markdown:
1. Chiến dịch Điện Biên Phủ chấn động địa cầu
Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công chưa được bao lâu, quân Pháp quay lại xâm lược Việt Nam, buộc nhân dân Việt Nam đứng lên chiến đấu dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao Động Việt Nam (nay là Đảng cộng sản Việt Nam) do Hồ Chí Minh sáng lập.
Cuộc kháng chiến chống quân Pháp của nhân dân Việt Nam đã bước sang năm thứ 8. Trên chiến trường, quân Pháp đã ở thế phòng ngự. Từ nhận định không thể thắng được cuộc chiến tranh này, như mục tiêu đã đề ra, bộ chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp ở Đông Dương đã đề ra kế hoạch Nava, nhằm bình định Việt Nam trong 18 tháng để tiến đến một giải pháp thương lượng trên thế mạnh có lợi cho Pháp. Về phía Việt Nam, trên khắp các chiến trường, đặc biệt vùng Tây Bắc, duyên hải miền Trung, Tây Nguyên, Thượng Hạ Lào quân đội Việt Nam dồn dập phản công quyết liệt, buộc đối phương phải phân tán lực lượng cơ động.
Nhận rõ ý đồ chiến lược của Việt Nam, Bộ chỉ huy quân đội Pháp ra sức tập trung quân, xây dựng lòng chảo Điện Biên Phủ thành một tập đoàn cứ điểm mạnh, nhằm hút chủ lực của quân đội Việt Nam vào cuộc chiến.
Bộ chính trị Đảng Lao động Việt Nam, nhận định đây là thời cơ để tiêu diệt sinh lực địch. Bộ chỉ huy quân đội Việt Nam, quyết định mở chiến dịch tấn công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.
Điện Biên Phủ là một thung lũng rộng xung quanh là núi đá vôi ở phía Tây Bắc Việt Nam rất lợi hại cho quân phòng ngự. Quân đội Pháp đã xây dựng ở đây nhiều công sự kiên cố liên hoàn, rải trên một diện tích rộng có cả sân bay, hầm ngầm và lập cầu không vận... với một lực lượng gồm 21 tiểu đoàn bộ binh, 3 tiểu đoàn pháo (24 khẩu 105mm, 20 khẩu 120mm và 4 khẩu 155mm), một đại đội tăng 10 chiếc, lực lượng không quân chi viện chiến đấu 150 - 250 lần chiếc/ngày.
Để đối phó với tình hình trên, Việt Nam cũng tập trung một lực lượng quân sự khá mạnh gồm các sư đoàn bộ binh 308, 312, 316, trung đoàn bộ binh 57 của sư 304, đại đoàn công pháo gồm 15 khẩu 75mm, 36 khẩu 82mm, 24 khẩu cao xạ 24mm, 24 khẩu 105mm và 16 khẩu 120mm.
Sau khi hoàn thành công tác chuẩn bị, ngày 13 tháng 3 năm 1954, quân đội Việt Nam nổ súng tấn công tuyến phòng ngự vòng ngoài gồm các cao điểm: Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo. Ngay ngày đầu, các trung đoàn 41, 209 (sư 312) đã tiêu diệt cụm cứ điểm Him Lam. Ngày 14 tháng 3, các trung đoàn 88 (sư 308) và 165 (sư 312) phối hợp san bằng cứ điểm Độc Lập.
Ngày 17 tháng 3, trung đoàn 36 (sư 308) làm chủ cứ điểm Bản Kéo. Thế là sau 5 ngày, quân đội Việt Nam đã đập tan tuyến phòng ngự vòng ngoài, mở thông cửa vào khu phòng ngự trung tâm, diệt và bắt sống trên 2000 quân viễn chinh Pháp.
Từ ngày 30 tháng 3 và suốt cả tháng 4, giữa quân Việt Nam và Pháp giành đi, giật lại từng khu vực trên các cao điểm có ý nghĩa chiến thuật quan trọng nhằm khống chế phân khu trung tâm đồi A1, C1. Trung tuần tháng 4, quân đội Việt Nam đánh chiếm sân bay Mường Thanh, cắt đứt đường tiếp tế quan trọng nhất của đối phương, khiến quân Pháp lâm vào cảnh nguy khốn, thiếu thốn vật chất, thuốc men, thương vong ngày càng nhiều, tinh thần quân Pháp hoang mang, dao động cao độ.
Theo lệnh của Bộ chỉ huy chiến dịch, rạng sáng 1 tháng 5, từ 3 hướng Đông, Tây, Đông - Bắc, các sư đoàn của quân đội Việt Nam đồng loạt mở đợt tấn công cuối cùng vào trung tâm cứ điểm Điện Biên Phủ. Ngay từ ngày 1 tháng 5 sư 316 chiếm đồi C1, sáng 7 tháng 5 diệt các cứ điểm phòng ngự kiên cố cuối cùng của quân Pháp là C2 đồi A1 và 507. Trưa ngày 7 tháng 5 quân đội Việt Nam dồn lực lượng tổng công kích trên toàn bộ mặt trận. Đến chiều, Điện Biên Phủ hoàn toàn được giải phóng. Quân đội Việt Nam cầm giữ tại chỗ trên một vạn lính Pháp và bắt sống toàn bộ bộ chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ của quân đội Pháp do tướng Đờ Ca-stri chỉ huy.
Thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ có một ý nghĩa lịch sử to lớn có tác động quyết định đối với cả hai phía mà không một chiến dịch nào đạt tới trong lịch sử cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam chống Pháp. Nó là tác nhân quan trọng đưa đến ký Hiệp nghị Giơ-ne-vơ, lập lại hòa bình ở Việt Nam. Thắng lợi Điện Biên Phủ không chỉ cổ vũ nhân dân Việt Nam, nó còn là khâu đột phá mở đầu, cổ vũ các dân tộc ở các nước thuộc địa trên thế giới đứng lên giành độc lập.
Điểm nổi bật trong công tác bảo đảm kỹ thuật (BĐKT) phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ-cuộc tiến công chiến lược với quy mô lớn diễn ra trong thời gian dài, địa bàn tác chiến ở xa hậu phương... là đã huy động được sức mạnh toàn dân. Đặc biệt, ngành kỹ thuật đã có sự chuẩn bị rất chu đáo, đồng thời nêu cao tính chủ động, sáng tạo trong suốt thời gian diễn ra chiến dịch để giành thắng lợi cuối cùng.
Chuẩn bị cho chiến dịch, cùng với 628 xe ô-tô vận tải, Trung ương Đảng và Chính phủ đã huy động lực lượng gồm hơn 260.000 dân công, hơn 20.000 xe đạp thồ, 17.000 ngựa thồ, hơn 4000 thuyền các loại... tham gia vận chuyển kịp thời hơn 1.458 tấn vũ khí, đạn cho chiến dịch. VKTBKT được Tổng cục Cung cấp hậu phương vận chuyển lên Ba Khe rồi giao cho Tổng cục Cung cấp tiền phương để vận chuyển lên Điện Biên Phủ. Để kịp thời phục vụ chiến đấu, các kho vũ khí đạn được bố trí hợp lý, bí mật, an toàn. Tổng kho được đặt ở hang đá Bản Lầu (Sơn La). Các kho trung tuyến, kho dã chiến đặt ở các vị trí gần đường, lợi dụng địa hình đồi núi, hang sâu. Các loại đạn dược được phân theo lô, loại và để ở từng hầm riêng biệt, vừa tiện cấp phát, vừa tiện kiểm tra, bảo quản. Thực hiện phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, chiến dịch cần một lượng vũ khí trang bị rất lớn. Cục Quân khí phải huy động tất cả lượng dự trữ ở các kho. Đặc biệt, do tình hình khẩn trương, nhiều loại vũ khí nhận từ nguồn viện trợ không nhập về kho mà được gửi thẳng ra mặt trận.
Việc tổ chức sửa chữa, bảo đảm xe ô tô vận chuyển phục vụ chiến dịch được tổ chức chu đáo. Ngành xe máy đã tổ chức một hệ thống sửa chữa từ hậu phương ra tiền tuyến. Hai xưởng ở hậu phương là Tiền Phong và Chiến Thắng có nhiệm vụ tập trung BĐKT cho các xe tham gia chiến dịch. Trên đường ra mặt trận, ta tổ chức xưởng sửa chữa AZ11 nhằm BĐKT cho các xe vận chuyển vũ khí trang bị từ hậu phương ra các kho trung tuyến. Ngành kỹ thuật còn tổ chức các đội sửa chữa lưu động gồm nhiều thợ giỏi sẵn sàng sửa chữa, BĐKT cho các xe bị hỏng hóc dọc đường.
Trong quá trình tiến công tiêu diệt địch, ngoài VKTBKT được chi viện từ hậu phương, ngay tại mặt trận, các cán bộ quân khí đã bám sát chiến trường sửa chữa, bảo đảm kịp thời vũ khí trang bị cho các đơn vị. Cán bộ, chiến sĩ ngành quân giới còn tích cực nghiên cứu, sáng chế ra nhiều vũ khí; chi tiết, phụ tùng thay thế, kịp thời sửa chữa súng pháo tại mặt trận. Đặc biệt, bộ đội công binh đã tự nghiên cứu chế tạo ngay tại trận địa khối bộc phá nặng 1000kg dùng để đánh đồi A1. Để giải quyết tình trạng thiếu đạn, nhất là đạn pháo 105mm, bên cạnh việc tổ chức tốt việc vận chuyển đạn từ hậu phương và sử dụng tiết kiệm đạn, các đơn vị kịp thời xử lý và đưa vào sử dụng các loại vũ khí, đạn chiến lợi phẩm. Khắc phục tình trạng thiếu xe, Tổng cục Cung cấp tiền phương có chủ trương “triệt để phát huy hiệu suất của xe, mượn xe của pháo”. Theo đó, phong trào giữ gìn xe tốt, chủ động sửa chữa nhanh xe hư hỏng được phát động. Các đơn vị được phép sử dụng một số xe của pháo (pháo đã vào trận địa kiên cố) để phục vụ nhiệm vụ vận tải… Quá trình chiến đấu, lực lượng bảo đảm thông tin đã tích cực bám sát đơn vị, kịp thời nối dây, sửa chữa, thay thế máy hỏng bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt…
Điện Biên Phủ là chiến dịch tiến công địch phòng thủ. Những kinh nghiệm BĐKT trong chiến dịch, nhất là sự tích cực, chủ động trong công tác chuẩn bị đã được áp dụng thành công ở nhiều chiến dịch trong cuộc kháng chiến chống Mỹ sau này. Ngày nay, bài học kinh nghiệm đó vẫn còn nguyên giá trị.
Trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao (nếu xảy ra), địch sẽ sử dụng nhiều loại vũ khí công nghệ cao có thể trinh sát, phát hiện từ xa trong cả điều kiện đêm tối, đồng thời có khả năng tiến công chính xác với cường độ cao. Mặt khác, quân đội ta cũng được trang bị các loại VKTBKT ngày càng hiện đại như không quân, tên lửa, pháo binh, tăng-thiết giáp… Trong bối cảnh ấy, tiến công địch phòng thủ là quá trình tiến công tổng lực có sự tham gia của nhiều quân, binh chủng, nhiều loại VKTBKT hiện đại. Do vậy công tác BĐKT cũng đa dạng và khó khăn hơn.
Công tác BĐKT phục vụ chiến đấu tiến công trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao đòi hỏi phải có sự chuẩn bị thật sự chu đáo, kỹ lưỡng ngay từ giai đoạn chuẩn bị chiến dịch. Phải tổ chức bảo đảm đầy đủ VKTBKT, chú trọng nâng cao hệ số kỹ thuật trước khi bước vào mỗi trận đánh. Làm tốt việc tạo nguồn vật tư kỹ thuật dự phòng theo trang bị và theo đơn vị để chủ động trong bảo đảm. Phải tổ chức được lực lượng sửa chữa mang tính tổng hợp cao để có đủ khả năng sửa chữa hiệu quả các loại VKTBKT tích hợp nhiều công nghệ hiện đại. Khả năng cơ động của các cơ sở kỹ thuật, kho tàng, trạm xưởng, đội sửa chữa… cũng cần được nâng cao để tránh sự tiến công bằng hỏa lực chính xác của đối phương. Mặt khác, từ bài học thành công trong BĐKT phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ cho thấy cần phải làm tốt việc huy động sức mạnh toàn dân, động viên lực lượng tại chỗ tham gia công tác BĐKT. Theo đó, cần phải tiếp tục tổ chức xây dựng các trạm sửa chữa, lực lượng sửa chữa, kho tàng kỹ thuật… trên các khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố ngay từ thời bình một cách khoa học; tổ chức tốt lực lượng động viên công nghiệp trong công tác BĐKT…
**9. Quyết định khó khăn nhất trong đời chỉ huy của Đại tướng Võ Nguyên Giáp** [VnExpress](http://http//vnexpress.net/GL/Xa-hoi/2009/05/3BA0EB90/)
- Thực dân Pháp đã có sự chuẩn bị và tổ chức rất kỹ lưỡng với mục tiêu lôi kéo quân chủ lực của ta vào trận địa Điện Biên Phủ để tiêu diệt. Tại sao nắm rõ ý đồ của địch mà quân ta vẫn quyết đánh, thưa trung tướng?
![ ](http://4.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgNveZ5dvTI/AAAAAAAAC54/JdODQG_paA4/s400/Dien+bien+phu+1a.jpg)
![ ](http://4.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgNveZ5dvTI/AAAAAAAAC54/JdODQG_paA4/s400/Dien+bien+phu+1a.jpg)
Đại tướng Võ Nguyên Giáp báo cáo về chiến dịch Điện Biên Phủ. Ảnh tư liệu.
- Việc xây dựng "tập đoàn cứ điểm" ở Điện Biên Phủ là hình thức cuối cùng của Pháp nhằm chống lại quân Việt Minh sau những thất bại liên tiếp trên chiến trường. Có 2 lý do khiến quân ta quyết tâm đánh và tiêu diệt cứ điểm Điện Biên. Thứ nhất, với kế hoạch này, thực dân Pháp đặt ta vào thế buộc phải đánh. Nếu không, địch sẽ dần chiếm lại những địa bàn mà ta hi sinh bao nhiêu xương máu giành giật được trước đó. Thứ hai, toàn Đảng, toàn quân ta lúc đó xác định, muốn thắng lợi trong cuộc kháng chiến thì chỉ bằng cách tiêu diệt được tập đoàn cứ điểm, tạo cán cân có lợi trên bàn đàm phán Geneva.
