text:
Phiên thiết Hán-Việt
Phiên thiết Hán-Việt là dùng cách phiên thiết (反切), tức là dùng âm của hai chữ khác (được coi là đã biết cách đọc) ghép lại để chú âm cho cách đọc âm Hán-Việt của một chữ Hán.
Phiên thiết là một phương pháp ghi chú cách đọc của người Trung Quốc, dùng trong các tự điển chữ Hán, trước khi có phương pháp dùng chữ cái La Tinh để ghi chú cách đọc (gọi là bính âm 拼音). Nghĩa là dùng âm của những chữ Hán thông dụng, mà chỉ dẫn cách đọc của một chữ Hán ít thông dụng hơn hay là chữ mới. Người Việt Nam áp dụng phép phiên thiết ấy cho các âm Hán-Việt tương ứng, gọi là phiên thiết Hán-Việt.
Ví dụ: bạn không biết cách đọc chữ 東, tra từ điển sẽ có phiên thiết 德紅切 (âm Hán-Việt là đức hồng thiết). Như vậy chữ 東 sẽ đọc là đông, vì đông = đức + hồng, theo quy tắc lấy phụ âm đầu (thanh mẫu 聲母) của chữ thứ nhất ghép với vần (vận mẫu 韻母) chữ thứ hai, riêng thanh điệu thì xem quy tắc ở phần dưới.
Như vậy có thể có rất nhiều cách phiên thiết cho một chữ Hán.
Sơ lược nguồn gốc[sửa | sửa mã nguồn]
Chữ Hán là một thứ chữ do người Trung Quốc sáng tạo, rồi dần dần trở thành một thứ văn tự chung cho một số dân tộc ở vùng Đông Á và Đông Nam Á như Triều Tiên, Nhật Bản, Việt Nam... Qua nhiều thế kỉ, chữ Hán đã được xem như là một thứ văn tự chính thống, đem dùng vào việc giảng dạy, thi cử, hành chính, sáng tác văn học. Tuỳ từng vùng từng xứ mà chữ Hán được phát âm khác nhau, ngay tại Trung Quốc có nhiều giọng đọc khác nhau, như tiếng Quảng Đông, Phúc Kiến, Triều Châu, Bắc Kinh... Các nước lân cận như Triều Tiên có cách đọc riêng của người Triều Tiên, gọi là Hán-Triều (漢朝), người Nhật có cách đọc riêng của người Nhật, gọi là Hán-Hoà (漢和), người Việt Nam có cách đọc của mình gọi là Hán-Việt (漢越).
Chữ Hán là một loại chữ biểu ý, không phải là loại chữ biểu âm nên không thể nhìn vào mặt chữ mà đọc được. Thế thì người Trung Quốc dùng cách nào để đọc được thứ chữ ấy? Từ thời nhà Đông Hán (東漢, 25-225) trở về trước, người Trung Quốc đã có lối chú âm bằng cách dùng chữ đồng âm, gọi là trực âm (直音). Trực âm là lối dùng chữ đồng âm để trực tiếp chú âm một chữ khác hay dùng những chữ có âm gần giống, gọi là độc nhược (讀若) độc như (讀如) hay độc vi (讀為). Nhưng lối trực âm không có chữ đồng âm thì không chú âm được, còn lối độc nhược, độc như, hay độc vi thì có khuyết điểm là chú âm không chính xác. Vì thế, thời Đông Hán đã có phép phiên thiết (反切).
Trước khi có phép phiên thiết, thời Xuân Thu (春秋, 722-479 trước CN) người ta biết kết hợp hai âm lại làm một như:
- 不可—叵 — phả;
- 何不—盍 — hạp;
- 而已—耳 — nhĩ
- 之於—諸 — chư
- 之歟—諸 — chư
Phương pháp phiên thiết là một bước tiến rất lớn so với lối chú âm như trực âm, độc nhược, độc như hay độc vi nêu trên.
Ở đây chỉ bàn đến cách đọc chữ Hán theo âm Hán-Việt, tức là lối đọc riêng của người Việt. Chủ yếu là dựa theo phép phiên thiết trong các văn tự và từ điển Trung Quốc như: Khang Hy tự điển (康熙字典), Trung Hoa đại tự điển (中華大字典), Từ Nguyên (辭源), Từ Hải (辭海), Trung văn đại từ điển (中文大辭典) v.v.
Định nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Phương pháp phiên thiết được định nghĩa như sau trong những bộ từ điển, những tác phẩm ngữ học xưa và nay như sau:
- Sách Lễ bộ vận lược (禮部韻略) của Đinh Độ (丁度) đời nhà Tống (宋) giải thích hai chữ "phiên thiết" như sau:
-
- 音韻展轉相協謂之反，亦作翻；兩字相摩以成聲謂之切，其實一也
- Âm và vận tuần tự hợp nhau gọi là Phiên 反 cũng viết là 翻. Hai chữ mài cọ nhau để thành âm đọc gọi là thiết 切. Thực ra chỉ là một mà thôi.
- Quyển Hình âm nghĩa tổng hợp đại tự điển (形音義綜合大字典) giải thích hai chữ "phiên thiết" như sau:
-
- 以兩字急讀而合成一字之音曰切，亦曰反切，又曰切韻
- Lấy hai âm mài cọ với nhau thành một âm nên gọi là phiên thiết, cũng gọi là thiết vận.
- Sách Văn tự học toản yếu (文字學纂要) dẫn chú thích của Trịnh Huyền (鄭玄) đời nhà Hán về chữ "phiên" (反): 反，覆也 — Phiên là Lật lại; và dẫn chú thích của Cao Dụ (高裕) đời Hán về chữ "thiết" (切): 切，摩也 – Thiết là mài cọ. Sách này ghép hai chú thích của Trịnh Huyền và Cao Dụ để đi đến định nghĩa sau:
-
- 以二音反覆摩以成一音故名反切
- Lấy hai âm mài cọ với nhau thành một âm, ấy gọi là phiên thiết.
- Từ Nguyên (辭源) định nghĩa "phiên thiết" như sau:
-
- 以二字之音相切而成一音也：上一字為雙聲，亦謂之母音，下一字為疊韻，亦謂之字音
- Lấy hai âm của hai chữ mài cọ với nhau tạo thành một âm: chữ trên là song thanh chữ dưới là điệp vận.
- Từ Hải (辭海) định nghĩa "phiên thiết" như sau:
-
- 以二字之音切成一字之音之方法也
- Phương pháp lấy âm của hai chữ mài cọ thành âm của một chữ.
- Từ Vị (辭彙) của Lục Sư Thành (陸師成) định nghĩa "phiên thiết" như sau:
-
- 用兩個字標注字音：以上字之聲和下字之韻切成一音
- Dùng hai chữ nếu chú âm một chữ. Lấy thanh (phụ âm đầu) và vận (vần) của chữ dưới mài cọ thành một âm.
- Hán Việt từ điển (漢越詞典) của Đào Duy Anh định nghĩa "phiên thiết" như sau:
-
- Đem hai tiếng nói lái lại với nhau thành một tiếng khác. Ví dụ: Ha với Cam thành Ham.
- Sách Nguồn gốc và quá trình hình thành cách đọc Hán Việt của Nguyễn Tài Cẩn (Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, Hà Nội, 1979), trang 109 viết:
-
- Phiên thiết – nếu nói một cách nôm na – thì có thể định nghĩa là cách dùng hai chữ nói lái lại, để tìm ra cách đọc của chữ thứ ba. Ta hãy trở lại ví dụ: đông = đô tông thiết. Rõ ràng là dùng hai chữ Đô và chữ Tông nói lái lại, thì sẽ tìm ra được cách đọc của Đông. Bởi vì Đông bao gồm phụ âm Đ của chữ Đô cộng với vần Ông của chữ Tông: Đông = Đ(ô) + (T)ông.
- Sách Nghiên cứu về chữ Nôm của Lê Văn Quán (Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, Hà Nội, 1981), phần cuối chú trang 25 viết:
-
- Phiên thiết là dùng hai chữ Hán ghép lại để ghi âm đọc của một chữ. Ví dụ: 同 = 德紅切 – Đức hồng thiết = Đồng. Chữ trên đại biểu cho thanh mẫu, chữ dưới đại biểu cho vần (vận mẫu) và thanh điệu.
Nói tóm lược: Phiên thiết là dùng âm của hai chữ đã biết cách đọc để chú âm cho một chữ thứ ba, nghĩa là lấy phụ âm đầu của chữ thứ nhất với vần của chữ thứ hai đọc nối liền lại theo một quy tắc nhất định để đọc chữ thứ ba.
- Ví dụ: 搖 = 余招切: Du + Chiêu thiết = Diêu.
- Thuyết minh: Du có phụ âm đầu là D + iêu là vần của chữ thứ hai = diêu. Quy tắc này gọi là Song thanh, Điệp vận.
Phiên thiết có âm khởi đầu là phụ âm[sửa | sửa mã nguồn]
Song thanh & Điệp vận[sửa | sửa mã nguồn]
Song thanh (雙聲) là phụ âm đầu (thanh mẫu 聲母) của chữ tìm ra giống với phụ âm đầu của chữ thứ nhất. Ví dụ: 東 = 德紅切: Đức + Hồng thiết = Đông. Chữ thứ nhất có phụ âm đầu là Đ chữ tìm ra là Đông cũng có phụ âm đầu là Đ nên gọi là Song thanh.
Điệp vận (疊韻) là vần (vận mẫu 韻母) của chữ tìm ra giống với vần của chữ thứ hai. Ví dụ: 川 = 昌緣切: Xương + Duyên thiết = Xuyên. Duyên, chữ thứ hai có vần là Uyên, chữ tìm ra là Xuyên cũng có vần là Uyên nên gọi là Điệp vận.
Về thanh điệu cũng có các quy tắc nhất định, được gọi là cùng bậc, đồng loại.
Cùng bậc & Đồng loại[sửa | sửa mã nguồn]
Cùng bậc là bậc thanh của chữ tìm ra giống bậc thanh của chữ thứ nhất. Ví dụ: 抓 = 側絞切: Trắc + Giảo thiết = Trảo. Chữ tìm ra là Trảo có dấu hỏi thuộc bậc phù giống với chữ thứ nhất là Trắc có dấu sắc cũng thuộc bậc phù nên gọi là cùng bậc.
Đồng loại là loại thanh tìm ra giống với loại thanh của chữ thứ hai. Ví dụ: 偅 = 主勇切: Chủ + Dũng thiết = Chủng. Chữ tìm ra là Chủng có dấu hỏi thuộc loại thanh thượng giống với chữ thứ hai là Dũng có dấu ngã cũng thuộc loại thanh thượng nên gọi là đồng loại.
Công thức bỏ dấu tìm ra[sửa | sửa mã nguồn]
Phụ âm đầu, vần & thanh điệu[sửa | sửa mã nguồn]
Trước khi áp dụng quy tắc trên để đọc được lối phiên thiết trong các tự và từ điển Trung Quốc, chúng ta cần phải biết qua âm (thanh mẫu), vần (vận mẫu) và thanh điệu của tiếng Hán-Việt.
Phụ âm đầu[sửa | sửa mã nguồn]
Phụ âm đầu là bộ phận phụ khởi đầu của một âm tiết trừ đi phần vần và thanh diệu. Căn cứ vào vị trí cấu âm, phụ âm đầu được chia làm ba vị trí: loạt phụ âm môi, loạt phụ âm lưỡi và phụ âm tắc thanh hầu.
- Loạt phụ âm môi: b, ph, v, m. Ví dụ: 巴 (ba), 非 (phi), 文 (văn), 木 (mộc).
- Loạt phụ âm lưỡi:
- Loạt phụ âm đầu lưỡi: t, th, tr, s, đ, n, l, d. Ví dụ: 三 (tam), 天 (thiên), 中 (trung), 生 (sinh), 年 (niên), 老 (lão), 也 (dã), 多 (đa).
- Loạt phụ âm mặt lưỡi: ch, x, gi, nh. Ví dụ: 主 (chủ), 春 (xuân), 甲 (giáp), 牙 (nha).
- Loạt phụ âm gốc lưỡi: k, (c, q), kh, ng, (ngh). Ví dụ: 旗 (kì), 姑 (cô), 軍 (quân), 可 (khả), 我 (ngã), 義 (nghĩa).
- Phụ âm tắc thanh hầu: h. Ví dụ: 海 (hải).
Vần[sửa | sửa mã nguồn]
Vần là bộ phận chủ yếu của âm tiết trừ đi thanh điệu, phụ âm đầu (nếu có). Căn cứ vào phương thức cấu tạo, chúng ta có thể chia vần ra làm các loạt như sau:
- Loạt vần không có âm cuối: i, y, (uy), ia, ê (uê), ư, ưa, ơ, a (oa), u, ô, o. Ví dụ: 之 (chi), 美 (mĩ), 規 (quy), 地 (địa), 細 (tế), 稅 (thuế), 四 (tứ), 乘 (thừa), 初 (sơ), 个 (cá), 化 (hoá), 瓜 (qua), 夫 (phu), 古 (cổ), 儒 (nho).
- Loạt vần có âm cuối là bán nguyên âm: ai (oai), ơi, ôi, ây, ưu, ao, iêu (yêu). Ví dụ: 待 (đãi), 話 (thoại), 怪 (quái), 亥 (hợi), 杯 (bôi), 西 (tây), 狗 (cẩu), 久 (cửu), 高 (cao), 料 (liệu), 腰 (yêu).
- Thuyết minh: i, y, o, u đứng sau các âm chính đều là bán nguyên âm cuối.
- Loạt vần có phụ âm cuối m/p: am, ap, âm (im), ấp, iêm (yêm), iêp. Ví dụ: 甘 (cam), 法 (pháp), 心 (tâm), 今 (kim), 念 (niệm), 淹 (yêm), 涉 (thiệp).
- Thuyết minh: m, p đứng sau các âm chính đều là phụ âm cuối.
- Loạt vần có phụ âm cuối n/t: an (oan), at (oat), ân (ăn, uân), ăt, ât (uât), ôn, ôt, iên (yên, uyên), iêt (yêt, uyêt). Ví dụ: 安 (an), 短 (đoản), 官 (quan), 怛 (đát), 脫 (thoát), 括 (quát), 引 (dẫn), 根 (căn), 君 (quân), 瑟 (sắt), 乙 (ất), 戌 (tuất), 尊 (tôn), 沒 (một), 典 (điển), 煙 (yên), 川 (xuyên), 列 (liệt), 咽 (yết), 血 (huyết).
- Thuyết minh: n, t đứng sau các âm chính đều là phụ âm cuối.
- Loạt vần có phụ âm cuối ng/c: ang, (oang), ac, ăng (oăng), ăc (oăc), ung, uc, ưng, ưc, ương, ươc, ong, oc, ông (uông), ôc (uôc). Ví dụ: 邦 (bang), 皇 (hoàng), 光 (quang), 各 (các), 朋 (bằng), 弘 (hoằng), 色 (sắc), 或 (hoặc), 虢 (quắc), 恭 (cung), 目 (mục), 証 (chứng), 食 (thực), 央 (ương), 掠 (lược), 龍 (long), 捉 (tróc), 公 (công), 尪 (uông), 谷 (cốc), 屬 (thuộc), 國 (quốc).
- Thuyết minh: ng/c đứng sau các âm chính đều là phụ âm cuối.
- Loạt vần có phụ âm cuối nh/ch: inh (uynh), ich, anh (oanh), ach (oach). Ví dụ: 丁 (đinh), 兄 (huynh), 昔 (tích), 境 (cảnh), 橫 (hoành), 迫 (bách), 劃 (hoạch), 郭 (quách).
- Thuyết minh: ng/c đứng sau các âm chính đều là phụ âm cuối.
Thanh điệu[sửa | sửa mã nguồn]
Thanh điệu là sự nâng cao hoặc hạ thấp giọng nói trong một âm tiết. Trong tiếng Hán trước đây có bốn thanh: bình 平, thượng 上, khứ 去, nhập 入; mỗi thanh có hai bậc là phù 浮 và trầm 沈 (hoặc thanh 清/trọc 濁; thượng 上/hạ 下; ngày nay thường gọi là âm 陰/dương 陽). Như vậy, tổng cộng có 8 thanh bậc: phù bình (浮平), trầm bình (沈平), phù thượng (浮上), trầm thượng (沈上), phù khứ (浮去), trầm khứ (沈去), phù nhập (浮入), trầm nhập (沈入). Lưu ý là âm tiếng Hán hiện đại (tiếng Hán phổ thông, dựa trên phương ngữ Bắc Kinh) chỉ có 4 thanh bậc: phù bình (tên thông dụng hiện nay là âm bình), trầm bình (tên thông dụng hiện nay là dương bình), thượng thanh và khứ thanh (không chia bậc). Tiếng Việt có 6 thanh điệu (biểu thị bằng: không dấu, huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng), nhưng âm Hán-Việt lại quy về bốn thanh điệu và hai bậc của tiếng Hán vì dựa vào phiên thiết của âm tiếng Hán.
- Thanh bình: Có hai bậc, phù và trầm.
- Thanh bình bậc phù (phù bình hay âm bình) là những tiếng không dấu, tức thanh ngang. Ví dụ: 阿 (a), 香 (hương).
- Thanh bình bậc trầm (trầm bình hay dương bình) là những tiếng có dấu huyền. Ví dụ: 陀 (đà), 田 (điền), 神 (thần).
- Điều cần chú ý là các chữ thanh ngang bắt đầu bằng l, m, n, ng, nh, d, v đều thuộc "trầm bình" ("hạ bình") trong cách áp dụng phiên thiết (Lê Ngọc Trụ) như minh 明, nhân 人, vân 云, nếu không sẽ sai về bậc thanh. Điều này rất ít tác giả nhấn mạnh.
- Thanh thượng: Có hai bậc, phù và trầm.
- Thanh thượng bậc phù (phù thượng) là những tiếng có dấu hỏi. Ví dụ: 把 (bả), 海 (hải), 斬 (trảm).
- Thanh thượng bậc trầm (trầm thượng) là những tiếng có dấu ngã. Ví dụ: 母 (mẫu), 女 (nữ), 語 (ngữ).
- Thanh khứ:
- Thanh khứ bậc phù (phù khứ) là những tiếng có dấu sắc. Ví dụ: 鬥 (đấu), 放 (phóng), 進 (tiến).
- Thanh khứ bậc trầm (trầm khứ) là những tiếng có dấu nặng. Ví dụ: 大 (đại), 在 (tại), 妄 (vọng).
- Thanh nhập:
- Thanh nhập bậc phù (phù nhập) là những tiếng có phụ âm cuối là p, t, ch, c và có dấu sắc. Ví dụ: 答 (đáp), 切 (thiết), 責 (trách), 捉 (tróc).
- Thanh nhập bậc trầm (trầm nhập) là những tiếng có phụ âm cuối là p, t, ch, c và có dấu nặng. Ví dụ: 沓 (đạp), 滅 (diệt), 石 (thạch), 濯 (trạc).
Phiên thiết có âm khởi đầu là nguyên âm[sửa | sửa mã nguồn]
Chữ thứ nhất có âm khởi đầu là nguyên âm, chữ tìm ra cũng có âm khởi đầu là nguyên âm nhưng âm khởi đầu của chữ tìm ra không nhất thiết phải giống âm khởi đầu của chữ thứ nhất mà thường là âm khởi đầu của phần vần chữ thứ hai, rồi áp dụng công thức bỏ dấu trên thì sẽ tìm ra được âm đọc của chữ mà mình muốn tìm.
Thanh bình[sửa | sửa mã nguồn]
- 阿 = 於何切 — Ư hà thiết = A (KH, THĐTĐ)
- 阿 = 厄何切 — Ách hà thiết = A (TN, TH)
- 烏 = 哀都切 — Ai đô thiết = Ô (KH, TVĐTĐ)
- 烏 = 汪胡切 — Uông hồ thiết = Ô (THĐTĐ)
- 嫣 = 衣旜切 — Y chiên thiết = Yên (TN, TH)
- 嫣 = 於虔切 — Ư kiền thiết = Yên (TV, THĐTĐ)
Thanh thượng[sửa | sửa mã nguồn]
- 隱 = 倚謹切 — Ỷ cẩn thiết = Ẩn (TN, TH)
- 擁 = 於隴切 — Ư lũng thiết = Ủng (KH, THĐTĐ)
- 苑 = 於阮切 — Ư nguyễn thiết = Uyển (KH, TVĐTĐ)
Thanh khứ[sửa | sửa mã nguồn]
- 亞 = 衣駕切 — Y giá thiết = Á (TN, TH)
- 愛 = 烏代切 — Ô đại thiết = Ái (KH, THĐTĐ)
- 奧 = 阿誥切 — A cáo thiết = Áo (TN, TH)
Thanh nhập[sửa | sửa mã nguồn]
- 浥 = 乙入切 — Ất nhập thiết = Ấp (KH, THĐTĐ)
- 浥 = 衣吸切 — Y hấp thiết = Ấp (TN, TH)
- 遏 = 阿葛切 — A cát thiết = Át (TN, TH)
- 遏 = 烏割切 — Ô cát thiết = Át (KH)
- 遏 = 阿割切 — A cát thiết = Át (THĐTĐ)
- 益 = 伊昔切 — Y tích thiết = Ích (KH, THĐTĐ, TN, TH)
- 惡 = 遏鄂切 — Át ngạc thiết = Ác (KH, THĐTĐ, TN, TH)
- 惡 = 阿各切 — A các thiết = Ác (TN, TH)
Chú ý: Những chữ tìm ra có âm khởi đầu là nguyên âm chỉ có bậc phù chứ không có bậc trầm.
Chuyển đổi con chữ khi phiên âm[sửa | sửa mã nguồn]
Chuyển đổi phụ âm đầu[sửa | sửa mã nguồn]
- Chuyển c thành gi
- 伽 = 求迦切 — Cầu ca thiết = Già (KH, THĐTĐ)
- 伽 = 具牙切 — Cụ nha thiết = Già (KH, THĐTĐ)
- 價 = 古訝切 — Cổ nhạ thiết = Giá (KH)
- 價 = 居迓切 — Cư nhạ thiết = Giá (KH, THĐTĐ)
- 減 = 古斬切 — Cổ trảm thiết = Giảm (KH, THĐTĐ)
- 頰 = 古協切 — Cổ hiệp thiết = Giáp (KH)
- 頰 = 吉協切 — Cát hiệp thiết = Giáp (KH, THĐTĐ)
- 覺 = 古嶽切 — Cổ nhạc thiết = Giác (KH)
- Chuyển th thành x:
- Trong hai chữ phiên thiết, chữ thứ nhất có phụ âm đầu là th và có bậc thanh trầm, vần của chữ thứ hai có âm chính là a thì phụ âm đầu th phải đổi thành x.
- 蛇 = 食遮切 — Thực cha thiết = Xà (KH)
- 蛇 = 時耶切 — Thời da thiết = Xà (TN, TH)
- 蛇 = 時遮切 — Thời cha thiết = Xà (TH)
- 社 = 常野切 — Thường dã thiết = Xã (KH, THĐTĐ)
- 社 = 市野切 — Thị dã thiết = Xã (TN, TH)
- 射 = 神夜切 — Thần dạ thiết = Xạ (KH, THĐTĐ)
- 射 = 食夜切 — Thực dạ thiết = Xạ (TN, TH), (KH, THĐTĐ)
- Trong hai chữ phiên thiết, chữ thứ nhất có phụ âm đầu là th, vần của chữ thứ hai có âm chính là a và có loại thanh khứ, thì phụ âm đầu th phải đổi thành x.
- 舍 = 試夜切 — Thí dạ thiết = Xá (TH)
- 舍 = 始夜切 — Thuỷ dạ thiết = Xá (KH, THĐTĐ)
- Trong hai chữ phiên thiết, chữ thứ nhất có phụ âm đầu là th và có bậc thanh trầm, vần của chữ thứ hai có âm chính là a thì phụ âm đầu th phải đổi thành x.
Chuyển đổi âm chính[sửa | sửa mã nguồn]
Bỏ âm đệm u và chuyển y thành i: Trong hai chữ phiên thiết, chữ thứ nhất có phụ âm đầu là b, ph, v, chữ thứ hai có vần uy, uyên thì bỏ âm đệm u và chuyển y thành i:
- 非 = 夫威切 — Phu uy thiết = Phi (TN, TH)
- 圓 = 王權切 — Vương quyền thiết = Viên (KH)
- 圓 = 于權切 — Vu quyền thiết = Viên (KH, THĐTĐ, TN, TH)
- 園 = 羽元切 — Vũ nguyên thiết = Viên (KH)
Những điểm cần lưu ý khi phiên thiết[sửa | sửa mã nguồn]
- Phiên thiết của những người Trung Hoa dùng cho người Trung Hoa chứ không phải dùng cho người đọc ra âm Hán-Việt.
- Trong cách đọc Hán-Việt, có những chữ không đọc theo phiên thiết mà đọc theo thói quen của người trước.
- 因 = 於真切 — Ư chân thiết = Ân (KH)
- 因 = 伊真切 — Y chân thiết = Ân (KH, THĐTĐ)
- 因 = 衣巾切 — Y cân thiết = Ân (TN, TH)
- Nhưng người trước đọc là Nhân.
- 一 = 於悉切 — Ư tất thiết = Ất (KH, THĐTĐ)
- 一 = 益悉切 — Ích tất thiết = Ất (KH, THĐTĐ)
- 一 = 衣悉切 — Y tất thiết = Ất (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Nhất.
- 比 = 補委切 — Bổ uỷ thiết = Bỉ (KH)
- 比 = 筆旨切 — Bút chỉ thiết = Bỉ (TN, TH)
- Nhưng người trước đọc là Tỉ.
- 扇 = 式戰切 — Thức chiến thiết = Thiến (KH, THĐTĐ)
- 扇 = 試堰切 — Thí yến thiết = Thiến (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Phiến.
- 轟 = 呼宏切 — Hô hoành thiết = Hoanh (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Oanh.
- 里 = 良已切 — Lương dĩ thiết = Lĩ (KH)
- 里 = 兩耳切 — Lưỡng nhĩ thiết = Lĩ (KH, THĐTĐ)
- 里 = 離矣切 — Li hĩ thiết = Lĩ (TN, TH)
- Nhưng người trước đọc là Lí
- 陵 = 力膺切 — Lực ưng thiết = Lừng (KH)
- Nhưng người trước đọc là Lăng.
- 昇 = 識蒸切 — Thức chưng thiết = Thưng (KH)
- 昇 = 書蒸切 — Thư chưng thiết = Thưng (KH, THĐTĐ)
- 昇 = 詩膺切 — Thi ưng thiết = Thưng (TN, TH)
- Nhưng người trước đọc là Thăng.
- 勝 = 詩證切 — Thi chứng thiết = Thứng (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Thắng.
- 矣 = 移里切 — Di lĩ thiết = Dĩ (TN, TH)
- 矣 = 羽已切 — Vũ dĩ thiết = Vĩ (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Hĩ.
- 並 = 部迥切 — Bộ huýnh thiết = Bịnh (KH)
- Nhưng người trước đọc là Tịnh.
- 匹 = 品入聲 — Phẩm nhập thanh = Phấp (KH)
- Nhưng người trước đọc là Thất.
- 譬 = 嚭去聲 — Phỉ khứ thanh = Phí (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Thí.
- 瑟 = 所櫛切 — Sở tất thiết = Sất (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Sắt.
- 今 = 居吟切 — Cư ngâm thiết = Câm (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Kim.
- Những tiếng có phụ âm đầu d, l, m, n, ng, nh, hay v thuộc thanh bình bậc trầm, nhưng khi đọc và viết thanh bình bậc phù (tức không dấu).
- 移 = 弋支切 — Dực chi thiết = Di (KH, THĐTĐ)
- 離 = 呂支切 — Lữ chi thiết = Li (KH, THĐTĐ)
- 磨 = 莫婆切 — Mạc bà thiết = Ma (KH, THĐTĐ)
- 那 = 諾阿切 — Nặc a thiết = Na (KH, THĐTĐ)
- 俄 = 五何切 — Ngũ hà thiết = Nga (KH, THĐTĐ)
- 疑 = 語其切 — Ngữ kì thiết = Nghi (KH, THĐTĐ)
- 瓤 = 汝陽切 — Nhữ dương thiết = Nhương (KH, THĐTĐ)
- 雩 = 羽俱切 — Vũ cu thiết = Vu (KH, THĐTĐ)
- Vì thế nên những tiếng có phụ âm đầu d, m, ng, ngh, nh, v dù không dấu (tức thanh ngang) cũng thuộc thanh bình bậc trầm.
Cách phiên thiết theo Lê Ngọc Trụ[sửa | sửa mã nguồn]
Lê Ngọc Trụ có bài Lối đọc chữ Hán Tập san Đại học Văn Khoa (Sài Gòn) 1968, được đăng lại trong Từ điển Hán Việt. Hán ngữ cổ đại và hiện đại, Nhà xuất bản Trẻ thành phố Hồ Chí Minh 1999 của Trần Văn Chánh. Lê Ngọc Trụ đưa ra bảng đối chiếu 4 thanh (bình, thượng, khứ, nhập) 2 bực (thượng, hạ) với 6 thanh Việt: ngang, sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng:
- Tứ thinh Hán Việt
- Thượng bình (âm bình): ngang
- Hạ bình (dương bình): huyền và những chữ không dấu bắt đầu bằng l, m, n, ng, nh, d, v như: lê, minh, nhi, dân, văn, v.v.
- Thượng thượng: hỏi
- Hạ thượng: ngã (và một số chữ ngoại lệ: nặng)
- Thượng khứ: sắc
- Hạ khứ: nặng
- Thượng nhập (có c, ch, t, p cuối): sắc
- Hạ nhập (có c, ch, t, p cuối): nặng
- và công thức để áp dụng phiên thiết:
- A = B + C thiết
- A khởi đầu bằng phụ âm khởi đầu của B (nếu có), và lấy vần của C
- B: bực1 thanh1, C: bực2 thanh2 -> A: bực 1 thanh 2
- Lê Ngọc Trụ cho thí dụ:
-
- "Tiên" 仙, KHTĐ chua "tương + nhiên" hoặc "tô + tiền", Từ Nguyên và Từ Hải chua "tức + nhiên"
- "Tiền" 前, KHTĐ chua "tạc + nhiên" hoặc "tài + tiên", Từ Nguyên và Từ Hải chua "tề + nghiên"
- "Tô + tiền thiết", tuy tiếng sau là "tiền" (dấu huyền, "hạ bình" thinh), nhưng tiếng trước là "tô" (không dấu, thuộc thanh "âm") nên kết quả phải là thanh "bình thinh", không dấu: "t + iên ngang": "tiên".
- "Tài + tiên thiết", hoặc "tề + nghiên thiết", tiếng "tiên" và "nghiên", không dấu ở thanh "bình thinh", nhưng vì tiếng trước "tài" hoặc "tề" là tiếng có dấu huyền, thuộc "trọc âm", nên kết quả phải tìm ra "trọc bình thinh", dấu huyền: "t + iên huyền": "tiền".
- Phương pháp Lê Ngọc Trụ dễ nhớ, nhưng phải chú ý trường hợp "hạ bình" và "hạ thượng".
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Bính âm tiếng Hán
- Phiên âm Hán-Việt
- de Francis, John. Colonialism and Language Policy in Viet Nam. The Hague: Mouton Publishers, 1977.
Viết tắt[sửa | sửa mã nguồn]
- KHTĐ: Khang Hy Tự Điển
- THĐTĐ: Trung Hoa Đại Từ điển
- TN: Từ Nguyên
- TH: Từ Hải
- TVĐTĐ: Trung Văn Đại Từ điển
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Đào Duy Anh: Hán Việt Từ điển.
- Lê Ngọc Trụ: Lối đọc chữ Hán Tập san Đại học Văn Khoa (Sài Gòn) 1968
- Nguyễn Tài Cẩn: Nguồn gốc và quá trình hình thành cách đọc Hán Việt, Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, Hà Nội, 1979
- Lê Văn Quán: Nghiên cứu về chữ Nôm, Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, Hà Nội, 1981.
- Trẩn văn Chánh:Từ điển Hán Việt, Hán ngữ cổ đại và hiện đại, Nhà xuất bản Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh 1999
- Lễ bộ vận lược (禮部韻略) của Đinh Độ (丁度) đời Tống (宋).
- Từ Vị (辭彙) của Lục Sư Thành.
- Hình âm nghĩa tổng hợp đại tự điển 形音義綜合大字典.
- Văn tự học toản yếu (文字學纂要).
- Từ Nguyên (辭源).
- Từ Hải (辭海).
- "Lối đọc chữ Hán" của Lê Ngọc Trụ, 1968.
- Bài này được Thượng tọa Thích Phước Cẩn, trụ trì chùa Phước Hậu (Trà Ôn) biên soạn vào năm 2000 với sự hỗ trợ của ni sinh Thiền viện Viên Chiếu và Chân Nguyên Đỗ Quốc Bảo.

markdown:
# Phiên thiết Hán-Việt
|Bài viết này
|cần thêm .
|
|![]()
|
|Bài viết này có
Mời bạn giúp
**Phiên thiết Hán-Việt** là dùng cách **phiên thiết** (反切), tức là dùng âm của hai chữ khác (được coi là đã biết cách đọc) ghép lại để chú âm cho cách đọc âm [Hán-Việt](/wiki/H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t) của một [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n).
Phiên thiết là một phương pháp ghi chú cách đọc của người Trung Quốc, dùng trong các tự điển chữ Hán, trước khi có phương pháp dùng
[chữ cái La Tinh](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_La_Tinh&action=edit&redlink=1) để ghi chú cách đọc (gọi là [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF) 拼音). Nghĩa là dùng âm của những chữ Hán thông dụng, mà chỉ dẫn cách đọc của một chữ Hán ít thông dụng hơn hay là chữ mới. Người Việt Nam áp dụng phép phiên thiết ấy cho các âm Hán-Việt tương ứng, gọi là phiên thiết Hán-Việt.
Ví dụ: bạn không biết cách đọc chữ 東, tra từ điển sẽ có phiên thiết 德紅切 (âm Hán-Việt là
*đức hồng thiết*). Như vậy chữ 東 sẽ đọc là đông, vì **đông** = **đ**ức + h **ồng**, theo quy tắc lấy phụ âm đầu ( *thanh mẫu* 聲母) của chữ thứ nhất ghép với vần ( *vận mẫu* 韻母) chữ thứ hai, riêng thanh điệu thì xem quy tắc ở phần dưới.
Như vậy có thể có rất nhiều cách phiên thiết cho một chữ Hán.
## Sơ lược nguồn gốc[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=1)] [Chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) là một thứ chữ do người [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) sáng tạo, rồi dần dần trở thành một thứ văn tự chung cho một số dân tộc ở vùng [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81) và [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) như [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)... Qua nhiều thế kỉ, chữ Hán đã được xem như là một thứ văn tự chính thống, đem dùng vào việc giảng dạy, thi cử, hành chính, sáng tác văn học. Tuỳ từng vùng từng xứ mà chữ Hán được phát âm khác nhau, ngay tại Trung Quốc có nhiều giọng đọc khác nhau, như [tiếng Quảng Đông](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), [Phúc Kiến](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn), [Triều Châu](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u), [Bắc Kinh](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_B%E1%BA%AFc_Kinh&action=edit&redlink=1)... Các nước lân cận như Triều Tiên có cách đọc riêng của người Triều Tiên, gọi là Hán-Triều (漢朝), người Nhật có cách đọc riêng của người Nhật, gọi là Hán-Hoà (漢和), người Việt Nam có cách đọc của mình gọi là [Hán-Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t) (漢越).
Chữ Hán là một loại chữ biểu ý, không phải là loại chữ biểu âm nên không thể nhìn vào mặt chữ mà đọc được. Thế thì người Trung Quốc dùng cách nào để đọc được thứ chữ ấy? Từ thời
[nhà Đông Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) (東漢, [25](/wiki/25)- [225](/wiki/225)) trở về trước, người Trung Quốc đã có lối chú âm bằng cách dùng chữ đồng âm, gọi là *trực âm* (直音). Trực âm là lối dùng chữ đồng âm để trực tiếp chú âm một chữ khác hay dùng những chữ có âm gần giống, gọi là *độc nhược* (讀若) *độc như* (讀如) hay *độc vi* (讀為). Nhưng lối trực âm không có chữ đồng âm thì không chú âm được, còn lối *độc nhược*, *độc như*, hay *độc vi* thì có khuyết điểm là chú âm không chính xác. Vì thế, thời Đông Hán đã có phép phiên thiết (反切).
Trước khi có phép phiên thiết, thời
[Xuân Thu](/wiki/Xu%C3%A2n_Thu) (春秋, 722-479 trước CN) người ta biết kết hợp hai âm lại làm một như:
- 不可—叵 — phả;
- 何不—盍 — hạp;
- 而已—耳 — nhĩ
- 之於—諸 — chư
- 之歟—諸 — chư
Phương pháp phiên thiết là một bước tiến rất lớn so với lối chú âm như
*trực âm*, *độc nhược*, *độc như* hay *độc vi* nêu trên.
Ở đây chỉ bàn đến cách đọc chữ Hán theo âm Hán-Việt, tức là lối đọc riêng của
[người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t). Chủ yếu là dựa theo phép phiên thiết trong các văn tự và từ điển Trung Quốc như: * (康熙字典), Khang Hy tự điển* *(中華大字典),* [Trung Hoa đại tự điển](/wiki/Trung_Hoa_%C4%91%E1%BA%A1i_t%E1%BB%B1_%C4%91i%E1%BB%83n) *(辭源),* [Từ Nguyên](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_Nguy%C3%AAn&action=edit&redlink=1) *(辭海),* [Từ Hải](/wiki/T%E1%BB%AB_H%E1%BA%A3i) *(中文大辭典) v.v.* [Trung văn đại từ điển](/w/index.php?title=Trung_v%C4%83n_%C4%91%E1%BA%A1i_t%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1)
## Định nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=2)]
Phương pháp phiên thiết được định nghĩa như sau trong những bộ
[từ điển](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n), những tác phẩm ngữ học xưa và nay như sau:
- Sách
*Lễ bộ vận lược*(禮部韻略) của Đinh Độ (丁度) đời [nhà Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng)(宋) giải thích hai chữ "phiên thiết" như sau:
-
- 音韻展轉相協謂之反，亦作翻；兩字相摩以成聲謂之切，其實一也
- Âm và vận tuần tự hợp nhau gọi là Phiên 反 cũng viết là 翻. Hai chữ mài cọ nhau để thành âm đọc gọi là thiết 切. Thực ra chỉ là một mà thôi.
- Quyển
*Hình âm nghĩa tổng hợp đại tự điển*(形音義綜合大字典) giải thích hai chữ "phiên thiết" như sau:
-
- 以兩字急讀而合成一字之音曰切，亦曰反切，又曰切韻
- Lấy hai âm mài cọ với nhau thành một âm nên gọi là phiên thiết, cũng gọi là thiết vận.
- Sách
*Văn tự học toản yếu*(文字學纂要) dẫn chú thích của Trịnh Huyền (鄭玄) đời [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n)về chữ "phiên" (反): 反，覆也 — Phiên là Lật lại; và dẫn chú thích của Cao Dụ (高裕) đời Hán về chữ "thiết" (切): 切，摩也 – Thiết là mài cọ. Sách này ghép hai chú thích của Trịnh Huyền và Cao Dụ để đi đến định nghĩa sau:
-
- 以二音反覆摩以成一音故名反切
- Lấy hai âm mài cọ với nhau thành một âm, ấy gọi là phiên thiết.
*Từ Nguyên*(辭源) định nghĩa "phiên thiết" như sau:
-
- 以二字之音相切而成一音也：上一字為雙聲，亦謂之母音，下一字為疊韻，亦謂之字音
- Lấy hai âm của hai chữ mài cọ với nhau tạo thành một âm: chữ trên là song thanh chữ dưới là điệp vận.
*Từ Hải*(辭海) định nghĩa "phiên thiết" như sau:
-
- 以二字之音切成一字之音之方法也
- Phương pháp lấy âm của hai chữ mài cọ thành âm của một chữ.
*Từ Vị*(辭彙) của Lục Sư Thành (陸師成) định nghĩa "phiên thiết" như sau:
-
- 用兩個字標注字音：以上字之聲和下字之韻切成一音
- Dùng hai chữ nếu chú âm một chữ. Lấy thanh (phụ âm đầu) và vận (vần) của chữ dưới mài cọ thành một âm.
*Hán Việt từ điển*(漢越詞典) của [Đào Duy Anh](/wiki/%C4%90%C3%A0o_Duy_Anh)định nghĩa "phiên thiết" như sau:
-
- Đem hai tiếng nói lái lại với nhau thành một tiếng khác. Ví dụ: Ha với Cam thành Ham.
- Sách
*Nguồn gốc và quá trình hình thành cách đọc Hán Việt*của Nguyễn Tài Cẩn (Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, Hà Nội, 1979), trang 109 viết:
-
- Phiên thiết – nếu nói một cách nôm na – thì có thể định nghĩa là cách dùng hai chữ nói lái lại, để tìm ra cách đọc của chữ thứ ba. Ta hãy trở lại ví dụ: đông = đô tông thiết. Rõ ràng là dùng hai chữ Đô và chữ Tông nói lái lại, thì sẽ tìm ra được cách đọc của Đông. Bởi vì Đông bao gồm phụ âm Đ của chữ Đô cộng với vần Ông của chữ Tông:
**Đông**= **Đ**(ô) + (T) **ông**.
- Phiên thiết – nếu nói một cách nôm na – thì có thể định nghĩa là cách dùng hai chữ nói lái lại, để tìm ra cách đọc của chữ thứ ba. Ta hãy trở lại ví dụ: đông = đô tông thiết. Rõ ràng là dùng hai chữ Đô và chữ Tông nói lái lại, thì sẽ tìm ra được cách đọc của Đông. Bởi vì Đông bao gồm phụ âm Đ của chữ Đô cộng với vần Ông của chữ Tông:
- Sách
*Nghiên cứu về chữ Nôm*của Lê Văn Quán (Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, Hà Nội, 1981), phần cuối chú trang 25 viết:
-
- Phiên thiết là dùng hai chữ Hán ghép lại để ghi âm đọc của một chữ. Ví dụ: 同 = 德紅切 – Đức hồng thiết = Đồng. Chữ trên đại biểu cho thanh mẫu, chữ dưới đại biểu cho vần (vận mẫu) và thanh điệu.
Nói tóm lược: Phiên thiết là dùng âm của hai chữ đã biết cách đọc để chú âm cho một chữ thứ ba, nghĩa là lấy phụ âm đầu của chữ thứ nhất với vần của chữ thứ hai đọc nối liền lại theo một quy tắc nhất định để đọc chữ thứ ba.
- Ví dụ: 搖 = 余招切: Du + Chiêu thiết = Diêu.
- Thuyết minh: Du có phụ âm đầu là D + iêu là vần của chữ thứ hai = diêu. Quy tắc này gọi là Song thanh, Điệp vận.
## Phiên thiết có âm khởi đầu là phụ âm[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=3)]
### Song thanh & Điệp vận[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=4)] **Song thanh** (雙聲) là [phụ âm](/wiki/Ph%E1%BB%A5_%C3%A2m) đầu (thanh mẫu 聲母) của chữ tìm ra giống với phụ âm đầu của chữ thứ nhất. Ví dụ: 東 = 德紅切: Đức + Hồng thiết = Đông. Chữ thứ nhất có phụ âm đầu là Đ chữ tìm ra là Đông cũng có phụ âm đầu là Đ nên gọi là Song thanh. **Điệp vận** (疊韻) là vần (vận mẫu 韻母) của chữ tìm ra giống với vần của chữ thứ hai. Ví dụ: 川 = 昌緣切: Xương + Duyên thiết = Xuyên. Duyên, chữ thứ hai có vần là Uyên, chữ tìm ra là Xuyên cũng có vần là Uyên nên gọi là Điệp vận.
Về thanh điệu cũng có các quy tắc nhất định, được gọi là cùng bậc, đồng loại.
### Cùng bậc & Đồng loại[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=5)] **Cùng bậc** là bậc thanh của chữ tìm ra giống bậc thanh của chữ thứ nhất. Ví dụ: 抓 = 側絞切: Trắc + Giảo thiết = Trảo. Chữ tìm ra là Trảo có dấu hỏi thuộc bậc phù giống với chữ thứ nhất là Trắc có dấu sắc cũng thuộc bậc phù nên gọi là cùng bậc. **Đồng loại** là loại thanh tìm ra giống với loại thanh của chữ thứ hai. Ví dụ: 偅 = 主勇切: Chủ + Dũng thiết = Chủng. Chữ tìm ra là Chủng có dấu hỏi thuộc loại thanh thượng giống với chữ thứ hai là Dũng có dấu ngã cũng thuộc loại thanh thượng nên gọi là đồng loại.
### Công thức bỏ dấu tìm ra[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=6)]
|Chữ thứ nhất|
|Ngang||Sắc
|(´) |Hỏi
|(᾿) |Huyền (`)||Ngã
|(~) |Nặng (·)|
|
|Chữ thứ hai |
|Ngang |Ngang||Ngang||Ngang||Huyền||Huyền||Huyền|
|
|Sắc (´) |Sắc||Sắc||Sắc||Nặng||Nặng||Nặng|
|
|Hỏi (᾿) |Hỏi||Hỏi||Hỏi||Ngã||Ngã||Ngã|
|
|Huyền (`) |Ngang||Ngang||Ngang||Huyền||Huyền||Huyền|
|
|Ngã (~) |Hỏi||Hỏi||Hỏi||Ngã||Ngã||Ngã|
|
|Nặng (·) |Sắc||Sắc||Sắc||Nặng||Nặng||Nặng|
### Phụ âm đầu, vần & thanh điệu[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=7)]
Trước khi áp dụng quy tắc trên để đọc được lối phiên thiết trong các tự và từ điển Trung Quốc, chúng ta cần phải biết qua âm (thanh mẫu), vần (vận mẫu) và thanh điệu của tiếng Hán-Việt.
#### Phụ âm đầu[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=8)]
Phụ âm đầu là bộ phận phụ khởi đầu của một âm tiết trừ đi phần vần và thanh diệu. Căn cứ vào vị trí cấu âm, phụ âm đầu được chia làm ba vị trí: loạt
[phụ âm môi](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_%C3%A2m_m%C3%B4i&action=edit&redlink=1), loạt [phụ âm lưỡi](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_%C3%A2m_l%C6%B0%E1%BB%A1i&action=edit&redlink=1) và [phụ âm tắc](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_%C3%A2m_t%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) thanh hầu.
- Loạt phụ âm môi: b, ph, v, m. Ví dụ: 巴 (ba), 非 (phi), 文 (văn), 木 (mộc).
- Loạt phụ âm lưỡi:
- Loạt phụ âm đầu lưỡi: t, th, tr, s, đ, n, l, d. Ví dụ: 三 (tam), 天 (thiên), 中 (trung), 生 (sinh), 年 (niên), 老 (lão), 也 (dã), 多 (đa).
- Loạt phụ âm mặt lưỡi: ch, x, gi, nh. Ví dụ: 主 (chủ), 春 (xuân), 甲 (giáp), 牙 (nha).
- Loạt phụ âm gốc lưỡi: k, (c, q), kh, ng, (ngh). Ví dụ: 旗 (kì), 姑 (cô), 軍 (quân), 可 (khả), 我 (ngã), 義 (nghĩa).
- Phụ âm tắc thanh hầu: h. Ví dụ: 海 (hải).
#### Vần[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=9)]
Vần là bộ phận chủ yếu của âm tiết trừ đi thanh điệu, phụ âm đầu (nếu có). Căn cứ vào phương thức cấu tạo, chúng ta có thể chia vần ra làm các loạt như sau:
- Loạt vần không có âm cuối: i, y, (uy), ia, ê (uê), ư, ưa, ơ, a (oa), u, ô, o. Ví dụ: 之 (chi), 美 (mĩ), 規 (quy), 地 (địa), 細 (tế), 稅 (thuế), 四 (tứ), 乘 (thừa), 初 (sơ), 个 (cá), 化 (hoá), 瓜 (qua), 夫 (phu), 古 (cổ), 儒 (nho).
- Loạt vần có âm cuối là bán nguyên âm: ai (oai), ơi, ôi, ây, ưu, ao, iêu (yêu). Ví dụ: 待 (đãi), 話 (thoại), 怪 (quái), 亥 (hợi), 杯 (bôi), 西 (tây), 狗 (cẩu), 久 (cửu), 高 (cao), 料 (liệu), 腰 (yêu).
- Thuyết minh: i, y, o, u đứng sau các âm chính đều là bán nguyên âm cuối.
- Loạt vần có phụ âm cuối m/p: am, ap, âm (im), ấp, iêm (yêm), iêp. Ví dụ: 甘 (cam), 法 (pháp), 心 (tâm), 今 (kim), 念 (niệm), 淹 (yêm), 涉 (thiệp).
- Thuyết minh: m, p đứng sau các âm chính đều là phụ âm cuối.
- Loạt vần có phụ âm cuối n/t: an (oan), at (oat), ân (ăn, uân), ăt, ât (uât), ôn, ôt, iên (yên, uyên), iêt (yêt, uyêt). Ví dụ: 安 (an), 短 (đoản), 官 (quan), 怛 (đát), 脫 (thoát), 括 (quát), 引 (dẫn), 根 (căn), 君 (quân), 瑟 (sắt), 乙 (ất), 戌 (tuất), 尊 (tôn), 沒 (một), 典 (điển), 煙 (yên), 川 (xuyên), 列 (liệt), 咽 (yết), 血 (huyết).
- Thuyết minh: n, t đứng sau các âm chính đều là phụ âm cuối.
- Loạt vần có phụ âm cuối ng/c: ang, (oang), ac, ăng (oăng), ăc (oăc), ung, uc, ưng, ưc, ương, ươc, ong, oc, ông (uông), ôc (uôc). Ví dụ: 邦 (bang), 皇 (hoàng), 光 (quang), 各 (các), 朋 (bằng), 弘 (hoằng), 色 (sắc), 或 (hoặc), 虢 (quắc), 恭 (cung), 目 (mục), 証 (chứng), 食 (thực), 央 (ương), 掠 (lược), 龍 (long), 捉 (tróc), 公 (công), 尪 (uông), 谷 (cốc), 屬 (thuộc), 國 (quốc).
- Thuyết minh: ng/c đứng sau các âm chính đều là phụ âm cuối.
- Loạt vần có phụ âm cuối nh/ch: inh (uynh), ich, anh (oanh), ach (oach). Ví dụ: 丁 (đinh), 兄 (huynh), 昔 (tích), 境 (cảnh), 橫 (hoành), 迫 (bách), 劃 (hoạch), 郭 (quách).
- Thuyết minh: ng/c đứng sau các âm chính đều là phụ âm cuối.
#### Thanh điệu[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=10)]
Thanh điệu là sự nâng cao hoặc hạ thấp giọng nói trong một âm tiết. Trong tiếng Hán trước đây có bốn thanh:
**bình** 平, **thượng** 上, **khứ** 去, **nhập** 入; mỗi thanh có hai bậc là **phù** 浮 và **trầm** 沈 (hoặc **thanh** 清/ **trọc** 濁; **thượng** 上/ **hạ** 下; ngày nay thường gọi là **âm** 陰/ **dương** 陽). Như vậy, tổng cộng có 8 thanh bậc: *phù bình* (浮平), *trầm bình* (沈平), *phù thượng* (浮上), *trầm thượng* (沈上), *phù khứ* (浮去), *trầm khứ* (沈去), *phù nhập* (浮入), *trầm nhập* (沈入). Lưu ý là âm tiếng Hán hiện đại (tiếng Hán phổ thông, dựa trên phương ngữ Bắc Kinh) chỉ có 4 thanh bậc: *phù bình* (tên thông dụng hiện nay là *âm bình*), *trầm bình* (tên thông dụng hiện nay là *dương bình*), *thượng thanh* và *khứ thanh* (không chia bậc). Tiếng Việt có 6 thanh điệu (biểu thị bằng: không dấu, huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng), nhưng âm Hán-Việt lại quy về bốn thanh điệu và hai bậc của tiếng Hán vì dựa vào phiên thiết của âm tiếng Hán.
|
|
Loại thanh
Bậc thanh
|Bình
|
平
|Thượng
|
上
|Khứ
|
去
|Nhập (có p, t, ch ở cuối)
|
入
|phù
|
浮
|thanh
|
清
|thượng
|
上
|ngang
|
(không dấu)
trừ các trường hợp dưới đây
|hỏi
|
(?)
|sắc
|
(/)
|sắc
|
(/)
|trầm
|
沈
|trọc
|
濁
|hạ
|
下
|huyền
|
(\)
ngang (những chữ khởi đầu bằng
l, m, n, ng, nh, d, v)
theo Lê Ngọc Trụ
|ngã
|
(~)
|nặng
|
(.)
|nặng
|
(.)
- Thanh bình: Có hai bậc, phù và trầm.
- Thanh bình bậc phù (phù bình hay âm bình) là những tiếng không dấu, tức thanh ngang. Ví dụ: 阿 (a), 香 (hương).
- Thanh bình bậc trầm (trầm bình hay dương bình) là những tiếng có dấu huyền. Ví dụ: 陀 (đà), 田 (điền), 神 (thần).
- Điều cần chú ý là các chữ thanh ngang bắt đầu bằng
*l, m, n, ng, nh, d, v*đều thuộc "trầm bình" ("hạ bình") trong cách áp dụng phiên thiết (Lê Ngọc Trụ) như minh 明, nhân 人, vân 云, nếu không sẽ sai về bậc thanh. Điều này rất ít tác giả nhấn mạnh.
- Thanh thượng: Có hai bậc, phù và trầm.
- Thanh thượng bậc phù (phù thượng) là những tiếng có dấu hỏi. Ví dụ: 把 (bả), 海 (hải), 斬 (trảm).
- Thanh thượng bậc trầm (trầm thượng) là những tiếng có dấu ngã. Ví dụ: 母 (mẫu), 女 (nữ), 語 (ngữ).
- Thanh khứ:
- Thanh khứ bậc phù (phù khứ) là những tiếng có dấu sắc. Ví dụ: 鬥 (đấu), 放 (phóng), 進 (tiến).
- Thanh khứ bậc trầm (trầm khứ) là những tiếng có dấu nặng. Ví dụ: 大 (đại), 在 (tại), 妄 (vọng).
- Thanh nhập:
- Thanh nhập bậc phù (phù nhập) là những tiếng có phụ âm cuối là p, t, ch, c và có dấu sắc. Ví dụ: 答 (đáp), 切 (thiết), 責 (trách), 捉 (tróc).
- Thanh nhập bậc trầm (trầm nhập) là những tiếng có phụ âm cuối là p, t, ch, c và có dấu nặng. Ví dụ: 沓 (đạp), 滅 (diệt), 石 (thạch), 濯 (trạc).
|
|Bình 平 |
|Thượng 上 |
|Khứ 去 |
|Nhập 入
|
|Phù 浮 |
|Trầm 沉 |
|Phù 浮 |
|Trầm 沉 |
|Phù 浮 |
|Trầm 沉 |
|Phù 浮 |
|Trầm 沉
|ba 巴||bà 婆||đảng 黨||đãng 蕩||bái 拜||bại 敗||thấp 濕||thập 十|
|đa 多||đà 陀||hải 海||hãi 駭||báo 報||bạo 暴||thất 七||thật 實|
|gia 加||già 伽||hổ 虎||hỗ 互||tứ 四||tự 寺||bách 百||bạch 白|
|thương 商||thường 常||tỉnh 省||tĩnh 靖||xá 舍||xạ 射||bác 博||bạc 薄|
## Phiên thiết có âm khởi đầu là nguyên âm[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=11)]
Chữ thứ nhất có âm khởi đầu là
[nguyên âm](/wiki/Nguy%C3%AAn_%C3%A2m), chữ tìm ra cũng có âm khởi đầu là nguyên âm nhưng âm khởi đầu của chữ tìm ra không nhất thiết phải giống âm khởi đầu của chữ thứ nhất mà thường là âm khởi đầu của phần vần chữ thứ hai, rồi áp dụng công thức bỏ dấu trên thì sẽ tìm ra được âm đọc của chữ mà mình muốn tìm.
### Thanh bình[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=12)]
- 阿 = 於何切 — Ư hà thiết = A (KH, THĐTĐ)
- 阿 = 厄何切 — Ách hà thiết = A (TN, TH)
- 烏 = 哀都切 — Ai đô thiết = Ô (KH, TVĐTĐ)
- 烏 = 汪胡切 — Uông hồ thiết = Ô (THĐTĐ)
- 嫣 = 衣旜切 — Y chiên thiết = Yên (TN, TH)
- 嫣 = 於虔切 — Ư kiền thiết = Yên (TV, THĐTĐ)
### Thanh thượng[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=13)]
- 隱 = 倚謹切 — Ỷ cẩn thiết = Ẩn (TN, TH)
- 擁 = 於隴切 — Ư lũng thiết = Ủng (KH, THĐTĐ)
- 苑 = 於阮切 — Ư nguyễn thiết = Uyển (KH, TVĐTĐ)
### Thanh khứ[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=14)]
- 亞 = 衣駕切 — Y giá thiết = Á (TN, TH)
- 愛 = 烏代切 — Ô đại thiết = Ái (KH, THĐTĐ)
- 奧 = 阿誥切 — A cáo thiết = Áo (TN, TH)
### Thanh nhập[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=15)]
- 浥 = 乙入切 — Ất nhập thiết = Ấp (KH, THĐTĐ)
- 浥 = 衣吸切 — Y hấp thiết = Ấp (TN, TH)
- 遏 = 阿葛切 — A cát thiết = Át (TN, TH)
- 遏 = 烏割切 — Ô cát thiết = Át (KH)
- 遏 = 阿割切 — A cát thiết = Át (THĐTĐ)
- 益 = 伊昔切 — Y tích thiết = Ích (KH, THĐTĐ, TN, TH)
- 惡 = 遏鄂切 — Át ngạc thiết = Ác (KH, THĐTĐ, TN, TH)
- 惡 = 阿各切 — A các thiết = Ác (TN, TH)
**Chú ý**: Những chữ tìm ra có âm khởi đầu là nguyên âm chỉ có bậc phù chứ không có bậc trầm.
## Chuyển đổi con chữ khi phiên âm[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=16)]
### Chuyển đổi phụ âm đầu[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=17)]
- Chuyển
**c**thành **gi**
- 伽 = 求迦切 — Cầu ca thiết = Già (KH, THĐTĐ)
- 伽 = 具牙切 — Cụ nha thiết = Già (KH, THĐTĐ)
- 價 = 古訝切 — Cổ nhạ thiết = Giá (KH)
- 價 = 居迓切 — Cư nhạ thiết = Giá (KH, THĐTĐ)
- 減 = 古斬切 — Cổ trảm thiết = Giảm (KH, THĐTĐ)
- 頰 = 古協切 — Cổ hiệp thiết = Giáp (KH)
- 頰 = 吉協切 — Cát hiệp thiết = Giáp (KH, THĐTĐ)
- 覺 = 古嶽切 — Cổ nhạc thiết = Giác (KH)
- Chuyển
**th**thành **x**:
- Trong hai chữ phiên thiết, chữ thứ nhất có phụ âm đầu là th và có bậc thanh trầm, vần của chữ thứ hai có âm chính là a thì phụ âm đầu th phải đổi thành x.
- 蛇 = 食遮切 — Thực cha thiết = Xà (KH)
- 蛇 = 時耶切 — Thời da thiết = Xà (TN, TH)
- 蛇 = 時遮切 — Thời cha thiết = Xà (TH)
- 社 = 常野切 — Thường dã thiết = Xã (KH, THĐTĐ)
- 社 = 市野切 — Thị dã thiết = Xã (TN, TH)
- 射 = 神夜切 — Thần dạ thiết = Xạ (KH, THĐTĐ)
- 射 = 食夜切 — Thực dạ thiết = Xạ (TN, TH), (KH, THĐTĐ)
- Trong hai chữ phiên thiết, chữ thứ nhất có phụ âm đầu là th, vần của chữ thứ hai có âm chính là a và có loại thanh khứ, thì phụ âm đầu th phải đổi thành x.
- 舍 = 試夜切 — Thí dạ thiết = Xá (TH)
- 舍 = 始夜切 — Thuỷ dạ thiết = Xá (KH, THĐTĐ)
- Trong hai chữ phiên thiết, chữ thứ nhất có phụ âm đầu là th và có bậc thanh trầm, vần của chữ thứ hai có âm chính là a thì phụ âm đầu th phải đổi thành x.
### Chuyển đổi âm chính[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=18)]
Bỏ âm đệm
**u** và chuyển **y** thành **i**: Trong hai chữ phiên thiết, chữ thứ nhất có phụ âm đầu là b, ph, v, chữ thứ hai có vần uy, uyên thì bỏ âm đệm u và chuyển y thành i:
- 非 = 夫威切 — Phu uy thiết = Phi (TN, TH)
- 圓 = 王權切 — Vương quyền thiết = Viên (KH)
- 圓 = 于權切 — Vu quyền thiết = Viên (KH, THĐTĐ, TN, TH)
- 園 = 羽元切 — Vũ nguyên thiết = Viên (KH)
## Những điểm cần lưu ý khi phiên thiết[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=19)]
- Phiên thiết của những người Trung Hoa dùng cho người Trung Hoa chứ không phải dùng cho người đọc ra âm Hán-Việt.
- Trong cách đọc Hán-Việt, có những chữ không đọc theo phiên thiết mà đọc theo thói quen của người trước.
- 因 = 於真切 — Ư chân thiết = Ân (KH)
- 因 = 伊真切 — Y chân thiết = Ân (KH, THĐTĐ)
- 因 = 衣巾切 — Y cân thiết = Ân (TN, TH)
- Nhưng người trước đọc là Nhân.
- 一 = 於悉切 — Ư tất thiết = Ất (KH, THĐTĐ)
- 一 = 益悉切 — Ích tất thiết = Ất (KH, THĐTĐ)
- 一 = 衣悉切 — Y tất thiết = Ất (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Nhất.
- 比 = 補委切 — Bổ uỷ thiết = Bỉ (KH)
- 比 = 筆旨切 — Bút chỉ thiết = Bỉ (TN, TH)
- Nhưng người trước đọc là Tỉ.
- 扇 = 式戰切 — Thức chiến thiết = Thiến (KH, THĐTĐ)
- 扇 = 試堰切 — Thí yến thiết = Thiến (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Phiến.
- 轟 = 呼宏切 — Hô hoành thiết = Hoanh (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Oanh.
- 里 = 良已切 — Lương dĩ thiết = Lĩ (KH)
- 里 = 兩耳切 — Lưỡng nhĩ thiết = Lĩ (KH, THĐTĐ)
- 里 = 離矣切 — Li hĩ thiết = Lĩ (TN, TH)
- Nhưng người trước đọc là Lí
- 陵 = 力膺切 — Lực ưng thiết = Lừng (KH)
- Nhưng người trước đọc là Lăng.
- 昇 = 識蒸切 — Thức chưng thiết = Thưng (KH)
- 昇 = 書蒸切 — Thư chưng thiết = Thưng (KH, THĐTĐ)
- 昇 = 詩膺切 — Thi ưng thiết = Thưng (TN, TH)
- Nhưng người trước đọc là Thăng.
- 勝 = 詩證切 — Thi chứng thiết = Thứng (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Thắng.
- 矣 = 移里切 — Di lĩ thiết = Dĩ (TN, TH)
- 矣 = 羽已切 — Vũ dĩ thiết = Vĩ (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Hĩ.
- 並 = 部迥切 — Bộ huýnh thiết = Bịnh (KH)
- Nhưng người trước đọc là Tịnh.
- 匹 = 品入聲 — Phẩm nhập thanh = Phấp (KH)
- Nhưng người trước đọc là Thất.
- 譬 = 嚭去聲 — Phỉ khứ thanh = Phí (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Thí.
- 瑟 = 所櫛切 — Sở tất thiết = Sất (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Sắt.
- 今 = 居吟切 — Cư ngâm thiết = Câm (KH, THĐTĐ)
- Nhưng người trước đọc là Kim.
- Những tiếng có phụ âm đầu d, l, m, n, ng, nh, hay v thuộc thanh bình bậc trầm, nhưng khi đọc và viết thanh bình bậc phù (tức không dấu).
- 移 = 弋支切 — Dực chi thiết = Di (KH, THĐTĐ)
- 離 = 呂支切 — Lữ chi thiết = Li (KH, THĐTĐ)
- 磨 = 莫婆切 — Mạc bà thiết = Ma (KH, THĐTĐ)
- 那 = 諾阿切 — Nặc a thiết = Na (KH, THĐTĐ)
- 俄 = 五何切 — Ngũ hà thiết = Nga (KH, THĐTĐ)
- 疑 = 語其切 — Ngữ kì thiết = Nghi (KH, THĐTĐ)
- 瓤 = 汝陽切 — Nhữ dương thiết = Nhương (KH, THĐTĐ)
- 雩 = 羽俱切 — Vũ cu thiết = Vu (KH, THĐTĐ)
- Vì thế nên những tiếng có phụ âm đầu d, m, ng, ngh, nh, v dù không dấu (tức thanh ngang) cũng thuộc thanh bình bậc trầm.
## Cách phiên thiết theo Lê Ngọc Trụ[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=20)]
Lê Ngọc Trụ có bài
*Lối đọc chữ Hán* Tập san Đại học Văn Khoa (Sài Gòn) 1968, được đăng lại trong *Từ điển Hán Việt. Hán ngữ cổ đại và hiện đại*, Nhà xuất bản Trẻ [thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) 1999 của Trần Văn Chánh. Lê Ngọc Trụ đưa ra bảng đối chiếu *4 thanh* (bình, thượng, khứ, nhập) *2 bực* (thượng, hạ) với 6 thanh Việt: *ngang, sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng*:
- Tứ thinh Hán Việt
- Thượng bình (âm bình): ngang
- Hạ bình (dương bình): huyền và những chữ không dấu
*bắt đầu bằng l, m, n, ng, nh, d, v*như: lê, minh, nhi, dân, văn, v.v.
- Thượng thượng: hỏi
- Hạ thượng: ngã (và
*một số chữ ngoại lệ*: nặng)
- Thượng khứ: sắc
- Hạ khứ: nặng
- Thượng nhập (có c, ch, t, p cuối): sắc
- Hạ nhập (có c, ch, t, p cuối): nặng
- và công thức để áp dụng phiên thiết:
- A = B + C thiết
- A khởi đầu bằng phụ âm khởi đầu của B (nếu có), và lấy vần của C
- B: bực
**1**thanh1, C: bực2 thanh **2**-> A: bực **1**thanh **2**
- Lê Ngọc Trụ cho thí dụ:
-
- "Tiên" 仙, KHTĐ chua "tương + nhiên" hoặc "tô + tiền", Từ Nguyên và Từ Hải chua "tức + nhiên"
- "Tiền" 前, KHTĐ chua "tạc + nhiên" hoặc "tài + tiên", Từ Nguyên và Từ Hải chua "tề + nghiên"
- "Tô + tiền thiết", tuy tiếng sau là "tiền" (dấu huyền, "hạ bình" thinh), nhưng tiếng trước là "tô" (không dấu, thuộc thanh "âm") nên kết quả phải là thanh "bình thinh", không dấu: "t + iên ngang": "tiên".
- "Tài + tiên thiết", hoặc "tề + nghiên thiết", tiếng "tiên" và "nghiên", không dấu ở thanh "bình thinh", nhưng vì tiếng trước "tài" hoặc "tề" là tiếng có dấu huyền, thuộc "trọc âm", nên kết quả phải tìm ra "trọc bình thinh", dấu huyền: "t + iên huyền": "tiền".
- Phương pháp Lê Ngọc Trụ dễ nhớ, nhưng phải chú ý trường hợp "hạ bình" và "hạ thượng".
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=21)] [Bính âm tiếng Hán](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF) [Phiên âm Hán-Việt](/wiki/Phi%C3%AAn_%C3%A2m_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t)
- de Francis, John.
*Colonialism and Language Policy in Viet Nam.*The Hague: Mouton Publishers, 1977.
## Viết tắt[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=22)] **KHTĐ**: Khang Hy Tự Điển **THĐTĐ**: Trung Hoa Đại Từ điển **TN**: Từ Nguyên **TH**: Từ Hải **TVĐTĐ**: Trung Văn Đại Từ điển
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&veaction=edit§ion=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t&action=edit§ion=23)]
- Đào Duy Anh:
*Hán Việt Từ điển*.
- Lê Ngọc Trụ:
*Lối đọc chữ Hán*Tập san Đại học Văn Khoa (Sài Gòn) 1968
- Nguyễn Tài Cẩn:
*Nguồn gốc và quá trình hình thành cách đọc Hán Việt*, Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, Hà Nội, 1979
- Lê Văn Quán:
*Nghiên cứu về chữ Nôm*, Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, Hà Nội, 1981.
- Trẩn văn Chánh:
*Từ điển Hán Việt, Hán ngữ cổ đại và hiện đại*, Nhà xuất bản Trẻ [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)1999 *Lễ bộ vận lược*(禮部韻略) của Đinh Độ (丁度) đời Tống (宋). *Từ Vị*(辭彙) của Lục Sư Thành. *Hình âm nghĩa tổng hợp đại tự điển*形音義綜合大字典. *Văn tự học toản yếu*(文字學纂要). *Từ Nguyên*(辭源). *Từ Hải*(辭海).
- "Lối đọc chữ Hán" của Lê Ngọc Trụ, 1968.
- Bài này được
[Thượng tọa](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_to%E1%BA%A1)Thích Phước Cẩn, [trụ trì](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A5_tr%C3%AC&action=edit&redlink=1) [chùa](/wiki/Ch%C3%B9a)Phước Hậu ( [Trà Ôn](/wiki/Tr%C3%A0_%C3%94n)) biên soạn vào năm [2000](/wiki/2000)với sự hỗ trợ của ni sinh Thiền viện Viên Chiếu và Chân Nguyên Đỗ Quốc Bảo.

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: hit

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1068 hit/2, cp1055 miss

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Điện thoại Land rover A8+ thực sự đã tạo nên cơn sốt trong thị trường điện thoại bởi kiểu dáng hầm hố, dung lượng pin lớn, sạc được pin cho máy khá c như một cục sạc dự phòng, nghe FM không cần tai nghe và đặc biệt giá cực rẻ.
Tuy việc sử dụng máy cũng khá đơn giả nhưng cách cài đặt chế độ rung của máy hơi phức tại chút xíu do vậy Alophone.vn viết bài này để hướng dẫn các bạn cách cài chế độ rung cho land rover A8+.
Để làm điểu này, bạn làm trình tự các bước sau:
1, Vào menu
2, Tìm đến Cài đặt (Có hình cây cờ lê) –> Ok để vào
3, Cấu hình
4, Ở chế độ đang chọn bạn nhấn vào T.Chọn bên tay trái
5, Nhấn vào Cài đặt
6, Tìm đến kiểu chuông
7, SIM 1 gọi cảnh… bạn nhấn chọn –> đưa dấu chọn đến rung rồi chuông hoặc rung và chuông.
Bạn làm tương tự với SIM 2 và tin nhắn,…
Nếu còn thắc mắc bạn vui lòng gọi đến số 0916 835 069 chúng tôi sẻ trả lời bạn ngay lập tức.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết. Hãy nhấn CTR + D để đánh dấu chúng tôi để cập nhật bài mới nhanh nhất.
Xem thêm về điện thoại Land Rover A8+ tại đây
3 comments for "Cài chế độ rung cho điện thoại Land rover A8+"
Ban cho hỏi cài đặt âm lượng ở mục nào trên land cover .vì khi gọi điện bên kia nghe không rõ .mong bạn chỉ dùm.
Vâng chào anh chị, trường hợp bên mình nói mà bên kia nghe ko rõ là do mic của máy nên ko chỉnh được, anh chị vui lòng mang đến chỗ bán sản phẩm này để được bảo hành. Thông tin đến anh chị
Làm sao để điều chỉnh âm lượng cho máy land rover a8+

markdown:
Điện thoại Land rover A8+ thực sự đã tạo nên cơn sốt trong thị trường điện thoại bởi kiểu dáng hầm hố, dung lượng pin lớn, sạc được pin cho máy khá c như một cục sạc dự phòng, nghe FM không cần tai nghe và đặc biệt giá cực rẻ.
Tuy việc sử dụng máy cũng khá đơn giả nhưng cách cài đặt chế độ rung của máy hơi phức tại chút xíu do vậy Alophone.vn viết bài này để hướng dẫn các bạn cách cài chế độ rung cho land rover A8+.
Để làm điểu này, bạn làm trình tự các bước sau:
1, Vào menu
2, Tìm đến Cài đặt (Có hình cây cờ lê) –> Ok để vào
3, Cấu hình
4, Ở chế độ đang chọn bạn nhấn vào T.Chọn bên tay trái
5, Nhấn vào Cài đặt
6, Tìm đến kiểu chuông
7, SIM 1 gọi cảnh… bạn nhấn chọn –> đưa dấu chọn đến rung rồi chuông hoặc rung và chuông.
Bạn làm tương tự với SIM 2 và tin nhắn,…
Nếu còn thắc mắc bạn vui lòng gọi đến số 0916 835 069 chúng tôi sẻ trả lời bạn ngay lập tức.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết. Hãy nhấn CTR + D để đánh dấu chúng tôi để cập nhật bài mới nhanh nhất.
Xem thêm về điện thoại Land Rover A8+
[tại đây]
## 3 comments for "Cài chế độ rung cho điện thoại Land rover A8+"
Ban cho hỏi cài đặt âm lượng ở mục nào trên land cover .vì khi gọi điện bên kia nghe không rõ .mong bạn chỉ dùm.
Vâng chào anh chị, trường hợp bên mình nói mà bên kia nghe ko rõ là do mic của máy nên ko chỉnh được, anh chị vui lòng mang đến chỗ bán sản phẩm này để được bảo hành. Thông tin đến anh chị
Làm sao để điều chỉnh âm lượng cho máy land rover a8+

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: LiteSpeed

Connection: close

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: public, max-age=0

Vary: Accept-Encoding,Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
-
Agoda PointsMAX!
- cùng chương trình, nhiều điểm hơn
1
Chọn chương trình thành viên
PointsMAX
Ngôn ngữ
Chương trình thành viên A
Chương trình thành viên B
Trong menu, nhấp PointsMAX và chọn chương trình thành viên yêu thích của bạn.
2
Chọn điểm ưu đãi
Phòng khách sạn A
Thông tin phòng
Tích lũy5000 điểm
Chọn loại phòng và điểm cho khách sạn bạn đã chọn.
3
Nhập mã số thành viên
Nước cấp hộ chiếu
Mã số thành viên chương trình
1234
Điền số thẻ thành viên của chương trình đã chọn khi đặt phòng. Số điểm sẽ được cộng vào tài khoản của bạn sau khi trả phòng.
Bắt đầu ở đây và chọn chương trình yêu thích của bạn:

markdown:
-
## Agoda PointsMAX!
- cùng chương trình, nhiều điểm hơn
1
#### Chọn chương trình thành viên
PointsMAX
Ngôn ngữ
Chương trình thành viên A
![ Chương trình thành viên A](https://cdn10.agoda.net/images/abtest/PRIUS/icon/icon-pointer.png)
Chương trình thành viên B
Trong menu, nhấp PointsMAX và chọn chương trình thành viên yêu thích của bạn.
2
#### Chọn điểm ưu đãi
![ Chọn điểm ưu đãi](https://cdn10.agoda.net/images/abtest/PRIUS/icon/icon-bed.png)
Phòng khách sạn A
Thông tin phòng
Tích lũy5000 điểm
Chọn loại phòng và điểm cho khách sạn bạn đã chọn.
3
#### Nhập mã số thành viên
Nước cấp hộ chiếu
Mã số thành viên chương trình
1234
Điền số thẻ thành viên của chương trình đã chọn khi đặt phòng. Số điểm sẽ được cộng vào tài khoản của bạn sau khi trả phòng.
Bắt đầu ở đây và chọn chương trình yêu thích của bạn:

Access-Control-Allow-Methods: GET,POST

Access-Control-Allow-Credentials: true

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

X-UA-Compatible: IE=edge

Cache-Control: private

Vary: User-Agent, Accept-Encoding

X-Origin: ashburn


text:
Theo hãng tin Reuters, cướp biển Somalia đã thả 26 thủy thủ châu Á bị giam giữ trong một ngôi làng chài nhỏ khoảng hơn 4 năm trước khi tàu của các thủy thủ bị hải tặc tấn công ở Ấn Độ Dương, các quan chức chính phủ Somalia và một chuyên gia hàng hải ngày 22/10 cho hay.
Các thủy thủ này đến từ Trung Quốc, Philippines, Campuchia, Indonesia, Việt Nam và Đài Loan. Họ đã bị bắt giữ khi chiếc tàu FV Naham 3 có treo cờ Oman bị cướp biển tấn công gần đảo Seychelles vào tháng 3/2012. Thời điểm này, các cuộc tấn công của hải tặc khá phổ biến trong khu vực này.
“Đoàn thủy thủ đang nghỉ qua đêm tại TP Galkayo. Họ sẽ đến Nairobi (thủ đô Kenya) vào lúc 6h 30 tối mai”, John Steed, người phụ trách khu vực Đông Phi của Oceans Beyond Piracy, nhóm hỗ trợ giải cứu con tin bị cướp biển bắt, cho biết.
Thị trưởng TP Galkayo, miền bắc Somalia, cho biết nhóm thủy thủ sẽ được đưa đến Kenya vào chiều Thứ bảy, 22-10 (giờ địa phương).
“Nhóm thủy thủ không nói liệu tiền chuộc sẽ được trả hay không”, Thị trưởng Hirsi Yusuf Barre chia sẻ với Reuters.
Cướp biển Somalia đã thả 26 thủy thủ châu Á bị giam giữ trong một ngôi làng chài nhỏ khoảng hơn 4 năm trước khi tàu của các thủy thủ bị hải tặc tấn công ở Ấn Độ Dương.
Đây là một trong những vụ bắt giữ thủy thủ lâu nhất của cướp biển Somalia.
Ông Steed cho biết một thành viên trong đoàn thủy thủ đã chết trong quá trình bị cướp bắt giữ và hai người khác thì thiệt mạng vì bệnh.
Trong số những thủy thủ được thả, có một người đang được chữa trị vết thương do bị súng bắn ở chân và ba người khác bị bệnh đái đường.
Các thủy thủ bị bắt giữ tại Dabagala, gần thị trấn Harardheere, cách thủ đô Mogadishu của Somalia khoảng 400 km. Harardheere được coi là căn cứ hoạt động chính của cướp biển Somalia.
Nhóm hỗ trợ giải cứu con tin bị cướp biển bắt Oceans Beyond Piracy cho hay, đoàn thủy thủ này đã được cướp biển đưa lên bờ khi tàu của họ bị chìm.
Theo New York Times, một tên cướp biển tên Bile Hussein khẳng định đã nhận được khoản tiền chuộc 1,5 triệu USD. Tuy nhiên, thông tin này chưa được kiểm chứng.
Theo ông Steed, nhóm con tin sẽ sớm được Liên Hiệp Quốc hỗ trợ hồi hương.
Các con tin đều bị suy dinh dưỡng, trong đó 4 người đang được bác sĩ chăm sóc.
Thực trạng cướp biển ngoài khơi Somalia đã giảm trong ba năm qua, chủ yếu do các công ty vận chuyển hàng hải thuê các lực lượng đảm bảo an ninh và có sự hiện diện của tàu chiến quốc tế.
Nạn cướp biển đã gây thiệt hại cho ngành công nghiệp vận tải thế giới hàng tỉ USD khi chúng làm tê liệt các tuyến đường hàng hải, bắt cóc hàng trăm thủy thủ và bắt giữ các tàu trong phạm vi hơn 1.600 km tính từ bờ biển Somalia.
Cướp biển Somalia từ lâu đã là mối quan ngại của thế giới. Hàng loạt chiến hạm thuộc đội đặc nhiệm chống cướp biển của Liên minh châu Âu và một số nước khác với trang thiết bị theo dõi tối tân đã luôn sẵn sàng để dẹp nạn cướp biển.
Dù vậy, cho đến nay vẫn chưa thể xóa bỏ mối đe dọa từ cướp biển vùng này đối với tàu thuyền dân sự xung quanh bờ biển Somali. Đặc biệt là Vịnh Aden, tuyến hành lang nằm giữa Yemen và Somalia dẫn vào kênh đào Suez, nơi diễn ra khoảng 20% hoạt động hàng hải của thế giới.
Cướp biển Somalia cũng trang bị vũ khí tối tân như súng phóng lựu và súng trường để đi cướp. Thêm nữa, lực lượng chống hải tặc đa quốc gia cũng gặp phải khó khăn khi đuổi bắt cướp biển là bởi vấn đề địa lý.
Các tàu hải quân quốc tế phải tuần tra trên một khu vực biển có diện tích rộng. Thông thường họ hoạt động cách các tàu bị hải tặc Somalia tấn công vài ngày đường, nên mọi sự can thiệp thường bị muộn.
Hạnh Vũ

markdown:
Theo hãng tin Reuters, cướp biển Somalia đã thả 26 thủy thủ châu Á bị giam giữ trong một ngôi làng chài nhỏ khoảng hơn 4 năm trước khi tàu của các thủy thủ bị hải tặc tấn công ở Ấn Độ Dương, các quan chức chính phủ Somalia và một chuyên gia hàng hải ngày 22/10 cho hay.
Các thủy thủ này đến từ Trung Quốc, Philippines, Campuchia, Indonesia, Việt Nam và Đài Loan. Họ đã bị bắt giữ khi chiếc tàu FV Naham 3 có treo cờ Oman bị cướp biển tấn công gần đảo Seychelles vào tháng 3/2012. Thời điểm này, các cuộc tấn công của hải tặc khá phổ biến trong khu vực này.
“Đoàn thủy thủ đang nghỉ qua đêm tại TP Galkayo. Họ sẽ đến Nairobi (thủ đô Kenya) vào lúc 6h 30 tối mai”, John Steed, người phụ trách khu vực Đông Phi của Oceans Beyond Piracy, nhóm hỗ trợ giải cứu con tin bị cướp biển bắt, cho biết.
Thị trưởng TP Galkayo, miền bắc Somalia, cho biết nhóm thủy thủ sẽ được đưa đến Kenya vào chiều Thứ bảy, 22-10 (giờ địa phương).
“Nhóm thủy thủ không nói liệu tiền chuộc sẽ được trả hay không”, Thị trưởng Hirsi Yusuf Barre chia sẻ với Reuters.
Cướp biển Somalia đã thả 26 thủy thủ châu Á bị giam giữ trong một ngôi làng chài nhỏ khoảng hơn 4 năm trước khi tàu của các thủy thủ bị hải tặc tấn công ở Ấn Độ Dương.
Đây là một trong những vụ bắt giữ thủy thủ lâu nhất của cướp biển Somalia.
Ông Steed cho biết một thành viên trong đoàn thủy thủ đã chết trong quá trình bị cướp bắt giữ và hai người khác thì thiệt mạng vì bệnh.
Trong số những thủy thủ được thả, có một người đang được chữa trị vết thương do bị súng bắn ở chân và ba người khác bị bệnh đái đường.
Các thủy thủ bị bắt giữ tại Dabagala, gần thị trấn Harardheere, cách thủ đô Mogadishu của Somalia khoảng 400 km. Harardheere được coi là căn cứ hoạt động chính của cướp biển Somalia.
Nhóm hỗ trợ giải cứu con tin bị cướp biển bắt Oceans Beyond Piracy cho hay, đoàn thủy thủ này đã được cướp biển đưa lên bờ khi tàu của họ bị chìm.
Theo New York Times, một tên cướp biển tên Bile Hussein khẳng định đã nhận được khoản tiền chuộc 1,5 triệu USD. Tuy nhiên, thông tin này chưa được kiểm chứng.
Theo ông Steed, nhóm con tin sẽ sớm được Liên Hiệp Quốc hỗ trợ hồi hương.
Các con tin đều bị suy dinh dưỡng, trong đó 4 người đang được bác sĩ chăm sóc.
Thực trạng cướp biển ngoài khơi Somalia đã giảm trong ba năm qua, chủ yếu do các công ty vận chuyển hàng hải thuê các lực lượng đảm bảo an ninh và có sự hiện diện của tàu chiến quốc tế.
Nạn cướp biển đã gây thiệt hại cho ngành công nghiệp vận tải thế giới hàng tỉ USD khi chúng làm tê liệt các tuyến đường hàng hải, bắt cóc hàng trăm thủy thủ và bắt giữ các tàu trong phạm vi hơn 1.600 km tính từ bờ biển Somalia.
Cướp biển Somalia từ lâu đã là mối quan ngại của thế giới. Hàng loạt chiến hạm thuộc đội đặc nhiệm chống cướp biển của Liên minh châu Âu và một số nước khác với trang thiết bị theo dõi tối tân đã luôn sẵn sàng để dẹp nạn cướp biển.
Dù vậy, cho đến nay vẫn chưa thể xóa bỏ mối đe dọa từ cướp biển vùng này đối với tàu thuyền dân sự xung quanh bờ biển Somali. Đặc biệt là Vịnh Aden, tuyến hành lang nằm giữa Yemen và Somalia dẫn vào kênh đào Suez, nơi diễn ra khoảng 20% hoạt động hàng hải của thế giới.
Cướp biển Somalia cũng trang bị vũ khí tối tân như súng phóng lựu và súng trường để đi cướp. Thêm nữa, lực lượng chống hải tặc đa quốc gia cũng gặp phải khó khăn khi đuổi bắt cướp biển là bởi vấn đề địa lý.
Các tàu hải quân quốc tế phải tuần tra trên một khu vực biển có diện tích rộng. Thông thường họ hoạt động cách các tàu bị hải tặc Somalia tấn công vài ngày đường, nên mọi sự can thiệp thường bị muộn.
**H** **ạnh Vũ**

