markdown:
# Chiến tranh thế giới thứ hai
[Thế chiến thứ 2](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_chi%E1%BA%BFn_th%E1%BB%A9_2&redirect=no))
|Bài viết này cần thêm
|
|
|
|.
|
Địa điểm Kết quả |Tham chiến
|Đồng Minh |
|![]()
|Chỉ huy|
|Chỉ huy Phe Đồng Minh
||Chỉ huy Phe Trục
|
|Tổn thất|
|
|Tử vong quân sự:
Trên 16.000.000
Tử vong dân sự:
Trên 45.000.000
Tổng tử vong:
Trên 61.000.000 (1937–45)
|
|Tử vong quân sự:
Trên 8.000.000
Tử vong dân sự:
Trên 4.000.000
Tổng tử vong:
Trên 12.000.000 (1937–45)
|.|
|
|
**Chiến tranh thế giới thứ hai** (cũng được nhắc đến với tên gọi **Đệ nhị thế chiến**, **Thế chiến thứ hai**, hay **Đại chiến thế giới lần thứ hai**,...) là cuộc chiến tranh thế giới thảm khốc bắt đầu từ năm [1937](/wiki/1937) hoặc [1939](/wiki/1939) và chấm dứt vào năm [1945](/wiki/1945) giữa các lực lượng [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) và phe [Trục](/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c) theo [chủ nghĩa phát xít](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%C3%A1t_x%C3%ADt). Hầu hết mọi [lục địa](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) trên [thế giới](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) đều bị ảnh hưởng của cuộc chiến này, ngoại trừ [châu Nam Cực](/wiki/Ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c) và [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9). Cho đến hiện nay, nó là cuộc chiến rộng lớn và tai hại nhất trong [lịch sử nhân loại](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi). [[1]](#cite_note-1)
Các nguyên nhân cuộc chiến được nêu ra thì có nhiều và là một đề tài đang được tranh cãi, trong đó có
[Hòa ước Versailles](/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Versailles), [đại khủng hoảng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng), [chủ nghĩa dân tộc cực đoan](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_c%E1%BB%B1c_%C4%91oan), [chủ nghĩa phát xít](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%C3%A1t_x%C3%ADt) và [chủ nghĩa quân phiệt](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_qu%C3%A2n_phi%E1%BB%87t). Cũng chưa có sự thống nhất trong việc tính ngày bắt đầu cuộc chiến: một số người cho rằng đó là khi [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) xâm lược [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan) vào ngày [1 tháng 9](/wiki/1_th%C3%A1ng_9) năm [1939](/wiki/1939), một số người khác tính ngày [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [xâm lược](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_L%C6%B0_C%C3%A2u_Ki%E1%BB%81u) [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) vào ngày [7 tháng 7](/wiki/7_th%C3%A1ng_7) năm [1937](/wiki/1937), còn một số khác thì tính vào một ngày còn sớm hơn nữa: ngày Nhật xâm lăng [Mãn Châu](/wiki/M%C3%A3n_Ch%C3%A2u) vào năm [1931](/wiki/1931). Cũng một số người khác cho rằng hai cuộc thế chiến thực ra chỉ là một và được chia ra bởi một cuộc ngừng bắn. [[2]](#cite_note-2)
Các chiến sự đã xảy ra tại
[Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng), [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi), [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng), [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) và phần lớn của [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81) và [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81). Cuộc chiến kết thúc tại châu Âu khi Đức đầu hàng vào ngày [8 tháng 5](/wiki/8_th%C3%A1ng_5), [1945](/wiki/1945) (theo giờ [Berlin](/wiki/Berlin), còn theo giờ [Moscow](/wiki/Moscow) là ngày [9 tháng 5](/wiki/9_th%C3%A1ng_5)) nhưng vẫn còn tiếp diễn tại [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) cho đến khi Nhật đầu hàng vào ngày [2 tháng 9](/wiki/2_th%C3%A1ng_9) năm [1945](/wiki/1945).
Chiến tranh thế giới thứ hai là một cuộc
[chiến tranh toàn diện](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_to%C3%A0n_di%E1%BB%87n), kể cả dân thường không ở mặt trận cũng bị đánh bom hàng loạt. Khoảng 70 triệu người đã bị chết do cuộc chiến này (thống kê vẫn tiếp tục nghiên cứu), kể cả các hành động tàn sát diệt chủng của [Đức Quốc Xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) ( [Holocaust](/wiki/Holocaust)). 60% người chết là thường dân, chết vì bệnh dịch, nạn đói, nạn diệt chủng và bom đạn. Thiệt hại nặng nhất là [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) với 23 tới 27 triệu người chết, trong khi theo phần trăm dân số thì là [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan) với 16% (5,6 triệu người chết so với 34,8 triệu người trước chiến tranh ). [3] [Vũ khí nguyên tử](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n), [máy bay phản lực](/wiki/M%C3%A1y_bay_ph%E1%BA%A3n_l%E1%BB%B1c), [ra-đa](/wiki/Ra_%C4%91a) v...v... là một số phát minh trong cuộc chiến.
Sau cuộc chiến,
[châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) bị chia ra làm hai phái: một phía chịu ảnh hưởng phương Tây do [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) đứng đầu, còn phía kia chịu ảnh hưởng của [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). Các nước phụ thuộc Hoa Kỳ nằm trong kế hoạch khống chế chính trị thông qua viện trợ kinh tế mang tên [Kế hoạch Marshall](/wiki/K%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_Marshall) trong khi các nước kia trở thành các nước [chủ nghĩa cộng sản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n) phụ thuộc [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). [Tây Âu](/wiki/T%C3%A2y_%C3%82u) liên kết đồng minh trong [Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương](/wiki/NATO), trong khi các nước [Đông Âu](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u) liên kết đồng minh theo [Hiệp ước Warszawa](/wiki/Kh%E1%BB%91i_Warszawa). Các liên minh này đóng vai trò quan trọng trong [Chiến tranh Lạnh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_L%E1%BA%A1nh) sau này. Tại [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81), sự chiếm đóng [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) của [quân đội Hoa Kỳ](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) đã Tây hóa nước này, trong khi [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) bị chia ra thành hai nước: nước [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) và nước [Trung Hoa Dân quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c) tại [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan).
## Mục lục
[1 Hoàn cảnh và nguyên nhân](#Ho.C3.A0n_c.E1.BA.A3nh_v.C3.A0_nguy.C3.AAn_nh.C3.A2n) [2 Diễn biến](#Di.E1.BB.85n_bi.E1.BA.BFn) [2.1 Chiến trường châu Âu](#Chi.E1.BA.BFn_tr.C6.B0.E1.BB.9Dng_ch.C3.A2u_.C3.82u) [2.2 Chiến trường châu Á-Thái Bình Dương](#Chi.E1.BA.BFn_tr.C6.B0.E1.BB.9Dng_ch.C3.A2u_.C3.81-Th.C3.A1i_B.C3.ACnh_D.C6.B0.C6.A1ng)
-
[3 Ảnh hưởng đến dân thường](#.E1.BA.A2nh_h.C6.B0.E1.BB.9Fng_.C4.91.E1.BA.BFn_d.C3.A2n_th.C6.B0.E1.BB.9Dng) [4 Kết quả](#K.E1.BA.BFt_qu.E1.BA.A3) [5 Các nước tham chiến và hậu quả](#C.C3.A1c_n.C6.B0.E1.BB.9Bc_tham_chi.E1.BA.BFn_v.C3.A0_h.E1.BA.ADu_qu.E1.BA.A3) [6 Tóm tắt](#T.C3.B3m_t.E1.BA.AFt) [7 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [8 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Hoàn cảnh và nguyên nhân[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=1)]
Lý do dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ hai khác nhau trong mỗi nơi giao chiến. Tại
[châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), lý do nằm xung quanh hậu quả của [Chiến tranh thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t): [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) muốn tránh phải tuân theo các điều kiện trong [Hòa ước Versailles](/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Versailles), [chủ nghĩa phát xít](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%C3%A1t_x%C3%ADt) ngày càng phổ biến và các lãnh tụ chủ nghĩa này có tham vọng cao, trong khi tình hình không ổn định tại [Trung Âu](/wiki/Trung_%C3%82u) và [Đông Âu](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u) sau khi [Đế quốc Áo-Hung](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o-Hung) tan rã làm chiến tranh dễ xảy ra.
Tại
[Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng), ý định biến thành cường quốc số một của [Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) và sự thắng thế của một số tướng lãnh quân phiệt đã khiến nước này có ý đồ chiếm [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và các thuộc địa lân cận (của [Anh](/wiki/Anh), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)) để thoả mãn nhu cầu [tài nguyên](/wiki/T%C3%A0i_nguy%C3%AAn) mà [đảo quốc](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_qu%E1%BB%91c) nhỏ bé này không thể tự đáp ứng được, cuối cùng đã cuốn [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) vào chiến tranh.
### Tình hình châu Âu[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=2)]
Vào
[thập niên 1920](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1920) và [1930](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1930), chế độ phát xít giành được quyền lực tại [Ý](/wiki/%C3%9D) và [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) trong khi các đảng phát xít khác cũng có nhiều thế lực trong chính trường [Trung Âu](/wiki/Trung_%C3%82u). Riêng tại [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), đảng [Đức quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) và thủ lĩnh [Adolf Hitler](/wiki/Adolf_Hitler) đang có hoài bão tạo ra một chính quyền kiểu mẫu. Họ đã khơi dậy và khai thác niềm tự hào dân tộc của [người Đức](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%90%E1%BB%A9c), cũng như các nền tảng trụ cột của chủ nghĩa phát xít như sự tôn trọng quân đội và tuân thủ chính quyền. Các sự kiện này khiến [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) trở thành một nước hùng mạnh với quân đội mạnh được xây dựng trên nền tảng tư tưởng chiến lược, một nền công nghiệp phát triển nhanh trong môi trường khuyến khích thương mại và sự ủng hộ của dân chúng trong việc giành lại đất đai đã bị mất sau Chiến tranh thế giới thứ nhất và danh dự quốc gia. Tại [Ý](/wiki/Ph%C3%A1t_x%C3%ADt_%C3%9D), [Benito Mussolini](/wiki/Benito_Mussolini) cũng dùng thuật hùng biện như [Hitler](/wiki/Adolf_Hitler), nhưng ít thành công hơn.
Sau khi
[Hitler](/wiki/Adolf_Hitler) lên nắm chính quyền, ông ta đặt ưu tiên vào việc tái tạo quân đội. [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) bỏ tiền ra để nghiên cứu các vũ khí nguy hiểm hơn và xây dựng các công nghiệp quân sự. Trước đó, [Cộng hòa Weimar](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Weimar) (chính phủ Đức giai đoạn trước khi Hitler nắm quyền) đã hợp tác với [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) trong việc huấn luyện các đơn vị lính. Việc hợp tác chấm dứt sau khi Hitler lên nắm quyền và giải thể [Cộng hòa Weimar](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Weimar), nhưng như vậy đã đủ cho Hitler gây dựng một đội quân mới. Trong khi đó, các nhà tài phiệt Anh, Mỹ và phương Tây đã cung cấp tài chính cho Hitler vào những năm 1930 để ông ta có thể chi trả cho các hoạt động chính trị cũng như giúp Đức gây dựng nền công nghiệp quân sự (vấn đề mối quan hệ tài chính của Đức Quốc xã với các tập đoàn tư bản Mỹ được che giấu triệt để đã được nhà kinh tế học người Anh nổi tiếng [Anthony Sutton](/w/index.php?title=Anthony_Sutton&action=edit&redlink=1) làm rõ trong cuốn sách *"Phố Wall và sự nổi lên của Hitler"* ). Các tài liệu mới giải mật từ kho lưu trữ Hoa Kỳ cho thấy Thượng nghị sỹ [4] [Prescott Bush](/wiki/Prescott_Bush)(cha của Tổng thống Mỹ thứ 41 và ông nội của Tổng thống Mỹ thứ 43) là 1 trong những nhà tài phiệt Mỹ đã tham gia giao dịch với các kiến trúc sư tài chính của [chủ nghĩa phát xít](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%C3%A1t_x%C3%ADt) . [[5]](#cite_note-5)
Vào năm
[1936](/wiki/1936), Hitler tái chiếm đóng [Rhineland](/w/index.php?title=Rhineland&action=edit&redlink=1) và vào năm [1938](/wiki/1938), Đức Quốc xã sát nhập nước [Áo](/wiki/%C3%81o). Sau khi Áo bị sát nhập với Đức, Hitler đòi hỏi vùng [Sudentenland](/w/index.php?title=Sudentenland&action=edit&redlink=1) từ [Tiệp Khắc](/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc). Tháng 8 năm 1938, quân đội Đức tập trung 30 sư đoàn quanh biên giới Tiệp Khắc, sắn sàng tấn công nước này.