Tuy được nhiều chuyên gia quân sự đánh giá bất khả xâm phạm nhưng việc Pháp xây dựng cứ điểm ở Tây Bắc lại chính là thời cơ cho ta. Với đặc điểm là một lòng chảo nằm biệt lập trên vùng núi cao Tây Bắc, nếu bao vây và cắt được đường tiếp tế hàng không, Điện Biên Phủ sẽ bị cô lập. Lúc đó, quân ta hoàn toàn có khả năng tiêu diệt cứ điểm này. Thực ra, nếu có một Điện Biên Phủ ở đồng bằng, tình thế sẽ khó khăn hơn cho quân ta nhiều. Sau khi nhận định rõ tình hình, Bộ Chính trị và Bác Hồ đã hạ quyết tâm phải đánh.
- Suốt nhiều tháng trời chúng ta xây dựng phương án "đánh nhanh thắng nhanh". Vậy tại sao đến thời điểm quyết định, 50.000 quân đã dàn trận, đạn đã lên nòng chỉ chờ hiệu lệnh tấn công, ta lại chuyển sang "đánh chắc thắng chắc"?
- Ban đầu chúng ta vạch ra kế hoạch "đánh nhanh", nghĩa là lợi dụng lúc quân địch đứng chân chưa vững ập vào tấn công cả 4 mặt và có một mũi thọc sâu. Đây là gọi là "oa tâm chiến thuật", đánh thẳng vào trung tâm - sở chỉ huy của tướng De Castries. Vào thời điểm thay đổi phương án, kế hoạch "đánh nhanh thắng nhanh" đã được chuẩn bị sẵn sàng.
Tuy nhiên, sau khi thị sát nắm rõ tình hình thực địa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã quyết định thay đổi. Lý do là đánh nhanh không chắc thắng. Chỉ trong thời gian ngắn, địch đã tăng cường không phải là lâm thời phòng ngự nữa mà đã trở thành tập đoàn cứ điểm kiên cố. Trong khi đó, trình độ thực tế của bộ đội Việt Nam lúc bấy giờ chưa thể áp dụng được cách đánh nhanh thắng nhanh.
![ ](http://2.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgNv-5mBeXI/AAAAAAAAC6A/msZB1DeGTJ0/s400/Dien+bien+phu+1.jpg)
![ ](http://2.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgNv-5mBeXI/AAAAAAAAC6A/msZB1DeGTJ0/s400/Dien+bien+phu+1.jpg)
Hàng chục khẩu pháo vượt đèo lôi suối sẵn sàng nhả đạn đã được rút trở ra sau khi phương án tấn công thay đổi. Ảnh tư liệu.
Hơn nữa, lực lượng của ta xây dựng trong những năm kháng chiến, lúc đó bước vào năm thứ 8 mới có sáu đại đoàn, trừ Đại đoàn 320 ở đồng bằng và Đại đoàn 325 ở Trung bộ, còn lại bốn đại đoàn bộ binh 304, 308, 312, 316 tập trung hết ở Điện Biên Phủ và một Đại đoàn công pháo mới thành lập, lúc này ta được chi viện 24 khẩu pháo 105 và 24 khẩu cao xạ. Toàn bộ chủ lực xây dựng trong 8 năm kháng chiến đều dồn hết vào trận đánh này. Nếu trận này ta thua thì coi như hết vốn.
- Khi thay đổi cách đánh vào thời khắc cuối cùng đó, chắc hẳn áp lực sẽ là rất lớn đối với người ra quyết định?
- Đây là một quyết định dũng cảm và sáng suốt. Đại tướng gần như đã đi ngược lại quan điểm của cố vấn nước bạn và Đảng ủy lúc đó. Ông dám nghĩ, dám quyết định và dám chịu trách nhiệm.
Theo tôi, đưa ra quyết định này trước hết bắt nguồn từ lời dặn, cũng là tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh. Trước khi lên đường ra mặt trận, Bác dặn Đại tướng: "Trận này rất quan trọng, chắc thắng thì đánh, không chắc thắng thì không đánh". Các nhà sử học sau này bình luận, lời dặn của Bác rất có ý nghĩa bởi thời điểm lúc đó sắp họp hội nghị Geneva, nếu thắng trận này sẽ tác động lớn đến tình hình và hội nghị.
Tôi biết, hơn chục ngày đêm suy nghĩ để theo dõi tình hình trước quyết định, Đại tướng hầu như không ngủ được. Ông suy nghĩ liên miên đến mức đầu bốc hỏa bừng bừng, làm cho đồng chí y sĩ phải buộc nắm ngải cứu lên trán cho nhẹ bớt. Về sau, Đại tướng có kể lại việc này trong cuốn "Điện Biên Phủ - điểm hẹn lịch sử" ở chương "Quyết định khó khăn". Và tôi biết, đây là quyết định khó khăn nhất trong đời chỉ huy của ông.
- Với thay đổi như vậy, các vấn đề khác như lương thực, vận chuyển vũ khí... được xử lý như thế nào?
- Đây là điểm thể hiện rõ nhất tính chất của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, một cuộc chiến tranh nhân dân. Toàn bộ sức dân gần như đã được huy động vào thời điểm đó. Vùng tự do Thanh Hóa, Thái Bình... hay bà con ở Tây Bắc đã vét sạch gạo, ngô cho bộ đội, đến nỗi trong nhà không còn một hạt. Hàng vạn người dân đi dân công hỏa tuyến, hỗ trợ đắc lực cho bộ đội ta...
Quả thực, nếu không có sức dân, chiến dịch không thể nào tiến hành chứ chưa nói đến việc giành thắng lợi.
![ ](http://4.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgNwj8FnYpI/AAAAAAAAC6I/ZMf4Ox0SR60/s400/Dien+bien+phu+2.jpg)
![ ](http://4.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgNwj8FnYpI/AAAAAAAAC6I/ZMf4Ox0SR60/s400/Dien+bien+phu+2.jpg)
Với Trung tướng Phạm Hồng Cư, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là người anh cả mẫu mực của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Hưng.
- Theo ông, nếu lúc đó Đại tướng Võ Nguyên Giáp không thuyết phục được cố vấn, Đảng ủy và kế hoạch "đánh nhanh" vẫn được thực hiện thì liệu kết quả trận đó như thế nào?
- (cười) Nói một cách dễ hiểu, nếu vẫn theo phương án ban đầu, thế hệ tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ như chúng tôi chắc không còn ai sống đến ngày hôm nay. Với hỏa lực mạnh và thế trận chủ động phòng ngự của địch, nếu cố đánh nhanh, giải quyết nhanh thì chúng ta sẽ gánh lấy kết cục bi thảm. Điện Biên Phủ sẽ trở thành cái "cối xay thịt" thực sự với quân ta. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chưa biết lúc nào mới kết thúc.
Sau này, nhân dịp 10 kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ, một số tư lệnh đại đoàn mới dám bày tỏ với với Đại tướng Võ Nguyên Giáp ý nghĩ của mình. Đại đoàn trưởng 312 Lê Trọng Tấn nói rằng, nếu không có quyết định chuyển phương châm ngày đó thì phần lớn chúng tôi không có mặt trong kháng chiến chống Mỹ. Còn đại đoàn trưởng 308 Vương Thừa Vũ bộc bạch: "Tôi nghĩ, nếu lần đó cứ đánh nhanh, giải quyết nhanh thì cuộc kháng chiến có thể phải kéo dài thêm 10 năm".
- Vậy theo ông, điểm mấu chốt làm nên thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ là gì?
- Các nhà nghiên cứu đưa ra nhiều yếu tố dẫn đến thắng lợi lịch sử này như sự đoàn kết toàn dân, đoàn kết quốc tế... Nhưng tất cả đều đồng ý với nhau ở một điểm, yếu tố quyết định chính là cách đánh, là phương án "đánh chắc thắng chắc" mà ta kịp thời áp dụng. Nói một cách chính xác thì điểm mấu chốt nằm ở quyết định thay đổi khó khăn của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
- Là một trong không nhiều những nhân chứng còn lại của chiến dịch Điện Biên Phủ, điều gì khiến ông cảm nhận rõ nhất cho đến ngày hôm nay?
- Bất cứ người cựu chiến binh nào đến dịp kỷ niệm như thế này đều trào dâng niềm vui, phấn khởi và cả nỗi nhớ. Như tôi, những ngày này, tôi nhớ người anh trai hi sinh ngay trước khi ta bắt sống tướng De Castries chỉ vài giờ, nhớ những gương mặt đồng đội đã không còn... Một niềm vui chiến thắng đi liền với nỗi đau mất mát. Chiến tranh là thế...
Sinh năm 1926, lúc tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, trung tướng Phạm Hồng Cư là Phó chính ủy Trung đoàn 36 thuộc Đại đoàn 308, trấn giữ cánh đồng phía tây Điện Biên. Ông cũng vinh dự được tham gia vào chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 với tư cách Cục trưởng Cục Văn hoá, Phái viên Tổng cục Chính trị.
**QĐND -** Sau những thất bại liên tục trong chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954, kế hoạch Na-va nguy cơ bị phá sản, tháng 12-1953, Na-va quyết định rút lực lượng khỏi Lai Châu về Điện Biên Phủ, đồng thời gấp rút tăng cường lực lượng, phương tiện chiến tranh xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương, nhằm ngăn chặn lực lượng của ta từ Đồng bằng Bắc Bộ lên và khống chế lực lượng từ Thượng Lào xuống, thu hút lực lượng ta lên giao chiến theo quy ước mà Pháp đã tính sẵn.
Về phía ta, sau khi phân tích tình hình Bộ Chính trị, Trung ương Đảng quyết định tập trung lực lượng mở chiến dịch tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, đánh bại hình thức phòng ngự cao nhất của địch, giành thắng lợi quyết định cho chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954, giải phóng toàn bộ Tây Bắc. Thực hiện quyết tâm của Bộ Chính trị, ta mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau 55 ngày đêm chiến đấu dũng cảm (từ 13-3 đến 7-5-1954), quân và dân ta đã đập tan toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, giành thắng lợi quyết định dẫn đến Pháp buộc phải ký Hiệp định Giơ-ne-vơ lập lại hòa bình ở miền Bắc Việt Nam
Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi đã thể hiện sâu sắc nghệ thuật phát huy sức mạnh của tác chiến hiệp đồng binh chủng, tập trung ưu thế binh hỏa lực tiêu diệt từng bộ phận sinh lực địch, phá vỡ từng mảng phòng ngự, tiến tới tiêu diệt toàn bộ quân địch. Đó là nghệ thuật vận dụng linh hoạt các hình thức chiến thuật, chủ động khắc phục khó khăn bảo đảm hậu cần kỹ thuật… Một trong những điển hình là nghệ thuật thực hiện cách đánh hiểm, nhằm phát huy thế mạnh của ta, khoét sâu chỗ yếu của địch.
Tại Điện Biên Phủ, địch bố trí 49 cứ điểm, khoanh thành 8 cụm cứ điểm, được chia thành 3 phân khu: Trung tâm, Bắc và Nam, mỗi cứ điểm, phân khu vừa có sức đề kháng độc lập, vừa có thế chi viện hỗ trợ cho nhau khi bị tiến công. Để đánh bại tập đoàn phòng ngự của địch với quân số đông, hỏa lực mạnh, hệ thống trận địa phòng ngự liên hoàn vững chắc và rộng lớn, ta đã thay đổi phương châm “từ đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” với cách đánh sáng tạo. Trong chiến dịch, ta dựa vào hệ thống trận địa, thực hành vây hãm kết hợp với đột phá lần lượt có trọng điểm từ ngoài vào trong; kết hợp đánh chính diện với các mũi thọc sâu, luồn sâu, tạo thế chia cắt; kết hợp các đợt đánh lớn và thường xuyên vây lấn ngày càng siết chặt vòng vây từng cụm cứ điểm và tập đoàn cứ điểm, chia cắt thế trận liên hoàn của chúng, tiêu diệt từng bộ phận, làm suy yếu, tạo thời cơ thực hành tổng công kích tiêu diệt toàn bộ quân địch.
Ngay từ tháng 12-1953, ta đã thực hành bao vây địch về chiến dịch, chốt trên các ngả đường Lai Châu - Điện Biên, Tuần Giáo - Điện Biên, Điện Biên - Sốp Nao, Thượng Lào; chốt chặn cả hai đầu con đường độc đạo Bắc-Nam dọc cánh đồng Mường Thanh, từ Bản Tấu đến Pom Lót, đào hàng trăm ki-lô-mét giao thông hào và công sự bao quanh phân khu, ngày càng siết chặt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, khống chế không phận, triệt đường tiếp tế của địch.
Trong chiến dịch, ta mở ba đợt tiến công. Đợt 1 từ ngày 13-3 đến 17-3-1954, ta tiến công địch ở phân khu phía Bắc, đã tiêu diệt 2 cứ điểm đồi Độc Lập, Him Lam, làm tan rã địch ở Bản Kéo, phá vỡ hệ thống phòng ngự của địch ở phía Bắc, đưa chủ lực ta áp sát trung tâm tập đoàn cứ điểm Mường Thanh. Chuẩn bị cho đợt tiến công tiếp theo, các lực lượng của ta thực hành vây lấn, đào hàng trăm cây số giao thông hào và chiến hào, hình thành một thế trận bao vây vững chắc và tiến công hoàn chỉnh, quy mô từ cấp đại đoàn đến các đại đội và ngày càng phát triển vào khu trung tâm Mường Thanh siết chặt yết hầu quân địch, cắt rời từng cứ điểm, cụm cứ điểm quân địch. Trong quá trình thực hành vây lấn, kết hợp với đột phá đánh chiếm từng cứ điểm, cụm cứ điểm, ta tổ chức lực lượng đột phá trên chính diện, bên sườn, sử dụng các phân đội thọc sâu đánh chiếm các mục tiêu bên trong, tạo thành thế xen kẽ với địch. Đợt 2 từ ngày 30-3 đến 30-4-1954, các đại đoàn chủ lực của ta tiến công một số điểm cao ở phía đông và phía bắc sân bay Mường Thanh và một số điểm cao khác. Sau khi ta làm chủ một số điểm cao D1, D2, E, 311, 106…, để tạo điều kiện phát triển vào khu trung tâm Mường Thanh, Bộ chỉ huy chiến dịch chủ trương tổ chức các lực lượng nhỏ, hoạt động rộng rãi dưới hình thức đánh lấn, lần lượt đánh chiếm từng ụ đề kháng, tiêu diệt thêm một số vị trí của địch, tổ chức các đội dũng sĩ luồn sâu vào bên trong đánh phá kho tàng, bắt tù binh, tập kích các vị trí địch. Ta còn tổ chức các tổ bắn tỉa, tổ đoạt dù tiếp tế, những đội hỏa lực cơ động hoạt động rộng khắp, thường xuyên tiêu hao sát thương sinh lực địch, làm cho chúng luôn lo sợ, căng thẳng, tinh thần suy sụp, tuyệt vọng. Đồng thời, ta cơ động một số phân đội hỏa lực phòng không tiến sâu vào cánh đồng Mường Thanh khống chế không phận, sử dụng các loại hỏa lực bắn máy bay địch bay thấp, buộc chúng phải thả dù từ độ cao xuống nên không chính xác, phần lớn số dù tiếp tế rơi vào trận địa của ta. Từ trung tuần tháng 4-1954, ta đã từng bước làm thay đổi cục diện chiến trường, sân bay Mường Thanh bị ta cắt đứt từ hai hướng đông và tây, tiến đến hoàn toàn khống chế sân bay, khu trung tâm đã nằm trong tầm bắn các loại súng của ta. Đợt 3 từ ngày 1-5 đến 7-5-1954, ta tiếp tục phát triển trận địa bao vây tiến công, chia cắt, thu hẹp khu trung tâm Mường Thanh của địch còn khoảng 2km2, các đại đoàn 308, 312, 316 lần lượt tiêu diệt các cứ điểm C1, 505, 505A, 311A, 311B, C2, A1. Ngày 7-5-1954 ta thực hành tổng công kích, đúng 17 giờ 30 phút ta chiếm sở chỉ huy của địch, tướng Đờ Cát cùng toàn bộ Bộ tham mưu và binh lính tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ ra hàng.
Thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ, nghệ thuật thực hiện cách đánh vây hãm kết hợp với đột phá vẫn còn nguyên giá trị, chúng ta tiếp tục nghiên cứu, kế thừa và phát triển. Vận dụng bài học Chiến dịch Điện Biên Phủ vào tổ chức trong tác chiến phòng thủ, xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân trong điều kiện mới có ý nghĩa đặc biệt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
**Đại tá Đào Văn Đệ**
QĐND - Đại tá Trịnh Thanh Phi, nguyên Đoàn trưởng Đoàn kịch nói Quân đội, từng đọc nhiều kịch bản viết về đề tài Điện Biên Phủ và phát hiện ra một chuyện đặc biệt: ở quê ông, có người thương binh nặng từng cắm lá cờ “Quyết chiến, quyết thắng” được Bác Hồ tặng đơn vị trên cứ điểm Him Lam nhưng sử sách lại chưa ghi đúng điều này.
** “Người hùng” của làng**
Ông Phi kể chuyện: Năm 2002, với chức danh là Đoàn trưởng Đoàn kịch nói Quân đội, do yêu cầu chuẩn bị kịch bản đề tài về Điện Biên Phủ cho Đoàn, tôi đã tìm đọc nhiều sách báo viết về Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhờ đó, tôi biết thêm về lịch sử Đại đoàn 312, đơn vị của anh thương binh Nguyễn Hữu Oanh quê tôi, người đã tham gia chiến đấu trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Làng tôi ở xã Yên Trung, huyện Yên Định -Thanh Hóa, cạnh nhà tôi có anh Nguyễn Hữu Oanh thương binh nặng hạng 1/4, bị mù hai mắt, cụt tay trái vì bị vướng mìn địch khi anh tham gia chiến đấu. Hòa bình, anh Oanh về quê và lấy chị Nguyễn Thị Thanh làm vợ…
![]()
Đại tá Trịnh Thanh Phi (đứng đầu từ phải sang trái) và Trung tướng Trần Linh (đứng thứ ba từ phải sang trái) cùng gia đình ông Nguyễn Hữu Oanh.
Nhà bà Thanh ở cạnh bãi cỏ mênh mông bên bờ sông Cầu Chày, nơi ngày bé lũ trẻ cùng lứa với ông Phi thường đến chăn trâu. Chính vì sự xuất hiện hằng ngày của người thương binh đeo chiếc kính đen to che mắt, tay cầm cây gậy dò đường, trên ngực áo đeo lấp lánh chiếc huy hiệu “Chiến sĩ Điện Biên” ngày đó đã tạo nên sức hút rất mạnh cho lũ trẻ chăn trâu trong làng. Được nghe người thương binh kể lại chuyện chiến đấu đánh cứ điểm Him Lam, bọn trẻ trong làng lấy làm tự hào và hãnh diện về quê hương mình có một người lính chiến đấu dũng cảm và cắm được lá cờ trên nóc lô cốt địch tại cứ điểm Him Lam.
**Phát hiện ghi chép sai**
Trong thời gian tham gia dàn dựng vở kịch về Điện Biên Phủ, ông Phi đọc cuốn “Lịch sử Sư đoàn 312” và nhiều sách khác ghi lại sự kiện trận đánh cứ điểm Him Lam ngày 13-3-1954, đều thấy ghi chép là người Tiểu đội trưởng xung kích nhảy lên nóc lô cốt địch và cắm cờ là Trần Oanh.
Đối chiếu với chuyện kể người thương binh ở quê mình, ông thấy có người thật việc thật rõ ràng. Tại sao sách “Lịch sử Sư đoàn 312” lại ghi tên người cắm cờ là Trần Oanh! Từ trước đến nay, ông Phi và dân làng vẫn tin chắc rằng, người cắm cờ cứ điểm Him Lam là ông thương binh mù hai mắt Nguyễn Hữu Oanh người quê mình. ông nghĩ, mình phải có trách nhiệm, góp phần vào việc làm rõ sự thật.
Đầu năm 2002, ông Phi tìm đến nhà vợ chồng ông Oanh và bà Thanh, hỏi lại chuyện trận đánh cứ điểm Him Lam ngày ấy. Với giọng nói xúc động, ông Oanh kể lại: “Tôi thuộc Tiểu đội 1, Trung đội 4, Đại đội 243, Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312. Trưa ngày 13-3-1954, trước khi hành quân chiếm lĩnh trận địa đánh trận mở màn chiến dịch, Chi bộ Đại đội 243 họp công bố quyết định công nhận tôi là đảng viên chính thức. Người chính trị viên Tiểu đoàn 11 khi đánh trận Him Lam thời ấy, nay là Trung tướng Trần Linh, nguyên Phó tư lệnh Chính trị Bộ đội Biên phòng…”.
Ông Phi đã tìm gặp được Trung tướng Trần Linh và được xác nhận thông tin trên hoàn toàn đúng sự thật. Đến năm 2004, ông Phi và Trung tướng Trần Linh thống nhất, đến báo tin cho gia đình ông Nguyễn Hữu Oanh biết về việc ghi chép tên ông Oanh không chính xác trong sách “Lịch sử Sư đoàn 312”. ông Phi mang theo cuốn sách “Lịch sử Sư đoàn 312” do NXB Quân đội nhân dân in năm 2000, đọc lại đoạn ghi chép về trận đánh Him Lam cho ông Oanh nghe. Khi nghe hết đoạn đó, ông Oanh ngồi lặng người đi và sau đó nhẹ nhàng nói: “Các chú sáng mắt, các chú đọc được. Tôi mù, tôi không đọc được. Chuyện về tiểu đội xung kích, sách sử ghi thế là đúng, nhưng tên người thì lại ghi sai! Mình là người thực tham gia trong trận đánh, nhưng không được ghi đúng tên. Tuy mình bị mù hai mắt, mất một cánh tay, nhưng vẫn còn may mắn hơn rất nhiều anh em khác đã hy sinh trong chiến dịch...”.
**Nhờ Báo Quân đội nhân dân**
Ngày 10-2-2007, do vết thương tái phát, thương binh Nguyễn Hữu Oanh đã từ trần. Trước khi đi xa, ông chỉ bộc bạch một điều giản dị: “Nếu có điều kiện, tôi đề nghị đơn vị ghi đúng tên trong cuốn sử vì Đại đội 243 đánh Him Lam không có ai tên là Trần Oanh!”.
Ông Phi lặng lẽ đi tìm tư liệu ở Thư viện Trung ương quân đội, ông tìm đọc sách, báo cũ viết về Điện Biên Phủ, hiện lưu trữ nhiều ở Thư viện Quân đội. Nhờ sự giúp đỡ nhiệt tình và có trách nhiệm của cán bộ và thủ thư, ông đã tìm thấy tập Báo Quân đội nhân dân năm 1950-1954. ông ngồi đọc, dò tra cẩn thận và sững người khi đọc tờ báo số 131 ra ngày 20 tháng 7năm 1954, trang 3 đã đăng bài viết về Đại hội mừng công Đại đoàn 312, kèm theo một bản danh sách Đại hội bầu được 13 Chiến sĩ thi đua của đại đoàn, trong đó có các anh hùng Trần Can, Phan Đình Giót và ở số thứ tự thứ tư có in tên: Nguyễn Hữu Oanh, Tiểu đội trưởng xung kích.
Ông còn tìm được tập san “Thành tích chiến sĩ thi đua Điện Biên Phủ chiến thắng” được phát hành trong dịp Đại hội mừng công toàn đoàn, trong đó có bài viết: “Nguyễn Hữu Oanh nêu cao lá cờ của Hồ Chủ tịch trên đồi Him Lam”. Có thêm những tài liệu rất quý này, ông Phi đã tìm gặp Trung tướng Trần Linh, đề nghị ông làm nhân chứng để làm hồ sơ đề nghị Đảng ủy, Chỉ huy Sư đoàn 312 xem xét và chỉnh sửa sai sót trên.
Tháng 7-2008, nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống Tiểu đoàn 11-Tiểu đoàn Phủ Thông anh hùng -Ban liên lạc tiểu đoàn đã chỉnh sửa, ghi lại đúng tên Nguyễn Hữu Oanh trong sách “Lịch sử tiểu đoàn” theo ý kiến chỉ đạo của Trung tướng Trần Linh.
Ngày 3-12-2008, gia đình bà Nguyễn Thị Thanh nhận được Công văn số 327/CV-SĐ do Đại tá, Chính ủy Lương Đình Hồng ký, thông báo quyết định của Đảng ủy, Chỉ huy Sư đoàn về đính chính đoạn văn liên quan tới hành động chỉ huy, chiến đấu của đồng chí Nguyễn Hữu Oanh trong trận đánh Him Lam trong sách “Lịch Sư đoàn 312” trong cuốn “Lịch sử Sư đoàn 312”.
Bài và ảnh:
**Hoàng Hiển**
Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954 của nhân Việt Nam đã làm tan vỡ một kế hoạch đầy tham vọng của quân viễn chinh Pháp tại Đông Dương, là chiến thắng của đỉnh cao trí tuệ Việt Nam.
Sau gần 8 năm kháng chiến, nhân dân và quân đội ta đã từng bước đẩy giặc Pháp vào thế co cụm lại ở các vùng thành thị và một số vùng đồng bằng; vùng giải phóng và vùng tự do của cách mạng không ngừng được mở rộng. Để cứu vãn tình thế, mùa hè năm 1953, Chính phủ Pháp đã cử tướng Na Va sang làm tổng chi huy quân đội viễn chinh tại Đông Dương. Na Va đã đề ra một chiến lược nhằm dập tắt cuộc kháng chiến của nhân dân ta trong vòng 18 tháng, bằng việc tập trung một lực lượng cơ động lớn, tinh nhuệ với 84 tiểu đoàn để bình định đồng bằng Bắc Bộ, Bình Trị Thiên, Nam Trung Bộ, Nam Bộ, mở rộng vùng chiếm đóng, thu hẹp vùng tự do Liên khu 5 của ta...
Về phía ta, tuy càng đánh càng mạnh, nhưng cần phải đánh cho địch một đòn chí mạng, đi đến kết thúc cuộc chiến có lợi cho ta. Nhưng giành thắng lợi bằng cách nào, mở mặt trận nào chúng ta vẫn chưa xác định được. Tháng 10 năm 1953, Đại đoàn 316 được lệnh hành quân lên Tây Bắc để uy hiếp địch ở Lai Châu và Thượng Lào vừa để thăm dò phản ứng của địch. Ngay lập tức, quân Pháp đã cho 6 tiểu đoàn quân tinh nhuệ nhảy dù xuống Điện Biên Phủ, cộng với việc điều động các lực lượng ở các vùng phụ cận đã xây dựng nên một tập đoàn cử điểm lớn với hơn 10 tiểu đoàn lính, được trang bị hiên đại. Sau khi nghiên cứu tình hình, Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã quyết định mở chiến dịch tiêu diệt quân địch ở Điện Biên Phủ. Bên cạnh đó, chúng ta còn chủ trương mở nhiều mặt trận phụ ở các vùng miền núi trên toàn chiến trường Đông Dương nhằm phân tán lực lượng cơ động của địch, làm cho chúng từ thế mạnh, chuyển sang thế yếu. Theo chủ trương đó, trước khi chiến dịch Điện Biên Phủ khai cuộc, ta lần lượt mở các cuộc tấn công ở Lào và Tây Nguyên, làm cho các chiến trường trở nên sôi động trong chiến dịch Đông Xuân 1953 - 1954; bên cạnh đó, chiến tranh du kích được đẩy mạnh ở vùng đồng bằng Bắc Bộ và Nam Bộ. Trong thời gian này, trên cả nước, chúng ta đã tiêu diệt bức giặc rút khỏi hơn 3.000 đồn bót. Đến đầu năm 1954, các tiểu đoàn cơ động của địch còn không đầy một nửa, lại mất hết khả năng cơ động và phải tản ra để bảo vệ các đường giao thông quan trọng. Với những hoạt động này, chúng ta đã phá một phần rất quan trọng trong kế hoạch của Na Va.
Việc chọn Điện Biên Phủ làm điểm quyết chiến chiến lược trong chiến dịch Đông Xuân 1953 - 1954 đã thể hiện rõ trí tuệ Việt Nam trong chỉ đạo chiến tranh. Đó là về chiến lược. Còn về phương châm tác chiến, lúc đầu, bộ phần tiền phương của Bộ Chỉ huy chiến dịch đề ra là "đánh nhanh, thắng nhanh", thời điểm mở màn chiến dịch Điện Điên Phủ là tối ngày 26 tháng 1 năm 1954, và kết thúc chiến dịch trong một thời gian ngắn (một ngày, hai đêm). Nhưng khi nghiên cứu chiến trường, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã chuyển phương châm tác chiến thành "đánh chắc, tiến chắc". Mệnh lệnh hoãn cuộc tiến công, rút bộ đội khỏi các vị trí sẵn sàng xuất kích được ban ra chỉ vài giờ trước thời điểm khai hoả trận đánh và đã được chấp hành triệt để. Đây là một quyết định vô cùng quan trọng đã dòn đường cho chiến thắng Điện Biên Phủ, thể hiện tinh thần trách nhiệm rất cao của người chỉ huy và trí tuệ tuyệt vời của con người Việt Nam.
