text:
Niết-bàn
Mục lục
Từ nguyên[sửa | sửa mã nguồn]
Niết-bàn (zh. nièpán 涅槃, sa. nirvāṇa, pi. nibbāna, ja. nehan) là từ được dịch âm từ gốc tiếng Phạn nirvāṇa hoặc tiếng Pāli nibbāna. Nirvāṇa nguyên là phân từ thụ động quá khứ của động từ niḥ-√vā (2) nirvāti với nghĩa "thổi tắt", "dập tắt" (một ngọn lửa) và như thế thì nirvāṇa mang nghĩa đã bị dập tắt, thổi tắt. Qua đó mà thuật ngữ nirvāṇa cũng được dịch nghĩa là Diệt (zh. 滅), Diệt tận (zh. 滅盡), Diệt độ (zh. 滅度), Tịch diệt (zh. 寂滅), Bất sinh (zh. 不生), Viên tịch (zh. 圓寂), và vì sự tịch diệt được hiểu là mục đích tối cao trong đạo Phật nên nirvāṇa cũng được dịch ý là Giải thoát (zh. 解脫), Vô vi (zh. 無爲), An lạc (zh. 安樂).
Tóm lược lại thì thuật ngữ Niết-bàn có thể được hiểu là:
- Tình trạng ngọn lửa phiền não đã bị dập tắt
- Là động từ, có nghĩa là đã nhập niết-bàn và
- Vô vi.
Quan điểm Phật giáo[sửa | sửa mã nguồn]
Tổng quan về Niết-bàn[sửa | sửa mã nguồn]
Niết-bàn là mục đích tu hành cứu cánh của mọi trường phái Phật giáo. Trong đạo Phật nguyên thủy, Niết-bàn được xem là đoạn triệt Luân hồi (zh, 輪回, sa., pi. saṃsāra). Đó là sự tận diệt gốc rễ của ba nghiệp bất thiện (zh. 不善, sa. akuśala, pi. akusala) là tham, sân và si. Đồng thời Niết-bàn có nghĩa là không còn chịu sự tác động của nghiệp (zh. 業, sa. karma, pi. kamma), không còn chịu quy luật nhân duyên (duyên khởi), Vô vi (zh. 無爲, sa. asaṃkṛta), đặc tính của nó là thiếu vắng sự sinh, thành, hoại, diệt. Trưởng lão tăng kệ (pi. theragāthā) ghi (Chân Nguyên dịch Pāli-Việt):
Nguyên văn tiếng Pāli:
- sabbo rāgo pahīno me, sabbo doso samūhato,
- sabbo me vigato moho, sītibhūto `smi nibbuto. ||79||
Dịch nghĩa:
- Ta đã buông xả tất cả những tham dục (pi. rāga), đã tiêu diệt tất cả sân hận (pi. dosa), ta đã lìa xa tất cả si mê (pi. moha)—Ta đã đạt sự tĩnh lặng (pi. sītibhūta), chứng niết-bàn (pi. nibbuta). ||79||
Với sự xuất hiện của Đại thừa (sa. mahāyāna), người ta có một quan điểm mở rộng của Niết-bàn dựa trên khái niệm Bồ Tát (zh. 菩薩, sa. bodhisattva, pi. bodhisatta) và trên tính nhất thể của vạn vật. Niết-bàn được xem là sự thống nhất với cái nhất thể tuyệt đối (sự bình đẳng của chúng sinh, zh. 眾生平等, sa. sattvasamatā) đó, sự thống nhất của luân hồi với "dạng chuyển hóa" của nó. Ở đây Niết-bàn được xem như sự lưu trú trong tính tuyệt đối, sự an lạc khi thấy mình cùng một thể với tuyệt đối, khi thấy mình giải thoát khỏi mọi ảo giác, mọi biến tướng, mọi tham ái. Nhiều người hiểu Niết-bàn chỉ là một cõi hư vô tịch diệt. Ngay Phật giáo nguyên thủy đã bác bỏ quan niệm đó. Trong nhiều kinh sách, người ta miêu tả Niết-bàn như một "ngọn lửa đã tắt". Đó là một tình trạng không có một vị trí địa lí, mà là một dạng siêu việt, xuất thế (zh. 出世; sa. lokottara) và chỉ có những hành giả đã đạt mới biết được. Vì vậy, trong đạo Phật nguyên thủy, Niết-bàn hầu như được hiểu xa cách thế gian, giải thoát khỏi phiền não. Người nhập Niết-bàn vượt khỏi mọi định nghĩa, không ngôn ngữ nào có thể miêu tả ông ta. Tập bộ kinh (pi. suttanipāta) miêu tả như sau (Chân Nguyên dịch Pāli-Việt):
Nguyên văn tiếng Pāli:
- accī yathā vātavegena khitto, atthaṃ paleti na upeti sankhaṃ,
- evaṃ munī nāmakāyā vimutto, atthaṃ paleti na upeti sankhaṃ. ||1074||
- atthan gatassa na pamāṇaṃ atthi, yena naṃ vajju taṃ tassa n`atthi
- sabbesu dhammesu samūhatesu, samūhatā vādapathā pi sabbe. ||1076||
Dịch nghĩa:
- Như ngọn lửa (pi. accī) đã bị sức mạnh của cơn gió (pi. vātavega) dập tắt, đến nơi an nghỉ, không thể được định nghĩa—cũng như vậy, một mâu-ni đã được giải thoát ra khỏi danh xưng và thân xác (pi. nāmakāya) đi về chốn an nghỉ, vượt khỏi mọi định nghĩa.||1074||
- Người đã đến chỗ an nghỉ thì người ta không thể dùng ước lượng (pi. pamāṇa) để diễn tả ông ta. Cái đó không thuộc về ông ta. Khi tất cả các pháp (ý tưởng) đã tiêu diệt thì tất cả những phương tiện ngôn ngữ (pi. vādapatha) cũng tiêu diệt.||1076||
Trong một số kinh sách khác, Niết-bàn được hiểu là sự "an lạc" nhưng phần lớn được hiểu là sự giải thoát khỏi cái Khổ (sa. duḥkha, pi. dukkha). Vì không có ngôn ngữ để diễn tả Niết-bàn, đó là phạm vi nằm ngoài ngôn ngữ và lí luận, nên có nhiều người hiểu Niết-bàn theo quan niệm hư vô. Cách thức dễ tiếp cận nhất về Niết-bàn là hiểu sự tồn tại là một tình trạng đầy dẫy khổ đau và Niết-bàn là dạng tồn tại thiếu vắng sự khổ đau đó. Đối với hành giả Phật giáo thì định nghĩa liệu Niết-bàn là một dạng tồn tại thật sự hay chỉ là cõi tịch diệt không hề quan trọng. Cũng một phần vì lí do này mà Phật Thích-ca từ chối mọi miêu tả về Niết-bàn.
Niết-bàn theo quan điểm Tiểu thừa[sửa | sửa mã nguồn]
Trong Tiểu thừa (sa. hīnayāna), người ta phân biệt hai loại Niết-bàn:
- Hữu dư niết-bàn (有餘涅槃; sa. sopadhiśeṣa-nirvāṇa, pi. savupadisesa-nibbāna): Niết-bàn còn tàn dư, Niết-bàn trước khi tịch diệt. Niết-bàn này là trạng thái của các bậc thánh nhân đã dứt bỏ mọi Phiền não, không còn tái sinh. Các vị này còn sống trên đời nên vẫn còn Ngũ uẩn, còn có nhân trạng nên gọi "hữu dư". Trong Hữu dư niết-bàn hành giả còn khổ vì còn chịu nghiệp cũ. Có lúc hành giả thoát được cái khổ đó một cách tạm thời trong một số tình trạng thiền định nhất định. Từ quan điểm Hữu dư Niết-bàn này của Tiểu thừa mà phát sinh khái niệm Niết-bàn vô trụ (sa. apratiṣṭhita-nirvāṇa) của Đại thừa.
- Vô dư niết-bàn (zh. 無餘涅槃, sa. nirupadhiśeṣa-nirvāṇa, pi. anupadisesa-nibbāna): là Niết-bàn không còn ngũ uẩn (sa. pañca-skandha), mười hai xứ (sa., pi. āyatana), mười tám giới (sa., pi. dhātu) và các Căn (sa., pi. indriya). Niết-bàn vô dư đến với một vị A-la-hán sau khi chết, không còn tái sinh. Loại Niết-bàn này cũng được gọi là Bát-niết-bàn (般涅槃, sa. parinirvāṇa), là Niết-bàn toàn phần.
Ngay trong Tiểu thừa thì quan điểm của mỗi phái cũng khác nhau. Thuyết nhất thiết hữu bộ (zh. 說一切有部, sa. sarvāstivāda) luận về Niết-bàn với khái niệm khả quan, cho rằng Niết-bàn là thể không sinh thành hoại diệt, có thể dần dần đạt đến bằng cách loại trừ khổ. Cứ diệt một loại khổ thì đạt được một cảnh giới của Niết-bàn. Vì thế mà có nhiều loại Niết-bàn và hầu như Niết-bàn là một cảnh giới cụ thể. Đối với Kinh lượng bộ (zh. 經量部, sa. sautrāntika) thì Niết-bàn chỉ là dạng chấm dứt khổ, nhưng không phải là một cảnh giới vĩnh hằng. Độc Tử bộ (zh. 犢子部, sa. vātsīputrīya) cho rằng có một cá nhân (sa. pudgala, dịch âm là Bổ-đặc-già-la 補特伽羅) thường còn, hiểu Niết-bàn là cõi mà cá nhân đó tiếp tục tồn tại. Đối với Đại chúng bộ (zh. 大眾部, sa. mahāsāṅghika)—được xem là tiền thân của phái Đại thừa—thì khái niệm Niết-bàn vô dư không còn quan trọng nữa. Từ đây các bộ phái sau bắt đầu phát triển và sử dụng danh từ Vô trụ xứ niết-bàn (sa. apratiṣṭhita-nirvāṇa). Đó là trạng thái Niết-bàn của các vị Phật đã thoát khỏi ràng buộc của thế gian nhưng chưa muốn hoàn toàn tịch diệt.
[PHẬT NGÔN]
Các Tỳ Kheo, có hai thứ Niết bàn (nibbânadhâtu). Những gì là hai? Niết bàn có dư y và Niết bàn không dư y. Các Tỳ kheo, thế nào là Niết bàn có dư y? Các Tỳ kheo, ở đây vị Tỳ kheo là bậc A la hán, hết các lậu hoặc, hoàn thành phạm hạnh, làm xong việc nên làm, đặt xuống gánh nặng, đạt đến mục đích, hết sạch hữu kiết sử, giải thoát do chánh trí. Nơi vị ấy, 5 căn vẫn tồn tại; Vì bản thân không bị tiêu hoại nên vị ấy lý giải điều vừa ý và điều không vừa ý, và cảm giác vui khổ. Các Tỳ kheo, nơi vị ấy tham hết, sân hết, si hết, ấy gọi là Niết bàn có dư y.
Các Tỳ kheo, thế nào gọi là Niết bàn không dư y? Các Tỳ kheo, ở đây vị Tỳ kheo là bậc A la hán, hết các lậu hoặc, hoàn thành phạm hạnh, làm xong việc nên làm, đặt xuống gánh nặng, đạt đến mục đích, hết sạch hữu kiết sử, giải thoát do chánh trí. Các Tỳ kheo, ở đây, nơi vị ấy, tất cả cảm giác không hỷ lạc (sabbavedayitâni anabhinanditâni) đều mát dịu; Các Tỳ kheo, ấy gọi là Niết bàn không dư y.
Các Tỳ kheo, đây là hai thứ Niết bàn.
Niết-bàn theo quan điểm Đại thừa[sửa | sửa mã nguồn]
Trong Đại thừa, người ta nhấn mạnh đến tính chất Bồ Tát nhiều hơn và vì thế khái niệm Niết-bàn không được đề cao nhưng vẫn là mục đích cao nhất trên đường giải thoát. Không có tông phái Đại thừa nào xem Bồ Tát là mức cuối cùng của Phật đạo; đối với Bồ Tát, việc "nhập Niết-bàn" chỉ được "hoãn lại" sau khi toàn thể chúng sinh đều được giải thoát. Ở đây, người ta phân biệt hai loại Niết-bàn: Vô trụ xứ niết-bàn (zh. 無住處涅槃, sa. apratiṣṭhitanirvāṇa) và Trụ xứ niết-bàn (zh. 住處涅槃, sa. pratiṣṭhita-nirvāṇa) với ý nghĩa cố định, bất động).
Trung quán tông[sửa | sửa mã nguồn]
Trung quán tông (sa. mādhyamika) cho rằng, Niết-bàn nằm trong tính Không (không tính, zh. 空性, sa. śūnyatā), đó là sự "chấm dứt cái thiên hình vạn trạng", cái chấm dứt đó là sự vắng bóng của mọi ràng buộc thế gian. Niết-bàn là sự thống nhất với Chân như (zh. 真如, sa. tathatā) không diễn tả được, là cái luôn luôn hiện hữu, nhưng không ai nhận biết. Niết-bàn và sinh tử không hề khác nhau, đứng trên phương diện lí tính tuyệt đối mà nói. Chính cái thức vô minh của chúng ta ngăn cản không cho nhận ra cái lí tính tuyệt đối đó. Long Thụ, được xem là Khai tổ của tông Trung quán, ghi lại như sau trong tác phẩm Trung luận (sa. madhyamakaśāstra) nổi danh, phẩm thứ 25, Quán Niết-bàn (sa. nirvāṇaparīkṣā, Chân Nguyên dịch Phạn-Việt):
Nguyên văn tiếng Phạn:
- aprahīṇam asaṃprāptam anucchinnam aśāśvatam |
- aniruddham anutpannam etan nirvāṇam ucyate ||25.03||
- bhāvaś ca yadi nirvāṇaṃ nirvāṇaṃ saṃskṛtaṃ bhavet |
- nāsaṃskṛto hi vidyate bhāvaḥ kva cana kaś cana ||25.05||
- ya ājavaṃjavībhāva upādāya pratītya vā |
- so `pratītyānupādāya nirvāṇam upadiśyate ||25.09||
- na saṃsārasya nirvāṇāt kiṃcid asti viśeṣaṇam |
- na nirvāṇasya saṃsārāt kiṃcid asti viśeṣaṇam ||25.19||
- nirvāṇasya ca yā koṭiḥ koṭiḥ saṃsaraṇasya ca |
- na tayor antaraṃ kiṃcit susūkṣmam api vidyate ||25.20||
- sarvopalambhopaśamaḥ prapañcopaśamaḥ śivaḥ |
- na kva cit kasyacit kaścid dharmo buddhena deśitaḥ ||25.24||
Dịch nghĩa:
- Cái không được buông xả, không được chứng đắc, không đứt đoạn, không trường tồn, không hoại diệt, không sinh thành—cái đó được gọi là Niết-bàn. ||25.03||
- Nếu Niết-bàn là sự tồn tại thì nó đã là hữu vi (sa. saṃskṛta), vì không nơi nào ta có thể tìm thấy một sự tồn tại vô vi (sa. asaṃskṛta) cả. ||25.05||
- Cái gì có bản tính là đến và đi, cái ấy xuất hiện tùy thuộc hoặc xuất hiện trên cơ sở nhân duyên. Niết-bàn được dạy là không tùy thuộc, không duyên khởi. ||25.09||
- Không có sự khác biệt của luân hồi so với Niết-bàn, không có sự khác biệt của Niết-bàn so với luân hồi. ||25.19||
- Điểm tối cao của Niết-bàn cũng là điểm tối cao của luân hồi. Không có một mảy may khác biệt giữa hai trạng thái này. ||25.20||
- Sự an tĩnh của tất cả những nhận thức, sự an tĩnh của thiên hình vạn trạng, thiện hảo (—đó chính là Niết-bàn). Chẳng nơi nào mà Phật đã thuyết một pháp nào cho một ai. ||25.24||
Duy thức tông[sửa | sửa mã nguồn]
Duy thức tông (zh. 唯識宗, sa. vijñānavādin) cũng cho rằng Niết-bàn và luân hồi không khác, mọi hiện tượng đều không tồn tại, không thật có. Đối với tông này thì Niết-bàn xuất hiện khi mọi phân biệt chấm dứt. Duy thức tông cho rằng có hai dạng Niết-bàn: Niết-bàn của A-la-hán, đó là người khi chết chỉ còn Chân như tuyệt đối là tồn tại. Đó là người "đã yên nghỉ". Dạng Niết-bàn đó tuy nhiên không ưu việt bằng Niết-bàn của Phật, là dạng chủ động "dập tắt ngọn lửa đời sống" nhưng cũng chủ động ban phát lòng từ bi. Đây là dạng thống nhất của Chân như với mọi chúng sinh, trong đó mỗi cá nhân vẫn còn tồn tại trong nghĩa quy ước. Kinh Lăng-già (sa. laṅkāvatārasūtra) ghi lại như sau (bản dịch Đức ngữ của H.W. Schumann, Chân Nguyên dịch Đức-Việt):
- Phải nhận biết luân hồi và Niết-bàn không khác biệt nhau. (Laṅkāv 2, p.61)
- Định nghĩa của bất nhị (zh. 不二, sa. advaya) là gì? Nó có nghĩa là, hình ảnh, dài ngắn, trắng đen xuất phát từ nhị nguyên và không tách rời nhau.
- Như trường hợp luân hồi và Niết-bàn, tất cả những sự việc này đều bất nhị. Không có Niết-bàn, (trừ trường hợp) có luân hồi, và không có luân hồi, (trừ trường hợp) có Niết-bàn, bởi vì nguyên nhân hiện hữu của chúng nằm ở chỗ: (Nếu quán sát riêng biệt) Chúng không có định nghĩa. (Laṅkāv 2, p.76)
- Tất cả những hiện hữu đều không có tự tính, chỉ là ngôn từ của những người (vô minh). Chúng chỉ là sự tưởng tượng (s. kalpanā) và không tồn tại thật sự. Niết-bàn (cũng chỉ) là cơn mộng. Không thể nhận thức được bất cứ cái gì trong luân hồi và không có một cái gì có thể nhập niết-bàn bao giờ. (Laṅkāv 2,146, p.88)
Thiền tông[sửa | sửa mã nguồn]
Trong Thiền tông, Niết-bàn cũng không hề tách rời với thế giới này mà chính là sự trực ngộ được thể tính của Tâm, là thể tính của con người, thể tính của Phật. Thực hiện Niết-bàn phải thông qua trí huệ và vì vậy, có khi Niết-bàn được xem là đồng nghĩa với trí huệ bát-nhã. Niết-bàn và trí huệ chỉ là hai mặt của một cái duy nhất. Niết-bàn là trạng thái của một người đã đạt trí huệ bát-nhã, đã đạt tri kiến về Tâm và ngược lại Bát-nhã là trí huệ của một người đã chứng đắc Niết-bàn.
Quan điểm Ấn Độ giáo[sửa | sửa mã nguồn]
Theo Ấn Độ giáo, Niết-bàn là sự hủy diệt các vướng mắc và tham ái thế tục như cơ sở của sự hợp nhất với cái tuyệt đối, với Thượng đế. Theo S.K. Belvalkar thì khái niệm Niết-bàn này xuất hiện trước khi Phật giáo được thành lập. Theo trường sử thi Mahābhārata thì Niết-bàn được xem là sự tịch tĩnh (sa. śānti) và sự thỏa mãn (sa. susukkti). Trong tác phẩm Anugītā, Niết-bàn được xem như "một ngọn lửa không có chất đốt". Chí Tôn ca như chủ ý nhấn mạnh tính đối nghịch với khái niệm Niết-bàn trong Phật giáo vì bài này miêu tả Niết-bàn như sự chứng đắc Phạm thiên (sa. brahman, 2,71). Du-già sư (sa. yogin) ở đây không được xem như một ngọn đèn đã tắt (như trong Phật giáo), mà là một ngọn đèn không đứng giữa cơn gió, không bị lay chuyển (6,19). Chứng đạt Niết-bàn được gọi là giải thoát (sa. mokṣa).
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Tài liệu chủ yếu
- Trưởng lão tăng kệ (zh. 長老僧偈, pi. theragāthā).
- Tập bộ kinh (zh. 集部經, pi. suttanipāta).
- Lăng-già kinh (zh. 楞伽經, sa. laṅkāvatārasūtra), bản dịch trong Schumann, H.W.: Mahāyāna-Buddhismus. Die zweite Drehung des Dharma-Rades, München 1990.
- Trung luận (zh. 中論, sa. madhyamakaśāstra). Madhyamakaśāstra, ed. by P.L Vaidya. Darbhanga 1960 (BST no. 10)
Tài liệu thứ yếu
- Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ Điển. Phật Quang Đại Từ Điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
- Kala, Acharya. Buddhānusmṛti, A Glossary of Buddhist Terms. Mục từ nirvāṇa trang 161.