Đến lúc này, tham vọng của Hitler đã lộ rõ, Liên Xô đề nghị với Anh - Pháp việc gạt bỏ những mâu thuẫn giữa hai phía và thành lập một liên minh nhằm ngăn chặn Hitler nhưng bị 2 nước này từ chối. Ngược lại, Anh - Pháp lại nhận lời mời của Ngoại trưởng Đức Ribbentrop và tham gia ký
[Hiệp ước München](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_M%C3%BCnchen) trong ngày 29, 30 tháng 9 năm 1938 giữa tứ cường Anh, Đức, Pháp, Ý. Kết quả của hội nghị này là một [hiệp ước không xâm lược lẫn nhau được ký giữa bốn nước này](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_M%C3%BCnchen) ngày 30 tháng 9 mà không hề đếm xỉa đến Hiệp ước tương trợ giữa Anh và Pháp với chính phủ Tiệp Khắc. Ngày 6 tháng 12 năm 1938, Pháp tuyên bố từ bỏ [Hiệp ước tương trợ Pháp-Liên Xô](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_t%C6%B0%C6%A1ng_tr%E1%BB%A3_Ph%C3%A1p-Li%C3%AAn_X%C3%B4&action=edit&redlink=1) để ký với Đức bản tuyên bố thừa nhận hiệu lực hoàn toàn của Hiệp định Munich 1938. Bằng Hiệp định Munich, Anh và Pháp đã thừa nhận việc Đức Quốc xã thôn tính nước [Áo](/wiki/%C3%81o) là việc đã rồi, cho phép Hitler đánh chiếm xứ [Bohemia](/wiki/Bohemia) và [Moravia](/wiki/Moravia), chia cắt Tiệp Khắc; đặt Ba Lan và cả Liên Xô trước nguy cơ xâm lược của nước Đức Quốc xã [[6]](#cite_note-6)
Như vậy, hai nước
[Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) và [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) không muốn tham chiến, cũng không muốn lập liên minh với Liên Xô cho nên đã vứt bỏ liên minh quân sự với Cộng hoà Tiệp Khắc và ký [Hiệp ước München](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_M%C3%BCnchen) vào ngày [29 tháng 9](/wiki/29_th%C3%A1ng_9), buộc Tiệp Khắc phải cắt cho Đức một phần lãnh thổ để thỏa mãn yêu cầu của Đức. Nhưng trái với dự định của Anh và Pháp, đến ngày [16 tháng 3](/wiki/16_th%C3%A1ng_3) năm [1939](/wiki/1939), Đức đã chiếm đóng toàn bộ Tiệp Khắc. [Ý](/wiki/%C3%9D) theo gương Đức, đã tiến hành xâm lược [Ethiopia](/wiki/Ethiopia) năm [1935](/wiki/1935) và sát nhập [Albania](/wiki/Albania) vào ngày [12 tháng 4](/wiki/12_th%C3%A1ng_4) năm [1939](/wiki/1939) . [7]
Tháng 4 năm 1939, trong một nỗ lực cuối cùng để cứu vãn nền an ninh tập thể của Châu Âu, Liên Xô mở lại các cuộc thương lượng với Anh và Phá nhằm tìm kiếm một hiệp định tương trợ thật sự với các nước Tây Âu và Đông Âu. Mặc dù người Nga thực lòng muốn ký một hiệp ước phòng thủ chung càng sớm càng tốt với Anh và Pháp nhưng họ đã vấp phải sự lạnh nhạt của các chính phủ này
. [7]
Việc
[Anh](/wiki/Anh), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) từ chối lập liên minh với [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) và ký với [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau, đồng thời bỏ mặc đồng minh [Tiệp Khắc](/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) cho [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) tiêu diệt, tất cả khiến [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) thấy rằng phương Tây không hề thực tâm trong việc ngăn chặn [Hitler](/wiki/Adolf_Hitler), mà thực ra họ đang tìm cách hướng cỗ máy chiến tranh Đức nhắm vào Liên Xô . [8]
Vào ngày
[22 tháng 5](/wiki/22_th%C3%A1ng_5), Ý và Đức ký [Hiệp ước Thép](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Th%C3%A9p&action=edit&redlink=1), chính thức hoá liên minh quân sự giữa hai nước. Về sau, hiệp ước được mở rộng thêm [Đế quốc Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), làm thành bộ ba Đức-Ý-Nhật, 3 cường quốc lớn nhất của phe Trục trong thế chiến thứ 2.
Lập trường của các cường quốc phương Tây đưa Liên Xô đứng trước 2 sự lựa chọn: hoặc sẽ bị cô lập và phải một mình chống đỡ với các cuộc tấn công của phát xít Đức; hoặc phải đàm phán với Đức để ký một hiệp ước không xâm lược nhằm tranh thủ thời gian củng cố quân đội. Tình hình cho thấy sự lựa chọn thứ hai là không thể tránh khỏi. Vào ngày
[23 tháng 8](/wiki/23_th%C3%A1ng_8), Đức và Liên Xô ký [Hiệp ước Molotov-Ribbentrop](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c), một thoả thuận không xâm lược trong đó có một điều khoản bí mật chia sẻ vùng ảnh hưởng tại Đông Âu giữa hai nước này. Thoả thuận này làm các nước Tây phương ngạc nhiên, nếu nhớ rằng hai nước này đã ủng hộ hai phía khác nhau trong [Nội chiến Tây Ban Nha](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_T%C3%A2y_Ban_Nha) vừa mới kết thúc. Tuy nhiên với Liên Xô, hành động này không có gì khó hiểu vì Anh-Pháp đã từ chối lập liên minh chống Đức, mà họ thì không muốn một mình đối đầu với Đức tại thời điểm đó.
### Tình hình châu Á[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=3)]
Tại châu Á, Nhật Bản đã có mặt tại Trung Quốc khi chiến tranh bắt đầu. Các khu vực bị Nhật chiếm đóng trong quốc gia suy yếu này ngày càng nhiều trong những năm cuối
[thập niên 1930](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1930). [Chiến tranh Trung-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Trung-Nh%E1%BA%ADt) ( [1937](/wiki/1937)- [1945](/wiki/1945)) đã bùng nổ sau khi Nhật đưa quân tấn công Trung Quốc. VỚi ưu thế vượt trội về không quân và hải quân cũng như tinh thần cao của binh sĩ, Nhật Bản nhanh chóng chiếm đóng hầu hết miền đông bắc Trung Quốc.
Lúc này, hai phía Quốc dân đảng và Cộng sản đảng chấp nhận ngừng chiến để tập trung vào việc đánh đuổi Nhật Bản ra khỏi Trung Quốc. Cuộc chiến còn có sự tham gia của
[Không quân Liên Xô](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Li%C3%AAn_X%C3%B4) để hỗ trợ cho quân Trung Quốc lúc này còn rất yếu về không quân so với Nhật.
Lúc đầu, Trung Quốc giành được một số thắng lợi, nhưng sau này đà thắng quay sang phía Nhật và họ đã chiếm luôn cả miền Đông Nam Trung Quốc. Trong cuộc tấn công của Nhật có nhiều sự kiện khi dân thường bị tàn sát tàn nhẫn, trong đó có sự kiện
[Thảm sát Nam Kinh](/wiki/Th%E1%BA%A3m_s%C3%A1t_Nam_Kinh), đã khiến dư luận quốc tế ra áp lực đòi hỏi Nhật rời khỏi Trung Quốc. Hoa Kỳ, trong khi biệt lập đối với châu Âu, đã bày tỏ sự quan tâm đối với các hoạt động của Nhật, và bắt đầu dùng các biện pháp trừng phạt như không cho hàng hóa được tàu chở đến Nhật, nhất là dầu mỏ.
Nhật đã chiếm đóng hầu hết các khu vực thành thị và công nghiệp tại Trung Quốc trước khi Chiến tranh thế giới thứ hai bắt đầu (sau sự kiện cầu Lư Câu 1937). Tuy thế, Trung Quốc không có hai tài nguyên quan trọng trong việc phát triển và bảo đảm an ninh của Nhật: đó là
[dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F) và [cao su](/wiki/Cao_su). Có hai quan điểm trong các tướng lãnh Nhật về cách đạt được các tài nguyên này: một là đánh vào phía bắc, tức là vào lãnh thổ Liên Xô và chiếm lấy một phần lớn của [Siberi](/wiki/Xibia) và hai là đánh xuống phía nam vào các thuộc địa của Âu Châu tại [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81). Sau [Chiến tranh biên giới Xô-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Bi_X%C3%B4-Nh%E1%BA%ADt) với việc Nhật Bản bị đánh bại 2 lần liên tiếp, Nhật đã cho rằng cách đánh vào phía bắc không thể giành được chiến thắng và đã ký hòa ước với Liên Xô. Không thể tiến lên phía bắc, giờ đây tham vọng của Nhật được hướng xuống phía nam, vào các thuộc địa của Anh, Pháp, Hà Lan tại khu vực [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81).
## Diễn biến[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=4)]
### Chiến trường châu Âu[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=5)]
#### Chiến trường châu Âu 1939-1941[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=6)]
Vào ngày
[1 tháng 9](/wiki/1_th%C3%A1ng_9), chỉ một tuần sau khi Hiệp ước Molotov-Ribbentrop được ký kết, Đức xâm lược [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan), khiến Anh và Pháp phải tuyên chiến với Đức để làm tròn bổn phận theo hiệp ước với Ba Lan, tuy nhiên thực tế 2 nước này đã không có hành động gì trợ giúp cho Ba Lan (Anh, Pháp hy vọng sau khi Đức chiếm xong Ba Lan thì sẽ ngừng lại hoặc quay sang tấn công Liên Xô). Vào ngày [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9), lực lượng Liên Xô tiến vào Ba Lan từ miền đông khi biên giới đã bỏ trống do Ba Lan chuyển quân sang phía tây chống Đức, với lý do bảo vệ kiều dân gốc Nga và thu hồi lại những vùng đất đã bị Ba Lan chiếm của họ trong [Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919-1921)](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Ba_Lan_(1919-1921)). Sự xâm nhập từ 2 nước mạnh khiến chính phủ Ba Lan phải ra lệnh quân đội rút khỏi đất nước và tổ chức lại ở Pháp. Đến ngày [6 tháng 10](/wiki/6_th%C3%A1ng_10), Ba Lan đã bị Đức, Liên Xô và các đồng minh của các nước này chiếm giữ hoàn toàn. Lãnh thổ Ba Lan do Đức kiểm soát nằm dưới quản lý của 1 viên Toàn quyền Đức trong khi các vùng phía đông (từng thuộc Nga nhưng bị Ba Lan chiếm trong [Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919-1921)](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Ba_Lan_(1919-1921))) được hoàn trả cho Liên Xô (những vùng này ngày nay thuộc về [Ucraina](/wiki/Ucraina) và [Belarus](/wiki/Belarus)).
Sự sụp đổ nhanh chóng của Ba Lan có lý do khách quan là sự vượt trội về công nghệ quân sự của Đức, còn lý do chủ quan là vì họ quá tin vào lời hứa của Anh-Pháp sẽ nhanh chóng tiếp viện cho Ba Lan, nhưng thực tế phải đợi tới mấy tháng sau mới có viện trợ nhỏ giọt. Thực tế Ba Lan đã bị đồng minh của họ bỏ rơi, vì khi Đức tấn công Ba Lan, quân Anh-Pháp có tới 110 sư đoàn đang áp sát biên giới Đức so với chỉ 23 sư đoàn của Đức, nếu Anh-Pháp tấn công thì sẽ nhanh chóng buộc Đức phải rút quân về nước. Tư lệnh kỵ binh Đức Quốc Xã
[Siegfried Westphal](/wiki/Siegfried_Westphal) từng nói, nếu quân Pháp tấn công trong tháng 9 năm 1939 vào chiến tuyến Đức thì họ *"chỉ có thể cầm cự được một hoặc hai tuần"*. Riêng ở đồng bằng Saar tháng 9 năm 1939, binh lực Pháp có 40 sư đoàn so với 22 của Đức, phía Đức không có xe tăng và chỉ có chưa đầy 100 khẩu pháo các cỡ, quá yếu ớt khi so sánh với trang bị của Pháp (1 sư đoàn thiết giáp, ba sư đoàn cơ giới, 78 trung đoàn pháo binh và 40 tiểu đoàn xe tăng). Tướng Đức [Alfred Jodl](/wiki/Alfred_Jodl) từng nói: *"Chúng tôi (Đức) đã không sụp đổ trong năm 1939 chỉ do một thực tế là trong chiến dịch Ba Lan, khoảng 110 sư đoàn của Anh và Pháp ở phương Tây đã hoàn toàn không có bất cứ hoạt động gì khi đối mặt với 23 sư đoàn Đức"* Nhưng rốt cục Anh và Pháp đã không có bất kỳ hành động quân sự lớn nào mà chỉ muốn ngồi chờ Đức tấn công Liên Xô như họ đã dự tính ( [9] *xem*). [Cuộc chiến cuội](/wiki/Cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_cu%E1%BB%99i)
Ngay sau đó, để củng cố biên giới phía Tây chuẩn bị cho chiến tranh với Đức, Liên Xô bắt đầu tiến quân vào các nước cộng hòa gần
[biển Baltic](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Baltic). Tại 3 nước Baltic, quân đội Liên Xô được chào đón và không gặp kháng cự đáng kể, nhưng [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan) thì phản kháng quyết liệt, dẫn đến [Chiến tranh Liên Xô-Phần Lan](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Li%C3%AAn_X%C3%B4-Ph%E1%BA%A7n_Lan) vào ngày [30 tháng 11](/wiki/30_th%C3%A1ng_11) cho đến tháng 3 năm [1940](/wiki/1940). Cũng vào lúc này, Đức và các nước Đồng Minh Tây phương đang trải qua một sự [yên tĩnh buồn cười](/wiki/Cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_k%E1%BB%B3_qu%E1%BA%B7c), với việc hai phía tuyên chiến với nhau nhưng không bên nào chịu ra tay trước. Sự yên tĩnh này kết thúc khi cả hai bên đều tính giành các nước [Scandinavia](/wiki/Scandinavia) còn lại và các khu mỏ quặng sắt quý giá ở [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n). Vào [tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0), hai phía ngẫu nhiên bắt đầu tiến quân cùng lúc vào các nước Bắc Âu. Kết quả là Đức chiếm đóng được [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) trong khi một cuộc xung đột xảy ra tại [Na Uy](/wiki/Na_Uy) (xung đột đầu tiên giữa Đồng Minh và Trục) kết thúc với việc Anh chiếm được Na Uy. Cuộc xung đột tại Na Uy cho thấy lực lượng hai phía là cân bằng, diễn biến nghiêng về phía Đức khi nước này khởi sự một cuộc tấn công vào Pháp vào ngày [10 tháng 5](/wiki/10_th%C3%A1ng_5), bắt buộc các lực lượng Anh và Pháp đang ở Na Uy phải rút lui.
