text:
Luật Sư, Văn Phòng Luật Sư C&M
Trang chủ
Giới thiệu
Văn phòng luật sư C&M
Nguyên tắc hoạt động của CMLAW
Hệ thống Quản lý chất lượng dịch vụ của CMLAW
Thành viên của CMLAW
Cơ cấu tổ chức của CMLAW
Dịch vụ
Luật sư tranh tụng
Tư vấn pháp luật
Tư vấn hợp đồng
Tư vấn đầu tư
Đăng ký kinh doanh
Tư vấn thuế
Sở hữu trí tuệ
Luật đất đai
Luật hôn nhân gia đình
Biểu mẫu
Biểu mẫu hợp đồng
Biểu mẫu tố tụng
Biểu mẫu hướng dẫn về thuế
Biểu mẫu thành lập Doanh nghiệp
Biểu mẫu phê duyệt dự án đầu tư
Biểu mẫu Tài chính kế toán
Biểu mẫu đất đai, nhà ở
Biểu mẫu về hôn nhân và gia đình
Biểu mẫu về nhân sự, lao động
Biểu mẫu thủ tục cấp giấy phép
Biều mẫu về sở hữu trí tuệ
Biểu mẫu chứng khoán
Biểu mẫu ngân hàng
Biểu mẫu quản trị doanh nghiệp
Biểu mẫu Luật thương mại
Biểu mẫu Luật thương mại
Văn bản
Văn bản pháp luật Bảo hiểm y tế
Văn bản pháp luật Kinh doanh Bất động sản
Văn bản pháp luật Đầu tư
Văn bản pháp luật Giao thông đường bộ
Văn bản pháp luật Tài chính ngân hàng
Văn bản pháp luật Doanh nghiệp
Văn bản pháp luật Chứng khoán
Văn bản pháp luật Hôn nhân & Gia đình
Văn bản pháp luật Lao động
Văn bản pháp luật khiếu nại và tố cáo
Văn bản pháp luật Đất đai
Văn bản pháp luật quản lý thuế
Văn bản pháp luật thuế giá trị gia tăng
Văn bản pháp luật thuế thu nhập cá nhân
Văn bản pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp
Văn bản pháp luật về nhà ở
Văn bản pháp luật về xây dựng
Văn bản pháp luật Tố tụng dân sự
Văn bản pháp luật về dân sự
Văn bản pháp luật về thương mại
Văn bản pháp luật về tố tụng hình sự
Văn bản pháp luật về hình sự
Văn bản pháp luật cập nhật
Văn bản pháp luật kinh tế
Văn bản pháp luật hành chính, dân sự, hình sự
Liên hệ
CÁC THỦ TỤC PHÁP LÝ CẦN THỰC HIỆN KHI ĐỔI TÊN DOANH NGHIỆP
Tin Tức & sự kiện
15-06-2012
Văn phòng luật sư C&M
18-03-2016
Thắt chặt hoạt động của Công ty chứng khoán
Thư viện biễu mẫu
Tư vấn trực tuyến Tin tức & Sự kiện 26/4/2013 Ngày 25/4/2013 Bộ trưởng Bộ Tài Chính ban hành Thông tư số 45/2013/TT-BTC hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấ... 25/4/2013 Cán bộ, công chức, viên chức và lực lương vũ trang sẽ được giảm tiền mua nhà ở tương ứng với số năm công tác. Thư viện Biểu mẫu Thư viện Biểu mẫu CMLAW đã xây dựng trên 3.000 biểu mẫu gồm: hợp đồng, thỏa thuận, dự án, biên bản, quyết định, đơn thư ...CMLAW cung cấp miễn phí biểu mẫu văn bản cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu...
chi tiết
Thư viện Pháp luật
CMLAW hiện đang lưu trữ trên 8.000 văn bản liên quan đến các lĩnh vực hoạt động của các tổ chức, cá nhân: thuế, bảo hiểm, đầu tư, doanh nghiệp ... CMLAW thường xuyên cập nhật và cung cấp miễn phí văn bản cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu tra cứu và tìm hiểu...
chi tiết
Email Us
Message:
Tìm kiếm:
Tin tức
Tài liệu
Xuất nhập khẩu hàng hóa là gì?
Xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá là việc hàng hoá được đưa ra và đưa vào lãnh thổ Việt
Nam
hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt
Nam
được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.
Hỏi:
Xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá là gì?
Trả lời:
Xuất nhập khẩu hàng hóa được định nghĩa như sau:
1. Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.
2. Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.
3. Căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội của từng thời kỳ và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, Chính phủ quy định cụ thể danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và thủ tục cấp giấy phép.
Hãy liên hệ với
CMLAW
để được cung cấp dịch vụ tư vấn luật tốt nhất!
VĂN PHÒNG LUẬT SƯ C&M
Địa chỉ: P 204B, Tòa nhà Licogi 13, đường Khuất Duy Tiến, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội
Điện thoại liên hệ: 0913519379/ 0913052779/ 0913532448 /0436227274/04.35537929
Hãy liên hệ với chúng tôi để nhận được sự tư vấn tốt nhất!
Văn phòng luật sư C&M - CMLAW
Luật sư
|
Luật sư hình sự
|
Luật sư dân sự
|
Luật sư kinh tế
|
Luật sư hành chính
|
Luật sư lao động
Tư vấn pháp luật
|
Tư vấn đầu tư
|
Tư vấn hợp đồng
|
Hợp đồng kinh tế
|
Đăng ký kinh doanh
Thành lập công ty
|
Tư vấn thuế
|
Sở hữu trí tuệ
|
Luật đất đai
|
Luật hôn nhân gia đình
|
Thủ tục ly hôn
Ý kiến khách hàng
Tham gia thảo luận
*
Họ tên
*
E-mail：
Đánh giá：
*
Nhận Xét:
*
Mã xác nhận::
Tin cùng chuyên mục
Tạm nhập tái xuất và tạm xuất, tái nhập hàng hóa là gì?
Chuyển khẩu hàng hóa là gì và hình thức thực hiện như thế nào?
Tin liên quan
Những hoạt động kinh doanh nào là hoạt động thương mại?
Hợp đồng mua bán được thực hiện theo hình thức nào?
Luật sư tranh tụng
|
Tư vấn pháp luật
|
Tư vấn hợp đồng
|
Tư vấn đầu tư
|
Đăng ký kinh doanh
|
Tư vấn thuế
|
Sở hữu trí tuệ
|
Luật đất đai
|
Luật hôn nhân gia đình
Văn phòng luật sư C&M và công ty tư vấn C&M
Trụ sở: Số 204B, Tòa nhà Licogi 13, đường Khuất Duy Tiến, quận Thanh Xuân, Tp Hà Nội
Chi nhánh Cầu Giấy: Số 2308A Tòa nhà 173 Xuân Thủy, quận Cầu Giấy, Tp Hà Nội
Email: cmlaw@cmlaw.vn, Phone: (04) 36227264 - (04) 35537929, Fax: (04) 36227269, Mobile: 0913 052 779, 0913 532 448
Copyright © 2012 CMLAW. All rights reserved.

Set-Cookie: ECS[visit_times]=1; expires=Sat, 29-Apr-2017 02:53:20 GMT; Max-Age=31510800; path=/


text:
Quảng cáo
Thư viện du học
Hỏi đáp du học
Trang chủ
Thành viên
Đăng nhập
Đăng ký
Quên password?
Nhập thông tin chính xác để lấy lại mật khẩu
Tên đăng nhập
Email đăng ký
Thông tin du học
Cẩm nang du học
Nhịp cầu du học
Hội thảo du học
Học bổng du học
Tuyển sinh du học
Du học đó đây
Danh bạ trường
Du học tại chỗ
Du học hè
Tin giáo dục
Tin giáo dục
Trung Tâm ngoại ngữ
Tuyển sinh
Nhịp sống học đường
Du học Châu Á
Du học Singapore
Du học Nhật Bản
Du học Malaysia
Du học Hàn Quốc
Du học Trung Quốc
Du học Ấn Độ
Du học Châu Âu
Du học Anh
Du học Pháp
Du học Ý
Du học Nga
Du học Hà Lan
Du học Đức
Du học Tây Ban Nha
Du học Thụy Sĩ
Du học Phần Lan
Du học châu Úc - Phi
Du học Úc
Du học New Zealand
Du học Nam Phi
Du học châu Mỹ
Du học Mỹ
Du học Canada
Du học Brazil
Du học Mexico
Dịch vụ du học
Danh bạ công ty du học
Dịch thuật
Chứng minh tài chính
Định cư
Visa du lịch
Học tiếng anh online
Trang chủ
»
Thông tin du học
»
Học bổng du học
Học bổng du học
Học bổng của trường Texas Wesleyan cho sinh viên Việt
07:00:31 - 29/09/2014
-
nhokquynh
Với mục tiêu tìm kiếm học sinh tài năng cũng như hỗ trợ về tài chính dành cho sinh viên Việt Nam, trường Đại học Texas Wesleyan vừa công bố chương trình học bổng hấp dẫn dành cho hệ đại học, giá trị học bổng cao nhất lên đến 60%.
HỌC BỔNG 60% TỔNG CHI PHÍ ĐẠI HỌC MỸ
08:02:35 - 21/09/2014
-
thuyan
Educatius International - tổ chức giáo dục uy tín tại Mỹ - hợp tác với hơn 100 trường đại học trên khắp nước Mỹ, đàm phán để xin học bổng tới 60% tổng chi phí (bao gồm cả học phí và ăn ở) cho cả 4 năm đại học tại Mỹ cho sinh viên quốc tế.
Du học Singapore - Học bổng 220 triệu đồng tại SHRM
06:47:40 - 21/09/2014
-
huyennguyen
Trường dành học bổng 2.100 SGD (khoảng 35 triệu đồng) cho chương trình Diploma in F&B Management. Học bổng 8.160 SGD (khoảng 137 triệu đồng) cho chương trình Advanced Diploma in Hospitality Management. Trường miễn phí khóa học tiếng Anh 5.000 SGD (khoảng 84 triệu đồng) cho sinh viên khi đăng ký chương trình Advanced Diploma in Hospitality Management.
Cảnh giác với các chiêu lừa bịp học bổng
07:48:50 - 16/09/2014
-
huyennguyen
Hàng năm nhiều tổ chức quốc tế, các trường đại học, các tổ chức từ thiện và các cơ quan tài trợ khác cung cấp các nguồn hỗ trợ tài chính cho những sinh viên, học sinh xuất sắc nhưng không có đủ điều kiện về tài chính. Tuy nhiên khi ngày càng có nhiều các bạn học sinh muốn tham gia học tập tại nước ngoài trong khi mức chi phí cho việc du học ngày càng tăng thì các chiêu lừa bịp, gian lận cũng tăng lên.
Săn học bổng, cách nào?
07:38:56 - 03/09/2014
-
huyennguyen
Năm 2011, trên thế giới có 858.180 sinh viên du học (từ tốp 10 nước đứng đầu danh sách có sinh viên du học). Tỉ lệ du học sinh tìm kiếm sự giúp đỡ tài chính là 54%, theo thống kê của globalvisa đây là một tỉ lệ khá cao cho thấy nếu quyết tâm, biết cách tìm kiếm thông tin và có chuẩn bị kỹ càng thì “săn” được học bổng không quá khó.
Học bổng, giảm học phí khi du học Thụy Sĩ
06:33:52 - 02/09/2014
-
huyennguyen
Buổi giới thiệu thông tin về du học Thụy Sĩ sẽ tổ chức từ 9h đến 11h30, chủ nhật, ngày 7/9 tại khách sạn Movenpick, 83A Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội và 9-11h30 chủ nhật, 14/9, khách sạn Park Hyatt, số 2 Công Trường Lam Sơn, quận 1, TP HCM. Đăng ký tham dự qua số điện thoại: 090 3663 747 (cô Vân), vào cửa miễn phí.
Học bổng, hỗ trợ tài chính khi học tại NUS
07:12:50 - 28/08/2014
-
huyennguyen
Đại học công lập quốc gia Singapore (NUS) tuyển ứng viên Việt Nam cho các chương trình cử nhân với chế độ học bổng và trợ giúp tài chính phong phú.
Cách xin học bổng và phỏng vấn visa Mỹ
01:53:48 - 15/08/2014
-
huyennguyen
[kienthucduhoc] Tại buổi hội thảo, ông Drew Taylor - Giám đốc quan hệ khách hàng của tập đoàn ELS và bà Nguyễn Hồng Hà - Giám đốc của Trung tâm Tư vấn StudyLink International sẽ chia sẻ những bí quyết xin học bổng và phỏng vấn xin visa du học Mỹ.Cách xin học bổng và phỏng vấn visa Mỹ
Du học Anh với học bổng hấp dẫn
08:16:59 - 06/08/2014
-
huyennguyen
GSE-beo đã và đang khởi động mùa du học Anh quốc 2015 cùng với những suất học bổng hấp dẫn với trị giá lên đến 100% học phí.
Học bổng 60% chi phí phổ thông nội trú Mỹ
07:45:37 - 14/05/2014
-
huyennguyen
6 trường phổ thông nội trú danh tiếng của Mỹ dành những suất học bổng cho các em học sinh mong muốn được học tập và sinh sống tại đất nước cờ hoa.
Học bổng 1.400 CHF của trường Quản Trị Khách Sạn BHMS, Thụy Sĩ
08:03:18 - 17/04/2014
-
huyennguyen
Trường BHMS còn bảo đảm việc thực tập cho sinh viên với mức lương tối thiểu 50 - 54 triệu đồng một tháng tại Thụy Sĩ.
Học bổng du học tại Cao Đẳng Ozford
07:45:35 - 06/04/2014
-
huyennguyen
Trường dành học bổng 4.000 AUD cho học sinh giỏi có điểm trung bình 7.5 trở lên; học bổng 3.000 AUD cho học sinh khá có điểm trung bình 6.5 trở lên... cùng những suất học bổng khác.
Du hoc Anh quốc - Tiết kiệm chi phí nhờ học bổng
08:17:21 - 02/04/2014
-
huyennguyen
Sinh viên xuất sắc có cơ hội nhận học bổng 1.000 - 3.000 GBP cho chương trình đại học, 1.000 - 2.000 GBP cho chương trình thạc sĩ.
Du học Anh Quốc 2014 - Học Bổng MBA Early Bird tại ĐH.Nottingham
08:52:25 - 31/03/2014
-
huyennguyen
KTDH - Trường Nottingham Business School trao học bổng cho sinh viên đăng kí khóa học MBA toàn thời gian với tổng giá trị lên tới hơn £120.000.
Học bổng cho sinh viên quốc tế tại Đại học Leeds
07:15:33 - 31/03/2014
-
huyennguyen
Đại học Leeds thành lập năm 1831 (tên thông thường là Leeds University, hay đơn giản là Leeds) là trường đại học trường đại học lâu đời nhất và lớn nhất thành phố Leeds, phía Tây Yorkshire, Anh Quốc.
1
2
3
4
5
...
28
>>
kienthucduhoc
Located at
382F1 Nam Ky Khoi Nghia Street, Ward 8, District 3
,
Ho Chi Minh City
,
Vietnam
.
http://www.kienthucduhoc.com
đánh giá bởi
9558 bạn đọc
. Rated:
9.5
/
10
(Excellent)
.
Học bổng của trường Texas Wesleyan cho sinh viên Việt
HỌC BỔNG 60% TỔNG CHI PHÍ ĐẠI HỌC MỸ
Du học Singapore - Học bổng 220 triệu đồng tại SHRM
Cảnh giác với các chiêu lừa bịp học bổng
Săn học bổng, cách nào?
.
HỌC BỔNG 60% TỔNG CHI PHÍ ĐẠI HỌC MỸ
Học bổng mới nhất từ Đại học công lập Curtin
Học bổng du học giá trị chương trình dự bị quốc tế
[PHC Edu Links] Tuyển Sinh Du Học Ailen với Học Bổng 100% Học Phí Tiếng Anh tại ĐH Griffith Dublin
[PHC Edu Links] Học bổng Thạc sỹ và 100% tiếng Anh tại Ireland
Trang chủ
Chính sách
Quy định
Liên hệ
Liên hệ quảng cáo
Dịch thuật giá rẻ
Thiết kế website
2011-2014 @ Bản quyền thuộc về Kiến thức du học
Thiet ke website
Ban Tay So Mọi thông tin đóng góp gởi về
bientap@kienthucduhoc.com
- follow us:
facebook
-
google+
Khách sạn 3 sao tại Nha Trang