Sau gần hai tháng chuẩn bị thêm, ngày 13 tháng 3 năm 1954, bộ đội ta bắt đầu mở cuộc tiến công vào cứ điểm Him Lam ở ngọn đồi phía bắc và đã giành được thắng lợi trận đầu. Và cứ thế, theo phương châm "đánh chắc, tiến chắc", chúng ta lần lượt tiêu diệt phân khu Bắc, đánh vào các cứ điểm ở các ngọn đồi phía đông, uy hiếp, cô lập sân bay Mường Thanh... Sau 55 ngày đêm liên tục chiến đấu, mặc dầu địch điên cuồng chống, chúng ta đã giành thắng lợi hoàn toàn, tiêu diệt và bắt sống hơn 16 ngàn quân địch, bắt sống tướng Đờ-cát. Chiến thắng Điện Biên Phủ theo phương châm "đánh chắc, tiến chắc", một lần nữa đã chứng tỏ sức sáng tạo của trí tuệ Việt Nam.
Trí tuệ Việt Nam không những được thể hiện rõ nét trong chiến thắng Chiến thắng Điện Biên Phủ thông qua chiến lược chiến tranh và phương châm tác chiến được hoạch định từ trung ương và cơ quan chỉ huy đầu não, mà còn phát huy một cách sáng tạo trong diễn biến cụ thể của cuộc chiến đấu, làm cho địch hết bị bất ngờ này đến bị bất ngờ khác. Chung quanh Điện Biên Phủ không có đường đi cho xe kéo pháo, để đưa được pháo 105 li vị trí chiến đấu, quân ta đã dùng sức người mở các con đường xuyên qua đồi núi. Cánh đồng Mường Thanh bằng phẳng, mênh mông, để tiếp cận địch và tiêu diệt chúng giữa ban ngày dưới sự uy hiếp của may bay và trọng pháo địch, quân ta đã sáng tạo nên trận địa tấn công. Đó là tổ chức cho bộ đội đào một hệ thống giao thông hào chi chít dài hàng trăm cây số, bao quanh các vị trí đóng quân của địch, hình thành một trận địa tiến công làm giảm thương vong cho ta trong chiến đấu. Trận địa này cứ ngày một phát triển, kéo dài, áp sát bao vây và chia cắt các vị trí của địch, triệt đường tiếp tế cứu viên và tạo cơ hội tốt để bộ đội tiến lên tổng công kích, đánh vào sở chỉ huy của địch. Bếp Hoàng Cầm, thuyền độc mộc, xe đạp thồ, v.v... trong công tác hậu cần là những sáng tạo của trí tuệ Việt Nam đã góp phần làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.
58 năm đã qua đi, chiến thắng Điện Biên Phủ - chiến thắng của trí tuệ Việt Nam vẫn ngời sáng chân lý. Đó là thắng lợi của sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tài cầm quân của các tướng lĩnh Quân đội Nhân dân Việt Nam ngoài mặt trận; tinh thần quyết chiến, quyết thắng của các chiến sĩ; sự chi viện sức người sức của cho tiền tuyến của cả một hâu phương lớn. Tất cả những nhân tố đó được nhân lên bởi trí tuệ Việt Nam và đã làm nên thắng lợi vang dội bốn biển, năm châu, chấn động địa cầu. Và trí tuệ đó không ngừng được phát huy và giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và trong công cuộc xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam thân yêu./.
Đặng Vũ Quang
15. Tình báo Pháp trong chiến dịch Điện Biên Phủ
Lần đầu tiên tại Đông Dương, trong chiến dịch Điện Biên Phủ, tất cả các lực lượng tình báo Pháp cùng nhau phối hợp tác chiến. Nhiệm vụ của họ lần này không chỉ là tìm diệt các đơn vị du kích hay các lực lượng chính quy, mà còn xác định thông tin về hoạt động của đối phương.
Tình báo Pháp vốn có lợi thế hơn đối phương, và đây là lần đầu tiên, họ được sử dụng đầy đủ mọi phương tiện để phục vụ các hoạt động. Tướng De Castries, tổng chỉ huy các lực lượng không lục Pháp tại Điện Biên Phủ, có trong tay thông tin từ 2 nguồn: nguồn trực tiếp từ Phòng nhì Nhóm Tác chiến Tây Bắc (GONO)
GONO có nhiệm vụ khai thác các thông tin mà họ tiếp nhận được để làm thành các nguồn tin có ích cho tổng chỉ huy, theo dõi các đơn vị Việt Minh, xác định và nắm thông tin về các loại vũ khí được sử dụng, đặc biệt phải xác định càng chính xác càng tốt vị trí các đội du kích chiến đấu và ụ pháo. Tất cả những thông tin liên quan đến hoạt động và dự định của quân Việt Minh đều được đưa đến phòng nhì của lực lượng lục quân Bắc Việt Nam. GONO không có quyền quyết định trong mọi trường hợp, mà chỉ đóng vai trò là một đơn vị tham vấn.
GONO sử dụng rất nhiều nguồn nhân sự, gồm nhân viên tình báo, người đưa tin và một số thường dân (trong số 8.000-15.000 người không được sơ tán khỏi trận địa). Để thu thập được thông tin, phòng nhì có một "nguồn tài chính đặc biệt", ban đầu là 20.000 franc/tháng, đến cuối tháng 4 tăng lên 50.000 franc/tháng. Khoản này được chi cho các nhân viên tình báo và những người cung cấp thông tin, tuỳ theo giá trị thông tin mà họ cung cấp.
Những người cung cấp thông tin đóng giả làm phu và trà trộn vào các đơn vị. Tuy nhiên, rất hiếm khi họ cung cấp được số hiệu, mà chỉ đưa ra được số lượng binh lính, trang phục, dân tộc và loại vũ khí được sử dụng. Thông tin về ý đồ hoạt động của đối phương cũng rất hiếm. Đến tháng 2/1954, Việt Minh đề phòng nhiều, khiến những người cung cấp tin không hoạt động nổi nữa.
Một nguồn khác là lực lượng tình báo chuyên đi gặp gỡ tìm kiếm thông tin tại các khu vực chung quanh các cứ điểm. Nhóm này thu thập thông tin tù binh hay các tư liệu thu thập được.
Chỉ huy phòng nhì tại Điện Biên Phủ còn có thể có thông tin từ các đơn vị đặc biệt là Đơn vị Tình báo Tác chiến (SRO) và Nhóm đặc biệt bay hỗn hợp (GCMA), sau đổi tên thành Nhóm Can thiệp hỗn hợp (GMI).
SRO, có nhiệm vụ thu thập thông tin trong khu vực phi kiểm soát tại Đông Dương thông qua nhân viên tình báo, nằm dưới quyền của Tổng chỉ huy quân đội. GCMA, sau này là GMI, gồm những người địa phương đi theo Pháp. Cũng như các nguồn tin khác mà Pháp sử dụng, các nhóm dân tộc ít người và gia đình của họ không còn tác dụng sau khi các cứ điểm bị bao vây và trong giai đoạn đầu cuộc tổng tấn công.
Một nguồn thông tin dồi dào khác là do tù binh và quân đảo ngũ cung cấp. Đội ngũ này cung cấp rất nhiều tin tức quý giá về vị trí đóng quân của đối phương. Tuy vậy, số lượng tù binh và quân đảo ngũ rất thấp. Trong khi các trận đánh diễn ra, chỉ có khoảng hơn 10 lính Việt Minh đảo ngũ, trong khi quân Việt Minh có tới 50.000 người. Hơn nữa, không phải tất cả số lính đảo ngũ này đều quy hàng theo Pháp. Tù binh là một nguồn cung cấp thông tin quý, nhưng số lượng cũng rất ít. Thường tù binh cung cấp vị trí các đơn vị Việt Minh và đặc điểm nhận dạng.
Phòng nhì GONO cũng nắm các phương tiện đạn pháo. 5 đài quan sát của lực lượng tình báo pháo binh được thiết lập, trong đó 3 trạm quan sát pháo binh có tầm nhìn tốn nhất ở đồi Him Lam (phía đông), Độc Lập (phía bắc) và Bản Kéo (phía tây). Ngày 17/3/1954. 3 trạm quan sát tốt nhất này bị đánh gục. Chỉ còn lại 2 đài quan sát không quân (phụ) ở hầm chỉ huy và đồi Claudine.
Máy móc quan sát cùng các sĩ quan của lực lượng quan sát pháo binh không quân số 21 (GAOA 21) có nhiệm vụ xác định tất cả các dấu hiệu đào bới xây dựng hoặc lắp đặt ụ pháo. Hàng đêm, các sĩ quan GAOA 21 đứng từ trạm quan sát, cố gắng xác định vị trí đặt khẩu pháo của đối phương mà trước đó họ chưa xác định được.
Căn cứ không lục Điện Biên Phủ có 5-7 máy bay Morane 500 của GAOA 21, tuỳ thuộc vào nhu cầu và đơn vị bảo dưỡng. Nhiệm vụ của các phương tiện này thường bắt đầu lúc 10 giờ sáng, khi sương mù tan. Pháp sử dụng các phương tiện thăm dò này để bổ sung và hỗ trợ cho lực lượng lục quân. Ngoài ra, 2 chiếc F8F thuộc phi đội trinh sát hoạt động hỗ trợ.
**Lực lượng tình báo từ bên ngoài gồm nhiều đơn vị**, trong đó có lực lượng làm nhiệm vụ chụp ảnh trinh thám từ trên cao thuộc 2 phi đội đang hoạt động tại Đông Dương là EROM 80 và các máy bay Bearcat và phi đội Armagnac có các máy bay RB26. Những máy bay này có ưu thế hơn vì khả năng hoạt động độc lập, nhưng vào tháng 2/1954, chỉ có 4 phương tiện loại này. Chúng được sử dụng để chụp ảnh trinh thám và ít hoạt động được phía trên khu vực lòng chảo.
Chụp ảnh trinh thám có nhiệm vụ thăm dò và phát hiện các phương tiện của quân Việt Minh, theo dõi hành quân của các đơn vị, xác định kho và đường băng. Thông thường, các phi đội này khẳng định lại thông tin mà các nguồn khác đã có được. Mỗi ngày có 1-2 chuyến đi chụp ảnh trinh thám. Việc phóng và phân tích ảnh sẽ do lực lượng phân tích ảnh không quân (SIPA) đảm nhiệm tại căn cứ. Sau khi phân tích, báo cáo được gửi về phòng nhì FTNV và bản copy được gửi cho phòng nhì GONO.
Công việc trinh thám gặp nhiều khó khăn do địa hình tự nhiên và khí hậu của khu vực này. Các đỉnh núi có thể cao trên 1.000 mét gây khó khăn cho máy bay. Sương mù buổi sáng cũng che lấp các thung lũng, khiến việc chụp ảnh không thể thực hiện được. Những cơn mưa rào như trút nước trong mùa mưa vô hiệu hoá trinh thám. Vì vậy, có những ngày quân Pháp không chụp được một bức ảnh nào. Ngoài ra, rừng rậm nhiệt đới dày đặc đến tận độ cao 700 mét và rừng á nhiệt đới làm các quan sát từ máy bay không thể phát hiện được gì tại khu vực, trừ các đường băng và đường bộ. Thêm vào đó, nghệ thuật nguỵ trang tài tình của Việt Minh khiến ảnh trinh thám không thể phát hiện ra dấu vết gì khác ngoài các tuyến đường hay được sử dụng, các tuyến đường hay công sự mới mở. Bên cạnh đó, Việt Minh có các quy định chặt chẽ trong việc bảo mật nơi trú quân, không có một sơ hở nào. Để phát hiện sự nguỵ trang của đối phương, bộ chỉ huy Pháp cho thử nghiệm các phương tiện kỹ thuật mới như chụp ảnh bằng tia hồng ngoại.
Lực lượng không quân cũng được huy động, nhằm phát hiện tất cả các dấu hiệu nguỵ trang và trận địa pháo của quân Việt Minh. Phim chụp do Mỹ cung cấp với một chuyên gia phân tích người Mỹ có mặt tại chỗ - đại uý Hickey, thuộc lực lượng tình báo Mỹ. Các phi vụ này đã không đạt kết quả vì theo dự định, các phi vụ có nhiệm vụ phát hiện ra các chỗ nguỵ trang nhân tạo bằng cành cây. Nhưng trong rừng rậm, Việt Minh không cần chặt cây để nguỵ trang các kho hàng, đại bác hay các loại vũ khí khác. Tất cả được cất giấu dưới tán cây khiến Pháp không thể phát hiện ra.
Một nguồn thông tin từ xa khác nữa là thông tin kỹ thuật. Hệ thống kiểm soát vô tuyến điện gồm các phương tiện xác định phương bằng vô tuyến điện, hoạt động dự theo nguyên tắc 3 góc, trong đó có 2 điểm cố định và một điểm di động thường nằm trên một tàu thuỷ, xe tải hoặc máy bay. Máy bay định góc là phương tiện hiệu quả duy nhất để theo dõi việc chuyển quân của Việt Minh trong điều kiện địa hình hiểm trở.
Điểm yếu của hệ thống này là không có độ chính xác cao. Nó có thể phát huy tác dụng trong việc phát hiện chuyển quân cũng như xác định các hướng chuyển quân. Tuy nhiên, nó có thể nhầm lẫn kỹ thuật trong phạm vi khoảng 3 km bên ngoài khu vực đồng bằng và chỉ cung cấp được các vị trí áng chừng để dựa vào đó xác định đơn vị Việt Minh. Việc xác định cũng còn gặp khó khăn nữa vì bộ phận điện đài của Việt Minh thường nằm cách các cứ điểm 1-2 km. Điều đó có nghĩa chỉ có thể định vị tương đối trong phạm vi 3-5 km. Chính vì vậy, thông tin thu thập được vẫn cần phải thẩm định lại dựa vào các nguồn khác.
Nghe trộm và giải mã thông tin nghe được về Việt Minh do Hệ thống Kỹ thuật tìm kiếm đảm nhiệm. Đơn vị này có vai trò nghe tất cả các cuộc đàm thoại của Việt Minh và giải mã trong trường hợp chúng bị mã hoá. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, nghe trộm mang lại nhiều thông tin quý giá để theo dõi tình hình hậu cần bên phía Việt Minh. Chỉ có bộ phận này của Việt Minh là bị phát hiện mật mã. Tuy nhiên, do bộ phận tác chiến của Việt Minh sử dụng mật mã mới theo kiểu Trung Quốc nên phía Pháp đã không thể phá.
Đơn vị Kỹ thuật tìm kiếm (STR) giải mã phần lớn các cuộc đàm thoại của các ban chỉ huycác đại đoàn Việt Minh đã thu thập được. Nhưng một phần lớn thông tin cũng không thu được vì Việt Minh không có các phương tiện vô tuyến điện. Dù sao, thông tin thu được từ nghe trộm qua hệ thống vô tuyến điện cũng là nguồn chính của tình báo Pháp và trong chiến dịch Điện Biên Phủ, những thông tin đó đóng vai trò quan trọng.