Cuộc
[tấn công vào Pháp](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ph%C3%A1p) và các nước [Hà Lan](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_H%C3%A0_Lan), [Bỉ](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_B%E1%BB%89) và [Luxembourg](/wiki/Luxembourg) diễn ra rất nhanh chóng và Đức giành thắng lợi vang dội. Người Đức đã huy động vào mặt trận này 3.350.000 quân, nhiều hơn bất kỳ mặt trận nào khác cho tới thời điểm đó. Trong vòng một tháng, lực lượng Anh phải rút khỏi lục địa. [Ý](/wiki/%C3%9D), với ý định thâu chiếm lãnh thổ, tuyên chiến với Pháp (nay đã tê liệt). Chỉ trong hơn 1 tháng, quân Đức đã tiêu diệt hoặc bắt làm tù binh 2,2 triệu quân Anh và Pháp và 33 vạn quân khác phải lên tàu bỏ chạy khỏi Pháp về Anh, trong khi Đức chỉ thiệt hại 156 ngàn người. Đến cuối [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u), Pháp đã đầu hàng theo [Hiệp định Compiègne lần thứ hai](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Compi%C3%A8gne_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_hai&action=edit&redlink=1), bị lực lượng Đức chiếm đóng hầu hết phần lớn các lãnh thổ, phần còn lại do [chính quyền bù nhìn Vichy](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vichy) điều hành.
Sau khi Pháp sụp đổ, chỉ còn Anh chống lại Đức. Đức khởi đầu một cuộc tấn công hai nhánh vào Anh. Nhánh thứ nhất là những cuộc
[hải chiến trên Đại Tây Dương](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng_(1939-1945)) giữa các tàu ngầm, nay có thể sử dụng các cảng tại Pháp, và [Hải quân Hoàng gia Anh](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh). Các tàu ngầm được dùng để cản trở việc đưa hàng hóa theo đường biển. Nhánh thứ hai là một [cuộc không chiến](/wiki/Kh%C3%B4ng_chi%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1i_Anh_Qu%E1%BB%91c) trên bầu trời Anh khi Đức dùng Không quân của họ để tiêu diệt [Không quân Hoàng gia Anh](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh), với ý định sử dụng ưu thế không gian để đổ bộ. Đến năm [1941](/wiki/1941), khi Anh vẫn còn đứng vững, và vì một số nỗi lo âu khác nổi lên, Đức rút lực lượng Không quân ra khỏi nước Anh.
#### Chiến trường Địa Trung Hải[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=7)]
Trong khi Đức đang tập trung lực lượng đánh Anh,
[Ý](/wiki/%C3%9D) mở cuộc tấn công [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) vào ngày [28 tháng 10](/wiki/28_th%C3%A1ng_10) năm [1940](/wiki/1940). Cuộc tấn công này hoàn toàn thất bại: Hy Lạp chẳng những đánh lui Ý trở lại [Albania](/wiki/Albania), mà còn tham chiến theo phía Đồng Minh (trước đó Hy Lạp trung lập), cho phép Anh đổ bộ tại nước này để viện trợ và phòng thủ. Trong khi Ý đang đương đầu với [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p), nước [Nam Tư](/wiki/Nam_T%C6%B0) láng giềng bị một cuộc đảo chính vào ngày [27 tháng 3](/wiki/27_th%C3%A1ng_3) năm [1941](/wiki/1941), đồng thời trục xuất chính quyền đã ký [Hiệp ước Ba Bên](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ba_B%C3%AAn&action=edit&redlink=1) chỉ ba ngày trước. Đức cho một số quân đi ổn định khu vực [Balkan](/wiki/Balkan). Kế hoạch được đặt ra và Đức mở cuộc tấn công cả hai nước Nam Tư và Hy Lạp vào ngày [6 tháng 4](/wiki/6_th%C3%A1ng_4), quét sạnh và chiếm giữ khu vực này sau trận đánh tại [Crete](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Crete).
#### Chiến dịch Bắc Phi[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=8)]
Vào
[tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m) năm [1940](/wiki/1940), với lực lượng lớn của Pháp tại [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi) chính thức trung lập trong cuộc chiến, Ý mở một cuộc [tấn công vào](/wiki/%C3%9D_x%C3%A2m_chi%E1%BA%BFm_Somaliland_thu%E1%BB%99c_Anh) thuộc địa [Somalia](/wiki/Somalia) của Anh tại [Đông Phi](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Phi). Đến [tháng 9](/wiki/Th%C3%A1ng_ch%C3%ADn) quân Ý vào đến [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) (cũng đang dưới sự kiểm soát của Anh). Cả hai cuộc xâm lược này đều thất bại sau khi lực lượng Anh đẩy Ý ra khỏi cả hai khu vực và chiếm được nhiều thuộc địa Ý, trong đó có [Đông Phi thuộc Ý](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Phi_thu%E1%BB%99c_%C3%9D&action=edit&redlink=1) và [Libya](/wiki/Libya).
Với sự thất bại của Ý, và thấy phe Trục có nguy cơ bị đẩy khỏi toàn bộ Phi Châu, Đức gửi
[Quân đoàn Phi châu](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_ch%C3%A2u_Phi_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) dưới sự chỉ huy của [Erwin Rommel](/wiki/Erwin_Rommel) đến Libya để tăng viện cho đồng minh của mình vào tháng 2 năm 1941. Đơn vị này, cùng với quân Ý, đã đánh một trận đánh ác liệt ven bờ biển [Cyrenaica](/wiki/Cyrenaica) với lực lượng Anh vào năm [1941](/wiki/1941) và [1942](/wiki/1942). Cùng với trận chiến này, [Hải quân Hoàng gia Anh](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh) và [Regia Maria](/w/index.php?title=Regia_Maria&action=edit&redlink=1) của Ý cũng đánh nhau để giành tuyến đường tiếp tế trên [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), điển hình là trận đấu tại căn cứ quan trọng tại [Malta](/wiki/Malta). Vào đầu năm 1942, việc Anh thắng lợi trong cuộc đánh bại lực lượng Regia Maria khiến phía Đồng Minh thêm quân nhu và vật chất. Việc này cho phép các lực lượng Anh đẩy mạnh sau [trận El Alamein thứ hai](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_El_Alamein_th%E1%BB%A9_hai), chiếm gần hết toàn bộ Libya và đuổi quân Trục vào [Tunisia](/wiki/Tunisia). Vào [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t) năm 1942, tình trạng càng tệ hơn cho quân Trục khi Hoa Kỳ thực hiện [Chiến dịch Bó Đuốc](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_B%C3%B3_%C4%90u%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1), đổ bộ vào [Maroc](/wiki/Maroc), bao vây các lực lượng phe Trục. Cho đến [tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m) năm [1943](/wiki/1943), toàn bộ các lực lượng phe Trục tại Bắc Phi đã bị đánh bại sau [Chiến dịch Tunisia](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Tunisia).
Trong lúc đó, tại
[Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng), lực lượng Đồng Minh tấn công vào [Syria](/wiki/Syria) và [Liban](/wiki/Liban), hai khu vực đang dưới sự kiểm soát của Pháp, cũng như [Iraq](/wiki/Iraq), nơi chính quyền có thiện cảm với Đức. Việc này giúp lực lượng Đồng Minh củng cố quyền lực trong khu vực này.
#### Mặt trận phía đông[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=9)]
Cuộc tấn công kịch liệt nhất trong cuộc chiến tranh này xảy ra vào
[tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) năm 1941, khi Đức bất ngờ cắt đứt thỏa thuận không xâm lược với Liên Xô và tiến hành [chiến dịch Barbarossa](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Barbarossa), một kế hoạch tấn công khổng lồ với 3.300.000 quân Đức và 60 vạn quân các nước chư hầu để chiếm đóng [Moskva](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Moskva_(1941)) trước cuối năm, [Chiến tranh Xô-Đức](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c) bắt đầu.
Trong giai đoạn đầu, các lực lượng Đức tiến lên nhanh chóng do lợi thế từ yếu tố bất ngờ, ưu thế về quân số và trang bị, kinh nghiệm dày dạn của binh sĩ Đức, cộng với những yếu kém và sai lầm trong điều binh của các chỉ huy Liên Xô, quân Đức đã bắt giữ được hoặc tiêu diệt khoảng 3 triệu binh sĩ Xô Viết. Họ tiến được một khoảng cách khá xa, nhưng cuối cùng không chạy đua được với thời gian, cho nên không hoàn thành mục tiêu. Hồng quân tử thủ với quyết tâm rất cao để kìm chân đối phương khiến lực lượng Đức bị tổn thất hơn 1 triệu quân sau 5 tháng chiến đấu. Khi
[mùa đông](/wiki/M%C3%B9a_%C4%91%C3%B4ng) đến, quân Đức đã bị tiêu hao quá nhiều trong chiến đấu, mặt khác lính Đức không thành thạo tác chiến trong cái lạnh khắc nghiệt như lính Liên Xô. Khi thời cơ thích hợp đã đến, cuộc phản công của Liên Xô với những lực lượng mạnh được tiến hành và đã đánh bật Đức ngay tại ngoại ô Moskva.
Tuy bị nhiều thất bại vào cuối năm 1941, nhưng Đức tái tấn công vào năm
[1942](/wiki/1942), tiến đến sát [dãy núi Kavkaz](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Kavkaz), nhưng cũng bị Liên Xô phản công vào mùa đông, làm quân Đức tổn thất nặng nề, phản ánh trong việc [tập đoàn quân số 6 Đức](/wiki/T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_qu%C3%A2n_s%E1%BB%91_6_(%C4%90%E1%BB%A9c)) bị tiêu diệt tại [Stalingrad](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Stalingrad). [Trận Stalingrad](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Stalingrad) được coi là bước ngoặt trong thế chiến thứ 2, binh lực phe Đức bị tiêu diệt trong trận này nhiều hơn bất cứ chiến dịch nào khác trong thế chiến 2, khiến binh lực Đức trở nên suy yếu nghiêm trọng và buộc phải chuyển từ thế tấn công sang thế phòng ngự.
Trong
[mùa hè](/wiki/M%C3%B9a_h%E1%BA%A1) năm [1943](/wiki/1943), tại [trận Vòng cung Kursk](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_V%C3%B2ng_cung_Kursk), Liên Xô tiếp tục tiêu diệt nhiều đơn vị mà Đức không thể thay thế được, nhất là các đơn vị thiết giáp. Từ đó cho đến khi hết chiến tranh, quân Liên Xô có thể hành quân tấn công tại mặt trận miền đông suốt năm. Đến cuối năm [1944](/wiki/1944), Liên Xô đã giành lại được hầu hết số lãnh thổ bị Đức chiếm đóng và ngày càng đẩy lùi lực lượng ngày càng suy yếu của Đức về phía tây, cho đến khi cuối cùng xuyên qua Đông Âu, và ngay cả Đức, khi chiến tranh sắp kết thúc. Nhiều đồng minh của Đức bị sụp đổ khi lực lượng Liên Xô tiến vào [România](/wiki/Rom%C3%A2nia), [Hungary](/wiki/Hungary) và khu vực [Balkan](/wiki/Balkan). Sau cùng Liên Xô đã chiếm được [Berlin](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Berlin_(1945)) vào năm 1945.
Mặt trận Xô-Đức là mặt trận có quy mô lớn nhất trong thế chiến thứ 2. Đức đã tung ra 70% binh lực với các sư đoàn mạnh và tinh nhuệ nhất, cùng với khoảng 81% pháo, cối; 67% xe tăng; 60% máy bay chiến đấu, chưa kể binh lực góp thêm của các nước đồng minh của Đức (Ý, Rumani, Bulgari, Phần Lan...) Ở hai bên chiến tuyến đồng thời hiện diện đến 12,8 triệu quân, 163.000 khẩu pháo và súng cối, 20.000
[xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng) và pháo tự hành, 18.800 máy bay. Ngay cả sau khi Mỹ, Anh mở mặt trận phía Tây, Đức vẫn sử dụng gần 2/3 binh lực để chiến đấu với Liên Xô. Các trận đánh như [Trận Moscow](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Moscow), [Trận Stalingrad](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Stalingrad), [Trận Kursk](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Kursk), [Chiến dịch Bagration](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Bagration) là những chiến dịch có quy mô, sức tàn phá và số thương vong ghê gớm nhất trong Thế chiến thứ hai . [10] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/1/14/Reichstag_flag_original.jpg/250px-Reichstag_flag_original.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/1/14/Reichstag_flag_original.jpg/250px-Reichstag_flag_original.jpg)
[Meliton Kantaria](/wiki/Meliton_Kantaria)cắm cờ Xô Viết trên tòa nhà [Quốc hội Đức](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1), đánh dấu chiến thắng của Liên Xô trong thế chiến thứ hai
Nền kinh tế Liên Xô đã có những nỗ lực sản xuất phi thường để bù đắp tổn thất và làm nên chiến thắng chung cuộc. Chỉ trong 1 năm rưỡi (từ tháng 6/1941 đến hết 1942), Liên Xô đã sơ tán hơn 2.000 xí nghiệp và 25 triệu dân và sâu trong hậu phương. Các nhà máy tăng nhanh tốc độ sản xuất, năm 1942, sản lượng vũ khí đã tăng gấp 5 lần so với 1940 và đã bắt kịp Đức, tới năm 1943 thì đã cao gấp đôi Đức. Giai đoạn 1941-1945, trung bình mỗi năm Liên Xô sản xuất được 27.000 máy bay chiến đấu, 23.774
[xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng) và [pháo tự hành](/wiki/Ph%C3%A1o_t%E1%BB%B1_h%C3%A0nh), 24.442 khẩu pháo (từ 76mm trở lên); con số này ở phía Đức là 19.700 máy bay chiến đấu, 13.400 xe tăng và pháo tự hành, 11.200 khẩu pháo. Nhờ sản lượng vũ khí khổng lồ, đến cuối chiến tranh, Liên Xô đã có trong tay một lực lượng [lục quân](/wiki/L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n) mạnh nhất thế giới với 13 triệu người, trang bị 60.000 xe tăng và pháo tự hành và hơn 100.000 khẩu pháo các loại.