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Những số liệu thống kê này cho thấy, vào giai đoạn cuối năm 2011, số thuê bao điện thoại của cả nước ước tính đạt 133,1 triệu thuê bao (tăng 3,9% so với cùng thời điểm năm 2010). Trong 133,1 triệu thuê bao điện thoại của cả nước, có 15,5 triệu thuê bao cố định (tăng 0,1%) và thuê bao di động tăng 4,4% tương đương 117,6 triệu.
Như vậy, trong năm 2011 đã có 49,6 nghìn thuê bao cố định và 11,8 triệu thuê bao di động phát triển mới trong cả nước. Theo đó, Tổng cục Thống kê kết luận, so với năm 2010 thì số thuê bao phát triển mới của năm 2011đã giảm 12,9%. Cụ thể, thuê bao cố định giảm 76,1% và 11,9% là tỉ lệ giảm của thuê bao di động trong cả nước.
Để hiểu một cách chính xác hơn về sự “sụt giảm” của thuê bao di động trong năm qua cũng cần lưu ý đến sự thống nhất mới của Tổng cục Thống kê với Bộ TT&TT. Theo đó, từ tháng 5/2011, tiêu chí loại bỏ thuê bao ảo không phát sinh lưu lượng đã được Tổng cục Thống kê áp dụng. Như vậy, con số 11,9% số thuê bao di động sụt giảm trong năm qua chủ yếu rơi vào các thuê bao ảo không phát sinh lưu lượng. Có thể nói, số liệu này là bức tranh chân thực và chính xác nhất của thị trường viễn thông Việt Nam từ trước tới nay.
Tổng cục Thống kê cũng công bố số liệu về thuê bao Internet trong cả nước. Theo số liệu được Tổng cục Thống kê cung cấp, đến cuối tháng 12/2011, thuê bao Internet ước tính tăng 4,2 triệu thuê bao, tương đương tăng 16,1% so với cùng thời điểm năm 2010. Như vậy, hiện nay cả nước có 32,6 triệu thuê bao Internet, tăng 22% so với năm trước.
Mặc dù số thuê bao mới “sa sút” hơn so với năm 2010, tổng doanh thu 138,8 nghìn tỷ đồng của năm 2010 đã bị “bỏ rơi”. Năm 2011, Bưu chính viễn thông Việt Nam đạt tổng doanh thu ước tính gần 167,1 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 19,3% (tương đương với 28,3 nghìn tỷ đồng) so với năm 2010.
Khánh An
Video Kinh doanh xem nhiều
Đọc tin tức sự kiện tin mới ,nhanh và hay nhất trong ngày tại chuyên mục:Tin tức 24h
Mời quý độc giả đọc báo qua RSS để có thêm nhiều thông tin hơn.
Tin Công nghệ mới nhất
Ngày Nay
-
Không kỷ luật cô giáo ''Đất nước mình ngộ quá phải không anh?'
-
Duyên Anh lên tiếng vụ đi khách 40 triệu 'cao giá' hơn Kỳ Hân
-
5 điều nuối tiếc nhất của con người trước khi chết
-
Nga có ưu tiên bán ‘rồng lửa’ S-400 cho Việt Nam?
-
Tình hình Syria: IS đánh chiếm quận chiến lược ở Deir Ezzor
-
Ngắm nhan sắc 'vạn người mê' của người vợ Hoài Linh giấu 29 năm

markdown:
[Hồi sinh nhờ Nần nghệ sau khi bệnh viện trả về. Tin vui cho người bệnh mỡ máu cao, tăng huyết áp](http://hamomax.vn/hoi-sinh-nho-nan-nghe-sau-khi-benh-vien-tra-ve)
Những số liệu thống kê này cho thấy, vào giai đoạn cuối năm 2011, số thuê bao điện thoại của cả nước ước tính đạt 133,1 triệu thuê bao (tăng 3,9% so với cùng thời điểm năm 2010). Trong 133,1 triệu thuê bao điện thoại của cả nước, có 15,5 triệu thuê bao cố định (tăng 0,1%) và thuê bao di động tăng 4,4% tương đương 117,6 triệu.
Như vậy, trong năm 2011 đã có 49,6 nghìn thuê bao cố định và 11,8 triệu thuê bao di động phát triển mới trong cả nước. Theo đó, Tổng cục Thống kê kết luận, so với năm 2010 thì số thuê bao phát triển mới của năm 2011đã giảm 12,9%. Cụ thể, thuê bao cố định giảm 76,1% và 11,9% là tỉ lệ giảm của thuê bao di động trong cả nước.
Để hiểu một cách chính xác hơn về sự “sụt giảm” của thuê bao di động trong năm qua cũng cần lưu ý đến sự thống nhất mới của Tổng cục Thống kê với Bộ TT&TT. Theo đó, từ tháng 5/2011, tiêu chí loại bỏ thuê bao ảo không phát sinh lưu lượng đã được Tổng cục Thống kê áp dụng. Như vậy, con số 11,9% số thuê bao di động sụt giảm trong năm qua chủ yếu rơi vào các thuê bao ảo không phát sinh lưu lượng. Có thể nói, số liệu này là bức tranh chân thực và chính xác nhất của thị trường viễn thông Việt Nam từ trước tới nay.
Tổng cục Thống kê cũng công bố số liệu về thuê bao Internet trong cả nước. Theo số liệu được Tổng cục Thống kê cung cấp, đến cuối tháng 12/2011, thuê bao Internet ước tính tăng 4,2 triệu thuê bao, tương đương tăng 16,1% so với cùng thời điểm năm 2010. Như vậy, hiện nay cả nước có 32,6 triệu thuê bao Internet, tăng 22% so với năm trước.
Mặc dù số thuê bao mới “sa sút” hơn so với năm 2010, tổng doanh thu 138,8 nghìn tỷ đồng của năm 2010 đã bị “bỏ rơi”. Năm 2011, Bưu chính viễn thông Việt Nam đạt tổng doanh thu ước tính gần 167,1 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 19,3% (tương đương với 28,3 nghìn tỷ đồng) so với năm 2010.
**Khánh An**
|
|
Mời bạn đọc cùng làm báo với Nguoiduatin.vn, viết tin bài, bày tỏ quan điểm về mọi mặt của cuộc sống gửi về hộp thư
### Video Kinh doanh xem nhiều
![ ](http://www.nguoiduatin.vn/tracking-26499.gif?a=1461917359)
Đọc
[tin tức](http://www.nguoiduatin.vn/) sự kiện [tin mới ](http://www.nguoiduatin.vn/),nhanh và hay nhất trong ngày tại chuyên mục: [Tin tức 24h ](http://www.nguoiduatin.vn/gl/24h-qua)
Mời quý độc giả
[đọc báo](http://www.nguoiduatin.vn/) qua [RSS](http://www.nguoiduatin.vn/trang-chu.rss) để có thêm nhiều thông tin hơn.
### Tin Công nghệ mới nhất
[Ngày Nay](http://ngaynay.vn)
-
[Không kỷ luật cô giáo ''Đất nước mình ngộ quá phải không anh?'](http://www.ngaynay.vn/thuc-hu-viec-co-giao-nghi-viec-chi-vi-mot-bai-tho-p217070.html?utm_source=www.nguoiduatin.vn&utm_medium=Exchange)
-
[Duyên Anh lên tiếng vụ đi khách 40 triệu 'cao giá' hơn Kỳ Hân](http://www.ngaynay.vn/duyen-anh-len-tieng-vu-di-khach-40-trieu-cao-gia-hon-ky-han-p216991.html?utm_source=www.nguoiduatin.vn&utm_medium=Exchange)
-
[5 điều nuối tiếc nhất của con người trước khi chết](http://www.ngaynay.vn/con-nguoi-nuoi-tiec-dieu-gi-truoc-khi-chet-p216967.html?utm_source=www.nguoiduatin.vn&utm_medium=Exchange)
-
[Nga có ưu tiên bán ‘rồng lửa’ S-400 cho Việt Nam?](http://www.ngaynay.vn/nga-co-uu-tien-ban-rong-lua-s-400-cho-viet-nam-p216840.html?utm_source=www.nguoiduatin.vn&utm_medium=Exchange)
-
[Tình hình Syria: IS đánh chiếm quận chiến lược ở Deir Ezzor](http://www.ngaynay.vn/tinh-hinh-syria-is-danh-chiem-quan-chien-luoc-o-deir-ezzor-p216832.html?utm_source=www.nguoiduatin.vn&utm_medium=Exchange)
-
[Ngắm nhan sắc 'vạn người mê' của người vợ Hoài Linh giấu 29 năm](http://www.ngaynay.vn/ngam-nhan-sac-van-nguoi-me-cua-nguoi-vo-hoai-linh-giau-29-nam-p216769.html?utm_source=www.nguoiduatin.vn&utm_medium=Exchange)

WARC-Truncated: length

Vary: Accept-Encoding


text:
Tiếng Việt
Tin tức, sự kiện và bài học tiếng Anh song ngữ từ Úc
Xem thêm
- 中文
Trung Quốc
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Trung Quốc và tiếng Anh từ Australia
- ျမန္မာ
Myanmar
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Myanmar và tiếng Anh từ Australia
- ខ្មែរ
Campuchia
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Campuchia và tiếng Anh từ Australia
- Bahasa Indonesia
Indonesia
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Indonesia và tiếng Anh từ Australia
Thay đổi trang
- International
Quốc tế
Tin tức, sự kiện và các cuộc đối thoại theo chủ đề từ Australia, Châu Á-Thái Bình Dương
- Tiếng Việt
Tiếng Việt
Tin tức, sự kiện và bài học tiếng Anh song ngữ từ Úc
- 中文
Trung Quốc
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Trung Quốc và tiếng Anh từ Australia
- Tok Pisin
Tok Pisin
Tin tức và phân tích bằng tiếng Tok Pisin và tiếng Anh từ Australia
- Français
Pháp
Tin tức và sự kiện bằng tiếng Pháp và tiếng Anh từ Australia cho khu vực Thái Bình Dương
- ျမန္မာ
Myanmar
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Myanmar và tiếng Anh từ Australia
- ខ្មែរ
Campuchia
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Campuchia và tiếng Anh từ Australia
- Bahasa Indonesia
Indonesia
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Indonesia và tiếng Anh từ Australia

markdown:
![ Image of Vietnamese](/sites/all/modules/custom/ra/modules/ra_menus/images/vietnamese_ABC_140x93.jpg)
#### Tiếng Việt
Tin tức, sự kiện và bài học tiếng Anh song ngữ từ Úc
### Xem thêm
[中文](/chinese)
#### Trung Quốc
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Trung Quốc và tiếng Anh từ Australia
[ျမန္မာ](/burmese)
#### Myanmar
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Myanmar và tiếng Anh từ Australia
[ខ្មែរ](/khmer)
#### Campuchia
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Campuchia và tiếng Anh từ Australia
[Bahasa Indonesia](/indonesian)
#### Indonesia
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Indonesia và tiếng Anh từ Australia
### Thay đổi trang
[International](/international)
#### Quốc tế
Tin tức, sự kiện và các cuộc đối thoại theo chủ đề từ Australia, Châu Á-Thái Bình Dương
[Tiếng Việt](/vietnamese)
#### Tiếng Việt
Tin tức, sự kiện và bài học tiếng Anh song ngữ từ Úc
[中文](/chinese)
#### Trung Quốc
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Trung Quốc và tiếng Anh từ Australia
[Tok Pisin](/tokpisin)
#### Tok Pisin
Tin tức và phân tích bằng tiếng Tok Pisin và tiếng Anh từ Australia
[Français](/french)
#### Pháp
Tin tức và sự kiện bằng tiếng Pháp và tiếng Anh từ Australia cho khu vực Thái Bình Dương
[ျမန္မာ](/burmese)
#### Myanmar
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Myanmar và tiếng Anh từ Australia
[ខ្មែរ](/khmer)
#### Campuchia
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Campuchia và tiếng Anh từ Australia
[Bahasa Indonesia](/indonesian)
#### Indonesia
Tin tức, sự kiện và các bài học tiếng Anh bằng tiếng Indonesia và tiếng Anh từ Australia

