text:
Hệ thống đầu phiếu
Hệ thống đầu phiếu cho phép cử tri chọn một trong các giải pháp, thường để chọn ứng viên cho việc quản trị công (Tiếng Anh: public administration hay public office) trong một cuộc bầu cử. Ngoài ra, đầu phiếu còn dùng để chọn người được trao giải, chọn phương án tối ưu, hay tìm giải pháp cho một vấn đề.
Hệ thống đầu phiếu chứa đựng những luật lệ cho việc bỏ phiếu hợp lệ, và cách để cho các phiếu bầu được tập trung để có kết quả cuối cùng. Nghiên cứu về các hệ thống đầu phiếu thì được gọi là thuyết đầu phiếu, một lĩnh vực trong khoa học chính trị, kinh tế học, hay toán học. Thuyết đầu phiếu bắt đầu chính thức vào thế kỷ 18 và đang được phát triển.
Mục lục
- 1 Các phương diện của hệ thống đầu phiếu
- 2 Phương pháp một người thắng
- 3 Phương pháp nhiều người thắng cử
- 4 Tiêu chuẩn đánh giá hệ thống một người thắng
- 5 Lịch sử
- 6 Xem thêm
- 7 Tham khảo
- 8 Liên kết ngoài
Các phương diện của hệ thống đầu phiếu[sửa | sửa mã nguồn]
Một hệ thống đầu phiếu quy định rõ dạng lá phiếu, tập các lá phiếu cho phép, và phương pháp tính điểm (tallying method), một thuật toán quyết định kết quả. Kết quả có thể là một người chiến thắng cử, hay nhiều người như ở bộ phận lập pháp.
Lá phiếu[sửa | sửa mã nguồn]
ballot, the voter is expected to mark only one selection.]]
Các hệ thống đầu phiếu có những hình thức khác nhau cho phép cử tri thể hiện ước muốn của mình. Ở hệ thống lá phiếu xếp hạng, cử tri phải đánh số 1 vào ứng viên thích nhất, số 2 cho vị trí tiếp theo và cứ thế... Hoặc ở hệ thống đa số tương đối cử tri chỉ được phép đánh dấu vào một ứng viên mình thích nhất, trong khi đó ở hệ thống đầu phiếu đồng thuận (approval voting), cử tri có thể chọn bao nhiêu tùy thích. Ở hệ thống khác như đầu phiếu tích lũy (cumulative voting) lại cho cử tri bầu cho một ứng viên nào đó nhiều lần.
Ở một số hệ thống đầu phiếu còn kèm theo các lựa chọn phụ vào lá phiếu như dành chỗ cho cử tri ghi tên ứng cử viên không ở trong danh sách vào lá phiếu, không chọn ai trong danh sách.
Trọng lượng lá phiếu[sửa | sửa mã nguồn]
Các cuộc bầu cử thường được tổ chức theo ý tưởng "mỗi người, một phiếu", có nghĩa là mỗi cử tri chỉ có một lá phiếu và chúng đều có giá trị quyết định như nhau. Tuy nhiên, ở nhiều trường hợp nó không được đúng. Ví dụ như ở các công ty cổ phần, trọng lượng lá phiếu tùy thuộc vào số lượng cổ phiếu mà cử tri hay cổ đông đó nắm giữ, và chuyển thành "mỗi cổ phần, một lá phiếu". Hoặc vì một cử tri nào đó là thành viên cấp cao hơn của một tổ chức thì lá phiếu của người đó cũng có trọng lượng hơn.
Khu vực bầu cử[sửa | sửa mã nguồn]
Mục đích thường thấy của một cuộc bầu cử là để cho bộ phận lập pháp với nhiều thành viên. Việc này được thực hiện bằng cách tổ chức một cuộc bầu cử và chọn các ứng viên thắng cử từ rất nhiều ứng viên, hoặc bằng cách chia cử tri thành nhiều nhóm ở các khu vực bầu cử khác nhau với các lựa chọn và ứng viên khác nhau.
Một số quốc gia, như Israel, thành lập nghị viện bằng cách tổ chức một hạt bầu cử nhiều người thắng, trong khi các quốc gia như Cộng hòa Ireland hay Bỉ, chia các cuộc bầu cử quốc gia thành các hạt bầu cử nhiều người thắng nhỏ hơn, thế nhưng Mỹ hay Vương quốc Anh chỉ tổ chức các cuộc bầu cử một người thắng (ở từng khu vực) mà thôi.
Phương pháp một người thắng[sửa | sửa mã nguồn]
Hệ thống này có thể được phân loại dựa trên hình thức lá phiếu của nó
Phương pháp tuần tự[sửa | sửa mã nguồn]
Phương pháp đầu phiếu một người thắng phổ biến nhất hiện nay là hệ thống đầu phiếu đa số tương đối (plurality, first-past-the-post, relative majority,...). Ở hệ thống này, mỗi cử tri chỉ được bầu cho một ứng viên, và người thắng cử là người nhận được nhiều phiếu bầu nhất, ngay cả khi số phiếu đó nhỏ số phiếu tương đối (50%).
Phương pháp runoff (tạm dịch: dồn phiếu) cho phép nhiều vòng đầu phiếu đa số tương đối để đảm bảo người thắng cử do đa số cử tri chọn. Việc chọn hai ứng viên có số phiếu cao nhất cho vòng hai runoff cũng là một phương pháp phổ biến nữa. Tuy nhiên, nếu một ứng viên nào đó có số phiếu quá bán thì sẽ không có vòng hai.
Phương pháp lá phiếu ngẫu nhiên là phương pháp mỗi cử tri chỉ chọn một lựa chọn, và mỗi lá phiếu được chọn ngẫu nhiên để quyết định người thắng cuộc. Phương pháp này được dùng phổ biến như là cách chọn một trong những ứng viên có số phiếu cân bằng nhau.
Phương pháp xếp hạng[sửa | sửa mã nguồn]
Còn được biết đến với tên phương pháp đầu phiếu ưu tiên (Tiếng Anh: preferential voting methods), phương pháp này cho phép mỗi cử tri xếp hạng các ứng viên theo thứ tự mình thích. Thường thì không phải tất cả các ứng viên được xếp hạng, như vậy, những ứng viên không được xếp hạng được xem như được xếp cuối. Một số nơi còn cho phép cử tri xếp hạng nhiều ứng viên cùng một mức.
Phương pháp đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]
Phương pháp đánh giá dường như còn uyển chuyển hơn phương pháp xếp hạng, nhưng lại ít được dùng. Ở phương pháp này, cử tri cho điểm mỗi ứng viên, chẳng hạn cho theo chữ số (ví dụ từ 0 đến 100) hoặc ký tự A/B/C/D/E... Như vậy, người có tổng số điểm cao nhất sẽ thắng cử.
Ở phương pháp đầu phiếu đồng thuận (approval voting), cử tri lại có thể bầu cho nhiều ứng viên mà họ thích, và như vậy nó được xem là một dạng khác của phương pháp đánh giá mà mỗi người được chọn được 1 điểm và không được chọn được 0 điểm.
Phương pháp nhiều người thắng cử[sửa | sửa mã nguồn]
Phương pháp này thường được dùng cho các cuộc bầu cử cơ quan lập pháp. Các ứng viên tham gia trong loại hình bầu cử này thường được quan tâm một cách tổng thể hơn là từng ứng viên cụ thể. Chính vì lý do này, phương pháp nhiều người thắng cử thường được áp dụng cho đại diện tỷ lệ, có nghĩa là nếu một đảng nào đó chiếm x% số phiếu bầu, thì nó cũng sẽ chiếm khoảng chừng ấy phần trăm ghế trong bộ phận lập pháp, hay cụ thể hơn là quốc hội hay nghị viện.
Các phương pháp không theo tỉ lệ và bán tỉ lệ[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiều phương pháp đầu phiếu nhiều người thắng cử chỉ là sự mở rộng của phương pháp một người thắng. Ở đầu phiếu khối (bloc voting), mỗi cử tri bỏ phiếu cho N ứng viên và N ứng viên có nhiều phiếu nhất sẽ thắng cử. Chính vì có xu hướng thắng áp đảo (landslide victory) của nhóm người thắng cử nên phương pháp này không có tính tỉ lệ. Có hai phương pháp khác tương tự cho nhiều người thắng là phương pháp đầu phiếu không chuyển nhượng đơn (Single Non-Transferable Vote, hay SNTV) – cử tri chỉ được bầu cho một ứng viên, và phương pháp đầu phiếu tích lũy như được nói ở trên.
Không giống như đầu phiếu khối, các cuộc bầu cử sử dụng đầu phiếu không chuyển nhượng đơn hay đầu phiếu tích lũy có thể đạt được tính tỷ lệ nếu cử tri sử dụng đầu phiếu chiến thuật (tactical voting) hay việc đề cử chiến lược (strategic nomination).
Chính vì hai phương pháp trên chỉ khuyến khích kết quả có tỷ lệ chứ không bảo đảm điều đó nên chúng được xem là bán tỉ lệ. Còn một số phương pháp khác cũng thuộc dạng bán tỉ lệ là phương pháp hỗn hợp như đầu phiếu song song.
Phương pháp tỉ lệ[sửa | sửa mã nguồn]
Các phương pháp tỉ lệ theo đúng nghĩa sẽ bảo đảm tính cân xứng bằng cách mỗi ứng viên thắng cử sẽ đại diện cho số cử tri tương xứng. Số lượng cử tri này được gọi là hạn ngạch (quota). Ví dụ như, hạn ngạch là 1000 cử tri, thì mỗi ứng viên được bầu phản ánh nguyện vọng của 1000 cử tri đó, trong giới hạn sai số. Chúng ta có thể đo được bằng việc dùng Chỉ số Gallagher (Gallagher Index, least squares index – chỉ số bình phương nhỏ nhất).
Các hệ thống tỉ lệ nhất đang được dùng đều dựa trên nguyên tắc đại diện tỉ lệ theo danh sách đảng (party-list proportional representation). Theo nguyên tắc này, cử tri bầu cho các đảng thay vì cho các ứng viên riêng lẻ. Với mỗi hạn ngạch số phiếu mà một đảng nhận được, tương ứng với một trong những ứng viên của họ nhận được một ghế trong hội đồng lập pháp. Tỉ lệ cử tri được làm tròn để tương ứng với số ghế trong hội đồng lập pháp.
Các phương pháp phân phối số ghế có thể được liệt chung vào phương pháp bình quân cao nhất (highest averages method) và phương pháp số dư lớn nhất (largest remainder method). Phương pháp số dư lớn nhất thiết đặt một hạn ngạch cụ thể dựa trên số cử tri, trong khi phương pháp bình quan cao nhất như phương pháp Sainte-Laguë và phương pháp d'Hondt lại quyết định hạn ngạch trực tiếp bằng cách chia số phiếu mà đảng đó nhận được cho một dãy số. Dãy số này tùy thuộc vào mỗi phương pháp cụ thể.
Phương pháp bán tỉ lệ[sửa | sửa mã nguồn]
Một phương pháp điển hình của phương pháp đầu phiếu bán tỉ lệ là đầu phiếu tích lũy (cumulative voting – CV). Phương pháp này là một phương pháp thường dùng ở những nơi cử tri có quyền bỏ phiếu khác nhau như ở các công ty cổ phần dùng một cổ phiếu, một phiếu bầu. Đầu phiếu tích lũy còn được dùng ở phương pháp bầu cử nhiều người thắng như ở bỏ phiếu thành lập ban lãnh đạo công ty.
Tiêu chuẩn đánh giá hệ thống một người thắng[sửa | sửa mã nguồn]
Trên thực tế, các quan điểm về các hệ thống đầu phiếu bị ảnh hưởng nhiều bởi ảnh hưởng của các hệ thống đó lên các nhóm ủng hộ hay phản đối. Điều này có thể tạo sự so sánh các hệ thống đầu phiếu khác nhau trở nên khó khăn. Vì thế, để so sánh các hệ thống những ý thức hệ chính trị được độc lập và công bằng, các nhà lý luận đầu phiếu dùng tiêu chuẩn đầu phiếu để đánh giá một cách toán học hơn.
Khó có hệ thống đầu phiếu nào thỏa mãn mọi tiêu chuẩn đó. Nhà kinh tế học Kenneth Arrow đã chứng minh "định lý sự bất khả Arrow" (Arrow's impossibility theorem) rằng các đặc điểm tốt của các hệ thống đầu phiếu lại trái ngược nhau. Chính vì lý do này, những người tiến hành bầu cử phải quyết định tiêu chuẩn nào là quan trọng nhất cho các cuộc bầu cử của mình.
- Tiêu chuẩn đa số (Majority criterion) — Có tồn tại bộ phận đa số xếp hạng hay đánh giá một ứng viên nào đó luôn luôn cao hơn các ứng viên khác trong cuộc bầu cử không?
- Tiêu chuẩn tính đơn điệu (Monotonicity criterion) — Có thể làm cho một ứng viên thắng cử thành bại và biến ứng viên bại thành thắng được hay không?
- Tiêu chuẩn kiên định (Consistency criterion) — Nếu một khu vực bầu cử được chia làm hai và một ứng viên nào đó đều thắng ở cả hai hạt đó thì người ấy có thắng chung cuộc hay không?
- Tiêu chuẩn sự tham gia (Participation criterion) — Có phải đi bầu thành thật thì luôn tốt hơn không bầu không?
- Tiêu chuẩn Condorcet hay còn gọi là tiêu chuẩn gà chọi (Condorcet criterion) — Nếu một ứng viên đánh bại từng đối thủ một theo phương pháp Condorcet (đại thể là từng đôi một), thì ứng viên đó có luôn thắng không?
- Tiêu chuẩn chiến bại Condorcet (Condorcet loser criterion) — Nếu một ứng nào đó thua trong tất các ứng viên khác trong cuộc so từng đôi một thì ứng viên đó có luôn thua không?
- Tính độc lập của việc thay thế không liên quan (Independence of irrelevant alternatives) — Kết quả có được giữ nguyên sau khi thêm hay bớt các ứng viên không thắng cử hay không?
- Tính độc lập của cùng ứng viên (Strategic nomination, independence of clone candidates) — Kết quả có giống nhau nếu thêm vào chính những ứng viên đã có trong danh sách?
- Tính đối xứng ngược (Reversal symmetry) — Nếu toàn bộ cử tri đảo ngược lựa chọn của mình thì ứng viên thắng lúc đầu có thua không?
Bản mẫu:Tiêu chuẩn của hệ thống đầu phiếu
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Tiền dân chủ[sửa | sửa mã nguồn]
Đầu phiếu đã và dang được dùng như một nhân tố căn bản của một xã hội dân chủ hồi dân chủ Athen từ thế kỷ 6 TCN. Một trong những cuộc bỏ phiếu sớm nhất được ghi lại ở Athen là đầu phiếu theo nguyên tắc đa số cho chiến thắng không mong đợi vì đấy thật ra là việc tẩy chay để đày người dân mà họ (cử tri) không thích nhất. Hầu hết các cuộc bầu cử trong thời kỳ đầu dân chủ đều dùng thể thức đa số này hoặc chỉ là biến thể của nó. Chỉ có một ngoại lệ, vào thế kỷ 13 bang Venice đã thông qua một cách thức bầu cử mà chúng ta gọi hôm nay là đầu phiếu đồng thuận để bầu Đại hội đồng của họ.[1]
Sự sáng lập lý thuyết đầu phiếu[sửa | sửa mã nguồn]
Lý thuyết đầu phiếu trở thành đối tượng của nghiên cứu mang tính học thuật vào khoảng Cách mạng Pháp.[1] Jean-Charles de Borda đề xướng nguyên tắc đếm Bardo vào năm 1770 cho bầu cử các thành viên cho Viện Hàn Lâm Khoa Học Pháp. Phương pháp này bị Marquis de Condorcet bác bỏ và ông này đề nghị phương pháp Condorcet và ông cũng viết về nghịch lý Condorcet.[2]
Sự phát triển hậu 1980[sửa | sửa mã nguồn]
Lý thuyết đầu phiếu đang tập trung vào các tiêu chuẩn của hệ thống đầu phiếu ở các hệ thống bầu cử cụ thể. Mọi chi tiết về mặt mạnh hay yếu của một hệ thống bầu cử sẵn sàng được hỗ trợ bởi các tiêu chuẩn đã được định nghĩa trước bằng toán học.
Các nhà khoa học chính trị của thế kỷ 20 đã ấn hành nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng của các hệ thống bầu cử đến chọn lựa của cử tri, tới các đảng chính trị,[3][4][5] và tới sử ổn định chính trị.[6][7] Một số ít học giả còn nghiên cứu những hiệu ứng đã làm cho các quốc gia thay đổi hệ thống bầu cử của mình.[8][9][10][11][12] Nicolaus Tideman và Donald G. Saari là hai trong một số nhà lý luận nổi tiếng đã góp phần vào việc cải thiện và đưa ra một số khái niệm mới về bầu cử.
Máy tính đã giúp cho việc ứng dụng các phương pháp Kemeny-Young, cặp xếp hạng (ranked pairs), và Schulze xếp hạng tất cả các lựa chọn từ phổ biến nhất đến ít phổ biến nhất.
Sự phổ cập của Internet cũng đã làm tăng sự quan tam và bầu cử. Không giống như các lĩnh vực toán học khác, hệ thống đầu phiếu tương đối dễ hiểu đối với những người không chuyên.
Các nghiên cứu về hệ thống đầu phiếu đã ảnh hưởng đến việc cải cách bầu cử hiện nay, như những đề xuất thay thế đầu phiếu đa số bằng các phương pháp khác ở bầu cử cấp chính quyền. Các địa phương ở Mỹ đã dùng phương pháp đầu phiếu runoff tức thời (instant-runoff voting) từ năm 2000. Nhiều nước khác như New Zealand, Canada cũng thay thế cho phù hợp hơn. Ngoài ra, vào thán Chín năm 2007, Đảng Tân Dân Chủ Thống Nhất của Hàn Quốc bắt đầu dùng Hệ thống Đầu phiếu Di động đầu tiên trên thế giới trong cuộc bầu cử tổng thống sơ bộ của mình.[13] Ngay cả các tổ chức phi chính phủ hiện nay cũng dùng các hệ thống đầu phiếu.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Dân chủ điện tử (e-democracy)
- Cải cách bầu cử (electoral reform)
- Bảng các hệ thống đầu phiếu theo quốc gia
- Hệ thống đếm phiếu
- Máy đầu phiếu
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo chung[sửa | sửa mã nguồn]
- Arrow, Kenneth J. (1951, 2nd ed., 1963), Social Choice and Individual Values. New Haven: Yale University Press. ISBN 0-300-01364-7
- Colomer, Josep M. ed. (2004). Handbook of Electoral System Choice. London and New York: Palgrave-Macmillan. ISBN 1-4039-0454-5.
- Cretney, Blake. “Election Methods Resource”. condorcet.org. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(trợ giúp)
- Cranor, Lorrie. “Vote Aggregation Methods”. Declared-Strategy Voting: An Instrument for Group Decision-Making. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(trợ giúp)
- Farrell, David M. (2001). Electoral Systems: A Comparative Introduction. New York: St. Martin's Press. ISBN 0-333-80162-8.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă J. J. O'Connor and E. F. Robertson. “The history of voting”. The MacTutor History of Mathematics Archive. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(trợ giúp)
- ^ J. J. O'Connor and E. F. Robertson. “Marie Jean Antoine Nicolas de Caritat Condorcet”. The MacTutor History of Mathematics Archive. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(trợ giúp)
- ^ Duverger 1954
- ^ Rae 1971
- ^ Taagapera and Shugart 1989
- ^ Hermens 1941
- ^ Lijphart 1994
- ^ Lijphart 1985 and Lijphart 1992
- ^ Rokkan 1970
- ^ Rogowski 1987
- ^ Boix 1999
- ^ Cox 1997, pp. 15-16
- ^ UNDP Promote Mobile Phone Voting, KBS Global, Truy cập 28 tháng 9 năm 2007
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Boix, Carles 1999. Setting the Rules of the Game: The Choice of Electoral Systems in Advanced Democracies American Political Science Review 93, 609-624.</ref>
- Duverger, Maurice. 1954. Political Parties. New York: Wiley.
- Hermens, Ferdinand A. 1941. Democracy or Anarchy? A Study of Proportional Representation. Notre Dame: University of Notre Dame.
- Lijphart, Arend
- 1985 The Field of Electoral Systems Research: A Critical Survey, Electoral Studies 4:
- 1992 Democratization and Constitutional Choices in Czecho-Slovakia, Hungary and Poland, 1989-1991, Journal of Theoretical Politics 4: 207-223.
- 1994 Electoral Systems and Party Systems: A Study of Twenty-Seven Democracies, 1945-1990. Oxford: Oxford University Press, 1994. ISBN 0-19-828054-8.
- Rae, Douglas W. 1971. The Political Consequences of Electoral Laws. New Haven: Yale University Press.
- Rogowski, Ronald. 1987. Trade and the Variety of Democratic Institutions, International Organization
41: 203-224.
- Rokkan, Stein. 1970. Citizens, Elections, Parties: Approaches to the Comparative Study of the Process of Development. Oslo: Universitetsforlaget.
- Taagapera, Rein and Matthew S. Shugart. 1989. Seats and Votes: The Effects and Determinants of Electoral Systems. New Haven: Yale University Press.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Tổng quát[sửa | sửa mã nguồn]
- ACE Electoral Knowledge Network Expert site providing encyclopedia on Electoral Systems and Management, country by country data, a library of electoral materials, latest election news, the opportunity to submit questions to a network of electoral experts, and a forum to discuss all of the above
- A handbook of electoral system Design from International IDEA
- Accurate Democracy: electoral and legislative voting rules
- Election methods list A mailing list for technical discussions about election methods.
- Electowiki A wiki that focuses on voting theory.
- National Brainstorming project Canadian site.
- Descriptions of Single-Winner Voting Systems Paper by Warren D. Smith.
- Evaluating Voting Methods by Matt Corks
- Open Directory Project category on voting systems
- OpenSTV Software for computing a variety of voting systems including IRV, STV, and Condorcet.
- Ranked Ballot Voting Methods: tutorial, evaluation, and calculator
- Student's Social Choice by Alex Bogomolny. Illustrates various concepts of choice using Java applets.
- Voting, Arbitration, and Fair Division by Marcus Pivato.
- Voting and Election Reform: election calculator and other resources
- Voting Systems by Paul E. Johnson. A textbook-style overview of voting methods and their mathematical properties.
- U.S. Voting System Analysis
- A New Nation Votes: American Elections Returns 1787–1825
- Logicracy Freely available on-line referendum engine, competence vs. opinion scatter plots, competence-weighted voting, analysis tools, and fraud reduction methods.
- Criteria by Blake Cretney
- Evaluation of ranked ballot voting methods by Rob LeGrand
- Voting Methods: Tutorial and essays by James Green-Armytage
- Electoral systems and the protection and participation of minorities, report by Minority Rights Group, 2006
- Citizens for Approval Voting
- Center for Range Voting CRV simplified entry page
- Center for Voting and Democracy Advocates using IRV in the United States.
- California LocalParty.Org Advocates proportional elections in local elections.
- condorcet.org Advocates Condorcet voting and provides links to vote-tallying software.
- The De Borda Institute A Northern Ireland-based organisation promoting inclusive voting procedures
- May the Best Man Lose A Discover article on Approval voting and the Borda Count, by Dana Mackenzie.
Tài liệu nghiên cứu[sửa | sửa mã nguồn]
- Analysis and Design of Electoral Systems Proceedings of a seminar at the Mathematical Research Institute at Oberwolfach, Germany.
- Analysis of Democratic Institutions: Structure, Conduct and Performance An article by Roger B. Myerson that analyzes voting systems economically.
- PhD seminar on Choice Theory by Robert Nau.
- Common Voting Rules as Maximum Likelihood Estimators by Vincent Conitzer and Tuomas Sandholm.
- A New Monotonic and Clone-Independent Single-Winner Election Method by Markus Schulze (mirror1, mirror2). Introduces the Schulze method and its use in the Debian project.
- Hybrid Voting Protocols and Hardness of Manipulation by Edith Elkind and Helger Lipmaa.
- On the impact of indifferent voters on the likelihood of some voting paradoxes by Vincent Merlin and Fabrice Valognes.
- In Praise of Manipulation by Martin van Hees and Keith Dowding. Examines strategic voting from an ethical point of view.
- Universal voting protocol tweaks to make manipulation hard by Vincent Conitzer and Tuomas Sandholm.
- Voting by Adaptive Agents in Multi-candidate Elections by Scott Moser.
- Range Voting by Warren D. Smith. After the mathematical advocacy of Range Voting, there is a good monte-carlo comparison of voting systems in virtual elections, which, despite a rudimentary approach to strategy and polling, gives interesting best-case (honest) and worst-case (overstrategic) social utilities for various systems.
- Safe Votes, Sincere Votes and Strategizing by Rohit Parikh and Eric Pacuit.

markdown:
# Hệ thống đầu phiếu
|
|
|
|
|
|**Hệ thống đầu phiếu** cho phép cử tri chọn một trong các giải pháp, thường để chọn ứng viên cho việc [quản trị công](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A3n_tr%E1%BB%8B_c%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) (Tiếng Anh: public administration hay public office) trong một cuộc [bầu cử](/wiki/B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD). Ngoài ra, đầu phiếu còn dùng để chọn người được trao giải, chọn phương án tối ưu, hay tìm giải pháp cho một vấn đề.
Hệ thống đầu phiếu chứa đựng những luật lệ cho việc bỏ phiếu hợp lệ, và cách để cho các phiếu bầu được tập trung để có kết quả cuối cùng. Nghiên cứu về các hệ thống đầu phiếu thì được gọi là
*thuyết đầu phiếu*, một lĩnh vực trong [khoa học chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_h%E1%BB%8Dc), [kinh tế học](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc), hay [toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc). Thuyết đầu phiếu bắt đầu chính thức vào thế kỷ 18 và đang được phát triển.
## Mục lục
[1 Các phương diện của hệ thống đầu phiếu](#C.C3.A1c_ph.C6.B0.C6.A1ng_di.E1.BB.87n_c.E1.BB.A7a_h.E1.BB.87_th.E1.BB.91ng_.C4.91.E1.BA.A7u_phi.E1.BA.BFu) [2 Phương pháp một người thắng](#Ph.C6.B0.C6.A1ng_ph.C3.A1p_m.E1.BB.99t_ng.C6.B0.E1.BB.9Di_th.E1.BA.AFng) [3 Phương pháp nhiều người thắng cử](#Ph.C6.B0.C6.A1ng_ph.C3.A1p_nhi.E1.BB.81u_ng.C6.B0.E1.BB.9Di_th.E1.BA.AFng_c.E1.BB.AD) [4 Tiêu chuẩn đánh giá hệ thống một người thắng](#Ti.C3.AAu_chu.E1.BA.A9n_.C4.91.C3.A1nh_gi.C3.A1_h.E1.BB.87_th.E1.BB.91ng_m.E1.BB.99t_ng.C6.B0.E1.BB.9Di_th.E1.BA.AFng) [5 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [6 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [7 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [8 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Các phương diện của hệ thống đầu phiếu[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=1)]
Một hệ thống đầu phiếu quy định rõ dạng
[lá phiếu](/w/index.php?title=L%C3%A1_phi%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1), tập các lá phiếu cho phép, và *phương pháp tính điểm* (tallying method), một thuật toán quyết định kết quả. Kết quả có thể là một người chiến thắng cử, hay nhiều người như ở bộ phận [lập pháp](/wiki/C%C6%A1_quan_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p).
### Lá phiếu[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=2)]
ballot, the voter is expected to mark only one selection.]]
Các hệ thống đầu phiếu có những hình thức khác nhau cho phép cử tri thể hiện ước muốn của mình. Ở hệ thống
[lá phiếu xếp hạng](/w/index.php?title=L%C3%A1_phi%E1%BA%BFu_x%E1%BA%BFp_h%E1%BA%A1ng&action=edit&redlink=1), cử tri phải đánh số 1 vào ứng viên thích nhất, số 2 cho vị trí tiếp theo và cứ thế... Hoặc ở hệ thống [đa số tương đối](/w/index.php?title=%C4%90a_s%E1%BB%91_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) cử tri chỉ được phép đánh dấu vào một ứng viên mình thích nhất, trong khi đó ở hệ thống [đầu phiếu đồng thuận](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_%C4%91%E1%BB%93ng_thu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) (approval voting), cử tri có thể chọn bao nhiêu tùy thích. Ở hệ thống khác như [đầu phiếu tích lũy](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_t%C3%ADch_l%C5%A9y&action=edit&redlink=1) (cumulative voting) lại cho cử tri bầu cho một ứng viên nào đó nhiều lần.
Ở một số hệ thống đầu phiếu còn kèm theo các lựa chọn phụ vào lá phiếu như dành chỗ cho cử tri ghi tên ứng cử viên không ở trong danh sách vào lá phiếu, không chọn ai trong danh sách.
### Trọng lượng lá phiếu[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=3)]
Các cuộc bầu cử thường được tổ chức theo ý tưởng "mỗi người, một phiếu", có nghĩa là mỗi cử tri chỉ có một lá phiếu và chúng đều có giá trị quyết định như nhau. Tuy nhiên, ở nhiều trường hợp nó không được đúng. Ví dụ như ở các
[công ty cổ phần](/wiki/C%C3%B4ng_ty_c%E1%BB%95_ph%E1%BA%A7n), trọng lượng lá phiếu tùy thuộc vào số lượng [cổ phiếu](/wiki/C%E1%BB%95_phi%E1%BA%BFu) mà cử tri hay cổ đông đó nắm giữ, và chuyển thành "mỗi cổ phần, một lá phiếu". Hoặc vì một cử tri nào đó là thành viên cấp cao hơn của một tổ chức thì lá phiếu của người đó cũng có trọng lượng hơn.
### Khu vực bầu cử[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=4)]
Mục đích thường thấy của một cuộc bầu cử là để cho
[bộ phận lập pháp](/wiki/C%C6%A1_quan_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p) với nhiều thành viên. Việc này được thực hiện bằng cách tổ chức một cuộc bầu cử và chọn các ứng viên thắng cử từ rất nhiều ứng viên, hoặc bằng cách chia cử tri thành nhiều nhóm ở các khu vực bầu cử khác nhau với các lựa chọn và ứng viên khác nhau.
Một số quốc gia, như
[Israel](/wiki/Israel), thành lập nghị viện bằng cách tổ chức một hạt bầu cử nhiều người thắng, trong khi các quốc gia như [Cộng hòa Ireland](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ireland) hay [Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89), chia các cuộc bầu cử quốc gia thành các hạt bầu cử nhiều người thắng nhỏ hơn, thế nhưng [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) hay [Vương quốc Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Anh) chỉ tổ chức các cuộc bầu cử một người thắng (ở từng khu vực) mà thôi.
## Phương pháp một người thắng[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=5)]
Hệ thống này có thể được phân loại dựa trên hình thức lá phiếu của nó
### Phương pháp tuần tự[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=6)]
Phương pháp đầu phiếu một người thắng phổ biến nhất hiện nay là hệ thống đầu phiếu
[đa số tương đối](/w/index.php?title=%C4%90a_s%E1%BB%91_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) (plurality, first-past-the-post, relative majority,...). Ở hệ thống này, mỗi cử tri chỉ được bầu cho một ứng viên, và người thắng cử là người nhận được nhiều phiếu bầu nhất, ngay cả khi số phiếu đó nhỏ số phiếu tương đối (50%).
Phương pháp runoff (tạm dịch: dồn phiếu) cho phép nhiều vòng đầu phiếu đa số tương đối để đảm bảo người thắng cử do đa số cử tri chọn. Việc chọn hai ứng viên có số phiếu cao nhất cho vòng hai runoff cũng là một phương pháp phổ biến nữa. Tuy nhiên, nếu một ứng viên nào đó có số phiếu quá bán thì sẽ không có vòng hai.
Phương pháp
[lá phiếu ngẫu nhiên](/w/index.php?title=L%C3%A1_phi%E1%BA%BFu_ng%E1%BA%ABu_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) là phương pháp mỗi cử tri chỉ chọn một lựa chọn, và mỗi lá phiếu được chọn ngẫu nhiên để quyết định người thắng cuộc. Phương pháp này được dùng phổ biến như là cách chọn một trong những ứng viên có số phiếu cân bằng nhau.
### Phương pháp xếp hạng[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=7)]
Còn được biết đến với tên
*phương pháp đầu phiếu ưu tiên* (Tiếng Anh: preferential voting methods), phương pháp này cho phép mỗi cử tri xếp hạng các ứng viên theo thứ tự mình thích. Thường thì không phải tất cả các ứng viên được xếp hạng, như vậy, những ứng viên không được xếp hạng được xem như được xếp cuối. Một số nơi còn cho phép cử tri xếp hạng nhiều ứng viên cùng một mức.
### Phương pháp đánh giá[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=8)]
Phương pháp đánh giá dường như còn uyển chuyển hơn phương pháp xếp hạng, nhưng lại ít được dùng. Ở phương pháp này, cử tri cho điểm mỗi ứng viên, chẳng hạn cho theo chữ số (ví dụ từ 0 đến 100) hoặc ký tự A/B/C/D/E... Như vậy, người có tổng số điểm cao nhất sẽ thắng cử.
Ở phương pháp
[đầu phiếu đồng thuận](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_%C4%91%E1%BB%93ng_thu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) (approval voting), cử tri lại có thể bầu cho nhiều ứng viên mà họ thích, và như vậy nó được xem là một dạng khác của phương pháp đánh giá mà mỗi người được chọn được 1 điểm và không được chọn được 0 điểm.
## Phương pháp nhiều người thắng cử[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=9)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/German_federal_election%2C_2005_-_Final.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/German_federal_election%2C_2005_-_Final.png)
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)thắng trong cuộc bầu cử liên bang, một điển hình của hệ thống đầu phiếu theo tỉ lệ.
Phương pháp này thường được dùng cho các cuộc bầu cử cơ quan
[lập pháp](/wiki/C%C6%A1_quan_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p). Các ứng viên tham gia trong loại hình bầu cử này thường được quan tâm một cách tổng thể hơn là từng ứng viên cụ thể. Chính vì lý do này, phương pháp nhiều người thắng cử thường được áp dụng cho [đại diện tỷ lệ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_di%E1%BB%87n_t%E1%BB%B7_l%E1%BB%87), có nghĩa là nếu một đảng nào đó chiếm x% số phiếu bầu, thì nó cũng sẽ chiếm khoảng chừng ấy phần trăm ghế trong bộ phận lập pháp, hay cụ thể hơn là [quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) hay [nghị viện](/wiki/Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n).
### Các phương pháp không theo tỉ lệ và bán tỉ lệ[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=10)]
Nhiều phương pháp đầu phiếu nhiều người thắng cử chỉ là sự mở rộng của phương pháp một người thắng. Ở
[đầu phiếu khối](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_kh%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) (bloc voting), mỗi cử tri bỏ phiếu cho *N* ứng viên và *N* ứng viên có nhiều phiếu nhất sẽ thắng cử. Chính vì có xu hướng [thắng áp đảo](/w/index.php?title=Th%E1%BA%AFng_%C3%A1p_%C4%91%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1) (landslide victory) của nhóm người thắng cử nên phương pháp này không có tính tỉ lệ. Có hai phương pháp khác tương tự cho nhiều người thắng là phương pháp [đầu phiếu không chuyển nhượng đơn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_kh%C3%B4ng_chuy%E1%BB%83n_nh%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%C6%A1n&action=edit&redlink=1) (Single Non-Transferable Vote, hay SNTV) – cử tri chỉ được bầu cho một ứng viên, và phương pháp [đầu phiếu tích lũy](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_t%C3%ADch_l%C5%A9y&action=edit&redlink=1) như được nói ở trên.
Không giống như đầu phiếu khối, các cuộc bầu cử sử dụng đầu phiếu không chuyển nhượng đơn hay đầu phiếu tích lũy có thể đạt được tính tỷ lệ nếu cử tri sử dụng
[đầu phiếu chiến thuật](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_chi%E1%BA%BFn_thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) (tactical voting) hay việc [đề cử chiến lược](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81_c%E1%BB%AD_chi%E1%BA%BFn_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit&redlink=1) (strategic nomination).
Chính vì hai phương pháp trên chỉ khuyến khích kết quả có tỷ lệ chứ không bảo đảm điều đó nên chúng được xem là
*bán tỉ lệ*. Còn một số phương pháp khác cũng thuộc dạng bán tỉ lệ là *phương pháp hỗn hợp* như đầu phiếu song song.
### Phương pháp tỉ lệ[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=11)]
Các phương pháp tỉ lệ theo đúng nghĩa sẽ bảo đảm tính cân xứng bằng cách mỗi ứng viên thắng cử sẽ đại diện cho số cử tri tương xứng. Số lượng cử tri này được gọi là
*hạn ngạch* (quota). Ví dụ như, hạn ngạch là 1000 cử tri, thì mỗi ứng viên được bầu phản ánh nguyện vọng của 1000 cử tri đó, trong giới hạn sai số. Chúng ta có thể đo được bằng việc dùng [Chỉ số Gallagher](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_Gallagher&action=edit&redlink=1) (Gallagher Index, least squares index – chỉ số bình phương nhỏ nhất).
Các hệ thống tỉ lệ nhất đang được dùng đều dựa trên nguyên tắc
[đại diện tỉ lệ theo danh sách đảng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_di%E1%BB%87n_t%E1%BB%89_l%E1%BB%87_theo_danh_s%C3%A1ch_%C4%91%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1) (party-list proportional representation). Theo nguyên tắc này, cử tri bầu cho các [đảng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_ph%C3%A1i_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B) thay vì cho các ứng viên riêng lẻ. Với mỗi hạn ngạch số phiếu mà một đảng nhận được, tương ứng với một trong những ứng viên của họ nhận được một ghế trong hội đồng lập pháp. Tỉ lệ cử tri được làm tròn để tương ứng với số ghế trong hội đồng lập pháp.
Các phương pháp phân phối số ghế có thể được liệt chung vào
[phương pháp bình quân cao nhất](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_b%C3%ACnh_qu%C3%A2n_cao_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) (highest averages method) và [phương pháp số dư lớn nhất](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_s%E1%BB%91_d%C6%B0_l%E1%BB%9Bn_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) (largest remainder method). Phương pháp số dư lớn nhất thiết đặt một hạn ngạch cụ thể dựa trên số cử tri, trong khi phương pháp bình quan cao nhất như [phương pháp Sainte-Laguë](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_Sainte-Lagu%C3%AB&action=edit&redlink=1) và [phương pháp d'Hondt](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_d%27Hondt&action=edit&redlink=1) lại quyết định hạn ngạch trực tiếp bằng cách chia số phiếu mà đảng đó nhận được cho một dãy số. Dãy số này tùy thuộc vào mỗi phương pháp cụ thể.
### Phương pháp bán tỉ lệ[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=12)]
Một phương pháp điển hình của phương pháp đầu phiếu bán tỉ lệ là
[đầu phiếu tích lũy](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_t%C3%ADch_l%C5%A9y&action=edit&redlink=1) (cumulative voting – CV). Phương pháp này là một phương pháp thường dùng ở những nơi cử tri có quyền bỏ phiếu khác nhau như ở các công ty cổ phần dùng *một cổ phiếu, một phiếu bầu*. Đầu phiếu tích lũy còn được dùng ở phương pháp bầu cử nhiều người thắng như ở bỏ phiếu thành lập ban lãnh đạo công ty.
## Tiêu chuẩn đánh giá hệ thống một người thắng[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=13)]
Trên thực tế, các quan điểm về các hệ thống đầu phiếu bị ảnh hưởng nhiều bởi ảnh hưởng của các hệ thống đó lên các nhóm ủng hộ hay phản đối. Điều này có thể tạo sự so sánh các hệ thống đầu phiếu khác nhau trở nên khó khăn. Vì thế, để so sánh các hệ thống những ý thức hệ chính trị được độc lập và công bằng, các nhà lý luận đầu phiếu dùng
*tiêu chuẩn đầu phiếu* để đánh giá một cách toán học hơn.
Khó có hệ thống đầu phiếu nào thỏa mãn mọi tiêu chuẩn đó. Nhà kinh tế học
[Kenneth Arrow](/wiki/Kenneth_Arrow) đã chứng minh "định lý sự bất khả Arrow" ( [Arrow's impossibility theorem](/w/index.php?title=Arrow%27s_impossibility_theorem&action=edit&redlink=1)) rằng các đặc điểm tốt của các hệ thống đầu phiếu lại trái ngược nhau. Chính vì lý do này, những người tiến hành bầu cử phải quyết định tiêu chuẩn nào là quan trọng nhất cho các cuộc bầu cử của mình. [Tiêu chuẩn đa số](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_%C4%91a_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1)(Majority criterion) — Có tồn tại bộ phận đa số xếp hạng hay đánh giá một ứng viên nào đó luôn luôn cao hơn các ứng viên khác trong cuộc bầu cử không? [Tiêu chuẩn tính đơn điệu](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_t%C3%ADnh_%C4%91%C6%A1n_%C4%91i%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1)(Monotonicity criterion) — Có thể làm cho một ứng viên thắng cử thành bại và biến ứng viên bại thành thắng được hay không? [Tiêu chuẩn kiên định](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_ki%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1)(Consistency criterion) — Nếu một khu vực bầu cử được chia làm hai và một ứng viên nào đó đều thắng ở cả hai hạt đó thì người ấy có thắng chung cuộc hay không? [Tiêu chuẩn sự tham gia](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_s%E1%BB%B1_tham_gia&action=edit&redlink=1)(Participation criterion) — Có phải đi bầu thành thật thì luôn tốt hơn không bầu không? [Tiêu chuẩn Condorcet](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_Condorcet&action=edit&redlink=1)hay còn gọi là tiêu chuẩn gà chọi (Condorcet criterion) — Nếu một ứng viên đánh bại từng đối thủ một theo [phương pháp Condorcet](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_Condorcet&action=edit&redlink=1)(đại thể là từng đôi một), thì ứng viên đó có luôn thắng không? [Tiêu chuẩn chiến bại Condorcet](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_chi%E1%BA%BFn_b%E1%BA%A1i_Condorcet&action=edit&redlink=1)(Condorcet loser criterion) — Nếu một ứng nào đó thua trong tất các ứng viên khác trong cuộc so từng đôi một thì ứng viên đó có luôn thua không? [Tính độc lập của việc thay thế không liên quan](/w/index.php?title=T%C3%ADnh_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp_c%E1%BB%A7a_vi%E1%BB%87c_thay_th%E1%BA%BF_kh%C3%B4ng_li%C3%AAn_quan&action=edit&redlink=1)(Independence of irrelevant alternatives) — Kết quả có được giữ nguyên sau khi thêm hay bớt các ứng viên không thắng cử hay không?
- Tính độc lập của cùng ứng viên (Strategic nomination, independence of clone candidates) — Kết quả có giống nhau nếu thêm vào chính những ứng viên đã có trong danh sách?
[Tính đối xứng ngược](/w/index.php?title=T%C3%ADnh_%C4%91%E1%BB%91i_x%E1%BB%A9ng_ng%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit&redlink=1)(Reversal symmetry) — Nếu toàn bộ cử tri đảo ngược lựa chọn của mình thì ứng viên thắng lúc đầu có thua không? [Bản mẫu:Tiêu chuẩn của hệ thống đầu phiếu](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_c%E1%BB%A7a_h%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=14)]
### Tiền dân chủ[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=15)]
Đầu phiếu đã và dang được dùng như một nhân tố căn bản của một
[xã hội dân chủ](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7) hồi [dân chủ Athen](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Athena) từ thế kỷ 6 TCN. Một trong những cuộc bỏ phiếu sớm nhất được ghi lại ở Athen là [đầu phiếu theo nguyên tắc đa số](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_%C4%91a_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) cho *chiến thắng* không mong đợi vì đấy thật ra là việc [tẩy chay](/wiki/T%E1%BA%A9y_chay) để đày người dân mà họ (cử tri) không thích nhất. Hầu hết các cuộc bầu cử trong thời kỳ đầu dân chủ đều dùng thể thức đa số này hoặc chỉ là biến thể của nó. Chỉ có một ngoại lệ, vào thế kỷ 13 bang [Venice](/wiki/Venezia) đã thông qua một cách thức bầu cử mà chúng ta gọi hôm nay là [đầu phiếu đồng thuận](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_%C4%91%E1%BB%93ng_thu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) để bầu Đại hội đồng của họ. [[1]](#cite_note-mactutorhistory-1)
### Sự sáng lập lý thuyết đầu phiếu[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=16)]
Lý thuyết đầu phiếu trở thành đối tượng của nghiên cứu mang tính học thuật vào khoảng
[Cách mạng Pháp](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Ph%C3%A1p). [[1]](#cite_note-mactutorhistory-1) [Jean-Charles de Borda](/w/index.php?title=Jean-Charles_de_Borda&action=edit&redlink=1) đề xướng [nguyên tắc đếm Bardo](/w/index.php?title=Nguy%C3%AAn_t%E1%BA%AFc_%C4%91%E1%BA%BFm_Bardo&action=edit&redlink=1) vào năm 1770 cho bầu cử các thành viên cho [Viện Hàn Lâm Khoa Học Pháp](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_H%C3%A0n_L%C3%A2m_Khoa_H%E1%BB%8Dc_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1). Phương pháp này bị [Marquis de Condorcet](/w/index.php?title=Marquis_de_Condorcet&action=edit&redlink=1) bác bỏ và ông này đề nghị [phương pháp Condorcet](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_Condorcet&action=edit&redlink=1) và ông cũng viết về [nghịch lý Condorcet](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8Bch_l%C3%BD_Condorcet&action=edit&redlink=1). [[2]](#cite_note-2)
### Sự phát triển hậu 1980[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=17)]
Lý thuyết đầu phiếu đang tập trung vào các
[tiêu chuẩn của hệ thống đầu phiếu](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_c%E1%BB%A7a_h%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1) ở các hệ thống bầu cử cụ thể. Mọi chi tiết về mặt mạnh hay yếu của một hệ thống bầu cử sẵn sàng được hỗ trợ bởi các tiêu chuẩn đã được định nghĩa trước bằng toán học.
Các
[nhà khoa học chính trị](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1) của thế kỷ 20 đã ấn hành nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng của các hệ thống bầu cử đến chọn lựa của cử tri, tới các đảng chính trị, [[3]](#cite_note-3) [[4]](#cite_note-4) và tới sử ổn định chính trị. [5] [[6]](#cite_note-6) Một số ít học giả còn nghiên cứu những hiệu ứng đã làm cho các quốc gia thay đổi hệ thống bầu cử của mình. [[7]](#cite_note-7) [[8]](#cite_note-8) [[9]](#cite_note-9) [[10]](#cite_note-10) [[11]](#cite_note-11) [[12]](#cite_note-12) [Nicolaus Tideman](/w/index.php?title=Nicolaus_Tideman&action=edit&redlink=1)và [Donald G. Saari](/w/index.php?title=Donald_G._Saari&action=edit&redlink=1)là hai trong một số nhà lý luận nổi tiếng đã góp phần vào việc cải thiện và đưa ra một số khái niệm mới về bầu cử. [Máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh) đã giúp cho việc ứng dụng các phương pháp [Kemeny-Young](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_Kemeny-Young&action=edit&redlink=1), [cặp xếp hạng](/w/index.php?title=C%E1%BA%B7p_x%E1%BA%BFp_h%E1%BA%A1ng&action=edit&redlink=1) (ranked pairs), và [Schulze](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_Schulze&action=edit&redlink=1) xếp hạng tất cả các lựa chọn từ phổ biến nhất đến ít phổ biến nhất.
Sự phổ cập của
[Internet](/wiki/Internet) cũng đã làm tăng sự quan tam và bầu cử. Không giống như các lĩnh vực toán học khác, hệ thống đầu phiếu tương đối dễ hiểu đối với những người không chuyên.
Các nghiên cứu về hệ thống đầu phiếu đã ảnh hưởng đến việc
[cải cách bầu cử](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3i_c%C3%A1ch_b%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) hiện nay, như những đề xuất thay thế đầu phiếu đa số bằng các phương pháp khác ở bầu cử cấp chính quyền. Các địa phương ở [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) đã dùng phương pháp [đầu phiếu runoff tức thời](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_runoff_t%E1%BB%A9c_th%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1) (instant-runoff voting) từ năm 2000. Nhiều nước khác như [New Zealand](/wiki/New_Zealand), [Canada](/wiki/Canada) cũng thay thế cho phù hợp hơn. Ngoài ra, vào thán Chín năm 2007, [Đảng Tân Dân Chủ Thống Nhất](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_T%C3%A2n_D%C3%A2n_Ch%E1%BB%A7_Th%E1%BB%91ng_Nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) của [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) bắt đầu dùng Hệ thống Đầu phiếu Di động đầu tiên trên thế giới trong cuộc bầu cử tổng thống sơ bộ của mình. Ngay cả các tổ chức phi chính phủ hiện nay cũng dùng các hệ thống đầu phiếu. [13]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=18)] [Dân chủ điện tử](/w/index.php?title=D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)(e-democracy) [Cải cách bầu cử](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3i_c%C3%A1ch_b%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)(electoral reform) [Bảng các hệ thống đầu phiếu theo quốc gia](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_c%C3%A1c_h%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu_theo_qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1) [Hệ thống đếm phiếu](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%BFm_phi%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1) [Máy đầu phiếu](/w/index.php?title=M%C3%A1y_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=19)]
### Tham khảo chung[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=20)]
- Arrow, Kenneth J. (1951, 2nd ed., 1963),
*. New Haven: Yale University Press.* [Social Choice and Individual Values](/w/index.php?title=Social_Choice_and_Individual_Values&action=edit&redlink=1) [ISBN 0-300-01364-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0300013647)
- Colomer, Josep M. ed. (2004).
*Handbook of Electoral System Choice*. London and New York: Palgrave-Macmillan. [ISBN 1-4039-0454-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1403904545).
- Cretney, Blake.
[“Election Methods Resource”](http://condorcet.org/emr/). *condorcet.org*. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored))
- Cranor, Lorrie.
[“Vote Aggregation Methods”](http://lorrie.cranor.org/pubs/diss/node4.html). *Declared-Strategy Voting: An Instrument for Group Decision-Making*. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored))
- Farrell, David M. (2001).
*Electoral Systems: A Comparative Introduction*. New York: St. Martin's Press. [ISBN 0-333-80162-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0333801628).
### Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=21)]
- ^
**a** [J. J. O'Connor and E. F. Robertson.](#cite_ref-mactutorhistory_1-1) **ă** [“The history of voting”](http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Voting.html). *The MacTutor History of Mathematics Archive*. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)) **J. J. O'Connor and E. F. Robertson.** [^](#cite_ref-2) [“Marie Jean Antoine Nicolas de Caritat Condorcet”](http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Condorcet.html). *The MacTutor History of Mathematics Archive*. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)) **Duverger 1954** [^](#cite_ref-3) **Rae 1971** [^](#cite_ref-4) **Taagapera and Shugart 1989** [^](#cite_ref-5) **Hermens 1941** [^](#cite_ref-6) **Lijphart 1994** [^](#cite_ref-7) **Lijphart 1985 and Lijphart 1992** [^](#cite_ref-8) **Rokkan 1970** [^](#cite_ref-9) **Rogowski 1987** [^](#cite_ref-10) **Boix 1999** [^](#cite_ref-11) **Cox 1997, pp. 15-16** [^](#cite_ref-12) [^](#cite_ref-13) [UNDP Promote Mobile Phone Voting](http://english.kbs.co.kr/news/newsview_sub.php?menu=2&key=2007092827), KBS Global, Truy cập 28 tháng 9 năm 2007
### Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=22)]
- Boix, Carles 1999.
*American Political Science Review 93, 609-624.</ref>* [Setting the Rules of the Game: The Choice of Electoral Systems in Advanced Democracies](http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=159213)
- Duverger, Maurice. 1954. Political Parties. New York: Wiley.
- Hermens, Ferdinand A. 1941. Democracy or Anarchy? A Study of Proportional Representation. Notre Dame: University of Notre Dame.
[Lijphart, Arend](/w/index.php?title=Arend_Lijphart&action=edit&redlink=1)
- 1985
*The Field of Electoral Systems Research: A Critical Survey,*Electoral Studies 4:
- 1992
*Democratization and Constitutional Choices in Czecho-Slovakia, Hungary and Poland, 1989-1991,*Journal of Theoretical Politics 4: 207-223.
- 1994
*Electoral Systems and Party Systems: A Study of Twenty-Seven Democracies, 1945-1990*. Oxford: Oxford University Press, 1994. [ISBN 0-19-828054-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0198280548).
- 1985
- Rae, Douglas W. 1971. The Political Consequences of Electoral Laws. New Haven: Yale University Press.
- Rogowski, Ronald. 1987.
*Trade and the Variety of Democratic Institutions,*International Organization
41: 203-224.
- Rokkan, Stein. 1970.
*Citizens, Elections, Parties: Approaches to the Comparative Study of the Process of Development.*Oslo: Universitetsforlaget.
- Taagapera, Rein and Matthew S. Shugart. 1989. Seats and Votes: The Effects and Determinants of Electoral Systems. New Haven: Yale University Press.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=23)]
### Tổng quát[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=24)] [ACE Electoral Knowledge Network](http://www.aceproject.org)Expert site providing encyclopedia on Electoral Systems and Management, country by country data, a library of electoral materials, latest election news, the opportunity to submit questions to a network of electoral experts, and a forum to discuss all of the above [A handbook of electoral system Design](http://www.idea.int/publications/esd/index.cfm)from [International IDEA](http://www.idea.int) [Accurate Democracy](http://www.accuratedemocracy.com/): electoral and legislative voting rules [Election methods list](http://electorama.com/em)A mailing list for technical discussions about election methods. [Electowiki](http://wiki.electorama.com/wiki/Main_Page)A wiki that focuses on voting theory. [National Brainstorming project](http://www.nationalbrainstorm.org)Canadian site. [Descriptions of Single-Winner Voting Systems](http://m-schulze.webhop.net/votedesc.pdf)Paper by Warren D. Smith. [Evaluating Voting Methods](http://theorem.ca/~mvcorks/code/voting_methods.html)by Matt Corks [Open Directory Project](http://dmoz.org/Society/Politics/Campaigns_and_Elections/Voting_Systems/)category on voting systems [OpenSTV](http://www.openstv.org/)Software for computing a variety of voting systems including IRV, STV, and Condorcet. [Ranked Ballot Voting Methods](http://userfs.cec.wustl.edu/~rhl1/rbvote/): tutorial, evaluation, and calculator [Student's Social Choice](http://web.archive.org/web/20020817075452/http://www.maa.org/editorial/knot/LiberalArts.html)by Alex Bogomolny. Illustrates various concepts of choice using [Java applets](/w/index.php?title=Java_applet&action=edit&redlink=1). [Voting, Arbitration, and Fair Division](http://xaravve.trentu.ca/pivato/Teaching/voting.pdf)by Marcus Pivato. [Voting and Election Reform](http://bolson.org/voting/): election calculator and other resources [Voting Systems](http://pj.freefaculty.org/Ukraine/PJ3_VotingSystemsEssay.pdf)by Paul E. Johnson. A textbook-style overview of voting methods and their mathematical properties. [U.S. Voting System Analysis](http://www.votingmachinesprocon.org/votingsystems.htm) [A New Nation Votes: American Elections Returns 1787–1825](http://dca.tufts.edu/features/aas) [Logicracy](http://logicracy.org/)Freely available on-line referendum engine, competence vs. opinion scatter plots, competence-weighted voting, analysis tools, and fraud reduction methods. [Criteria](http://condorcet.org/emr/criteria.shtml)by Blake Cretney [Evaluation of ranked ballot voting methods](http://userfs.cec.wustl.edu/~rhl1/rbvote/eval.html)by Rob LeGrand [Voting Methods](http://fc.antioch.edu/~james_green-armytage/voting.htm): Tutorial and essays by James Green-Armytage [Electoral systems and the protection and participation of minorities](http://www.minorityrights.org/?lid=1075), report by [Minority Rights Group](/w/index.php?title=Minority_Rights_Group&action=edit&redlink=1), 2006 [Citizens for Approval Voting](http://approvalvoting.org/) [Center for Range Voting](http://rangevoting.org/) [CRV simplified entry page](http://rangevoting.org/MotPlusMenu.html) [Center for Voting and Democracy](http://fairvote.org/)Advocates using IRV in the United States. [California LocalParty.Org](http://LocalParty.Org/)Advocates proportional elections in local elections. [condorcet.org](http://condorcet.org/)Advocates Condorcet voting and provides links to vote-tallying software. [The De Borda Institute](http://www.deborda.org)A Northern Ireland-based organisation promoting inclusive voting procedures [May the Best Man Lose](http://www.discover.com/issues/nov-00/features/featbestman/)A Discover article on Approval voting and the Borda Count, by Dana Mackenzie.
### Tài liệu nghiên cứu[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=25)] [Analysis and Design of Electoral Systems](http://www.mfo.de/programme/schedule/2004/11b/OWR_2004_14.pdf)Proceedings of a seminar at the Mathematical Research Institute at Oberwolfach, Germany. [Analysis of Democratic Institutions: Structure, Conduct and Performance](http://home.uchicago.edu/~rmyerson/research/perspec.pdf)An article by Roger B. Myerson that analyzes voting systems economically.
- PhD seminar on
[Choice Theory](http://faculty.fuqua.duke.edu/~rnau/choice/choice09.pdf)by Robert Nau. [Common Voting Rules as Maximum Likelihood Estimators](http://www-2.cs.cmu.edu/~conitzer/MLEvotingUAI05.pdf)by Vincent Conitzer and Tuomas Sandholm. [A New Monotonic and Clone-Independent Single-Winner Election Method](http://www.citizensassembly.bc.ca/resources/submissions/csharman-10_0409201706-143.pdf)by Markus Schulze ( [mirror1](http://lists.gnu.org/archive/html/demexp-dev/2003-09/pdflQW7IlpAfC.pdf), [mirror2](http://www.mcdougall.org.uk/VM/ISSUE17/I17P3.PDF)). Introduces the [Schulze method](/w/index.php?title=Schulze_method&action=edit&redlink=1)and its use in the [Debian](/wiki/Debian)project. [Hybrid Voting Protocols and Hardness of Manipulation](http://www.cs.princeton.edu/~elkind/hybrid.pdf)by Edith Elkind and Helger Lipmaa. [On the impact of indifferent voters on the likelihood of some voting paradoxes](http://www.hss.caltech.edu/Events/SCW/Papers/merlv.pdf)by Vincent Merlin and Fabrice Valognes. [In Praise of Manipulation](http://personal.lse.ac.uk/DOWDING/Files/Manipulaiton_web_04_05.pdf)by Martin van Hees and Keith Dowding. Examines strategic voting from an ethical point of view. [Universal voting protocol tweaks to make manipulation hard](http://www-2.cs.cmu.edu/~conitzer/tweakIJCAI03.pdf)by Vincent Conitzer and Tuomas Sandholm. [Voting by Adaptive Agents in Multi-candidate Elections](http://www.pubchoicesoc.org/papers2005/Moser.pdf)by Scott Moser. [Range Voting](http://math.temple.edu/~wds/homepage/rangevote.pdf)by Warren D. Smith. After the mathematical advocacy of Range Voting, there is a good monte-carlo comparison of voting systems in virtual elections, which, despite a rudimentary approach to strategy and polling, gives interesting best-case (honest) and worst-case (overstrategic) [social utilities](/w/index.php?title=Social_welfare_function&action=edit&redlink=1)for various systems. [Safe Votes, Sincere Votes and Strategizing](http://web.cs.gc.cuny.edu/~kgb/docs/sincvote.pdf)by Rohit Parikh and Eric Pacuit.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Ibiraci
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ibiraci là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 598,801 km², dân số năm 2007 là 11023 người, mật độ 19,2 người/km².[1][2]
Ibiraci là một đô thị thuộc bang Minas Gerais, Brasil. Đô thị này có diện tích 598,801 km², dân số năm 2007 là 11023 người, mật độ 19,2 người/km².[1][2]

markdown:
# Ibiraci
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Ibiraci|
|— Đô thị —|
|Quốc gia||
|![]()
|
|[Minas Gerais](/wiki/Minas_Gerais) [Vùng thuộc bang](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_thu%E1%BB%99c_bang_Brasil&action=edit&redlink=1) [Sul e Sudoeste de Minas](/w/index.php?title=Sul_e_Sudoeste_de_Minas&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Brasil&action=edit&redlink=1) [Passos](/wiki/Passos_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)) 2(231.198 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(50/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [BRT](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Brasil)( [UTC-3](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [BRST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Brasil)( [UTC-2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Ibiraci** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_Brasil&action=edit&redlink=1) thuộc bang [Minas Gerais](/wiki/Minas_Gerais), [Brasil](/wiki/Brasil). Đô thị này có diện tích 598,801 km², dân số năm 2007 là 11023 người, mật độ 19,2 người/km². [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1065 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=30-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Mon, 31 Aug 2015 12:00:00 GMT


text:
Le Verdon-sur-Mer
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 45°32′50″B 1°03′38″T / 45,5472222222°B 1,06055555556°T
Le Verdon-sur-Mer là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine đông nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 6 mét trên mực nước biển.

markdown:
# Le Verdon-sur-Mer
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [45°32′50″B 1°03′38″T / 45,5472222222°B 1,06055555556°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Le_Verdon-sur-Mer¶ms=45.5472222222_N_-1.06055555556_E_region:FR-33_type:city(1274))
|
|
|
|![]()
Container ships
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Aquitaine](/wiki/Aquitaine) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Gironde](/wiki/Gironde) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Lesparre-Médoc](/wiki/Lesparre-M%C3%A9doc_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 6 m/20 ft)
1 2(6,60 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(190 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [33544](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=33544-COM)/ [33123](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Le Verdon-sur-Mer** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Gironde](/wiki/Gironde) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Aquitaine](/wiki/Aquitaine) đông nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Khu vực này có độ cao trung bình 6 mét trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Le_Verdon-sur-Mer&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Le_Verdon-sur-Mer&action=edit§ion=1)]
|
|![]()

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
RE
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Bài viết này cần thêm
chú thích nguồn gốc
để có thể
kiểm chứng thông tin
.
Những nội dung không có nguồn có thể bị
đặt vấn đề
và xóa bỏ. Mời bạn
bổ sung
chú thích từ
các nguồn đáng tin cậy
để giúp cải thiện bài viết.
RE
có thể dẫn tới các mục từ sau:
Enzyme giới hạn
(
Estriction enzyme
)
Lợi nhuận trên tài sản
(
Return on equity
)
Đây là
trang định hướng
liệt kê những bài hay chủ đề cùng tên
RE
.
Nếu bạn đến đây từ một
liên kết trong một bài
, bạn cần quay lại bài đó để sửa lại liên kết đến đúng trang cần thiết.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=RE&oldid=16375717
”
Thể loại
:
Trang định hướng
Thể loại ẩn:
Trang thiếu chú thích trong bài
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bài viết
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Trích dẫn trang này
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Brezhoneg
Български
Català
Cebuano
Čeština
Dansk
Deutsch
Eesti
English
Español
Esperanto
Euskara
فارسی
Français
Galego
한국어
Hrvatski
Italiano
עברית
Kiswahili
Kurdî
Latviešu
Lietuvių
Lumbaart
Nederlands
日本語
Norsk bokmål
Norsk nynorsk
Polski
Português
Română
Русский
Slovenčina
Slovenščina
Српски / srpski
Srpskohrvatski / српскохрватски
Suomi
Svenska
Tagalog
Türkçe
Українська
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 18:29 ngày 30 tháng 5 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1055 hit (1), cp1065 frontend miss (0)


text:
Santa María de los Caballeros
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Santa María de los Caballeros là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 112.
Santa María de los Caballeros là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 112.