Trên thực tế, trong chiến dịch Điện Biên Phủ, tình báo Pháp hay nghi ngờ. Các sĩ quan phụ trách thường thích nghe lời cấp dưới hoặc những người xung quanh, thay vì nghe các lý lẽ đúng đắn. Đó là một trong những nhân tố dẫn đến thất bại của họ ở Điện Biên Phủ.
|16. Dư luận thế giới nói về chiến thắng Điện Biên Phủ|
Về chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ của quân và dân ta, báo Sao Đỏ - Liên Xô ngày 8 tháng 5 năm 1954 viết: “Việc giải phóng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ đã chứng tỏ sức mạnh của quân đội nhân dân Việt Nam và ý chí không gì lay chuyển nổi của nhân dân Việt Nam kiên quyết bảo vệ nền độc lập, tự do của mình”.
Trong cuộc mit-tinh kỉ niệm 10 năm chiến thắng Điện Biên Phủ ở La-ha-ba-na, đại diện Bộ Tổng tham mưu quân đội Cu-ba nói: “Điện Biên Phủ và Hi-rôn là những dòng chữ ghi đậm trên mồ chủ nghĩa đế quốc”.
Ngày 24-5-1954, ông U.Phao-xtơ, Chủ tịch Đảng Cộng sản Mỹ nói: “Điện Biên Phủ được giải phóng đã lộ rõ sự phá sản của chính sách của phố U-ôn hòng chinh phục các nước vùng Đông Nam Á. Tất cả những nhà tuyên truyền của đế quốc Mỹ không thể không thừa nhận sự phá sản nhục nhã của chính sách Đa-lét”.
Trong lời chào mừng của Trung ương Đảng Cộng sản Pháp nhân kỉ niệm 15 năm ngày thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, có đoạn: “Điện Biên Phủ là “nơi mà 80 năm cướp bóc của bọn thực dân đã bị kết liễu một cách đáng đời, nơi đó đánh dấu một chặng đường mới trên con đường giải phóng của các dân tộc châu Á, châu Phi, châu Mỹ”.
Báo Quân đội Nhân dân Bun-ga-ri ngày 7-5-1969 bình luận về sự kiện Điện Biên Phủ như sau: “Với thắng lợi giành được trong cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp tại Điện Biên Phủ, quân và dân Việt Nam lần đầu tiên đã đánh bại chủ nghĩa đế quốc, trước hết là đế quốc Mỹ, thắng lợi đã chứng tỏ hùng hồn sức mạnh vô địch của nhân dân Việt Nam”.
Báo L’Observateur (Người quan sát) ra ngày 13-5-1954 viết: “... binh lính Pháp không thể chiến đấu được nữa, họ đã bị kiệt sức trong cuộc chiến đấu..., nếu người ta nói đến sự “thất thủ” của Điện Biên Phủ thì phải gọi đúng tên nó: Đó là một sự đầu hàng”.
Báo Com-bat (Chiến đấu) của Pháp ngày 8-5-1954 viết: “Trên toàn thế giới, việc thất thủ Điện Biên Phủ xuất hiện như một sự kiện hàng đầu trong những năm gần đây, làm cho những nước đồng minh phương Tây buồn rầu và những nước cộng sản vui mừng”.
Thủ tướng Anh Sớc-xin thực sự lo lắng, Điện Biên Phủ không những là tiếng pháo khởi đầu cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc trong hệ thống thuộc địa của Pháp, mà còn là tiếng pháo cổ vũ cả cuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc địa của đế quốc Anh.
Giới hiếu chiến Mỹ lúc đó đã chính thức nêu ra yêu cầu Chính phủ Ai-xen-hao cho phép lực lượng không quân Mỹ ném bom vào Bắc Việt Nam, làm giảm sức ép Điện Biên Phủ và sau đó, sẽ tiến hành bất kể những biện pháp nào mà họ thấy là cần thiết để ủng hộ cho thực dân Pháp. Tuy nhiên, mưu đồ trả đũa của Mỹ đã gặp phải cản trở từ nhiều phía, trong đó có cả sức ép tâm lí nặng nề từ sự thất bại ở Điện Biên Phủ. Tổng thống Pháp Đờ Gôn cảnh báo: “Ngày hôm qua, người Mỹ các ngài muốn thay thế chúng tôi ở Đông Dương... Tôi báo trước cho các ngài biết rằng, các ngài sẽ từng bước lún sâu vào một bãi sình lầy không đáy, cả về quân sự lẫn chính trị”.
Những nhà chính trị và quân sự của nước Đức thì cho rằng, thất thủ của Pháp ở Điện Biên Phủ như một “Xta-lin-grat núi rừng”, và coi thất bại của quân Pháp ở Điện Biên Phủ tiêu biểu cho sự thất bại của cả phương Tây.
Mãi mãi Điện Biên Phủ là bản anh hùng ca vang dội của nhân dân Việt Nam, là niềm tự hào và nguồn cổ vũ lớn lao đối với các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới đấu tranh cho hoà bình độc lập, tự do.
*Nguyễn Xuyến* **17. Thảm bại của Pháp qua cái nhìn của nước ngoài**
Việc lựa chọn lòng chảo Điện Biên làm căn cứ là sai lầm lớn nhất, biến nơi đây thành tử địa đối với quân Pháp
Thất bại của Pháp ở Điện Biên Phủ là một thất bại làm giảm uy tín của Pháp trong chiến tranh thuộc địa, khiến cho Pháp phải từ bỏ thuộc địa này ở Đông Dương - nơi mà Pháp đã bỏ nhiều công sức để giữ. Trận Điện Biên Phủ đồng thời làm thay đổi cục diện ở Đông Dương và lan rộng ra cả thế giới mấy chục năm sau, nhất là các thuộc địa của Pháp ở châu Phi.
![]()
Lá cờ Quyết Thắng tung bay trên nóc hầm De Castries ngày 7/5/1954
Nhiều nhà quân sự, chính trị, ngoại giao, nhà báo… nhiều tướng tá của cả bên thắng cũng như bên thua, những người trong cuộc cũng như những người quan sát… đều viết để đi tìm câu trả lời cuối cùng: Vì sao Pháp lại có thể thất bại cay đắng ở Điện Biên Phủ?
*Lòng chảo Điện Biên - sự lựa chọn của những sai lầm*
Điện Biên Phủ là một lòng chảo rộng 9km
2, dài 16km 2 trên vùng Tây Bắc của Việt Nam. Đó là nóc nhà của Đông Dương. Nơi đó có một vị thế chiến lược quan trọng có thể chế ngự được cả Đông Dương và một phần phía Nam Trung Quốc. Nhưng ban đầu cả H. Navare và Tướng Giáp đều chưa xác định chiến trường chính là thung lũng Điện Biên. Chỉ đến khi đánh hơi thấy một lực lượng lớn của Việt Minh di chuyển lên Tây Bắc, H. Navare mới quyết định biến Điện Biên Phủ thành nơi “nghiền nát chủ lực Việt Minh”.
Điện Biên Phủ đã được xây dựng thành một tập đoàn cứ điểm mạnh nhất lúc bấy giờ tại Đông Dương với quân số lúc cao nhất lên tới hơn 16.200 người. H. Navare đã nuôi ý đồ tiêu diệt quân chủ lực của Việt Minh tại đây hòng giành được chiến thắng trên toàn bộ chiến trường Đông Dương với các kế hoạch tiếp sau đó. Điện Biên Phủ đã được xây dựng để trở thành “một pháo đài bất khả chiến bại”, được coi như con “át chủ bài”, là “miếng mồi nhử” cho Tướng Giáp sa bẫy, dùng nó làm “cái cối xay thịt”. Nhưng vì sao một tập đoàn cứ điểm mạnh đến như vậy, với những binh đoàn cơ động thiện chiến nhất, được sự tăng viện của xe tăng và pháo binh và không quân mà đối phương không hề có lại trở thành tử địa đối với quân Pháp?
Việc đặt những tiểu đoàn cơ động trong một thế phòng ngự dưới một thung lũng bị bao vây bốn bề, chỉ có thể được chi viện bằng đường hàng không là một sai lầm lớn của những người chỉ đạo tại Đông Dương. Và cuối cùng, nó đã trở thành một nghĩa địa lớn của sỹ quan và binh lính Pháp, mặc dù họ đã cố gắng chiến đấu và chịu đựng những nỗi kinh hoàng ghê gớm cả về vật chất và tinh thần trong lịch sử chiến tranh hiện đại.
*Mầm mống của những sai lầm*
Sự phán đoán và đánh giá thấp đối phương là căn bệnh cố hữu của tướng tá và binh lính Pháp. Chẳng ai nghĩ rằng, Việt Minh có thể vận chuyển lên đây một khối lượng lớn những vũ khí hạng nặng như pháo 105, pháo cao xạ… với đạn pháo dồi dào, lương thực và xăng dầu đủ dùng trong nhiều tháng trên con đường 41 độc đạo mà máy bay ném bom quần thảo suốt ngày đêm.
Pháp đánh giá thấp đối phương trong việc vận chuyển lương thực và vũ khí bằng một sự tính toán rất khoa học của phương Tây. Rằng với một chiếc xe đạp thồ chỉ có thể chở được một khối lượng gấp 2 - 2,5 lần trọng lượng của người châu Á nhỏ bé. Tuy nhiên, dân công của Tướng Giáp với lực lượng hàng vạn người đã nâng khối lượng lên 10 - 12 lần. Đó là điều mà Pháp không thể nào ngờ được. Máy bay do thám của Pháp đã không thể phát hiện được gì khi những “lùm cây di động” ấy vẫn ùn ùn đi ngày đêm trong rừng già tiến về mặt trận.
Sự phá sản của hệ thống tình báo quân sự khi đánh giá thấp khả năng của đối thủ dẫn tới sự phá sản của cả kế hoạch tác chiến sau này. Đó là sự phán đoán và đánh giá sai về pháo binh và pháo phòng không của Việt Minh mà Tướng Giáp có thể đưa vào Điện Biên Phủ. Điều này được biểu hiện qua sự huênh hoang, kiêu ngạo và khiêu khích của Trung tá Piroth - Tư lệnh pháo binh, Chỉ huy phó tập đoàn cứ điểm khi tuyên bố: “Không một khẩu pháo nào của Việt Minh bắn đến phát thứ ba mà không bị phản pháo”, và rằng: “Pháo của tôi ở Điện Biên Phủ sợ không dùng tới hết”, hay: “Pháo của Việt Minh có thể gây chút ít phiền phức, nhưng các pháo thủ của tôi sẽ khiến cho họ phải câm họng”, hoặc: “Họ bắn ư? Tôi sẽ đội trên đầu tôi chiếc mũ calô đỏ này để họ nhìn cho rõ hơn…”.
Những tuyên bố này cũng dễ hiểu bởi suốt thời gian giao tranh trước đó, chưa hề thấy Tướng Giáp cho pháo hạng nặng 105 xuất trận. Và từ biên giới Trung Quốc đến Điện Biên Phủ, chưa một lần nào thấy dấu hiệu bị pháo hạng nặng của Việt Minh uy hiếp cả. Phía Pháp còn bắt được một “bản đồ trận địa pháo” của một tù binh Việt Minh, và từ trên không, họ dùng phim đen trắng, phim màu, phim hồng ngoại để kiểm tra nhưng không thấy có gì lạ.
Tướng tá Pháp nhận định, giả dụ Tướng Giáp đưa được lên đây vài khẩu pháo hạng nặng, ông ta có thể vác được bao nhiêu đạn? Liệu có đủ bắn trong mười phút đồng hồ hay không? Đó là những nhận định trước khi Việt Minh nổ súng.
Về nghệ thuật dùng pháo của quân đội viễn chinh Pháp, Piroth rất tin tưởng vào các pháo thủ của mình. Ông ta cũng tin tưởng rằng, không có người chỉ huy nào điên rồ tới mức đặt pháo trên sườn dốc 45
0 của lòng chảo Điện Biên như thế này để tấn công quân đội với lực lượng pháo binh mạnh trong đồn trú, ngoại trừ Napoleon. Và không biết liệu Tướng Giáp đã đọc, đã nghiên cứu cách đặt pháo của Napoleon hay chưa thì Piroth không quan tâm lắm.
Sau đợt bắn pháo chuẩn bị của Việt Minh và bị phản pháo, tướng tá Pháp vẫn vui đùa và cho rằng: “Ông Giáp chỉ có mấy khẩu pháo cổ lỗ hôm nay đem ra dùng và đã bị đập nát tan tành…”. Chỉ đến khi Việt Minh bắn dữ dội vào đội hình cứ điểm, người Pháp mới kinh hoàng nhận ra sai lầm của mình. Piroth đã phải đem cả tính mạng của mình ra để trả giá cho sự huênh hoang và coi thường đối thủ của mình.
*Những rạn nứt từ trong nội bộ chỉ huy*
H. Navare thay De Lattre de Tassigny, nhưng Tướng Cogny chỉ huy Bắc bộ không phục vì những ấn tượng với vị chỉ huy cũ, và luôn coi mình là đại diện duy nhất khả dĩ có thể để thay De Lattre, và cũng bởi Navarre quá trịch thượng với cấp dưới. Những cử chỉ và thái độ của Cogny khiến cho Navare nghĩ rằng, ông ta không thực tâm hợp tác với mình. Và như thế, những báo cáo của Cogny về tình hình Việt Minh thường bị Navare bỏ qua. Navare tin vào mạng lưới mật thám của mình hơn tin vào người có nhiều hiểu biết về Việt Minh là Cogny. Chính vì vậy, khi tiến hành chiến dịch ở Điện Biên Phủ, Navare không nắm rõ đuợc tình hình thực chất về quân lực của Tướng Giáp.
Khi Điện Biên Phủ trong giai đoạn nguy ngập, mâu thuẫn nội bộ giữa hai vị chỉ huy gay gắt tới mức họ chỉ trao đổi với nhau bằng công văn dù chỉ cách nhau có một chiếc cầu thang trong một biệt thự ở bên cạnh Hồ Tây. Cùng với đó, sự không tin nhau giữa các tướng tá chỉ huy khác cũng là nguyên nhân để không nhận được những báo cáo chính xác về tình hình Điện Biên Phủ.
Dự đoán rằng, Tướng Giáp không đánh lớn ở Điện Biên Phủ cũng là một nguyên nhân. Các tướng tá Pháp không nghĩ rằng, Tướng Giáp lại có thể chỉ huy được một trận lớn như ở Điện Biên Phủ, với một số quân đông đảo đến vậy. Navare không tin cả chiến thuật của Tướng Giáp cũng như khả năng tiếp tế cho đạo quân hùng hậu hơn 40.600 người đang bao vây ở Điện Biên Phủ của Việt Minh trong điều kiện địa hình hiểm trở như vậy. Điều đó chỉ có quân Pháp với những ưu việt về không quân mới có thể làm đuợc.
*Tướng tá Pháp ở Điện Biên Phủ - “những con chuột chỉ huy”*
Từ khi Điện Biên Phủ trở thành “cái rọ” hứng đạn pháo của quân Việt Minh, điều rõ ràng với binh lính Pháp là De Castries không thích hợp để chỉ huy một tập đoàn cứ điểm như thế này. Vào thời điểm đó, De Castries gần như không làm việc gì mà chỉ giam mình trong hầm trú ẩn suốt ngày đêm dưới lòng đất, gần như không hề ló mặt ra để gặp gỡ các sỹ quan dưới quyền. Từ tổng kết chiến sự, đến mệnh lệnh, điều quân hành động đều giao cho 2 Phó chỉ huy tập đoàn là Lenken và Bigia. Việc của De Castries là ngồi nhẩm lại các mệnh lệnh của ông ta và báo cáo về Hà Nội.
Cả Navare và Cogny đều biết việc đó, nhưng Cogny thì coi đó không phải là việc “trực tiếp” của ông ta, còn Navare thì không hành động vì ông coi De Castries là “người hầu” của mình. Hơn nữa, dù có thay De Castries bằng ai đó thì cũng không thể nào cứu vẫn nổi tình thế đã tới mức quá mức nguy hiểm.
Chiều 7/5, vẫn cái giọng đanh gọn, De Castries gọi điện cho Cogny để xin rời bỏ căn cứ quan trọng bậc nhất này. Cogny đã đồng ý và dặn: “Vì danh dự của quân đội viễn chinh Pháp, không được kéo cờ trắng!”, nhưng cờ trắng vẫn mọc lên khắp nơi trên trận địa Điện Biên Phủ.
“Điện Biên Phủ đã thất bại”, khắp cả thế giới đã thốt lên những từ ấy. Nhiều người mừng vui, nhưng cũng lắm kẻ đau đầu. Đó là biểu hiện của chiến thắng không chỉ của một dân tộc, mà của cả các dân tộc bị áp bức, là biểu hiện của sự thắng lợi chung của các dân tộc thuộc địa.
Dù có lý do gì để trút bỏ trách nhiệm đi chăng nữa, việc các tướng chỉ huy quân đội Pháp đưa gần 2 vạn quân vào thung lũng lòng chảo Điện Biên, đó là một tội ác chính trị, nơi mà chỉ cần đến mùa mưa, quân Pháp không bị chết đuối thì cũng sẽ đầu hàng./.
*Bùi Hữu Cường* **Tài liệu tham khảo:**
- Phan Ngọc Liên.
*Chiến thắng Điện Biên Phủ toàn thư*. Nxb Từ Điển Bách Khoa. 2004.
- Davile – Lacantuya.
*Từ cuộc chiến tranh của người Pháp đến cuộc chiến tranh của người Mỹ*. NXB Seul. Paris. 1969. trg68.
- Hoàng Minh Phương.
*Điện Biên Phủ - những trang vàng lịch sử*. NXB Trẻ. 2004.
- R. Laffont.
*Dien Bien Phu – Un Coin D’enfer*. Paris. 1968. (Điện Biên Phủ - Một góc của địa ngục.)
- Henry Navare.
*Agonie de L’indochine Plon*. Paris. 1958 (Đông Dương hấp hối).
- Jean Renald.
*L’enfer de Dien Bien Phu*. Flemmarion. Paris. 1955. (Địa ngục Điện Biên Phủ).
- Roy Jules.
*Labaill de Dien Bien Phu*. Rene’ Jullcard. Paris. 1963. (Trận Điện Biên Phủ).
- Lê Huy Hoà.
*Điện Biên Phủ qua con mắt người nước ngoài*. NXB Lao động. 2004.
![]()
|Đại tướng Marcel Bigeard.|Ngày 18/6/2010, Đại tướng Pháp Marcel Bigeard đã qua đời tại nhà riêng. Gia đình ông quyết định tuân theo di chúc của người quá cố: Rắc tro xác của ông xuống lòng chảo Điện Biên Phủ. Vì sao?
Sinh năm 1916 tại vùng Toul, Pháp, sang Việt Nam tham chiến giữa thập niên 40 của thế kỷ trước, Bigeard nguyên khởi đường binh nghiệp từ lính nhảy dù, vốn được coi là lực lượng thiện chiến nhất của quân đội viễn chinh Pháp.
Cuốn Lịch sử cách mạng Yên Bái, không cụ thể chi tiết, ghi nhận: Ngày 18/10/1952, quân Pháp nhảy dù xuống Tú Lệ nhằm ứng cứu cho Nghĩa Lộ bị thất thủ, đội du kích Cao Phạ đã phối hợp với bộ đội chủ lực của ta chốt chặn và chiến đấu quyết liệt với quân địch ở đèo Khau Phạ… Bigeard chính là viên sĩ quan đã thực hiện cuộc nhảy dù xuống vựa lúa nếp nổi tiếng, cánh đồng Tú Lệ, nhằm giải cứu cho lực lượng Pháp còn sót lại, sau thất bại thảm hại của Pháp tại Nghĩa Lộ, Văn Chấn.
Thực sự, số quân Pháp trong chiến dịch này, đã không bị bộ đội Việt Namtiêu diệu hoàn toàn. Bigeard từ chỗ nhảy xuống Tú Lệ nhằm giải cứu, chuyển thành cầm cự rồi tháo lui cứu vãn lực lượng. Cuộc tháo chạy trong trùng điệp vòng vây của địa hình hiểm trở và lực lượng kháng chiến ViệtNam kéo dài hơn 100 cây số. Bigeard vượt qua được phục kích của du kích và quân chủ lực Việt Nam, qua được đèo Cao Phạ đầy nguy hiểm.
Với nhãn quan quân sự thuần tuý, đây là một sở đoản đáng khâm phục của Bigeard khi ở tư cách một sĩ quan chỉ huy phá vây. Điểm nhấn lịch sử cá nhân của ông và quân đội Pháp trong thất bại này, thực sự vừa là bi kịch của chiến tranh, vừa nói lên tính can trường của người lính Bigeard... Tỏ ra là một sĩ quan giàu kinh nghiệm chiến đấu, Bigeard cùng cánh tàn quân làm cuộc hành quân dài hơn 120 cây số.
120 cây số là đơn vị chiều dài không giản đơn, khi ông dẫn một đoàn quân tháo chạy, vừa bị đánh tơi bời, phải lui binh giữa vùng núi non hiểm trở, luôn bị đối phương bao vây bằng sức mạnh tổng hợp của bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương là người dân địa phương Yên Bái, những người vốn rất quen thuộc địa hình. Điều đó thực quả không hề dễ dàng thoát hiểm. Song Bigeard đã tổ chức cuộc rút lui khá an toàn tính mạng về phía Tây - Tây Bắc…
Sau cuộc tháo chạy thảm bại này của tiểu đoàn lính dù Pháp do Bigeard cầm quân, về phía kháng chiến quân Việt Nam là sự giải phóng hoàn toàn vùng Yên Bái, lấy đó làm khu hậu cần khổng lồ, đường tiếp vận chủ yếu cho chiến dịch Điện Biên Phủ ngay sau đó 1 năm.
![]()
Trên thao trường như trong chiến trận.
Song về phía Pháp, lại là cơ hội để giới chính trị sa-lon ở chính quốc và giới quân sự Đông Dương Pháp, lên dây cót cho tinh thần quân đội Pháp và lính đánh thuê Lê Dương đang hết sức lúng túng và bị động trước sự điều binh khiển tướng chiến lược của Việt Minh trên toàn chiến trường Đông Dương nói chung và trên mặt trận chính là miền Bắc Việt Nam. Bigeard lập tức được báo giới chính quốc bấy giờ thổi phồng, tuyên truyền, coi như việc tháo chạy khỏi Yên Bái như hành vi anh hùng của quân đội Pháp tại Đông Dương…
Nhưng quá khứ quan trọng nhất, có lẽ thực sự gây ám ảnh suốt đời Bigeard sau này, để ông về cuối đời đã 7 lần qua lại Việt Nam và xác lập nguyện vọng đốt xác, rắc nắm tro của ông xuống cánh đồng, lòng chảo Điện Biên Phủ, chính là nơi ông thực hiện cuộc nhảy dù cuối cùng trong chiến tranh tại Việt Nam, khi bộ đội Việt Nam đã khép chặt vòng vây và Điện Biên Phủ đang ở thời điểm giao tranh khốc liệt nhất trong chiến tranh Pháp - Việt và Bộ chỉ huy quân đội Pháp do Nava chỉ huy hết sức lúng túng, bị nhiều bất ngờ khi đối phó với các lực lượng quân sự chính quy của Việt Nam ở điểm trọng yếu này.
Phía Pháp phải ném vào lòng chảo đang ngun ngút khói lửa vị sĩ quan tài ba nhất của họ tại Đông Dương. Thiếu tá là cấp bậc của Bigeard trước khi ông nhảy dù xuống Điện Biên.
Hồi kí của nhiều nhân chứng Pháp và Việt, kể cả người của chính quyền bù nhìn Bảo Đại, hồi kí của chính Bigeard đều mô phỏng hết sức chi tiết và không khác nhau lắm về giai đoạn này. Đặc biệt ở lịch sử Yên Bái, tuy không ghi chi tiết về cá nhân sĩ quan Bigeard, song hồi kí của Đại tướng Võ Nguyên Giáp lại ghi nhận rõ từng thời kì, nhiều điểm cuộc đời binh nghiệp Bigeard.
Giai đoạn Bigeard chiến đấu tại Điện Biên, thực hiện cuộc nhảy dù với hai khẩu pháo 105 li và sau đó lập tức chiến đấu hết sức liều lĩnh, cùng lính dù Pháp và Thái do ông ta chỉ huy ngày 16-3-1954, để tăng cường và khích lệ lực lượng phòng thủ đã suy yếu, gần như tuyệt vọng. Hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ghi nhận sự xuất hiện của Bigeard đã mang lại một chút phấn chấn cho quân đồn trú...
Bigeard ngay sau khi nhảy dù được thăng cấp trung tá, lập tức chỉ huy lực lượng phản kích, gồm năm tiểu đoàn với sự yểm trợ của tối đa không quân và pháo binh. Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng ghi nhận ở hồi ký của ông về trận phản kích của Bigeard được quân viễn chinh coi là thắng lợi, một chiến thắng hầu như duy nhất tại Điện Biên Phủ trong suốt thời gian này.
Các nhà chiến lược quân sự Pháp hẳn có nhiều dụng tâm khi ở giai đoạn gay cấn nhất trên trận Điện Biên Phủ, lại thả con xe điều xuống Điện Biên, lò lửa Đông Dương này. Và đáng buồn thay, sự kiện trên - theo tài liệu của chính Lịch sử quân lực của chính quyền Sài Gòn ghi rằng: Đêm hôm 15 tháng 3 đã có một số binh sĩ Thái trốn khỏi cứ điểm, và vào ngày 17 tháng 3 đại bộ phận của Tiểu đoàn 3 Thái, một phần đào ngũ theo Việt Minh, một phần bỏ ngũ về với gia đình.
Mặc dù đã có Tiểu đoàn Dù thuộc địa số 6 dưới sự chỉ huy của Thiếu tá Marcel Bigeard, một sĩ quan thuộc loại cừ khôi vào bậc nhất của Pháp ở Đông Dương. Như vậy dù Bigeard có mặt, cũng không lên được dây cót cho một đội quân ở Điện Biên lâm vào cái thế không thể thay đổi, đã hoảng sợ trước sức mạnh như bão táp của các sư đoàn quân Việt Nam.
Bigeard đã bị bắt làm tù binh và sau năm 1954, đã được chính phủ Việt Nam trao trả cho chính phủ Pháp. Paris mặc dầu vậy vẫn đánh giá cao, thừa nhận, coi ông là sĩ quan có tài, nên lại tiếp tục ném Bigeard vào cuộc chiến mới tại Algeria, để ông tiếp tục bảo vệ quyền lợi của nhà nước thực dân Pháp.
Nhưng chính ông, ở hồi ký của mình, đã nhận ra rằng, mọi cố gắng khi đó, của ông và quân đội đồn trú ở Điện Biên chả có tính anh hùng ca bất tử. Sự hồi tưởng ám ảnh của Bigeard trên cánh đồng Mường Thanh năm đó, là sự thức tỉnh có tính giác ngộ, khi chính người anh hùng Bigeard đã coi chiến công này chỉ là: Ngọn lửa rơm (Bigeard, 1975, tr. 167).
Chỉ ba từ Ngọn lửa rơm, Bigeard đã nhìn ra sự thật, cái tất yếu của chiến cuộc, mà phần thắng không gì cưỡng nổi thuộc về người Việt. Chi tiết tự nhận ra bản chất thật ý nghĩa đời sống binh nghiệp này của Bigeard, phần nào lí giải cho ý nguyện của ông, khi năm 1988 quyết định ở di chúc: sau khi chết, tro bụi xác thân được rải xuống Điện Biên Phủ. Về nghĩa đen, tức là ông muốn xác ông quay lại nơi ông từng tham chiến.
Nếu theo như truyền thống văn hoá Pháp và luật Pháp nước Pháp: là Đại tướng, Bigeard phải được danh dự tang lễ và chôn xác ở tổ quốc. Việc mong ước mang chính tro xác mình ra đi, ở hẳn nơi xứ người, có nghĩa là ông không chỉ trở về với nơi đã rút lui, bỏ lại hơn 100 xác chết mà còn là việc ông từ chối sự vinh danh mà nước Pháp dành cho ông, tức là chối bỏ điều ông tin tưởng ngày xưa.
Sự quay trở lại nơi ông đã từng đồng cam cộng khổ với đồng đội - theo cá nhân tôi, cũng là một người lính - còn là sự tự đánh giá hành vi cá nhân ở mỗi giai đoạn lịch sử mang tính ngộ (chữ theo ý nghĩa nhà Phật) thừa nhận một lần nữa, một cách khách quan nhất, tài năng địch thủ của ông, những người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam.
Có câu “Con người sinh ra từ cát bụi lại trở về cát bụi”. Nhưng sự kiện Đại tướng bốn sao Marcel Bigeard, từng là cựu Thứ trưởng Quốc phòng (1975), với sở nguyện cuối cùng của mình (mà chính phủ Pháp ở quá khứ không muốn như ông di chúc - Tổng Thống Pháp Giscard d'Estaing trước kia khi được báo giới hỏi ý kiến về di chúc "rải tro" đã trả lời là không đồng ý).
Và, hôm nay, sau khi viên Đại tướng Marcel Bigeard qua đời, chính phủ Pháp là F. Fillon lại yên lặng trước quyết định của gia đình ông. Như vậy, hẳn thời đại, lịch sử thế giới đã và đang sang trang rất mới, trong đó con người ta, tuy không thể làm lại lịch sử, song có thể hàn gắn nó, những vết thương cũ của lịch sử còn lại, để cho các dân tộc tiến bộ trên địa cầu này có thể hiểu nhau mà xích lại gần nhau hơn nữa.
Nó cũng là lời cảnh báo cho các lực lượng hiếu chiến rằng, ở một thời điểm nào đó, ai có thể lừa bịp được dân chúng, đẩy họ đi vào các cuộc chiến trên thế mạnh về vật chất, song sự thật của lịch sử, thì không thể nào lừa bịp được các dân tộc, khi những chứng nhân có danh dự, lương tri sẽ có một ngày cất tiếng…
Sở cầu của viên Đại tướng Pháp hẳn trùng với câu ngạn ngữ của người Việt: Tiếng chim hót trước khi chết là tiếng chim khôn.

X-Robots-Tag: noarchive

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: public, max-age=5

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


markdown:
# Chạy trình duyệt Firefox trên các thiết bị di động
This article is no longer maintained, so its content might be out of date.
Hiện tại, Firefox chưa hỗ trợ các thiết bị di động. Mozilla Corporation đã thông báo kế hoạch phát triến Firefox cho thiết bị di động gọi là "Fennec", sẽ ra mắt vào cuối năm 2009. Để biết thêm các thông tin khác, bạn có thể xem thêm tại địa chỉ
[Mobile Firefox project FAQ](http://wiki.mozilla.org/Mobile/FAQ)
Hiện nay đã có trình duyệt MicroB, được lập trình trên mã nguồn của Firefox cho các dòng máy Nokia N800/N810. Đây là trình duyệt mặc định của thiết bị với hệ điều hành Nokia's Internet Tablet OS 2008. Bạn có thể tìm hướng dẫn cài đặt MicroB cho các thiết bị di động với hệ điều hành Nokia's Internet Tablet OS 2007 tại địa chỉ
[MicroB website](http://browser.garage.maemo.org/).
Trình duyệt Firefox cho iPhone Fennec (trình duyệt Firefox cho di động) không thể sử dụng cho điện thoại iPhone của Apple, vì giấy phép của Apple không cho phép chạy phầm mềm này trên iPhone.
[loveleeyoungae](/vi/user/loveleeyoungae). You can help too - [find out how](/vi/get-involved).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

X-Robots-Tag: noodp

Set-Cookie: sessionid=t3o4w3la6iaa06vtxfdmft2c8a2jz8w8; expires=Tue, 31-May-2016 01:13:50 GMT; httponly; Max-Age=2419200; Path=/; secure

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

X-Cache-Info: not cacheable; response specified "Cache-Control: no-cache"

Server: Apache

X-Frame-Options: DENY

Vary: X-Mobile,User-Agent, Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
# Bắc Đồn
|Bắc Đồn
|
بەيتۈن
北屯
|— Thành phố —|
|Tọa độ:
| ![ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
![ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Khu tự trị](/wiki/Khu_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Tân Cương](/wiki/T%C3%A2n_C%C6%B0%C6%A1ng) 2(351.5 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(220/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [Giờ Trung Quốc](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9D_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)( [UTC+8](/wiki/UTC%2B8)) **Bắc Đồn** ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung): 北屯; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Běitún*) là một thành phố ở phía bắc khu tự trị Duy Ngô Nhĩ [Tân Cương](/wiki/T%C3%A2n_C%C6%B0%C6%A1ng), [Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Về mặt hành chính, Bắc Đồn là một [huyện cấp thị](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) nằm dưới quyền quản lý trực tiếp của khu tự trị, song về mặt địa lý thì nó bị [địa khu Altay](/wiki/Altay) bao quanh.
Năm 1953,
[Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc](/wiki/Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Qu%E1%BB%91c) đã tổ chức đưa quân đến khai khẩn nông nghiệp tại Altay, sau đó thì thành lập đoàn số 28 xây dựng nông nghiệp Tân Cương quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Tháng 8 năm 1958, tướng Trương Trọng Hãn đã cho thành lập bộ chỉ huy sư đoàn nông nghiệp số 10 tại "Đa Nhĩ Bố Nhĩ Tân" (多尔布尔津) ở bờ nam sông [Irtysh](/wiki/Irtysh). Đến tháng 10 năm 1959, "Đa Nhĩ Bố Nhĩ Tân" được đổi tên thành "Bắc Đồn". Lấy Bắc Đồn làm trung tâm, sư đoàn nông nghiệp số 10 dần xây dựng nên 11 nông mục đoàn trường (tức do quân đội quản lý) cơ giới hóa, hàng chục doanh nghiệp. Ngày 21 tháng 12 năm 2011, thủ tướng [Ôn Gia Bảo](/wiki/%C3%94n_Gia_B%E1%BA%A3o) đã chính thức phê chuẩn thành lập thành phố cấp huyện Bắc Đồn thuộc khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương, do [binh đoàn sản xuất và xây dựng Tân Cương](/wiki/Binh_%C4%91o%C3%A0n_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t_v%C3%A0_x%C3%A2y_d%E1%BB%B1ng_T%C3%A2n_C%C6%B0%C6%A1ng) quản lý. Đến ngày 28 tháng 12 năm 2011, thành phố Bắc Đồn chính thức được thành lập. [[1]](#cite_note-1)
Thành phố Bắc Đồn có diện tích 910,5 kilômét vuông (351,5 sq mi) và dân số năm 2011 là 76.300 người. Tên gọi của thành phố xuất phát từ câu nói "Trung Quốc tối bắc đích đồn khẩn trọng địa" (
[Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 中国最北的屯垦重地).
Bắc Đồn nằm giữa thành phố
[Altay](/wiki/Altay_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)) và huyện [Phú Hải](/wiki/Ph%C3%BA_H%E1%BA%A3i,_Altay). Địa hạt bao gồm khu phát triển đô thị Bắc Đồn từ trước và ba đoàn trường là đoàn 183, đoàn 187 và đoàn 188. Trên địa bàn thành phố có [sông Ulungur](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Ulungur&action=edit&redlink=1) và [sông Irtysh](/wiki/Irtysh) chảy qua.
Bắc Đồn có tỉnh lộ 318, tỉnh lộ 319,
[quốc lộ 216](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_216_(Trung_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1), [đường cao tốc Khuê Đồn-Altay](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_Khu%C3%AA_%C4%90%E1%BB%93n-Altay&action=edit&redlink=1) và [đường sắt Khuê Đồn-Bắc Đồn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Khu%C3%AA_%C4%90%E1%BB%93n-B%E1%BA%AFc_%C4%90%E1%BB%93n&action=edit&redlink=1) chạy qua.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_%C4%90%E1%BB%93n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_%C4%90%E1%BB%93n&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“共和国最年轻的城市——新疆北屯市正式挂牌成立”](http://news.xinhuanet.com/local/2011-12/29/c_122500804.htm)(bằng tiếng Trung). Tân Hoa xã. Ngày 29 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2012.

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1067 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
*Cosmophasis umbratica*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Cosmophasis umbratica
|
|Cosmophasis umbratica
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [Chelicerata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_k%C3%ACm) [Arachnomorpha](/wiki/Arachnomorpha) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Arachnida](/wiki/L%E1%BB%9Bp_H%C3%ACnh_nh%E1%BB%87n) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Araneae](/wiki/Nh%E1%BB%87n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Salticidae](/wiki/Salticidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Cosmophasis](/wiki/Cosmophasis) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. umbratica** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Cosmophasis umbratica* [Simon](/wiki/Eug%C3%A8ne_Simon), 1903 [Các loài](/wiki/Lo%C3%A0i)
Xem trong bài.
* là một loài Cosmophasis umbratica* [nhện](/wiki/Nh%E1%BB%87n)trong họ [Salticidae](/wiki/Salticidae). [[1]](#cite_note-1)
Loài này thuộc chi
*. Cosmophasis* *Cosmophasis umbratica*được [Eugène Simon](/wiki/Eug%C3%A8ne_Simon)miêu tả năm 1903.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Cosmophasis_umbratica&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cosmophasis_umbratica&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Cosmophasis_umbratica&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cosmophasis_umbratica&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Cosmophasis_umbratica&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cosmophasis_umbratica&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Cosmophasis umbratica](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cosmophasis_umbratica) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1066 hit(1), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Jesse Douglas
|
|Jesse Douglas
|Sinh||
|[7 tháng 9](/wiki/7_th%C3%A1ng_9), [1965](/wiki/1965)(68 tuổi)
Thành phố New York, New York
[Phép tính biến phân](/w/index.php?title=Ph%C3%A9p_t%C3%ADnh_bi%E1%BA%BFn_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Hình học vi phân](/wiki/H%C3%ACnh_h%E1%BB%8Dc_vi_ph%C3%A2n) [Huy chương Fields](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Fields)(1936) **Jesse Douglas** (3.7.1897 – 7.9.1965) là nhà [toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) đã đoạt [Huy chương Fields](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Fields) năm 1936.
## Mục lục
## Cuộc đời và sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&action=edit§ion=1)]
Ông sinh tại
[thành phố New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) và học ở [Columbia College](/wiki/Columbia_College) của [Đại học Columbia](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Columbia) từ 1920–1924. Douglas là một trong 2 người đã đoạt [Huy chương Fields](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Fields) đầu tiên vào năm 1936. Ông được vinh dự này vì đã giải [bài toán Plateau](/w/index.php?title=B%C3%A0i_to%C3%A1n_Plateau&action=edit&redlink=1) năm 1930, bài toán đưa ra câu hỏi có hay không một diện tích tối thiểu trong một đường giới hạn đã cho. Bài toán này, bỏ ngỏ từ năm 1760 khi [Joseph Louis Lagrange](/wiki/Joseph_Louis_Lagrange) đưa ra, là một phần của [phép tính biến phân](/w/index.php?title=Ph%C3%A9p_t%C3%ADnh_bi%E1%BA%BFn_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1) ( *calculus of variations*) và cũng được biết đến như bài toán *. Douglas cũng có các đóng góp quan trọng vào bong bóng xà phòng* [inverse problem of the calculus of variations](/w/index.php?title=Inverse_problem_for_Lagrangian_mechanics&action=edit&redlink=1) . Ông cũng đã đoạt [[1]](#cite_note-1) [giải tưởng niệm Bôcher](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_t%C6%B0%E1%BB%9Fng_ni%E1%BB%87m_B%C3%B4cher)của [Hội Toán học Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BB%99i_To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc_Hoa_K%E1%BB%B3)năm 1943.
Douglas làm giáo sư ở
[City College of New York](/w/index.php?title=City_College_of_New_York&action=edit&redlink=1) (CCNY), cho tới khi qua đời. Thời bấy giờ, trường này chỉ dạy tới cấp cử nhân và giáo sư Douglas dạy giáo trình phép tính cấp cao ( *advanced calculus*). Các sinh viên năm thứ hai (và các sinh viên năm thứ nhất có thứ hạng cao) được ưu tiên dẫn nhập vào môn [giải tích thực](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_t%C3%ADch_th%E1%BB%B1c) do một người đã đoạt [Huy chương Fields](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Fields) hướng dẫn.
## Các bài khảo cứu[
[sửa](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&action=edit§ion=2)]
- Douglas, Jesse (1931). “Solution of the problem of Plateau”.
*Trans. Amer. Math. Soc.* **33**(1): 263–321. [doi](/wiki/DOI): [10.2307/1989472](//dx.doi.org/10.2307%2F1989472).
- Douglas, Jesse (1939). “Green's function and the problem of Plateau”.
*American Journal of Mathematics* **61**: 545–589. [doi](/wiki/DOI): [10.2307/2371314](//dx.doi.org/10.2307%2F2371314).
- Douglas, Jesse (1939). “The most general form of the problem of Plateau”.
*American Journal of Mathematics* **61**: 590–608. [doi](/wiki/DOI): [10.2307/2371315](//dx.doi.org/10.2307%2F2371315).
- Douglas, Jesse (1939). “Solution of the inverse problem of the calculus of variations”.
*Proceedings of the National Academy of Sciences* **25**: 631–637. [doi](/wiki/DOI): [10.1073/pnas.25.12.631](//dx.doi.org/10.1073%2Fpnas.25.12.631).
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&action=edit§ion=3)] *The Problem of Plateau - A tribute to Jesse Douglas and Tibor Rado*, (River Edge, NJ, 1992).
- M. Struwe:
*Plateau's Problem and the Calculus of Variations*, [ISBN 0-691-08510-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0691085102)
- R. Bonnett and A. T. Fomenko:
*The Plateau Problem (Studies in the Development of Modern Mathematics)*, [ISBN 2-88124-702-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/2881247024)
- M. Giaquinta and S. Hildebrandt: "Calculus of Variations", Volumes I and II, Springer Verlag
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&action=edit§ion=4)] **là bài toán để xác định liệu một hệ các** [^](#cite_ref-1) [phương trình vi phân thường](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_vi_ph%C3%A2n_th%C6%B0%E1%BB%9Dng)đã cho, có thể nẩy ra như [phương trình Euler-Lagrange](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_Euler-Lagrange&action=edit&redlink=1)cho một vài [hàm số Lagrange](/w/index.php?title=H%C3%A0m_s%E1%BB%91_Lagrange&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&action=edit§ion=5)]
- Biography in
*Dictionary of Scientific Biography*(New York 1970-1990)
- Biography in
*Encyclopaedia Britannica*(Aug. 2003)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jesse_Douglas&action=edit§ion=6)]
- O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F.,
[“Jesse Douglas”](http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Douglas.html), [Bộ lưu trữ lịch sử toán học MacTutor](/wiki/B%E1%BB%99_l%C6%B0u_tr%E1%BB%AF_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc_MacTutor) [Jesse Douglas](http://www.genealogy.ams.org/html/id.phtml?id=37358)tại [Mathematics Genealogy Project](/wiki/Mathematics_Genealogy_Project)

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Lesná, Znojmo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Lesná|
|—
|![ Větrný mlýn Lesná.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/V%C4%9Btrn%C3%BD_ml%C3%BDn_Lesn%C3%A1.jpg/250px-V%C4%9Btrn%C3%BD_ml%C3%BDn_Lesn%C3%A1.jpg)
![ Větrný mlýn Lesná.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/V%C4%9Btrn%C3%BD_ml%C3%BDn_Lesn%C3%A1.jpg/250px-V%C4%9Btrn%C3%BD_ml%C3%BDn_Lesn%C3%A1.jpg)
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Flag_of_the_Czech_Republic.svg/23px-Flag_of_the_Czech_Republic.svg.png)
[Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c) [Vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Jihomoravský](/wiki/Nam_Moravia_(v%C3%B9ng)) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Znojmo](/wiki/Znojmo_(huy%E1%BB%87n)) 2(132 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(2.0/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [NUTS 5](/wiki/C%C3%A1c_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) **Lesná** là một [làng](/w/index.php?title=L%C3%A0ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) thuộc huyện [Znojmo](/wiki/Znojmo_(huy%E1%BB%87n)), vùng [Jihomoravský](/wiki/Nam_Moravia_(v%C3%B9ng)), [Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c). [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lesn%C3%A1,_Znojmo&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lesn%C3%A1,_Znojmo&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”](http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/). Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
*Mylomys dybowskii*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Mylomys dybowskii
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Rodentia](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Muridae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Mylomys](/wiki/Mylomys) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **M. dybowskii** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Mylomys dybowskii*
(
[Pousargues](/w/index.php?title=Eugene_de_Pousargues&action=edit&redlink=1), 1893) [[1]](#cite_note-msw3-1) * là một loài Mylomys dybowskii* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong [họ Chuột](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t), [bộ Gặm nhấm](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m). Loài này được Pousargues mô tả năm 1893. [[1]](#cite_note-msw3-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Mylomys_dybowskii&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mylomys_dybowskii&action=edit§ion=1)]
- ^
**a** [Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “](#cite_ref-msw3_1-1) **ă** *Mylomys dybowskii*”. [. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang).](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=13001586) *Mammal Species of the World* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Quận Ragh, Badakhshan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Ragh|
|— Quận —|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Afghanistan.svg/23px-Flag_of_Afghanistan.svg.png)
[Afghanistan](/wiki/Afghanistan) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Afghanistan) [Badakhshan](/w/index.php?title=Badakhshan&action=edit&redlink=1) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) **Ragh** là một [quận](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Afghanistan&action=edit&redlink=1) thuộc tỉnh [Badakhshan](/w/index.php?title=Badakhshan&action=edit&redlink=1), [Afghanistan](/wiki/Afghanistan). Dân số thời điểm năm 1999 là 37,443 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Ragh,_Badakhshan&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Ragh,_Badakhshan&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Districts of Afghanistan”](http://www.statoids.com/yaf.html)(bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Ragh,_Badakhshan&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Ragh,_Badakhshan&action=edit§ion=2)] [“Geonames Database”](http://geonames.nga.mil/ggmagaz/). [Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_%C4%90%E1%BB%8Ba_kh%C3%B4ng_gian_Qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2011.

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Thể loại:1426
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Thể loại con
Thể loại này gồm 9 thể loại con sau, trên tổng số 9 thể loại con.
### 1
- ►
[1426 theo quốc gia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:1426_theo_qu%E1%BB%91c_gia) (trống)
### C
- ►
[Chấm dứt năm 1426](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BA%A5m_d%E1%BB%A9t_n%C4%83m_1426) (trống)
- ►
[Chính trị 1426](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_1426) (trống)
### K
- ►
[Khởi đầu năm 1426](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kh%E1%BB%9Fi_%C4%91%E1%BA%A7u_n%C4%83m_1426) (trống)
- ►
[Kinh tế năm 1426](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kinh_t%E1%BA%BF_n%C4%83m_1426) (trống)
### L
- ►
[Luật năm 1426](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Lu%E1%BA%ADt_n%C4%83m_1426) (trống)
### M
- ►
[Mất 1426](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1426) (1 tr.)
### S
- ►
[Sinh 1426](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1426) (2 tr.)
### X
- ►
[Xung đột năm 1426](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1426) (1 tr.)
## Các trang trong thể loại “1426”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Cây đặc biệt
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Các trang trong thể loại “Cây đặc biệt”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.
A
Arbre du Ténéré
C
Cây gạo làng Diên Uẩn
Cây Giáng sinh
T
Cây sồi Tamme-Lauri
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Cây_đặc_biệt&oldid=11085455
”
Thể loại
:
Cây
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Tại dự án khác
Wikimedia Commons
Ngôn ngữ khác
Asturianu
Беларуская
Brezhoneg
Български
Català
Čeština
Dansk
Deutsch
Ελληνικά
English
Español
Esperanto
Euskara
فارسی
Français
Frysk
Galego
한국어
Հայերեն
Italiano
עברית
Latina
Lëtzebuergesch
Magyar
Nederlands
日本語
Norsk bokmål
Norsk nynorsk
Polski
Português
Română
Русский
Slovenčina
Suomi
Svenska
Українська
Walon
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 20:28 ngày 20 tháng 3 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động


markdown:
# Titisee-Neustadt
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Titisee-Neustadt
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Baden-Württemberg](/wiki/Baden-W%C3%BCrttemberg) [Vùng hành chính](/wiki/Regierungsbezirk) [Freiburg](/wiki/Freiburg) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Breisgau-Hochschwarzwald](/wiki/Breisgau-Hochschwarzwald) **Phân chia thị trấn** [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) [CDU](/wiki/Li%C3%AAn_minh_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%C6%A1_%C4%91%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BB%A9c)) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2006)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.titisee.de](http://www.titisee.de/) **Titisee-Neustadt** là một đô thị trong huyện [Breisgau-Hochschwarzwald](/wiki/Breisgau-Hochschwarzwald) [bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Baden-Württemberg](/wiki/Baden-W%C3%BCrttemberg) in southern thuộc nước [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Đô thị Titisee-Neustadt có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 89,66 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng). Đây là thị xã du lịch nghỉ dưỡng và cũng là một trung tâm thể thao mùa Đông.
### Đô thị kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Titisee-Neustadt&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Titisee-Neustadt&action=edit§ion=1)] [Coulommiers](/wiki/Coulommiers)( [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)) - từ năm [1971](/wiki/1971) [Leighton-Linslade](/w/index.php?title=Leighton-Linslade&action=edit&redlink=1)( [Anh quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland)) - từ năm [1991](/wiki/1991)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Titisee-Neustadt&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Titisee-Neustadt&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Titisee-Neustadt&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Titisee-Neustadt&action=edit§ion=3)] [Trang mạng chính thức](http://www.titisee.de/) [Titisee-Neustadt: pictures](http://www.badische-seiten.de/bilder/titisee/) **(tiếng Đức)** [Titisee-Neustadt](http://www.freiburg-schwarzwald.de/titisee.htm) [Titisee-Neustadt hikers' Trang mạng chính thức](http://www.wanderfreunde-titisee-neustadt.de/) [Car-Sharing Hochschwarzwald e.V.'s Trang mạng chính thức](http://www.carsharing-hochschwarzwald.de/) [Cinema's Trang mạng chính thức](http://www.krone-theater.de/)
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


markdown:
# behemoth
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|Hoa Kỳ||
|
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **behemoth** [/bɪ.ˈhi.məθ/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
|Hoa Kỳ||
|**behemoth** [/bɪ.ˈhi.məθ/](/wiki/Wiktionary:IPA)

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


markdown:
# wanders
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **wanders** [Động từ](/wiki/%C4%91%E1%BB%99ng_t%E1%BB%AB) *chia ở* [wander](/wiki/wander) [ngôi thứ ba](/wiki/ng%C3%B4i_th%E1%BB%A9_ba) [số ít](/wiki/s%E1%BB%91_%C3%ADt).
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
wander
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|[wander](/wiki/wander) [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [wandering](/wiki/wandering) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) [wandered](/wiki/wandered) [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander)hoặc [wanderest](/w/index.php?title=wanderest&action=edit&redlink=1)¹ **wanders**hoặc [wandereth](/w/index.php?title=wandereth&action=edit&redlink=1)¹ [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [wandered](/wiki/wandered) [wandered](/wiki/wandered)hoặc [wanderedst](/w/index.php?title=wanderedst&action=edit&redlink=1)¹ [wandered](/wiki/wandered) [wandered](/wiki/wandered) [wandered](/wiki/wandered) [wandered](/wiki/wandered) [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander)hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander)hoặc [wanderest](/w/index.php?title=wanderest&action=edit&redlink=1)¹ [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [wandered](/wiki/wandered) [wandered](/wiki/wandered) [wandered](/wiki/wandered) [wandered](/wiki/wandered) [wandered](/wiki/wandered) [wandered](/wiki/wandered) [were](/wiki/were)to [wander](/wiki/wander)hoặc [should](/wiki/should) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander)hoặc should [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander)hoặc should [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander)hoặc should [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander)hoặc should [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander)hoặc should [wander](/wiki/wander) [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander) [wander](/wiki/wander)
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


markdown:
-
Chào bạn,
Hãy đăng nhập hoặc click vào nút "Đăng ký" để tạo tài khoản và tham gia giao lưu với các thành viên diễn đàn LÀM CHA MẸ.
Hoặc tham khảo
[Hướng dẫn dành cho người mới](https://www.lamchame.com/forum/threads/chao-mung-ban-den-voi-dien-dan-lam-cha-me-xin-danh-vai-phut-de-tim-hieu-quy-dinh.17378/), [Hướng dẫn tìm kiếm thông tin](https://www.lamchame.com/forum/threads/huong-dan-ban-lam-the-nao-de-tim-nhanh-tren-dien-dan-lam-cha-me.17902/), [Quy định chung](https://www.lamchame.com/forum/threads/cac-quy-dinh-va-huong-dan-su-dung-dien-dan.1/). [Dismiss Notice](account/dismiss-notice?notice_id=2)
-
Mời các bạn follow
[Lamchame.com trên twitter](https://twitter.com/lamchame)và [Lamchame.com trên Facebook](https://www.facebook.com/lamchamecom)hoặc tham gia [nhóm chính thức trên Facebook](https://www.facebook.com/groups/lamchame.org). [Dismiss Notice](account/dismiss-notice?notice_id=12)
# Trường mầm non Giang Sơn (khu đô thị Định Công)
Thảo luận trong '
[Trường lớp, học hành](forums/truong-lop-hoc-hanh.38/)' bởi [Bống yêu](members/bong-yeu.1136/), [11/7/2008](threads/truong-mam-non-giang-son-khu-do-thi-dinh-cong.18476/).

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=c3e85cb1e7c8130d0e258b45d9fd472d; path=/; secure; HttpOnly

Server: nginx

Vary: Accept-Encoding