Cache-Control: public, max-age=0

X-Drupal-Cache: MISS

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
trang chủ
talaCu
ý kiến ngắn
spectrum
sách mới
tòa soạn
hỗ trợ talawas
Văn học
Thơ và Thơ Trẻ
Văn học Việt Nam
Văn học nước ngoài
Các giải thưởng văn học
Giải thưởng Bùi Giáng
Lý luận phê bình văn học
Điểm nóng
Chính trị Việt Nam
Chính trị thế giới
Đại hội X và cải cách chính trị tại Việt Nam
Xã hội
Giáo dục
Kinh tế
Đồng tính luyến ái trong xã hội hiện đại
Thế hệ @
Pháp luật
Đời sống hiện đại
Thể thao
talaFemina
1 - 20 / 482 bài
2.11.2008
Hoàng Hưng
Federico García Lorca: Họa mi & Trumpet
18.10.2008
Tô Hoài
Đọc một số thơ gần đây
11.10.2008
Quang Dũng
Mấy ý nghĩ về thơ
22.9.2008
Nguyễn Đức Tùng
Đọc một bài thơ như thế nào
18.9.2008
Hồ Bất Khuất
Gặp trưởng lão làng thơ Việt
16.9.2008
Liêu Thái
Tháng tư gãy súng – trò chơi ráp chữ mang tính biểu niệm
1.9.2008
Cao Trần
Ai biểu không làm thơ như Tố Hữu!
27.8.2008
Paul Hoover
Ghi nhận về thơ đương đại Việt Nam qua một tuyển tập tiếng Anh
7.8.2008
Hoàng Hưng
Đọc thơ Apollinaire - Ở biên giới của vô biên và tương lai
7.8.2008
Huỳnh Phan
Về vốn thực tế trong việc đọc thơ ca
1.8.2008
Bùi Chí Vinh
Giai thoại của thi sĩ
31.7.2008
Trịnh Thanh Thủy
Cách làm thơ sống dậy: Đấu Thơ và Thơ Quật
26.7.2008
Yến Nhi
Thơ Việt trên đường hội nhập
24.7.2008
Bùi Chí Vinh
Phát minh của thi sĩ
23.7.2008
Nguyễn Đức Tùng
Ðọc một bài thơ như thế nào
19.7.2008
Liêu Thái
“Xin lỗi chịu hổng nổi” hay là kiểu chơi cù cum ngôn ngữ xuất tinh trong
15.7.2008
Thái Kim Lan
Nguyễn Du nghĩ gì về “thơ"? Thử tìm một lý giải
8.7.2008
Hoàng Hưng
“Luồng run rẩy mới” trong thơ Baudelaire
1.7.2008
Bùi Minh Quốc
Thơ rất thiêng
27.5.2008
Lê Chí Dũng
Á Nam Trần Tuấn Khải – nhà thơ của dòng văn học yêu nước trong những năm 1920
1 - 20 / 482 bài
tìm
(dùng Unicode hoặc không dấu)
tác giả:
A
B
C
D
Đ
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Ý
Z
Tủ sách talawas
bản để in
Gửi bài này cho bạn bè
Loạt bài:
Sách xuất bản tại miền Nam trước 1975
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
9.6.2008
Tạp chí Văn
Hoài niệm Nhất Linh
1
2
3
4
Nhớ khi ném bút, quên tin tưởng
Lửa đốt rừng hoang, tôi với anh.
(Bùi Khánh Đản, “Khóc bạn”)
Vũ Hoàng Chương
Ai điếu Nhất Linh – Nguyễn Tường Tam
Câu đối thứ nhất
Sổ thập niên bút mặc thành danh, nhất khả đoạn nhị khả tuyệt, nhi tam bất hủ.
Song thất dạ vân tiêu lạc phượng, tiền phong hoá hậu văn hoá, ư trung lập ngôn.
Tạm dịch lấy ý
Từ năm ba mươi ba (1933) bút mực đã thành danh, tuy bút có thể đoạn mực có thể tuyệt, mà vẫn danh kia bất hủ.
Giữa ngày tháng bảy (7-7-1963) trời mây vừa rớt phượng, nhưng trước có phong hoá sau có văn hoá, đủ rồi phượng ấy lập ngôn.
Câu đối thứ hai
Người quay tơ đôi bạn tối tăm, anh phải sống
chứ sao
đoạn tuyệt?
Đời mưa gió lạnh lùng bướm trắng, buổi chiều vàng
đâu nhỉ
nắng thu?
Ghi chú: Trừ bốn chữ in đứng, tất cả những chữ khác đều ứng vào nhan đề tác phẩm của Nhất Linh.
Câu đối thứ ba
Đời nay mấy mặt tiên tri, thế đó: nửa thương nửa giận!
Văn bút hai ta cố vấn, giờ đây: một mất một còn!
(Sài Đô, 11-7-1963)
*
Vũ Hoàng Chương
Bài văn truy điệu
Than ôi!
Đời chính trị lông hồng gieo núi Thái, ngẩng đầu lên sấm sét vẫn chưa nguôi; việc văn chương một tấc để ngàn thu, ngoảnh mặt lại đá vàng sao khỏi thẹn.
Muốn gào to hồn phách anh linh; để vọng khắp giang sơn tam biến.
Nhớ xưa tiên sinh:
Chào đời khi gió nổi Đông du; mài thép dưới trăng mờ Thế chiến.
Nghiệp truyền gia giáo, thuở nhập môn từng đất Bắc vui quê; vai nặng quốc thù, bước du học lại trời Tây vượt biển.
Rèn chí đấu tranh; đua tài hùng biện.
Chí khí ngày kia một kiên cường; tài năng ấy càng thêm phát triển.
Bao năm xuất ngoại, đã lưu tâm tại chỗ, từng mưu lừa chước dối thực dân; một sớm hồi hương, lại ngứa mắt trông ra, cả tấn kịch trò hề phong kiến.
Thi văn đoàn Tự lực thế tất phải xung phong; mà tuần báo
Ngày nay
phải kịp thời xuất hiện.
Vì dân vì nước đẩy mạnh phong trào; có chí có gan thiếu gì phương tiện.
Nào hia với hốt, phá cho tan trò hoạn lộ thanh vân; nay cấp mai bằng, cười đến tỉnh lũ thư sinh bạch diện.
Từ đó tiên sinh:
Lấy văn đàn làm nơi bái tướng, cờ phất dọc ngang; giữa chính trường cao giọng lập ngôn, bút mài sắc bén.
Làm sống lại tinh thần Yên Bái, nửa bước không lùi; cuốn ào lên tâm huyết Quốc dân, một dòng thẳng tiến.
Bôn ba nơi hải ngoại, Hàng Châu, Quỳ Châu, Liễu Châu; đối lập mọi cường quyền, chống Pháp, chống Cộng, chống Diệm.
Ai hay:
Gió gọi chưa lên; giờ nghe đã điểm.
Giữa cao trào Phật giáo, để hoằng dương chính pháp, lửa từ bi vừa thượng toạ thiêu thân; nêu đại nghĩa Nho gia, nhằm cảnh cáo độc tài, chén tân khổ cũng tiên sinh tuyên chiến.
Sét ngang tai, bạo lực thấy ghê hồn: Trời cúi mặt, không gian chờ nảy điện.
Lửa-Cách-Mạng dâng về thư tuyệt mạng, thôi rồi tay lãnh tụ! Khắp các giới: thức giả, bình dân, sinh viên, đồng chí, cùng dạt dào tim vỡ máu sôi; Người-Quay-Tơ đành bỏ trống guồng tơ, đâu nữa mặt kinh luân? Cả bốn phương: Cà Mau, Thuận Hoá, Bến Hải, Nam Quan, nghe giục giã sông dời núi chuyển.
Nhưng đau đớn thay:
Phút hạ huyệt súng gươm vây kín, muôn dòng châu đứt nối chưa tròn; buổi cầu siêu hương khói âm thầm, bao tiếng khóc dở dang còn nghẹn.
Cho nên hôm nay:
Mừng quốc gia vừa khắc bạo trừ hung; đẹp hy vọng sẽ hà thanh hải yến.
Dân chúng thủ đô hướng về tiên sinh:
Lễ Truy điệu mở đầu năm dương lịch, chạnh tưởng cồn dâu bãi bể, đốt hương lòng toả khắp mười phương; vườn Tao Đàn rung hết đợt âm giai, trông ra ngọn cỏ lá cây, hoà nước mắt vẩy quanh một chén.
Mong cảm tới tiên sinh: Dám nề chi u hiển.
Hỡi ơi:
Tố Đoạn-tuyệt thành hồ đoạn tịch, mộng dẫu chơi vơi nửa cuộc, sử còn thơm danh liệt sĩ Tường Tam; Phượng Nhất Linh hề thiên nhất phương, lầu tuy ngơ ngác bên sông, gió vẫn nổi tiếng văn hào họ Nguyễn.
(Sài Đô, 5-1-1964)
*
Hiếu Chân
Hoài niệm Nguyễn Tường Tam
Bài này trước đây (tháng 7 năm 1963) đã được đăng trên nhật báo
Tự do
(mục “Nói hay đừng”), nhưng bị kiểm duyệt bỏ mất nhiều. Nay, chúng tôi tìm được bản thảo viết tay và xin phép tác giả Hiếu Chân cho lục đăng toàn vẹn nguyên văn.
Vào một ngày đầu xuân năm Bính Tuất (1946), lần thứ nhất tôi gặp Anh trên căn gác hẹp của toà nhà 80 Quan Thánh. Buổi sáng hôm ấy tuy đã sang giêng mà trời còn rét như cắt vì dường như mùa đông gió lạnh hiếm có của năm Ất Dậu vừa qua hãy còn muốn nán lại, đất Bắc đang trải qua một cuộc chuyển mình vĩ đại đầy tang tóc với không biết bao nhiêu biến cố trọng đại dồn dập diễn ra từng ngày, từng giờ. Lúc tôi đẩy cửa phòng bước vào thì đã thấy Anh ngồi đối diện với anh Khái Hưng trước một chiếc bàn trên có hai tách cà-phê đang bốc khói. Hôm ấy Anh mặc chiếc blouson da đúng như trong bức ảnh đã đăng trên các báo hồi anh mới từ Hoa Nam trở về. Tuy biết đó là Nguyễn Tường Tam, một lãnh tụ trong Mặt trận Cách mạng Đồng minh mà tôi đang là một cán bộ, nhưng tôi vẫn không khỏi kinh ngạc và e dè trước bộ mặt quắc thước của Anh: tôi dừng chân, gật đầu chào định nói lời xin lỗi để quay ra thì anh Khái Hưng nhìn tôi qua cặp mắt kính cười “hà hà” đứng lên nắm lấy cánh tay tôi kéo vào và bảo:
“Anh Nhất Linh của chúng mình đây chứ có phải hồ cáo gì đâu mà anh ngại? Cứ vào đây.”
Tôi e ấp đáp:
“Nhưng sợ các anh có chuyện riêng chăng?”
Lúc này Nguyễn Tường Tam cũng nhìn tôi mỉm cười đáp:
“Lúc này còn làm gì có chuyện riêng nữa! Đồng chí cứ vào!”
Tôi ngồi xuống ghế rồi nhưng vẫn yên lặng ngắm nhìn Anh không chớp mắt: con người cao lớn, quắc thước ngồi trước mặt tôi đây đã ngự trị trong tâm hồn tôi suốt cả thời kỳ niên thiếu; trong mấy năm học ở Trường Bưởi tôi đã say mê Nhất Linh và Khái Hưng qua các tác phẩm văn nghệ. Cũng như hầu hết – nếu không muốn nói là toàn thể – thế hệ thanh niên cùng lứa tuổi với tôi. Tôi đã chịu ảnh hưởng sâu đậm của Tự lực Văn đoàn về mặt văn nghệ, tư tưởng. Nhưng giờ đây chính người ấy lại là người lãnh đạo tôi trên con đường cách mạng giải phóng dân tộc. Bởi vậy tôi không biết phải nhìn Nguyễn Tường Tam theo khía cạnh nào.
Thấy tôi ngồi ngây người, phân vân, anh Khái Hưng liền cất tiếng giới thiệu tôi với Nguyễn Tường Tam:
“Đồng chí đây là một cây bút xuất sắc mà chúng tôi mới tìm ra; anh ấy đã viết mấy thiên phóng sự rất đặc biệt trên
Ngày nay
bộ mới sau ngày Nhật đảo chính và từ trước ngày 19 tháng 8 năm ngoái anh ấy đã hoạt động cách mạng.”
Nguyễn Tường Tam nhìn lại tôi lần nữa rồi đưa tách cà-phê mời tôi. Khái Hưng quay lại tôi hỏi:
“Thế nào? Ở Lạng Sơn về rồi đấy à? Tình hình trên ấy ra sao?”
Tôi tuần tự tường thuật lại tình hình Lạng Sơn về mọi mặt chính trị, quân sự, nội bộ rồi đôi mắt tôi chăm chăm nhìn vào Anh, tôi nói nửa như chất vấn, nửa như trách móc:
“Lệnh của Trung ương ban xuống bắt phá cuộc tổng tuyển cử bịp bợm của cộng sản đã được học tập và chuẩn bị chu đáo, chỉ đợi ngày thi hành thì đánh độp một cái lại có phản lệnh bãi bỏ rồi tiếp đến việc Trung ương ký Tinh thành Đoàn kết với cộng sản mà không hề có lời giải thích hoặc giải thích không đầy đủ khiến tinh thần các đồng chí cán bộ và chiến sĩ Quốc dân quân hoang mang. Cán bộ các cấp chúng tôi ở địa phương không thể hiểu được thái độ của Trung ương ra sao cả! Chúng tôi hy sinh tính mạng, sống cơ cực hiểm nguy có phải là để tranh lấy 70 ghế cho Trung ương trong cái Quốc hội của bọn Vẹm đâu? Vả chăng, nếu các đồng chí thấu hiểu tình hình địa phương, tất các đồng chí đã không ký kết một cách quá dễ dãi như thế được vì hơn ai hết chúng tôi tin chắc rằng không thể nào thoả hiệp với bọn ‘Két’, dù là thoả hiệp tạm thời. Xem ngay như ở Lạng Sơn thì rõ: ở đấy ta mạnh hơn chúng về chính trị và quân sự, thế mà ngay sau khi bản Tinh thành Đoàn kết được công bố vài ngày, chúng nó đã trở mặt cướp trụ sở của mình, lấy súng và âm mưu ám sát cán bộ ta, như thế thì sự ký kết của các anh ở Trung ương chỉ là một hành động có hại cho địa phương; bản Tinh thành Đoàn kết ấy đã trở thành một lợi khí cho chính quyền Vẹm trói chân trói tay chúng tôi mà thôi.”
Tôi nói dứt lời, Anh trầm ngâm suy nghĩ rồi nhìn thẳng vào mắt tôi Anh đáp:
“Riêng tôi cũng biết rõ như thế nhưng xin các đồng chí xét rộng ra mới hiểu nỗi khổ tâm của chúng tôi. Những người cộng sản đã mau tay cướp được chính quyền, trong việc này họ đã được lợi thế rất nhiều vì sự nhu nhược thiển cận của chính quyền Trần Trọng Kim cũng như sự phò trợ gián tiếp của bọn cầm quyền quân sự của Nhật ở đây sau ngày đình chiến. Sau này họ lại mua chuộc được bọn tướng lĩnh Tàu và ngầm kết liên với bọn thực dân Pháp. Tinh thần dân chúng cũng như cán bộ ta tuy có cao nhưng nếu cuộc tranh đấu đi đến nội chiến thì máu đồng bào ta và cán bộ ta sẽ phải chảy rất nhiều, hậu quả tai hại không biết thế nào mà lường được, nhất là dân tộc ta đã phải trải qua bao thảm hoạ chiến tranh, nào bom đạn Đồng minh, nào bệnh tật, nào nạn đói năm ngoái. Bởi vậy tranh đấu quyết liệt, chúng ta lúc nào cũng phải nghĩ đến nhân dân đồng bào. Sự ký kết này cũng có những lý do của nó, xin đồng chí hiểu cho.”
Mặc dầu phát ra từ miệng một Nhất Linh mà tôi hằng mê say kính phục, lời giải thích đó không làm tôi thoả mãn. Điều này cũng dễ hiểu vì hồi đó tôi mới ngót ba mươi tuổi lại vừa bước chân vào con đường hoạt động cách mạng thì thử hỏi làm sao tôi có thể chấp nhận một quan niệm tranh đấu lưng chừng, uỷ mị kiểu văn nhân lòng mến như thế được? Nhất là từ sau ngày Đảng Cộng sản Đông Dương cướp được chính quyền, tất cả những hành vi của họ qua mắt tôi đều đúng tăm tắp với những lý thuyết của Đệ tam Quốc tế mà tôi đã thấu hiểu qua sách vở báo chí cộng sản. Trước mắt tôi lúc bấy giờ chỉ có một mục tiêu duy nhất là đánh đổ chính quyền cộng sản; mục tiêu ấy có đạt được thì mới mong cứu vãn dân tộc được; bởi thế mọi thoả hiệp với Việt Minh dưới bất cứ hình thức nào cũng đều bị tôi gạt bỏ; đối với tôi hồi ấy thì chỉ có hai thái độ: một là tranh đấu đến một mất một còn với cộng sản, hai là khuất phục thuận tòng chúng. Chứ không thể có thoả hiệp, dù là thoả hiệp tạm thời theo chính sách giai đoạn.
Với thái độ quyết liệt như vậy, tôi từ biệt Nguyễn Tường Tam ra đi trong một tâm trạng bâng khuâng nghi ngại. Sau đó vì phải bôn ba trên đường công tác tôi không còn được gặp Anh lần nào nữa nhưng hồi ở tỉnh bộ Nam Định, khi nhận được tin ký kết bản Hiệp định Sơ bộ ngày 6 tháng 3 năm 1946 với Pháp, thấy không có tên Nguyễn Tường Tam trong đó, tôi những mừng thầm không khác gì chính danh dự mình được cứu vãn. Thế rồi, không cần đợi chỉ thị của Trung ương, tôi liền thảo luận cùng các đồng chí trong tỉnh bộ tổ chức ngay hôm đó một cuộc biểu tình phản đối Hiệp định Sơ bộ. Thành thực mà nói, nếu có tên Nguyễn Tường Tam ký dưới bản Hiệp định đó có lẽ tôi đã không làm thế: sau này phân tích tâm trạng của chính mình, tôi cũng không hiểu tại sao mình lại vô lý đến như thế nhưng ở vào cái tuổi ba mươi tôi đâu có cần lý luận tách bạch? Kế đó với tư cách là Tổng trưởng Ngoại giao Việt Nam đi dự Hội nghị Sơ bộ với phái đoàn Pháp tại Đà Lạt, Hội nghị này chuẩn bị cho cuộc đàm phán chính thức ở Fontainebleau cũng sẽ do Anh cầm đầu. Theo dõi các tin tức trên báo chí và qua chỉ thị của Trung ương, tôi chỉ nóng lòng mong mỏi cho Hội nghị Đà Lạt tan vỡ.