markdown:
# Santa María de los Caballeros
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Santa María de los Caballeros, Tây Ban Nha|
|
|
Hiệu kỳ ![]()
|
|![]()
**Hiệu huy** [Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/22px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n) [Tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Spain&action=edit&redlink=1) [Ávila](/wiki/%C3%81vila_(t%E1%BB%89nh)) [Đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_%C3%81vila) 2(8 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(130/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Santa María de los Caballeros** là một đô thị trong [tỉnh Ávila](/wiki/%C3%81vila_(t%E1%BB%89nh)), [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2004](/wiki/2004) ( [INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(Spain)&action=edit&redlink=1)), đô thị này có dân số là 112.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Sosnowiec
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Sosnowiec [sɔsnɔvjɛt S] (nghe) là một thành phố trong Zagłębie Dąbrowskie ở miền nam Ba Lan, gần Katowice. Nó là một trong những huyện trung tâm của liên minh đô thị Thượng Silesia - một đô thị với tổng dân số hơn hai triệu người ở Tây Nguyên Silesia, bên sông Brynica (nhánh của Vistula).
Thành phố nằm trong tỉnh Silesia của nó kể từ khi hình thành năm 1999. Trước đây, nó là một phần của tỉnh Katowice. Sosnowiec là một trong những thành phố của vùng đô thị có 2,7 triệu dân cùng với Katowice, và cũng là một phần của một vùng đô thị lớn hơn Silesia với dân số khoảng 5.294.000 người. Dân số của thành phố là 220.450 người (tháng 6 năm 2009).

markdown:
# Sosnowiec
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này cần thêm
|
|
|![]()
|
|Thông tin trong bài này hoặc đoạn này không
Xin bạn hãy
**Sosnowiec** [sɔsnɔvjɛt S] (nghe) là một thành phố trong [Zagłębie Dąbrowskie](/w/index.php?title=Zag%C5%82%C4%99bie_D%C4%85browskie&action=edit&redlink=1) ở miền nam [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan), gần [Katowice](/wiki/Katowice). Nó là một trong những huyện trung tâm của [liên minh đô thị Thượng Silesia](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Silesia&action=edit&redlink=1) - một đô thị với tổng dân số hơn hai triệu người ở Tây Nguyên Silesia, bên [sông Brynica](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Brynica&action=edit&redlink=1) (nhánh của [Vistula](/wiki/Wisla)).
Thành phố nằm trong tỉnh Silesia của nó kể từ khi hình thành năm 1999. Trước đây, nó là một phần của tỉnh Katowice. Sosnowiec là một trong những thành phố của vùng đô thị có 2,7 triệu dân cùng với
[Katowice](/wiki/Katowice), và cũng là một phần của một vùng đô thị lớn hơn Silesia với dân số khoảng 5.294.000 người. Dân số của thành phố là 220.450 người (tháng 6 năm 2009).


text:
TeXmaker
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
TeXmaker là phần mềm soạn thảo văn bản hỗ trợ định dạng LaTeX với các tính năng tô màu cú pháp, biên dịch tài liệu bằng click chuột thay vì nhập dòng lệnh; các công cụ tạo ra các cấu trúc (danh sách, bảng, chèn hình vẽ,...), soát lỗi chính tả, gợi ý thông minh (intellisense).
Tác giả, Pascal Blanchet là giáo viên trường trung học ở Pháp (Lycée B.Palissy - Agen).[1]
Ưu điểm[sửa | sửa mã nguồn]
- Khá tiện lợi với những người mới sử dụng, nhất là các tính năng wizard tạo ra mẫu sẵn cho văn bản, tính năng lập bảng, và kể từ phiên bản 1.7 là intellisense (gợi ý hoàn thiện câu lệnh).
- Có sẵn bảng chọn gồm hơn 370 kí hiệu toán học.
- Di chuyển nhanh chóng giữa các cấu trúc (structure) bằng phím
Tab. Ngoài ra, các cấu trúc cũng được hiển thị bằng dấu • trên cửa sổ soạn thảo. Tính năng này mới có trong phiên bản 1.9.9.
- Kèm theo trình xem file PDF. Với sự hỗ trợ của synctex (mới có từ phiên bản 2.0), từ một chỗ trong file PDF, người dùng có thể di chuyển con trỏ soạn thảo đến điểm tương ứng trong file nguồn.
- Bảng câu lệnh PSTricks, MetaPost và Asymptote.
- Cửa sổ soạn thảo với phông chữ Unicode, cho phép viết văn bản đa ngôn ngữ.
- GUI đẹp.
- Chạy trên nhiều hệ điều hành. Riêng trên Windows có bản cài đặt và bản không cần cài đặt, tiện dụng khi chạy từ thẻ nhớ (USB).
Nhược điểm[sửa | sửa mã nguồn]
- Kích thước của phần mềm khá lớn so với một số phần mềm cùng dạng (chẳng hạn WinShell).
- Tốc độ biên dịch chương trình chậm, chẳng hạn so với Kile.[2]
Kĩ thuật phần mềm[sửa | sửa mã nguồn]
TeXmaker được lập trình chủ yếu bằng C++ dùng bộ công cụ Qt (phiên bản mới nhất của TeXmaker dùng Qt4).
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Trang chủ của TeXmaker http://www.xm1math.net/texmaker/
- ^ Kile vs. TeXmaker. http://ubuntuforums.org/archive/index.php/t-446059.html

markdown:
# TeXmaker
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|TeXmaker|
|
|![]()
![ Texmaker-1.5.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Texmaker-1.5.png/250px-Texmaker-1.5.png)
![ Texmaker-1.5.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Texmaker-1.5.png/250px-Texmaker-1.5.png)
TeXmaker 1.5 chạy trong Linux
[Phát triển bởi](/wiki/Nh%C3%A0_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) [Bản mới nhất](/wiki/V%C3%B2ng_%C4%91%E1%BB%9Di_ph%C3%A1t_h%C3%A0nh_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) [Được viết bằng](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_l%E1%BA%ADp_tr%C3%ACnh) [C++](/wiki/C%2B%2B) [Hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) [đa nền](/w/index.php?title=%C4%90a_n%E1%BB%81n_(khoa_h%E1%BB%8Dc_m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit&redlink=1) [Thể loại](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m&action=edit&redlink=1) [Trình soạn thảo văn bản chữ](/w/index.php?title=Tr%C3%ACnh_so%E1%BA%A1n_th%E1%BA%A3o_v%C4%83n_b%E1%BA%A3n_ch%E1%BB%AF&action=edit&redlink=1) [Giấy phép](/wiki/Gi%E1%BA%A5y_ph%C3%A9p_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) [GPL](/wiki/Gi%E1%BA%A5y_ph%C3%A9p_C%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng_GNU) [Website](/wiki/Website) [http://www.xm1math.net/texmaker/](http://www.xm1math.net/texmaker/) **TeXmaker** là [phần mềm soạn thảo văn bản](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_so%E1%BA%A1n_th%E1%BA%A3o_v%C4%83n_b%E1%BA%A3n) hỗ trợ định dạng [LaTeX](/wiki/TeX#C.C3.A1c_c.C3.B4ng_tr.C3.ACnh_d.E1.BA.ABn_xu.E1.BA.A5t) với các tính năng [tô màu cú pháp](/w/index.php?title=T%C3%B4_m%C3%A0u_c%C3%BA_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1), [biên dịch](/wiki/Tr%C3%ACnh_bi%C3%AAn_d%E1%BB%8Bch) tài liệu bằng click chuột thay vì nhập [dòng lệnh](/w/index.php?title=D%C3%B2ng_l%E1%BB%87nh&action=edit&redlink=1); các [công cụ](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_c%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) tạo ra các cấu trúc (danh sách, bảng, chèn hình vẽ,...), [soát lỗi chính tả](/w/index.php?title=So%C3%A1t_l%E1%BB%97i_ch%C3%ADnh_t%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1), [gợi ý thông minh](/w/index.php?title=G%E1%BB%A3i_%C3%BD_th%C3%B4ng_minh&action=edit&redlink=1) ( *intellisense*).
Tác giả, Pascal Blanchet là giáo viên
[trường trung học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_h%E1%BB%8Dc) ở [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) (Lycée B.Palissy - Agen). [[1]](#cite_note-1)
## Ưu điểm[
[sửa](/w/index.php?title=TeXmaker&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=TeXmaker&action=edit§ion=1)]
- Khá tiện lợi với những người mới sử dụng, nhất là các tính năng
*wizard*tạo ra mẫu sẵn cho văn bản, tính năng lập bảng, và kể từ phiên bản 1.7 là *intellisense*(gợi ý hoàn thiện câu lệnh).
- Có sẵn bảng chọn gồm hơn 370 kí hiệu toán học.
- Di chuyển nhanh chóng giữa các cấu trúc (
*structure*) bằng phím
Tab. Ngoài ra, các cấu trúc cũng được hiển thị bằng dấu • trên cửa sổ soạn thảo. Tính năng này mới có trong phiên bản 1.9.9.
- Kèm theo trình xem file PDF. Với sự hỗ trợ của synctex (mới có từ phiên bản 2.0), từ một chỗ trong file PDF, người dùng có thể di chuyển con trỏ soạn thảo đến điểm tương ứng trong file nguồn.
- Bảng câu lệnh
[PSTricks](/w/index.php?title=PSTricks&action=edit&redlink=1), [MetaPost](/w/index.php?title=MetaPost&action=edit&redlink=1)và [Asymptote](/w/index.php?title=Asymptote&action=edit&redlink=1).
- Cửa sổ soạn thảo với
[phông chữ](/wiki/Ph%C3%B4ng_ch%E1%BB%AF) [Unicode](/wiki/Unicode), cho phép viết văn bản đa ngôn ngữ. [GUI](/w/index.php?title=Giao_di%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1)đẹp.
- Chạy trên nhiều
[hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh). Riêng trên [Windows](/wiki/Microsoft_Windows)có bản [cài đặt](/wiki/C%C3%A0i_%C4%91%E1%BA%B7t)và bản không cần [cài đặt](/wiki/C%C3%A0i_%C4%91%E1%BA%B7t), tiện dụng khi chạy từ thẻ nhớ ( [USB](/wiki/USB)).
## Nhược điểm[
[sửa](/w/index.php?title=TeXmaker&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=TeXmaker&action=edit§ion=2)] [Kích thước](/w/index.php?title=K%C3%ADch_th%C6%B0%E1%BB%9Bc_file&action=edit&redlink=1)của phần mềm khá lớn so với một số phần mềm cùng dạng (chẳng hạn [WinShell](/wiki/WinShell)).
- Tốc độ biên dịch chương trình chậm, chẳng hạn so với
[Kile](/w/index.php?title=Kile&action=edit&redlink=1). [[2]](#cite_note-2)
## Kĩ thuật phần mềm[
[sửa](/w/index.php?title=TeXmaker&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=TeXmaker&action=edit§ion=3)]
TeXmaker được
[lập trình](/wiki/L%E1%BA%ADp_tr%C3%ACnh_m%C3%A1y_t%C3%ADnh) chủ yếu bằng [C++](/wiki/C%2B%2B) dùng [bộ công cụ](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_c%C3%B4ng_c%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) [Qt](/wiki/Qt) (phiên bản mới nhất của TeXmaker dùng Qt4).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=TeXmaker&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=TeXmaker&action=edit§ion=4)] **Trang chủ của TeXmaker** [^](#cite_ref-1) [http://www.xm1math.net/texmaker/](http://www.xm1math.net/texmaker/) **Kile vs. TeXmaker.** [^](#cite_ref-2) [http://ubuntuforums.org/archive/index.php/t-446059.html](http://ubuntuforums.org/archive/index.php/t-446059.html)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=TeXmaker&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=TeXmaker&action=edit§ion=5)]
|
|![]()


text:
Thể loại:Cây Đông Nam Hoa Kỳ
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
C
- ► Cây Alabama (78 tr.)
Các trang trong thể loại “Cây Đông Nam Hoa Kỳ”
90 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 90 trang.
Thể loại này gồm thể loại con sau.
90 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 90 trang.

markdown:
# Thể loại:Cây Đông Nam Hoa Kỳ
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
### C
- ►
[Cây Alabama](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%C3%A2y_Alabama) (78 tr.)
## Các trang trong thể loại “Cây Đông Nam Hoa Kỳ”
90 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 90 trang.
Thể loại này gồm thể loại con sau.
90 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 90 trang.


text:
Thể loại:Thành phố cảng
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 9 thể loại con sau, trên tổng số 9 thể loại con.
L
- ► Liverpool (1 t.l., 8 tr.)
M
- ► Miami, Florida (3 tr.)
O
- ► Osaka (2 t.l., 7 tr.)
T
- ► Tampa, Florida (1 tr.)
- ► Thành phố cảng theo lục địa (1 t.l.)
- ► Thành phố cảng và thị trấn theo quốc gia (2 t.l.)
Y
- ► Yokohama (2 t.l., 3 tr.)
Các trang trong thể loại “Thành phố cảng”
22 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 22 trang.

markdown:
# Thể loại:Thành phố cảng
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
[Thành phố cảng](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ports_and_harbours?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 9 thể loại con sau, trên tổng số 9 thể loại con.
### L
- ►
[Liverpool](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Liverpool) (1 t.l., 8 tr.)
### M
- ►
[Miami, Florida](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Miami,_Florida) (3 tr.)
### O
- ►
[Osaka](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Osaka) (2 t.l., 7 tr.)
### T
- ►
[Tampa, Florida](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tampa,_Florida) (1 tr.)
- ►
[Thành phố cảng theo lục địa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BA%A3ng_theo_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) (1 t.l.)
- ►
[Thành phố cảng và thị trấn theo quốc gia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BA%A3ng_v%C3%A0_th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_theo_qu%E1%BB%91c_gia) (2 t.l.)
### Y
- ►
[Yokohama](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Yokohama) (2 t.l., 3 tr.)
## Các trang trong thể loại “Thành phố cảng”
22 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 22 trang.

X-Cache: cp1052 hit (2), cp1065 frontend miss (0)


text:
床
Từ điển mở Wiktionary
Mục lục
Chữ Hán[sửa]
Tra cứu[sửa]
- Số nét: 7
- Bộ thủ: 广 + 4 nét (xem trong Hán Việt tự điển)
- Dữ liệu Unicode: U+5E8A (liên kết ngoài tiếng Anh)
Chuyển tự[sửa]
- Chữ Latinh
- Chữ Hangul: 상
Tiếng Quan Thoại[sửa]
Danh từ[sửa]
床
- Khung gầm (ô tô, máy bay... ).
Chữ Nôm[sửa]
(trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm)

markdown:
# 床
Từ điển mở Wiktionary
|Tra từ bắt đầu bởi|
|
|
## Mục lục
## Chữ Hán[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-Hani-&action=edit§ion=T-1)]
|
|![ 床](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/%E5%BA%8A-bw.png/270px-%E5%BA%8A-bw.png)
![ 床](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/%E5%BA%8A-bw.png/270px-%E5%BA%8A-bw.png)
### Tra cứu[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-dictionary-&action=edit§ion=T-1)] [Số nét](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_theo_s%E1%BB%91_n%C3%A9t): [7](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_7_n%C3%A9t) [Bộ thủ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BB%A5c_t%E1%BB%AB_ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_theo_b%E1%BB%99): [广](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_b%E1%BB%99_%E5%B9%BF)+ [4 nét](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_b%E1%BB%99_%E5%B9%BF_%2B_4_n%C3%A9t)(xem trong *)* [Hán Việt tự điển](//vi.wikisource.org/wiki/H%C3%A1n_Vi%E1%BB%87t_t%E1%BB%B1_%C4%91i%E1%BB%83n/%E5%B9%BF#4_N.C3.89T)
- Dữ liệu
[Unicode](//vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Dung_Unicode): [U+5E8A](http://www.unicode.org/cgi-bin/GetUnihanData.pl?codepoint=5E8A)(liên kết ngoài tiếng Anh)
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)] [Chữ Latinh](/wiki/ch%E1%BB%AF_Latinh)
- Chữ
[Hangul](/wiki/Hangul): [상](/w/index.php?title=%EC%83%81&action=edit&redlink=1)
## Tiếng Quan Thoại[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-cmn-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **床** [Khung gầm](/w/index.php?title=khung_g%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1)(ô tô, máy bay... ).
## Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-n-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
|床 viết theo chữ
|
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
10491_435_21eyring
Xin đề nghị rằng chúng ta tán trợ Thomas Spencer Monson là vị tiên tri, tiên kiến, và mặc khải và là Chủ Tịch của Giáo Hội Các Thánh Hữu Ngày Sau của Chúa Giê Su Ky Tô; Henry Bennion Eyring là Đệ Nhất Cố Vấn trong Đệ Nhất Chủ Tịch Đoàn; và Dieter Friedrich Uchtdorf là Đệ Nhị Cố Vấn trong Đệ Nhất Chủ Tịch Đoàn.
Những ai tán trợ, xin giơ tay lên.
Những ai phản đối, nếu có, cũng xin giơ tay lên.
Xin đề nghị rằng chúng ta tán trợ Boyd Kenneth Packer là Chủ Tịch của Nhóm Túc Số Mười Hai Vị Sứ Đồ và sau đây là các thành viên của nhóm túc số đó: Boyd K. Packer, L. Tom Perry, Russell M. Nelson, Dallin H. Oaks, M. Russell Ballard, Richard G. Scott, Robert D. Hales, Jeffrey R. Holland, David A. Bednar, Quentin L. Cook, D. Todd Christofferson và Neil L. Andersen.
Những ai tán trợ, xin giơ tay lên.
Có ai phản đối không, xin cho biết.
Xin đề nghị rằng chúng ta tán trợ các cố vấn trong Đệ Nhất Chủ Tịch Đoàn và Mười Hai Vị Sứ Đồ là các vị tiên tri, tiên kiến và mặc khải.
Tất cả những ai tán trợ, xin giơ tay lên.
Ngược lại, nếu có, cũng xin giơ tay lên.
Anh Cả Jay E. Jensen đã được giải nhiệm với tư cách là thành viên của Chủ Tịch Đoàn Các Nhóm Túc Số Thầy Bảy Mươi.
Những ai có thể cùng với chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn, xin giơ tay lên.
Xin đề nghị rằng chúng ta tán trợ Anh Cả Craig C. Christensen với tư cách là thành viên của Chủ Tịch Đoàn Các Nhóm Túc Số Thầy Bảy Mươi.
Tất cả những ai tán trợ, xin giơ tay lên.
Có ai phản đối không?
Xin đề nghị rằng, với lòng biết ơn, chúng ta giải nhiệm Anh Cả Marlin K. Jensen về sự phục vụ xuất sắc của anh với tư cách là Sử Gia và Người Ghi Chép của Giáo Hội.
Tất cả những ai tán trợ, xin giơ tay lên.
Xin đề nghị rằng chúng ta tán trợ Anh Cả Steven E. Snow với tư cách là Sử Gia và Người Ghi Chép của Giáo Hội.
Tất cả những ai tán trợ, xin giơ tay lên.
Có ai phản đối không?
Xin đề nghị rằng chúng ta giải nhiệm Các Anh Cả Keith K. Hilbig, Jay E. Jensen, Marlin K. Jensen, và Octaviano Tenorio với tư cách là các thành viên của Đệ Nhất Nhóm Túc Số Thầy Bảy Mươi và chỉ định họ làm Các Vị Thẩm Quyền Trung Ương danh dự.
Xin đề nghị rằng chúng ta giải nhiệm hai Anh Cả Keith R. Edwards và Larry W. Gibbons với tư cách là thành viên của Đệ Nhị Nhóm Túc Số Thầy Bảy Mươi.
Những ai muốn cùng chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn đối với Các Anh Em này về sự phục vụ xuất sắc của họ, thì xin giơ tay lên.
Xin đề nghị rằng chúng ta tán trợ Các Vị Thẩm Quyền Trung Ương, Các Thầy Bảy Mươi Có Thẩm Quyền Giáo Vùng khác và các chủ tịch đoàn tổ chức bổ trợ trung ương hiện đang được cấu thành.
Những ai tán trợ, xin giơ tay lên.
Có ai phản đối không, xin cho biết.
Xin cám ơn các anh chị em về sự biểu quyết tán trợ, đức tin, lòng tận tụy và những lời cầu nguyện liên tục của các anh chị em.

Vary: Accept-Encoding