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Vary: Accept-Encoding

X-Cache: MISS from cache30


text:
Be inspired by biblical stories of gratitude & grace with our upcoming Thanksgiving email devotional!
37 Chớ phiền lòng vì kẻ ác, Đừng ganh tị với người làm điều dữ.2 Vì như cỏ, chúng sẽ sớm tàn. Và như cỏ xanh chúng sẽ héo.3 Hãy tin cậy CHÚA và làm điều lành. Hãy ở trong xứ và hưởng sự thành tín của Ngài.4 Hãy vui mừng trong CHÚA, Ngài sẽ ban cho ngươi điều lòng mình mong muốn.5 Hãy giao phó đường lối mình cho CHÚA, Và tin cậy nơi Ngài, thì chính Ngài sẽ làm thành tựu.6 Ngài sẽ khiến sự công chính ngươi chiếu ra như ánh sáng, Và sự phán đoán[a] ngươi như giữa trưa.7 Hãy yên lặng trước mặt CHÚA và chờ đợi Ngài. Chớ phiền lòng vì kẻ phát đạt theo đường lối mình, Hoặc vì người thực hiện những mưu ác.8 Hãy nguôi cơn giận và từ bỏ thịnh nộ. Chớ phiền lòng vì điều đó chỉ đưa đến việc ác.9 Vì những kẻ ác sẽ bị diệt, Nhưng những người trông cậy CHÚA, chính họ sẽ thừa hưởng đất.10 Chỉ trong ít lâu nữa sẽ không còn kẻ ác, Dù ngươi tìm xem chỗ nó, cũng không còn nữa.11 Nhưng những người nhu mì sẽ thừa hưởng đất, Và vui mừng trong bình an thịnh vượng.12 Kẻ ác âm mưu nghịch người công chính, Và nghiến răng cùng người.13 CHÚA cười kẻ ác Vì Ngài thấy ngày tàn nó đã đến gần.[b]14 Kẻ ác rút gươm Và giương cungĐể hạ sát kẻ khốn cùng và người thiếu thốn, Để giết hại người đi theo đường ngay thẳng.15 Gươm chúng sẽ đâm vào lòng chúng, Và cung chúng nó sẽ bị gẫy.16 Tiền của người công chính tuy ít, Nhưng tốt hơn sự giàu có của nhiều người[c] gian ác.17 Vì cánh tay kẻ ác sẽ bị gẫy, Nhưng CHÚA chống đỡ cho người công chính.18 CHÚA biết các ngày của người trọn vẹn, Cơ nghiệp của họ sẽ tồn tại đời đời.19 Gặp lúc hoạn nạn họ sẽ không bị xấu hổ, Trong ngày đói kém họ sẽ được no nê.20 Nhưng kẻ ác sẽ bị diệt vong, Kẻ thù của CHÚA như đồng cỏ tốt tươi,[d] Chúng sẽ biến mất, chúng sẽ tiêu tan như mây khói.21 Kẻ ác vay mượn và không trả nổi. Còn người công chính ban ơn rộng rãi.22 Vì những người được CHÚA ban phước sẽ thừa hưởng đất, Còn những kẻ bị Ngài rủa sả sẽ bị diệt đi.23 CHÚA làm cho vững bền các bước đường của người, Và Ngài vui lòng về đường lối người.24 Dù người vấp té cũng không ngã nhào, Vì CHÚA nâng đỡ tay người.25 Từ khi còn trẻ, đến nay tôi đã già, Tôi chưa từng thấy người công chính bị bỏ, Và con cháu người phải đi ăn mày.26 Hằng ngày người rộng rãi và cho mượn, Con cháu người trở thành nguồn phước.27 Hãy tránh điều dữ và làm điều lành, Thì ngươi sẽ an cư mãi mãi.28 Vì CHÚA yêu người công bình, Ngài không từ bỏ những người thánh của Ngài,Nhưng sẽ gìn giữ họ đời đời. Còn con cháu của kẻ ác sẽ bị diệt đi.29 Người công chính sẽ thừa hưởng đất, Và họ sẽ an cư mãi mãi.30 Miệng người công chính thốt ra sự khôn ngoan, Lưỡi người nói ra sự công bình.31 Giáo huấn của Đức Chúa Trời ở trong lòng người. Bước chân người không nghiêng ngả.32 Kẻ ác rình rập người công chính, Và tìm cách giết hại người.33 CHÚA sẽ không bỏ mặc họ trong tay kẻ ác, Ngài cũng không để họ bị kết án trong khi xét xử.34 Hãy trông đợi CHÚA Và gìn giữ đường lối Ngài.Ngài sẽ tôn ngươi lên để thừa hưởng đất. Ngươi sẽ thấy khi kẻ ác bị diệt vong.35 Tôi đã thấy thế lực của kẻ ác, Nó lớn mạnh như cây tùng xứ Li-ban36 Rồi có người đi qua, kìa nó không còn nữa. Tôi tìm kiếm nó nhưng không gặp.37 Hãy xem người trọn vẹn, hãy nhìn người ngay thẳng, Vì kết cuộc người sẽ nhận đuợc bình an.[e]38 Còn những kẻ vi phạm sẽ cùng nhau bị hủy hoại, Con cháu[f] kẻ ác sẽ bị diệt đi.39 Nhưng sự cứu rỗi người công chính đến từ CHÚA, Ngài là thành lũy của họ trong lúc gian nguy.40 CHÚA giúp đỡ và giải cứu họ, Ngài giải cứu họ khỏi kẻ ác và cứu rỗi cho, Vì họ đã trú ẩn nơi Ngài.
New Vietnamese Bible. Used by permission of VBI (www.nvbible.org)
You'll get this book and many others when you join Bible Gateway Plus. Learn more
Starting your free trial of Bible Gateway Plus is easy. You’re already logged in with your Bible Gateway account. The next step is to enter your payment information. Your credit card won’t be charged until the trial period is over. You can cancel anytime during the trial period.
Click the button below to continue.
You’ve already claimed your free trial of Bible Gateway Plus. To subscribe at our regular subscription rate of $3.99/month, click the button below.
It looks like you’re already subscribed to Bible Gateway Plus! To manage your subscription, visit your Bible Gateway account settings.
For the best Bible Gateway experience, consider upgrading to Bible Gateway Plus. Bible Gateway Plus equips you to have in-depth biblical discussions with your friends, your family, and your peers. Try it free for 30 days!
Three easy steps to start your free trial subscription to Bible Gateway Plus.

markdown:
![](https://static6-a.akamaihd.net/assets/images/spinner.gif?0a66f212)
|
|
## Thánh Thi 37New Vietnamese Bible (NVB)
## Thánh Thi Đa-vít
37 Chớ phiền lòng vì kẻ ác,
7 Hãy yên lặng trước mặt CHÚA và chờ đợi Ngài.
Chớ phiền lòng vì kẻ phát đạt theo đường lối mình,
Hoặc vì người thực hiện những mưu ác.
8 Hãy nguôi cơn giận và từ bỏ thịnh nộ.
Chớ phiền lòng vì điều đó chỉ đưa đến việc ác.
9 Vì những kẻ ác sẽ bị diệt,
Nhưng những người trông cậy CHÚA, chính họ sẽ thừa hưởng đất.
10 Chỉ trong ít lâu nữa sẽ không còn kẻ ác,
Dù ngươi tìm xem chỗ nó, cũng không còn nữa.
11 Nhưng những người nhu mì sẽ thừa hưởng đất,
Và vui mừng trong bình an thịnh vượng.
12 Kẻ ác âm mưu nghịch người công chính,
Và nghiến răng cùng người.
13 CHÚA cười kẻ ác
Vì Ngài thấy ngày tàn nó đã đến gần.
[ 14 Kẻ ác rút gươm
Và giương cung
Để hạ sát kẻ khốn cùng và người thiếu thốn,
Để giết hại người đi theo đường ngay thẳng.
15 Gươm chúng sẽ đâm vào lòng chúng,
Và cung chúng nó sẽ bị gẫy.
16 Tiền của người công chính tuy ít,
Nhưng tốt hơn sự giàu có của nhiều người
[ gian ác. 17 Vì cánh tay kẻ ác sẽ bị gẫy,
Nhưng CHÚA chống đỡ cho người công chính.
18 CHÚA biết các ngày của người trọn vẹn,
Cơ nghiệp của họ sẽ tồn tại đời đời.
19 Gặp lúc hoạn nạn họ sẽ không bị xấu hổ,
Trong ngày đói kém họ sẽ được no nê.
20 Nhưng kẻ ác sẽ bị diệt vong,
Kẻ thù của CHÚA như đồng cỏ tốt tươi,
[
Chúng sẽ biến mất, chúng sẽ tiêu tan như mây khói.
21 Kẻ ác vay mượn và không trả nổi.
Còn người công chính ban ơn rộng rãi.
22 Vì những người được CHÚA ban phước sẽ thừa hưởng đất,
Còn những kẻ bị Ngài rủa sả sẽ bị diệt đi.
23 CHÚA làm cho vững bền các bước đường của người,
Và Ngài vui lòng về đường lối người.
24 Dù người vấp té cũng không ngã nhào,
Vì CHÚA nâng đỡ tay người.
25 Từ khi còn trẻ, đến nay tôi đã già,
Tôi chưa từng thấy người công chính bị bỏ,
Và con cháu người phải đi ăn mày.
26 Hằng ngày người rộng rãi và cho mượn,
Con cháu người trở thành nguồn phước.
27 Hãy tránh điều dữ và làm điều lành,
Thì ngươi sẽ an cư mãi mãi.
28 Vì CHÚA yêu người công bình,
Ngài không từ bỏ những người thánh của Ngài,
Nhưng sẽ gìn giữ họ đời đời.
Còn con cháu của kẻ ác sẽ bị diệt đi.
29 Người công chính sẽ thừa hưởng đất,
Và họ sẽ an cư mãi mãi.
30 Miệng người công chính thốt ra sự khôn ngoan,
Lưỡi người nói ra sự công bình.
31 Giáo huấn của Đức Chúa Trời ở trong lòng người.
Bước chân người không nghiêng ngả.
32 Kẻ ác rình rập người công chính,
Và tìm cách giết hại người.
33 CHÚA sẽ không bỏ mặc họ trong tay kẻ ác,
Ngài cũng không để họ bị kết án trong khi xét xử.
34 Hãy trông đợi CHÚA
Và gìn giữ đường lối Ngài.
Ngài sẽ tôn ngươi lên để thừa hưởng đất.
Ngươi sẽ thấy khi kẻ ác bị diệt vong.
35 Tôi đã thấy thế lực của kẻ ác,
Nó lớn mạnh như cây tùng xứ Li-ban
36 Rồi có người đi qua, kìa nó không còn nữa.
Tôi tìm kiếm nó nhưng không gặp.
37 Hãy xem người trọn vẹn, hãy nhìn người ngay thẳng,
Vì kết cuộc người sẽ nhận đuợc bình an.
[ 38 Còn những kẻ vi phạm sẽ cùng nhau bị hủy hoại,
Con cháu
[ kẻ ác sẽ bị diệt đi. 39 Nhưng sự cứu rỗi người công chính đến từ CHÚA,
Ngài là thành lũy của họ trong lúc gian nguy.
40 CHÚA giúp đỡ và giải cứu họ,
Ngài giải cứu họ khỏi kẻ ác và cứu rỗi cho,
Vì họ đã trú ẩn nơi Ngài.
New Vietnamese Bible. Used by permission of VBI (
You'll get this book and many others when you join Bible Gateway Plus.
[Learn more](/plus?utm_source=bg&utm_medium=sidebar&utm_campaign=bgplus_learnmore_preview-7)

WARC-Truncated: length

Server: Tengine

Set-Cookie: bg_id=5ff396e3b8c5f45a32ee69ff672afcd5; path=/; domain=.biblegateway.com; secure


text:
Số 129+131 Lê Thanh Nghị - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Tel: (024) 36285551 - Email: kinhdoanhle.lethanhnghi@hanoicomputer.com
43 Thái Hà - Đống Đa - Hà Nội
Tel: (024) 35380088 - Email: kinhdoanhle.thaiha@hanoicomputer.com
57 Nguyễn Văn Huyên - Cầu Giấy - Hà Nội
Tel: (024)38610088/ (024) 38610099 - Email: kinhdoanhle.caugiay@hanoicomputer.com
A1-6 Lô 8A - Lê Hồng Phong - Ngô Quyền - Hải Phòng
Tel: (0225) 8830030, Email: kinhdoanhle.haiphong@hanoicomputer.com
Tầng 2, Số 45 Thái Hà - Đống Đa - Hà Nội
Tel: (024) 32247486 / (024) 36284883 - Email: baohanhhnc@hanoicomputer.com
Sản phẩm đã được thêm vào giỏ hàng
Giỏ hàng của bạn Có 0 sản phẩm

markdown:
|
|Giá bán: |189.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại 129 + 131 Lê Thanh Nghị
|
Còn hàng tại 43 Thái Hà
Còn hàng tại A1-6 Lô 8A, Lê Hồng Phong, Ngô Quyền, Hải Phòng
|
|Giá bán: |59.000 [Chưa bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại 57 Nguyễn Văn Huyên
|
|
|Giá bán: |119.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại 129 + 131 Lê Thanh Nghị
|
Còn hàng tại 43 Thái Hà
|
|Giá bán: |79.000 [Chưa bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại 43 Thái Hà|
|
|Giá bán: |79.000 [Chưa bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại 43 Thái Hà|
|
|Giá bán: |509.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại 43 Thái Hà|
|
|Giá bán: |199.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại 43 Thái Hà|
|
|Giá bán: |499.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại 43 Thái Hà|
|
|Giá bán: |2.099.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại A1-6 Lô 8A, Lê Hồng Phong, Ngô Quyền, Hải Phòng|
|
|Giá bán: |389.000 [Chưa bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Còn hàng tại A1-6 Lô 8A, Lê Hồng Phong, Ngô Quyền, Hải Phòng|
|
|Giá bán: |139.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Liên hệ|
|
|Giá bán: |69.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Liên hệ|
|
|Giá bán: |179.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Liên hệ|
|
|Giá bán: |389.000 [Chưa bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Liên hệ|
|
|Giá bán: |119.000 [Chưa bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Liên hệ|
|
|Giá bán: |89.000 [Đã bao gồm VAT]|
Bảo hành:
|
|Kho hàng: |Liên hệ|
Sản phẩm đã được thêm vào giỏ hàng
Giỏ hàng của bạn
**Có 0 sản phẩm**

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
[](/a/4075369.html)
Một chiến hạm của hải quân Hoa Kỳ sẽ đến thăm Việt Nam trong năm ngay. Bản tin của Tân hoa xã trích lời ông Lê Dũng, phát ngôn viên bộ ngoại giao Việt Nam, cho biết như thế tại một cuộc họp báo thường lệ ở Hà Nội hôm thứ năm.
Theo lời ông Dũng: trong chuyến viếng thăm Việt Nam mới đây của bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ Donald Rumsfeld, đôi bên đã thảo luận về việc một chiến hạm Mỹ ghé thăm Việt Nam trong năm nay.
Trong chuyến công du 3 ngày kết thúc hôm thứ ba vừa qua, người đứng đầu Ngũ giác đài và các giới chức Việt Nam cũng đồng ý tiếp tục thực hiện những cuộc viếng thăm qua lại giữa các phái đoàn quân sự ở các cấp, hợp tác trong các chương trình tháo dỡ mìn bẫy, tìm kiếm quân nhân mất tích, và nghiên cứu về ảnh hưởng của hóa chất da cam xử dụng trong thời chiến tranh Việt Nam.
Tháng 3 năm ngoái, chiến hạm USS Gary của Mỹ đã ghé cảng Sài Gòn và trở thành chiến hạm thứ 3 của hải quân Hoa kỳ ghé thăm Việt Nam kể từ khi chiến tranh kết thúc năm 1975.

Cache-Control: public, max-age=300

Set-Cookie: SessionID=2947552172.20480.0000; path=/; Httponly; Secure

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Language: vi


text:
Gửi lại mối tơ vò Xúy Vân
Tuổi trẻ
11/08/2017 13:16 GMT+7
TTO - Nhạc sĩ, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều - tác giả âm nhạc vở chèo cổ Xúy Vân - vừa tạ thế ngày 10-8. Biết là quy luật sinh - tử, nhưng với học trò của ông niềm tiếc thương cứ dâng lên vô hạn…
11/08/2017 13:16 GMT+7
TTO - Nhạc sĩ, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều - tác giả âm nhạc vở chèo cổ Xúy Vân - vừa tạ thế ngày 10-8. Biết là quy luật sinh - tử, nhưng với học trò của ông niềm tiếc thương cứ dâng lên vô hạn…
Nhạc sĩ, nhà nghiên cứu, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều tên thật là Tạ Khắc Kế, thân phụ nhạc sĩ Giáng Son. Ông nguyên là Hiệu trưởng Trường Nghệ thuật Sân khấu Việt Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội.
Dù năng qua lại thăm thầy vào mỗi dịp lễ, tết nhưng Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài không khỏi bồi hồi xúc động khi hay tin Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều ra đi... Bà bảo, biết đấy là vòng luân hồi sinh - tử, biết là ông đã thượng thọ đến tuổi 92 nhưng vẫn không thể ngăn niềm thương tiếc…
Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài chia sẻ, thầy Hoàng Kiều đã có đóng góp rất lớn cho nghệ thuật chèo nước nhà khi ông là tác giả âm nhạc của nhiều vở chèo cổ như Từ Thức gặp tiên, Phan trần, đặc biệt là vở chèo cổ Xúy Vân…
Qua bao năm tháng, nhưng khán giả hôm nay vẫn say say, tỉnh tỉnh với Xúy Vân không chỉ bởi tích chèo hay mà còn vì âm nhạc được thầy Hoàng Kiều viết “không thể tuyệt vời hơn, kể cả đến tận bây giờ”, Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài nói.
Chính vì thế mà trích đoạn Xúy Vân giả dại trong vở chèo cổ này luôn được chọn làm một trong những bài học mẫu mực của nghệ sĩ vì có cả đoạn dài độc thoại nội tâm bằng vũ đạo được kết hợp với âm nhạc đầy ma mị của Hoàng Kiều.
Với riêng mình, Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài còn nhớ mãi những năm tháng đất nước chiến tranh, thầy Hoàng Kiều lúc ấy là Hiệu trưởng Trường Nghệ thuật Sân khấu Việt Nam hay gọi học sinh đến và cho từng gói mì tôm, quả cà chua, để các em… cải thiện bữa ăn.
Thầy luôn dạy học trò phải yêu nghề, yêu dân tộc, quý trọng nghệ nhân, và nỗ lực tự mình rèn luyện thành tài.
Nhất là, trong suốt giai đoạn 1968 - 1969, thầy Hoàng Kiều là người dẫn học sinh năm cuối của trường vào chiến trường thực tập.
Thầy và trò hành quân dọc đường Trường Sơn, từ Thanh Hóa, Nghệ An, đến tận bờ sông Bến Hải (Quảng Trị) để hát động viên, phục vụ bộ đội. Dù trên đường hành quân gặp khó khăn, gian khổ đến đâu thầy Hoàng Kiều cũng ở bên động viên, thôi thúc học sinh.
Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài ngậm ngùi nói: “Giữa đạn bom ác liệt, thầy luôn là chỗ dựa tinh thần rất lớn đối với chúng tôi. Chính trong cuộc hành quân này, thầy đã viết những vở Những cô gái mặt đường và Bố con người gác đường…
Giờ đây, mất đi một nhà giáo Hoàng Kiều là chúng ta mất đi một nhạc sĩ tài hoa, mất đi một người thầy tài năng, đức độ…”.
Với Nghệ sĩ nhân dân Thanh Trầm - Chủ tịch Hội Sân khấu Hà Nội, dù không được học trực tiếp nghệ sĩ Hoàng Kiều nhưng bà luôn kính trọng ông - một người rất hiểu nghề, người đã có công gìn giữ, bảo tồn và phát huy âm nhạc truyền thống, nhất là âm nhạc của nghệ thuật chèo.
Ông cũng là người thầy, người anh cả luôn tận tình chỉ bảo thế hệ sau. Bà kể khi tuổi cao nhưng bất kể nhà hát nào hay nghệ sĩ nào tìm đến ông cũng sẵn lòng giúp đỡ. Đã có lần, thầy Hoàng Kiều nắn lại giúp bà cách nhả hơi, luyến láy…
Trong suốt cuộc đời tận tụy cống hiến cho nghệ thuật của mình, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều là tác giả âm nhạc của hơn 20 vở chèo, trong đó có nhiều vở đạt đến trình độ mẫu mực của nghệ thuật chèo như Xúy Vân, Từ Thức gặp tiên, Phan trần...
Ngoài ra, ông còn là tác giả của một số tác phẩm sân khấu kịch hát truyền thống về đề tài cách mạng như Máu chúng ta đã chảy (1963), Bố con người gác đèn (1969), Những cô gái mặt đường (1969), Cô hàng rau (1980)...
Đặc biệt, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều còn là một trong những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu, lý luận & phê bình sân khấu với nhiều công trình như: Sử dụng làn điệu chèo (1974), Thanh điệu tiếng Việt và âm nhạc cổ truyền (2001), Tìm hiểu các làn điệu chèo cổ 2001, Tìm hiểu sân khấu chèo (Hoàng Kiều - Trần Việt Ngữ), Lịch sử sân khấu chèo và phát triển (2009), Các làn điệu chèo có âm nhạc (Hoàng Kiều và Hoàng Hoa), Điệu thức 5 âm và tính năng các cây đàn...
Đặc biệt, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều còn là một trong những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu, lý luận & phê bình sân khấu với nhiều công trình như: Sử dụng làn điệu chèo (1974), Thanh điệu tiếng Việt và âm nhạc cổ truyền (2001), Tìm hiểu các làn điệu chèo cổ 2001, Tìm hiểu sân khấu chèo (Hoàng Kiều - Trần Việt Ngữ), Lịch sử sân khấu chèo và phát triển (2009), Các làn điệu chèo có âm nhạc (Hoàng Kiều và Hoàng Hoa), Điệu thức 5 âm và tính năng các cây đàn...
Ai sẽ tiếp nhận mái chèo của cụ Hoàng Kiều ? Cụ gác mái chèo, con thuyền không ai chèo trôi về đâu ? Muôn vàn thương tiếc kính dâng lên Hương Linh Cụ !Trả lờiXóa

markdown:
Gửi lại mối tơ vò Xúy Vân
**Tuổi trẻ**
11/08/2017 13:16 GMT+7
**** **TTO - Nhạc sĩ, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều - tác giả âm nhạc vở chèo cổ Xúy Vân - vừa tạ thế ngày 10-8. Biết là quy luật sinh - tử, nhưng với học trò của ông niềm tiếc thương cứ dâng lên vô hạn…**
Nhạc sĩ, nhà nghiên cứu, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều tên thật là Tạ Khắc Kế, thân phụ nhạc sĩ Giáng Son. Ông nguyên là Hiệu trưởng Trường Nghệ thuật Sân khấu Việt Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội.
[Dù năng qua lại thăm thầy vào mỗi dịp lễ, tết nhưng Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài không khỏi bồi hồi xúc động khi hay tin Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều ra đi... Bà bảo, biết đấy là vòng luân hồi sinh - tử, biết là ông đã thượng thọ đến tuổi 92 nhưng vẫn không thể ngăn niềm thương tiếc…]
Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài chia sẻ, thầy Hoàng Kiều đã có đóng góp rất lớn cho nghệ thuật chèo nước nhà khi ông là tác giả âm nhạc của nhiều vở chèo cổ như
*Từ Thức gặp tiên, Phan trần*, đặc biệt là vở chèo cổ *Xúy Vân*…
Qua bao năm tháng, nhưng khán giả hôm nay vẫn say say, tỉnh tỉnh với Xúy Vân không chỉ bởi tích chèo hay mà còn vì âm nhạc được thầy Hoàng Kiều viết “không thể tuyệt vời hơn, kể cả đến tận bây giờ”, Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài nói.
Chính vì thế mà trích đoạn
*Xúy Vân giả dại*trong vở chèo cổ này luôn được chọn làm một trong những bài học mẫu mực của nghệ sĩ vì có cả đoạn dài độc thoại nội tâm bằng vũ đạo được kết hợp với âm nhạc đầy ma mị của Hoàng Kiều.
Với riêng mình, Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài còn nhớ mãi những năm tháng đất nước chiến tranh, thầy Hoàng Kiều lúc ấy là Hiệu trưởng Trường Nghệ thuật Sân khấu Việt Nam hay gọi học sinh đến và cho từng gói mì tôm, quả cà chua, để các em… cải thiện bữa ăn.
Thầy luôn dạy học trò phải yêu nghề, yêu dân tộc, quý trọng nghệ nhân, và nỗ lực tự mình rèn luyện thành tài.
Nhất là, trong suốt giai đoạn 1968 - 1969, thầy Hoàng Kiều là người dẫn học sinh năm cuối của trường vào chiến trường thực tập.
Thầy và trò hành quân dọc đường Trường Sơn, từ Thanh Hóa, Nghệ An, đến tận bờ sông Bến Hải (Quảng Trị) để hát động viên, phục vụ bộ đội. Dù trên đường hành quân gặp khó khăn, gian khổ đến đâu thầy Hoàng Kiều cũng ở bên động viên, thôi thúc học sinh.
Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài ngậm ngùi nói: “Giữa đạn bom ác liệt, thầy luôn là chỗ dựa tinh thần rất lớn đối với chúng tôi. Chính trong cuộc hành quân này, thầy đã viết những vở
*Những cô gái mặt đường*và *Bố con người gác đường*…
Giờ đây, mất đi một nhà giáo Hoàng Kiều là chúng ta mất đi một nhạc sĩ tài hoa, mất đi một người thầy tài năng, đức độ…”.
Với Nghệ sĩ nhân dân Thanh Trầm - Chủ tịch Hội Sân khấu Hà Nội, dù không được học trực tiếp nghệ sĩ Hoàng Kiều nhưng bà luôn kính trọng ông - một người rất hiểu nghề, người đã có công gìn giữ, bảo tồn và phát huy âm nhạc truyền thống, nhất là âm nhạc của nghệ thuật chèo.
Ông cũng là người thầy, người anh cả luôn tận tình chỉ bảo thế hệ sau. Bà kể khi tuổi cao nhưng bất kể nhà hát nào hay nghệ sĩ nào tìm đến ông cũng sẵn lòng giúp đỡ. Đã có lần, thầy Hoàng Kiều nắn lại giúp bà cách nhả hơi, luyến láy…
Trong suốt cuộc đời tận tụy cống hiến cho nghệ thuật của mình, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều là tác giả âm nhạc của hơn 20 vở chèo, trong đó có nhiều vở đạt đến trình độ mẫu mực của nghệ thuật chèo như
*Xúy Vân, Từ Thức gặp tiên, Phan trần...*
|
|
NSƯT Bích Liên trình diễn trích đoạn Xúy Vân giả dại trong vở chèo cổ Xúy Vân
với phần độc thoại bằng âm nhạc do nhạc sĩ Hoàng Kiều viết - Ảnh Đức Triết.
.
Ngoài ra, ông còn là tác giả của một số tác phẩm sân khấu kịch hát truyền thống về đề tài cách mạng như
Đặc biệt, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều còn là một trong những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu, lý luận & phê bình sân khấu với nhiều công trình như:
*Máu chúng ta đã chảy*(1963), *Bố con người gác đèn*(1969), *Những cô gái mặt đường*(1969), *Cô hàng rau*(1980)...
Đặc biệt, Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều còn là một trong những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu, lý luận & phê bình sân khấu với nhiều công trình như:
*Sử dụng làn điệu chèo*(1974), *Thanh điệu tiếng Việt và âm nhạc cổ truyền*(2001), *Tìm hiểu các làn điệu chèo cổ 2001*, *Tìm hiểu sân khấu chèo*(Hoàng Kiều - Trần Việt Ngữ), *Lịch sử sân khấu chèo và phát triển*(2009), *Các làn điệu chèo có âm nhạc*(Hoàng Kiều và Hoàng Hoa), *Điệu thức 5 âm và tính năng các cây đàn*... ****
Ai sẽ tiếp nhận mái chèo của cụ Hoàng Kiều ? Cụ gác mái chèo, con thuyền không ai chèo trôi về đâu ? Muôn vàn thương tiếc kính dâng lên Hương Linh Cụ !Trả lờiXóa

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0