Rồi quả nhiên nó tan vỡ thật: lòng tôi lại như được cất bổng đi một gánh nặng. Kế đó khi hay tin Nguyễn Tường Tam đã từ bỏ chức vị Tổng trưởng Ngoại giao, ly khai Chính phủ Liên hiệp để trốn sang Trung Hoa đồng thời với cụ Nguyễn Hải Thần để tổ chức lại lực lượng cách mạng quốc gia chống Cộng phản Thực, lòng tôi mừng rỡ khôn xiết. Ngay đêm đó tôi tổ chức một bữa rượu cùng mấy chiến hữu uống cho đến quá nửa đêm.
Cho đến giờ tôi vẫn không hiểu tại sao tôi lại có tâm trạng và thái độ như vậy – một tâm trạng khó hiểu và một thái độ hầu như phi lý – nhưng quả tình là con người Nguyễn Tường Tam đã ngự trị tâm hồn tôi: tôi muốn cho nhân vật ấy được trong trắng cao thượng trong lòng tôi mãi mãi cho đến khi tôi từ giã cõi trần hình ảnh ấy cũng không bị lu mờ, hoen ố.
Sau này, khi cuộc kháng chiến nổ ra, tôi lưu lạc hết năm này qua năm khác trên miền rừng núi Sơn Tây – Hoà Bình nhưng không lúc nào là không nhớ đến bóng dáng, đến sắc diện của các chiến hữu đã cùng tôi san sẻ những nỗi cay đắng, khổ đau, những niềm hy vọng phấn khởi trong cuộc tranh đấu hồi 1945-1946 như Nguyễn Tường Tam, Khái Hưng, Hoàng Đạo, Tường Bách, Gia Trí, mặc dầu tôi cho rằng không chắc gì những người ấy đã nhớ đến tôi. Hoài niệm đó có lần đã được diễn tả ra thành lời thơ qua những bữa rượu tiêu sầu bên sông Đà:
Ta nhớ xa xa những bạn nào,
Đêm nay trăng sáng, nhạt thưa sao.
Bên trời, ôm ấp hàm ca hận,
Vọng mỹ nhân hề ai hát ngao?
Ba chữ “vọng mỹ nhân” tôi lấy ở “Phú Xích Bích” của Tô Đông Pha, có nghĩa là nhớ bạn hiền, nhớ người quân tử.
*
Bây giờ đây, sau hơn mười năm sống ngoài xã hội cộng sản, thật khó mà hồi tưởng lại được một cách trung thực và đầy đủ cái tâm trạng của chính tôi trong mấy năm đầu của cuộc kháng chiến: tâm trạng đó không hẳn là tâm trạng tuyệt vọng của một kẻ chiến bại vì, tuy lạc lõng theo cái biển người từng đợt lại từng đợt kéo đi trên mọi nẻo đường từ khu 3 đến Việt Bắc, nơi nào cũng nặng trĩu một không khí kinh hoàng của chết chóc giam cầm, giả dối và nghi kỵ, tôi đã gặp được biết bao tâm hồn đồng điệu! Họ là những thanh niên vừa được tha ra khỏi những trại tập trung Mai Côi, Phi Đình, Thái Nguyên, Bắc Kạn sau hàng năm trời bị đày ải, đánh đập nhưng tinh thần của họ càng nhờ thế mà thêm vững chắc: niềm tin tưởng của họ là một niềm tin tưởng bất diệt vào tương lai cuộc tranh đấu của cả dân tộc để tự thoát ra khỏi mọi chế độ áp bức dưới bất cứ hình thức nào. Nhiều người trong số những thanh niên đó kể lại cho tôi nghe rằng có những nam nữ chiến sĩ Quốc dân Đảng trước khi nhắm mắt lìa đời sau những ngày dài bệnh hoạn trong một xó trại giam ở giữa rừng còn nhắc đến tên “Nguyễn Tường Tam”. Hơn thế lại óc những chiến sĩ trong khi bị bịt mắt dẫn ra pháp trường cũng như trước khi giơ ngực ra để đón nhận lấy những phát đạn hoặc những nhát dao của bọn đao phủ cộng sản đã thu hết tàn lực của họ để hô to ba tiếng
“Nguyễn Tường Tam”.
Sau khi được nghe chuyện do chính miệng những người thoát chết kể lại, tôi cảm thấy lòng được an ủi một phần nào trong cái cảnh bơ vơ lạc lõng của một kẻ chiến bại.
Đến cuối năm 1947 và sang đầu năm 1948, sau khi bị thất vọng vì bài diễn văn của Cao uỷ Pháp Bollaert đọc tại Hà Đông (trong vùng chiếm đóng), chính quyền cộng sản liền cho phát động một phong trào tuyên truyền đã kích rất sâu rộng để triệt hạ uy tín của Bảo Đại, bỡi lẽ thời ấy, trong dư luận dân chúng cũng như các phần tử trí thức bỗng dưng phát sinh ra một khuynh hướng luyến tiếc vị vua cuối cùng của triều Nguyễn đã thoái vị: người ta nhắc lại những lời trong bản tuyên cáo thoát vị của vua Bảo Đại với rất nhiều thiện cảm. Để thủ tiêu nốt đôi chút uy tín mà người vắng mặt còn lưu lại trong tâm não dân chúng, bọn cộng sản đã dùng đủ mọi hình thức: ngoài những cuộc mít-tinh tuyên truyền liên tục, những biểu ngữ nhan nhản khắp nơi, chúng còn cho vẽ tranh để bôi nhọ Bảo Đại và nhất là kết rơm thành những “hình nộm” Bảo Đại đặt tại các chợ búa trường học, các chốn thị tứ rồi cho người chọc mắt, đâm thủng ngực cuối cùng đem đốt.
Thế rồi bỗng nhiên phong trào đó ngưng hẳn lại để được thay thế bằng một phong trào khác, rầm rộ hơn:
phong trào hạ bệ Nguyễn Tường Tam.
*
Phong trào tuyên truyền đả phá Nguyễn triều và Bảo Đại rầm rộ về mặt tổ chức và nặng nề về hình thức bề mặt bao nhiêu thì trái lại phong trào hạ bệ Nguyễn Tường Tam lại chú trọng về chiều sâu. Những người cộng sản Đông Dương thừa hiểu rằng uy tín của Nguyễn Tường Tam đã được xây dựng một cách vững chắc trong tâm não đại đa số nhân dân quần chúng trước hết bởi văn học nghệ thuật rồi sau đó lại được củng cố và phát triển bởi những hoạt động cách mạng, cho nên muốn huỷ diệt cái thế lực tinh thần của nhân vật đó trong dư luận không thể dùng đến mít-tinh, biểu ngữ, khẩu hiệu hoặc hình nộm mà được. Họ cũng thừa biết rằng những tư tưởng cách mạng dân chủ của Đảng Đại Việt Dân chính do Nguyễn Tường Tam khai sáng và lãnh đạo đã thâm nhập vào cốt tuỷ của cả một thế hệ thanh niên do con đường văn hoá thì không thể một sớm một chiều đánh tan đi được bằng những trò bịp bợm quá nông cạn, hời hợt. Chính vì thế, từ cuối năm 1947 trở đi, Đảng Cộng sản Đông Dương đã ra lệnh cho tất cả đoàn thể văn hoá cũng như đảng bộ các cấp phải thường xuyên học tập, thảo luận để đưa ra những lý luận đả kích Nguyễn Tường Tam và nhóm Tự lực Văn đoàn dưới hình thức phê bình văn học và nghệ thuật.
Những lý luận đó không nhất thiết được đưa ra một cách máy móc như trong vấn đề chính trị khác mà nội dung thay đổi tuỳ theo đối tượng tuyên truyền của chúng. Đại khái đối với giới trí thức thanh bình thì chúng trình bày Nguyễn Tường Tam như một nhân vật điển hình cho phong trào phản ứng uỷ mị của giai cấp tiểu tư sản trong chế độ áp bức của thực dân phong kiến và cái cách mạng kiểu tiểu tư sản của Nguyễn Tường Tam chỉ là một thứ cách mạng tạm bợ trong một giai đoạn quá độ, chỉ cần thiết trong một xã hội tiệm tiến chứ đối với một xã hội đã có cách mạng bột phát như của Việt Nam sau ngày 19 tháng 8 năm 1945 thì một phong trào cách mạng như thế rõ rệt là lỗi thời. Đó là luận điệu giải thích cho giới trí thức trung lưu còn đối với các cán bộ đảng viên, bọn cộng sản thẳng thắn cho rằng Nguyễn Tường Tam là kẻ thù trước mắt của cuộc cách mạng vô sản bởi lẽ, với danh nghĩa giải phóng dân tộc và chủ trương đem chính quyền về cho nhân dân (dân chính) phong trào cách mạng của Nguyễn Tường Tam rất được đại đa số quần chúng tán thành và như thế một mai lực lượng tiềm tàng của cách mạng dân chính có thể trở thành nguy cơ lâu dài cho chính quyền vô sản. Vì những lý do đó người cộng sản phải đối phó ngay từ bây giờ và luôn luôn đả phá uy tín của Nguyễn Tường Tam và triệt hạ mọi phần tử có khuynh hướng dân chính.
Qua hai phong trào hạ bệ nói trên hồi đó tôi thường lấy làm lạ tự hỏi tại sao trong khi chúng đã nắm trọn chính quyền trong tay và đang gặp hoàn cảnh vô cùng thuận lợi để thực thi chủ nghĩa, nấp sau nhãn hiệu kháng chiến chống Pháp, bọn Cộng sản Đông Dương lại tỏ ra quá sợ hãi những kẻ vắng mặt? Và nhất là trong lúc chúng đang cao rao khẩu hiệu
“Toàn dân đoàn kết chống xâm lăng”
mà chúng lại giở những trò xảo quỷ ấy ra thì khỏi sao gây hoang mang, thắc mắc cho dân chúng vì, một mặt thì kêu gọi đoàn kết mà một mặt lại trâng tráo thực hiện chia rẽ như thế, dân chúng ai còn tin nữa?
Thế rồi một bữa kia, nhân lúc tửu hứng, một đảng viên cao cấp của cộng sản đã nói lộ ra cho tôi biết cái nguyên nhân chính trong phong trào hạ bệ Nguyễn Tường Tam: sở dĩ Chính phủ và Đảng phải làm thế là vì ở bên Trung Hoa Nguyễn Tường Tam đang tiến mạnh đến sự liên kết tất cả các đảng phái quốc gia để lập ra một tổ chức khá mạnh là Mặt trận Quốc gia Liên kết (thực ra thì đó là Mặt trận Thống nhất Toàn lực chứ không phải Quốc gia Liên kết như lời cán bộ đảng viên đã nói). Nhân đó tôi có hỏi tại sao phong trào hạ bệ Bảo Đại tự nhiên lại ngưng để thay thế bằng phong trào đả kích Nguyễn Tường Tam thì y trả lời:
“Bảo Đại dù sao cũng chỉ là nhân vật rất lu mờ, uy tín không đáng kể cho nên dù hắn có bắt tay với Pháp, cũng không đáng sợ. Trái lại, uy tín và anh hùng của Nguyễn Tường Tam đối với dư luận trong nước và quốc tế lúc này đây và mai sau nữa vẫn còn là trở ngại khá lớn cho chính quyền vô sản chúng ta. Từ trước đến giờ các lực lượng quốc gia phản động chỉ được coi như những viên gạch vỡ lăn lóc, mỗi nơi một viên nhưng bây giờ Nguyễn Tường Tam có thể là chất xi-măng gắn liền những viên gạch rời rạc đó vào với nhau để trở thành một khối chận đường của chính thể ta sau này.”
Đồng thời với cuộc tấn công bằng tuyên truyền và học tập có kế hoạch tỉ mỉ, chính quyền cộng sản lại bắt tay vào một cuộc khủng bố mới. Ngoài việc bắt bớ thêm một số người bị nghi là đã có những hoạt động chống đối chính quyền từ trước ngày Toàn quốc Kháng chiến, ngoài việc đem những phạm nhân chính trị – hầu hết là đảng viên các đảng quốc gia đối lập – ra tàn sát một cách vội vã, không cần đến mọi hình thức và thủ tục tư pháp nhân cuộc quân Pháp nhảy dù xuống Phú Thọ và tiến đánh Việt Bắc, chính quyền và Đảng Cộng sản còn bắt tay vào một cuộc thanh trừng rộng lớn trong bộ máy hành chính và quân sự: tất cả cán bộ các ngành đều phải khai lý lịch đến tam đại, phải tự tay ghi rõ thành phần xã hội của mình vào lý lịch (công nhân, nông dân hay tiểu tư sản? Trí thức bậc nào? Tôn giáo nào?); thế rồi sau đó lệnh giản chính được thi hành để loại bỏ những phần tử bị coi là bất hảo ra khỏi bộ máy hành chính, ra khỏi các chức và chỉ huy trong quân đội và nhất là ra khỏi các cơ cấu của Đảng và Mặt trận. Tất cả những biện pháp đó đều nhắm một mục đích là loại trừ mọi ảnh hưởng của phong trào Quốc gia Liên kết có thể từ hải ngoại tẩm nhập vào nội bộ kháng chiến, một phong trào mà tinh thần dân chính của Nguyễn Tường Tam là động cơ chủ não.
Cuối năm 1949, sau khi hầu hết tỉnh Sơn Tây đã lọt vào phạm vi chiếm đóng của quân đội viễn chinh Pháp, vào một ngày cuối thu, ba-lô trên lưng, tôi sang một làng nọ thuộc phủ Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Yên để mở lớp huấn luyện địch vận, làng này ở cách làng Thổ Tang, quê hương Nguyễn Thái Học có một cánh đồng và lúc bấy giờ đúng vào thời kỳ cộng sản đang khủng bố mạnh nhất: nhiều nhân sĩ cao niên đã từng tham gia cách mạng trong phán bảo Nguyễn Thái Học cũng lần lượt bị bắt và đưa đi trại tập trung. Lớp huấn luyện cán bộ địch vận mà tôi phụ trách mở ngay tại một toà nhà ngói cổ, có sân và có vườn rộng nhưng chủ nhà, một cụ Lang nổi tiếng Nho phong nền nếp năm đó đã ngót sáu mươi tuổi, cũng đã bị bắt từ mấy tháng trước. Trong thời kháng chiến, các lớp huấn luyện đều được tổ chức theo lối sống tập thể vì học viên hầu hết đều là những cán bộ hạ tầng từ trong vùng địch chiếm trốn ra theo học. Vào một đêm trăng nọ, giữa khoá huấn luyện, phần kiểm thảo hàng ngày vừa xong, theo thường lệ, các cán bộ huấn luyện cũng như các học vấn đều tụ tập ở giữa sân để dự cuộc “vui nhộn” trong đó mỗi người cống hiến một trò giúp vui cho tập thể, hoặc một bản đàn, một bài ca, hoặc ngâm thơ hoặc diễn kịch cùng lắm phải kể một câu chuyện tiếu lâm hoặc chuyện cổ tích. Thế rồi đến lượt một học vấn tuổi chừng ba mươi, vẻ người láu lỉnh, quê ở Phúc Thọ đứng lên tự giới thiệu để ca một bài vọng cổ: cử toạ vỗ tay reo lên vì điệu hát vọng cổ trong thời đó ở miền Bắc là một môn văn nghệ độc đáo bên cạnh những bài tân nhạc ca tụng cách mạng và lãnh tụ. Ngồi một góc sân tôi cũng theo dõi cuộc vui nhộn thì thấy người cán bộ học vấn giới thiệu cái tên của bài ca là “Nguyễn Tường Tam”, tôi lạ quá cố lắng tai nghe. Qua mấy câu nói lối kể lại gốc tích Nguyễn Tường Tam đại khái như sau:
Vốn quê ở Quảng Nam, Nguyễn Tường Tam thuộc dòng dõi phong kiến, tổ tiên đều làm quan, cha thì làm tri huyện Cẩm Giàng cho đến Nguyễn Tường Tam sang Pháp du học đỗ bằng cử nhân nhưng vì tính thích lêu lổng chơi bời, thực dân không dùng nên sinh ra bất mãn v.v… Sau mấy câu nói lối, bắt sang diệu vọng cổ, y đổi giọng ngâm nga kết tội Nguyễn Tường Tam là tên trùm phản động, là tiêu biểu cho giai cấp trí thức tiểu tư sản lạc hậu, thối nát; cuối cùng là bài ca ngả hẳn sang luận điệu hô hào cổ võ đồng bào đừng nên mắc mưu tuyên truyền của bọn phản động đội lốt cách mạng mà Nguyễn Tường Tam là kẻ cầm đầu và dĩ nhiên bài ca kết thúc bằng một vài câu xưng tụng Hồ Chí Minh, đề cao cuộc cách mạng vô sản.
Nghe hết bài vọng cổ, tôi trầm ngâm suy nghĩ trong khi từ cán bộ huấn luyện đến cán bộ học vấn ai nấy đều vỗ tay hoan hô: có kẻ lại vội vã lấy bút và sổ tay ra xúm quanh gã cán bộ vừa hành trình để xin chép lại bài vọng cổ.
Hôm sau tôi lân la đến làm quen với người cán bộ vùng Tề đã hát bài vọng cổ đêm trước rồi dần dà tôi được biết hắn là đảng viên dự bị ở miền Phúc Thọ, gần thị xã Sơn Tây. Mặt hắn bèn bẹt, đôi mắt hắn híp lại, ti hí mắt lươn, trước đây hắn đã từng làm kép hát và nay làm nghề thợ may. Vì được bảo đảm bởi tư cách đảng viên, hơn thế lại được nhận công tác làm kinh tài trong vùng chiếm đóng nên y vẫn thường xuôi về Hà Nội để đi xem hát cải lương và do đó, căn cứ vào chỉ thị của Đảng, hắn đã đem cái nghề mọn của hắn là nghề hát cải lương để phục vụ đường lối của Đảng trong phong trào hạ bệ Nguyễn Tường Tam.
Hình ảnh của đêm trăng đó với tên cán bộ kép hát và điệu vọng cổ tuyên truyền của hắn đã gây ra trong trí óc tôi một ấn tượng rất sâu đậm về tính cách kệch cỡm, ngu độn và buồn nôn của những kẻ đã bất chấp lý trí và lương tri của con người để bôi nhọ những người mà chúng coi là địch thủ chỉ vì không đi chung đường lối, không chịu khuất phục chúng.