Kết quả tại mặt trận Xô-Đức, quân Đức và chư hầu đã bị tổn thất 607 sư đoàn, trong đó có 507 sư đoàn Đức tinh nhuệ, tương đương với 74% tổng số tổn thất của quân Đức trong chiến tranh, mất 75% số xe tăng, 70% máy bay, 74% số pháo binh. Trong khi đó, các nước đồng minh khác (Anh, Mỹ, Úc...) trong suốt thời gian chiến tranh, trên tất cả các chiến trường đã đánh tan được 176 sư đoàn
[[10]](#cite_note-baodat-10)
Khoảng 5,3 triệu lính Đức và chư hầu đã tử trận tại mặt trận Liên Xô, cùng với khoảng 6,5 triệu khác bị tan rã hoặc bị bắt làm tù binh,
*. Về phía Liên Xô, Quân đội Xô Viết tổn thất 8,67 triệu binh lính trong suốt 4 năm chiến tranh (bao gồm khoảng 6,87 triệu tử trận trong chiến đấu và 1,8 triệu chiếm 75% tổng thương vong của phe phát xít trong toàn bộ Thế chiến thứ hai* [tù binh](/wiki/T%C3%B9_binh)chết trên tổng số 3,6 triệu lính bị quân Đức bắt làm tù binh). Khoảng 400.000 quân [nhảy dù](/wiki/Nh%E1%BA%A3y_d%C3%B9)và [du kích](/w/index.php?title=Du_k%C3%ADch&action=edit&redlink=1)cũng thiệt mạng phía sau vùng tạm chiếm của Đức. [[11]](#cite_note-11) Tổn thất về dân thường của Liên Xô là rất lớn do chính sách tiêu diệt người Slav của Đức, ước tính khoảng 12-18 triệu dân thường Liên Xô đã chết. [[12]](#cite_note-12)
Trong quá trình chiến tranh, Liên Xô đã nhận được khoảng 17,9 triệu tấn hàng hóa viện trợ của Mỹ-Anh theo chương trình lend-lease (cho vay - cho thuê), tương đương 9,8 tỷ USD (thời giá 1945). Một số nhà nghiên cứu phương Tây sau này đã thổi phồng vai trò của khoản viện trợ, họ khẳng định nếu không có sự giúp đỡ này của Mỹ, thì Liên Xô có thể đã bại trận. Thực tế, khoản viện trợ này chỉ bằng 4% tổng lượng sản xuất của Liên Xô trong những năm chiến tranh, do đó viện trợ lend-lease đóng góp không đáng kể vào chiến thắng các lực lượng vũ trang Xô viết. Chưa kể chất lượng vũ khí mà Mỹ viện trợ cho Liên Xô cũng bị binh sĩ Hồng quân chê bai khá nhiều và ít khi sử dụng (ví dụ như xe tăng
[M3 Stuart](/wiki/M3_Stuart) hay [tiểu liên Thompson](/wiki/Ti%E1%BB%83u_li%C3%AAn_Thompson) bị đánh giá là thiếu sức mạnh và dễ hỏng hóc so với vũ khí tương ứng do Liên Xô chế tạo như [T-34](/wiki/T-34) và [PPSh-41](/wiki/PPSh-41)). [Harry Lloyd Hopkins](/w/index.php?title=Harry_Lloyd_Hopkins&action=edit&redlink=1), cố vấn của Tổng thống Roosevelt, nhận định: *“Chúng tôi chưa bao giờ cho rằng sự giúp đỡ của chúng ta dưới hình thức lend-lease là yếu tố chính trong thắng lợi của Liên Xô trước Hitler ở mặt trận phía đông. Chiến thắng đó đạt được bằng sự dũng cảm và máu của quân đội Nga”*. Nhà sử học Mỹ [George C. Herring](/w/index.php?title=George_C._Herring&action=edit&redlink=1) thẳng thắn hơn: *“Lend-lease không phải là hành động vô tư. Đây là một hành động có tính toán, vị kỷ và người Mỹ luôn hình dung rõ ràng những món lợi mà họ có thể thu được từ hành động đó”*. Thực tế viện trợ của Mỹ không phải là cho không, sau chiến tranh, Liên Xô đã phải trả nợ (tính kèm lãi suất) cho tất cả những hàng hóa mà Mỹ đã viện trợ cho họ. Mỹ là nước duy nhất trong khối Đồng minh hầu như không bị tàn phá mà còn thu được những nguồn lợi kinh tế khổng lồ từ cuộc chiến tranh . [13]
#### Chiến dịch Ý[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=10)]
Với khu Bắc Phi được củng cố, các lực lượng Anh-Mỹ đổ bộ vào đảo
[Sicilia](/wiki/Sicilia) trong năm [1943](/wiki/1943), bắt đầu một cuộc tấn công vào phần "bụng mềm phía dưới của châu Âu". Cuộc tấn công vào Sicilia thành công, khiến chính quyền của [Benito Mussolini](/wiki/Benito_Mussolini) sụp đổ và chính phủ mới của Ý ký hiệp định đình chiến với quân Đồng Minh. Các lực lượng Đức can thiệp để quân Đồng Minh không giành được toàn bộ Ý. Sau cuộc đổ bộ tại [Salerno](/wiki/Salerno), tiến trình hành quân của Đồng Minh bị chậm lại bởi địa thế khó khăn, lại bị quân Đức có kinh nghiệm hơn chống giữ. Quân Đồng Minh ở hướng này không đạt được thành công đáng kể nào, họ bị Đức chặn đứng ở vùng núi nằm giữa nước Ý cho đến hết chiến tranh.
#### Mặt trận phía Tây[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=11)]
Vào ngày
[6 tháng 6](/wiki/6_th%C3%A1ng_6) năm 1944, các lực lượng Đồng Minh Tây phương đổ bộ vào bờ biển [Normandie](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie), một vùng của Pháp đang bị Đức chiếm đóng. Chiến dịch được soạn ra từ nhiều năm trước, lực lượng nòng cốt là các đơn vị [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) cùng một số đơn vị khác như [Canada](/wiki/Canada), v.v. Chiến dịch bắt đầu bằng việc ném [bom](/wiki/Bom) hàng loạt từ các căn cứ [không quân](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n) bên kia eo biển nước Anh cùng với sự yểm trợ của khoảng 6.000 [khu trục hạm](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c) và tàu đổ bộ. Chiến dịch diễn ra rất khốc liệt, ngay những giờ phút đầu tiên đã có 3000 quân Đồng Minh tử trận. Cuộc chiến cù cưa giữa đôi bên diễn ra khá lâu, quân Đức bị đánh bại nhưng quân Đồng Minh cũng thiệt hại nặng. Khi chiến dịch này thành công, họ tiến sâu vào Pháp, đuổi quân Đức ra khỏi Pháp, nhưng thường bị thiếu tiếp tế cũng như bị quân Đức đang rút lui cản trở. Các cuộc đổ bộ khác tại miền Nam Pháp cuối cùng đã giải phóng nước này.
Khi tiến đến ranh giới Đức, lực lượng Đồng Minh phải dừng lại để chờ tiếp tế. Việc này tạo một cơ hội cho lực lượng Đức củng cố phòng thủ chống lại cuộc tấn công kế tiếp. Việc này dẫn đến sự ra đời của
[chiến dịch Market Garden](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Market_Garden), mục tiêu là sử dụng không quân thả lính dù vào sâu lãnh thổ nước Đức nhằm đánh chiếm trước các vị trí chiến lược như cầu, kho bãi, v.v. kết hợp với lực lượng xe tăng thọc sâu để tạo nên đòn quyết định kết thúc chiến tranh. Market Garden trở thành chiến dịch đổ bộ bằng không quân lớn nhất lịch sử với hơn hàng ngàn máy bay tham gia. Quân Đồng Minh cố gắng xuyên thủng [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan) và qua [sông Rhine](/wiki/Rhine) để kết thúc chiến tranh vào năm 1944. Nhưng chiến dịch này bị thất bại và lực lượng Đồng Minh đã tiến vào Đức chậm hơn so với Liên Xô.
Ước tính có khoảng 780.000 quân Đồng Minh bị thương vong trong những chiến dịch tiếp theo trận Normandie cho tới khi nước Đức đầu hàng. Tổn thất của phía Đức ở mặt trận này là khoảng 750.000.
#### Lực lượng phe Trục thua cuộc tại châu Âu[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=12)]
Tình hình Đức cuối năm
[1944](/wiki/1944) là vô vọng. Các Đồng Minh Tây phương đang tiến vào biên giới Đức từ phía tây, chỉ tấn công thêm một lần nữa là chiếm được khu vực công nghiệp Rhineland. Liên Xô cũng đang ở một vị trí tương tự ở phía đông, không lâu sẽ vào đến tận Berlin. Các trận đánh bom hàng loạt từ Anh và Mỹ đã biến nhiều khu vực Đức thành gạch vụn, khiến ngành công nghiệp quân sự sụt giảm nghiêm trọng.
Đang bị bao vây từ các phía đông, tây và trên cao, Hitler đánh canh bạc cuối cùng để hy vọng không thua cuộc. Để tái tạo lại chiến thuật thành công vào năm
[1940](/wiki/1940) đối với các nước [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan), [Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89) và [Luxembourg](/wiki/Luxembourg), các lực lượng Đức tấn công vào giữa mùa đông để chia rẽ các lực lượng Đồng Minh ở Bỉ. Phòng tuyến Đồng Minh bị uốn cong, nhưng không bị phá vỡ và cuối cùng phe Đồng Minh giành thắng lợi trong cuộc tấn công tại [Ardennes](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Ardennes_(Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)). Tại miền đông, Đức dành hết mọi nỗ lực cuối cùng để phòng thủ thủ đô. Việc này cũng bị thất bại và lực lượng Liên Xô [đánh chiếm Berlin](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Berlin) vào cuối [tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0) năm 1945 sau giao tranh quyết liệt.
Sau khi Berlin thất thủ và Hitler tự tử, Đức chỉ còn lại là một mảnh đất nhỏ tại châu Âu từ mũi bắc
[Na Uy](/wiki/Na_Uy) cho đến phần trên của [Ý](/wiki/%C3%9D). Vào ngày [9 tháng 5](/wiki/9_th%C3%A1ng_5) năm 1945, các lực lượng Đức cuối cùng đầu hàng vô điều kiện.
### Chiến trường châu Á-Thái Bình Dương[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=13)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Shanghai1937KMT_fortification.jpg/250px-Shanghai1937KMT_fortification.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Shanghai1937KMT_fortification.jpg/250px-Shanghai1937KMT_fortification.jpg)
[Trung Hoa Dân Quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c)trong trận đánh phòng thủ [Thượng Hải](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_H%E1%BA%A3i)năm 1937 trong [chiến tranh Trung-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Trung-Nh%E1%BA%ADt)
Chiến trường châu Á-Thái Bình Dương khác với chiến trường châu Âu rất nhiều. Chiến trường này hầu hết được đánh tại các đảo
[Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) đã chiếm đóng trong khu vực Tây [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) và [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81) cho nên hải chiến và các trận đánh gần biển xảy ra nhiều hơn các trận đánh trên đất liền như ở châu Âu.
#### Sự bành trướng của Nhật Bản[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=14)] [Chiến tranh Trung-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Trung-Nh%E1%BA%ADt) đang tiếp diễn tại Đông Á khi Chiến tranh thế giới thứ hai bắt đầu tại châu Âu, cho nên một vài sử gia cho rằng ngày Nhật xâm lăng [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) (ngày [7 tháng 7](/wiki/7_th%C3%A1ng_7) năm [1937](/wiki/1937)) là ngày bắt đầu chiến tranh tại chiến trường Thái Bình Dương. Tuy nhiên, nếu tính là một phần của Chiến tranh thế giới thứ hai, thì ngày [7 tháng 12](/wiki/7_th%C3%A1ng_12) năm [1941](/wiki/1941) thường được nhắc đến như là ngày bắt đầu, khi Nhật tuyên chiến với [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và các nước Đồng Minh bằng việc lực lượng của [Hạm đội Liên Hợp](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Li%C3%AAn_H%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) Nhật Bản dưới sự chỉ huy của Đô đốc [Yamamoto Isoroku](/wiki/Yamamoto_Isoroku) [tấn công bất ngờ vào Trân Châu Cảng](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Tr%C3%A2n_Ch%C3%A2u_C%E1%BA%A3ng) ( *Pearl Harbor*), [Philippines](/wiki/Philippines) và một số thuộc địa của các cường quốc châu Âu tại Đông Á và Tây Thái Bình Dương.
Nhật hành động nhanh chóng để chiếm các đảo ở Thái Bình Dương có giá trị phòng thủ nhằm làm cạn ý chí chiến đấu của Mỹ. Tại Trung Quốc và Đông Nam Á, Nhật tiếp tục bành trướng các khu vực được nó kiểm soát nhằm kịp thời khai thác tài nguyên để sử dụng.
Sáu tháng sau khi tuyên chiến, tháng 6/1942, các hạm đội Nhật và Mỹ đánh nhau một trận lớn giữa Thái Bình Dương. Tại
[Trận chiến Midway](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Midway), nòng cốt hạm đội [tàu sân bay](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) của Nhật đã bị tàn phá, và quân Nhật không tiến được nữa trên Thái Bình Dương. Nhật tiếp tục tìm cách trả đũa, nhưng quân Mỹ dùng biện pháp đánh theo vòng ngoài của Nhật, cùng lúc nhảy từ đảo này qua đảo nọ để đẩy Nhật phải lui lại.
#### Nhật Bản thua cuộc[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=15)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Cairo_conference.jpg/280px-Cairo_conference.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Cairo_conference.jpg/280px-Cairo_conference.jpg)
[Tưởng Giới Thạch](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%9Fng_Gi%E1%BB%9Bi_Th%E1%BA%A1ch), [Franklin D. Roosevelt](/wiki/Franklin_D._Roosevelt), và [Winston Churchill](/wiki/Winston_Churchill)tại Hội nghị Cairo, ngày 25 tháng 11 năm 1943.
Khi Nhật bành trướng, họ để lại nhiều tiền đồn phòng thủ tại mỗi hòn đảo họ kiểm soát trên Thái Bình Dương. Kế hoạch của Mỹ để đối phó với các đảo này là chiếm những đảo cốt yếu cho việc tiến đến Nhật, trong khi làm giữ vững các đảo khác không bị chiếm.
[Thuỷ quân lục chiến Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3) phải đánh nhiều trận đấu đẫm máu trên những hòn đảo này để chiếm giữ những đảo và sân bay để quân đội có thể tiến tới.
Tại phía nam của cuộc bành trướng của quân đội Nhận Bản, trên đảo
[New Guinea](/wiki/New_Guinea), Nhật đã bị quân lực [Úc](/wiki/%C3%9Ac) chặn lại, không chiếm giữ nổi toàn bộ đảo. Hai lực lượng này đánh nhau trong các khu rừng trong những hoàn cảnh khốc liệt để giành giật đảo này. Trong khi Tân Guinea không quan trọng lắm, nhưng quân Úc sợ sau khi Nhật chiếm giữ đảo này, Úc sẽ bị đe dọa.
Tại
[Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81), Nhật đã tiến nhanh trong các thuộc địa của Anh cho đến khi bị kháng cự mãnh liệt tại [Miến Điện](/wiki/Myanmar). Quân lực Anh, trong đó có rất nhiều đơn vị người [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), đã đuổi lùi quân Nhật tại trận đánh Kohima-Imphal và vì thế Nhật không đe dọa được Ấn Độ và các đường tiếp tế cần thiết cho quân Trung Quốc đang đánh các lực lượng Nhật tại đó.
Tại mặt trận Trung Quốc, các phe Quốc-Cộng đồng loạt mở các chiến dịch tiến công quân Nhật từ đông sang tây. Các tướng
[Lâm Bưu](/wiki/L%C3%A2m_B%C6%B0u), [La Vinh Hoàn](/wiki/La_Vinh_Ho%C3%A0n), [Diệp Kiếm Anh](/wiki/Di%E1%BB%87p_Ki%E1%BA%BFm_Anh), [Trần Nghị](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Ngh%E1%BB%8B),... và đặc biệt là Nguyên soái [Chu Đức](/wiki/Chu_%C4%90%E1%BB%A9c) ở bên Cộng sản đảng, và Tưởng Giới Thạch, Trương Tự Trung và Tưởng Trung Chính ở bên Quốc dân đảng đã cùng chiến đấu, ép cho quân Nhật dần bị tiêu hao trên lãnh thổ Trung Quốc, đẩy Nhật vào thế lúng túng, tứ phương gặp địch (1942-1944).
Đến gần cuối chiến tranh, Mỹ chiếm được các căn cứ gần Nhật và bắt đầu ném bom vào các đảo nước này. Tuy không mạnh mẽ như tại Đức, việc ném bom rất có hiệu quả vì nhà cửa ở Nhật dễ sập hơn và người Nhật ít chuẩn bị trước hơn với mối đe dọa này. Thêm vào đó, việc mất các thuộc địa và quan trọng hơn là việc mất các tuyến hàng hải đã làm tê liệt khả năng thu thập tài nguyên cần thiết. Vì thế, ngành công nghiệp Nhật không thể sản xuất vũ khí bằng mức có thể duy trì được thế cầm cự vào lúc chiến tranh sắp chấm dứt.
Quân Đồng Minh có kế hoạch đổ bộ vào Nhật, nhưng sự phát triển
[bom nguyên tử](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n) làm thay đổi tình hình. Ngày [6](/wiki/6_th%C3%A1ng_8) và [9 tháng 8](/wiki/9_th%C3%A1ng_8), hai quả bom đã được Hoa Kỳ thả xuống [Hiroshima](/wiki/Hiroshima) và [Nagasaki](/wiki/Nagasaki), chỉ trong chớp mắt 2 trái bom này đã giết chết hơn 200.000 thường dân. Quân đội [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) sau khi kết thúc chiến tranh ở Đức đã tuyên bố chiến tranh với Nhật, và sau khi Mỹ thả bom nguyên tử xuống Hiroshima đã tấn công [Đạo quân Quan Đông](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_qu%C3%A2n_Quan_%C4%90%C3%B4ng) của Nhật đang đóng ở [Mãn Châu](/wiki/M%C3%A3n_Ch%C3%A2u) ngày [9 tháng 8](/wiki/9_th%C3%A1ng_8). Trong vòng 1 tuần, Hồng quân đã gần như đánh tan đội quân này và chiếm gần hết Mãn Châu, kho quân giới và tài nguyên lớn nhất còn lại của Nhật đã bị chiếm.
Thấy rõ không thể cứu vãn được, ngày
[15 tháng 8](/wiki/15_th%C3%A1ng_8), Nhật hoàng tuyên bố đầu hàng Đồng Minh. Ngày [2 tháng 9](/wiki/2_th%C3%A1ng_9) năm [1945](/wiki/1945), Nhật Bản ký văn kiện đầu hàng không điều kiện, sáu năm và một ngày sau khi cuộc thế chiến bắt đầu (kể từ ngày Đức xâm lược Ba Lan). Tuy nhiên hậu quả của hai vụ ném bom nguyên tử thì cho đến gần đây, những người dân Nhật vẫn phải gánh chịu.
## Ảnh hưởng đến dân thường[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=16)]
Chiến tranh thế giới thứ hai đem đến cho dân thường nhiều nỗi đau thương chưa từng thấy. Trong hơn 50 triệu người chết vì chiến tranh trên một nửa là thường dân, bị giết bằng nhiều cách khác nhau. Nhiều người bị chết bởi bom đạn và nhiều hơn nữa vì việc thiếu lương thực và không có dịch vụ cần thiết cộng thêm việc phá hoại nhà cửa và các phương tiện cho dân trong chiến tranh. Nhiều hơn nữa bị chết vì các chiến dịch có mục tiêu là dân thường để giảm sự ủng hộ của quần chúng đối với chính quyền và tàn phá khả năng sản xuất vào việc chiến tranh. Thêm vào đó, nhiều người đã bị hành hình vì lý do
[quốc tịch](/wiki/Qu%E1%BB%91c_t%E1%BB%8Bch), [dân tộc](/wiki/D%C3%A2n_t%E1%BB%99c) và [tín ngưỡng](/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng).
### Trại tập trung Đức quốc xã (Holocaust)[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=17)]
Chiến dịch tàn sát tù binh chiến tranh và thường dân điển hình nhất và có tổ chức nhất là các chương trình được vạch ra và thực hiện bởi
[Đức quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3). Ban đầu chỉ nhắm mục tiêu vào [người Do Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i) tại nước này, cộng thêm một số nhóm người ít người không ưa thích. Chế độ [Đức quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) bắt đầu thành lập trại để cách ly các nhóm người này, sau đó dùng lao động cưỡng bách và cuối cùng tiêu diệt hàng loạt. Các nhóm người Do Thái, người [đồng tính luyến ái](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_t%C3%ADnh_luy%E1%BA%BFn_%C3%A1i) và người có khuyết tật là các mục tiêu đầu tiên, nhưng những người đối lập chính trị như những người theo [chủ nghĩa xã hội](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_x%C3%A3_h%E1%BB%99i) và các nhân vật tôn giáo (kể cả tín đồ [Cơ đốc giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o)) lên tiếng cũng bị bắt giữ.
Một khi chiến tranh bùng nổ và phần đất Đức xâm chiếm tăng lên, các lãnh thổ mới chiếm này cũng bị tính trong nỗ lực đó. Riêng
[Ba Lan](/wiki/Ba_Lan) đã bị ảnh hưởng rất nhiều, với gần toàn bộ dân số Do Thái tại nước này và một số đông người Cơ đốc giáo đã bị tiêu diệt. Hàng chục triệu [Người Nga](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nga) và các [người Slav](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Slav) bị chinh phục khác cũng bị giam cầm tại hơn 100 trại tập trung của Đức trên khắp các vùnh lãnh thổ châu Âu bị nước Đức Quốc xã chiếm đóng. Các trại lớn nhất là Dachau, Buchenwald, Ravensbrück, Ausschwitz, Majdanek, Bergen Belsen, Gusen... Số người được giải phóng khỏi các trại này sau chiến tranh chỉ còn vài trăm nghìn.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
Tổng số người đã bị giết trong các trại tập trung, trong các chương trình tiêu diệt và trong khi bị chính quyền Đức ngược đãi có lẽ không bao giờ có thể biết chính xác được. Có một số ước đoán cao hơn 10 triệu người, trong đó 5 tới 6 triệu là người Do Thái bị giết trong các chương trình tiêu diệt có mục đích.
### Xô Viết[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=18)]
Về phía mình, tức giận vì những tàn phá mà quân Đức gây ra cho đất nước mình, một bộ phận binh sĩ Hồng quân cũng có những hành động trả thù nhằm vào tù binh hoặc dân thường Đức. Theo một số tài liệu phương Tây, kể từ khi tiến vào nước
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) ( [1944](/wiki/1944)- [1945](/wiki/1945)), ngoài việc cướp nhà dân và cửa hiệu Hồng quân Liên Xô đã [14] [hãm hiếp](/wiki/Hi%E1%BA%BFp_d%C3%A2m)hàng chục ngàn phụ nữ và trẻ em người Đức, từ 8 đến 80 tuổi [[15]](#cite_note-15) [[16]](#cite_note-16) [[17]](#cite_note-17) . Theo Franz Wilhelm Seidler, riêng ở [[18]](#cite_note-18) [Berlin](/wiki/Berlin)là 20 ngàn tới 100 ngàn, các tỉnh còn lại từ 100 ngàn tới nửa triệu [[19]](#cite_note-19) . Rất nhiều nạn nhân trong số này bị từ 10 đến 12 lính hãm hiếp tập thể, và đa số bị hãm hiếp nhiều lần [[20]](#cite_note-20) [[21]](#cite_note-21) . [[22]](#cite_note-22)
Tuy nhiên, giới sử học vẫn tranh cãi về tính xác thực và quy mô của những vụ hiếp dâm. Các nhà sử học Nga đã phủ nhận những cáo buộc về hiếp dâm hàng loạt, họ đưa ra bằng chứng là một lệnh ban hành ngày 19 tháng 1 năm 1945, yêu cầu việc ngăn ngừa ngược đãi thường dân Đức. Một lệnh của Hội đồng quân sự của Phương diện quân Byelorussia số một, có chữ ký của Nguyên soái Rokossovsky, đã ra lệnh xử bắn những binh lính phạm tội trộm cướp và hiếp dâm ngay tại hiện trường của vụ án. Một lệnh ban hành bởi Stavka (Bộ Tổng tư lệnh Tối cao Hồng quân) vào ngày 20 tháng 4 năm 1945 phổ biến tới binh sĩ rằng cần phải duy trì quan hệ tốt với người dân Đức để giảm kháng cự và để chiến sự kết thúc nhanh hơn.
[[23]](#cite_note-23) [[24]](#cite_note-24) [[25]](#cite_note-25)
Trong khu vực chiếm đóng của Liên Xô, các thành viên của
[SED](/w/index.php?title=SED&action=edit&redlink=1) đã báo cáo cho [Stalin](/wiki/Iosif_Vissarionovich_Stalin) cướp bóc và hãm hiếp bởi binh lính Liên Xô có thể dẫn đến một phản ứng tiêu cực của dân [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) đối với Liên Xô và hướng tới tương lai của chủ nghĩa xã hội ở [Đông Đức](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c). Stalin đã phản ứng một cách giận dữ: *"Tôi sẽ không tha thứ bất cứ ai kéo danh dự của Hồng quân qua vũng bùn."* [[26]](#cite_note-Leonhard.2C_Revolution-26) [[27]](#cite_note-27)
Các nhà lãnh đạo Liên Xô rất bất bình với truyền thông của các nước phương Tây, khi họ vừa mới là đồng minh của họ trên mặt trận chống phát xít thì nay lại quay sang công kích Liên Xô. Bộ trưởng dân ủy ngoại giao Liên Xô V. M. Molotov chỉ ra rằng "chiến dịch hèn hạ" này nhằm phá hoại uy tín của Hồng quân và trút lên đầu những người lính Hồng quân tất cả những gì xảy ra do sự hỗn loạn trước đó tại những vùng do Liên Xô chiếm đóng. Ông nói:
*"Liên Xô và những bạn bè của chúng tôi trên thế giới đã có những thông tin cần thiết để chống lại chiến dịch tuyên truyền này"*. [[28]](#cite_note-28)
Tướng Gareyev, chủ tịch của Học viện Khoa học Quân sự Nga, nhận xét
: [29] *Tư lệnh tối cao Stalin đã ký một quyết định ngày 19 tháng 1 năm 1945, theo đó binh sĩ bị cấm tất cả các hành vi bạo lực chống lại dân thường Đức. Tất nhiên, sự trả thù, bao gồm cả bạo lực tình dục, đã xảy ra. Một số binh sĩ chỉ đơn giản là không thể kiềm chế tức giận sau những gì Đức quốc xã đã làm trên đất nước chúng tôi. Nhưng các trường hợp này đã bị trừng phạt nghiêm khắc. Và việc trả thù đã không trở nên phổ biến. Bởi vì ngay khi chúng tôi chiếm đóng các thành phố, kỷ luật đã được thắt chặt. Chúng tôi cung cấp cho người dân Đức thực phẩm, chăm sóc y tế, tuần tra an ninh. Cá nhân tôi đã tham gia giải phóng Đông Đức. Tôi cam đoan, việc lạm dụng tình dục thậm chí không hề được nghe thấy.*
Một phụ nữ Berlin, Elizabeth Shmeer, cho biết
: [30] *Đức quốc xã nói rằng nếu người Nga đến đây, họ sẽ tàn phá và hãm hiếp khủng khiếp. Nhưng thực tế sau đó rất khác: dù là những người bại trận, quân đội Đức đã gây ra rất nhiều đau khổ cho nước Nga, nhưng những người chiến thắng đã cho chúng tôi thực phẩm còn nhiều hơn những gì chính quyền cũ phân phát. Đối với chúng tôi điều đó rất khó hiểu. Một cách cư xử nhân đạo như vậy dường như chỉ người Nga làm được.*
### Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=19)]
Trong
[trận Okinawa](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Okinawa), các nhà sử học Nhật Bản ước tính có trên 10 ngàn phụ nữ Nhật (khoảng 1/3 trong tổng số ngàn phụ nữ của đảo) bị lính Mĩ hãm hiếp trong chiến dịch kéo dài 3 tháng này. Tờ New York Time thông báo khoảng 2000 dân thường trong 1 làng ở Katsuyama bị lính Mỹ giết và cưỡng hiếp [31] [[32]](#cite_note-32)
Mỹ không tàn sát dân thường có hệ thống như Đức-Nhật
[. Nhưng các trận ném bom rải thảm của không quân Mỹ cũng đã khiến cho hàng trăm nghìn thường dân Đức và Nhật bị thiệt mạng. Riêng trong một trận oanh tạc thành phố [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [Dresden](/wiki/Dresden), có vài chục ngàn dân thường Đức thiệt mạng. Các vụ ném bom Tokyo cũng khiến vài chục ngàn thường dân Nhật Bản thiệt mạng.
Đặc biệt, Mỹ đã để lại một dấu ấn kinh hoàng cho cả thế giới cho tới ngày hôm nay. Đó là vụ ném
[bom nguyên tử](/wiki/Bom_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) xuống Hiroshima và Nagasaki lúc chiến tranh gần kết thúc. Theo lệnh của Tổng thống Harry S Truman, Ngày 6 tháng 8 năm 1945, quả bom nguyên tử thứ nhất mang tên "Little Boy" đã được thả xuống thành phố Hiroshima, Nhật Bản. Sau đó 3 hôm, ngày 9 tháng 8 năm 1945, quả bom thứ hai mang tên "Fat Man" đã phát nổ trên bầu trời thành phố Nagasaki.
Có nhiều nguyên nhân khiến con số chính xác người thiệt mạng không thống nhất
[. Các số liệu khác nhau bởi được thống kê vào các thời điểm khác nhau. Rất nhiều nạn nhân chết sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm bởi hậu quả của phóng xạ. Theo ước tính, 140.000 người dân Hiroshima đã chết bởi vụ nổ cũng như bởi hậu quả của nó. Số người thiệt mạng ở Nagasaki là 74.000. Ở cả hai thành phố, phần lớn người chết là thường dân. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Các công dân của các nước
[Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) cũng bị đau khổ trong các trường hợp họ là con cháu của những người từ các nước phe Trục. Điển hình là việc 120.000 [người Mỹ gốc Nhật](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) đã bị chính phủ Mỹ ra lệnh niêm phong tài sản và bị giam giữ ở các trại tập trung giữa sa mạc trong thời kỳ chiến tranh (từ 1942 tới 1945), với lý do để đề phòng nguy cơ gián điệp.
### Nhật[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=20)]
Trong khi Holocaust do Đức gây ra rất có tổ chức và được nhiều người biết đến, số người bị giết có thể sánh được với số thường dân bị lực lượng
[Nhật](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) tàn sát tại [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Tương tự như cách nhìn của Đức đối với các dân tộc phía đông nước Đức, người Nhật xem người Trung Quốc là mọi rợ và giới lãnh đạo chẳng những xem các [tội ác chiến tranh](/wiki/T%E1%BB%99i_%C3%A1c_chi%E1%BA%BFn_tranh) là lẽ thường mà còn khuyến khích việc đó. Các ước tính số người bị chết do các hành vi này còn rất thiếu chính xác, nhưng có thể cao hơn 10 triệu, một số lượng lớn phụ nữ bị hãm hiếp có thể nhiều hơn các thống kê hiện tại. Một số khu vực dưới sự kiểm soát của Nhật bị nạn đói thảm khốc, như [Nạn đói Ất Dậu](/wiki/N%E1%BA%A1n_%C4%91%C3%B3i_n%C4%83m_%E1%BA%A4t_D%E1%BA%ADu) tại miền Bắc [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam).
### Chiến tranh tổng lực[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=21)]
Được bắt đầu bởi
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) để khủng bố và giảm tinh thần quần chúng trong các vùng thành thị để Đức có thể tiến tới nhanh hơn, chiến tranh chiến lược dùng sức mạnh trên không gian để đánh vào các thành phố địch. Các chiến dịch của Đức có hiệu quả hữu hạn vì mẫu các máy bay ném bom không phù hợp vào việc này và lực lượng không quân còn nhỏ.
Gần giữa chiến tranh (1943), quân
[Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) bắt đầu dùng chiến thuật ném bom hàng loạt vào tận nước Đức. Để tránh sự chồng chéo nguy hiểm, có sự phân công: máy bay [Anh](/wiki/Anh) thả bom ban đêm còn máy bay Mỹ đánh phá ban ngày. Với nhiều máy bay oanh tạc có tải trọng lớn và đủ khả năng bay đường dài, các trận ném bom này đủ để phá hủy nhiều thành phố Đức. Trong thời gian đầu, khi không quân và phòng không Đức còn mạnh, các cuộc ném bom chỉ thu được ít kết quả. Tuy nhiên tới đầu năm 1945, khi quân đội Đức đã kiệt sức, không quân Anh-Mỹ mặc sức ném bom, họ có thể biến các khu vực đô thị thành một quầng lửa, làm tan tành thành phố. Số thường dân bị chết khá cao, tại Đức có khoảng 300.000 người. Riêng trong một trận oanh tạc thành phố [Dresden](/wiki/Dresden), có vài chục ngàn dân thường Đức thiệt mạng. Việc các chiến dịch này có giúp đem đến chiến thắng mau hơn vẫn còn chưa rõ.
Dân thường tại
[Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) còn bị tấn công hơn nữa. Đức có các cơ sở công nghiệp xa nơi dân ở cho nên khu công nghiệp bị tấn công trước khu người ở. Trái lại, người dân Nhật ở đông đúc vào các khu vực thành phố trong các ngôi nhà được xây dựng bằng gỗ (tại Đức nhà cửa phần lớn được xây bằng đá), dễ bị đốt cháy và lan tràn khắp thành phố khi các quả bom được ném xuống. Thêm vào đó, Mỹ cũng sử dụng các máy bay thả bom mới hơn và lớn hơn tại Đức.
Cú đánh mạnh nhất là hai cuộc tấn công bằng
[bom nguyên tử](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n) vào hai thành phố [Hiroshima](/wiki/Hiroshima) và [Nagasaki](/wiki/Nagasaki). Tổng số người Nhật bị thiệt mạng lên đến 300.000 người lúc ban đầu, và thêm nhiều người chết vì di chứng nhiễm phóng xạ trong nhiều năm kế tiếp. Có sự tranh cãi về việc có cần thiết phải thả bom nguyên tử trên đất Nhật hay không. Phía [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) vẫn cho rằng việc này đã dẫn đến việc Nhật đầu hàng một cách mau chóng, tránh thương vong cao cho quân Mỹ nếu đánh vào Nhật bằng chiến tranh quy ước (như kinh nghiệm đánh lên hai đảo [Iwo Jima](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_I%C5%8D) và [Okinawa](/wiki/Okinawa) đã cho thấy). Ngược lại, những người phản đối hành động này cho rằng hành động ném bom của Mỹ đã vi phạm nguyên tắc tối thiểu là tránh đánh vào thường dân, bởi ở [Hiroshima](/wiki/Hiroshima) và [Nagasaki](/wiki/Nagasaki) hầu hết chỉ là dân thường và chỉ có ít cơ sở quân sự tại đây. Những người này đặt ra câu hỏi: Nếu việc sử dụng bom nguyên tử là cần thiết, tại sao Mỹ lại ném vào thành phố đông dân cư mà không ném vào các căn cứ quân sự lớn của Nhật như quân cảng [Yokosuka](/wiki/Yokosuka) hay [Sasebo](/wiki/Sasebo)? Những người phản đối vụ ném bom tin rằng Mỹ đã hành động theo lối thực dụng: họ muốn các cơ sở quân sự của Nhật còn nguyên vẹn để có thể thu được chiến lợi phẩm là các tài liệu nghiên cứu, vũ khí kiểu mới hoặc các nhà khoa học giỏi của Nhật; việc ném bom thành phố thường cũng đủ gây chấn động mà lại đảm bảo không làm Mỹ mất đi chiến lợi phẩm của mình.
## Kết quả[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=22)]
Hậu quả trực tiếp của chiến tranh này là sự chiến thắng của phía Đồng Minh. Mỗi nước trong phe Trục đều phải đầu hàng vô điều kiện. Đức bị các lực lượng từ Mỹ, Anh, Liên Xô và Pháp chiếm đóng, trong khi Áo bị chia cắt từ Đức và cũng bị chiếm đóng một cách tương tự. Nhật bị quân Mỹ chiếm đóng trong khi Liên Xô chiếm đóng các nước Đông Âu.
Trái với
[Chiến tranh thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t), khi các giới hạn làm suy yếu các nước và các nước thua cuộc bị ngăn chặn việc tái hội nhập cộng đồng quốc tế, các nước thua cuộc đã được cung cấp viện trợ để phục hồi và hội nhập cộng đồng thế giới như các quốc gia hoà bình khác. Vì lẽ đó, Đức và Nhật đã trở thành hai nước quan trọng và có nhiều ảnh hưởng mà không cần phải khiêu chiến.
Sự thất bại của
[Hội Quốc Liên](/wiki/H%E1%BB%99i_Qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn) trong việc ngăn chặn chiến tranh đã dẫn đến việc thành lập [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), một tổ chức quốc tế mới và có nhiều sửa đổi, cho đến nay vẫn là tổ chức quan trọng nhất trong việc thúc đẩy hoà bình và hợp tác.
### Tổn thất nhân mạng[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=23)]
#### Tại Châu Âu[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=24)]
Thống kê năm 1965 của Liên Hợp Quốc cho biết chỉ riêng số người thiệt mạng do chiến tranh ở Châu Âu đã lên đến 49.257.000 người. Những nước chịu thiệt hại lớn nhất gồm:
- Liên Xô: 20.000.000 người (theo tài liệu nghiên cứu của Krivosheev năm 2005, con số này có thể lên tới 26.600.000 người, bao gồm 8,7 triệu quân nhân và hơn 18 triệu thường dân
) [[33]](#cite_note-33)
- Đức: 9.700.000 người (theo tài liệu nghiên cứu năm 2000 của tiến sĩ
[Rüdiger Overmans](/w/index.php?title=R%C3%BCdiger_Overmans&action=edit&redlink=1), con số này bao gồm 5.300.000 quân nhân, 3.170.000 thường dân và 1.400.000 người Đức ở các quốc gia khác)
- Ba Lan: 6.028.000 người (theo tài liệu của Viện IPN - Ba Lan năm 2000, con số này là 5.600.000 đến 5.800.000 người, trong đó có khoảng 3.000.000 người Do Thái)
- Nam Tư: 1.600.000 người
- Pháp: 520.000 người
- Italia: 500.000 người
[[34]](#cite_note-34)
- Tiệp Khắc: 364.000 người
- Hoa Kỳ: 325.000 người
- Anh: 320.000 người.
#### Tại Châu Á - Thái Bình Dương[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=25)]
- Hoa Kỳ: khoảng 300.000 người
- Nhật Bản: khoảng 2.200.000 người
- Trung Quốc: ước tính 15-20.000.000 người
[[35]](#cite_note-35)
- Hai miền Triều Tiên: khoảng 1.000.000 người
- Ấn Độ: 2.587.000 người
- Việt Nam: hơn 2.000.000 người (chủ yếu do nạn đói năm 1945)
- Indonesia: khoảng 3.000.000 đến 4.000.000 người
### Hậu quả lâu dài[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=26)]
Ngay sau chiến tranh, liên minh Đồng Minh đã bị rạn nứt khi có xung đột về hệ tư tưởng. Mỗi phía đã giành một khu vực khác nhau trong các lãnh thổ phe Trục. Tại
[châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), mỗi phía liên minh với nhau trong khu vực ảnh hưởng. Về phía tây, các nước Mỹ, Anh và Pháp đã lập ra Liên minh Bắc Đại Tây Dương ( [NATO](/wiki/NATO)). Về phía đông, Liên Xô lập ra liên minh với các nước Đông Âu khác trong [Hiệp ước Warszawa](/wiki/Kh%E1%BB%91i_Warszawa). Xung đột giữa hai phái sau này là một trong những hậu quả của cuộc chiến tranh này.