markdown:
# Niết-bàn
[Niết bàn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt_b%C3%A0n&redirect=no))
## Mục lục
## Từ nguyên[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=1)] **Niết-bàn** ( [zh.](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) *nièpán* 涅槃, [sa.](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n) *nirvāṇa*, [pi.](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Pali) *nibbāna*, [ja.](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt) *nehan*) là từ được dịch âm từ gốc [tiếng Phạn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n) *nirvāṇa* hoặc [tiếng Pāli](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Pali) *nibbāna*. *Nirvāṇa* nguyên là phân từ thụ động quá khứ của động từ **niḥ-√vā (2) nirvāti** với nghĩa "thổi tắt", "dập tắt" (một ngọn lửa) và như thế thì *nirvāṇa* mang nghĩa đã bị dập tắt, thổi tắt. Qua đó mà thuật ngữ *nirvāṇa* cũng được dịch nghĩa là **Diệt** (zh. 滅), **Diệt tận** (zh. 滅盡), **Diệt độ** (zh. 滅度), **Tịch diệt** (zh. 寂滅), **Bất sinh** (zh. 不生), **Viên tịch** (zh. 圓寂), và vì sự tịch diệt được hiểu là mục đích tối cao trong đạo Phật nên *nirvāṇa* cũng được dịch ý là **Giải thoát** (zh. 解脫), **Vô vi** (zh. 無爲), **An lạc** (zh. 安樂).
Tóm lược lại thì thuật ngữ Niết-bàn có thể được hiểu là:
- Tình trạng ngọn lửa phiền não đã bị dập tắt
- Là động từ, có nghĩa là đã nhập niết-bàn và
[Vô vi](/wiki/V%C3%B4_vi_(Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o)).
## Quan điểm Phật giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=2)]
### Tổng quan về Niết-bàn[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=3)]
Niết-bàn là mục đích tu hành cứu cánh của mọi trường phái Phật giáo. Trong đạo Phật nguyên thủy, Niết-bàn được xem là đoạn triệt
[Luân hồi](/wiki/Lu%C3%A2n_h%E1%BB%93i) (zh, 輪回, sa., pi. *saṃsāra*). Đó là sự tận diệt gốc rễ của ba nghiệp bất thiện (zh. 不善, sa. *akuśala*, pi. *akusala*) là tham, sân và si. Đồng thời Niết-bàn có nghĩa là không còn chịu sự tác động của [nghiệp](/wiki/Nghi%E1%BB%87p_(Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o)) (zh. 業, sa. *karma*, pi. *kamma*), không còn chịu quy luật nhân duyên ( [duyên khởi](/wiki/Duy%C3%AAn_kh%E1%BB%9Fi)), Vô vi (zh. 無爲, sa. *asaṃkṛta*), đặc tính của nó là thiếu vắng sự sinh, thành, hoại, diệt. *Trưởng lão tăng kệ* (pi. *theragāthā*) ghi (Chân Nguyên dịch Pāli-Việt): **Nguyên văn tiếng Pāli:** *sabbo rāgo pahīno me, sabbo doso samūhato,* *sabbo me vigato moho, sītibhūto `smi nibbuto.*||79|| **Dịch nghĩa:**
- Ta đã buông xả tất cả những tham dục (pi.
*rāga*), đã tiêu diệt tất cả sân hận (pi. *dosa*), ta đã lìa xa tất cả si mê (pi. *moha*)—Ta đã đạt sự tĩnh lặng (pi. *sītibhūta*), chứng niết-bàn (pi. *nibbuta*). ||79||
Với sự xuất hiện của
[Đại thừa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BB%ABa) (sa. *mahāyāna*), người ta có một quan điểm mở rộng của Niết-bàn dựa trên khái niệm [Bồ Tát](/wiki/B%E1%BB%93_T%C3%A1t) (zh. 菩薩, sa. *bodhisattva*, pi. *bodhisatta*) và trên tính nhất thể của vạn vật. Niết-bàn được xem là sự thống nhất với cái nhất thể tuyệt đối (sự bình đẳng của chúng sinh, zh. 眾生平等, sa. *sattvasamatā*) đó, sự thống nhất của luân hồi với "dạng chuyển hóa" của nó. Ở đây Niết-bàn được xem như sự lưu trú trong tính tuyệt đối, sự an lạc khi thấy mình cùng một thể với tuyệt đối, khi thấy mình giải thoát khỏi mọi ảo giác, mọi biến tướng, mọi tham ái. Nhiều người hiểu Niết-bàn chỉ là một cõi hư vô tịch diệt. Ngay Phật giáo nguyên thủy đã bác bỏ quan niệm đó. Trong nhiều kinh sách, người ta miêu tả Niết-bàn như một "ngọn lửa đã tắt". Đó là một tình trạng không có một vị trí địa lí, mà là một dạng siêu việt, xuất thế (zh. 出世; sa. *lokottara*) và chỉ có những hành giả đã đạt mới biết được. Vì vậy, trong đạo Phật nguyên thủy, Niết-bàn hầu như được hiểu xa cách thế gian, giải thoát khỏi phiền não. Người nhập Niết-bàn vượt khỏi mọi định nghĩa, không ngôn ngữ nào có thể miêu tả ông ta. * (pi. Tập bộ kinh* *suttanipāta*) miêu tả như sau (Chân Nguyên dịch Pāli-Việt): **Nguyên văn tiếng Pāli:** *accī yathā vātavegena khitto, atthaṃ paleti na upeti sankhaṃ,* *evaṃ munī nāmakāyā vimutto, atthaṃ paleti na upeti sankhaṃ.*||1074|| *atthan gatassa na pamāṇaṃ atthi, yena naṃ vajju taṃ tassa n`atthi* *sabbesu dhammesu samūhatesu, samūhatā vādapathā pi sabbe.*||1076|| **Dịch nghĩa:**
- Như ngọn lửa (pi.
*accī*) đã bị sức mạnh của cơn gió (pi. *vātavega*) dập tắt, đến nơi an nghỉ, không thể được định nghĩa—cũng như vậy, một mâu-ni đã được giải thoát ra khỏi danh xưng và thân xác (pi. *nāmakāya*) đi về chốn an nghỉ, vượt khỏi mọi định nghĩa.||1074||
- Người đã đến chỗ an nghỉ thì người ta không thể dùng ước lượng (pi.
*pamāṇa*) để diễn tả ông ta. Cái đó không thuộc về ông ta. Khi tất cả các pháp (ý tưởng) đã tiêu diệt thì tất cả những phương tiện ngôn ngữ (pi. *vādapatha*) cũng tiêu diệt.||1076||
Trong một số kinh sách khác, Niết-bàn được hiểu là sự "an lạc" nhưng phần lớn được hiểu là sự giải thoát khỏi cái Khổ (sa.
*duḥkha*, pi. *dukkha*). Vì không có ngôn ngữ để diễn tả Niết-bàn, đó là phạm vi nằm ngoài ngôn ngữ và lí luận, nên có nhiều người hiểu Niết-bàn theo quan niệm hư vô. Cách thức dễ tiếp cận nhất về Niết-bàn là hiểu sự tồn tại là một tình trạng đầy dẫy khổ đau và Niết-bàn là dạng tồn tại thiếu vắng sự khổ đau đó. Đối với hành giả Phật giáo thì định nghĩa liệu Niết-bàn là một dạng tồn tại thật sự hay chỉ là cõi tịch diệt không hề quan trọng. Cũng một phần vì lí do này mà Phật Thích-ca từ chối mọi miêu tả về Niết-bàn.
### Niết-bàn theo quan điểm Tiểu thừa[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=4)]
Trong
[Tiểu thừa](/wiki/Ti%E1%BB%83u_th%E1%BB%ABa) (sa. *hīnayāna*), người ta phân biệt hai loại Niết-bàn:
- Hữu dư niết-bàn (有餘涅槃; sa.
*sopadhiśeṣa-nirvāṇa*, pi. *savupadisesa-nibbāna*): Niết-bàn còn tàn dư, Niết-bàn trước khi tịch diệt. Niết-bàn này là trạng thái của các bậc thánh nhân đã dứt bỏ mọi Phiền não, không còn tái sinh. Các vị này còn sống trên đời nên vẫn còn [Ngũ uẩn](/wiki/Ng%C5%A9_u%E1%BA%A9n), còn có nhân trạng nên gọi "hữu dư". Trong Hữu dư niết-bàn hành giả còn khổ vì còn chịu nghiệp cũ. Có lúc hành giả thoát được cái khổ đó một cách tạm thời trong một số tình trạng thiền định nhất định. Từ quan điểm Hữu dư Niết-bàn này của Tiểu thừa mà phát sinh khái niệm Niết-bàn vô trụ (sa. *apratiṣṭhita-nirvāṇa*) của Đại thừa.
- Vô dư niết-bàn (zh. 無餘涅槃, sa.
*nirupadhiśeṣa-nirvāṇa*, pi. *anupadisesa-nibbāna*): là Niết-bàn không còn ngũ uẩn (sa. *pañca-skandha*), mười hai xứ (sa., pi. *āyatana*), mười tám giới (sa., pi. *dhātu*) và các Căn (sa., pi. *indriya*). Niết-bàn vô dư đến với một vị [A-la-hán](/wiki/A-la-h%C3%A1n)sau khi chết, không còn tái sinh. Loại Niết-bàn này cũng được gọi là Bát-niết-bàn (般涅槃, sa. *parinirvāṇa*), là Niết-bàn toàn phần.
Ngay trong Tiểu thừa thì quan điểm của mỗi phái cũng khác nhau.
[Thuyết nhất thiết hữu bộ](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_nh%E1%BA%A5t_thi%E1%BA%BFt_h%E1%BB%AFu_b%E1%BB%99) (zh. 說一切有部, sa. *sarvāstivāda*) luận về Niết-bàn với khái niệm khả quan, cho rằng Niết-bàn là thể không sinh thành hoại diệt, có thể dần dần đạt đến bằng cách loại trừ khổ. Cứ diệt một loại khổ thì đạt được một cảnh giới của Niết-bàn. Vì thế mà có nhiều loại Niết-bàn và hầu như Niết-bàn là một cảnh giới cụ thể. Đối với [Kinh lượng bộ](/wiki/Kinh_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_b%E1%BB%99) (zh. 經量部, sa. *sautrāntika*) thì Niết-bàn chỉ là dạng chấm dứt khổ, nhưng không phải là một cảnh giới vĩnh hằng. [Độc Tử bộ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99c_T%E1%BB%AD_b%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) (zh. 犢子部, sa. *vātsīputrīya*) cho rằng có một cá nhân (sa. *pudgala*, dịch âm là Bổ-đặc-già-la 補特伽羅) thường còn, hiểu Niết-bàn là cõi mà cá nhân đó tiếp tục tồn tại. Đối với [Đại chúng bộ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_ch%C3%BAng_b%E1%BB%99) (zh. 大眾部, sa. *mahāsāṅghika*)—được xem là tiền thân của phái Đại thừa—thì khái niệm Niết-bàn vô dư không còn quan trọng nữa. Từ đây các bộ phái sau bắt đầu phát triển và sử dụng danh từ Vô trụ xứ niết-bàn (sa. *apratiṣṭhita-nirvāṇa*). Đó là trạng thái Niết-bàn của các vị Phật đã thoát khỏi ràng buộc của thế gian nhưng chưa muốn hoàn toàn tịch diệt. **[PHẬT NGÔN]** *Các Tỳ Kheo, có hai thứ Niết bàn (nibbânadhâtu). Những gì là hai? Niết bàn có dư y và Niết bàn không dư y. Các Tỳ kheo, thế nào là Niết bàn có dư y? Các Tỳ kheo, ở đây vị Tỳ kheo là bậc A la hán, hết các lậu hoặc, hoàn thành phạm hạnh, làm xong việc nên làm, đặt xuống gánh nặng, đạt đến mục đích, hết sạch hữu kiết sử, giải thoát do chánh trí. Nơi vị ấy, 5 căn vẫn tồn tại; Vì bản thân không bị tiêu hoại nên vị ấy lý giải điều vừa ý và điều không vừa ý, và cảm giác vui khổ. Các Tỳ kheo, nơi vị ấy tham hết, sân hết, si hết, ấy gọi là Niết bàn có dư y.* *Các Tỳ kheo, thế nào gọi là Niết bàn không dư y? Các Tỳ kheo, ở đây vị Tỳ kheo là bậc A la hán, hết các lậu hoặc, hoàn thành phạm hạnh, làm xong việc nên làm, đặt xuống gánh nặng, đạt đến mục đích, hết sạch hữu kiết sử, giải thoát do chánh trí. Các Tỳ kheo, ở đây, nơi vị ấy, tất cả cảm giác không hỷ lạc (sabbavedayitâni anabhinanditâni) đều mát dịu; Các Tỳ kheo, ấy gọi là Niết bàn không dư y.* *Các Tỳ kheo, đây là hai thứ Niết bàn.*
### Niết-bàn theo quan điểm Đại thừa[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=5)]
Trong Đại thừa, người ta nhấn mạnh đến tính chất Bồ Tát nhiều hơn và vì thế khái niệm Niết-bàn không được đề cao nhưng vẫn là mục đích cao nhất trên đường giải thoát. Không có tông phái Đại thừa nào xem Bồ Tát là mức cuối cùng của Phật đạo; đối với Bồ Tát, việc "nhập Niết-bàn" chỉ được "hoãn lại" sau khi toàn thể chúng sinh đều được giải thoát. Ở đây, người ta phân biệt hai loại Niết-bàn: Vô trụ xứ niết-bàn (zh. 無住處涅槃, sa.
*apratiṣṭhitanirvāṇa*) và Trụ xứ niết-bàn (zh. 住處涅槃, sa. *pratiṣṭhita-nirvāṇa*) với ý nghĩa cố định, bất động).
#### Trung quán tông[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=6)] [Trung quán tông](/wiki/Trung_qu%C3%A1n_t%C3%B4ng) (sa. *mādhyamika*) cho rằng, Niết-bàn nằm trong tính Không (không tính, zh. 空性, sa. *śūnyatā*), đó là sự "chấm dứt cái thiên hình vạn trạng", cái chấm dứt đó là sự vắng bóng của mọi ràng buộc thế gian. Niết-bàn là sự thống nhất với [Chân như](/wiki/Ch%C3%A2n_nh%C6%B0) (zh. 真如, sa. *tathatā*) không diễn tả được, là cái luôn luôn hiện hữu, nhưng không ai nhận biết. Niết-bàn và sinh tử không hề khác nhau, đứng trên phương diện lí tính tuyệt đối mà nói. Chính cái thức vô minh của chúng ta ngăn cản không cho nhận ra cái lí tính tuyệt đối đó. [Long Thụ](/wiki/Long_Th%E1%BB%A5), được xem là Khai tổ của tông Trung quán, ghi lại như sau trong tác phẩm * (sa. Trung luận* *madhyamakaśāstra*) nổi danh, phẩm thứ 25, *Quán Niết-bàn*(sa. *nirvāṇaparīkṣā*, Chân Nguyên dịch Phạn-Việt): **Nguyên văn tiếng Phạn:** *aprahīṇam asaṃprāptam anucchinnam aśāśvatam*| *aniruddham anutpannam etan nirvāṇam ucyate*||25.03|| *bhāvaś ca yadi nirvāṇaṃ nirvāṇaṃ saṃskṛtaṃ bhavet*| *nāsaṃskṛto hi vidyate bhāvaḥ kva cana kaś cana*||25.05|| *ya ājavaṃjavībhāva upādāya pratītya vā |* *so `pratītyānupādāya nirvāṇam upadiśyate ||25.09||* *na saṃsārasya nirvāṇāt kiṃcid asti viśeṣaṇam*| *na nirvāṇasya saṃsārāt kiṃcid asti viśeṣaṇam*||25.19|| *nirvāṇasya ca yā koṭiḥ koṭiḥ saṃsaraṇasya ca*| *na tayor antaraṃ kiṃcit susūkṣmam api vidyate*||25.20|| *sarvopalambhopaśamaḥ prapañcopaśamaḥ śivaḥ*| *na kva cit kasyacit kaścid dharmo buddhena deśitaḥ*||25.24|| **Dịch nghĩa:**
- Cái không được buông xả, không được chứng đắc, không đứt đoạn, không trường tồn, không hoại diệt, không sinh thành—cái đó được gọi là Niết-bàn. ||25.03||
- Nếu Niết-bàn là sự tồn tại thì nó đã là hữu vi (sa.
*saṃskṛta*), vì không nơi nào ta có thể tìm thấy một sự tồn tại vô vi (sa. *asaṃskṛta*) cả. ||25.05||
- Cái gì có bản tính là đến và đi, cái ấy xuất hiện tùy thuộc hoặc xuất hiện trên cơ sở nhân duyên. Niết-bàn được dạy là không tùy thuộc, không duyên khởi. ||25.09||
- Không có sự khác biệt của luân hồi so với Niết-bàn, không có sự khác biệt của Niết-bàn so với luân hồi. ||25.19||
- Điểm tối cao của Niết-bàn cũng là điểm tối cao của luân hồi. Không có một mảy may khác biệt giữa hai trạng thái này. ||25.20||
- Sự an tĩnh của tất cả những nhận thức, sự an tĩnh của thiên hình vạn trạng, thiện hảo (—đó chính là Niết-bàn). Chẳng nơi nào mà Phật đã thuyết một pháp nào cho một ai. ||25.24||
#### Duy thức tông[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=7)]
Duy thức tông (zh. 唯識宗, sa.
*vijñānavādin*) cũng cho rằng Niết-bàn và luân hồi không khác, mọi hiện tượng đều không tồn tại, không thật có. Đối với tông này thì Niết-bàn xuất hiện khi mọi phân biệt chấm dứt. Duy thức tông cho rằng có hai dạng Niết-bàn: Niết-bàn của A-la-hán, đó là người khi chết chỉ còn Chân như tuyệt đối là tồn tại. Đó là người "đã yên nghỉ". Dạng Niết-bàn đó tuy nhiên không ưu việt bằng Niết-bàn của Phật, là dạng chủ động "dập tắt ngọn lửa đời sống" nhưng cũng chủ động ban phát lòng từ bi. Đây là dạng thống nhất của Chân như với mọi chúng sinh, trong đó mỗi cá nhân vẫn còn tồn tại trong nghĩa quy ước. Kinh Lăng-già (sa. *laṅkāvatārasūtra*) ghi lại như sau (bản dịch Đức ngữ của H.W. Schumann, Chân Nguyên dịch Đức-Việt):
- Phải nhận biết luân hồi và Niết-bàn không khác biệt nhau. (Laṅkāv 2, p.61)
- Định nghĩa của bất nhị (zh. 不二, sa.
*advaya*) là gì? Nó có nghĩa là, hình ảnh, dài ngắn, trắng đen xuất phát từ nhị nguyên và không tách rời nhau.
- Như trường hợp luân hồi và Niết-bàn, tất cả những sự việc này đều bất nhị. Không có Niết-bàn, (trừ trường hợp) có luân hồi, và không có luân hồi, (trừ trường hợp) có Niết-bàn, bởi vì nguyên nhân hiện hữu của chúng nằm ở chỗ: (Nếu quán sát riêng biệt) Chúng không có định nghĩa. (Laṅkāv 2, p.76)
- Tất cả những hiện hữu đều không có tự tính, chỉ là ngôn từ của những người (vô minh). Chúng chỉ là sự tưởng tượng (s.
*kalpanā*) và không tồn tại thật sự. Niết-bàn (cũng chỉ) là cơn mộng. Không thể nhận thức được bất cứ cái gì trong luân hồi và không có một cái gì có thể nhập niết-bàn bao giờ. (Laṅkāv 2,146, p.88)
#### Thiền tông[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=8)]
Trong
[Thiền tông](/wiki/Thi%E1%BB%81n_t%C3%B4ng), Niết-bàn cũng không hề tách rời với thế giới này mà chính là sự trực ngộ được thể tính của [Tâm](/wiki/T%C3%A2m), là thể tính của con người, thể tính của [Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt). Thực hiện Niết-bàn phải thông qua trí huệ và vì vậy, có khi Niết-bàn được xem là đồng nghĩa với [trí huệ bát-nhã](/w/index.php?title=Tr%C3%AD_hu%E1%BB%87_b%C3%A1t-nh%C3%A3&action=edit&redlink=1). Niết-bàn và trí huệ chỉ là hai mặt của một cái duy nhất. Niết-bàn là trạng thái của một người đã đạt trí huệ bát-nhã, đã đạt tri kiến về Tâm và ngược lại Bát-nhã là trí huệ của một người đã chứng đắc Niết-bàn.
## Quan điểm Ấn Độ giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=9)]
Theo
[Ấn Độ giáo](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o), Niết-bàn là sự hủy diệt các vướng mắc và tham ái thế tục như cơ sở của sự hợp nhất với cái tuyệt đối, với Thượng đế. Theo S.K. Belvalkar thì khái niệm Niết-bàn này xuất hiện trước khi Phật giáo được thành lập. Theo trường sử thi * thì Niết-bàn được xem là sự tịch tĩnh (sa. Mahābhārata* *śānti*) và sự thỏa mãn (sa. *susukkti*). Trong tác phẩm *Anugītā*, Niết-bàn được xem như "một ngọn lửa không có chất đốt". *như chủ ý nhấn mạnh tính đối nghịch với khái niệm Niết-bàn trong Phật giáo vì bài này miêu tả Niết-bàn như sự chứng đắc* [Chí Tôn ca](/wiki/Bhagavad_Gita) [Phạm thiên](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_thi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)(sa. *brahman*, 2,71). [Du-già sư](/w/index.php?title=Du-gi%C3%A0_s%C6%B0&action=edit&redlink=1)(sa. *yogin*) ở đây không được xem như một ngọn đèn đã tắt (như trong Phật giáo), mà là một ngọn đèn không đứng giữa cơn gió, không bị lay chuyển (6,19). Chứng đạt Niết-bàn được gọi là [giải thoát](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_tho%C3%A1t)(sa. *mokṣa*).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n&action=edit§ion=10)] **Tài liệu chủ yếu** *Trưởng lão tăng kệ*(zh. 長老僧偈, pi. *theragāthā*). *Tập bộ kinh*(zh. 集部經, pi. *suttanipāta*). *Lăng-già kinh*(zh. 楞伽經, sa. *laṅkāvatārasūtra*), bản dịch trong Schumann, H.W.: *Mahāyāna-Buddhismus*. Die zweite Drehung des Dharma-Rades, München 1990. *Trung luận*(zh. 中論, sa. *madhyamakaśāstra*). *Madhyamakaśāstra*, ed. by P.L Vaidya. Darbhanga 1960 (BST no. 10) **Tài liệu thứ yếu** *Fo Guang Ta-tz'u-tien*佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. ( *Phật Quang Đại Từ Điển*. Phật Quang Đại Từ Điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
- Kala, Acharya.
*Buddhānusmṛti, A Glossary of Buddhist Terms*. Mục từ [nirvāṇa](http://ccbs.ntu.edu.tw/DBLM/resource/ebooks/102946/102946-glossary.htm#N)trang 161.
|Bảng các chữ viết tắt|
|
|zh.: sa.: Sanskrit, pi.: Pāli, ja: Laṅkāv: Laṅkāvatārasūtra, (zh. 楞伽經)

X-Cache: cp1066 hit(1), cp1065 frontend miss(0)


text:
Shigematsu Yoshinori
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Shigematsu Yoshinori (sinh ngày 2 tháng 4, 1930) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản[sửa | sửa mã nguồn]
Shigematsu Yoshinori thi đấu cho ĐTQG Nhật từ năm 1958.

markdown:
# Shigematsu Yoshinori
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Thông tin cá nhân|
|Tên đầy đủ||Yoshinori Shigematsu|
|Ngày sinh||April 1930|
|Nơi sinh||
|[Striker](/w/index.php?title=Striker&action=edit&redlink=1)(giải nghệ) **Đội** **ST** † **(BT)** † [ĐTQG Nhật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) **Shigematsu Yoshinori** (sinh ngày 2 tháng 4, 1930) là một cầu thủ [bóng đá](/wiki/B%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1) người [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n).
## Đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản[
[sửa](/w/index.php?title=Shigematsu_Yoshinori&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shigematsu_Yoshinori&action=edit§ion=1)]
Shigematsu Yoshinori thi đấu cho
[ĐTQG Nhật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) từ năm 1958.
## Thống kê sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Shigematsu_Yoshinori&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shigematsu_Yoshinori&action=edit§ion=2)]
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1065 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Thể loại:Mất 1605
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại này liệt kê những người qua đời năm 1605. Xem thêm những người sinh năm 1605.
Các trang trong thể loại “Mất 1605”
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.
Thể loại này liệt kê những người qua đời năm 1605. Xem thêm những người sinh năm 1605.
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.

markdown:
# Thể loại:Mất 1605
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|[1600](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1600)– [1601](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1601)– [1602](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1602)– [1603](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1603)– [1604](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1604) **1605**– [1606](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1606)– [1607](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1607)– [1608](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1608)– [1609](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1609)
Thể loại này liệt kê những
**người qua đời năm 1605**. Xem thêm [những người sinh năm 1605](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1605). **Về đầu trang** [A](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=A) [B](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=B) [C](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=C) [D](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=D) [E](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=E) [F](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=F) [G](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=G) [H](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=H) [I](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=I) [J](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=J) [K](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=K) [L](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=L) [M](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=M) [N](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=N) [O](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=O) [P](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=P) [Q](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=Q) [R](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=R) [S](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=S) [T](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=T) [U](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=U) [V](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=V) [W](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=W) [X](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=X) [Y](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=Y) [Z](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1605&from=Z)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Các trang trong thể loại “Mất 1605”
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1065 frontend miss(0)


text:
Uli Hoeneß Cup 2013
Uli Hoeneß Cup là một giải đấu chuẩn bị đầu mùa, trận giao hữu, diễn ra vào ngày 24 tháng 7 năm 2013 tại Allianz Arena ở München, Đức. Trận đấu diễn ra giữa đương kim vô dịch UEFA Champions League, Fußball-Bundesliga, Cúp Liên đoàn bóng đá Đức FC Bayern München và đương kim vô địch La Liga FC Barcelona. Trận đấu kết thúc với chiến thắng 2-0 danh cho đội chủ nhà. Trận đấu là cuộc tái ngộ đầu tiên của tân huấn luyện viên Bayern Pep Guardiola với câu lạc bộ cũ của mình, trận đấu được tổ chức như là một món quà sinh nhật muộn dành cho chủ tịch của Bayern München, Uli Hoeneß.
Bayern khiến Barcelona hoàn toàn lép vế giống như tại bán kết Champions League vừa qua. Các cầu thủ của Bayern cho thấy nền tảng thể lực sung mãn, luôn nhanh hơn và mạnh mẽ hơn trong các pha một đối một. Hiệp một là khoảng thời gian phản ánh rõ nhất sự chênh lệch giữa hai đội. Ngay từ những phút đầu tiên, Robben đã có cơ hội vàng để mở tỷ số sau pha căng ngang của Ribery. Tiếp sau đó là cú sút của Alaba khiến thủ thành Pinto phải vất vả cản phá. Màn tấn công phủ đầu của Bayern thành công với cú đánh đầu của Lahm ở phút 14 sau đường tạt chính xác từ Ribery.
Chỉ có 3 cầu thủ chính của Barca trong mùa giải trước đá chính trên sân Allianz Arena, bao gồm Messi, Alexis Sanchez và Mascherano. Trong hiệp hai trận đấu với Bayern München, trợ lý Jordi Roura đã thay đổi toàn bộ đội hình, và 11 cầu thủ Barca trên sân đều là nhân sự thuộc biên chế Barca B.
Số liệu thống kê cho thấy Barca chỉ kiểm soát bóng 45% so với 55% của Bayern. Lần đầu tiên kể từ 2008, Barca mới giữ bóng ít hơn đối phương, tính cả các trận giao hữu và chính thức.
Trận giao tranh[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “FC Bayern’s summer pre-season schedule”. http://www.fcbayern.telekom.de. Ngày 8 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2013.
- ^ “Uli Hoeneß Cup”. http://www.fcbayern.telekom.de. Ngày 6 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2013.
- ^ “Bayern and FC Barcelona to play charity friendly in Munich on July 24”. http://www.fcbarcelona.com. Ngày 6 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2013.
- ^ “Anstoßzeit für Uli Hoeneß Cup final terminiert”. https://twitter.com/FCBayern/with_replies (bằng tiếng Đức). Ngày 22 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2013.

markdown:
# Uli Hoeneß Cup 2013
|Thông tin chung|
|Nước chủ nhà||Đức|
|Thời gian||24 tháng 7 năm 2013
|
|Số đội||2 (từ 1 liên đoàn)|
|Địa điểm thi đấu||1 (tại 1 thành phố)|
|Vị trí chung cuộc|
|Vô địch||
|![]()
[Bayern Munich](/wiki/FC_Bayern_Munich)(lần thứ 1) ![ Tây Ban Nha](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
![ Tây Ban Nha](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Barcelona](/wiki/FC_Barcelona) **Uli Hoeneß Cup** là một giải đấu chuẩn bị đầu mùa, trận giao hữu, diễn ra vào ngày 24 tháng 7 năm 2013 tại [Allianz Arena](/wiki/Allianz_Arena) ở München, Đức. Trận đấu diễn ra giữa đương kim vô dịch [UEFA Champions League](/wiki/UEFA_Champions_League), [Fußball-Bundesliga](/wiki/Fu%C3%9Fball-Bundesliga), [Cúp Liên đoàn bóng đá Đức](/wiki/C%C3%BAp_Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BB%A9c) [FC Bayern München](/wiki/FC_Bayern_M%C3%BCnchen) và đương kim vô địch [La Liga](/wiki/La_Liga) [FC Barcelona](/wiki/FC_Barcelona). Trận đấu kết thúc với chiến thắng 2-0 danh cho đội chủ nhà. Trận đấu là cuộc tái ngộ đầu tiên của tân huấn luyện viên Bayern [Pep Guardiola](/wiki/Pep_Guardiola) với câu lạc bộ cũ của mình, trận đấu được tổ chức như là một món quà sinh nhật muộn dành cho chủ tịch của Bayern München, [Uli Hoeneß](/wiki/Uli_Hoene%C3%9F).
Bayern khiến Barcelona hoàn toàn lép vế giống như tại bán kết Champions League vừa qua. Các cầu thủ của Bayern cho thấy nền tảng thể lực sung mãn, luôn nhanh hơn và mạnh mẽ hơn trong các pha một đối một. Hiệp một là khoảng thời gian phản ánh rõ nhất sự chênh lệch giữa hai đội. Ngay từ những phút đầu tiên, Robben đã có cơ hội vàng để mở tỷ số sau pha căng ngang của Ribery. Tiếp sau đó là cú sút của Alaba khiến thủ thành Pinto phải vất vả cản phá. Màn tấn công phủ đầu của Bayern thành công với cú đánh đầu của Lahm ở phút 14 sau đường tạt chính xác từ Ribery.
Chỉ có 3 cầu thủ chính của Barca trong mùa giải trước đá chính trên sân Allianz Arena, bao gồm Messi, Alexis Sanchez và Mascherano. Trong hiệp hai trận đấu với Bayern München, trợ lý Jordi Roura đã thay đổi toàn bộ đội hình, và 11 cầu thủ Barca trên sân đều là nhân sự thuộc biên chế Barca B.
Số liệu thống kê cho thấy Barca chỉ kiểm soát bóng 45% so với 55% của Bayern. Lần đầu tiên kể từ 2008, Barca mới giữ bóng ít hơn đối phương, tính cả các trận giao hữu và chính thức.
## Trận giao tranh[
[sửa](/w/index.php?title=Uli_Hoene%C3%9F_Cup_2013&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Uli_Hoene%C3%9F_Cup_2013&action=edit§ion=1)]
|
|
24 tháng 7 năm 2013
18:30
|
|![]()
![ Tây Ban Nha](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
![ Tây Ban Nha](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Barcelona](/wiki/FC_Barcelona) [Lahm](/wiki/Philipp_Lahm) ![Bàn thắng Bàn thắng](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Soccerball_shade.svg/13px-Soccerball_shade.svg.png)
[Mandžukić](/wiki/Mario_Mand%C5%BEuki%C4%87) ![Bàn thắng Bàn thắng](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Soccerball_shade.svg/13px-Soccerball_shade.svg.png)
[Report](http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/uli-hoeness-cup-fb-1/2013/1/1967907/spielbericht_bayern-muenchen-14_fc-barcelona.html)
|
|
Khán giả: 71,137
Trọng tài:
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Uli_Hoene%C3%9F_Cup_2013&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Uli_Hoene%C3%9F_Cup_2013&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“FC Bayern’s summer pre-season schedule”](http://www.fcbayern.telekom.de/en/news/news/2013/41411.php). *. Ngày 8 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2013.* [http://www.fcbayern.telekom.de](http://www.fcbayern.telekom.de) [^](#cite_ref-2) [“Uli Hoeneß Cup”](http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2013/39788.php?mc=fcb_uli_hoeness_cup&mcrg=8). *. Ngày 6 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2013.* [http://www.fcbayern.telekom.de](http://www.fcbayern.telekom.de) [^](#cite_ref-3) [“Bayern and FC Barcelona to play charity friendly in Munich on July 24”](http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/detail/article/bayern-and-fc-barcelona-to-play-charity-friendly-in-munich-on-july-24). *. Ngày 6 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2013.* [http://www.fcbarcelona.com](http://www.fcbarcelona.com) [^](#cite_ref-4) [“Anstoßzeit für Uli Hoeneß Cup final terminiert”](https://twitter.com/FCBayern/status/359248551500451840). *(bằng tiếng Đức). Ngày 22 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2013.* [https://twitter.com/FCBayern/with_replies](https://twitter.com/FCBayern/with_replies)


text:
Brachiosaurus
Brachiosaurus (phát âm /ˌbrækiəˈsɔrəs/) là một chi khủng long sauropoda sống cuối kỷ Jura ở thành hệ Morrison của Bắc Mỹ. Trong tiếng Việt, chúng còn được gọi là lôi long. Nó lần đầu tiên được mô tả bởi Elmer S. Riggs vào năm 1903 từ các hóa thạch được tìm thấy trên sông Grand Canyon (nay là sông Colorado) của phía tây Colorado, Hoa Kỳ. Riggs đã đặt tên cho khủng long Brachiosaurus altithorax, tuyên bố rằng nó là "khủng long lớn nhất được biết đến". Brachiosaurus có một cổ dài tương ứng với kích thước, hộp sọ nhỏ, tất cả đều là điển hình với Sauropoda. Tuy nhiên, tỷ lệ cơ thể của Brachiosaurus không giống như hầu hết các sauropoda. Các chi trước dài hơn chi sau, tạo thân hình nghiêng dốc, làm gợi nhớ hình dạng cơ thể tổng thể của hươu cao cổ hiện đại. Ngoài ra, trong khi đuôi sauropoda là điển hình khủng long đuôi dài, đuôi Brachiosaurus khá ngắn.
Brachiosaurus là chi dùng để đặt tên cho họ Brachiosauridae, bao gồm một số con sauropoda tương tự khác. Phần lớn những gì được biết đến bởi các nhà khoa học về Brachiosaurus trong thực tế dựa trên Giraffatitan brancai, một loài khủng long loài thuộc họ Brachiosauridae từ thành hệ Tendaguru ở Tanzania được mô tả bởi nhà cổ sinh vật học người Đức Werner Janensch như là một loài Brachiosaurus. Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng sự khác biệt giữa các loài Brachiosaurus và Giraffatitan ở Tendaguru khá đáng kể, đủ cho thấy các mẫu vật châu Phi cần được đặt trong một chi riêng biệt. Một số loài có thể thuộc Brachiosaurus đã được mô tả từ châu Phi và châu Âu, nhưng không loài nào trong số chúng được cho là thuộc về Brachiosaurus tính tới thời điểm này.
Brachiosaurus là một trong những sauropoda hiếm trong thành hệ Morrison. Mẫu vật điển hình của B. altithorax vẫn là mẫu hoàn thiện nhất, và chỉ có một số tương đối của các mẫu vật khác được cho là thuộc về chi này. Nó là loài vật có vóc dáng cao, có thể cắt xén hoặc ăn thực vật cao 9 mét (30 ft). Không giống như các sauropoda khác, nó không phù hợp cho việc đứng trên 2 chân sau. Nó từng được sử dụng như một ví dụ về một khủng long máu lạnh do kích thước lớn và nhu cầu tương ứng đối với thức ăn, nhưng nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy nó là loài máu nóng.
Mục lục
Mô tả[sửa | sửa mã nguồn]
Như tất cả khủng long sauropoda, Brachiosaurus là một động vật bốn chân có hộp sọ nhỏ, cổ dài, cái đuôi dài và các chi hình trụ.[1] Không giống như các chi khác của Sauropod, nó có hình dáng giống hươu cao cổ, với chân trước dài và một cái cổ rất dài. Brachiosaurus có răng hình thìa (tương tự với những cái đục), rất thích hợp cho việc ăn cỏ và lá cây. Sọ của nó nổi bật là một số những cái lỗ, có lẽ nhằm giúp giảm trọng lượng. Ngón chân thứ nhất của chân trước nó và ba ngón đầu của chân sau có vuốt.
Hộp sọ[sửa | sửa mã nguồn]
Hộp sọ của Brachiosaurus đã không được xác định đến năm 1998, khi Carpenter và Tidwell mô tả một hộp sọ phát hiện bởi Othniel Charles Marsh trong thế kỷ 19. Marsh ban đầu nghĩ rằng hộp sọ thuộc về Apatosaurus excelsus, nhưng các nghiên cứu năm 1998 thấy rằng nó được chia sẻ nhiều điểm tương đồng với hộp sọ của Giraffatitan và do đó phải có đến từ Brachiosaurus. Hộp sọ của Brachiosaurus giống Camarasauridae hơn hộp sọ cao gồ đặc biệt của Giraffatitan, trong đó là cơ sở miêu tả phổ biến ở Brachiosaurus.
Kích thước[sửa | sửa mã nguồn]
Đối với nhiều thập kỷ, Brachiosaurus là một trong những con khủng long lớn nhất được biết đến, đặc biệt là khi mẫu vật hoàn chỉnh (hiện nay là Giraffatitan) đã được quy cho nó. Tuy nhiên, một nghiên cứu so sánh Brachiosaurus và Giraffatitan bởi Michael Taylor vào năm 2009 thấy rằng các mẫu vật thật Brachiosaurus từ Bắc Mỹ thực sự đại diện cho một cá nhân. Trong thực tế, hoàn thành và lớn nhất của mẫu vật Brachiosaurus đến từ một cá nhân dành cho cá thể chưa trưởng thành, do đó, nó có khả năng sẽ có tăng trưởng lớn hơn cả số ước lượng kích thước hiện tại.
Bản gốc mẫu vật của loài được biết đến đầu tiên, B. altithorax, bao gồm một chuỗi bảy đốt sống lưng sau, xương cùng, đầu gần đuôi đốt xương sống, xương bả vai, xương hai chân, xương đùi và xương sườn: đủ để từ đó ước lượng kích cỡ.
Dựa trên các phép đo của xương có thể so sánh, Brachiosaurus có kích thước tương tự như kích thước của Giraffatitan, đó là ước tính đạt được 25 mét (82 ft) chiều dài và có lẽ đã có thể nâng cao đầu khoảng 13 mét (43 ft) so với mặt đất. Tuy nhiên, Brachiosaurus có thể cao hơn, vì nó có thân dài hơn và có thể là một cái đuôi dài hơn Giraffatitan. Không có tài liệu cổ được biết đến từ mẫu vật đầu tiên, tuy nhiên, có một số đốt xương sống cổ của Brachiosauridae đã cho là của Brachiosaurus bởi một số người. Nếu các đốt sống đó thuộc về Brachiosaurus và sau đó họ cho rằng nó có sự cân đối cổ tương tự như Giraffatitan. Ngoài ra, mẫu vật nổi tiếng nhất Brachiosaurus đã không phát triển đầy đủ khi nó chết, có nghĩa là nó có thể có một cá thể trưởng thành có chiều dài hơn 25 m. Brachiosaurus cũng lớn hơn, và do đó có thể nặng hơn Giraffatitan. Brachiosaurus được ước tính có trọng lượng 28,7 tấn (LT 28,2; 31,6 ST), so với 23,3 tấn (22,9 LT; 25,7 ST) cho Giraffatitan.
Phát hiện và các loài[sửa | sửa mã nguồn]
Các mẫu Brachiosaurus đầu tiên được phát hiện năm 1900 bởi Elmer Riggs, trong sông Grand Canyon tây Colorado, ở Hoa Kỳ. Ông xuất bản lần đầu vào phát hiện của mình và đặt tên các loài Brachiosaurus altithorax vào năm 1903, tuyên bố nó là ‘’khủng long lớn nhất được biết đến’’. Brachiosaurus altithorax được biết đến từ hai phần bộ xương một phần thu hồi từ các kiến tạo núi Morrison (địa tầng khu 2-4 và 6) ở Colorado và Utah, Hoa Kỳ, có niên đại 145-150 triệu năm trước, trong thời kỳ Kimmeridgian đến Tithonian thuộc kỷ Jura. B. altithorax có chân tương đối ngắn hơn và có thân dài hơn loài châu Phi. Một hộp sọ rất hoàn chỉnh của một Sauropod tìm thấy ở Colorado, trước đây thuộc về Apatosaurus và sau đó Camarasaurus, có lẽ thuộc về B. altithorax. Nó có thể đã được cấu trúc nguyên thủy hơn so với các Brachiosauridae khác, một hình thức trung gian giữa Camarasaur và Giraffatitan brancai.
Giraffatitan[sửa | sửa mã nguồn]
Một loài thứ hai của Brachiosaurus, B. brancai, được đặt tên và mô tả bởi Janensch năm 1914. Đối với gần một thế kỷ, loài này được đại diện thứ hai theo kiểu ‘’nổi tiếng nhất’’ của Brachiosaurus, như nó đã được biết đến từ năm bộ xương một phần, bao gồm ít nhất ba hộp sọ và một số xương chi, được thu hồi gần Lindi, Tanzania trong đầu thập niên 1900. Nó sống cùng một lúc với B. altithorax và giống như người anh em họ của mình ở Bắc Mỹ trong nhiều khía cạnh, bao gồm cả chân dài bất thường của nó trước mặt và cơ thể dốc. B. brancai đã được nâng cao hơn B. altithorax, có chân dài hơn, một hộp sọ ngắn hơn, vòm mũi đỉnh đầu cao, mõm ngắn hơn, và chân dài hơn. Do những khác biệt này, Gregory S. Paul đề nghị vào năm 1998 rằng nó thuộc trong chi riêng của mình, mà ông đặt tên là Giraffatitan.
Năm 1988, Gregory S. Paul lưu ý rằng mẫu châu Phi (mà phổ biến nhất miêu tả của Brachiosaurus) cho thấy sự khác biệt đáng kể so với mẫu Bắc Mỹ (B. altithorax), đặc biệt là sự cân đối của xương sống thân và tầm vóc mảnh dẻ của nó. Paul được sử dụng những khác biệt để tạo ra một chi phụ mà ông đặt tên là Brachiosaurus (Giraffatitan) brancai. Năm 1991, George Olshevsky khẳng định rằng những khác biệt này là đủ để đặt các brachiosaurid châu Phi trong chi riêng của mình, chỉ đơn giản là Giraffatitan.
Thêm sự khác biệt hơn nữa giữa hai loài đã được mô tả trong năm 1998 của một hộp sọ Brachiosaurid Bắc Mỹ. Hộp sọ này, vốn đã được tìm thấy gần một thế kỷ trước (đó là hộp sọ Marsh sử dụng trên đầu của ông tái tạo Brontosaurus), được xác định là của Brachiosaurus và cũng có thể thuộc về B. altithorax. Hộp sọ giống của Camarasaur hơn hộp sọ cao hơn mào đặc biệt của B. brancai.
Phân loại này đã không được rộng rãi theo sau các nhà khoa học khác như nó không được hỗ trợ bởi một so sánh chặt chẽ của cả hai loài. Tuy nhiên, một so sánh chi tiết được thực hiện bởi Michael Taylor vào năm 2009. Taylor cho thấy rằng "Brachiosaurus" brancai khác với B. altithorax trong mỗi xương hóa thạch gần như có thể được so sánh, cả về kích thước, hình dáng, và tỷ lệ, thấy rằng vị trí của Giraffatitan trong một chi riêng là hợp lệ.
Một mẫu vật nổi tiếng của Giraffatitan brancai (mà tiếp tục được dán nhãn Brachiosaurus), đặt ở Bảo tàng Berlin, là một trong những gắn kết bộ xương lớn nhất thế giới.
Các loài[sửa | sửa mã nguồn]
Thêm một loài, B. alataiensis, được mô tả bởi de Lapparent và Zbyszewski năm 1957, được biết đến từ xương sống và các bộ phận của hông và chân, tìm được ở Estremadura, Bồ Đào Nha (có niên đại khoảng 150 triệu năm trước, trong thời kỳ Kimmeridgian thuộc cuối kỷ Jura). Tuy nhiên, B. alataiensis được phân loại lại như là chi mới Lusotitan vào năm 2003.
Một loài có thể là B. nougaredi, được đặt tên bởi de Lapparent vào năm 1960. Nó chỉ được biết đến từ phần xương hông và một phần của một chi trước, được phục hồi trong Wargla, Algérie. Nó sống 112 triệu năm trước đây, trong thời kì đầu của Albian của sơ Creta. Do tính chất rời rạc của nó và nhiều hơn sau khoảng thời gian hơn hai loài Brachiosaurus khác, nó được coi là đáng ngờ và không thuộc về Brachiosaurus.
Môi trường sống[sửa | sửa mã nguồn]
Chuyển hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Nếu Brachiosaurus là loài đẳng nhiệt (máu nóng), nó sẽ cần khoảng 10 năm để đạt đến kích cỡ đầy đủ, nếu nó là động vật biến nhiệt (máu lạnh), nó sẽ cần hơn 100 năm để trưởng thành hoàn toàn. Nếu là một động vật máu nóng, nhu cầu năng lượng hàng ngày của Brachisaurus sẽ rất lớn, nó có lẽ sẽ cần ăn hơn ~ 182 kg (£ 400) của thực phẩm mỗi ngày. Nếu Brachiosaurus là loài máu lạnh hoàn toàn hay là loài thu nhiệt thụ động, nó sẽ cần ít thức ăn hơn nhiều để đáp ứng nhu cầu năng lượng hàng ngày. Một số nhà khoa học đề xuất rằng những loài khủng long lớn như Brachiosaurus là loài biến nhiệt.
Môi trường và hành vi[sửa | sửa mã nguồn]
Brachiosaurus là một trong số những loài khủng long lớn nhất của kỷ Jura, nó sống trên những thảo nguyên đầy dương xỉ, cây bennettite (đã tuyệt chủng) và cây mộc tặc, và nó di chuyển qua những rừng thông lớn, những lùm cây mè và cây lá quạt. Một số những loài vật cùng thời với chúng là Stegosaurus, Dryosaurus, Apatosaurus và Diplodocus. Dù người ta nghiên cứu được rằng các nhóm Brachiosaurus sống thành bầy đàn, những cá thể trưởng thành hoàn toàn không sợ hãi ngày cả những động vật ăn thịt lớn nhất thời bấy giờ, Allosaurus và Torvosaurus, nhờ vào kích cỡ của chúng.
Lỗ mũi của Brachiosaurus, giống như cái mũi lớn trên sọ của nó, một thời gian dài được nghĩ là ở ngay trên đỉnh đầu. Trong thập kỷ trước, các nhà khoa học đặt giả thuyết rằng loài vật này sử dụng lỗ mũi giống như một cái ống thở, dành phần lớn thời gian lặn trong nước để chống đỡ khối lượng khổng lồ của nó. Tuy nhiên quan điểm thống nhất hiện nay là Brachiosaurus hoàn toàn là động vật trên cạn. Những nghiên cứu đã chứng minh rằng áp suất nước sẽ ngăn động vật hô hấp một cách hiệu quả trong khi lặn và chân của nó quá hẹp cho việc sử dụng dưới nước.
Trong văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm: Những vấn đề sinh học trong Công viên kỷ Jura
Một bộ xương của Brachiosaurus được đóng khung ở phòng chờ B của nhà đón khách số 1, hãng hàng không United Airlines tại sân bay quốc tế O’Hare, Chicago, nhờ sự giúp đỡ từ bảo tàng lịch sử tự nhiên Chicago. Đó là một mô hình, không phải là thu thập từ các hóa thạch. Đồng thời, một bộ xương thứ hai (bằng đồng) của Bảo tàng Field, B. altithorax được xây dựng bên ngoài bảo tàng. Brachiosaurus là một trong số những loài khủng long nổi tiếng nhất bao gồm trong cả những nhà cổ sinh vật học và trong công chúng. Loài vật này đã xuất hiện trong nhiều bộ phim, đáng chú ý nhất là các phim "Công viên kỷ Jura", "Công viên kỷ Jura III" và phim tài liệu "Dạo chơi với khủng long". Nó cũng xuất hiện một đoạn ngắn trong kết thúc bộ phim tài liệu "Dạo chơi với những con vật khổng lồ". Một tiểu hành tinh trong vành đai tiểu hành tinh, 1991 GX7, được đặt tên là 9954 Brachiosaurus để bày tỏ sự trân trọng loài vật này.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Upchurch, P., Barrett, P.M. & Dodson, P. (2004): "Sauropoda." Pp. 259-322 in Weishampel, D.B., Dodson, P. and Osmolska, H. (eds.): The Dinosauria, Second Edition. University of California Press, Berkeley. ISBN 978-0-520-24209-8
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Expect awe-struck travelers, from the Field Museum. (O'Hare airport mount)
- Dinosaurier-info, fact-sheet with picture (in German)
- Benes, Josef. Prehistoric Animals and Plants: old-fashioned illustration of Brachiosaurus, bottom left.
- Why was Brachiosaurus that big? Short summary of a peer review paper
- Brachiosaurus at DinoData
- dB Brachiosaurus (Natural History Museum)

markdown:
*Brachiosaurus* [Uyển long](/w/index.php?title=Uy%E1%BB%83n_long&redirect=no))
|
|Brachiosaurus
|Thời điểm hóa thạch: 155–154Ma
| ![ FMNH Brachiosaurus.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/FMNH_Brachiosaurus.JPG/280px-FMNH_Brachiosaurus.JPG)
*Mô phỏng bộ xương hoàn chỉnh của B. altithorax* [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) *Nhánh* [Dinosauria](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Saurischia](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_h%C3%B4ng_th%E1%BA%B1n_l%E1%BA%B1n) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Sauropodomorpha](/wiki/Sauropodomorpha) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Sauropoda](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_ch%C3%A2n_th%E1%BA%B1n_l%E1%BA%B1n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Brachiosauridae](/wiki/H%E1%BB%8D_Uy%E1%BB%83n_long) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Brachiosaurus** [Riggs](/w/index.php?title=Elmer_Riggs&action=edit&redlink=1), 1903 [loài](/wiki/Lo%C3%A0i) *B. altithorax*Riggs, 1903 ( [type](/w/index.php?title=Type_species&action=edit&redlink=1)) * (phát âm Brachiosaurus* [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˌ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [b](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [r](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [æ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [k](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [i](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ə](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɔr](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ə](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English)) là một chi [khủng long](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long) [sauropoda](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_ch%C3%A2n_th%E1%BA%B1n_l%E1%BA%B1n)sống cuối [kỷ Jura](/wiki/K%E1%BB%B7_Jura)ở [thành hệ Morrison](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_h%E1%BB%87_Morrison&action=edit&redlink=1)của [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9). Trong tiếng Việt, chúng còn được gọi là **lôi long**. Nó lần đầu tiên được mô tả bởi [Elmer S. Riggs](/w/index.php?title=Elmer_S._Riggs&action=edit&redlink=1)vào năm 1903 từ các hóa thạch được tìm thấy trên sông Grand Canyon (nay là [sông Colorado](/wiki/S%C3%B4ng_Colorado)) của phía tây Colorado, Hoa Kỳ. Riggs đã đặt tên cho khủng long *Brachiosaurus altithorax*, tuyên bố rằng nó là "khủng long lớn nhất được biết đến". *Brachiosaurus*có một cổ dài tương ứng với kích thước, hộp sọ nhỏ, tất cả đều là điển hình với Sauropoda. Tuy nhiên, tỷ lệ cơ thể của *Brachiosaurus*không giống như hầu hết các sauropoda. Các chi trước dài hơn chi sau, tạo thân hình nghiêng dốc, làm gợi nhớ hình dạng cơ thể tổng thể của hươu cao cổ hiện đại. Ngoài ra, trong khi đuôi sauropoda là điển hình khủng long đuôi dài, đuôi *Brachiosaurus*khá ngắn. *Brachiosaurus* là chi dùng để đặt tên cho họ [Brachiosauridae](/wiki/H%E1%BB%8D_Uy%E1%BB%83n_long), bao gồm một số con sauropoda tương tự khác. Phần lớn những gì được biết đến bởi các nhà khoa học về *Brachiosaurus* trong thực tế dựa trên *, một loài khủng long loài thuộc họ Brachiosauridae từ Giraffatitan brancai* [thành hệ Tendaguru](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_h%E1%BB%87_Tendaguru&action=edit&redlink=1)ở [Tanzania](/wiki/Tanzania)được mô tả bởi nhà cổ sinh vật học người Đức [Werner Janensch](/w/index.php?title=Werner_Janensch&action=edit&redlink=1)như là một loài *Brachiosaurus*. Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng sự khác biệt giữa các loài *Brachiosaurus*và *Giraffatitan*ở Tendaguru khá đáng kể, đủ cho thấy các mẫu vật châu Phi cần được đặt trong một chi riêng biệt. Một số loài có thể thuộc *Brachiosaurus*đã được mô tả từ châu Phi và châu Âu, nhưng không loài nào trong số chúng được cho là thuộc về *Brachiosaurus*tính tới thời điểm này. *Brachiosaurus* là một trong những sauropoda hiếm trong thành hệ Morrison. [Mẫu vật điển hình](/w/index.php?title=M%E1%BA%ABu_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) của *B. altithorax* vẫn là mẫu hoàn thiện nhất, và chỉ có một số tương đối của các mẫu vật khác được cho là thuộc về chi này. Nó là loài vật có vóc dáng cao, có thể cắt xén hoặc ăn thực vật cao 9 mét (30 ft). Không giống như các sauropoda khác, nó không phù hợp cho việc đứng trên 2 chân sau. Nó từng được sử dụng như một ví dụ về một khủng long [máu lạnh](/wiki/M%C3%A1u_l%E1%BA%A1nh) do kích thước lớn và nhu cầu tương ứng đối với thức ăn, nhưng nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy nó là loài [máu nóng](/w/index.php?title=M%C3%A1u_n%C3%B3ng&action=edit&redlink=1).
## Mục lục
## Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=1)]
Như tất cả khủng long sauropoda,
*Brachiosaurus* là một động vật bốn chân có hộp sọ nhỏ, cổ dài, cái đuôi dài và các chi hình trụ. Không giống như các chi khác của [1] [Sauropod](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_ch%C3%A2n_th%E1%BA%B1n_l%E1%BA%B1n), nó có hình dáng giống [hươu cao cổ](/wiki/H%C6%B0%C6%A1u_cao_c%E1%BB%95), với chân trước dài và một cái cổ rất dài. Brachiosaurus có răng hình thìa (tương tự với những cái đục), rất thích hợp cho việc ăn cỏ và lá cây. Sọ của nó nổi bật là một số những cái lỗ, có lẽ nhằm giúp giảm trọng lượng. Ngón chân thứ nhất của chân trước nó và ba ngón đầu của chân sau có vuốt.
## Hộp sọ[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=2)]
Hộp sọ của Brachiosaurus đã không được xác định đến năm 1998, khi Carpenter và Tidwell mô tả một hộp sọ phát hiện bởi
[Othniel Charles Marsh](/wiki/Othniel_Charles_Marsh) trong thế kỷ 19. Marsh ban đầu nghĩ rằng hộp sọ thuộc về [Apatosaurus](/wiki/Apatosaurus) excelsus, nhưng các nghiên cứu năm 1998 thấy rằng nó được chia sẻ nhiều điểm tương đồng với hộp sọ của Giraffatitan và do đó phải có đến từ Brachiosaurus. Hộp sọ của Brachiosaurus giống [Camarasauridae](/w/index.php?title=Camarasauridae&action=edit&redlink=1) hơn hộp sọ cao gồ đặc biệt của Giraffatitan, trong đó là cơ sở miêu tả phổ biến ở Brachiosaurus.
## Kích thước[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=3)]
Đối với nhiều thập kỷ, Brachiosaurus là một trong những con
[khủng long](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long) lớn nhất được biết đến, đặc biệt là khi mẫu vật hoàn chỉnh (hiện nay là [Giraffatitan](/wiki/Giraffatitan)) đã được quy cho nó. Tuy nhiên, một nghiên cứu so sánh Brachiosaurus và Giraffatitan bởi [Michael Taylor](/w/index.php?title=Michael_Taylor&action=edit&redlink=1) vào năm 2009 thấy rằng các mẫu vật thật Brachiosaurus từ Bắc Mỹ thực sự đại diện cho một cá nhân. Trong thực tế, hoàn thành và lớn nhất của mẫu vật Brachiosaurus đến từ một cá nhân dành cho cá thể chưa trưởng thành, do đó, nó có khả năng sẽ có tăng trưởng lớn hơn cả số ước lượng kích thước hiện tại.
Bản gốc mẫu vật của loài được biết đến đầu tiên, B. altithorax, bao gồm một chuỗi bảy đốt sống lưng sau, xương cùng, đầu gần đuôi đốt xương sống, xương bả vai, xương hai chân, xương đùi và xương sườn: đủ để từ đó ước lượng kích cỡ.
Dựa trên các phép đo của xương có thể so sánh, Brachiosaurus có kích thước tương tự như kích thước của Giraffatitan, đó là ước tính đạt được 25 mét (82 ft) chiều dài và có lẽ đã có thể nâng cao đầu khoảng 13 mét (43 ft) so với mặt đất. Tuy nhiên, Brachiosaurus có thể cao hơn, vì nó có thân dài hơn và có thể là một cái đuôi dài hơn Giraffatitan. Không có tài liệu cổ được biết đến từ mẫu vật đầu tiên, tuy nhiên, có một số đốt xương sống cổ của
[Brachiosauridae](/wiki/H%E1%BB%8D_Uy%E1%BB%83n_long) đã cho là của Brachiosaurus bởi một số người. Nếu các đốt sống đó thuộc về Brachiosaurus và sau đó họ cho rằng nó có sự cân đối cổ tương tự như Giraffatitan. Ngoài ra, mẫu vật nổi tiếng nhất Brachiosaurus đã không phát triển đầy đủ khi nó chết, có nghĩa là nó có thể có một cá thể trưởng thành có chiều dài hơn 25 m. Brachiosaurus cũng lớn hơn, và do đó có thể nặng hơn [Giraffatitan](/wiki/Giraffatitan). Brachiosaurus được ước tính có trọng lượng 28,7 tấn (LT 28,2; 31,6 ST), so với 23,3 tấn (22,9 LT; 25,7 ST) cho Giraffatitan.
## Phát hiện và các loài[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=4)]
Các mẫu Brachiosaurus đầu tiên được phát hiện năm 1900 bởi Elmer Riggs, trong sông Grand Canyon tây Colorado, ở Hoa Kỳ. Ông xuất bản lần đầu vào phát hiện của mình và đặt tên các loài Brachiosaurus altithorax vào năm 1903, tuyên bố nó là ‘’khủng long lớn nhất được biết đến’’. Brachiosaurus altithorax được biết đến từ hai phần bộ xương một phần thu hồi từ các kiến tạo núi Morrison (địa tầng khu 2-4 và 6) ở
[Colorado](/wiki/Colorado) và [Utah](/wiki/Utah), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), có niên đại 145-150 triệu năm trước, trong thời kỳ [Kimmeridgian](/w/index.php?title=Kimmeridgian&action=edit&redlink=1) đến [Tithonian](/w/index.php?title=Tithonian&action=edit&redlink=1) thuộc [kỷ Jura](/wiki/K%E1%BB%B7_Jura). B. altithorax có chân tương đối ngắn hơn và có thân dài hơn loài châu Phi. Một hộp sọ rất hoàn chỉnh của một Sauropod tìm thấy ở Colorado, trước đây thuộc về [Apatosaurus](/wiki/Apatosaurus) và sau đó [Camarasaurus](/wiki/Camarasaurus), có lẽ thuộc về B. altithorax. Nó có thể đã được cấu trúc nguyên thủy hơn so với các [Brachiosauridae](/wiki/H%E1%BB%8D_Uy%E1%BB%83n_long) khác, một hình thức trung gian giữa Camarasaur và Giraffatitan brancai.
### Giraffatitan[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=5)]
Một loài thứ hai của Brachiosaurus, B. brancai, được đặt tên và mô tả bởi Janensch năm 1914. Đối với gần một thế kỷ, loài này được đại diện thứ hai theo kiểu ‘’nổi tiếng nhất’’ của Brachiosaurus, như nó đã được biết đến từ năm bộ xương một phần, bao gồm ít nhất ba hộp sọ và một số xương chi, được thu hồi gần Lindi,
[Tanzania](/wiki/Tanzania) trong đầu thập niên 1900. Nó sống cùng một lúc với B. altithorax và giống như người anh em họ của mình ở Bắc Mỹ trong nhiều khía cạnh, bao gồm cả chân dài bất thường của nó trước mặt và cơ thể dốc. B. brancai đã được nâng cao hơn B. altithorax, có chân dài hơn, một hộp sọ ngắn hơn, vòm mũi đỉnh đầu cao, mõm ngắn hơn, và chân dài hơn. Do những khác biệt này, [Gregory S. Paul](/w/index.php?title=Gregory_S._Paul&action=edit&redlink=1) đề nghị vào năm 1998 rằng nó thuộc trong chi riêng của mình, mà ông đặt tên là [Giraffatitan](/wiki/Giraffatitan).
Năm 1988,
[Gregory S. Paul](/w/index.php?title=Gregory_S._Paul&action=edit&redlink=1) lưu ý rằng mẫu châu Phi (mà phổ biến nhất miêu tả của Brachiosaurus) cho thấy sự khác biệt đáng kể so với mẫu Bắc Mỹ (B. altithorax), đặc biệt là sự cân đối của xương sống thân và tầm vóc mảnh dẻ của nó. Paul được sử dụng những khác biệt để tạo ra một chi phụ mà ông đặt tên là Brachiosaurus (Giraffatitan) brancai. Năm 1991, [George Olshevsky](/w/index.php?title=George_Olshevsky&action=edit&redlink=1) khẳng định rằng những khác biệt này là đủ để đặt các brachiosaurid châu Phi trong chi riêng của mình, chỉ đơn giản là Giraffatitan.
Thêm sự khác biệt hơn nữa giữa hai loài đã được mô tả trong năm 1998 của một hộp sọ Brachiosaurid Bắc Mỹ. Hộp sọ này, vốn đã được tìm thấy gần một thế kỷ trước (đó là hộp sọ Marsh sử dụng trên đầu của ông tái tạo Brontosaurus), được xác định là của Brachiosaurus và cũng có thể thuộc về B. altithorax. Hộp sọ giống của Camarasaur hơn hộp sọ cao hơn mào đặc biệt của B. brancai.
Phân loại này đã không được rộng rãi theo sau các nhà khoa học khác như nó không được hỗ trợ bởi một so sánh chặt chẽ của cả hai loài. Tuy nhiên, một so sánh chi tiết được thực hiện bởi Michael Taylor vào năm 2009. Taylor cho thấy rằng "Brachiosaurus" brancai khác với B. altithorax trong mỗi xương hóa thạch gần như có thể được so sánh, cả về kích thước, hình dáng, và tỷ lệ, thấy rằng vị trí của Giraffatitan trong một chi riêng là hợp lệ.
Một mẫu vật nổi tiếng của Giraffatitan brancai (mà tiếp tục được dán nhãn Brachiosaurus), đặt ở Bảo tàng Berlin, là một trong những gắn kết bộ xương lớn nhất thế giới.
### Các loài[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=6)]
Thêm một loài, B. alataiensis, được mô tả bởi de Lapparent và Zbyszewski năm 1957, được biết đến từ xương sống và các bộ phận của hông và chân, tìm được ở Estremadura,
[Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha) (có niên đại khoảng 150 triệu năm trước, trong thời kỳ Kimmeridgian thuộc cuối kỷ Jura). Tuy nhiên, B. alataiensis được phân loại lại như là chi mới [Lusotitan](/wiki/Lusotitan) vào năm 2003.
Một loài có thể là B. nougaredi, được đặt tên bởi
[de Lapparent](/w/index.php?title=De_Lapparent&action=edit&redlink=1) vào năm 1960. Nó chỉ được biết đến từ phần xương hông và một phần của một chi trước, được phục hồi trong Wargla, [Algérie](/wiki/Alg%C3%A9rie). Nó sống 112 triệu năm trước đây, trong thời kì đầu của Albian của sơ Creta. Do tính chất rời rạc của nó và nhiều hơn sau khoảng thời gian hơn hai loài Brachiosaurus khác, nó được coi là đáng ngờ và không thuộc về Brachiosaurus.
## Môi trường sống[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=7)]
### Chuyển hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=8)]
Nếu Brachiosaurus là loài đẳng nhiệt (máu nóng), nó sẽ cần khoảng 10 năm để đạt đến kích cỡ đầy đủ, nếu nó là động vật biến nhiệt (máu lạnh), nó sẽ cần hơn 100 năm để trưởng thành hoàn toàn. Nếu là một động vật máu nóng, nhu cầu năng lượng hàng ngày của Brachisaurus sẽ rất lớn, nó có lẽ sẽ cần ăn hơn ~ 182 kg (£ 400) của thực phẩm mỗi ngày. Nếu Brachiosaurus là loài máu lạnh hoàn toàn hay là loài thu nhiệt thụ động, nó sẽ cần ít thức ăn hơn nhiều để đáp ứng nhu cầu năng lượng hàng ngày. Một số nhà khoa học đề xuất rằng những loài khủng long lớn như Brachiosaurus là loài biến nhiệt.
### Môi trường và hành vi[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=9)]
Brachiosaurus là một trong số những loài khủng long lớn nhất của
[kỷ Jura](/wiki/K%E1%BB%B7_Jura), nó sống trên những thảo nguyên đầy dương xỉ, cây bennettite (đã tuyệt chủng) và cây mộc tặc, và nó di chuyển qua những rừng thông lớn, những lùm cây mè và cây lá quạt. Một số những loài vật cùng thời với chúng là [Stegosaurus](/wiki/Stegosaurus), [Dryosaurus](/wiki/Dryosaurus), [Apatosaurus](/wiki/Apatosaurus) và [Diplodocus](/wiki/Diplodocus). Dù người ta nghiên cứu được rằng các nhóm Brachiosaurus sống thành bầy đàn, những cá thể trưởng thành hoàn toàn không sợ hãi ngày cả những động vật ăn thịt lớn nhất thời bấy giờ, Allosaurus và Torvosaurus, nhờ vào kích cỡ của chúng.
Lỗ mũi của Brachiosaurus, giống như cái mũi lớn trên sọ của nó, một thời gian dài được nghĩ là ở ngay trên đỉnh đầu. Trong thập kỷ trước, các nhà khoa học đặt giả thuyết rằng loài vật này sử dụng lỗ mũi giống như một cái ống thở, dành phần lớn thời gian lặn trong nước để chống đỡ khối lượng khổng lồ của nó. Tuy nhiên quan điểm thống nhất hiện nay là Brachiosaurus hoàn toàn là động vật trên cạn. Những nghiên cứu đã chứng minh rằng áp suất nước sẽ ngăn động vật hô hấp một cách hiệu quả trong khi lặn và chân của nó quá hẹp cho việc sử dụng dưới nước.
## Trong văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=10)]
Xem thêm:
[Những vấn đề sinh học trong Công viên kỷ Jura](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_v%E1%BA%A5n_%C4%91%E1%BB%81_sinh_h%E1%BB%8Dc_trong_C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_k%E1%BB%B7_Jura&action=edit&redlink=1)
Một bộ xương của Brachiosaurus được đóng khung ở phòng chờ B của nhà đón khách số 1, hãng hàng không United Airlines tại sân bay quốc tế O’Hare, Chicago, nhờ sự giúp đỡ từ bảo tàng lịch sử tự nhiên Chicago. Đó là một mô hình, không phải là thu thập từ các hóa thạch. Đồng thời, một bộ xương thứ hai (bằng đồng) của Bảo tàng Field, B. altithorax được xây dựng bên ngoài bảo tàng. Brachiosaurus là một trong số những loài khủng long nổi tiếng nhất bao gồm trong cả những nhà cổ sinh vật học và trong công chúng. Loài vật này đã xuất hiện trong nhiều bộ phim, đáng chú ý nhất là các phim "Công viên kỷ Jura", "Công viên kỷ Jura III" và phim tài liệu "Dạo chơi với khủng long". Nó cũng xuất hiện một đoạn ngắn trong kết thúc bộ phim tài liệu "Dạo chơi với những con vật khổng lồ". Một tiểu hành tinh trong vành đai tiểu hành tinh, 1991 GX7, được đặt tên là 9954 Brachiosaurus để bày tỏ sự trân trọng loài vật này.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=11)] **Upchurch, P., Barrett, P.M. & Dodson, P. (2004): "Sauropoda." Pp. 259-322 in Weishampel, D.B., Dodson, P. and Osmolska, H. (eds.):** [^](#cite_ref-upchurch.26al2004_1-0) *The Dinosauria, Second Edition*. University of California Press, Berkeley. [ISBN 978-0-520-24209-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780520242098)
|Bài viết này
|cần thêm .
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Brachiosaurus&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brachiosaurus&action=edit§ion=12)]
|
|![]()
|Tra
| trong từ điển mở tiếng Việt
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Expect awe-struck travelers](http://www.fieldmuseum.org/museum_info/press/press_brachiosaurus.htm), from the Field Museum. (O'Hare airport mount) [Dinosaurier-info](http://dinosaurier-info.de/animals/dinosaurs/pages_b/brachiosaurus.php), fact-sheet with picture (in German)
- Benes, Josef.
*: old-fashioned illustration of* [Prehistoric Animals and Plants](http://web.archive.org/20080505233500/homepage.mac.com/doubtboy/Burian.html) *Brachiosaurus*, bottom left. [Why was Brachiosaurus that big? Short summary of a peer review paper](http://www.life-of-science.net/evolution/news/swallowing-food-made-dinosaurs-that-big.html) [at DinoData](http://www.dinodata.org/index.php?option=com_content&task=view&id=9305&Itemid=67) *Brachiosaurus* [dB](http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/nature-online/dino-directory//detail.dsml?Genusqtype=starts+with&disp=gall&identifier=brach&sort=Genus&dataHeaderText_EX=dinosaurs+beginning+with+%27B%27&Genus=B&beginIndex=6&listPageURL=nameAZ%2edsml%3fGenusqtype%3dstarts%2bwith%26disp%3dgall%26sort%3dGenus%26Genus%3) *Brachiosaurus*(Natural History Museum)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1054 hit(1), cp1065 frontend miss(0)


text:
Villegongis
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 46°54′51″B 1°35′47″Đ / 46,9141666667°B 1,596388888°Đ
Villegongis là một xã ở tỉnh Indre ở miền trung nước Pháp. Xã này có diện tích 18,15 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 100 người. Khu vực này có độ cao trung bình 159 mét trên mực nước biển.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.

markdown:
# Villegongis
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [46°54′51″B 1°35′47″Đ / 46,9141666667°B 1,596388888°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Villegongis¶ms=46.9141666667_N_1.596388888_E_region:FR_type:city(100))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Centre](/w/index.php?title=Centre&action=edit&redlink=1) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Indre](/wiki/Indre) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Châteauroux](/wiki/Ch%C3%A2teauroux_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008-2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 159 m/522 ft)
1 2(7,01 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(16 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [36242](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=36242-COM)/ [36110](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Villegongis** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Indre](/wiki/Indre) ở miền trung nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 18,15 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) năm [1999](/wiki/1999) là 100 người. Khu vực này có độ cao trung bình 159 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Villegongis&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Villegongis&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Villegongis&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Villegongis&action=edit§ion=2)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*


text:
corallite
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Danh từ
[
sửa
]
corallite
Đá
san hô
coralit
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=corallite&oldid=891502
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
العربية
English
தமிழ்
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 03:09 ngày 9 tháng 3 năm 2009.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1055 frontend miss(0)


text:
fairly
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Phó từ[sửa]
fairly /ˈfɛr.li/
- Công bằng, không thiên vị; chính đáng; ngay thẳng, thẳng thắn, không gian lận.
- Khá, kha khá.
- fairly good — khá tốt
- to play fairly well — chơi khá hay
- Hoàn toàn thật sự.
- to be fairly beside oneself — hoàn toàn, không tự kiềm chế được, hoàn toàn không tự chủ được, quýnh cả lên (vì mừng...)
- Rõ ràng, rõ rệt.
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# fairly
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|Hoa Kỳ||
|
### Phó từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adv-&action=edit§ion=T-1)] **fairly** [/ˈfɛr.li/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Công bằng](/wiki/c%C3%B4ng_b%E1%BA%B1ng), không [thiên vị](/wiki/thi%C3%AAn_v%E1%BB%8B); [chính đáng](/wiki/ch%C3%ADnh_%C4%91%C3%A1ng); [ngay thẳng](/wiki/ngay_th%E1%BA%B3ng), [thẳng thắn](/wiki/th%E1%BA%B3ng_th%E1%BA%AFn), không gian lận. [Khá](/wiki/kh%C3%A1), [kha khá](/wiki/kha_kh%C3%A1). *— khá tốt* **fairly**good *to play*— chơi khá hay **fairly**well
-
[Hoàn toàn](/wiki/ho%C3%A0n_to%C3%A0n) [thật sự](/wiki/th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1). *to be*— hoàn toàn, không tự kiềm chế được, hoàn toàn không tự chủ được, quýnh cả lên (vì mừng...) **fairly**beside oneself
-
[Rõ ràng](/wiki/r%C3%B5_r%C3%A0ng), [rõ rệt](/wiki/r%C3%B5_r%E1%BB%87t).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1067 hit(1), cp1055 frontend miss(0)


text:
suer
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Pháp[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Nội động từ[sửa]
suer nội động từ /sɥe/
- Đổ mồ hôi.
- Il suait abondamment — nó đổ mồ hôi đầm đìa
- Rỉ nước, sùi nước ra.
- Mur qui sue — bức tường rỉ nước, bức tường đổ mồ hôi
- Bois vert qui sue sous la flamme — củi tươi cháy sùi nước ra
- faire suer quelqu'un — (thân mật) làm ai bực mình
Ngoại động từ[sửa]
suer ngoại động từ /sɥe/
- Ra mồ hôi.
- Suer du sang — ra mồ hôi máu
- Toát ra.
- Suer l’ennui — toát ra tâm trạng buồn phiền
- suer sang et eau — xem sang
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# suer
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Nội động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-intr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **suer** *nội động từ* [/sɥe/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- Đổ
[mồ hôi](/wiki/m%E1%BB%93_h%C3%B4i). *Il*— nó đổ mồ hôi đầm đìa **suait**abondamment
-
[Rỉ](/wiki/r%E1%BB%89) [nước](/wiki/n%C6%B0%E1%BB%9Bc), [sùi](/wiki/s%C3%B9i) [nước](/wiki/n%C6%B0%E1%BB%9Bc) [ra](/wiki/ra). *Mur qui*— bức tường rỉ nước, bức tường đổ mồ hôi **sue** *Bois vert qui*— củi tươi cháy sùi nước ra **sue**sous la flamme *faire*— (thân mật) làm ai bực mình **suer**quelqu'un
-
### Ngoại động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-tr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **suer** *ngoại động từ* [/sɥe/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Ra](/wiki/ra) [mồ hôi](/wiki/m%E1%BB%93_h%C3%B4i). *— ra mồ hôi máu* **Suer**du sang
-
[Toát](/wiki/to%C3%A1t) [ra](/wiki/ra). *— toát ra tâm trạng buồn phiền* **Suer**l’ennui *— xem sang* **suer**sang et eau
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1055 frontend miss(0)


text:
Thông báo tổng hợp 17-09-2015
vozForums
>
Sản phẩm công nghệ
>
Thiết bị di động
[Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
User Name
Remember Me?
Password
Register
FAQ
Social Groups
Calendar
Mark Forums Read
Page 1 of 2
1
2
>
Thread Tools
#
1
31-01-2013, 23:28
Maximizer
Member
Join Date: 11-2012
Posts: 59
[Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
Chào các chị em, mình vào vấn đề luôn ợ
Tình hình là mình chuẩn bị mua 1 con smartphone cho = chị = em.
Đang dư dả khoảng 10 triệu.
Các chị em tư vấn giùm mình 1 con nhé.
Yêu cầu duy nhất : cho nữ dùng (mấy năm rồi mới đụng đến điện thoại nên mù tịt ạ)
Cảm ơn các chị em trước
P/s : thêm yêu cầu nữa là mới 100% ạ
Last edited by Maximizer; 31-01-2013 at
23:48
.
Maximizer
View Public Profile
Send a private message to Maximizer
Find all posts by Maximizer
#
2
31-01-2013, 23:33
Ba xa MC Quyen Linh
Senior Member
Join Date: 06-2012
Posts: 278
Re: [Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
4s .
Ba xa MC Quyen Linh
View Public Profile
Send a private message to Ba xa MC Quyen Linh
Find all posts by Ba xa MC Quyen Linh
#
3
31-01-2013, 23:36
Maximizer
Member
Join Date: 11-2012
Posts: 59
Re: [Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
Quote:
Originally Posted by
Ba xa MC Quyen Linh
4s .
4s làm gì 10 triệu đâu chị
Maximizer
View Public Profile
Send a private message to Maximizer
Find all posts by Maximizer
#
4
31-01-2013, 23:39
mylikerakion
Senior Member
Join Date: 07-2012
Posts: 393
Re: [Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
nữ dùng = nghe gọi + tự sướng hả. ip4 8gb, 4s world 16gb 2nd
mylikerakion
View Public Profile
Send a private message to mylikerakion
Find all posts by mylikerakion
#
5
31-01-2013, 23:45
Hipro
Senior Member
Join Date: 06-2009
Posts: 11,708
Re: [Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
4s 2nd xem sao, bạn mình mua 4s trắng 16 cũ cũ thì hơn 7tr, còn like new có tầm 9tr, căn bản là bạn bè bán lại cho nhau cũng khác.
Hipro
View Public Profile
Send a private message to Hipro
Find all posts by Hipro
#
6
31-01-2013, 23:47
Maximizer
Member
Join Date: 11-2012
Posts: 59
Re: [Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
Quote:
Originally Posted by
mylikerakion
nữ dùng = nghe gọi + tự sướng hả. ip4 8gb, 4s world 16gb 2nd
Nghe gọi nhắn tin Gmail F**kbook ... web bác ạ
Maximizer
View Public Profile
Send a private message to Maximizer
Find all posts by Maximizer
#
7
31-01-2013, 23:49
Maximizer
Member
Join Date: 11-2012
Posts: 59
Re: [Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
Quote:
Originally Posted by
Hipro
4s 2nd xem sao, bạn mình mua 4s trắng 16 cũ cũ thì hơn 7tr, còn like new có tầm 9tr, căn bản là bạn bè bán lại cho nhau cũng khác.
Mình muốn mua new 100% ạ
Maximizer
View Public Profile
Send a private message to Maximizer
Find all posts by Maximizer
#
8
01-02-2013, 00:06
IAS_Butterfly
Senior Member
Join Date: 05-2012
Location: Lầu năm góc!
Posts: 3,154
Re: [Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
Bạn tham khảo mấy cái này, thứ tự màn 4.3-4.7-5.0 inch, bạn tự trải nghiệm ở các cửa hàng rùi quyết định:
Sony Xperia V LT25i:
http://www.ﹾﹾﹾﹾﹾﹾ.com/digiphonehanoi...ick=1984377418
LG LTE 2 NEW 100% FULLBOX :
http://www.trungjapan.com/lg/lg-lte-...x-1223186.html
Lenovo K860 ( Lõi Tứ - 4 Nhân ) - FPT:
http://www.hoanghamobile.com/dien-th...-fpt-1004.aspx
IAS_Butterfly
View Public Profile
Send a private message to IAS_Butterfly
Find all posts by IAS_Butterfly
#
9
01-02-2013, 00:21
Maximizer
Member
Join Date: 11-2012
Posts: 59
Re: [Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
Quote:
Originally Posted by
IAS_Butterfly
....
Bác có thể tư vấn giùm e thêm 1 số con Sony Xperia khác được ko ạ
Maximizer
View Public Profile
Send a private message to Maximizer
Find all posts by Maximizer
#
10
01-02-2013, 00:22
mr_perfect
Member
Join Date: 08-2012
Location: Nghệ - Đà
Posts: 68
Re: [Tư Vấn] smart phone tầm ~ 10 triệu
e thấy con này đẹp
ht tp://shop.dauden.vn/dien-thoai-blackberry-bold-9790.html
mr_perfect
View Public Profile
Send a private message to mr_perfect
Find all posts by mr_perfect
Page 1 of 2
1
2
>
«
Previous Thread
|
Next Thread
»
Thread Tools
Show Printable Version
Email this Page
Posting Rules
You
may not
post new threads
You
may not
post replies
You
may not
post attachments
You
may not
edit your posts
BB code
is
On
Smilies
are
On
[IMG]
code is
On
HTML code is
Off
Forum Rules
Forum Jump
User Control Panel
Private Messages
Subscriptions
Who's Online
Search Forums
Forums Home
Đại sảnh
Thông báo
Thắc mắc & Góp ý
Thread post sai mục
Tin tức iNet
Review sản phẩm
Máy tính để bàn
Overclocking & Cooling
Modding
AMD
Intel
Mainboard & Memory
Đồ họa máy tính
Phần cứng chung
Thiết bị ngoại vi & Phụ kiện
Game máy tính
MMO -- Game Online
Liên Minh Huyền Thoại
Phần mềm
Download
Phát triển Phần mềm
Trường đua
Sản phẩm công nghệ
Máy tính xách tay
Tất tần tật thông tin về Dell anh em cần biết
Các sản phẩm Apple
Máy tính chuyên dụng
Thiết bị di động
Đồ điện tử & Thiết bị gia dụng
Multimedia
HDmedia
Giao lưu Doanh nghiệp & Người dùng (theo Alphabet)
DELL - Thông tin sản phẩm và dịch vụ chính hãng
Công ty TNHH TM-DV vi tính Hoàng Long
DiDong.Net - Game Mobile
Hoanghamobile.com
Công ty TNHH Thương mại Quốc tế Thủy Linh
Công ty cổ phần máy tính Vĩnh Xuân
WD - Thương hiệu ổ cứng tin cây, dịch vụ hỗ trợ tốt nhất
We can do
ZOTAC Việt Nam - Công ty Công nghệ Đạt Khang
Khu vui chơi giải trí
Chuyện trò linh tinh™
Superthreads
From f17 with Love
Offline
Các món ăn chơi
Trưng cầu dân ý
Khu thương mại - Mua và Bán
Máy tính để bàn
Máy tính xách tay
Điện thoại di động
Các thiết bị công nghệ khác
All times are GMT +7. The time now is
17:07
.
Contact Us
-
vozExpress
-
Archive
-
Top
Steam Powered by vBulletin® 0.1 pre-alpha
Copyright ©2000 - 2016, Jelsoft Enterprises Ltd.

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: vflastactivity=0; expires=Sat, 29-Apr-2017 10:07:37 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=vozforums.com; secure

Cache-Control: private, post-check=0, pre-check=0, max-age=0

Pragma: no-cache