Tuy nhiên có một điều khiến tôi không khinh gã cán bộ kép hát mà chỉ thương hại cho hắn là vì hắn đã không hiểu việc hắn làm, không biết hết những điều hắn nói. Chẳng qua hắn nghêu ngao mấy câu vọng cổ bôi nhọ Nguyễn Tường Tam là vì hắn muốn tâng công với Đảng. Chứ thực tình nếu biết đến nơi đến chốn, có lẽ hắn phải tự thẹn vì mấy câu hát xuyên tạc một cách vô ý thức trong đêm đó. Tôi biết rõ như thế là vì trong một đếm trăng suông sau đó, tôi đã cùng hắn và một vài cán bộ học vấn đi dạo chơi ngoài cánh đồng; khi bước lên bãi cỏ dịu mượt dưới ánh trăng chính gã cán bộ kép hát kiêm thợ may, trong một phút xúc cảm trước cảnh thiên nhiên đã bất giác ngâm lên mấy câu thơ của Vũ Hoàng Chương trong bài “Dâng tình”:
“… Đường xanh bóng trăng
Lửa đào tung bay phấp phới
Giai nhân ôi xin dừng gót lại!”
Tôi đã đoán biết rằng gã có một tâm hồn văn nghệ cho nên sau khi gợi ra cho gã đi sâu vào câu chuyện thơ tôi mới đem những tác phẩm của Tự lực Văn đoàn – nhất là mấy tác phẩm chính của Nhất Linh – ra hỏi ý kiến gã. Thì quả nhiên gã như xuất thần say sưa, hoa chân múa tay tán thưởng từ nội dung đến văn chương của những tác phẩm như
Gánh hàng hoa, Nửa chừng xuân
và nhất là
Lạnh lùng, Đoạn tuyệt
và
Bướm trắng.
Để gã thao thao bất tuyệt một hồi lâu rồi tôi mới hỏi:
“Thế qua tất cả những tiểu thuyết đó của Tự lực Văn đoàn, đặc biệt là của Khái Hưng và Nhất Linh, đồng chí nhận thấy có khuynh hướng gì?”
Gã cán bộ tuy cảm thấy nhưng không thể diễn tả hết ra lời được. Thấy thế tôi khơi mào hỏi:
“Ý muốn của Nhất Linh và Khái Hưng là phá bỏ tất cả những cái gì lạc hậu, xấu xa, giả dối trong chế độ gia đình và xã hội cũ để tạo lập nên một xã hội mới theo một tinh thần mới trong đó con người được giải phóng và tự do hơn, đồng chí có nghĩ như thế không?”
Gã cán bộ vỗ tay reo lên:
“Phải rồi! Chính tôi cũng nhận thấy như thế nhưng không nói ra được.”
Tôi lại hỏi:
“Theo đồng chí thì phá bỏ cái cũ để kiến tạo cái mới cho thích hợp với sự tiến bộ của loài người, như thế có phải là cách mạng không?”
Người cán bộ đáp không suy nghĩ:
“Thế đúng là cách mạng chứ!”
Cuối cùng trước khi ra về tôi ghé tai bảo thầm gã cán bộ kép hát:
“Nhất Linh là Nguyễn Tường Tam đấy, đồng chí có biết không?”
Gã lặng người không đáp. Và từ hôm ấy cho đến ngày chia tay, gã trở nên ít nói, thỉnh thoảng chỉ nhìn trộm tôi với tất cả vẻ ngượng ngập trong ánh mắt.
*
Câu chuyện trên đây tôi nhớ như mới xảy ra ngày hôm qua. Từ đó đến nay tôi đã được nghe hoặc được đọc khá nhiều những luận điệu chê bai, chỉ trích hoặc bôi nhọ Nguyễn Tường Tam phát ra từ miệng những kẻ không phải là đảng viên cộng sản mà cũng chẳng phải là kép hát. Nhưng nếu so sánh với gã cán bộ vùng Tề năm nọ thì những kẻ sau này còn đáng phỉ nhổ hơn nhiều: người công nhân yêu chuộng văn nghệ vùng Phúc Thọ có lương tri vì đã biết tỏ ra hổ thẹn khi thấy là mình lầm trong khi có biết bao nhiêu kẻ khác – tuy vẫn tự vỗ ngực là chiến sĩ quốc gia, dân tộc vì tự do mà chống cộng – nhưng chúng đã không từ một hành vi xảo quỷ nào, không kiêng một lời lẽ hạ tiện nào để bôi nhọ nhằm hạ uy tín của một văn hào, một chiến sĩ đã dám hy sinh cả cuộc đời mình cho lý tưởng duy nhất là đem lại tự do và hạnh phúc cho dân tộc Việt Nam.
Từ cuối năm 1949 cho đến hết năm 1950, với tư cách là một cán bộ huấn luyện công tác địch vận, tôi đã có cơ hội được đặt chân đến rất nhiều miền quê ở trung châu và thượng du Bắc Việt. Nhờ đó chính tôi đã được mắt thấy tai nghe muôn vàn thảm cảnh của đồng bào, những thảm cảnh do chiến tranh gây nên cũng có mà do chính quyền Cộng sản tạo ra cũng có. Sau khi lệnh tổng đảng viên nhân lực vật lực và tài lực được ban bố và thi hành thì nhân dân – nhất là nông dân – hầu như tuyệt cả đường sống, nhất là những nông dân sống sát miền địch chiếm đóng. Vào một chiều đông năm 1949, nhân một chuyến đi công tác tôi ghé qua một căn lều của một gia đình nông dân dựng tạm lên dưới chân một ngọn đồi hẻo lánh thuộc một làng ven sông Hồng gần Hưng Hoá. Cảnh sống xơ sác, kinh hoàng của gia đình này cũng là cảnh sống đày đoạ vất vưởng của đa số nông dân miền Bắc hồi đó. Thế rồi khi chia tay, người nông dân bùi ngùi đến rơi lệ mà bảo với tôi rằng:
“Các ông ở Hà Nội thì mai kia còn có Hà Nội mà về chứ như chúng cháu đây thì không biết về đâu mà sống được?”
Sau đó có những đêm dài trằn trọc tôi nhớ lại lời của Ninh đã nói với tôi trước mặt Khái Hưng trên căn gác 80 Quan Thánh vào một buổi sáng mùa xuân năm Bính Tuất:
“Nếu cuộc tranh đấu đi đến nội chiến thì máu đồng bào và cán bộ ta sẽ phải chảy rất nhiều, hậu quả sẽ tai hại không biết thế nào mà lường được…”.
Lời nói đó bây giờ đây tôi mới nhận thức được cái ý nghĩa chính xác và cao cả của nó. Thì ra tấm lòng yêu nước thương đồng bào đã là động cơ duy nhất thúc đẩy Nguyễn Tường Tam vào con đường đấu tranh cách mạng: không lúc nào Anh để cho tinh thần đó bị xóa nhoà bởi những thủ đoạn chính trị giai đoạn. Trong Anh không thể có sự phân biệt giữa phương tiện và cứu cánh: bất cứ thủ đoạn nào, bất cứ phương tiện nao dù cho nó mang lại thắng lợi cho cá nhân hoặc đoàn thể mà đi ngược lại với quyền lợi và hạnh phúc của dân tộc cũng đều bị Anh gạt bỏ. Rõ rệt là trong con người cách mạng Nguyễn Tường Tam người ta vẫn nhận thấy cốt cách, tâm não của con người văn nghệ Nhất Linh.
Trở lại với hiện tình đấu tranh của bản thân mình, tôi không lúc nào quên lời nói của người tài liệu và lời than thở nghẹn ngào qua ánh lệ của người nông dân miền Hưng Hoá rồi tôi tự hỏi không biết có nên cứ bám mãi vào cái danh nghĩa kháng chiến hư huyễn này không? Và bên kia vành đai trắng, trong miền chiếm đóng, có ai là người còn nghĩ đến cái thảm cảnh của người dân ngoài này đeo nặng trên tâm hồn và thể xác cái gông cùm áp bức nô lệ được tô vẽ bằng danh nghĩa kháng chiến chăng?
Tâm sự này có lần tôi đã thổ lộ ra bằng những lời thơ qua những cuộc rượu thâu đêm trong một quán vắng bên sông Đáy kế cận vùng địch chiếm:
Đêm nay súng rộn giang biên
Lờ mờ binh hoả kìa miền Thăng Long
Không sang chẳng tại cách sông
Đây chưa là bến đây không có bờ
Đêm nay có một con đò
Bơ vơ bến lạ, quanh co sông người.
Rồi, trong những lúc canh tà bóng xế ngồi một mình trên căn nhà sàn giữa xóm Mường Bá Trại tôi dở cuốn sổ tay ra đọc lại những lời lẽ mà Nguyễn Tường Tam từ bên kia biên giới đã gửi về cho các đồng chí trong nước hồi tháng 1 năm 1945, trước ngày Nhật đảo chính Pháp đúng 2 tháng:
Cùng hết thảy các bạn chiến đấu,
Sau mấy năm cách mặt, đến giờ mới có cơ hội gởi lời thăm hết thảy các bạn xa gần, già trẻ, biết hay không biết nhưng đã cùng tôi trong bấy lâu chiến đấu dưới một lá cờ, phụng sự một lý tưởng: cứu nước và duy trì nòi giống, đưa dân tộc đến chỗ vinh quang. Thời giờ thật là khẩn cấp, chiến tranh biên giới sắp đến hồi quyết định sự hưng vong của nòi giống Đại Việt ta là ở lúc này đây. Mong anh em ra tâm phấn đấu, đếm hết sức lực ra để làm cho Đảng chúng ta mạnh mẽ gấp mười trước, có thể đối phó với thời cuộc, đem lại cho nước ta sự độc lập ao ước bao lâu. Ở trong nước hy vọng đặt cả vào anh em. Ở ngoài này chúng tôi xin nỗ lực cho khỏi phụ lòng anh mong mỏi. Ở ngoài, ở trong cùng hết sức để rồi có ngày kia bắt tay nhau trên đất nước nhà trong cái không khí tưng bừng của ngày Quốc hội: ngày đầu tiên của nước Đại Việt độc lập.
Vân Nam, ngày 17-1-1945
Tường Tam
Niềm hy vọng mãnh liệt chứa chan của Nguyễn Tường Tam bốc toả lên qua mấy lời hiệu triệu trên đây, theo tôi nghĩ, có thể được ghi lại như một sức khoẻ lịch sử tiêu biểu cho tinh thần ham chuộng Tự Do của thực tế dân tộc trong một giai đoạn đầy hào hứng và phấn khởi ít thấy trong lịch sử. Nhưng than ôi! Khát vọng đó của Nguyễn Tường Tam cũng như của cả một dân tộc đã bị cộng sản bóp chết ngay từ chớm nở. Và, nếu những lãnh tụ các lực lượng quốc gia được thấy tận mắt cái cảnh thảm khốc ngày nay mà dân tộc đang phải chịu thì chắc chắn là vào hồi đầu năm 1946 họ đã ít dè dặt hơn trước viễn tượng một cuộc nội chiến.
Trước kia tôi đã cương ngạnh phản đối mọi thoả hiệp với cộng sản thì giờ đây, sau bao kinh nghiệm bản thân, tôi lại càng kiên quyết cho rằng lý tưởng Tự do Độc lập và Hạnh phúc Dân tộc không phải là hoàn toàn chỉ nhờ vào thiện chí và quyết tâm mà đủ: nếu chỉ vì sợ phương hại đến đoàn kết mà chịu nhân nhượng cả với bọn gian tham quỷ quyệt độc ác bạo tàn thì còn tệ hại hơn cả sự đầu hàng kẻ địch. Qua ngót một thế kỷ Pháp thuộc chúng ta há chẳng nhận thấy rằng cường hào, quan lại, phong kiến còn đáng sợ hơn Thực dân và từ sau ngày cộng sản nắm được chính quyền thì Cộng sản lại còn đáng sợ hơn quan lại, phong kiến. Muốn có một đĩa trứng tráng ngon lành tất nhiên phải đập vỡ quả trứng tròn đẹp; bởi vậy trong thâm tâm tôi vẫn hy vọng rằng rồi ra thực tế sẽ tài bồi cho Mặt trận Thống nhất Toàn lực của Nguyễn Tường Tam thêm nhiều kinh nghiệm tranh đấu. Tôi tin tưởng ở sự thành công của đoàn thể Đại Việt Dân Chính vì ngay trong hàng ngũ kháng chiến lúc bấy giờ hiện còn có biết bao nhiêu phần tử trí thức đã – hoặc nhiều hoặc ít, hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp – chịu sự chi phối của đoàn thể đó, tỉ dụ như Dương Đức Hiền hồi đó là lãnh tụ Đảng Dân chủ dưới sự kiềm chế của Đảng Cộng sản Đông Dương, trước ngày 19-8-1945 chính là Trưởng ban Thanh niên Tiền tuyến của Đại Việt Dân Chính. Tất cả những người bạn đồng cảnh đó của tôi trong kháng chiến chắc cũng phải có những giờ phút sống tâm trạng khắc khoải của một kẻ lạc ngũ như tôi. Mấy năm sau, khi đã rời bỏ hàng ngũ kháng chiến để trở về thành, tôi mới được anh bạn Lý Thắng đưa cho xem một bức thư – đúng hơn là một mẩu giấy chỉ bằng bàn tay – do chính Nguyễn Tường Tam viết cho Dương Đức Hiền nhưng tên người nhận chỉ được viết tắt là H…, nguyên văn như sau:
Anh H…
Từ lúc chúng mình đứng trước lá cờ của Đảng, lúc nào tôi cũng tin tưởng ở anh và chứa chan hy vọng ở anh, một chiến đấu viên có thể làm vinh dự cho Đảng, cho nước. Sau một hồi yên lặng bắt buộc vì tình thế, lại mong anh gia nhập hàng ngũ để cùng anh em khác chiến đấu, để nâng dắt các anh em khác, gây cho Đảng Đại Việt ta một sức cứng như thép, đủ đối phó với thời cuộc rất khẩn cấp hiện nay. Mọi việc anh thương thảo với R… rồi hành động ngay đi. Tôi ở ngoài này đợi tin anh và tôi chắc không bao lâu sẽ vui mừng, thấy anh, trước cũng như sau, bao giờ cũng là chiến đấu viên trung thành của Đảng và dự một phần vào công việc tăng thêm sức cho Đảng, đã quyết tâm hy sinh, đã biết lý tưởng của chúng ta là đúng thì hăng hái theo cho đến cùng, đến khi cứu được nòi giống ra khỏi vùng áp bức nô lệ.
Bạn chiến đấu của anh
Tường Tam
Mấy dòng chữ có quan hệ lịch sử này cho tới nay vẫn chưa đến tay người nhận. Và, trong giờ phút mà tôi viết ra mấy lời hoài niệm này, tác giả bức thư – Nguyễn Tường Tam – cùng người nhận thư – Dương Đức Hiền – đều đã nằm sâu dưới đáy mộ, một ở miền Nam và một ở miền Bắc. Câu chuyện thương tâm trên đây có thể co là một điển hình cho cả một thời đại bi đát mà dân tộc ta đã trải qua trong mười lăm năm gần đây: có những người bạn đồng chí cùng nhau nguyện thề dưới một lá cờ để phụng sự một lý tưởng mà rồi đến nước phải sống xa nhau như âm dương cách trở, những dòng chữ chuyển đạt tâm tư được gửi đi mà không đến tay người nhận và rút cục mỗi người phải nhắm mắt lìa đời ở một phương trời, mang theo cả tâm sự ngàn đời xuống đáy mồ khép kín.
Người xưa có câu “Cái quan định luận”, nghĩa là sau khi đậy nắp quan tài mới định rõ được giá trị chân xác của cuộc đời một người. Nhưng trong trường hợp Nguyễn Tường Tam và Dương Đức Hiền – cũng như trường hợp của trăm ngàn chiến sĩ vô danh khác đã bỏ mình trong tủi hận vì chính nghĩa dân tộc trong khoảng mười lăm năm nay, - dù cho nắp quan tài đã đóng lại và dù cho cỏ xanh đã phủ kín mộ phần, đã chắc gì thế nhân có thể định luận cho đúng mức được?
*
Kẻ viết mấy hàng hoài niệm này, may mắn đã không phải ở vào hoàn cảnh của Dương Đức Hiền. Vào khoảng đầu năm 1951, khi tôi đã rời bỏ hàng ngũ kháng chiến để hồi cư về Hà Nội được mấy tháng thì thấy các báo đăng tin Nguyễn Tường Tam cũng vừa từ Hương Cảng về nước. Mặc dầu đang ở vào tâm trạng ngỡ ngàng của một kẻ “neo thuyền bến lạ” sau khi đặt chân vào vùng chiếm đóng được mệnh danh là vùng Quốc gia, tôi cũng không nén nỗi vui mừng vì thực tâm tôi đặt rất nhiều hy vọng vào sự trở về của Nguyễn Tường Tam: tình thế lúc bấy giờ, về đối nội cũng như đối ngoại, đã lâm vào một trạng thái vô cùng phức tạp, khó xử chứ không còn giản dị như hồi đầu năm 1945 nữa.
Hồi đó Pháp đang dốc toàn lực sang Đông Dương để cố thanh toán cuộc chiến tranh ở Việt Nam, đằng sau Pháp lại có cả Hoa Kỳ và Anh vẫn nỗ lực viện trợ về mọi mặt để Pháp lại được vững chân trên bán đảo Đông Dương: giải pháp Bảo Đại chỉ là một nước sơn rất mỏng không đủ che mặt bất cứ người Việt Nam yêu nước nào. Trong khi đó cộng sản Trung Hoa đã thôn tính trọn lục địa và còn thừa sức để võ trang cho hàng sư đoàn Vệ Quốc quân Việt Nam ngày đêm ùn ùn kéo qua biên giới với chiếc đầu trọc lốc và hai bàn tay không để trở về các mặt trận với súng ống tối tân của Tiệp Khắc và Trung cộng. Ngày 6 tháng 1 năm 1950, trước ngày tôi trốn về thành nửa năm, đúng vào lễ kỷ niệm ngày thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương, tôi đã được nghe một cán bộ Đảng công khai tuyên bố rằng cuộc tổng phản công tất nhiên sẽ phải đến vì một là nước bạn Trung Quốc sẽ dốc toàn lực để giúp chúng ta giải quyết chiến trường Việt Nam, hai là sẽ mở thêm trận tuyến ở một nơi khác để chia sẻ lực lượng của phe Đế quốc: mặt trận thứ hai đó có thể là Triều Tiên.
Bắt đầu trốn về Hà Nội ngày 19 tháng 5 năm 1950 thì sang tháng 6, tôi bàng hoàng nghe tin cuộc chiến tranh Cao Ly bùng nổ. Trước đó tôi không tin vào lời gã cán bộ đảng viên và cho đó chỉ là một luận điệu tuyên truyền hứa hẹn hão để khích lệ dân chúng trong nỗ lực đóng góp cho cuộc tổng phản công. Nhưng giờ đây, lời nói đã trở thành sự thực và cái thế nước lúc bấy giờ có thể tóm tắt như sau:
Hai huy hoàng quân sự và chính trị tương tranh trên dải đất Việt Nam là cộng sản và thực dân: lực lượng Cộng sản Việt Nam có Trung Cộng trực tiếp giúp đỡ là một lực lượng đang lớn mạnh lại được võ trang bằng chính nghĩa kháng chiến cho nên mặc dầu đã được Mỹ và các nước Đồng minh Tây phương giúp dập dủ đường, Pháp không thể nào giải quyết được vấn đề Việt Nam theo ý muốn bằng một giải pháp chính trị hay một cuộc tấn công quân sự. Tuy nhiên người ta không thể đoán được rằng Pháp sẽ chấm dứt cuộc
“sa lầy”
ở Đông Dương bằng phương thức nào. Trước thực trạng đó, những người Việt Nam thật lòng yêu nước khó có thể chấp nhận được một sự hợp tác với thứ chính quyền hữu danh vô thực được mệnh danh là “giải pháp Bảo Đại”, bởi lẽ cái chính quyền quốc gia hồi đó, qua mấy nội các kế tiếp nhau, trong thực chất chỉ là những triều đình tạm bợ gồm toàn những ông tri huyện và đốc phủ cũ, từ xưa vốn chỉ quen với nhiệm vụ thừa hành chứ không hề biết đến chính trị và cách mạng nào hết. Thật đúng với lời một người pháp thời ấy đã định nghĩa triều đình Bảo Đại là triều đình của những “tri huyện còm” (une cour để petits tri huyện).
Chính trong trạng huống bi đát đó mà tôi gặp Nguyễn Tường Tam lần thứ nhì trong đời: gặp trong một bữa tiệc do ông Giám đốc Thông tin Nguyễn Trọng Trạc thết tại tư thất đường Quan Thánh. Thời ấy những nhà cách mạng hải ngoại trở về đã là những món hàng được giá: người ta muốn có những quân cờ mới, những tài tử mới để mong gợi hứng cho dư luận đã quá chán chường vì không khí tẻ nhạt của sân khấu chính trị trong vùng chiếm đóng. Chính vì lý do đó mà đã có những
“cách mạng gia”
bất đắc dĩ và cũng bất đắc dĩ phải sống cuộc đời lưu vong trong ít năm khi trở về đã được cả một bầy tay em đầu cơ xoắn lấy, bao vây thật chặt để dùng làm
“đầu tàu”,
hoặc một món hàng tung ra thị trường chính trị khi cần đến. Bởi vậy, tuy ngồi thiết bị bàn tiệc mà lòng tôi lo ngay ngáy, chỉ sợ Nguyễn Tường Tam cũng sẽ bị lợi dụng, cũng sẽ
“điểm mại”
cả cuộc đời cách mạng của Anh để lấy một chức Bộ trưởng hoặc Tổng trưởng như sau đó một vài người đã làm. Nhưng may thay, Anh đã tuyên bố rõ rệt và cương quyết ngay trong bữa tiệc với các người thân cũng như trước đó đã tuyên bố với báo chí rằng Anh sẽ không hoạt động chính trị và sẽ quay về với hoạt động văn hoá.
Lời tuyên bố này đã khiến nhiều người hoặc ngạc nhiên hoặc chán nản nhưng riêng tôi, tôi nhận thấy như thế là rất phải. Nguyễn Tường Tam không hề bao giờ làm chính trị và không thể nào làm chính trị được: ANH CHỈ LÀ CON NGƯỜI CỦA VEN, CON NGƯỜI CỦA CÁCH MẠNG. Văn nghệ và Cách mạng có những tương quan rất chặt chẽ như môi với răng nhưng Cách mạng không thể là Chính trị. Cho nên lúc bấy giờ tôi tin tưởng rằng Nguyễn Tường Tam không làm chính trị nhưng sẽ vẫn làm cách mạng.
Cho đến lúc từ giã nhau sau bữa tiệc, Nguyễn Tường Tam vẫn không nhận ra tôi là một đồng chí cũ của Anh; còn tôi, tôi vẫn yên lặng theo dõi hành vi của người lãnh tụ.
*
Sau khi di cư vào Nam tôi cũng không hề tìm gặp lại Nguyễn Tường Tam mặc dầu giữa chúng tôi vẫn có những sự tương quan qua trung gian của người khác. Cho đến mùa đông năm 1957 tôi đã theo chân một vài người bạn văn tìm đến thăm Nguyễn Tường Tam tại một biệt thự ở Đà Lạt vào đúng đêm Giáng sinh: Anh nói chuyện về phong lan cho chúng tôi nghe trong một gian phòng rộng có bày đầy những chậu lan quý. Tôi vốn tính không ưa những trò tỉ mỉ như chơi hoa và nuôi chim, có lẽ vì cái óc thực tế tạo ra do cuộc đời nghèo khổ của tôi từ tấm bé và do cả những tao ngộ bi đát trong những năm hoạt động cách mạng và kháng chiến. Hơn thế, đối với tôi lan là một thứ hoa vương giả, phải mất nhiều công phu tìm kiếm, vun tưới, chăm sóc thì mới đâm hoa được. Cho nên trong buổi tối đó tôi đã không chú ý lắm vào câu chuyện phong lan của Anh. Và tôi lại lấy làm lạ là sao một người như Anh mà lại đi tiêu phí thời giờ vào một thú chơi vương giả đó. Nhưng sau này tôi mới biết là tôi đã xét đoán một cách vội vã, nông nổi.
Sang năm 1958, Nguyễn Tường Tam từ giã toà biệt thự hoang lạnh trên Đà Lạt và tạm đoạn tuyệt với cái thú chơi lan để về Sài Gòn cùng một số văn hữu bắt tay vào hoạt động văn nghệ. Do lời đề nghị khẩn thiết của Đỗ Đức Thu và tôi, Anh nhận làm Cố vấn cho Trung tâm Văn Bút Quốc tế tại Việt Nam vừa được thành lập và công nhận trong hội nghị quốc tế tại Đông Kinh vào tháng 9 năm 1957. Đồng thời Anh cũng sửa soạn cho ra đời tạp chí
Văn hoá ngày nay
với sự cộng tác của một nhóm văn hữu trong nhóm Phượng Giang. Và từ đó, Nguyễn Tường Tam cùng tôi đã trở thành đôi bạn văn khá mật thiết: trong suốt mấy năm trời không mấy ngày là chúng tôi không gặp nhau nhưng tuyệt nhiên tôi vẫn không để Anh hay biết việc tôi đã từng hoạt động cách mạng cùng trong một đoàn thể với Anh trước đây.
Kể ra thì cũng khá kỳ thú! Tôi bắt đầu say mê Nhất Linh qua văn nghệ, kế đó tôi gặp Nguyễn Tường Tam trên con đường tranh đấu cách mạng để rồi cuối cùng tôi lại trở thành người bạn của Anh trong văn nghệ.
Còn nhớ hồi tôi còn ở trên một căn gác hẹp trong xóm Vườn Chuối, Anh cùng Đỗ Đức Thu tìm quanh co suốt cả buổi sau cùng lần mò đến được chỗ tôi ngụ thì tôi lại đi vắng. Hôm sau gặp tôi, anh kể lại nỗi khổ đi tìm nhà trong khu Bàn Cờ rồi cười mà bảo tôi:
“Để cho bạn hữu dễ tìm thiết tưởng anh nên trưng lên trước căn gác một tấm biển để bốn chữ “Quân tử cư chi” như thế có lẽ tiện hơn.”
Tôi cũng cười đáp:
“Tôi sợ nếu làm thế thì các anh lại càng khó tìm hơn vì trong thời đại này của chính mình một thằng ăn cắp cũng vẫn dám tự xưng là quân tử với tất cả những biểu tượng kênh kiệu thì mấy chữ trong
Luận ngữ
có nghĩa gì đâu, nhất là tôi lại ở ngay cạnh chợ Vườn Chuối lắm kẻ cắp lắm.”
Sau một thời gian ngắn tạm trú tại căn phòng tồi tàn dành cho bồi bếp trong toà biệt thự của một người thân đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Tường Tam trở về với gia đình tại căn gác ngay giữa chợ An Đông. Thật là một sự tình cờ có lẽ đã khiến xui Anh cũng như tôi, hai người vốn ưa tĩnh mịch mà lại cùng phải ở vào giữa cảnh ồn ào của hai khu chợ náo nhiệt và bẩn thỉu vào bậc nhất của thành phố Sài Gòn. Nhưng có điều khác với câu ngạn ngữ Tàu
“Bần cư trung thị vô nhân vấn”,
từ sau ngày anh có ngụ sở nhất định rồi thì anh em văn hữu cũng dễ dàng tìm gặp.
Ở gần Nguyễn Tường Tam lâu ngày, dần dà tôi mới nhận thấy tất cả những điểm đáng mến trong con người của Anh. Cuộc sống của anh rất giản dị về mặt vật chất và rất thuần phác cởi mở về mặt tinh thần. Khi nói chuyện tiếng nói của anh chỉ vừa đủ nghe và có những câu trào phúng rất ý nhị, anh nói ra bằng một giọng điệu và vẻ mặt thản nhiên khiến người kém thông minh không thể nhận ngay ra được là một câu khôi hài. Còn nhớ trong một cuộc họp mặt với một nhóm văn hữu tại trụ sở Trung tâm Văn Bút ở đường Phan Đình Phùng nhân bàn về kỹ thuật sân khấu của hai môn chèo và kịch, Anh có nói ra một câu khôi hài khiến mọi người phải ôm bụng cười, trong khi đó mặt Anh vẫn thản nhiên như không.
Vũ Khắc Khoan hỏi Vũ Huy Chấn về nghệ thuật xếp đặt sân khấu trong một buổi hát chèo:
“Bây giờ không nói đến cách trang trí trong một rạp, tôi chỉ cần hỏi xem trong một tối hát chèo ở sân đình hoặc trên một mô đất dùng làm sân khấu chẳng hạn thì có cái gì ngăn cách phòng hoá trang của đào kép với sân khấu không? Tôi nghĩ ít ra cũng phải có một manh chiếu hay một tấm phên chứ. Nếu không thì tài tử ở đâu mà chui ra?”
Sau câu hỏi này Vũ Huy Chấn chưa kịp đáp thì Nguyễn Tường Tam đã nghiêm mặt giơ tay nói một cách trịnh trọng:
“Ấy chết! Xin các anh giữ mồm giữ miệng: ở đây không nói chuyện chính trị!”
Tôi nghe câu ấy không thể nhịn được cười phá ra! Chả là hồi đó mấy ông bà dân biểu vừa tranh luận rất gay go tại Quốc hội về vấn đề “nam nữ bình quyền” và một bà dân biểu đã trắng trợn nói ra trên diễn dàn Quốc hội câu hỏi bất hủ: “Nếu không có đàn bà thì đàn ông ở đâu mà chui ra?”, câu này đã được đăng trên khắp các báo. Mấy tiếng
“ở đâu mà chui ra”
của Vũ Khắc Khoan vô tình đã trở thành đề tài cho lời nói khôi hài của Anh.
Trong mấy năm liền, có những buổi chiều Anh ngồi đeo sau chiếc xe Lambretta của tôi để dạo chơi khắp nơi trong thành phố: chúng tôi có thói quen vừa ngồi trên xe như vậy vừa nói chuyện chứ không chịu ghé vào nhà ai cả. Thấy thế có những văn hữu sợ Anh tuổi già đa bệnh ngồi xe như thế sẽ dễ mỏi và nguy hiểm nên ngỏ ý muốn nhường xe hơi cho Anh dùng nhưng Anh một mực từ chối, cho rằng ngồi sau xì-cút-tơ thoáng mát hơn. Bởi thế một văn hữu đã gọi Anh là
“người ngồi sau xe xì-cút-tơ”.
Ngồi đeo sau xe “xì-cút-tơ” do tôi lái, Anh thường nghiêm khắc chê trách tôi hai tật: một là đi quá nhanh và hai là không chú ý đến bên tay trái mỗi khi qua ngã tư mà chỉ chú tâm nhường tay phải. Tôi tự bào chữa:
“Chỉ cần chú trọng đến những xe bên tay phải vì họ có quyền ưu tiên. Đến như các xe cộ bên tay trái thì họ phải nhường mình chứ.”
Anh cười khẩy đáp:
Anh tin tưởng như thế thì có ngày hai chúng mình vào nhà thương mất thôi vì trong đời chính những kẻ đáng lý ra không có quyền hại mình chúng mới hay gây hại cho mình.
Giờ đây Nguyễn Tường Tam không còn nữa! Cái chết của Anh sẽ có Lịch sử ghi lại hậu thế phê phán cho nên ở đây tôi chỉ muốn ghi lại những kỷ niệm cùng với những cảm xúc chân thành của cá nhân tôi với niềm hy vọng nói lên tiếng nói của một nhân chứng. Những lời ai điếu Nguyễn Tường Tam trước quan tài trong giờ mai táng, hoặc do chiến hữu, hoặc do văn hữu, hoặc do thanh niên và sinh viên lớp trẻ đã thốt ra đã đủ là những tài liệu chứng minh giá trị của một cái chết.
Mấy tuần gần đây, sau ngày đi theo linh cữu anh đến nơi an nghỉ cuối cùng, có những buổi sáng bừng mắt dậy trước những luồng nắng sớm chan hoà qua song cửa, tôi giật mình tưởng tượng ra vẻ mặt mệt mỏi với đôi mắt sâu thẳm trên đôi vai gầy guộc với thân hình dong dỏng cao của Anh hiện ra qua khung cửa gỗ. Trong mấy năm qua Anh thường đến chơi thăm tôi trong những giờ rất sớm vào buổi sáng; có khi tôi hãy còn mê man trong giấc ngủ, bừng mắt dậy đã thấy Anh đứng ngay trên đầu đi-văng tôi nằm.
Thế rồi khi chợt nhớ ra rằng Anh đã chết tôi không khỏi bàng hoàng tự hỏi không biết rằng thực Anh đã chết hay là Anh chỉ mới bắt đầu đi vào một Cõi Sống khác, cực lạc và bất diệt khác hẳn với cái thế giới Ta Bà đầy khổ não bất công này?
Và rồi tôi không khỏi nhớ lại những lời của Lỗ Tấn mà tôi xin dùng làm đoạn kết cho mấy dòng tâm sự hoài niệm này:
Tôi thường thấy rằng giữa chính trị và văn nghệ vẫn có sự xung đột. Văn nghệ cùng với Cách mạng vốn dĩ không có gì tương phản nhau, trái lại giữa hai cái đó vẫn có sự đồng nhất về điểm bằng lòng ở hiện trạng.
Duy có chính trị là muốn duy trì hiện trạng nên chính trị cùng với văn nghệ (cái thứ văn nghệ không lúc nào thấy yên ở hiện trạng) tự nhiên không cùng một phương hướng là do đó…
Loài người vốn rất thích xem kịch cho nên các nhà văn nghệ tự dấn thân ra làm kịch cho người ta xem. Hoặc họ bị trói tay, chặt đầu dưới trướng; hoặc họ phải chết gục dưới chân tường, đó đều là để làm cho Nhân loại náo nhiệt lên một chút mà thôi. Như ở Thượng Hải lính cảnh sát dùng dùi cui đánh người, ai nấy đều quay tròn chung quanh để xem. Tuy chính họ không ưa cái việc đánh người như thế nhưng khi xem người khác bị đánh đập, áp bức, con người cũng sớm hiểu được đôi chút cái thân phận của mình”.
Cho nên cùng với cái chết của Nguyễn Tường Tam, thế nhân chúng ta đã hơn một lần được xem những bậc tiên giác dùng chính thân họ ra để giác ngộ người đời.
Nhưng người đời đã thực sự được giác ngộ chưa?
Sài Gòn, một ngày mưa tháng Năm năm Quý Mão (1963)
Nguồn:
Văn
. Tập san Văn chương – Tư tưởng – Nghệ thuật. Năm thứ Bảy, số 156, ra ngày 15 tháng 6 năm 1970. Toà soạn và trị sự: 38, Phạm Ngũ Lão, Sài Gòn. ĐT: 23.595. Tập san xuất bản do nghị định số 64/BTT/NĐ, ngày 4-12-1963. Bìa 1 số này: Chân dung Nhất Linh, vẽ bởi Nguyễn Gia Trí. Chi phiếu đề tên ông Nguyễn Đình Vượng (chủ nhiệm kiêm chủ bút). Thư từ, bản thảo đề tên ông Trần Phong Giao (thư ký toà soạn). Giao thiệp trực tiếp ông Gia Tuấn (phụ tá thư ký toà soạn). In tại nhà in riêng của báo Văn. Quản lý: cô Nguyễn Thị Tuấn. Giá 280đ. [Chúng tôi nhập liệu nguyên văn từ trang 1 đến trang 78, tập san này dày 125 trang, có bỏ một vài bản tin rao vặt, quảng cáo sách]. Bản điện tử do talawas thực hiện.
bản để in
Gửi bài này cho bạn bè
Ngôn ngữ
Dịch thuật
Tản văn thứ sáu
Tủ sách talawas
Nghệ thuật
talaGallery
Bàn tròn "Mĩ thuật đương đại Việt Nam đang ở đâu"
Mĩ thuật
Kiến trúc
Điện ảnh
Sân khấu
Âm nhạc
Tư tưởng
Triết học
Lịch sử
Tôn giáo
Phương Đông và Phương Tây
Văn hoá và phát triển
Chiến tranh nhìn từ nhiều phía

Server: Apache


text:
Trở thành fan của Báo điện tử Tiền Phong trên Facebook để nhận tin hot nhất từ tienphong.vn
Báo điện tử Tiền Phong luôn mong muốn được nhận phản hồi từ bạn đọc! Mọi ý kiến hoặc bài vở đóng góp, xin vui lòng gửi về địa chỉ email:
Nếu bạn có tin tức thời sự nóng cần phản ánh trực tiếp, vui lòng liên lạc qua số điện thoại nóng sau:
01274.91.91.91

Cache-Control: private

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=MX-J79eK4FTCbsvsx2bWdf7019LX87ke5no18U8TKGbbiPDInskBeYiKfRJxNRJ4zm8Y5vKXHVrkXlyAA_n9kPG09c9jfsp08vsLiQRkkTbMc2UYKKR28-V-tY8HVa5CTnm9DNoG6Fg4TXCunLwxqw2; domain=kienthuc.net.vn; expires=Thu, 07-Jul-2016 18:47:21 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from esrv_cache


markdown:
Trở thành fan của Báo điện tử Tiền Phong trên Facebook để nhận tin hot nhất từ tienphong.vn
Báo điện tử Tiền Phong luôn mong muốn được nhận phản hồi từ bạn đọc! Mọi ý kiến hoặc bài vở đóng góp, xin vui lòng gửi về địa chỉ email:
Nếu bạn có tin tức thời sự nóng cần phản ánh trực tiếp, vui lòng liên lạc qua số điện thoại nóng sau:
01274.91.91.91