Khắp mọi nơi, các phong trào chống thực dân phát triển mạnh hơn khi chiến tranh kết thúc. Điều này xuất phát từ hệ quả của Thế chiến thứ hai:
- Những thiệt hại của các cường quốc châu Âu trong cuộc chiến này khiến họ mất đi rất nhiều năng lực quân sự và kinh tế khả dĩ có thể duy trì hệ thống thuộc địa. Trong khi đó các dân tộc thuộc địa đã chống lại một cách sống còn, quyết không nhân nhượng (như trường hợp
[Algérie](/wiki/Alg%C3%A9rie)).
- Thời kỳ bị Đức chiếm đóng đã gây nên tác động sâu sắc đến tâm lý các dân tộc châu Âu. Họ biết đến mất mát của chiến tranh và nỗi khổ đau khi phải chịu ách thống trị. Điều này ít nhiều đã ảnh hưởng đến quyết tâm muốn trở lại cai trị các dân tộc thuộc địa của họ.
- Các cuộc chiếm đóng của Đức Quốc xã ở Bắc Phi và Nhật Bản ở châu Á đã tàn phá uy tín của Anh, Pháp, Hà Lan đối với hệ thống thuộc địa của họ. Các dân tộc thuộc địa đã nhận thức được rằng những cường quốc cai trị mình vẫn có thể bị đánh bại.
- Sự trỗi dậy của bá quyền Mỹ và việc mở rộng ảnh hưởng của Liên Xô cũng tạo nguồn ủng hộ cho phong trào giải phóng thực dân, vì họ muốn hất cẳng tất cả các đế quốc châu Âu để thiết lập các lợi ích của họ trên thế giới, và điều này cũng không khó khăn mấy khi Tây Âu phải phụ thuộc vào viện trợ Mỹ để tái thiết.
- Phong trào giải phóng dân tộc xảy đến là sự tất yếu. Những điều kiện vào cuối cuộc Thế chiến thật sự là cơ hội lớn cho các nước thuộc địa.
Một vài cuộc xung đột đã trở thành chiến trường cho các cường quốc trong
[Chiến tranh Lạnh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_L%E1%BA%A1nh), thậm chí có nhiều cuộc đã xảy ra trước khi Chiến tranh Lạnh bắt đầu. Hai nước Anh và Pháp đã phải từ bỏ phần lớn các thuộc địa sau chiến tranh. [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) giành được độc lập từ Anh và [Philippines](/wiki/Philippines) giành độc lập từ Mỹ. Tại [Đông Dương](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) và nhiều thuộc địa tại [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), các lực lượng kháng chiến phải chiến đấu mới giành được độc lập.
Một quốc gia quan trọng đã xuất hiện là
[Israel](/wiki/Israel). Sau cuộc thảm sát [Holocaust](/wiki/Holocaust), dân Do Thái trên thế giới rất khao khát có được một quốc gia riêng. Nhiều người Do Thái đã có kinh nghiệm chiến đấu trong chiến tranh là việc quan trọng mà quốc gia này luôn phải đương đầu để được độc lập và tồn tại.
## Các nước tham chiến và hậu quả[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=27) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=27)]
Tất cả mọi quốc gia trên thế giới đều bị Chiến tranh thế giới thứ hai ảnh hưởng ít nhiều. Phần lớn đã tham chiến theo phía Đồng Minh hay phe Trục, và một số đã theo cả hai. Một số nước được thành lập vì chiến tranh, và một số không tồn tại được.
Một số quốc gia tham chiến quan trọng nhất được liệt kê sau đây:
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3): Cường quốc chính của [phe Trục](/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c)tại [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), chiến tranh bắt đầu khi Đức xâm lược [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan), và chiến tranh chấm dứt tại chiến trường châu Âu sau khi Đức đầu hàng. [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p): Lực lượng chính của [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)tại lục địa châu Âu, Pháp đã tuyên chiến với Đức sau việc xâm lược Ba Lan. Pháp không hăng hái trong việc tham chiến và không chống cự nổi lực lượng Đức sau khi bị xâm lược vào năm [1940](/wiki/1940). Khi chính quyền Pháp đầu hàng nhục nhã, một chính quyền bù nhìn thân Đức được thành lập, nhưng một số thuộc địa của Pháp vẫn trung thành với lực lượng [Pháp Tự do](/w/index.php?title=Ph%C3%A1p_T%E1%BB%B1_do&action=edit&redlink=1)vốn đứng về phía Đồng minh. [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland): Trong khi Anh không có khả năng sản xuất và nhân lực to lớn như Mỹ hay Liên Xô, họ vẫn là một thành phần quan trọng trong việc chiến thắng của lực lượng Đồng Minh trên cả hai chiến trường. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Bundesarchiv_Bild_183-J0422-0600-002%2C_Berlin-Karlshorst%2C_Kapitulation%2C_Shukow%2C_Keitel.jpg/250px-Bundesarchiv_Bild_183-J0422-0600-002%2C_Berlin-Karlshorst%2C_Kapitulation%2C_Shukow%2C_Keitel.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Bundesarchiv_Bild_183-J0422-0600-002%2C_Berlin-Karlshorst%2C_Kapitulation%2C_Shukow%2C_Keitel.jpg/250px-Bundesarchiv_Bild_183-J0422-0600-002%2C_Berlin-Karlshorst%2C_Kapitulation%2C_Shukow%2C_Keitel.jpg)
[Thống chế](/wiki/Th%E1%BB%91ng_ch%E1%BA%BF) [Wilheim Keitel](/w/index.php?title=Wilheim_Keitel&action=edit&redlink=1)thay mặt nước [Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3)ký giấy chấp nhận đầu hàng [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4), [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Anh](/wiki/Anh), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [ngày 9 tháng 5 năm 1945](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_9_th%C3%A1ng_5_n%C4%83m_1945&action=edit&redlink=1)tại [Carlschorst](/w/index.php?title=Carlschorst&action=edit&redlink=1), [Poshdam](/w/index.php?title=Poshdam&action=edit&redlink=1) [Ý](/wiki/%C3%9D): Một đồng minh của Đức vào ban đầu, Ý có rất nhiều tham vọng lãnh thổ. Họ chỉ tham chiến sau khi số phận của Pháp đã an bài. Nỗ lực chiếm [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p)và [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp)thất bại, thêm vào đó nhiều thất bại hải quân tại vùng [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i)đã cho thấy Ý không đủ chuẩn bị cho cuộc chiến tranh này. Ý không có một quân đội mạnh, trang bị yếu kém, tinh thần bạc nhược ngay cả khi chiến đấu trên lãnh thổ của mình.Sau khi bị quân Đồng Minh xâm chiếm, nước Ý phát xít bị sụp đổ, một chính quyền mới thành lập theo phía Đồng Minh và đánh lại đồng minh Đức của họ. [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4): Ban đầu họ muốn lập liên minh với Anh, Pháp nhưng không thành, nên sau đó chuyển sang ký hòa ước với Đức. Tuy nhiên, sau khi Đức thình lình tấn công vào năm [1941](/wiki/1941), Liên Xô theo phía Đồng Minh. Liên Xô bị nhiều tổn thất trước quân đội Đức, nhưng cuối cùng cũng thay đổi chiều hướng và chiếm đóng [Berlin](/wiki/Berlin)để chiến thắng tại châu Âu. Chính tại mặt trận Xô - Đức, quân đội phe Trục đã phải gánh chịu những tổn thất to lớn nhất: theo số liệu gần đây thì tổng số quân Đức bị chết, bị thương hoặc bị bắt làm tù binh trong chiến tranh thế giới lần thứ hai là gần 14 triệu người, trong đó riêng ở mặt trận Xô - Đức là 11,3 triệu người, chưa kể hơn 1,2 triệu quân Nhật và đồng minh châu Á của Nhật bị Liên Xô tiêu diệt hoặc bắt giữ trong [Chiến dịch Mãn Châu](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_M%C3%A3n_Ch%C3%A2u_(1945)). [Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n): Một trong những cường quốc phe Trục, Nhật Bản có lý do tham chiến riêng. Do không đủ tài nguyên để phục vụ cho nền công nghiệp ngày càng phát triển, Nhật đã nỗ lực giành tài nguyên từ khu vực tây [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng)và [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81). Nhưng họ không đủ tiềm lực để đánh bại quân Đồng Minh, và đã bị đẩy lùi và cuối cùng bị thả bom nguyên tử, cuối cùng Nhật Bản phải đầu hàng không điều kiện. [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c): Không còn nhận dạng là một quốc gia được nữa khi chiến tranh bắt đầu, Trung Quốc đã nhận lãnh đòn chủ nghĩa quân phiệt của Nhật trên một thập kỷ. Cả hai phía Quốc dân đảng, với sự ủng hộ của Hoa Kỳ, và phía Đảng Cộng sản, đã dùng cách đánh [du kích](/w/index.php?title=Du_k%C3%ADch&action=edit&redlink=1)để kháng cự chống Nhật. [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3): Ban đầu duy trì chính sách trung lập, Hoa Kỳ bán hàng hóa và vũ khí cho cả hai phe và không tỏ thái độ chống lại bên nào. Tuy nhiên vào cuối năm 1941, Hoa Kỳ bị cuốn vào chiến tranh khi Nhật tấn công bất ngờ và Đức tuyên chiến. Hoa Kỳ dùng khả năng kinh tế và công nghiệp an toàn để tiếp tế cho tất cả các nước Đồng Minh và đã tạo lực lượng và duy trì nỗ lực tại châu Âu và Thái Bình Dương. Hoa Kỳ cũng là nước tham gia trên nhiều mặt trận nhất và viện trợ nhiều cho các nước Đồng Minh. Hoa Kỳ cũng là nước duy nhất tham chiến mà lãnh thổ và nền kinh tế hầu như không bị chiến tranh tàn phá, đã vậy họ còn thu được lợi từ các hợp đồng bán vũ khí, nguyên liệu, lương thực... [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam): Sau khi bị Nhật tấn công và chiếm đóng, Việt Nam tồn tại cả 2 chính quyền của thực dân Pháp lẫn Đế quốc Nhật. Dưới sự hỗ trợ của Liên Xô và quân đồng minh, Việt Nam đã tiến hành mở một hoạt động [phản kháng quy mô lớn diễn ra trên cả nước](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Th%C3%A1ng_T%C3%A1m)dưới sự chỉ huy của chủ tịch Hồ Chí Minh và nhà quân sự Võ Nguyên Giáp, đã buộc lính Nhật ở Việt Nam phải buông súng đầu hàng. Việt Nam trở thành nước độc lập sau 80 năm bị biến thành thuộc địa.
## Tóm tắt[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=28) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=28)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Bird_in_Tank_Gun_Barrel_-_Prokhorovka_-_Russia.JPG/300px-Bird_in_Tank_Gun_Barrel_-_Prokhorovka_-_Russia.JPG)
[Chim bồ câu](/wiki/Chim_b%E1%BB%93_c%C3%A2u)trong nòng [pháo](/wiki/Ph%C3%A1o)tại [Prokhorovka](/w/index.php?title=Prokhorovka&action=edit&redlink=1)( [Nga](/wiki/Nga)) năm [2008](/wiki/2008), biểu tượng cho số phận mong manh của sự sống trước hiểm họa chiến tranh
Chiến tranh thế giới thứ hai là một cuộc xung đột vũ trang lớn nhất lịch sử. Không cuộc xung đột nào trước đó hay sau đó bao gồm số nước tham gia nhiều hơn, ảnh hưởng diện tích đất lớn hơn, hay giết nhiều mạng người và phá hoại nhiều hơn. Tuy nhiên, sự lớn lao của cuộc chiến này chỉ là một trong nhiều khía cạnh nổi bật nhất của nó. Một số khía cạnh khác đáng được chú ý là:
- Ảnh hưởng thế giới lâu dài: Hầu hết các quốc gia đã theo phía này hay phía kia trong chiến tranh. Một số quốc gia theo cả hai phía vào các thời điểm khác nhau. Mọi lục địa có người ở, trừ
[Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9), đều có trận chiến. Ngay cả các nước trung lập cũng bị ảnh hưởng sâu sắc trong chiến tranh và sau chiến tranh.
- Phát triển kỹ thuật: Trong nhiều lĩnh vực kỹ thuật, sự tiến triển rất nhanh chóng vì chiến trường có nhu cầu cải tiến kỹ thuật. Diễn tiến này có rất rõ trong các lĩnh vực kỹ thuật quân sự, từ
[máy bay](/wiki/M%C3%A1y_bay)đến xe cộ và [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh). [Bom nguyên tử](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n): Chiến tranh thế giới thứ hai đã dẫn đến một cuộc cạnh tranh giữa một số nước để khai thác [năng lượng nguyên tử](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n)và phát triển [vũ khí hạt nhân](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n). Nước [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)thắng cuộc trong cạnh tranh này và đã sử dụng vũ khí nguyên tử lần đầu tiên trên thế giới để tạo ra ưu thế trong việc phân chia thế giới sau chiến tranh. [Chiến tranh tổng lực](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_to%C3%A0n_di%E1%BB%87n): Chiến tranh này đã diễn ra theo cách thức chiến tranh tổng lực như Thế chiến I ( *strategic warfare*) . Chiến tranh này không những chỉ là để đánh bại quân địch và chia cắt vật chất, mà còn phải tấn công thẳng vào các khu vực người ở và công nghiệp để phá hủy khả năng sản xuất và ý chí của địch. [[36]](#cite_note-36)
- Kháng cự của người dân:
[Chiến tranh du kích](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_du_k%C3%ADch)không phải mới, nhưng trong hầu hết những nước bị quân địch (đặc biệt là [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)và [Nhật](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)) chiếm giữ, nhiều cuộc nổi dậy kháng chiến đã nổ ra. Mặc dù các phong trào này thường không tự giải phóng được đất nước, họ cũng đã làm quân chiếm đóng phải hao tổn công sức, và lãnh thổ không bao giờ bị chiếm giữ toàn bộ. Việc này đã chứng minh rằng, việc chinh phục và lôi kéo một dân tộc đối nghịch bằng vũ lực là một chuyện không dễ dàng.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=29) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=29)] **Sommerville, Donald (14 tháng 12 năm 2008).** [^](#cite_ref-1) *The Complete Illustrated History of World War Two: An Authoritative Account of the Deadliest Conflict in Human History with Analysis of Decisive Encounters and Landmark Engagements*. Lorenz Books. tr. 5. [ISBN](/wiki/ISBN) [0754818985](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0754818985). [^](#cite_ref-2) [The Second World War was really an extension of the first](http://hubpages.com/hub/WWI_vs_WWII)-WWI vs WWII **Wojciech Materski and Tomasz Szarota. Polska 1939–1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami. Institute of National Remembrance(IPN) Warszawa 2009** [^](#cite_ref-3) [ISBN 978-83-7629-067-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9788376290676), p. 32 [^](#cite_ref-4) [Anthony Sutton.](http://reformed-theology.org/html/books/wall_street/index.html) *Wall Street and the rise of Hitler*. New Rochelle. New York. Arlington House. 1975 [^](#cite_ref-5) [http://www.theguardian.com/world/2004/sep/25/usa.secondworldwar](http://www.theguardian.com/world/2004/sep/25/usa.secondworldwar) **Henry Payner. Churchill, Roosevelt, Stalin - Cuộc chiến tranh mà họ tiến hành và nền hòa bình mà họ tìm kiếm. London. 1957. trang 4.** [^](#cite_ref-6)
- ^
**a** [Lê văn Quang, Lịch sử quan hệ quốc tế từ 1917 đến 1945, Nhà xuất bản Giáo dục, 2003, trang 157](#cite_ref-Quang_1945_7-1) **ă** [^](#cite_ref-8) [http://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/007/174.htm](http://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/007/174.htm) **Hồ sơ XV-tòa án Nuremberg-trang 350** [^](#cite_ref-9)
- ^
**a** **ă** [“Sửa lại lịch sử khiến cho tương lai trở nên mong manh”](http://baodatviet.vn/chinh-tri-xa-hoi/binh-luan/sua-lai-lich-su-khien-cho-tuong-lai-tro-nen-mong-manh-3267724/). Báo Đất Việt. Truy cập 16 tháng 5 năm 2015. **G. I. Krivosheev. Soviet Casualties and Combat Losses. Greenhill 1997** [^](#cite_ref-11) [ISBN 1-85367-280-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1853672807) [^](#cite_ref-12) [http://www.soldat.ru/doc/casualties/book/chapter5_05.html](http://www.soldat.ru/doc/casualties/book/chapter5_05.html) **Valeri Yarmenko, phó tiến sĩ sử học, nghiên cứu viên cao cấp của Viện Lịch sử quân sự Bộ Quốc phòng Nga. Báo điện tử Utro.ru ngày 27-4-2005** [^](#cite_ref-13) **Hubertus Knabe,** [^](#cite_ref-14) *Tag der Befreiung? Das Kriegsende in Ostdeutschland*(Ngày giải phóng? Kết thúc chiến tranh ở Đông Đức); [mua sách này trên Amazon](http://www.amazon.de/Tag-Befreiung-Das-Kriegsende-Ostdeutschland/dp/3549072457) **Antony James Beevor,** [^](#cite_ref-15) *Berlin: The Downfall 1945*(Ngày tàn của Berlin năm 1945), trang 28; [mua sách này trên Amazon](http://www.amazon.co.uk/Berlin-Downfall-1945-Antony-Beevor/dp/0140286969) [^](#cite_ref-16) [Báo](http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,3604,707835,00.html), ngày 1 tháng 5 năm 2002 *The Guardian*trích sách của Antony James Beevor **Alfred-Maurice de Zayas,** [^](#cite_ref-17) *Die Anglo-Amerikaner und die Vertreibung der Deutschen*, Tr. 87, Ullstein, 1988. [Để kiểm chứng, có thể mua sách này trên Amazon](http://www.amazon.de/Die-Anglo-Amerikaner-die-Vertreibung-Deutschen/dp/3548332064) **Hanna Schissler** [^](#cite_ref-18) *The Miracle Years: A Cultural History of West Germany, 1949–1968* [[1]](http://books.google.com/books?id=00fCzJKt1QMC&pg=PA28&lpg=PA28&dq=soviet+estimates+rape+tens+of+thousands&source=web&ots=xzyKzJm1sj&sig=cy2AfPmp7ZvT7K9YSWPRkXoyp6E) **Franz Wilhelm Seidler và Alfred-Maurice de Zayas,** [^](#cite_ref-19) *Kriegsverbrechen in Europa und im Nahen Osten im 20. Jahrhundert*(Tội ác chiến tranh ở Châu Âu, Đông Đức trong thế kỷ 20); [mua sách này trên PreisTrend](http://www.preistrend.de/Buch_Preisvergleich_Kriegsverbrechen_in_Europa_und_im_Nahen_Osten_im_20_Jahrhundert__o7249710201767402.html)hoặc [trên Amazon](http://www.amazon.de/Kriegsverbrechen-Europa-Nahen-Osten-Jahrhundert/dp/3813207021/ref=pd_bxgy_b_img_b) **Theodor Schieder,** [^](#cite_ref-20) *Dokumentation der Vertreibung der Deutschen aus Ost-Mitteleuropa*(Tư liệu về việc người Đức bị bắt phải di cư khỏi miền đông Trung Âu), nhà xuất bản Deutscher Taschenbuch Verlag (DTV), [München](/wiki/M%C3%BCnchen), Đức, năm 2004; [mua sách trên website của DTV](http://www.dtv.de/dtv.cfm?wohin=dtvnr59072) **William Hitchcock,** [^](#cite_ref-21) *The Struggle for Europe: The Turbulent History of a Divided Continent, 1945-2002*(Cuộc chiến giành Châu Âu: Lịch sử hỗn loạn của một lục địa bị chia cắt, 1945-2002); [mua sách này trên Amazon](http://www.amazon.com/Struggle-Europe-Turbulent-Continent-1945-2002/dp/0385497989) **Helke Sander và Barbara Johr, phim tư liệu** [^](#cite_ref-22) *BeFreier und Befreite. Krieg, Vergewaltigung, Kinder*(Những kẻ đem lại tự do lại cướp mất tự do. Chiến tranh, hãm hiếp, và trẻ con); [mua phim tư liệu này trên Amazon](http://www.amazon.de/BeFreier-Befreite-Krieg-Vergewaltigung-Kinder/dp/3596163056) [^](#cite_ref-23) [“Н. Мендкович. Кто «изнасиловал Германию»? (часть 1). Актуальная история”](http://actualhistory.ru/51). Truy cập 14 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-24) [http://gpw.tellur.ru/page.html?r=books&s=beevor](http://gpw.tellur.ru/page.html?r=books&s=beevor) [^](#cite_ref-25) [“����-������������: ����������� ���� ������ ������� - ������� ����� - ��������� ������ - svpressa.ru”](http://svpressa.ru/war/article/8271/). Truy cập 14 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-Leonhard.2C_Revolution_26-0) [Wolfgang Leonhard](/w/index.php?title=Wolfgang_Leonhard&action=edit&redlink=1), *Child of the Revolution*,Pathfinder Press, 1979, [ISBN 0-906133-26-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0906133262) **Norman M. Naimark.** [^](#cite_ref-27) *The Russians in Germany: A History of the Soviet Zone of Occupation, 1945–1949.*Harvard University Press, 1995. [ISBN 0-674-78405-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0674784057) [^](#cite_ref-28) [Бивор, Энтони. Падение Берлина. 1945. — М.: АСТ; Транзиткнига, 2004.](http://militera.lib.ru/research/beevor2/27.html) *Bản gốc: Anthony Beevor. Berlin. The Downfall 1945. — London. Viking, 2002.*(Anthony Beevor. Berlin sụp đổ - 1945. AST; Tranzitkniga. Moskva. 2004. Chương 27: Nạn nhân của chiến thắng) [^](#cite_ref-29) [http://www.trud.ru/article/21-07-2005/90824_nasilie_nad_faktami/print](http://www.trud.ru/article/21-07-2005/90824_nasilie_nad_faktami/print) [^](#cite_ref-30) [“������� ����������”](http://militera.lib.ru/research/dukov_ar/index.html). [^](#cite_ref-iiatou_31-0) [H-Net review of The GI War against Japan: American Soldiers in Asia and the Pacific during World War II](http://www.h-net.org/reviews/showrev.cgi?path=114661059720058) **Lisa Takeuchi Cullen (13 tháng 8 năm 2001).** [^](#cite_ref-32) [“Okinawa Nights”](http://www.time.com/time/world/article/0,8599,170085-2,00.html). TIME. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2010. **Michael Haynes, Counting Soviet Deaths in the Great Patriotic War: a Note, Europe Asia Studies Vol.55, No. 2, 2003, 300–309** [^](#cite_ref-33) **Lịch sử quân sự Ý trong Thế chiến 2, bản wikipedia tiếng Anh** [^](#cite_ref-34) **Werner Gruhl, Imperial Japan's World War Two, 1931–1945 Transaction 2007** [^](#cite_ref-35) [ISBN 978-0-7658-0352-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780765803528)(Werner Gruhl is former chief of NASA's Cost and Economic Analysis Branch with a lifetime interest in the study of the First and Second World Wars. **vi.wikipedia: Chiến tranh thế giới I** [^](#cite_ref-36)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=30) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=30)] [Churchill, Winston](/wiki/Winston_Churchill)(1948-53), *The Second World War*, 6 vols. [Gilbert, Martin](/w/index.php?title=Martin_Gilbert&action=edit&redlink=1)(1995) *Second World War*, Phoenix, [ISBN 1-85799-346-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1857993462) [Keegan, John](/w/index.php?title=John_Keegan&action=edit&redlink=1)(1989) *The Second World War* [Liddel Hart, Sir Basil](/w/index.php?title=B.H._Liddell_Hart&action=edit&redlink=1)(1970), *History of the Second World War*Cassel & Co; Pan Books,1973, London [Murray, Williamson](/w/index.php?title=Williamson_Murray&action=edit&redlink=1)và [Millett, Allan R.](/w/index.php?title=Allan_R._Millett&action=edit&redlink=1)(2000) *A War to Be Won: Fighting the Second World War* [ISBN 0-674-00163-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/067400163X) [Overy, Richard](/w/index.php?title=Richard_Overy&action=edit&redlink=1), *Why the Allies Won*, Pimlico, 1995. [ISBN 0-7126-7453-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0712674535) [Weinberg, Gerhard L.](/w/index.php?title=Gerhard_L._Weinberg&action=edit&redlink=1), *A World at Arms: A Global History of World War II*( [1994](/wiki/1994)) [ISBN 0-521-44317-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521443172)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&veaction=edit&vesection=31) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai&action=edit§ion=31)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[WW2 People's War](http://www.bbc.co.uk/dna/ww2/)- Dự án của BBC: Thu thập các câu chuyện của những người bình thường trong Thế chiến thứ hai [Lịch sử BBC: Thế chiến thứ hai](http://web.archive.org/web/20010124043700/http://www.bbc.co.uk/history/war/wwtwo/)
|
|
|Hiện đại
||Xem thêm
|[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [Chiến tranh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh) [Xung đột toàn cầu](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_to%C3%A0n_c%E1%BA%A7u) [Chiến tranh thế giới](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) [Xung đột thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20) [Chiến tranh liên quan tới Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Chiến tranh liên quan tới Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) [Chiến tranh liên quan tới Lào](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_L%C3%A0o) [Lịch sử hiện đại](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i) [Xung đột năm 1939](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1939) [Xung đột năm 1940](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1940) [Xung đột năm 1941](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1941) [Xung đột năm 1942](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1942) [Xung đột năm 1943](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1943) [Xung đột năm 1944](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1944) [Xung đột năm 1945](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1945) [Châu Âu hiện đại](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%A2u_%C3%82u_hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i) [Lịch sử Hoa Kỳ (1918–45)](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3_(1918%E2%80%9345)) [Chiến tranh liên quan tới Áo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_%C3%81o) [Chiến tranh liên quan tới Myanma](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Myanma) [Chiến tranh liên quan tới Campuchia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Campuchia) [Chiến tranh liên quan tới Pháp](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Ph%C3%A1p) [Chiến tranh liên quan tới Đức](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_%C4%90%E1%BB%A9c) [Chiến tranh liên quan tới Hungary](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Hungary) [Chiến tranh liên quan tới Nhật Bản](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Chiến tranh liên quan tới Thái Lan](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Th%C3%A1i_Lan) [Chiến tranh liên quan tới Anh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Anh) [Chiến tranh liên quan tới Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Hoa_K%E1%BB%B3)


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Diễn viên điện ảnh Áo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Các trang trong thể loại “Diễn viên điện ảnh Áo”
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.
M
Birgit Minichmayr
S
Romy Schneider
Arnold Schwarzenegger
W
Christoph Waltz
Martin Weinek
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Diễn_viên_điện_ảnh_Áo&oldid=20985837
”
Thể loại
:
Diễn viên Áo
Điện ảnh Áo
Diễn viên điện ảnh theo quốc tịch
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Dansk
English
Español
فارسی
Frysk
한국어
Hrvatski
Kiswahili
Latviešu
Монгол
Nederlands
Polski
Simple English
Slovenčina
Srpskohrvatski / српскохрватски
Türkçe
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 15:29 ngày 1 tháng 5 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate