrison trở lại
[Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n) để thu thập kiến thức y khoa với Bác sĩ Blair tại Bệnh viện St Bartholomew, và thiên văn học với Tiến sĩ Hutton tại [Đài Thiên văn Greenwich](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_Thi%C3%AAn_v%C4%83n_Greenwich&action=edit&redlink=1). Ông cũng chăm chỉ học [Trung văn](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n), nhất là với một người bạn cùng nhà trọ tên Yong Sam-tak đến từ [Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u). Hai người cùng nghiên cứu một bản dịch Trung văn các sách Phúc âm gọi là *Evangelia Quatuor Sinice*, có lẽ của một giáo sĩ Dòng Tên, và một bản viết tay từ điển Latin-Hoa ngữ. Morrison đạt được những tiến bộ đáng kể trong nỗ lực đọc và viết một trong những ngôn ngữ khó nhất đối với người nói [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh). Mục tiêu được ban giám đốc hội truyền giáo đề ra cho Morrison là nắm vững kỹ năng giao tiếp, biên soạn từ điển, và nếu có thể, dịch thuật Kinh Thánh sang tiếng Hoa để chuẩn bị cho các nhà truyền giáo đến sau. Như thế, Morrison phải đến Trung Hoa, đối đầu với sự thiếu thân thiện của nhà cầm quyền, vì lúc ấy người nước ngoài bị nghiêm cấm tiếp xúc với dân chúng ngoại trừ trong giao thương. Họ bị tra hỏi cặn kẽ về công việc sẽ làm, nếu không có lời giải thích thỏa đáng, sẽ bị trục xuất ngay trong chuyến tàu kế tiếp. Morrison tỏ ra quan ngại về những khó khăn này, trong tháng 7 năm [3] [1806](/wiki/1806), ông về thăm và từ biệt gia đình, cũng như đi thuyết giảng ở Luân Đôn, [Edinburg](/w/index.php?title=Edinburg&action=edit&redlink=1)và [Glasgow](/wiki/Glasgow).
## Tiên khởi[
[sửa](/w/index.php?title=Robert_Morrison&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Robert_Morrison&action=edit§ion=3)]
Ngày
[8 tháng 1](/wiki/8_th%C3%A1ng_1) năm [1807](/wiki/1807), lễ phong chức mục sư cho Morrison cử hành tại nhà thờ Scotland đường Swallow. Ngày [31 tháng 1](/wiki/31_th%C3%A1ng_1), ông lên tàu sang [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Do [Công ty Đông Ấn](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n) không chấp nhận hành khách là nhà truyền giáo mà lúc ấy cũng không có tàu nào khác đến Trung Hoa, Morrison buộc phải đến [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) trước, ở lại Mỹ gần một tháng. Nhờ sự can thiệp của lãnh sự quán Mỹ tại Quảng Châu Morrison được phép lưu trú tại Trung Hoa. Ngày [12 tháng 5](/wiki/12_th%C3%A1ng_5), ông lên tàu Trident trực chỉ Macau.
Sau chuyến hải hành kéo dài 113 ngày, tàu cập bến Macau ngày
[4 tháng 9](/wiki/4_th%C3%A1ng_9) năm [1807](/wiki/1807). Với thư giới thiệu, Morrison đến gặp một số nhân vật quan trọng người Anh và Mỹ ở đây. Dù tiếp đón ân cần, họ khuyên ông không nên thực thi sứ mạng truyền giáo ở Macau. Ngày [7 tháng 9](/wiki/7_th%C3%A1ng_9), Morrison bị trục xuất khỏi Macau, khi ấy Macau là thuộc địa của [Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha) không có thiện cảm với các giáo sĩ [Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh). Ông đến sống ở Thập Tam Hành (十三行) bên ngoài thành Quảng Châu (khu vực dành riêng cho thương nhân nước ngoài), nhờ lòng tốt của một người Mỹ dành cho Morrison một căn phòng trong nhà ông.
Đây là thời gian khó khăn cho Morrison, ông hầu như sống ẩn dật, không dám đi ra ngoài, cũng không thể tin tưởng những người Hoa giúp việc và dạy tiếng cho ông. Morrison cố học theo cách sống của người Hoa. Ông làm quen với thức ăn Trung Hoa, học cách sử dụng đũa, để móng tay dài, cột tóc đuôi sam, mặc trang phục và đi giày như người Hoa. Tuy nhiên, trái với sự mong đợi của ông, những điều này chỉ làm cư dân địa phương càng thêm nghi ngờ. Cuối cùng, Morrison phải từ bỏ nỗ lực hội nhập theo cung cách ấy.
Bùng nổ chiến sự giữa
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và [Anh](/wiki/Anh), tàu chiến Anh đánh chiếm Macau nhằm bảo vệ các hoạt động mậu dịch của Anh. Nhà Chức trách Trung Hoa ở Quảng Châu tức giận tìm cách trả đũa vào cư dân Anh sống ở đây. Người Anh phải lên tàu lánh nạn đến Macau, trong số đó có Morrison. Rồi chiến sự chấm dứt, tàu chiến Anh bỏ đi, nhưng sự nghi ngờ của người Hoa đối với người nước ngoài càng gia tăng.
## Công ty Đông Ấn[
[sửa](/w/index.php?title=Robert_Morrison&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Robert_Morrison&action=edit§ion=4)]
Ngày
[1 tháng 6](/wiki/1_th%C3%A1ng_6) năm [1808](/wiki/1808), Morrison ngã bệnh phải trở lại [Macau](/wiki/Ma_Cao). Trong thời gian này ông cố sức trau giồi [tiếng Quan thoại](/wiki/Quan_tho%E1%BA%A1i) và tiếng [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), mặc dù gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Khó có thể tìm ra người chịu chứa chấp ông, và phải trả tiền thuê một căn phòng tồi tàn chực đổ trên tầng thượng với giá cắt cổ. Dù vậy, Morrison vẫn tiếp tục làm việc, hằng ngày đánh vật với quyển từ điển tiếng Hoa, và khởi sự cầu nguyện, tuôn đổ linh hồn mình với Chúa bằng thứ tiếng Hoa trộn trạo hầu có thể nắm vững ngôn ngữ này. Cuộc sống cô độc luôn lẫn trốn vì sợ bị trục xuất đã khiến sức khỏe của ông suy giảm nghiêm trọng.
Năm
[1809](/wiki/1809), Morrison gặp [Mary Morton](/w/index.php?title=Mary_Morton&action=edit&redlink=1), hôn lễ tổ chức vào ngày [20 tháng 2](/wiki/20_th%C3%A1ng_2) cùng năm. Hai người có 3 con: James Morrison (chết khi mới sinh, năm [1811](/wiki/1811)), Rebecca Morrison ( [1812](/wiki/1812)), và John Robert Morrison ( [1814](/wiki/1814)).
Ngay trong ngày cưới, Morrison được bổ nhiệm làm thông dịch viên cho Công ty Đông Ấn với mức lương 500 bảng Anh mỗi năm. Ông phải trở lại Quảng Châu một mình vì phụ nữ ngoại quốc không được phép cư trú tại đây, để người vợ mới cưới ở lại Macau.
Công việc này là một cơ hội tốt cho Morrison vì giúp ông được an toàn khi làm việc, cũng như tiếp tục các nỗ lực truyền giáo mà ông luôn ấp ủ trong lòng. Việc dịch thuật hằng ngày giúp ông thông thạo tiếng Hoa hơn và cho ông cơ hội tiếp xúc với người dân địa phương. Hơn nữa, ông được tự do đi lại trong vùng.
Vùng biển giữa Macau và Quảng Đông khi ấy đầy dẫy cướp biển, mà gia đình Morrison phải di chuyển qua lại trên vùng biển này nhiều lần. Cũng có những lúc hải tặc đột nhập vào thành phố mà chính quyền không làm được gì. Tình trạng căng thẳng này tác động mạnh đến Mary khiến bà lo âu nhiều. Mặt khác, không có hội đoàn nào ở Quảng Châu thích hợp với họ, các cư dân người Anh và người Mỹ rất tốt bụng nhưng không mấy thiện cảm với công cuộc truyền giáo. Con trai đầu lòng của họ chết khi vừa chào đời. Quá đau buồn, Morrison rút về sống ẩn dật trên sườn núi. Vợ ông trở bệnh nặng. Đồng nghiệp xem ông là một kẻ điên rồ.
Năm
[1812](/wiki/1812), Morrison hoàn thành quyển ngữ pháp tiếng Hoa, gởi sang [Bengal](/wiki/Bengal) để in. Đây là một công trình quan trọng giúp người Anh và người Mỹ hiểu biết hơn về Trung Hoa. Morrison cho in một tiểu luận và sách giáo lý. Ông dịch sách [Công vụ các Sứ đồ](/wiki/S%C3%A1ch_C%C3%B4ng_v%E1%BB%A5_T%C3%B4ng_%C4%91%E1%BB%93) sang Hoa ngữ, tiếp đó là [Phúc âm Lu-ca](/wiki/Ph%C3%BAc_%C3%82m_Luca). Tuy nhiên, hoàn cảnh lúc ấy khó có thể xem là thuân lợi cho việc phát triển [Cơ Đốc giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) tại Trung Hoa. Giới hữu trách tỏ ra quan ngại khi các ấn phẩm của Morrison đến tay họ, ban hành lệnh cấm nhắm vào Morrison và những người Âu mà họ xem là đang cố làm suy giảm ảnh hưởng tôn giáo bản địa. Phổ biến các tác phẩm Cơ Đốc bằng tiếng Hoa bị xem là trọng tội, còn tác giả có thể phải lãnh án tử hình. Morrison gởi về Anh bản dịch tiếng Anh lệnh cấm này, cùng lúc báo cho ban giám đốc hội truyền giáo biết ông sẽ tiếp tục công việc. Trong thực tế, chính vị trí của ông trong Công ty Đông Ấn là một sự bảo đảm an toàn cho ông, trong khi đó từ điển và sách ngữ văn không thể xem là tác phẩm thuần túy tôn giáo.
Hội truyền giáo quyết định cử Mục sư William Milne và vợ đến Trung Hoa để hỗ trợ Morrison. Ngày
[4 tháng 7](/wiki/4_th%C3%A1ng_7) năm [1813](/wiki/1813), họ đặt chân đến Macau, năm ngày sau họ nhận lệnh trục xuất. Hai người phải đến Quảng Châu, gia đình Morrison theo họ. Tại đây, Morrison giúp Milne học tiếng Hoa.
## Dịch thuật Kinh Thánh[
[sửa](/w/index.php?title=Robert_Morrison&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Robert_Morrison&action=edit§ion=5)]
Morrison dịch
[Kinh Thánh](/wiki/Kinh_Th%C3%A1nh) sang tiếng Hoa, và soạn một quyển từ điển tiếng Hoa cho người phương Tây. Ông phải mất 12 năm cho bản dịch Kinh Thánh, và 16 năm cho nỗ lực biên soạn từ điển. Năm [1815](/wiki/1815), ông từ nhiệm khỏi Công ty Đông Ấn. Đến cuối năm [1813](/wiki/1813), toàn bộ Tân Ước Hoa ngữ được ấn hành. Morrison sử dụng ngôn ngữ đàm thoại cho bản dịch này.
Lúc ấy, bán đảo Malay đang là thuộc địa của Anh, do đó là địa điểm thuận tiện để huấn luyện các truyền đạo người Hoa rồi gởi họ trở lại đại lục. Do có nhiều người Hoa sống rải rác trong vùng, Milne đi khảo sát khắp vùng, và phân phối Tân Ước và các tiểu luận Cơ Đốc khi có cơ hội. Ông đến đảo Banca, rồi Batavia, thủ phủ của
[Java](/wiki/Java). Ở đây ông gặp thống đốc, được trợ giúp tài chính để đến thăm các khu định cư thuộc Java. Từ Java Milne tới [Malacca](/wiki/Melaka), kế đó là [Penang](/wiki/Penang). Đến mùa thu năm [1814](/wiki/1814), Milne trở lại Quảng Châu.
Hai nhà truyền giáo tìm kiếm một địa điểm an toàn để mở cơ sở in ấn và huấn luyện các giáo sĩ người Hoa. Malacca được chọn do vị trí của nó ở giữa
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) và [Trung Hoa](/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c), thuận lợi trong giao thông. Milne quyết định đến sống tại đây.
Bảy năm sau khi đặt chân đến Trung Hoa, ngày
[14 tháng 5](/wiki/14_th%C3%A1ng_5) năm [1814](/wiki/1814), Morrison cử hành lễ báp têm cho tín hữu đầu tiên. Người Hoa đầu tiên tiếp nhận đức tin Kháng Cách là Tsae A-Ko. Morrison thuật lại sự kiện này trong nhật ký, "tại dòng suối dưới chân một ngọn đồi dốc sát biển. Ở nơi vắng bóng người này, tôi đã cử hành lễ báp têm nhân danh [Chúa Cha](/wiki/Ch%C3%BAa_Cha), [Chúa Con](/wiki/Cu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%9Di_Ch%C3%BAa_Gi%C3%AA-xu_theo_T%C3%A2n_%C6%AF%E1%BB%9Bc), và [Chúa Thánh Linh](/wiki/Ch%C3%BAa_Th%C3%A1nh_Linh)…. Tôi mong rằng người này sẽ là trái đầu mùa cho một đợt thu hoạch lớn."
Trong hoàn cảnh khó khăn như thế, hội thánh Trung Hoa bắt đầu phát triển.
Cùng lúc, Công ty Đông Ấn cho ấn hành quyển từ điển tiếng Hoa của Morrison, chi phí in ấn lên đến 10 000
[bảng Anh](/wiki/B%E1%BA%A3ng_Anh). [Thánh Kinh Hội](/w/index.php?title=Th%C3%A1nh_Kinh_H%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1) cũng trợ giúp 1 000 bảng trả cho các khoản chi phí ấn hành Tân Ước. Một thành viên ban giám đốc Công ty Đông Ấn di chúc cho Morrison khoản tiền 1 000 bảng cho mục tiêu truyền bá [Cơ Đốc giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o), ông sử dụng số tiền này cho việc ấn hành bản Tân Ước bỏ túi.
Năm
[1817](/wiki/1817), Morrison hộ tống [Lord Amherst](/w/index.php?title=Lord_Amherst&action=edit&redlink=1) trong chuyến đi sứ đến [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh) trong cương vị thông dịch viên. Chuyến đi đem ông qua nhiều thành phố và các vùng nông thôn, giúp ông khám phá nhiều khía cạnh trong đời sống Trung Hoa. Mặt khác, chuyến đi không chỉ phục hồi sức khỏe mà còn làm sống lại nhiệt tâm truyền bá phúc âm của Morrison. Trong xứ sở bao la đông đảo người này, chỉ đơn độc một cơ sở truyền giáo Kháng Cách của Morrison.
Một thành quả khác của Morrison, như là một nhà truyền giáo tiên phong, là thành lập một
[chẩn y viện](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A9n_y_vi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), cung ứng sự điều trị nhân đạo và hiệu quả cho cư dân trong vùng. Morrison bị tác động mạnh bởi tình trạng khốn khó, nghèo khổ và nhiều bất hạnh của người nghèo ở Trung Hoa. Morrison tìm một thầy thuốc giỏi người Hoa, giao ông quản lý chẩn y viện với sự hỗ trợ của Bác sĩ Livingstone, một người bạn của Morrison.
Năm
[1818](/wiki/1818), Morrison và Milne thành lập một trường học cho trẻ em người Hoa và Malay có tên Trường Anh Hoa, đến năm [1843](/wiki/1843) dời về [Hong Kong](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) khi lãnh thổ này trở thành thuộc địa của Anh.
Morrison hợp tác với Milne dịch
[Cựu Ước](/wiki/C%E1%BB%B1u_%C6%AF%E1%BB%9Bc) sang Hoa văn; trong hai dịch giả, Morrison là người am tường bản ngữ và thường phải hiệu đính bản dịch của đồng sự, Milne cũng tiến bộ rất nhiều và đóng góp đáng kể cho việc dịch thuật. Trong khi đó, các tiểu luận vẫn tiếp tục được ấn hành. Morrison cũng viết một quyển sách nhỏ tựa đề "Chuyến đi vòng quanh thế giới" với định ý giúp độc giả Trung Hoa làm quen với các tập quán và tư tưởng [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) để nhận ra rằng nền văn hóa này đã khởi nguồn từ các giá trị Cơ Đốc.
Tại Malacca, Morrison thành lập Đại học Anh Hoa với mục tiêu giới thiệu các giá trị phương Đông với thế giới phương Tây và ngược lại. Nói cách khác, đây là nỗ lực kiến tạo sự hiểu biết giữa hai nền văn minh, cũng là phương pháp hữu hiệu, theo góc nhìn của Morrison, giúp tư tưởng Cơ Đốc hội nhập với văn hóa Trung Hoa. Ngôi trường mở cửa cho tất cả sinh viên Trung Hoa muốn học biết về văn chương châu Âu, và cho tất cả sinh viên Âu châu muốn nghiên cứu văn hóa Trung Hoa. Các giáo sĩ, sau khi đến Trung Hoa, cũng tìm đến trường để trau giồi ngôn ngữ mà họ sẽ sử dụng để chia sẻ thông điệp phúc âm.
Đề án của Morrison nhận được sự đáp ứng thuận lợi.
[Hội Truyền giáo Luân Đôn](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_Truy%E1%BB%81n_gi%C3%A1o_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n&action=edit&redlink=1) hiến tặng đất. Tổng đốc Malacca và nhiều cư dân khác đóng góp tài chính. Morrison cũng trích 1 000 bảng Anh từ tài sản ít ỏi của mình. Milne được bổ nhiệm làm viện trưởng. Trong số các sinh viên đầu tiên của trường, không có ai là [tín hữu Cơ Đốc](/wiki/Kit%C3%B4_h%E1%BB%AFu). Là người xác tín với niềm tin Cơ Đốc, Morrison không chấp nhận việc xúc phạm đến tín ngưỡng của người khác, nhưng tin rằng chân lý Cơ Đốc sẽ phát triển nhờ các giá trị tự thân.
Mary Morrison trở về Anh và qua đời năm
[1821](/wiki/1821); Bà Milne đã mất trước đó. Đến năm [1822](/wiki/1822), William Milne cũng từ trần để lại Morrison là người đơn độc trong số bốn nhà truyền giáo đầu tiên đến Trung Hoa. Đất nước này vẫn lãnh đạm với phúc âm.
## Trở lại Anh Quốc[
[sửa](/w/index.php?title=Robert_Morrison&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Robert_Morrison&action=edit§ion=6)]
Năm
[1822](/wiki/1822), Morrison đến thăm [Malacca](/wiki/Melaka) và [Singapore](/wiki/Singapore) rồi về Anh năm [1824](/wiki/1824). [Đại học Glasgow](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Glasgow) đã trao tặng ông bằng [Tiến sĩ Danh dự](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFn_s%C4%A9_Danh_d%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1) năm [1817](/wiki/1817), lần này ông được mời làm thành viên Hiệp hội Hoàng gia. Morrison mang về Anh một lượng lớn sách Hoa văn để tặng [Đại học London University](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_London_University&action=edit&redlink=1).
Morrison lưu trú ở Anh trong hai năm 1824 và
[1825](/wiki/1825), trong lần yết kiến Vua [George IV](/wiki/George_IV_c%E1%BB%A7a_Anh), ông tặng nhà vua quyển Kinh Thánh Hoa văn của ông. Công chúng thuộc mọi tầng lớp dành cho Morrison sự tôn trọng đặc biệt. Ông luôn bận rộn với công việc dạy tiếng Hoa cho giới quý tộc Anh, cũng như khơi động sự quan tâm và thiện cảm dành cho Trung Hoa. Tháng 11 năm 1824, Morrison tái hôn với [Eliza Armstrong](/w/index.php?title=Eliza_Armstrong&action=edit&redlink=1), gia đình Morrison trở lại Trung Hoa năm [1826](/wiki/1826).
## Cuối đời[
[sửa](/w/index.php?title=Robert_Morrison&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Robert_Morrison&action=edit§ion=7)]
Tình hình đã thay đổi, ban lãnh đạo mới của Công ty Đông Ấn không mấy thiện cảm với công cuộc truyền giáo. Mối quan hệ giữa các thương nhân người Anh và giới hữu trách Trung Hoa ngày càng căng thẳng. Mây đen vần vũ và bão tố chực chờ. Quan lại triều đình kiêu ngạo và độc đoán trong khi thương nhân Anh tham lam và quyết tâm đẩy mạnh các thương vụ thuốc phiện trên đất nước này. Chiến tranh bùng nổ, lẽ phải thuộc về Trung Hoa nhưng sức mạnh thuộc về nước Anh. Toàn bộ công cuộc truyền giáo bị tổn hại nặng nề bởi sai lầm này.
Trong thời gian Morrison vắng mặt, trách nhiệm đặt trên vai một giáo viên người Hoa tên
[Lương Phát](/w/index.php?title=L%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C3%A1t&action=edit&redlink=1) (梁發), một trong những tân tín hữu đầu tiên của Morrison. Từng chịu đựng nhiều khó khăn vì đức tin, Lương Phát chứng tỏ mình là người kiên định và đầy nhiệt huyết khi tiếp tục công việc Morrison để lại. Một hội thánh nhỏ đang trên đà phát triển, một số người công khai xưng nhận đức tin và chịu lễ báp têm, nhiều người khác theo Chúa cách thầm lặng. Các nhà truyền giáo người Mỹ được gởi đến trợ giúp Morrison, nhiều ấn phẩm Cơ Đốc được ấn hành; nhờ đó Morrison có nhiều thì giờ để tiếp xúc và giới thiệu phúc âm cho người Hoa. Năm 1832, ông viết:
Quảng Đông bây giờ khác hẳn Quảng Đông mà tôi thấy năm 1807. Các học giả và sinh viên thần học người Hoa, báo chí tiếng Anh và Kinh Thánh tiếng Hoa, người ta công khai thờ phượng Chúa, tất cả đều tiến triển trong thời gian qua. Tôi đã phụng sự thế hệ này, và Chúa biết lúc nào nên đem tôi về.
Tháng 6 năm
[1834](/wiki/1834), Morrison soạn bài giảng cuối cùng của mình tựa đề *"Trong nhà Cha ta có nhiều chỗ ở."* Đến ngày [4] [1 tháng 8](/wiki/1_th%C3%A1ng_8), nhà truyền giáo Kháng Cách đầu tiên đến Trung Hoa từ trần tại nhà riêng ở tuổi 52. Hôm sau, di hài của ông được đưa đến Macau, an táng trong một nghĩa trang Kháng Cách bên cạnh vợ và con trai của ông.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Robert_Morrison&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Robert_Morrison&action=edit§ion=8)] **Wylie (1867), p. 3-4** [^](#cite_ref-1) **Townsend (1890), appendix** [^](#cite_ref-2) **Horne (1904), ch. 5** [^](#cite_ref-3) [^](#cite_ref-4) *"Trong nhà Cha ta có nhiều chỗ ở; bằng chẳng vậy, ta đã nói cho các ngươi rồi. Ta đi sắm sẵn cho các ngươi một chỗ. Khi ta đã đi, và đã sắm sẵn cho các ngươi một chỗ rồi, ta sẽ trở lại đem các ngươi đi với ta, hầu cho ta ở đâu thì các ngươi cũng ở đó."*- Phúc âm Giăng 14: 2-3

X-Cache: cp1067 miss, cp1054 miss


text:
Serbia và Montenegro
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Serbia và Montenegro là một quốc gia kế tục của Liên bang Nam Tư, tồn tại từ năm 2003 đến năm 2006, là liên minh giữa Serbia và Montenegro tại đông nam châu Âu trên bán đảo Balkan. Thủ đô và thành phố lớn nhất là Beograd.
Diện tích 102.350 km², dân số 10.829.175 người (2005), mật độ dân 105/km², ngôn ngữ sử dụng là tiếng Serb, GDP 40,52 tỷ đô la, thu nhập đầu người: 4.858 đô la.
Serbia lớn hơn nhiều và đông dân hơn Montenegro. Sau một cuộc trưng cầu dân ý vào cuối tháng 5 năm 2006, Montenegro tuyên bố độc lập vào ngày 3 tháng 6 năm 2006. Hai ngày sau đó, tức ngày 5 tháng 6, Serbia cũng tuyên bố độc lập. Liên minh Serbia và Montenegro tan rã.

markdown:
# Serbia và Montenegro
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Liên minh nhà nước Serbia và Montenegro|
|
|Državna zajednica Srbija i Crna Gora
Државна заједница Србија и Црна Гора
|Cộng hòa liên bang (1992–2003)
|
Liên minh chính trị (2003–2006)
|
|
1992–2006 ![]()
|
|
![]()
|Quốc kỳ||Quốc huy|
|
|Quốc ca
("
Này, những người Slavơ")
|
|Thủ đô |
|**Ngôn ngữ** [Tiếng Serbia-Croatia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Serbia-Croatia)(1992-1997) [Tiếng Serbia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Serbia)(1997-2006) **Chính quyền** [Cộng hòa liên bang](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_li%C3%AAn_bang)(1992-2003) [Liên minh chính trị](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)(2003-2006) [Tổng thống](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Serbia_v%C3%A0_Montenegro&action=edit&redlink=1) [Slobodan Milošević](/wiki/Slobodan_Milo%C5%A1evi%C4%87) [Vojislav Koštunica](/wiki/Vojislav_Ko%C5%A1tunica) [Thủ tướng](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Serbia_v%C3%A0_Montenegro&action=edit&redlink=1) **Giai đoạn lịch sử** [thành viên Liên Hiệp Quốc](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_vi%C3%AAn_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Dân số](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Tiền tệ** [Dinar Yugoslav](/w/index.php?title=Dinar_Yugoslav&action=edit&redlink=1)(1992-2003) [Dinar Serbia](/w/index.php?title=Dinar_Serbia&action=edit&redlink=1)(2003-2006) [Mark Đức](/wiki/M%C3%A1c_%C4%90%E1%BB%A9c)(1999-2002) [Euro](/wiki/Euro)(2002-2006) [Internet TLD](/w/index.php?title=Country_code_top-level_domain&action=edit&redlink=1) [.yu](/wiki/.yu) [Mã điện thoại](/wiki/M%C3%A3_s%E1%BB%91_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) [+381](/w/index.php?title=%2B381&action=edit&redlink=1) [CHLBNT](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Li%C3%AAn_bang_Nam_T%C6%B0) [ISO 3166-1](/wiki/ISO_3166-1)=CS,UTC offset = +1 **Serbia và Montenegro** là một quốc gia kế tục của Liên bang [Nam Tư](/wiki/Nam_T%C6%B0), tồn tại từ năm [2003](/wiki/2003) đến năm [2006](/wiki/2006), là liên minh giữa [Serbia](/wiki/Serbia) và [Montenegro](/wiki/Montenegro) tại đông nam [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) trên [bán đảo Balkan](/wiki/Balkan). Thủ đô và thành phố lớn nhất là [Beograd](/wiki/Beograd).
Diện tích 102.350 km², dân số 10.829.175 người (2005), mật độ dân 105/km², ngôn ngữ sử dụng là
[tiếng Serb](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Serbia), [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba) 40,52 tỷ đô la, thu nhập đầu người: 4.858 đô la.
Serbia lớn hơn nhiều và đông dân hơn Montenegro. Sau một cuộc
[trưng cầu dân ý](/wiki/Tr%C6%B0ng_c%E1%BA%A7u_d%C3%A2n_%C3%BD) vào cuối tháng 5 năm 2006, Montenegro tuyên bố độc lập vào ngày [3 tháng 6](/wiki/3_th%C3%A1ng_6) năm 2006. Hai ngày sau đó, tức ngày 5 tháng 6, Serbia cũng tuyên bố độc lập. Liên minh Serbia và Montenegro tan rã.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Serbia_v%C3%A0_Montenegro&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Serbia_v%C3%A0_Montenegro&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Serbia_v%C3%A0_Montenegro&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Serbia_v%C3%A0_Montenegro&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1055 miss, cp1054 miss


text:
Hỗ trợ trực tuyến
Tùy chọn mua hàng
Hãng sản xuất
Khuyến mãi - thanh lý
Quảng cáo
Xuất xứ » Thái Lan
Mã hàng : IDY-115-0314
Mã hàng : IDY-115-0313
Mã hàng : IDY-115-1148
Mã hàng : IDY-115-1147
Mã hàng : IDY-115-0370
Mã hàng : IDY-115-0371
Mã hàng : QHC-115-1365
Mã hàng : QHC-115-1366
Mã hàng : QHC-115-1369
Mã hàng : QHC-115-1367

markdown:
Hỗ trợ trực tuyến
Tùy chọn mua hàng
Hãng sản xuất
Khuyến mãi - thanh lý
Quảng cáo
![](/images/line.jpg)
**Xuất xứ**» Thái Lan
Mã hàng : IDY-115-0314
Mã hàng : IDY-115-0313
Mã hàng : IDY-115-1148
Mã hàng : IDY-115-1147
Mã hàng : IDY-115-0370
Mã hàng : IDY-115-0371
Mã hàng : QHC-115-1365
Mã hàng : QHC-115-1366
Mã hàng : QHC-115-1369
Mã hàng : QHC-115-1367

WARC-Truncated: length

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Khi đặt phòng theo đoàn với iVIVU.com, bạn sẽ có được khách sạn phù hợp nhất với giá tốt nhất mà không phải tốn thời gian tìm kiếm.
CSKH: 1900 1870
Khác: (08) 3930 8290
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Lầu 9, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)

Server: Microsoft IIS 6.0 - Setup and config by duocnt.tech@gmail.com

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: private, no-cache="Set-Cookie"

Access-Control-Allow-Methods: GET, PUT, POST, DELETE, OPTIONS

X-Cache: MISS from DuocNguyen

X-Cache-Lookup: MISS from DuocNguyen:82