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=uiwPvgFyl947QZGFpdOB-TCKhyj9kWt-udATNsHIZZCdnXf72ynrgzY_qIed24lc5e02kZoy-Gp6H1I-1XEIz__db5OBQI527ZcyiSX10up5LudZaeJq1DiuO3JrnGiYK-NQz7xELysKfduSSLFJog2; domain=kienthuc.net.vn; expires=Thu, 07-Jul-2016 18:46:58 GMT; path=/; HttpOnly


text:
Máu sẽ ngừng đổ ở miền nam Thái Lan?
Chính phủ Thái Lan và lực lượng phiến quân Hồi giáo BRN (Mặt trận Cách mạng Dân tộc) ở miền nam nước này, hôm 28/3, đã đạt được thỏa thuận về Điều khoản tham chiếu cho đối thoại hòa bình.
Tại cuộc đàm phán ở thủ đô Kualar Lumpur, hai bên đã thảo luận về phương pháp hướng tới giải quyết các vấn đề bạo lực và sự ổn định ở miền nam Thái Lan. Theo tuyên bố của Ban Thư ký Nhóm công tác tiến trình đối thoại hòa bình chung (JWG-PDP), hai bên đã trao đổi thông tin liên quan đến vấn đề bạo lực một cách cởi mở và chân thành, đồng thời nhất trí tiến hành cuộc đàm phán tiếp theo vào ngày 29/4 tới.
BRN là một trong những tổ chức phiến quân chính bị cáo buộc gây ra tình trạng bất ổn ở miền Nam Thái Lan trong nhiều năm qua.
Giám đốc Hội đồng An ninh quốc gia Thái Lan, trung tướng Paradon Phatthanatabutr, khẳng định "đó là một sự khởi đầu tốt, ít nhất là giờ đây chúng tôi cũng có thể nói chuyện với nhau. Chắc chắn nó sẽ mở ra nhiều cánh cửa để những người vốn vẫn thường không chia sẻ hệ tư tưởng cực đoan bước ra và bắt đầu đối thoại với chúng tôi. Khi đó, chúng tôi có thể tạo dựng sự hiểu biết lẫn nhau".
Tướng Paradon cho rằng, các cuộc đối thoại có thể bắt đầu ở Malaysia trong vòng 2 tuần nữa, và chúng sẽ cho cộng đồng quốc tế thấy rằng chính phủ Thái Lan đang nỗ lực giải quyết xung đột bằng các biện pháp hòa bình, tôn trọng tiến trình đã định.
Lạc quan dè dặt
Cuộc xung đột 9 năm đã cướp mạng sống của hàng nghìn người ở các tỉnh Pattani, Yala, Narathiwat, Satun và Songkhla thuộc miền nam Thái Lan khi lực lượng phiến quân chiến đấu vì một nhà nước Hồi giáo độc lập riêng rẽ cho cộng đồng thiểu số 1,8 triệu dân Hồi giáo Malay - một yêu sách mà Bangkok luôn bác bỏ.
Chính phủ Thái Lan đã điều động hơn 150.000 binh sĩ tới khu vực để đảm bảo trật tự trước khoảng 3.000-9.000 chiến binh nổi dậy, theo ước tính của các tổ chức nhân quyền. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, quân đội Thái Lan đã chật vật trong nỗ lực dẹp bỏ phiến quân.
"Quân nổi dậy trụ vững và thích ứng với các chiến thuật của quân sự, ngày càng trở nên táo bạo và thành thạo hơn", Nhóm Khủng hoảng quốc tế, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên tư vấn và phân tích về các cuộc xung đột trên thế giới, nhận xét hồi tháng 12 năm ngoái.
Trong khi các cuộc hòa đàm diễn ra ở Kuala Lumpur, miền nam Thái Lan lại chứng kiến một diễn biến bạo lực mới: một quả bom ven đường phát nổ làm 3 nhân viên an ninh thiệt mạng và khiến 5 người khác bị thương.
Thỏa thuận ngày 28/3 ở thủ đô Malaysia, vốn được đánh giá là một bước ngoặt quan trọng, nhận được sự lạc quan dè dặt. Các nỗ lực trước kia của chính phủ Thái Lan nhằm chấm dứt cuộc xung đột đều không đi đến đâu nên diễn biến mới cũng được cho là có nguy cơ đổ vỡ nếu một số cánh phiến quân phản ứng bằng các cuộc tấn công mới trong thời gian tới.
Malaysia và vai trò kiến tạo hòa bình
Thỏa thuận giữa chính phủ Thái Lan và phiến quân Hồi giáo BRN hứa hẹn sẽ làm tăng thêm uy tín của Malaysia trong vai trò của một nước kiến tạo hòa bình trong khu vực.
Trước đó, Malaysia đã làm trung gian cho một thỏa thuận lịch sử giữa chính phủ Philippines và phiến quân Hồi giáo hồi tháng 10. Giờ đây, chính nước này - vốn bị Bangkok cáo buộc hỗ trợ cho quân nổi dậy ở miền nam Thái Lan - cũng đã đưa BRN tới bàn hòa đàm và dường như đóng vai trò hòa giải trong cuộc đối thoại.
Theo giới phân tích an ninh, phiến quân người Malay từ lâu luôn dựa vào các điểm trú ẩn an toàn và các hệ thống cung cấp qua biên giới ở miền bắc Malaysia để hoạt động. Những mạng lưới tình nghi này - mà phía Malaysia bác bỏ - thỉnh thoảng lại kéo căng mối quan hệ giữa các nước láng giềng.
Hòa bình được thiết lập ở miền nam Thái Lan được đánh giá là sẽ dỡ bỏ một rào cản lớn đối với các kế hoạch của khu vực nhằm cải thiện các liên kết về đường bộ và đường sắt ở 10 nền kinh tế đang phát triển nhanh thuộc Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á. Tuy nhiên, đó sẽ là một con đường dài đầy thử thách đối với chính phủ Thái Lan. Nguồn : VietnamNet
- Syria: Ít nhất 200 dân thường thiệt mạng trong 7 ngày bạo lực (29/04)
- Du lịch 30/4: Ở Hà Nội đi đâu, chơi gì? (29/04)
- Bác thông tin vụ cô giáo làm thơ về đất nước bị điều tra, kỷ luật (29/04)

markdown:
# Máu sẽ ngừng đổ ở miền nam Thái Lan?
**Chính phủ Thái Lan và lực lượng phiến quân Hồi giáo BRN (Mặt trận Cách mạng Dân tộc) ở miền nam nước này, hôm 28/3, đã đạt được thỏa thuận về Điều khoản tham chiếu cho đối thoại hòa bình.**
|
|![]()
|Binh lính Thái Lan làm nhiệm vụ ở miền nam nước này.|
Tại cuộc đàm phán ở
** thủ đô Kualar Lumpur**, hai bên đã thảo luận về phương pháp hướng tới giải quyết các vấn đề bạo lực và sự ổn định ở miền nam Thái Lan. Theo tuyên bố của Ban Thư ký Nhóm công tác tiến trình đối thoại hòa bình chung (JWG-PDP), hai bên đã trao đổi thông tin liên quan đến vấn đề bạo lực một cách cởi mở và chân thành, đồng thời nhất trí tiến hành cuộc đàm phán tiếp theo vào ngày 29/4 tới.
![Máu sẽ ngừng đổ ở miền nam Thái Lan? - ảnh 2 Hình ảnh Máu sẽ ngừng đổ ở miền nam Thái Lan? số 2](http://media.tinmoi.vn/block/suggest-title_15.png)
BRN là một trong những tổ chức phiến quân chính bị cáo buộc gây ra tình trạng bất ổn ở miền Nam Thái Lan trong nhiều năm qua.
Giám đốc Hội đồng An ninh quốc gia Thái Lan, trung tướng Paradon Phatthanatabutr, khẳng định "đó là một sự khởi đầu tốt, ít nhất là giờ đây chúng tôi cũng có thể nói chuyện với nhau. Chắc chắn nó sẽ mở ra nhiều cánh cửa để những người vốn vẫn thường không chia sẻ hệ tư tưởng cực đoan bước ra và bắt đầu đối thoại với chúng tôi. Khi đó, chúng tôi có thể tạo dựng sự hiểu biết lẫn nhau".
Tướng Paradon cho rằng, các cuộc đối thoại có thể bắt đầu ở Malaysia trong vòng 2 tuần nữa, và chúng sẽ cho cộng đồng quốc tế thấy rằng chính phủ Thái Lan đang nỗ lực giải quyết xung đột bằng các biện pháp hòa bình, tôn trọng tiến trình đã định.
**Lạc quan dè dặt**
Cuộc xung đột 9 năm đã cướp mạng sống của hàng nghìn người ở các tỉnh Pattani, Yala, Narathiwat, Satun và Songkhla thuộc miền nam Thái Lan khi lực lượng phiến quân chiến đấu vì một nhà nước Hồi giáo độc lập riêng rẽ cho cộng đồng thiểu số 1,8 triệu dân Hồi giáo Malay - một yêu sách mà Bangkok luôn bác bỏ.
Chính phủ Thái Lan đã điều động hơn 150.000 binh sĩ tới khu vực để đảm bảo trật tự trước khoảng 3.000-9.000 chiến binh nổi dậy, theo ước tính của các tổ chức nhân quyền. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, quân đội Thái Lan đã chật vật trong nỗ lực dẹp bỏ phiến quân.
"Quân nổi dậy trụ vững và thích ứng với các chiến thuật của quân sự, ngày càng trở nên táo bạo và thành thạo hơn", Nhóm Khủng hoảng quốc tế, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên tư vấn và phân tích về các cuộc xung đột trên thế giới, nhận xét hồi tháng 12 năm ngoái.
|
|![]()
|Miền nam Thái Lan hứng chịu bạo lực trong suốt 9 năm qua.
|
Trong khi các cuộc hòa đàm diễn ra ở Kuala Lumpur, miền nam Thái Lan lại chứng kiến một diễn biến bạo lực mới: một quả bom ven đường phát nổ làm 3 nhân viên an ninh thiệt mạng và khiến 5 người khác bị thương.
Thỏa thuận ngày 28/3 ở thủ đô Malaysia, vốn được đánh giá là một bước ngoặt quan trọng, nhận được sự lạc quan dè dặt. Các nỗ lực trước kia của chính phủ Thái Lan nhằm chấm dứt cuộc xung đột đều không đi đến đâu nên diễn biến mới cũng được cho là có nguy cơ đổ vỡ nếu một số cánh phiến quân phản ứng bằng các cuộc tấn công mới trong thời gian tới.
![Máu sẽ ngừng đổ ở miền nam Thái Lan? - ảnh 4 Hình ảnh Máu sẽ ngừng đổ ở miền nam Thái Lan? số 4](http://media.tinmoi.vn/block/suggest-title_15.png)
**Malaysia và vai trò kiến tạo hòa bình**
Thỏa thuận giữa chính phủ Thái Lan và phiến quân Hồi giáo BRN hứa hẹn sẽ làm tăng thêm uy tín của Malaysia trong vai trò của một nước kiến tạo hòa bình trong khu vực.
Trước đó, Malaysia đã làm trung gian cho một thỏa thuận lịch sử giữa chính phủ Philippines và
**phiến quân Hồi giáo**hồi tháng 10. Giờ đây, chính nước này - vốn bị Bangkok cáo buộc hỗ trợ cho quân nổi dậy ở miền nam Thái Lan - cũng đã đưa BRN tới bàn hòa đàm và dường như đóng vai trò hòa giải trong cuộc đối thoại.
Theo giới phân tích an ninh, phiến quân người Malay từ lâu luôn dựa vào các điểm trú ẩn an toàn và các hệ thống cung cấp qua biên giới ở miền bắc Malaysia để hoạt động. Những mạng lưới tình nghi này - mà phía Malaysia bác bỏ - thỉnh thoảng lại kéo căng mối quan hệ giữa các nước láng giềng.
Hòa bình được thiết lập ở miền nam Thái Lan được đánh giá là sẽ dỡ bỏ một rào cản lớn đối với các kế hoạch của khu vực nhằm cải thiện các liên kết về đường bộ và đường sắt ở 10 nền kinh tế đang phát triển nhanh thuộc Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á. Tuy nhiên, đó sẽ là một con đường dài đầy thử thách đối với chính phủ Thái Lan. Nguồn : VietnamNet
-
[Syria: Ít nhất 200 dân thường thiệt mạng trong 7 ngày bạo lực (29/04)](http://www.tinmoi.vn/syria-it-nhat-200-dan-thuong-thiet-mang-trong-7-ngay-bao-luc-011405057.html)
-
[Du lịch 30/4: Ở Hà Nội đi đâu, chơi gì? (29/04)](http://www.tinmoi.vn/du-lich-304-o-ha-noi-di-dau-choi-gi-011405056.html)
-
[Bác thông tin vụ cô giáo làm thơ về đất nước bị điều tra, kỷ luật (29/04)](http://www.tinmoi.vn/bac-thong-tin-vu-co-giao-lam-tho-bi-cong-an-dieu-tra-ky-luat-011405055.html)

Set-Cookie: __cfduid=d34ef0d3730001ee2e180442a83f9a9dc1461921924; expires=Sat, 29-Apr-17 09:25:24 GMT; path=/; domain=.tinmoi.vn; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx


text:
Game hành động |
game chiến thuật |
game đào vàng |
game kim cương |
game kinh doanh |
game chiến tranh |
game line
Game nấu ăn |
game bạn gái |
game trang điểm |
game thời trang |
game làm bánh |
game tô màu |
game doraemon |
game dora |
game làm tóc
Game đua xe
| game mario |
game người nhện |
game ninja |
game phiêu lưu |
game pikachu |
game pokemon |
game samurai |
game sonic |
game trí tuệ |
game Ben 10 |
game đột kích
Người dân phải bỏ thành phố đi đến nơi khác vì bị những xác sống tấn công và biến họ thành xác sống, tập đoàn xác sống ngày một lớn mạnh và nguy hiểm vô cùng. Bạn sẽ nhận nhiệm vụ đi tiêu diệt những con xác sống đáng sợ này. Bằng khả năng đọc bản đồ và di chuyển linh hoạt thông qua các phím mũi tên, bạn hãy di chuyển đến nơi an toàn để có thể bắn hạ các mục tiêu thông qua phím X, phím Z và C sẽ giúp bạn canh tọa độ qua lại. Hãy di chuyển thật tốt để tránh bị bọn xác sống tấn công và lấy những hủ sinh lực nằm trên đường nhé. Chúc bạn thật nhiều niềm vui khi chơi game Bắn súng diệt ma 93 (Undead invasion) tại website chơi game của Trò Chơi Vui.
Ngoài ra, bạn có thể lựa chọn thêm nhiều chủ đề game hấp dẫn khác như bắn xe tăng, dàn trận, bắn súng, đào vàng, đấu võ, đua xe,..

markdown:
|
|
##
|
|![]()
|
|![]()
|
|
![]()
![]()
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|![]()
|
|
## Trò chơi Bắn súng diệt ma 93 - Mã số trò chơi: 13238
## Game thuộc chủ đề Bắn súng
|
|
## Hướng dẫn chơi game
|
|![]()
|Tham gia những trò chơi vui nhộn với kho game lớn nhất hiện nay với trên 18.700 trò chơi hấp dẫn dành cho máy tính và điện thoại có hỗ trợ công nghệ Flash, chơi game miễn phí và cực nhanh trên TroChoiVui.com. Những ngày lễ hội đặc biệt trong năm, chúng tôi đều cập nhật nhiều trò chơi hấp dẫn cho lễ hội Valentine, Halloween, Noel,.. Tham gia với các nhân vật hoạt hình được nhiều người yêu thích như Doraemon, Mario, Sonic, Pikachu, Dora, Ben10, Scooby Doo, Simpson, Pou,.. Mỗi ngày, chúng tôi luôn cập nhật số lượng lớn các trò chơi đa dạng ở nhiều thể loại như game đánh nhau, đấu võ, dàn trận, kinh doanh, đua xe, bạn gái, văn phòng, trẻ em, tô màu, phiêu lưu, bắn súng, nấu ăn, thời trang, xếp hình, xếp gạch, trang điểm, xếp bi, cá lớn nuốt cá bé, bắn xe tăng, bắn máy bay, bắn súng, bắn cung, bắn ná, đấu kiếm, ném đồ vật, rắn săn mồi, mặt trăng ăn vàng, hứng đồ vật, thiết kế người mẫu, sơn móng tay chân, câu cá, trượt tuyết, lướt ván, khúc côn cầu, bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, bóng bàn, cầu lông, tennis, cờ vua, cờ tướng, domino,.. Chắc chắn bạn sẽ có những giây phút thú vị khi chơi game tại trochoivui.com hàng ngày.|
|
Kết nối với chúng tôi qua |
Bản quyền thuộc về
Giấy phép ICP số 181/GP-CBC. Cơ quan chủ quản: Công ty TNHH Không Gian Việt - Website: